Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484); - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet II Justitie) (30171)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 588-595

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-01-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 12, pagina 588-595

19-12-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28484Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30171Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende aanpassing van het inkomens- en vermogensbegrip aan het fiscale inkomens- en vermogensbegrip (29685)Pagina 595-597
Presentie en opening (maandag 19 december 2005)Pagina 553-553
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Monumentenwet 1988 inzake de rol van het provinciaal bestuur en het gemeentebestuur bij de rijkssubsidiëring van beschermde monumenten alsmede het vervallen van de voorhangbepaling van artikel 34 (29734)Pagina 572-581
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 19 december 2005)Pagina 607-609
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Ambtenarenwet en enkele andere wetten in verband met goed ambtelijk handelen, goed werkgeverschap en algemene regels over integriteit (29436); - het wetsvoorstel Goedkeuring van het voornemen tot opzegging van het op 25 juni 1973 te Genève totstandgekomen Verdrag betreffende de havenarbeid, 1973 (Verdrag nr. 137, aangenomen door de Internationale Arbeidsconferentie in haar achtenvijftigste zitting; Trb. 1974, 70) (30007); - het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen van het Burgerlijk Wetboek omtrent de overeenkomst inzake geneeskundige behandeling en van artikel IV van de wet van 17 november 1994, Stb. 837 (30049) en 10 andere wetsvoorstellen (30138, 30188, 30223, 30238, 30314, 30331, 30337, 30349, 30357 en 30361)Pagina 553-554
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met het stellen van een inburgeringsvereiste bij het toelaten van bepaalde categorieën vreemdelingen (Wet inburgering in het buitenland) (29700)Pagina 597-607
Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (19529); - het wetsvoorstel Aanpassing van de wetgeving aan en invoering van de wet tot vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (Invoeringswet titel 7.17 en titel 7.18 Burgerlijk Wetboek) (30137).Pagina 565-571
Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484); - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet II Justitie) (30171)Pagina 559-565
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende aanpassing van het inkomens- en vermogensbegrip aan het fiscale inkomens- en vermogensbegrip (29685)Pagina 571-572
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484); - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet II Justitie) (30171)Pagina 588-595
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Monumentenwet 1988 inzake de rol van het provinciaal bestuur en het gemeentebestuur bij de rijkssubsidiëring van beschermde monumenten alsmede het wijzigen van de voorhangbepaling van artikel 34 (29734)Pagina 554-559
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (19529); - het wetsvoorstel Aanpassing van de wetgeving aan en invoering van de wet tot vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (Invoeringswet titel 7.17 en titel 7.18 Burgerlijk Wetboek) (30137).Pagina 581-588

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de gezamenlijke behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet
1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484);het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken
en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard
in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet
II Justitie) (30171).De beraadslaging wordt hervat.Minister Donner:Voorzitter. Het verheugt mij bijzonder dat het wetsvoorstel Herijking
strafmaxima en het wetsvoorstel Reparatiewet II Justitie vandaag worden behandeld.
Er is al op gewezen dat het wetsvoorstel Herijking strafmaxima vertraging
ondervond doordat een wijziging op onjuiste wijze was vormgegeven. Terecht
heeft uw Kamer dat geconstateerd. Met de (ontwerp-)Reparatiewet, waarvan de
heer Rosenthal aangaf tevreden te zijn, is dat rechtgezet. In die zin kunnen
wij beide wetsvoorstellen in samenhang behandelen.Met betrekking tot het wetsvoorstel Herijking strafmaxima stel ik met
genoegen vast dat verschillende leden waardering hadden voor het wetsvoorstel,
zoals het bij de Tweede Kamer werd ingediend. De heer Witteveen sprak van
een afgewogen pakket. De heer Wagemakers gaf aan met instemming kennisgenomen
te hebben van de manier waarop met het wetsvoorstel de strafmaxima van de
geweldsmisdrijven, een aantal culpose misdrijven en enkele vermogensmisdrijven
worden herijkt. Hij waardeerde in het bijzonder dat de roekeloosheid als zwaarste
vorm van het culpose delict van een afzonderlijk strafmaximum wordt voorzien.
De heren Holdijk en Kox meenden ook dat het wetsvoorstel indertijd een gedegen
voorbereiding heeft gekend. Zo zie je maar weer welke lof je krijgt als goed
wordt geamendeerd in de Tweede Kamer.Bij de behandeling in de Tweede Kamer is het wetsvoorstel inderdaad op
onderdelen gewijzigd. Soms leek het erop dat alle onderdelen zouden worden
gewijzigd, maar dat is niet gebeurd. Door uw Kamer zijn er kanttekeningen
geplaatst bij enerzijds de procedure en de totstandkoming van die wijzigingen
en anderzijds de mate waarin het resultaat nog wel proportioneel kan worden
genoemd. Daarop wil ik straks iets uitvoeriger ingaan, maar misschien is het
goed om eerst kort stil te staan bij de voorgeschiedenis en bij wat eigenlijk
de hoofdlijnen van het wetsontwerp zijn.Er is al op gewezen dat het wetsvoorstel een uitvoering is van de motie-Dittrich/Kalsbeek-Jasperse.
Daarin werd gevraagd om de wettelijke strafmaxima weer eens tegen het licht
te houden. De hoogleraren De Hullu en De Roos is gevraagd om onderzoek uit
te voeren naar de bestaande strafmaxima. Zij hebben hun bevindingen samengebracht
in een onderzoeksrapport waarvan de conclusie was dat de op verschillende misdrijven gestelde strafmaxima in het algemeen nog altijd adequaat
zijn. Daarbij wijs ik erop dat in het onderzoek de wettelijke strafmaxima
in zowel het Wetboek van Strafrecht als in de bijzondere wetten uitgebreid
aan de orde zijn gekomen. Het ging dus om de hele wetsystematiek. Dat moge
ook blijken uit het samenvattende onderzoeksrapport. Dat is weer gebaseerd
op een voorstudie die welgeteld 643 bladzijden omvatte en alle straffen die
wij ergens in de wet hebben geregeld. Daarop is het kabinetsstandpunt gevolgd
dat in dit wetsvoorstel is uitgemond en waarin naar mijn gevoel sprake is
van een proportionele herijking van een deel van de wettelijke strafmaxima.Hoofdlijn daarvan is het herijken van de strafmaxima van geweldsmisdrijven,
culpose misdrijven en enkele vermogensdelicten. Zoals gezegd, wordt bij de
culpose misdrijven roekeloosheid een strafverhogingsgrond. De recidiveregeling
gaat voor alle soortgelijke misdrijven gelden, onverschillig of die in het
Wetboek van Strafrecht zijn opgenomen of in bijzondere wetten. De geldboetecategorieën
zijn aangepast aan de geldontwaarding.Er zijn enkele verouderde strafbepalingen geschrapt. Naast het tweegevecht
waarvoor de heer Holdijk het requiem heeft gehouden, geldt dit ook de voor
de Kaapvaartbepalingen. Het is jammer dat niemand daarbij bleef stil staan,
want de Kaapvaart vormde toch de basis voor onze welvaart in de gouden eeuw.
Een naamgenoot van mij heeft daar nog naam mee gemaakt. Die historische bepalingen
zijn verdwenen.Ik wil nog een kanttekening maken bij het tweegevecht. De invoering van
het verbod op een duel was een bijzondere gebeurtenis. Hiermee werd geprobeerd
een einde te maken aan iets dat zo langzamerhand een sociaal euvel was geworden,
namelijk dat men op gezette tijden elkaar probeerde door te prikken. In alle
eerlijkheid: in Nederland heeft dit zich veel minder voor gedaan. Dit was
het voordeel van de Tachtigjarige Oorlog, want daardoor hadden wij weinig
adel en veel burgers en die vochten niet om de eer. Aan de andere kant is
die uitzonderlijke bepaling een toepassing geweest van het begrip dat wij
ook bij het wetsvoorstel over de verzekeringen hebben besproken, namelijk
de bewuste roekeloosheid. Daarom was het onredelijk om alle bepalingen over
moord en doodslag van toepassing te verklaren op het tweegevecht, omdat je
je dan willens en wetens in een situatie begaf waarin je tot die doodslag
uitnodigde dan wel die over je afriep. Dit was de reden voor de aparte bepaling
in 1886. Aangezien dit sociale gebruik nu wat minder wordt beoefend, is er
reden om dit geleidelijk aan af te schaffen.De heer Rosenthal wees op de nieuwe strafbepalingen die worden toegevoegd
met betrekking tot het begaan van geweld tegen deelnemers aan plenaire en
commissievergaderingen van de Staten-Generaal, provinciale staten en gemeenteraden
en vroeg of de ambtenaren ook niet onder deze bepalingen moeten vallen. Het
gaat hier om de uitwerking van de speciale bepalingen die dienstig zijn aan
de bescherming van het functioneren van de democratie. Deze bepalingen hebben
dus betrekking op de vertegenwoordigende organen. De ambtenaren hebben hun
eigen bepalingen die vooral betrekking hebben op de bescherming bij de uitoefening
van hun functie, de bescherming tegen belediging en tegen geweldpleging bij
de uitoefening van hun functie. De onderhavige bepalingen hebben betrekking
op het verhinderen van het vergaderen. Dit is bij ambtenaren vaak minder een
probleem, maar als de vertegenwoordigende organen worden verhinderd te vergaderen,
is de democratie in last.Over de hoofdlijnen van het wetsvoorstel zijn verschillende vragen gesteld.
Met name is de vraag gesteld hoe dit moet doorwerken in de praktijk en of
er een strafverhogend effect van zal of moet uitgaan in die zin dat de vervolgingsrichtlijnen
moeten worden aangescherpt. Ik meen dat dit niet het geval is. De aanleiding
voor het wetsvoorstel was de vraag om de strafmaat te herijken vanuit de gedachte
dat er in de loop van de tijd een zekere onevenwichtigheid was ontstaan. De
constatering is dat dit grosso modo niet het geval is, behoudens een aantal
aanpassingen op een aantal terreinen. Die aanpassing is niet primair ingegeven
door de gedachte dat de straffen zwaarder moeten worden. In de praktijk blijkt
echter dat in de afgelopen jaren meer in het algemeen de straffen die door
de rechter worden opgelegd, zijn opgelopen.In de afgelopen tien jaar zijn wij van een land dat relatief mild is in
zijn straffen, veranderd in een land dat zich aan de bovenkant beweegt in
Europa. Dit is geen reden om een onderzoek naar de vergelijkende strafmaat
in andere landen in te stellen, omdat al vaker is geconstateerd dat de straffen
op basis van wettelijke strafmaat in Nederland nog steeds lager zijn dan in
andere landen. Dit geldt zeker voor de straffen die worden opgelegd. Dit is
echter mede afhankelijk van de vervroegde invrijheidstelling. Die is in Nederland
zonder meer op tweederde van de straf vastgesteld, maar bijvoorbeeld in België
is die voor "first offenders" op eenderde van de straf vastgesteld
en bij recidive op 50% van de straf. De duur van de gevangenisstraf
hangt dus meer van dit soort elementen af dan van het strafmaximum in de wet.
Daarom is er ook geen reden om op dit punt opnieuw een onderzoek te doen.In antwoord op de vraag van de heer Wagemakers wijs ik er op dat het wetsvoorstel
tot afschaffing van de automatische vervroegde invrijheidsstelling onderweg
is naar de Tweede Kamer. Die regeling wordt herzien.Ik kom nu op de amendementen die bij de behandeling in de Tweede Kamer
zijn ingediend. Het is duidelijk dat het wetsvoorstel door verschillende nota's
van wijziging en amendementen op een aantal punten is gewijzigd. Dit was voor
mij reden om advies te vragen aan de Raad van State. Ik had toen net een debat
over de terrorismewetgeving in deze Kamer achter de rug. Daarin was men mij
zeer zwaar gevallen over enkele elementen die niet opnieuw ter advies aan
de Raad van State waren voorgelegd. Door ervaring wijs geworden, heb ik in
de Tweede Kamer gedreigd dat de aanvaarding van bepaalde amendementen er zonder
meer toe zouden leiden dat het wetsvoorstel opnieuw aan de Raad van State
zou moeten worden voorgelegd.De vraag of ik dit wetsvoorstel opnieuw aan een commissie van deskundigen
had moeten voorleggen, beantwoord ik negatief. Wij hadden het rapport van
de heren De Hullu en De Roos en wisten wat de algemene systematiek is. Dit
heeft in het debat in de Tweede Kamer ertoe geleid dat ik de aanneming van
verschillende amendementen sterk heb ontraden, omdat daarmee de proportionaliteit
in het geding zou komen. Ik heb buiten de vergadering inderdaad soms gedreigd
met intrekking van het wetsvoorstel als bepaalde zaken wel in de wet zouden
worden opgenomen. Behoudens een aantal zaken waarvan in de standpunt van de
regering is aangegeven dat zij zich begeven buiten het kader
van het wetsvoorstel zoals onder meer de bepaling over de meisjesbesnijdenis,
heb ik slechts op één punt de aanneming van een amendement ontraden
dat uiteindelijk wel is aanvaard. Voor het overige zijn de amendementen met
een neutraal dan wel een gunstig oordeel van de regering doorgevoerd, omdat
die zonder meer tot verbetering van het wetsvoorstel leiden. Ik meen te kunnen
stellen dat het wetsvoorstel ook na het proces van amendering, nog steeds
beantwoordt aan de oorspronkelijke wens. Blijft op dit punt dat als de Tweede
Kamer meent een amendement te moeten aanvaarden, dit onderdeel zal zijn van
het wetsvoorstel behoudens de situatie dat de regering besluit om het wetsvoorstel
in te trekken. Ik heb daar geen aanleiding voor gezien in de voorgestelde
wijzigingen.De Raad van State heeft zich beperkt tot de bepaling over de meisjesbesnijdenis
en de rechtsmacht daarover. Dit is een bewuste keuze geweest van de Raad van
de State die ook voortvloeit uit het gegeven dat de Raad meende niet nog weer
te moeten adviseren over amendementen die inmiddels door de Tweede Kamer waren
aanvaard, omdat hij dan zou interfereren in het wetgevingsproces.Ik denk dat het eindresultaat aanvaardbaar blijft. Ik zal straks nog ingaan
op de specifieke vraag over twintig of dertig jaar. Voor het overige meen
ik dat het wetsvoorstel zoals het nu voorligt, aanvaardbaar is.Er is nog gevraagd naar de verhoging van de gevangenisstraf van twintig
naar dertig jaar. Dit met algemene stemmen aanvaarde voorstel kwam van VVD,
CDA en PvdA. Soms moet je nu eenmaal met de genade meewerken. Het reële
probleem waarop men een antwoord wilde bieden, was juist het omgekeerde van
hetgeen hier werd gevreesd. De constatering was dat personen levenslang opgelegd
dreigden te krijgen, om te voorkomen dat de straf vanwege de automatisch vervroegde
invrijheidsstelling zou worden beperkt tot twintig jaar min eenderde, waardoor
men na twaalf à dertien jaar op vrije voeten zou worden gesteld. Zoiets
zou aanleiding zijn voor de keuze voor levenslang. Ik denk dat met het vullen
van dit gat, de rechter in de praktijk de mogelijkheid zal krijgen om in meer
gevallen een straf op tijd op te leggen dan louter een levenslange straf.
Ik betwijfel vooralsnog of er sprake zal zijn van een strafverhogend effect;
mogelijk zal zelfs sprake zijn van een strafverlagend effect.Bij de overige strafmaxima gaat het om wapenbezit, dierenmishandeling
et cetera. In de aanvankelijke voorstellen was primair uitgegaan van de bestaande
straffen, maar de strafwaardigheid van deze misdrijven is in de loop van de
tijd in het algemeen gevoelen toegenomen. Bovendien gaat het om ernstige maatschappelijke
problemen, die optreden vereisen. Een andere belangrijke verhoging van de
strafmaat kwam door het amendement op stuk nr. 16, de verhoging van het strafmaximum
voor valse jaarrekeningen van een naar zes jaar. Ik heb gemeend het oordeel
over deze verschuiving, een van de grootste, aan de Tweede Kamer over te laten,
mede vanwege het inzicht dat bestaande strafmaxima kennelijk een onvoldoende
afschrikkende werking hadden vanwege de economische voordelen. Hierover heb
ik dus niet zelf een standpunt ingenomen.Ten slotte de vraag van de heer Wagemakers over de uitbreiding van de
rechtsmacht bij meisjesbesnijdenis, het amendement op stuk nr. 49. Hij achtte
het aannemelijk dat in concrete gevallen strafvervolging terzake niet is gerechtvaardigd.
Hij vroeg of sommige bepalingen niet te breed en te absoluut waren geformuleerd.
De rechtsmacht waarin het wetsvoorstel voorziet, omvat inderdaad mede de meisjesbesnijdenis
die niet strafbaar is gesteld in het land waarin het wordt begaan. Dit was
zonder meer en uitdrukkelijk een bewuste keuze, gegeven de problematiek van
het verschijnsel dat ouders kunnen afreizen naar landen waar dit niet strafbaar
is gesteld en na terugkomst in Nederland om die reden straffeloos zouden zijn.
De beperking van de eis van dubbele strafbaarheid in dit soort situaties is
niet ongewoon en is zeker niet in strijd met het EVRM. Het EVRM laat zelfs
berechting en bestraffing toe bij een gedraging die niet strafbaar is gesteld,
maar die op het moment dat zij werd begaan een misdrijf was volgens de algemene
rechtsbeginselen die door beschaafde volkeren worden erkend. Daarvan is naar
mijn mening sprake in het geval van meisjesbesnijdenis, omdat internationaal
grote consensus bestaat over de schadelijkheid en de verwerpelijkheid van
meisjesbesnijdenis en over de noodzaak om die aan te pakken. De lijst van
landen die dit strafbaar stellen, is dan ook aanzienlijk. Bij het vestigen
van rechtsmacht, een bijkomende voorwaarde bij het effectueren van deze aanpak,
is er al helemaal geen reden om de verenigbaarheid met het EVRM te betwisten.
Kortom, ik meen dat de rechtsmachtbepaling in die zin niet in strijd is met
het legaliteitsbeginsel. Dat doet niets af aan hetgeen is gesteld in het nader
rapport, namelijk dat in concrete gevallen vervolging onredelijk kan zijn.
Dat is in de eerste plaats een argument bij de toepassing van het opportuniteitsbeginsel,
maar kan ook een factor zijn bij de toepassing van straffen. Nogmaals, willen
wij dit maatschappelijke probleem aanpakken, dan is een dergelijke brede rechtsmacht
nodig om dit mogelijk te maken.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter. Mijn fractie dankt de minister voor zijn antwoorden op onze
vragen. Het was nuttig om hem nogmaals te horen ingaan op de voorgeschiedenis,
de hoofdlijnen en het vervolg van dit wetsontwerp, omdat daaruit blijkt hoe
zorgvuldig de voorbereiding was tot het moment dat de Tweede Kamer zich erover
boog. De minister gaf aan dat voor hem het motief voor de wetswijziging, ook
na de behandeling in de Tweede Kamer, nog steeds niet zozeer een verandering
van de strafpraktijk was in de zin dat er zwaardere straffen worden opgelegd,
maar dat het noodzakelijk is om de strafmaxima te herijken om zo onevenwichtigheden
te verhelpen. Daarmee geeft de minister aan dat hij het idee van proportionaliteit
belangrijk vindt en dat dit ook van belang is gebleven na het moment waarop
het volgens ons mis is gegaan, namelijk bij de behandeling in de Tweede Kamer.
Ik denk dus dat wij daar een inhoudelijk uitgangspunt delen.Ik vind het wel jammer dat de minister het niet nodig vond om bij deze
herijking van de strafmaxima ook onderzoek te doen naar de situatie in de
ons omringende landen. Dat onderzoek zou ook niet alleen betrekking moeten
hebben op de strafmaxima die daar worden gehanteerd, maar ook op hun systemen
om die maxima te beperken, zoals bij ons de vaste vervroegde invrijheidsstelling.
Zo'n overzicht zou veel inzicht hebben kunnen bieden in de vraag, in hoeverre
wij in de pas lopen met andere landen. Het had ons op het spoor
kunnen zetten van de overwegingen die men daar heeft gehanteerd. Rechtsvergelijkende
criminologische expertise op dat punt had de totstandkoming van deze wetgeving
erg kunnen ondersteunen. Ik vind het dus jammer dat dit niet is gebeurd. Ik
vind het ook jammer dat de minister zegt dat het niet goed zou zijn om op
dit moment nog het oordeel van deskundigen te vragen, omdat de Tweede Kamer
inmiddels heeft beslist. Net zozeer is het te begrijpen dat de Raad van State
zich terughoudend heeft opgesteld uit respect voor het parlement. In beide
gevallen vind ik dit van de minister echter een te formalistische opstelling,
die ons afhoudt van de beoordeling van de inhoud: is het niet ergens misgegaan
bij de beoordeling van al die amendementen en nota's van wijziging? Ik vind
het lastig om dit vast te stellen vanuit de Eerste Kamer.Een en ander spitst zich toe op de dertigjaarsstraf die bij amendement
is ingevoerd. Natuurlijk, dat voorstel werd breed gedragen, maar het is mij
ook opgevallen dat de minister zich er bij de behandeling in de Tweede Kamer
aanvankelijk tegenstander van betoonde en daarvoor serieuze argumenten aanvoerde.
Ik neem niet aan dat hij die argumenten nu ineens niet meer heeft, maar dat
hij op grond van een politieke inschatting heeft besloten deze niet meer ter
tafel te brengen. Dat roept de vraag op wat voor argumenten het precies zijn
en hoe je die moet wegen. Ik voeg daaraan toe dat je het amendement van die
dertig jaar op verschillende manieren kunt beoordelen. Zo is door woordvoerders
aan de overzijde gezegd dat het amendement zal leiden tot een verlaging van
de strafmaxima, omdat de rechter nu de mogelijkheid heeft om slechts dertig
jaar op te leggen in plaats van levenslang. Dertig jaar is echter ongeveer
een mensenleven en die straf is dus ook heel, heel lang. Het is tegelijkertijd
ook mogelijk dat rechters deze nieuwe mogelijkheid zullen gebruiken om niet
twintig jaar maar dertig jaar op te leggen, omdat een strafmaat mogelijk wordt
die tussen twintig jaar en levenslang in zit.Het kan dus leiden tot kortere of langere strafopleggingen. Dat weten
wij niet. Wij weten niet wat er in de praktijk zal veranderen als deze mogelijkheid
wordt opgenomen in de wet. Ik betreur het daarom buitengewoon dat hierover
niet buiten de kring van woordvoerders van de Tweede Kamer door strafrechtdeskundigen
en criminologen in een publiek debat is gesproken en dat hieraan geen aandacht
is besteed in de adviezen en de beleidsvoorbereiding.Het effect van het amendement is dus onzeker en dat is de reden dat ik
de minister vraag of het mogelijk is om deskundigen of adviesorganen advies
te vragen over dit zwaarwegende punt en de afhandeling van het wetsvoorstel
op te houden totdat duidelijk is hoe zij oordelen over de proportionaliteit
en de gevolgen van deze wetswijziging. Als de minister dat doet, dan is het
nog maar een kleine stap om deze deskundigen ook om hun mening te vragen over
de proportionaliteit van het totale pakket. Omdat het zulke voortreffelijke
deskundigen zijn die lang op dit soort onderwerpen hebben gestudeerd, zullen
ze waarschijnlijk op korte termijn hun advies kunnen uitbrengen. Ik hoop dat
de minister mij, en vermoedelijk ook andere woordvoerders, op dit punt tegemoet
wil komen.De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het is goed dat de minister de hoofdlijnen van
het wetsvoorstel nog eens is doorgelopen en duidelijk heeft gemaakt dat het
hier om meer gaat dan alleen de verhoging van de strafmaxima. Deze verhoging
is echter wel de hoofdmoot van het wetsvoorstel. Dat is de reden dat ik stil
wil staan bij hetgeen de minister betoogde over de doorwerking van het wetsvoorstel.Er is natuurlijk geen mathematisch principe of een aantal simpele regels
dat bepaalt hoe de verhoging van de strafmaat doorwerkt in de richtlijnen.
Ik kan verder billijken dat de richtlijnen die op dit moment door het Openbaar
Ministerie worden gebruikt, vooral vorm krijgen in het contact met de rechter
op de zitting en het concrete straftoemetingsbeleid. Dat betekent dat de hoogte
van straffen voor een groot gedeelte wordt bepaald door de rechters en dat
zij zich daarbij mede laten leiden door de straf die wordt gevorderd. Naar
mijn mening mag het beleid over de hoogte van straffen echter niet uitsluitend
het terrein zijn van rechters en officieren.Ik doel daarbij uiteraard niet op individuele gevallen, want het is natuurlijk
zeer goed dat het bepalen van de strafmaat in individuele zaken in handen
is gesteld van de rechter. De wetgever kan er in het algemeen echter wel degelijk
iets van vinden. Hoe moet de wetgever dat tot uitdrukking brengen? Dat zou
zij mijns inziens moeten doen bij bijvoorbeeld de behandeling van een wetsvoorstel
waarbij gesproken wordt over strafmaxima en de eventuele wenselijkheid om
die te verhogen. Als dat al niet het moment is om over straftoemetingsbeleid
in algemene zin van gedachten te wisselen, wat is daarvoor dan wel het goede
moment?Vandaag ligt zo'n wetsvoorstel voor. Er worden gedachten aangedragen.
Het wetsvoorstel zal worden aanvaard. Ik denk dat daardoor iets zal veranderen.
Als dat niet zo is, moet dat deze Kamer tot een wel heel grote bescheidenheid
stemmen. Ik denk dat mijn opmerkingen niet weggepoetst kunnen worden met de
enkele mededeling: wat men ook moge vinden van de straffen in Nederland, die
straffen zijn uiteindelijk niet veel hoger of lager dan elders. Ik erken overigens
onmiddellijk dat je hierbij niet louter en alleen moet uitgaan van de straf
die in het wetboek is gedefinieerd, maar ook van het gedeelte van de straf
die daadwerkelijk ten uitvoer wordt gelegd. Hierbij speelt de vervroegde invrijheidstelling
immers wel degelijk een belangrijke rol.De discussie die thans wordt gevoerd over het strafmaximum van dertig
jaar, is aan de overzijde in beslissende mate bepaald door het Nederlandse
systeem van vervroegde invrijheidstelling. De indiener van het amendement
heeft namelijk gezegd dat het wel aardig is om een strafmaat van twintig jaar
in de wet op te hemen, maar dat die straf, als gevolg van het systeem van
vervroegde invrijheidsstelling in de praktijk neerkomt op dertien en een half
jaar. Volgens de indiener zou het mogelijk moeten zijn om hem daadwerkelijk
twintig jaar op te leggen. Om dat te kunnen doen is het nodig om te voorzien
in een strafmaximum van dertig jaar. Een straf van dertig jaar komt in de
praktijk immers automatisch neer op een daadwerkelijke straf van twintig jaar.Zo krankzinnig zit ons wettelijk systeem sinds een jaar of twintig blijkbaar
in elkaar. Ik hoorde dan ook met vreugde dat de minister bevestigde dat aan
dit systeem van vervroegde invrijheidsstelling op zo kort mogelijk
termijn een einde zal komen door de indiening van een daartoe strekkend wetsvoorstel.De heer Witteveen (PvdA):Als een dergelijk wetsvoorstel wordt aangenomen, betekent dat dat een
straf van dertig jaar ook daadwerkelijk dertig jaar zal duren in plaats van
twintig jaar. Daardoor wordt het effect van dit amendement alleen maar onduidelijker.De heer Wagemakers (CDA):Ik heb begrepen dat het de strekking van dit wetsvoorstel zal zijn dat
de rechter die de straf oplegt, de bevoegdheid wordt gegeven om te beslissen
of er aanleiding is voor een vervroegde invrijheidsstelling en onder welke
omstandigheden de gestrafte daarvoor in aanmerking komt. Daardoor kan hij
de afweging maken, die hem thans wordt onthouden omdat de wet een automatisch
systeem van vervroegde invrijheidsstelling kent, of iemand in aanmerking komt
voor vervroegde invrijheidsstelling.Voorzitter. Het laatste punt van de minister betrof de besnijdenis van
meisjes. De minister heeft in het verleden een uitvoerige nota uitgebracht
over de vraag in welke gevallen in het Nederlandse strafrecht niet moet worden
voorzien in dubbele strafbaarheid. De criteria die in deze nota worden ontwikkeld,
komen er volgens mij op neer dat geen dubbele strafbaarheid alleen dan geboden
is indien de Nederlandse rechtsorde ernstig is geschokt en het onbestraft
laten van bepaalde feiten in strijd zou zijn met de Nederlandse rechtsorde.
Als ik deze criteria toepas op wat voorligt, blijf ik met de Raad van State,
aan wiens voeten ik mij dan nederig schaar, dat het in dit geval niet zo'n
gelukkige keuze is geweest.De heer Rosenthal (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik bedank de minister voor zijn beantwoording in
eerste termijn van de vragen van mijn fractie.De minister zei dat het wetsvoorstel voor de herijking van de strafmaxima
niet ziet op een strafverhogend effect. Hij voegde daaraan toe dat dat ook
geldt voor de maximum straf van dertig jaar, omdat de invoering van deze strafmaat
er ook toe zou kunnen leiden dat het Openbaar Ministerie een straf van dertig
jaar eist in plaats van levenslang en dat de rechter eerder dertig jaar zal
opleggen dan levenslang. Je kunt hier dus twee kanten mee op. Toch viel het
mij op dat de minister in eerste termijn bij een aantal specifieke delicten
het strafverhogende effect wel degelijk meenam in zijn beschouwing. Ik denk
dan aan hetgeen hij zei over wapenbezit en dierenmishandeling.Bij deze voorbeelden sprak hij namelijk over het algemene gevoelen in
de bevolking dat dit soort specifieke delicten toe is aan herijking in opwaartse
richting. Volgens de bevolking is dit een punt waar wel degelijk rekening
mee moet worden gehouden. In het vreselijke managementjargon zou je dus kunnen
spreken over verwachtingenmanagement en een mogelijke mismatch tussen het
voorstel van de minister en de verwachtingen in de samenleving over het doel
van het wetsvoorstel.In eerste termijn heb ik de minister gevraagd om de Kamer te verzekeren
dat de vele nota's van wijziging en de vele amendementen op het oorspronkelijke
wetsvoorstel de beoogde systematiek niet zullen aantasten. De minister heeft
daar een bevestigend antwoord op gegeven. Wij geven de minister na de eerste
termijn het voordeel van de twijfel en accepteren zijn argumentatie. Wij zijn
daar dus tevreden mee en wij steunen het wetsvoorstel van harte.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. De minister zegt dat het eindresultaat van de regering
en de Tweede Kamer aanvaardbaar is. Hij legt dat voor en daar kan ja of nee
tegen worden gezegd. Hij geeft op de bekende wijze uitleg over al het slechts
dat hij heeft voorkomen. Uiteindelijk is een aantal amendementen overgebleven
waarmee hij kon leven, op een enkel amendement na. Ik heb hem gevraagd om
tussen het moment van beslissen door de Tweede Kamer en de behandeling nog
iets neer te leggen. Collega Witteveen heeft daar ook om gevraagd. Ik blijf
dat redelijke vragen vinden.Het eindresultaat is volgens de minister aanvaardbaar, maar de vraag blijft
welk eindresultaat eigenlijk aanvaard is. Ik constateer dat zaken in deze
Kamer verschillend geïnterpreteerd worden. Welke betekenis heeft het
verhogen van de strafmaxima? Collega Wagemakers meent dat daarmee tegen de
rechterlijke macht gezegd wordt dat er forser gestraft kan worden. Dat signaal
verschilt wezenlijk van het signaal dat de minister wil afgeven met de introductie
van de tijdelijke maximumstraf van dertig jaar. Hij meent dat die strafverlagend
kan werken omdat er dan minder vaak levenslange gevangenisstraf opgelegd hoeft
te worden. Als een wet begint met dergelijke interpretatieverschillen, dan
wordt er erg veel verwacht van de rechterlijke macht.Overigens kan men zich afvragen waarom de invoering van de tijdelijke
maximumstraf van dertig jaar, die volgens de minister zo goed in het wetsvoorstel
past, niet stond in het – overigens uitstekende – voorstel dat
de minister aan de Tweede Kamer voorlegde. Het is een tamelijk groot onderdeel
van het wetsvoorstel geworden. De aanduiding twintig, vervangen door dertig,
is de meest voorkomende aanduiding in het voorstel. Waarom was de minister
dat vergeten?Als de minister niet kan toezeggen dat het onderzoek, waar ook collega
Witteveen naar vroeg, wordt uitgevoerd, dan leg ik mij daarbij neer. Hij kan
in dat geval altijd nog toezeggen dat het later wordt uitgevoerd. In elk geval
lijkt het mij goed om op niet al te lange termijn de wet in de praktijk te
evalueren. Ik vind het resultaat namelijk niet echt aanvaardbaar omdat niet
duidelijk is waartoe het leidt. Het is niet onmogelijk om een door de Tweede
Kamer unaniem aangenomen wetsvoorstel in de Eerste Kamer af te stemmen. De
heren Essers en Biermans hebben dat onlangs bewezen toen zij tegen een wetsvoorstel
stemden om de aftrek van smeergeld te voorkomen. Mijn fractie zal echter niet
tegen stemmen.Collega Van Raak voelde zich natuurlijk aangesproken omdat ik twijfelde
aan zijn kennis. Hij liet voor de Handelingen meedelen dat het ging over een
uitdaging van Jacob, baron van Zuylen van Nijevelt, door de minister van Oorlog
Forstner, niet in 1856 maar in 1855. De minister vond dat hij beledigd was
door het Kamerlid en wilde daar via een duel een oplossing voor vinden. Het
Kamerlid antwoordde dat dat niet het geval was omdat hij gebruik maakte van
zijn recht op vrije discussie in deze Kamer. Misschien was hij een goede democraat
of misschien was hij een realist en wist hij dat de minister
van Oorlog sneller zou zijn. Het is in elk geval goed dat nu formeel de regels
voor het tweegevecht worden afgeschaft, eer en respect wordt betuigd aan deze
man die koos voor praten in plaats van schieten.Minister Donner:Mevrouw de voorzitter. Ik dank de leden voor hun opmerkingen in tweede
termijn. De belangrijkste punten betreffen de suggesties van de heer Witteveen
om het wetsvoorstel alsnog aan het oordeel van deskundigen te onderwerpen
en een rechtsvergelijkend onderzoek met het buitenland uit te voeren. De vraag
of daaraan behoefte is, moet ten aanzien van dit wetsvoorstel ontkennend worden
beantwoord. In dat geval zou de Kamer moeten vaststellen dat ook de oorspronkelijke
studie van de heren De Hullu en De Roos naar de herijking van de strafmaxima
niet gepaard ging met een onderzoek naar de situatie in het buitenland. De
amendementen die daarover zijn ingediend, kunnen geen reden zijn om het toch
uit te voeren. De vraag van de heer Witteveen is een algemene vraag naar de
strafmaxima in Nederland. Die vraag is ook aan de orde geweest toen ik als
ambtenaar van Justitie werkte in de onderhandelingen van het Verdrag van Schengen.
In een aantal werkgroepen is toen gekeken naar de in de praktijk door de rechter
opgelegde straffen gekoppeld aan aspecten zoals de vervroegde invrijheidsstelling.
De constatering die daaruit volgde was dat de straffen in Europa, in elk geval
in de landen die daar toen bij betrokken waren, in de praktijk met elkaar
overeenkomen, ook in lengte. Dat wordt ten dele bevestigd in het kader van
het overnemen van de strafexecutie waarbij straffen eventueel bijgesteld moeten
worden. Ik steek daar overigens niet in het algemeen mijn hand voor in het
vuur omdat het wel degelijk kan voorkomen dat een aanpassing plaatsvindt.Het blijft een punt dat eens onderzocht zou moeten worden om vast te stellen
wat de situatie is. Ik maak evenwel ook op dat in dat geval een tijdsopname
wordt gemaakt. In Nederland zijn wij wat de zwaarte van de straf betreft praktisch
opgeschoven door de straftoemeting door de rechter. Verder zijn wij bezig
met het herzien van de vervroegde invrijheidsstelling en nemen wij een aantal
maatregelen op het terrein van de executie van straffen. Elke studie zou ook
daarom tot op zekere hoogte een momentopname zijn. Het afwachten van een dergelijk
onderzoek kan dan ook geen reden zijn om dit wetsvoorstel niet te aanvaarden.De heer Witteveen (PvdA):Wanneer is er dan naar de mening van de minister wel behoefte aan een
onderzoek naar de situatie in de ons omringende landen in het kader van de
ontwikkeling van de Europese strafrechtsorde? Is een dergelijk onderzoek aan
de orde bij de behandeling van het wetsvoorstel dat een einde maakt aan de
voorwaardelijke invrijheidsstelling? Dat betekent ook een forse ingreep in
ons strafrechtelijk systeem. Een vergelijking met andere landen zou in dat
kader voor de hand liggen. Ik waarschuw de minister dat daarover vanuit deze
Kamer schriftelijke vragen kunnen worden gesteld.Minister Donner:Er wordt niet voorgesteld om het af te schaffen. Er wordt voorgesteld
om het automatisme af te schaffen zodat het wel degelijk een punt van overweging
wordt. Het moment waarop vergeleken moet worden nadert snel, zeker omdat het
Europese Hof aanvaard heeft dat in richtlijnen ook ingegaan wordt op de straffen
en de strafmaat die op overtreding gesteld moeten worden. Op dat moment loop
ik daartegen op. De organisatie van strafrechtelijke orde binnen Europa gaat
vooralsnog uit van diversiteit. Er wordt uitgegaan van de gehele werking van
rechtssystemen. Als de strafmaat of de door de rechter opgelegde straffen
zonder alle andere aspecten die daarbij in aanmerking komen met elkaar worden
vergeleken, dan worden in wezen verschillende systemen op een punt naast elkaar
gelegd. In dat geval worden soms appels en peren vergeleken. Ik sluit niet
uit dat in de komende tijd mogelijk behoefte zal zijn aan die studie. Ik zeg
ook zeker niet dat deze niet moet worden uitgevoerd. Ik geef slechts aan dat
daarvoor minder aanleiding is bij dit wetsvoorstel. Om de zelfde reden meen
ik dat het uit staatsrechtelijk oogpunt onjuist zou zijn om nu een deskundigenadvies
over dit wetsvoorstel te vragen. Uiteindelijk is de wetgever hier namelijk
verantwoordelijk voor. Daar kan een deskundigenadvies geen wijziging in aanbrengen.
Het gaat hier om de verantwoordelijkheid die het parlement heeft en ik als
regeringsvertegenwoordiger heb om te beslissen of een bepaald amendement al
dan niet nog kan en of een wetsvoorstel moet worden ingetrokken. De systematiek
dreigt hierdoor namelijk doorkruist te worden. Ieder van de Kamers zal moeten
beslissen of dit al dan niet aanvaardbaar is. Daar kan en mag een deskundigenoordeel
geen wijziging in aanbrengen als het proces dit verloop al heeft gehad. Het
gaat hier om amendementen die de Tweede Kamer heeft aanvaard. Alleen een algehele
verwerping van het wetsvoorstel door deskundigen kan een reden zijn om dat
hier opnieuw aan de orde te stellen. Uiteraard treed ik niet in uw behoefte
om dat advies in te winnen teneinde dit wetsvoorstel te kunnen beoordelen,
maar het is in ieder geval niet juist als ik als regeringsvertegenwoordiger
een dergelijk onderzoek in gang zet. Dat druist namelijk tegen het verloop
van de wetgevingsprocedure in. Ik had dat advies alleen kunnen inwinnen als
ik het wetsvoorstel in de Tweede Kamer stil had gelegd.Er is gezegd dat het kabinet eerst argumenten tegen het punt van de twintig
en dertig jaar heeft aangevoerd om daarna in het algemene kader het oordeel
van de Tweede Kamer hierover te volgen. Ik zou haast zeggen: je wordt niet
zo maar politicus van het jaar! Soms moet je met de genade meewerken, zoals
ik zei.De heer Witteveen (PvdA):Dan wordt dit wat mij betreft ook niet de wet van het jaar.Minister Donner:Dit punt werd breed gevoeld in de Kamer, in het bijzonder na de veroordeling
van de heer V. van der G. In het hoger beroep was de vraag opnieuw aan de
orde of hij levenslang moest krijgen, maar toen is er opnieuw bewust gekozen
voor 18 jaar. Daarom wilde de Tweede Kamer het terug rekenen. Dat vormde de
historische achtergrond van het amendement dat is ingediend. Ik ben het met
u eens dat wij over een aantal jaar eerst maar eens moeten nagaan hoe dat
gebruikt wordt en wat het effect van deze bepaling op het geheel is. Er werd
even vooruitgelopen op het wetsvoorstel inzake de vervroegde invrijheidsstelling,
krachtens welk de rechter een oordeelsbevoegdheid krijgt. Ik dacht dat dit
niet gold voor deze termijnen, omdat het in alle gevallen uiterst
moeilijk is om als rechter te beslissen wat er dertig jaar later met de door
jou opgelegde straf moet gebeuren. Een menselijk oordeel kan zich niet uitstrekken
over een dergelijke termijn in de toekomst. Een mens kan daar alleen terugblikkend
beslissingen over nemen.Tegen de heer Wagemakers kan ik zeggen dat de hoogte van straffen in het
algemeen uitsluitend een zaak van het OM en ZM is. De wetgever biedt hun wel
een oriëntatie, maar heeft nooit minimumstraffen ingevoerd, terwijl dat
het meest rechtstreekse middel is om in te grijpen in de hoogte van de straffen,
afgezien van de vraag of dat überhaupt enig effect zou hebben omdat de
rechter best een andere oplossing kan vinden. Dit berust in ieder geval op
de manier waarop wij invulling hebben gegeven aan de trias politica. De wetgever
geeft in het algemeen iets aan over het gewicht, de strafmaat en de strafwaardigheid
van verschillende delicten waarover de rechter oordeelt. Door een verandering
van het gewicht van de straffen op dierenmishandeling en wapenbezit, wilde
ik een veranderde opvatting daarover tot uitdrukking brengen. Het wetsvoorstel
berustte niet op het streven om de straffen in Nederland te doen toenemen.
De ervaring wijst namelijk steeds meer uit dat straffen weinig zin heeft,
wil je criminaliteit bestrijden. Dit geldt ook voor het recidivegevaar. Een
lange straf heeft alleen als effect dat een aantal criminelen voor langere
tijd opgesloten zitten, waardoor zij niet nog een misdaad kunnen begaan. Ik
kom steeds meer tot de overtuiging dat een straf als zodanig weinig effect
heeft op criminaliteit. Er gaat weinig afschrikking vanuit. Dit vergt alleen
al een apart debat over straffen en het strafbeleid in Nederland.De heer Rosenthal (VVD):Wat denkt de minister dat de samenleving per saldo van dit wetsvoorstel
vindt, zodra het in het Staatsblad staat? Wat zal het gevoelen in de samenleving
zijn? Vindt de minister niet dat de samenleving op zijn minst uitleg verdient
over de mening die hij net heeft geventileerd over het belang van straffen?Minister Donner:Ik ben het roerend met u eens dat wij het idee moeten wegnemen dat in
Nederland relatief lage straffen worden opgelegd, want dat gaat in de Europese
context niet meer op. Verder moeten wij de heersende opvatting wegnemen dat
dankzij veranderingen in de strafmaat de criminaliteit beter kan worden bestreden.
Over beide punten bestaan vaak onjuiste ideeën. Dat laat onverlet dat
de door de rechterlijke macht opgelegde straffen in de afgelopen jaren wel
degelijk geleidelijk aan zijn toegenomen. Deze ontwikkeling komt ten dele
ook tot uitdrukking in het wetsvoorstel. Tegelijkertijd heerst de constatering
dat een straf en zeker een gevangenisstraf in een beperkt aantal gevallen
daadwerkelijk afschrikt, maar in andere gevallen veel meer moet worden opgelegd
in samenhang met andere maatregelen. Daarom heb ik een aantal wetsvoorstellen
bij de Tweede Kamer ingediend en ben ik nog bezig met het indienen daarvan.
Op dat punt probeer ik het beleid te veranderen.De heer Kox vroeg wat dit wetsvoorstel bood als niet eens bekend was wat
het resultaat ervan was. Het beoogde resultaat van dit wetsvoorstel is het
in redelijk evenwicht brengen van de strafmaxima die de wetgever vaststelt.
Het vermoeden was gerezen dat er in de loop van de tijd een onevenwichtigheid
in was opgetreden, maar uit het onderzoek van de heer De Hullu en de heer
De Roos bleek dat dit maar beperkt het geval was. In Nederland biedt de wetgever
aan de hand van dit soort wetten nooit duidelijkheid over de straffen. Ook
zegt hij niet welk resultaat ermee wordt beoogd. Het kan wel degelijk anders
zijn met betrekking tot specifieke gevallen als dierenmishandeling en de strafbaarstelling
van meisjesbesnijdenis. Er is bewust voor gekozen om op dat punt geen aparte
strafmaat in te voeren omdat dat de suggestie wekte dat het nu nog niet strafbaar
is. Om die reden heeft de wetgever duidelijk gemaakt dat het als een strafbaar
feit wordt beschouwd zonder daarbij het gevaar te lopen dat het onduidelijk
is of er plotseling een onderscheid wordt gemaakt, terwijl dat niet bestaat.
Wel bevat het wetsvoorstel een uitbreiding van de rechtsmacht terzake. Nogmaals,
uitgangspunt van de strafrechtpleging in Nederland is dat wij als wetgever
de strafrechter en ook de justitiële autoriteiten in staat stellen tot
opsporing, tot vervolging en tot het opleggen van straffen, maar dat volgens
de Grondwet het opleggen van straffen in beginsel een taak van de rechter
is, behoudens mogelijkheden via het OM om aanwijzingen te geven in het vorderingsbeleid.De heer Kox (SP):Wat moet de officier van justitie doen met een Tweede Kamer die een tijdelijke
maximumstraf van dertig jaar wil invoeren om te voorkomen dat er te vaak levenslang
opgelegd wordt – dus een soort matigende werking – en een signaal
uit de Eerste Kamer van collega Wagemakers, die zegt dat strafmaten verhoogd
moeten worden om duidelijk te maken dat er strenger gestraft mag worden? De
officier van justitie moet toch nagaan waarop hij zich moet baseren in het
kader van dit nieuwe wetsvoorstel? Is dit een aanmoediging om hogere straffen
te eisen, is dit een aanmoediging om lagere straffen te eisen, of om bepaalde
straffen te eisen? Dat bedoelde ik met mijn opmerking dat deze wet niet onder
een gelukkig gesternte begint.Minister Donner:Maar de wetten in dezen zijn geen richtlijnen voor het OM. Het OM is onderdeel
van de rechterlijke macht, niet van de uitvoerende macht. Het Openbaar Ministerie
zal een eigen oordeel hebben over de rechtmatigheid en de opportuniteit van
een bepaalde strafmaat. Op het punt van de twintig en de dertig jaar denk
ik dat de wet door het Openbaar Ministerie gebruikt zal worden om in gevallen
waar men nu levenslang zou eisen, voortaan een op termijn gestelde straf te
eisen.De heer Kox (SP):Maar officieren van justitie zijn soms net ambtenaren. Zij lezen ook kranten
en wellicht ook de verslagen van de debatten in de Eerste en Tweede Kamer.
Er worden toch verschillende richtingen aangegeven, of zie ik dat verkeerd?Minister Donner:De discussies zoals die hier plaatsvinden, zullen primair een oriëntatie
zijn bij de uitleg van bepalingen zoals die worden aangenomen. Als het gaat
om te komen tot verschuiving in het vervolgingsbeleid en in de richtlijnen,
is dat primair een kwestie van het college van procureurs-generaal en in uitzonderlijke
omstandigheden van overleg van de minister met het college van procureurs-generaal.De heer Kox (SP):Hoe houden wij in de gaten of dit werkelijk gaat gebeuren?
Met andere woorden: wordt dit op een gegeven moment geëvalueerd?Minister Donner:Gegeven de scheiding der machten, kan ik geen garantie geven dat dit zo
zal gebeuren. Het is primair de verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie.De heer Kox (SP):Mijn vraag was, of dit op enig moment geëvalueerd wordt.Minister Donner:Ik ben daartoe gaarne bereid. Nogmaals, ik kan daarvoor geen termijn noemen.
Ik ben bang dat het onderwerp strafmaat voorlopig nog niet van de politieke
agenda is afgevoerd.De heer Wagemakers (CDA):Het heeft zich voor een deel reeds opgelost, maar ik werd zojuist ingevoerd
in de interruptie van de heer Kox als zijnde iemand die hier vandaag een pleidooi
zou hebben gehouden voor straffen van dertig jaar. Dat is zeker niet zo. Ik
heb in mijn betoog alleen maar weergegeven wat degene heeft bewogen die aan
de overzijde van het Binnenhof het amendement heeft ingediend. Hij heeft uitgelegd
dat het in dit land niet mogelijk is om twintig jaar op te leggen. Twintig
jaar opleggen, betekent met het systeem van automatisch vervroegde invrijheidstelling
namelijk dertien en een half jaar, dus het is ofwel dertien en een half jaar,
want daarboven zit niets, of levenslang. Wat heeft de indiener anders beoogd
dan mogelijk te maken dat nominaal dertig jaar kan worden opgelegd zodat het
daadwerkelijk twintig jaar is? Het is eigenlijk zeer wonderlijk dat dit soort
amenderingen nodig is om ons systeem te laten functioneren. Dat bewijst dat
de automatische vervroegde invrijheidstelling zoals die nu in de wet staat,
niet deugt. Dat vond mijn fractie twintig jaar geleden al.Minister Donner:Ik kan inderdaad bevestigen dat dit in de Tweede Kamer in belangrijke
mate de motieven waren. In de wetenschap dat op het punt van de vervroegde
invrijheidstelling een wetsvoorstel in voorbereiding is, meende men dat dit
op dit moment al gedaan kon worden. Als de regeling gewijzigd wordt, kan altijd
nog bekeken worden of dit zo moet blijven of dat het moet worden gewijzigd.Ik geloof dat ik alle vragen uit de Kamer heb beantwoord, voorzitter.
Mag ik ook dit wetsvoorstel in de welwillende aandacht van de Kamer aanbevelen?De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Als het mogelijk is, zou ik meteen willen doorgaan met de behandeling
van het volgende wetsvoorstel.Minister Donner:Als u mij even twee minuten de tijd geeft om te lezen wat ik moet zeggen,
voorzitter.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-588-595.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl