Behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van het fiscale procesrecht aan de Algemene wet bestuursrecht en wijziging van een aantal fiscale en andere wetten (herziening van het fiscale procesrecht) (25175)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 34-43

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-10-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 3, pagina 34-43

13-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25175Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake de telecommunicatie (Telecommunicatiewet) (25533)Pagina 16-34
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Goedkeuring van de op 19 december 1996 te Brussel tot stand gekomen verdragen betreffende de toetreding van het Koninkrijk Denemarken, de Republiek Finland en het Koninkrijk Zweden tot het op 14 juni 1985 te Schengen tot stand gekomen Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen, de Uitvoeringsovereenkomst en de Samenwerkingsovereenkomst (25622); - en drie andere wetsvoorstellenPagina 16-16
Lijst van besluiten (dinsdag 13 oktoebr 1998)Pagina 69-69
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake de telecommunicatie (Telecommunicatiewet) (25533)Pagina 43-69
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 13 oktober 1998)Pagina 69-71
Presentie en opening (dinsdag 13 oktober 1998)Pagina 15-15
Behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van het fiscale procesrecht aan de Algemene wet bestuursrecht en wijziging van een aantal fiscale en andere wetten (herziening van het fiscale procesrecht) (25175)Pagina 34-43
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van R. Gangadin te Utrecht, betreffende tariefgroepindeling voor de heffing van inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (gedrukt stuk Eerste Kamer, 1997-1998, nr. LVI); - en negen andere adressenPagina 15-16

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Aanpassing
van het fiscale procesrecht aan de Algemene wet bestuursrecht en wijziging
van een aantal fiscale en andere wetten (herziening van het fiscale procesrecht)
(25175).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Bij afwezigheid van de eerste twee sprekers geef ik het woord aan de heer
Meeter.De heer Meeter (PvdA):Mijnheer de voorzitter! U bent wel streng voor mijn collega-woordvoerders.
Dit vergt ook een kleine aanpassing van datgene wat ik ga zeggen. Ik had mij
namelijk voorgesteld dat de heer Rensema eerst zou spreken.Mijn bijdrage bestaat uit drie opmerkingen die uiteindelijk leiden tot
een vraag aan de minister. Voorafgaand daaraan wil ik een klein historisch
aanloopje nemen over het formele belastingrecht. Oorspronkelijk was het formele
belastingrecht sterk versnipperd. In de negentiende eeuw waren gedeputeerde
staten beslechter van de meeste geschillen. In 1892 werden de eerste administratieve
rechters geïntroduceerd. Vervolgens kwamen de raden van beroep voor de
vermogensbelasting en daarna in 1896 de raden van beroep voor de personele
belasting. Pas sinds 1956 – voor degenen die al wat langer meedraaien,
is dit nog heel recent – zijn de belastingkamers van de gerechtshoven
de instanties die belast zijn met het oplossen van belastinggeschillen. Al
die tijd heeft het formele belastingrecht zich los van de rest van het administratieve
recht ontwikkeld.Het is toe te juichten dat het onderhavige wetsvoorstel er nu ligt, want
daarmee wordt een einde gemaakt aan die situatie. Er wordt eenheid gecreëerd
met betrekking tot de formele gang van zaken bij het hele bestuursrecht in
ruime zin. Het is alleen jammer dat het formele procesrecht nog niet over
de gehele linie gelijk is. Het belastingrecht blijft, zoals wij weten, bij
de gerechtshoven. Bovendien is er daarbij geen sprake van twee instanties.
Het is jammer dat er zelfs nog geen tijdpad voor uitgezet is om ook die gelijkstelling
van het belastingrecht en de rest van het bestuursrecht op zijn minst voor
de toekomst te regelen. Het is wel mooi dat er nu eenheid van rechtspraak
is, want dat schept inzichtelijkheid voor de burger die daar gebruik van maakt.
Wij moeten echter oppassen, want het belastingrecht en het bestuursrecht zijn
alleen al qua aantal zaken niet bepaald op één hoop te gooien.
Het aantal belastingbeschikkingen is veel groter dan het aantal uitspraken
bij geschillen in het algemene bestuursrecht. Wij zullen dan ook met die grootschaligheid
van het belastingprocesrecht rekening moeten houden, wanneer wij veranderingen
in het formele procesrecht tot stand brengen.De vraag is of wij met deze aanpassingswet wel in alle opzichten rekening
hebben gehouden met die grootschaligheid. Ik wil in dit verband een voorbeeld
noemen dat in de behandeling tot nu toe nog niet aan de orde is geweest. In
artikel 8:66 van de AWB staat een regeling voor schriftelijke uitspraken.
Deze moeten gedaan worden binnen zes weken, en er is maar één
keer een verlenging van zes weken nodig. Ik vraag mij af, of daarmee in de
praktijk rekening is gehouden. Bij mijn weten – de heer Rensema zal
dat straks kunnen bevestigen – wordt bij schriftelijke uitspraken een
termijn van vaak vijf tot zes maanden genomen. Ik vraag mij dan ook af, of
deze minister niet vreest dat er problemen rijzen bij de belastingkamers.
Zijn bijvoorbeeld voorbereidingen getroffen om bij de gerechtshoven te komen
tot een geautomati- seerd controlesysteem op de nale- ving van deze termijnen?Mijn tweede opmerking betreft de openbaarheid van uitspraken in belastingzaken.
De Partij van de Arbeid hecht zeer aan een zo groot mogelijke openbaarheid,
en betwijfelt of de huidige regeling, waarbij de hoven de facto zelf beslissen
welke uitspraken voor publicatie worden vrijgegeven, wel voldoet. Ook de belastingdienst
publiceert, via het Infobulletin, samenvattingen van uitspraken die door de
hoven nog niet voor publicatie zijn vrijgegeven. De goed georganiseerde belastingdienst,
die immers steeds partij is in deze geschillen, is op deze wijze eerder op
de hoogte van uitspraken dan de burgers die in die zaken geen partij zijn
geweest. Dat is, zou ik menen, strijdig met de gewenste 'equality of arms',
een beginsel dat vooropstaat in dit procesrecht, en bij ieder procesrecht.
Daarvoor zou op korte termijn een structurele oplossing komen. De minister –
niet deze, maar zijn voorganger – heeft in de nota naar aanleiding van
het verslag in de Tweede Kamer meegedeeld, dat overleg gaande was en dat er
'binnenkort' een regeling zou komen. Dat was in januari van dit jaar. Ik zou
déze minister willen vragen, hoe het staat met dat overleg, en of er
inderdaad binnenkort een regeling komt, of dat deze regeling er misschien
zelfs reeds is. Maar dan zouden wij het wel gehoord hebben.Voorzitter! Mijn derde opmerking gaat over het recht doen op geheime stukken.
Dat onderwerp zou eerst uitvoerig worden behandeld door Rensema, maar door
de omkering van sprekers zal ik er nu misschien iets meer over zeggen. Ik
laat het echter aan hem, daarop wat dieper in te gaan. Het betreft artikel
8:29 van de Algemene wet bestuursrecht. Dat onderwerp is bij de schriftelijke
behandeling ter sprake gekomen. Alleen in de Wet openbaarheid van bestuur
is die regeling naar mijn gevoel op haar plaats. Het kan immers niet anders
dan dat een rechter die moet oordelen over de vraag, of stukken
worden vrijgegeven – dus openbaar en ter inzage van eenieder zijn –
kennisneemt van die stukken, en onder omstandigheden kan beslissen dat die
stukken verder geheim blijven. Maar waar het gaat om geschillen als waarover
wij nu praten, zie ik geen enkele reden om het beginsel van recht doen op
geheime stukken toe te passen. In de schriftelijke beantwoording van de vragen
van deze Kamer staat, dat de inspecteur erop zal worden gewezen dat hij daarvan
maar heel sporadisch en bij hoge uitzondering gebruik moet maken. Verder staat
er dat de rechter niet zover zal gaan dat hij die stukken wel in zijn beschouwingen
wil betrekken, terwijl zij dan toch geheim blijven. Bovendien wordt in het
vijfde lid van artikel 8:29 gesteld dat de rechter de stukken er niet bij
mag betrekken wanneer de andere partij zich daartegen verzet. De rechter heeft
er intussen echter wel kennis van genomen. De vraag is vervolgens in hoeverre
dat dan toch meespeelt, terwijl de wederpartij er geen kennis van heeft kunnen
nemen.Voorzitter! Naar mijn gevoel is iedere toepassing van artikel 8:29 in
belastinggeschillen – bijvoorbeeld bij een verhoging van de aanslag –
een inbreuk op het beginsel van de equality of arms. Ik meen dat dit artikel
buiten toepassing verklaard moet worden bij dit soort geschillen. Is de minister
dat met mij eens?Voorzitter! Ik kijk met veel belangstelling uit naar de antwoorden op
mijn vragen. Ik wens de minister, die hier voor het eerst achter de regeringstafel
zit, een voorspoedige ambtsperiode toe.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Namens onze fractie heet ik de minister van harte welkom.
Met het wetsvoorstel wordt een uniformering tussen het fiscale en het overige
bestuursprocesrecht beoogd. In het algemeen heeft dit voorstel in dit huis
een positief onthaal gevonden, althans dat concludeert de minister in de memorie
van antwoord.Voorzitter! Er zijn echter toch enkele knelpunten en die betreffen vooral
de uitvoering. Ik noem de relatieve competentie. Door de wijziging van de
competentiegrens worden de hoven competent waar de belastingplichtige woonachtig
is. Dit betekent een verschuiving van werkdruk. Wat is de financiële
invulling van deze verschuiving? Heeft zij ook gevolgen voor de deskundigheid?
Uiteraard zijn alle hoven deskundig, maar sommige hebben meer ervaring dan
andere omdat er de afgelopen jaren specialisaties per kamer zijn ontwikkeld.Meer in brede zin vraag ik naar de stand van zaken met betrekking tot
de werkdruk van de hoven. Eén van de presidenten heeft in het openbaar
opmerkingen geventileerd die erop wijzen dat de werkvoorraden van de gerechtshoven
oplopen tot maatschappelijk onverantwoorde omvang en dat er onaanvaardbaar
lange doorlooptijden zijn voor vrijwel alle categorieën zaken. Kennelijk
is er iets ernstigs aan de hand. Ik begrijp dat dit vooral te maken heeft
met de financiële invulling en met name met de vraag of er wel voldoende
geld is om raadsheren en ander personeel aan te trekken.In artikel 8:66 staat dat de uitspraak moet plaatsvinden binnen zes weken
na de zitting. Het duurt echter één tot drie jaar voordat een
zaak überhaupt op de zitting komt. Het lijkt mij dan ook logisch dat
het voor de hoven zeer moeilijk is om binnen zes weken uitspraak te doen.
In zeer speciale gevallen is er de mogelijkheid van een extra termijn van
maximaal zes weken. Ik denk overigens dat dit een normale termijn zal worden.
Hoe dan ook, ook in dit geval komt het grote probleem van de bemanning van
de hoven zeer pregnant aan de orde.De termijn voor het indienen van een bezwaar- of beroepschrift is zes
weken. Al vaker is gesteld – ook aan de overzijde van het Binnenhof –
dat het opleggen van een aanslag jaren kan duren, maar dat de belastingplichtige
slechts zes weken krijgt voor zijn bezwaar of beroep. In zijn reactie hierop
wijst minister erop dat deze termijn voor het gehele bestuursrecht geldt.
Volgens hem kan niet worden volgehouden dat de belastingplichtige vanwege
het karakter van de belastingwetgeving meer tijd moet hebben om na te denken
of hij gebruik wil maken van het rechtsmiddel. De minister wijst er vervolgens
op dat aan de omstandigheid dat de overheid voor het nemen van een voor bezwaar
of beroep vatbare beslissing soms aanzienlijk meer tijd nodig heeft dan zes
weken bezwaarlijk een argument kan worden ontleend om de bezwaar- en beroepstermijn
te verlengen.Voorzitter! Dit klinkt mij niet bepaald klantvriendelijk in de oren. Overigens
ontgaat de logica ervan mij ook. Ook op dat punt is er wel degelijk aanleiding
om ook in belastingzaken royaal met deze termijn om te gaan. Dat blijkt ook
in de praktijk te gebeuren, want die verontschuldiging wordt in de stukken
genoemd.De geachte afgevaardigde de heer Meeter is reeds ingegaan op het recht
doen op geheime stukken. Wij hebben grote bezwaren tegen deze bepaling. Ik
wijs op de parlementaire geschiedenis en de bespreking ervan in de juridische
pers. Het valt op dat men in algemene zin, maar zeker de pers, van oordeel
is dat deze bepaling in belastingprocedures niet thuishoort. In de reacties
van het kabinet, de minister, wordt gesteld dat dit eigenlijk nooit voorkomt.
Ik heb het op een rij gezet. Ik lees in de memorie van antwoord: deze bepaling
zal zelden toepassing vinden. De instructie voor beroepschriften zal een bepaling
bevatten waarin staat dat de inspecteur zo min mogelijk een beroep zal doen
op dit artikel. De voorganger van deze minister stelt vervolgens in de memorie
van antwoord dat ook de rechter dit niet snel zal doen. Dat geldt ook voor
de belastingdienst. Bij de plenaire behandeling in de Tweede Kamer zegt de
minister dat het een 'doodenkele keer' zal gebeuren. In het nader rapport
van de minister naar aanleiding van het advies van de Raad van State staat
dat het niet wenselijk is dat de inspecteur om toepassing van artikel 8:29
verzoekt. 'Niet wenselijk' is iets anders dan 'de inspecteur zal zo min mogelijk
een beroep doen'.Kortom, er zijn enkele vraagtekens te plaatsen bij deze bepaling, met
name ook bij het punt waarop de Raad van State heeft gewezen, te weten de
samenhang tussen artikel 8:42 en 8:29 en het verschil in formulering met artikel
8, lid 3, van de Wet administratieve rechtspraak belastingzaken, waarin duidelijk
een andere invulling is gegeven aan de stukken die moeten worden voorgelegd.Bij ons blijft het vraagstuk overeind, welke stukken overgelegd moeten
worden. De minister is daarin heel duidelijk in de memorie van toelichting:
niet-openbare delen van een RAD-rapport kunnen geen rol spelen
bij de onderbouwing van een belastingaanslag en zullen daarom niet beschouwd
worden als op de zaak betrekking hebbende stukken. Bovendien is het niet wenselijk
dat de inspecteur de belastingrechter verzoekt om toepassing van artikel 8:29.Al deze bepalingen en opmerkingen in samenhang onderschrijven alleen maar
de conclusie dat deze bepaling buiten toepassing hoort te blijven in belastingzaken.
Ik verzoek de minister om zijn visie hierop te geven, met name vanuit een
oogpunt van equality of arms en 'fair trial'.Voorzitter! De fiscale jurisprudentie. Dankzij het amendement-Giskes is
de ontsluiting van de jurisprudentie van de Hoge Raad in een ruimer vaarwater
gekomen. Wij zijn daar gelukkig mee. Wat is de stand van zaken met betrekking
tot de uitvoering van deze motie? Hoe is het met de ontsluiting van civielrechtelijke
en strafrechtelijke jurisprudentie? In hoeverre zijn er verdere ontwikkelingen
op dat terrein te verwachten?Ten slotte ga ik in op de harmonisering van de beroepsprocedures. De minister
heeft in 1997 in een brief aan het parlement laten weten dat het kabinet thans
geen besluitvorming wil over de derde fase van de herziening rechterlijke
organisatie. Het gevolg daarvan is dat de invoering van twee feitelijke instanties
in belastingzaken op termijn wordt gesteld. In de brief van 26 augustus 1998
van de staatssecretaris lezen wij naar aanleiding van de motie-Kalsbeek-Jasperse,
waarin wordt verzocht om de derde fase naar voren te halen, dat het kabinet
er de voorkeur aan geeft om voorrang te geven aan de in het regeerakkoord
opgenomen moderniseringsoperatie van de rechtspraak, in lijn met het rapport
van de commissie-Leemhuis. Als ik het goed begrijp, zegt men dat de derde
fase van de herziening in de ijskast is gezet. Is er nog steeds een positieve
grondhouding ten aanzien van deze derde fase? Zo ja, kan de minister ons een
indicatie geven van het tijdpad voor de moderniseringsoperatie en vervolgens
voor de besluitvorming over de derde fase? Ik vraag dat vooral omdat er in
de praktijk buitengewoon veel belangstelling bestaat voor de harmonisering
van de procesgang ten aanzien van de loonbelasting en de premies werknemersverzekeringen.
De ene gaat over één feitelijke instantie en de ander over twee.
Ik denk dat de praktijk en over het algemeen het recht als zodanig, erbij
gebaat zouden zijn indien deze harmonisering op termijn kan worden gerealiseerd.De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! Met genoegen merk ik op dat ik hier niet alleen
het woord zal voeren namens de leden van mijn eigen fractie, de VVD, maar
ook namens de leden van de fractie van D66. Uit overleg met mevrouw mr. A.
Vrisekoop is gebleken dat onze fracties geheel gelijk denken over het voorliggende
wetsvoorstel.In de Hooilandspolder in Slochteren, waar ik opgroeide, werd nogal negatief
gedacht over de rechtspraak. Men was daar unaniem van mening dat het winnen
of verliezen van een rechtsgeding weinig of niets te maken had met de rechtvaardigheid
van de zaak, maar werkelijk alles met de kwaliteit van de advocaat. Er zijn
zoveel formele regels en er is zoveel procestechniek dat een goede advocaat
vaak een beslissende voorsprong kan nemen op zijn minder gehaaide collega.
Dat was de ongeschoolde mening van boeren en buitenlui. Ik laat nu in het
midden in hoeverre dit beeld juist is, maar ik merk op dat het nooit en nimmer
mag gelden voor het belastingrecht. Het mag niet zo zijn dat de burger, die
reeds zware belastingverplichtingen heeft, ook nog het slachtoffer wordt van
formele regels en procestechniek. Hierbij valt te bedenken dat de belastingplichtige
burger vaak procedeert tegen de fiscus zonder juridisch bijstand. Het fiscale
procesrecht moet daarom sober, zakelijk en ruimhartig zijn en dat is het tot
nu toe ook. Het heeft tientallen jaren heel goed gefunctioneerd. Nu moet het
onder het juk door van het algemene bestuursrecht.De indruk bestaat dat het belastingrecht zorgt voor meer dan 90% van alle
overheidsbeschik- kingen, terwijl de Algemene wet bestuursrecht vooral lijkt
te zijn ontwikkeld op grond van de ervaringen die zijn opgedaan met de overige
10%. Dit roept het beeld op van de olifant die zijn pas moet aansluiten bij
die van de muis, waarop de muis roept: 'wat stampen we lekker samen'.Het algemene bestuursrecht ziet er wel heel fraai uit, maar het staat
nog te bezien of wij er in alle opzichten wel zo gelukkig mee moeten zijn.
De gemeente Amsterdam heeft dertig keer voor de rechter gestaan in verband
met de bouw van een bankgebouw. Dit heeft geleid tot jarenlang uitstel, renteverliezen
en miljoenen guldens aan kosten. Dit vraagt toch om enige bezinning.De aanpassing aan de Algemene wet bestuursrecht brengt met zich dat er
extra werk komt voor de belastingkamers. Er zullen minstens nog eens zes raadsheren
benoemd moeten worden. Dit zal, tezamen met wat bijbehorend stafpersoneel
en administratieve ondersteuning, aanzienlijke kosten met zich brengen. De
vraag is of dit wel zo hard nodig is. De burgers hebben altijd geklaagd over
de belastingdruk en over de rompslomp, maar niet of nauwelijks over het fiscale
procesrecht.Het belastingrecht wordt gekenmerkt door een grote gecompliceerdheid en
een werkelijk overstelpende massaliteit. De belastingplicht is voor de burgers
reeds een zeer zware last. Daarbij komen nog de administratieve verplichtingen,
zoals het doen van aangifte en het bewaren van bewijsstukken. Voor de kleine
ondernemers van het midden- en kleinbedrijf zijn ook de verplichtingen inzake
de loonbelasting en de omzetbelasting met de daarbij behorende boekhoudkundige
rompslomp, zeer drukkend, ook in psychisch opzicht. Het is toch wel zeer dringend
gewenst dat deze zware lasten niet worden verergerd door een moeilijke procesgang.
In het verleden is daarom uitdrukkelijk gekozen voor een eenvoudige belastingprocedure.
Het zwaartepunt van de procedure is gelegd bij de behandeling ter zitting.
Door dit hoor en wederhoor ter zitting kan de zaak volledig aan de orde komen
en worden afgerond.De regeling van artikel 58 van hoofdstuk 8 van de Algemene wet bestuursrecht
lijkt hiermee in strijd te zijn. Daarin staat immers dat partijen tot tien
dagen voor de zitting nadere stukken kunnen indienen. Als deze nieuwe regel
strikt moet worden toegepast, is zij onnodig belastend, met name voor belastingplichtigen
die zonder bijstand van juristen procederen. Vaak zal de werkelijke aard van
het geschil en van de bewijspositie pas ter zitting duidelijk
worden. De belanghebbende kon dus niet weten welke stukken hij moest inzenden.Ik pleit er zelfs voor dat stukken die na de zitting, maar voor de uitspraak
worden ingezonden, tot heropening van de zaak moeten leiden, als dat voor
de rechtsvinding van belang kan zijn. Bij de toepassing van het belastingrecht
dient men altijd zeer praktisch te werk te gaan.Wij deden dat ook altijd zo in de belastingkamer in Amsterdam. De leden
van de belastingkamer van het hof te Den Haag zitten hier op de tribune. Zij
hebben mij zonet in de koffiekamer verzekerd dat zij dat ook altijd zo doen.
De stukken die na de zitting binnenkomen, maar die van wezenlijke betekenis
kunnen zijn, leiden tot heropening van de zaak. Dat is ook van belang, omdat
het belastingrecht geen hoger beroep kent.Het vinden van de materiële waarheid dient bij het belastingrecht
voorop te staan. Als het niet meer mogelijk is dat bewijsstukken ter zitting
worden getoond, betekent dit een fundamentele verslechtering van de procespositie
van de burger. Wij vragen hiervoor de bijzondere aandacht van de regering.
Wij menen dat deze argumenten overtuigend zijn. Het punt dat er geen hoger
beroep is, vraagt op z'n minst om een zeer ruimhartig procesrecht.De door mij aangehaalde tiendagentermijn is een termijn van orde, waarvan
mag worden afgeweken, maar klaarblijkelijk alleen als de rechter dat goed
vindt. Dit is onvoldoende, omdat het geen enkele rechtszekerheid biedt voor
de tegen de belastingdienst procederende burger.In hun commentaar op de Algemene wet bestuursrecht schrijven prof.mr.
Ten Berge en anderen onder meer: Ingeval van overschrijding van de tiendagentermijn
zenden sommige rechtbanken de te laat ingediende stukken onverbiddelijk retour.
Dit retour zenden zonder juridische beoordeling mag niet gelden voor het belastingrecht,
omdat naar oud gebruik de fiscale zaak pas op de zitting geheel uit de doeken
wordt gedaan. Als de burger ter zitting nog bewijs kan leveren, mag geen wetsartikel
hem dat beletten. De enige eis is dat de wederpartij moet worden beschermd,
zoals tot dusverre ook gebruikelijk was. Als de regering zich hier vandaag
expliciet en ruimhartig bij zou willen aansluiten, zou dat van betekenis kunnen
zijn voor de wetstoepassing.Hoewel de bezwaar- en beroepstermijnen thans niet rechtstreeks aan de
orde zijn, omdat zij een aantal jaren geleden reeds zijn aangepast, maak ik
hierover toch enige opmerkingen. De leden van de VVD-fractie achten een termijn
van zes weken te kort. Voor de inkomstenbelasting moet de burger een volledige
aangifte doen en vervolgens heeft de belastingdienst ongeveer drie jaar de
tijd om een aanslag op te leggen. Een bezwaar- en beroepstermijn van zes weken
past hierbij niet en lijkt zelfs notoir onredelijk.Mijn ervaring is dat aan belastingplichtigen niet valt uit te leggen dat
een termijnoverschrijding van enkele dagen met zich brengt dat zij hun rechtspositie
geheel kwijt zijn. Voor mensen met lange vakanties is er geen goede oplossing
te bedenken. Belastingaanslagen komen veelal onverwacht. Het antwoord van
de regering komt erop neer dat mensen die op vakantie gaan, passende maatregelen
moeten nemen. Zij zegt heel stellig dat van elke burger mag worden verlangd
dat hij voorzieningen treft voor de tijd dat hij afwezig is voor vakantie,
werk of anderszins. Hoe stelt zij zich dat voor? Moet de buurman de blauwe
enveloppen openmaken en de aanslagen beoordelen? Wij hebben de Registratiekamer
niet nodig om tot het oordeel te komen dat de regering dan een loopje zou
nemen met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Een beter antwoord
op onze vraag hebben wij helaas niet ontvangen.Mijnheer de voorzitter! Er zijn in dit land meer dan een miljoen volwassenen
die niet goed kunnen lezen en schrijven. Zij komen veelal pas in bezwaar als
de deurwaarder geweest is, maar zij zijn dan altijd te laat.De leden van de fracties van D66 en VVD zijn voorshands van mening dat
de bezwaar- en beroepstermijnen minstens moeten worden verlengd tot drie maanden.
Dat levert geen problemen op. De oude termijn was twee maanden. Zo'n termijn
in maanden rekent veel gemakkelijker dan een termijn van zes weken.Over het volgende punt hebben andere sprekers al het woord gevoerd. Het
is dan ook van groot belang en betreft de mogelijkheid dat recht wordt gedaan
op stukken die voor de belanghebbende geheim moeten blijven. Wij achten deze
mogelijkheid nogal schokkend en niet erg acceptabel voor het belastingrecht.
Prof. mr. Langereis, hoogleraar te Leiden en mr. Röben, raadsheer te
Arnhem, merken in het Weekblad voor Fiscaal Recht van 16 april 1998 het volgende
op: willen wij kafkaiaanse processituaties vermijden, dan moet artikel 8:29
AWB uit het fiscale procesrecht worden verbannen.Weliswaar kan de belanghebbende zijn toestemming weigeren, maar hoe kan
hij of zij daarover een standpunt innemen als hij/zij de inhoud van de stukken
niet kent? Kan men zo iets aan een belanghebbende vragen? Als de rechter iets
vraagt, zal de goedwillende burger graag in positieve zin willen antwoorden.
Bovendien zal de rechter de stukken wel gezien hebben. Ook de hooggeleerde
schrijvers van het commentaar op de Algemene wet bestuursrecht merken op dat
een partij licht geneigd zal zijn, het weigeren van de toestemming te zien
als een zinloze exercitie. Op deze manier worden geen problemen opgelost,
maar nieuwe problemen geschapen.Er is nog een ander argument dat wellicht nieuw is. Als de geheime informatie
van belang is voor de beslissing van de zaak, kan de uitspraak niet fatsoenlijk
en naar behoren gemotiveerd worden. De conclusie moet daarom zijn dat de omstreden
bepaling wringt met de motiveringsplicht die in de wet is neergelegd. Het
is ook nog de vraag of de bepaling in overeenstemming is te achten met het
Europese recht.De regering is van mening dat het pleiten bij de Hoge Raad moet worden
voorbehouden aan advocaten. In de wandelgangen wordt gesproken over het procesmonopolie.
Naar de mening van de leden van onze fracties dienen monopolies te worden
afgeschaft, tenzij de wenselijkheid daarvan kan worden aangetoond. Dit laatste
lijkt niet het geval te zijn. De situatie komt erop neer – dit wordt
door de regering ook in de stukken bevestigd – dat doorgaans de belastingadviseur
een pleitnota zal opstellen. Hij moet dan een bevoegde advocaat bereid vinden,
dat stuk aan de Hoge Raad te overhandigen of het aldaar voor
te dragen.De vraag moet worden gesteld of dit niet een beetje te gek is. De extra
kosten – en die zullen er zeker zijn – zullen geheel voor rekening
komen van de belastingplichtige. Het is toch al de vraag of wij deze onnodige
kosten aanvaardbaar willen achten.Vanuit de kringen van land- en tuinbouw is in het verleden wel opgemerkt
dat zij zo moeilijk kunnen procederen bij de Hoge Raad, omdat er geen advocaten
bereid of in staat zijn, zich in te werken in de zeer bijzondere fiscaal-agrarische
problematiek. Er zijn wel honderden gespecialiseerde fiscalisten die op dit
terrein bij uitstek deskundig zijn, maar zij mogen niet pleiten bij de Hoge
Raad. Mogelijk hebben wij in dit geval nog steeds te maken met een tamelijk
ernstige misstand.Wij hebben met genoegen kennis genomen van het feit dat gewerkt wordt
aan veel ruimere benoembaarheidseisen voor de rechterlijke macht, in die zin
dat veel meer dan thans ook fiscale en notariële juristen kunnen worden
benoemd. Wij achten dit geheel juist. Deze wijziging, waarop in de Tweede
Kamer reeds ongeveer 25 jaar geleden sterk is aangedrongen, is reeds te lang
achterwege gebleven. Naast de benoembaarheidseis is er ook een benoemingsbeleid
dat vragen oproept, want ook thans zijn er veel fiscaal juristen die doordat
zij aanvullende tentamens hebben afgelegd, benoembaar zijn als rechter of
bij het openbaar ministerie, doch van hun diensten wordt zelden gebruikgemaakt.
De indruk bestaat dat er bij Justitie (in ruime zin) met een zeker dédain
wordt gedacht over specialisten en specialistische kennis. Kennis van accountancy
en van financiële technieken kan evenwel node worden gemist. Als er thans
een kentering komt of er al een kentering is gekomen bij Justitie, dan valt
dit toe te juichen. Wij wachten het antwoord van de regering met bijzonder
grote belangstelling af.Minister Korthals:Voorzitter! Het is mij een groot genoegen om hier vandaag voor het eerst
in uw Kamer aanwezig te zijn. Ik dank de verschillende sprekers voor de vriendelijke
woorden die zij aan mijn adres hebben geuit.Het stemt in ieder geval mij tot voldoening dat dit wetsvoorstel vandaag
kan worden behandeld. En dit met name met het oog op de inwerkingtreding die
dan per 1 januari 1999 mogelijk wordt.Het wetsvoorstel is ingediend onder gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de minister van Justitie en de staatssecretaris van Financiën. Er
is evenwel afgesproken dat, evenals in de Tweede Kamer is gebeurd, de verdediging
van het wetsvoorstel uitsluitend door mij zal geschieden. Ik meen overigens
dat het wetsvoorstel grondig is voorbereid. De belangrijkste punten zijn behoorlijk
aan de orde geweest, zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer. Ik vind ook
dat door amendementen die in de Tweede Kamer zijn aangenomen, het wetsvoorstel
nog aan kracht heeft gewonnen. Niettemin blijken er nog steeds vele belangrijke
vragen te leven in uw Kamer. Ik zal zo direct proberen daarop naar behoren
te antwoorden.Het stemt in ieder geval mij tot voldoening dat de fracties die ik aan
het woord heb gehoord, instemmen met de strekking en doeleinden van het wetsvoorstel,
al is er op onderdelen wel hier en daar kritiek aanwezig geweest. Ik hoop
en verwacht dat het voorstel uiteindelijk op uw aller instemming zal mogen
rekenen.Het voorstel voltooit de uniformering van het bestuursprocesrecht. De
sprekers, onder wie de heer Meeter, wezen er al op. Het fiscale bestuursrecht
was al aangepast aan het bestuursrecht van de Algemene wet bestuursrecht en
aan de algemene bestuursprocesrechtelijke bepalingen van hoofdstuk 6. Reeds
toen heeft de wetgever gekozen voor een algemene, ook voor de fiscaliteit
geldende, bezwaar- en beroepstermijn van zes weken. Ik meld dit met nadruk,
omdat die termijn reeds bestaat vanaf 1994 en voorzover mij bekend tot dusver
weinig tot problemen aanleiding heeft gegeven; dit ook in antwoord op vragen
gesteld door de heer Rensema. Thans wordt het fiscale procesrecht aangepast
aan het uniforme bestuursprocesrecht van hoofdstuk 8. Het fiscale procesrecht
is nu nog te vinden in drie wetten, namelijk de Algemene wet bestuursrecht,
de Wet administratieve rechtspraak belastingzaken en de Algemene wet inzake
rijksbelastingen. Straks zullen er nog maar twee zijn, te weten de Algemene
wet bestuursrecht en de Algemene wet inzake rijksbelastingen.Het wetsvoorstel heeft een overwegend technisch-juridisch karakter, maar
het is een belangrijk voorstel. Het belang van dit wetsvoorstel is daarin
gelegen dat nu het gehele fiscale bestuursrecht onder het bereik van de Algemene
wet bestuursrecht wordt gebracht. Het markeert daarmee een belangrijk stap
voorwaarts in het streven, het bestuursrecht eenvormiger en eenvoudiger te
maken. Het fiscale bestuursrecht heeft zich in betrekkelijk korte tijd ontwikkeld
van een specifiek recht tot een algemeen bestuursrecht. Nu lijkt dat vanzelfsprekend,
maar het is nog niet zo lang geleden dat een fiscaal jurist moeite had met
de gedachte dat het belastingprocesrecht zou moeten opgaan in een algemeen
bestuursrecht. Binnen de fiscaliteit heeft zich derhalve een belangrijke omslag
van denken voorgedaan.Eenvormig recht komt de fiscale bestuurspraktijk en de rechtspraktijk
ten goede. Met dit wetsvoorstel wordt tevens bereikt dat de Hoge Raad, naast
de andere hoge bestuursrechters, belast wordt met de bewaking van de rechtseenheid
binnen en de verdere ontwikkeling van het uniforme bestuursprocesrecht. Bij
de opzet van het onderhavige wetsvoorstel is het uitgangspunt geweest dat
het uniforme bestuursprocesrecht van de Algemene wet bestuursrecht van overeenkomstige
toepassing is, tenzij de eigenheid van de fiscale rechtspraktijk een specifieke
van de AWB afwijkende regeling vereist. Op specifieke vragen hieromtrent kom
ik nog terug.Ik ben van oordeel dat een goed evenwicht is gevonden tussen het belang
van uniform bestuursrecht en de belangen van belastingheffing. Door de toepasselijkheid
van het uniforme bestuursprocesrecht komen nieuwe voorzieningen in het fiscale
procesrecht beschikbaar. Ik noem de voorlopige voorziening, de meest opvallende,
schadevergoeding en herziening. Zoals gezegd, als dit wetsvoorstel wordt aangenomen,
kan deze wet op 1 januari 1999 in werking treden.Van verschillende kanten is aandacht gevraagd voor de derde fase van de
herziening van de rechterlijke organisatie en de belastingrechtspraak in twee
feitelijke instanties. Mijn ambtsvoorganger heeft in een brief
van 25 juni 1997 over de herziening van de rechterlijke organisatie naar voren
gebracht dat het toenmalige kabinet er de voorkeur aan gaf geen besluitvorming
over de derde fase van de herziening van de rechterlijke organisatie in gang
te zetten. Dit kabinet zit op dezelfde lijn. In de contourennota over de uitvoering
van het rapport van de commissie-Leemhuis, die eind dit jaar verschijnt, wordt
daarop overigens nader ingegaan. Ik zal daar nu niet te veel op vooruitlopen.
Ik vraag de heer Stevens, die heel nadrukkelijk naar een tijdpad vroeg, of
hij op die contourennota wil wachten. In concept is deze reeds gereed. Eind
dit jaar zal zij aan de Tweede Kamer worden gezonden. Uitstel van de derde
fase betekent dat de invoering van de belastingrechtspraak in twee feitelijke
instanties pas in een later stadium haar beslag krijgt. Een bijkomend voordeel
hiervan is dat wordt voorkomen dat de rechtbanken op korte termijn een appèlrechter
erbij krijgen. De heer Stevens wees er terecht op dat uitstel van de derde
fase betekent dat het bestaande verschil in rechtsgang tussen loonbelasting
en premies blijft bestaan. Dit is juist, maar wij leven al tientallen jaren
met dit probleem. In de praktijk is dit niet zo'n bezwaar.Over de relatieve competentie is ook door verschillende afgevaardigden
gesproken: wat zijn de gevolgen van de gewijzigde regeling inzake de relatieve
competentie voor de werklast van de gerechtshoven? In de huidige regeling
van de relatieve competentie wordt de verdeling van zaken over de vijf gerechtshoven
beïnvloed door de wijze waarop de Belastingdienst zijn organisatie inricht.
Zo is het gerechtshof te Arnhem als enige bevoegd in motorrijtuigenbelastingzaken
doordat de desbetreffende eenheid in Apeldoorn is gevestigd. Aanknoping bij
de regeling in de AWB zal tot gevolg hebben dat deze zaken door alle gerechtshoven
kunnen worden behandeld. Dit betekent dat de gerechtshoven zich moeten voorbereiden
op de behandeling van specifieke zaken die zij daarvóór niet
behandelden. Ik zie dat niet als een werkelijk probleem. De rechter kan zich
de vereiste expertise eigen maken.Een tweede punt is de verschuiving in de werklast. Sommige gerechtshoven
zullen wat meer zaken te behandelen krijgen, andere wat minder. Deze verschuivingen
zullen in de regel binnen de bestaande formatie kunnen worden opgevangen.
Indien knelpunten ontstaan, kunnen specifieke oplossingen gevonden worden.Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is rekening gehouden met de
gevolgen voor de werkbelasting van de belastingrechter. Er is voorzien in
een tijdelijke uitbreiding van de formatie van de hoven als gevolg van de
invoering van de voorlopige voorziening. Na een jaar na inwerkingtreding zal
worden bezien of de schatting reëel is of moet worden bijgesteld. Alsdan
kan ook worden bekeken of er extra voorzieningen nodig zijn als gevolg van
andere processuele noviteiten.Van verschillende zijden is er gevraagd naar de schriftelijke uitspraak
die binnen zes weken moet worden gedaan. Overigens bestaat hierbij de mogelijkheid
van nog eens zes weken uitstel. Nieuw is dat de belastingkamer van de hoven –
deze regeling geldt niet voor de Hoge Raad – ingevolge de toepasselijkheid
van artikel 8:66 AWB binnen zes weken na de zitting uitspraak moet doen, met
de mogelijkheid van de genoemde verlenging. Ik ben van oordeel dat deze regel
ook voor het belastingprocesrecht dient te gelden. Ook hiervoor geldt dat
de hoven hun werkwijze op de nieuwe regeling zullen moeten instellen. Ik meen
dat deze nieuwe verplichting ook uit een oogpunt van werklast geen problemen
behoeft op te leveren. Het is van het allergrootste belang dat er in de nabije
toekomst zo snel mogelijk uitspraak wordt gedaan.Ik sprak reeds over de beroepstermijn van zes weken. In feite is deze
een gepasseerd station, omdat hij al vanaf 1994 geldt. Uit de evaluatie van
de Algemene wet bestuursrecht blijkt dat deze termijn op het ogenblik geen
probleem is. Dit wil niet zeggen dat zich niet op een gegeven moment problemen
kunnen voordoen, maar tot dusver is dat niet het geval. Aan een beroepschrift
worden geen hoge eisen gesteld. Men mag ook pro forma bezwaar maken of beroep
instellen en later met een aanvulling komen. Wij vinden dan ook in het algemeen
dat de zeswekentermijn die in de Algemene wet bestuursrecht staat en waarmee
tot dusver geen problemen zijn, redelijk is.Van verschillende kanten is bovendien naar de jurisprudentie gevraagd.
Ik verwijs hiervoor naar de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede
Kamer. De conceptregeling hiervoor is op het ogenblik in consultatie. Wij
verwachten dat deze in de eerste helft van het volgende jaar gereed is. Dan
zullen wij er verder over praten. Op zichzelf is het inderdaad een belangrijke
kwestie.De woordvoerders zijn ook ingegaan op de geslotenheid en openbaarheid
van zittingen. Het huidige stelsel van geslotenheid en openbaarheid van zittingen
in fiscale procedures wordt gehandhaafd. Openbare behandeling is regel in
boetezaken, in verband met de eisen die artikel 6 EVRM stelt. Gesloten behandeling
is regel in de overige fiscale zaken. De rechter kan in uitzondering op de
hoofdregel in fiscale procedures bepalen dat het onderzoek openbaar is, voorzover
de belangen van partijen hierdoor niet geschaad worden. Daarvan is sprake
als het geding niet raakt aan de persoonlijke levenssfeer van partijen. De
geheimhoudingsplicht van de inspecteur is in dit kader van belang. De betekenis
ervan voor de belastingheffing is bijzonder groot. De geheimhoudingsplicht
beschermt de privacy van de belastingplichtige en is in het algemeen van belang
voor een juiste belastingheffing. De belastingplichtige die erop kan vertrouwen
dat de door hem aan de belastingdienst verstrekte informatie geheim wordt
gehouden, zal immers eerder ertoe bereid zijn, de informatie te verschaffen
die voor een juiste belastingheffing nodig is. Openbare behandeling vindt
over het algemeen dan ook weinig plaats.De heer Rensema sprak over de tiendagentermijn voor de terechtzitting
waarop de stukken moeten zijn aangeleverd. Artikel 8:58 verbiedt de rechter
geenszins om zelfs na zitting het onderzoek te heropenen als een nieuw stuk
daartoe aanleiding geeft. Overigens ben ik ook van oordeel, dat een soepele
toepassing van artikel 8:58 gewenst is. Ik wijs erop, dat men na die tien
dagen nog stukken kan indienen, maar het is ter beoordeling van de rechter
of daarmee tijdens de procedure rekening wordt gehouden. Voor een ordelijk
procesverloop is het natuurlijk goed, dat duidelijk is aangegeven
binnen welke termijnen de stukken moeten zijn aangeleverd. Gelet op het feit
dat de rechter bereid is om, indien daarvoor gegronde redenen zijn, de later
aangeleverde stukken in de beschouwingen te betrekken, meen ik dat de genoemde
termijn, die overigens al tijden in de Algemene wet bestuursrecht staat, redelijk
is.Voorzitter! Ik kom vervolgens toe aan een reactie op de opmerking van
de heer Rensema over deelneming van de fiscale juristen aan de rechtspraak.
Ik meende een cri de coeur te horen. Ik vind dat het de rechtspraak ten goede
zal komen als fiscale juristen daaraan zullen kunnen deelnemen. Het ontwerpbesluit
waarin nadere regels worden gesteld met betrekking tot de beroepsvereisten
voor rechterlijke ambtenaren, zal dan ook geen benoembaarheidsvereisten bevatten
waaraan deze juristen in redelijkheid niet kunnen voldoen. Momenteel vindt
onder meer over het overgangsrecht overleg plaats met de vereniging van samenwerkende
Nederlandse universiteiten. Ook wordt nog overleg gevoerd met de Nederlandse
vereniging voor rechtspraak en de minister van Financiën. Wat wil ik
hiermee zeggen? De gedachte die de geachte afgevaardigde naar voren heeft
gebracht, spreekt mij aan. Op niet al te lange termijn zullen voorstellen
worden gedaan.Voorzitter! Ik kom vervolgens te spreken over het laatste, maar niet het
meest onbelangrijke punt. Het is een punt waarover alle woordvoerders het
hebben gehad: het rechtdoen op grond van geheime stukken. Ik heb er begrip
voor dat alle fracties grote aarzelingen hebben bij het voorstel dat artikel
8:29 Algemene wet bestuursrecht toepassing zal vinden in het fiscale procesrecht.
Toch geldt ook hier, dat de bedenkingen zich in feite richten op de regeling
in de Algemene wet bestuursrecht zelf. Daarin staat namelijk de bewuste bepaling.
Bij de evaluatie van de werking van de Algemene wet bestuursrecht is niet
naar voren gekomen, dat de regeling als zodanig niet goed functioneert. Dat
zou anders kunnen zijn bij de fiscale beschikkingen. Een kleine, maar niet
onbetekenende wijziging zal uit de evaluatie voortkomen. De rechter die geroepen
is om te oordelen over toepassing van artikel 8:29 AWB zal een andere zijn
dan de rechter die oordeelt in de hoofdzaak. De regeling is zorgvuldig opgebouwd.
Zij is gemaakt voor uitzonderlijke gevallen. Ik wijs erop, dat in de instructie
beroepschriften voor de belastinginspecteur nadrukkelijk wordt opgenomen,
dat de regeling geldt voor uitzonderlijke gevallen. Een goede toepassing ervan
verzekert een procesvoering waarin de belangen van beide partijen in evenwicht
kunnen zijn. Aan de eigen aard van het belastingrecht kunnen geen goede argumenten
worden ontleend voor het standpunt dat artikel 8:29 AWB niet thuishoort in
het belastingprocesrecht. Met andere woorden, ik begrijp dat er zorgen zijn
in verband met de toepassing van artikel 8:29 in het fiscaal procesrecht.
Het is een bestaand onderdeel van de Algemene wet bestuursrecht waarmee over
het algemeen geen problemen zijn. Er komt een wijziging op grond van de evaluatie.
Die houdt in dat de rechter die oordeelt over de al dan niet toelaatbaarheid
van de geheimhouding van stukken niet de rechter zal zijn die in de hoofdzaak
zal oordelen. Kortom, ik denk dat er voldoende tegemoetgekomen is aan de bezwaren
die op het ogenblik leven. Dat neemt niet weg dat wij deze gang van zaken
natuurlijk zeer nauwlettend in het oog zullen houden.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn uitvoerige beantwoording. Ik
heb zelfs mogen constateren dat enkele vragen beantwoord zijn die wij niet
eens gesteld hadden. Dat onderstreept slechts dat deze minister dit wetsvoorstel
buitengewoon serieus neemt. Hij heeft de tijd genomen om ons op de hoogte
te brengen van zijn visie op het belang van dit wetsvoorstel.Wat de derde fase betreft heeft de minister ons verzocht om te wachten
op de contourennota, met name op het punt van het tijdpad. Wij willen hem
op dit punt gaarne tegemoetkomen en zien met zeer veel interesse deze nota
tegemoet. Uit zijn woorden meen ik te mogen afleiden dat uitstel geen afstel
betekent.De minister heeft opgemerkt dat men al jaren leeft met het verschil in
rechtsgang tussen loonbelastingheffing en premieheffing. Dat moge zo zijn,
maar ik heb toch het idee dat men met een dergelijke benadering de problematiek
onderschat. Als de minister zichzelf zeer duidelijk een voorstander verklaart
van uniformiteit in de rechtsgang – hij doet dat met name voor het belastingprocesrecht
dat zich moet aanpassen aan de Algemene wet bestuursrecht – dan moet
hij als jurist ook gevoelig zijn voor de gedachte dat het begrip 'loon' bij
de belastingheffing en de werknemersverzekeringen op één grondslag
dient te zijn gebaseerd en dat de rechtsgang als gevolg daarvan langs dezelfde
instanties moet lopen. Ik hoop van harte dat hij deze 'cri de coeur' mijnerzijds
in positieve zin wil meenemen tijdens zijn ministerschap.Ten aanzien van de relatieve competentie heeft de minister opgemerkt dat
men zich de noodzakelijke expertise eigen kan maken. Ik zal de laatste zijn
om dat te ontkennen, maar het zal tijd kosten. Ook wat de werklast betreft
meent de minister dat binnen de bestaande situatie oplossingen te vinden zijn.
Er is zijns inziens geen sprake van een echte problematiek. Ik sta enigszins
sceptisch tegenover deze evaluatie, temeer omdat ik heel andere geluiden hoor
vanuit de rechterlijke macht.Ten aanzien van de jurisprudentie heeft de minister opgemerkt dat een
conceptregeling in consultatie is. Zij zal begin volgend jaar gereed zijn.
Ik neem aan dat dit proces gezwind voortgang zal vinden en dat wij te zijner
tijd van het resultaat in kennis zullen worden gesteld.Ten slotte het recht doen op geheime stukken. Ik verschil hierover met
de minister van mening. De minister zegt dat je daarmee in feite bedenkingen
tegen de AWB zelf uit. Daarin heeft hij gelijk. Ik denk dat zo'n bepaling
in geen enkele rechtsgang thuishoort, maar zeker niet in het belastingrecht,
dat nu eenmaal een andere geschiedenis heeft dan de AWB. Hoezeer ik ook de
harmonisering onderschrijf en hoezeer ik ook begrijp dat de minister het vraagstuk
vanuit die optiek beantwoordt, ik meen toch dat deze bepaling niet thuishoort
in een normale procesgang, waarbij 'equality of arms' en 'fair trial' nog
steeds hoog in het vaandel staan geschreven. Het is niet relevant of het de
eigen aard van de belastingrechtspraak is. Het gaat erom of het überhaupt
thuishoort in de recht spraak. Ik hoop zeer dat de minister zijn
opmerking dat hij deze kwestie nauwlettend in het oog zal houden, in brede
zin heeft bedoeld.De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! Wij danken de minister voor de door hem gegeven
antwoorden.Wij hebben begrepen dat binnen afzienbare termijn zal worden bekeken of
extra voorzieningen nodig zijn. Wij betreuren de opmerking van de minister
over de beroepstermijnen die toch moeten worden gehandhaafd. Wij oordelen
daar anders over. Wij zijn in dit verband ook niet geheel tevreden over hetgeen
hij gezegd heeft over het pro forma-beroepschrift. Advocaten en belastingadviseurs
weten dat allemaal wel; daar kan een secretaresse een pro forma-beroepschrift
opstellen. Maar gewone mensen weten dat niet en begrijpen dat ook niet. Zij
denken dat zij binnen zes weken hun hele hebben en houden in dat verhaal moeten
opnemen. Het pro forma-beroepschrift is naar mijn mening dan ook onvoldoende
argument voor handhaving van de termijnen. Ik erken overigens dat dit in het
wetsvoorstel niet rechtstreeks aan de orde is, al had het daarin wel kunnen
worden geregeld. Wij moeten het nu voornamelijk hebben over de twee punten
die echt met het voorliggende wetsvoorstel te maken hebben: de tiendagenregeling
en de geheime informatie.De tiendagenregeling houdt in dat de stukken tien dagen van tevoren moeten
worden ingezonden. De minister zei dat de rechter daar niet aan gebonden is.
Maar in commentaren lees ik dat sommige rechtbanken de stukken na die termijn
onverbiddelijk terugsturen, dus zonder dat een rechter ernaar gekeken heeft.
Een administratieve kracht zegt dan: dat is te laat en dat gaat dus weg. Dat
mag niet. Misschien dat wij kunnen voorstellen dat in alle gevallen juridisch
moet worden beoordeeld of zo'n stuk nog meetelt. Als een stuk opzettelijk
te laat wordt ingeleverd, moet de rechter wel de vrijheid hebben om te zeggen
dat zo'n stuk te laat is. Dat ben ik dus met de minister eens. Maar het komt
herhaaldelijk voor dat stukken nog op de zitting worden getoond, omdat de
mensen niet begrepen dat die van belang waren. Het is een onverbiddelijke
eis van goed belastingrecht, dat de mensen inderdaad de gelegenheid krijgen
om die stukken nog op de zitting te tonen. De minister heeft hierbij overigens
wel iets van een toezegging gedaan, namelijk dat een soepele toepassing gewenst
is. Dat is toch iets. Misschien dat hij in tweede termijn kan verduidelijken
hoe hij dat ziet.Ik heb geconstateerd dat hier kamerbreed de overtuiging heerst, dat het
recht doen op basis van geheime stukken in het belastingrecht niet mag. De
heer Stevens zei net dat dit voor het gehele recht geldt en dat ben ik eigenlijk
met hem eens. Maar buiten het belastingrecht kan het misschien wel eens om
heel precaire aangelegenheden gaan, waarbij het denkbaar is om het geheim
te handhaven ter bescherming van de belanghebbende. Bij het belastingrecht
gaat het daar niet over, want daarbij is de geheimhouding niet bedoeld ter
bescherming van de belanghebbende. Waarom zouden wij deze bepaling nu in de
wetgeving opnemen als de minister zegt dat het maar hoogst zelden voorkomt
en bovendien de hele Eerste Kamer van mening is dat het niet hoort? Het stelt
heel weinig voor, zo zegt de minister, en wij zijn allemaal tegen. Moet het
dan in de wet? Ik stel het op prijs als de minister daar nog iets over zegt.Mijnheer de voorzitter! Tot slot maak ik een opmerking over de samenstelling
van de belastingkamer van de Hoge Raad. De indruk bestaat dat deze belastingkamer
fungeert als een opleidingskamer van de Hoge Raad. Dit lijkt tot gevolg te
hebben dat een groot aantal leden van de belastingkamer van de Hoge Raad geen
of heel weinig kennis heeft van het belastingrecht. De vraag is of deze situatie
aanvaardbaar is.De heer Meeter (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik heb geleerd dat de oorspronkelijke papieren
sprekerslijst beslissend is voor de volgorde in tweede termijn. Ik ben daar
eigenlijk wel blij mee, want ik kan mij heel wel vinden in datgene wat de
heer Stevens gezegd heeft in tweede termijn. Ik ben bepaald niet van plan
om dat allemaal nog eens dunnetjes over te doen.Er is één punt blijven liggen, namelijk dat van de schriftelijke
uitspraken binnen zes weken, welke termijn eenmaal is te verlengen met nog
eens zes weken. Het kan zijn dat iedereen wat onrustig wordt, wanneer een
wetsvoorstel bijna wet is. Dat geldt in ieder geval voor de direct betrokkenen.
In het algemeen duurt het proces van wetgeving heel lang. Je kunt dus zeggen
dat men hier allang op had kunnen inspelen, maar zo is men nu eenmaal niet
altijd. Ik vraag mij dan ook af of het antwoord dat de minister op dit punt
gegeven heeft, niet wat al te simpel is. Ik heb genoteerd dat hij het beter
vond dat die zes weken worden aangehouden. Iedereen zal dit met hem eens zijn,
maar het is de vraag of dit ook praktisch uitvoerbaar is. De strekking van
mijn vraag was of de minister wel eens bij de gerechtshoven geïnformeerd
heeft of dit inderdaad praktisch uitvoerbaar is, of de gerechtshoven zich
hierop hebben ingesteld en hier al mee bezig zijn om ervoor te zorgen dat
die zes weken geen dode letter zijn. Ik hoor hier graag nog iets over van
de minister.Ten slotte is het de vraag of de bepaling in artikel 8:29 moet blijven
bestaan, zoals zij er nu staat. Zij moet waarschijnlijk wel blijven bestaan,
maar de vraag is of zij voor het belastingprocesrecht van toepassing moet
zijn. Ik sluit mij aan bij hetgeen hier reeds over gezegd is door beide vorige
sprekers.Minister Korthals:Voorzitter! De heer Stevens begon met te zeggen dat ik in mijn ijver zelfs
enkele vragen heb beantwoord die niet gesteld zijn. Dit deed mij denken aan
de onderwijzer die op de lagere school automatisch zei: tentoonstelling van
kennis wordt fout gerekend. Het is natuurlijk waar dat je gewoon moet antwoorden
op de vragen die gesteld zijn. Ik meende evenwel ergens een link te kunnen
zien naar die vragen, zodat ik daar toch maar antwoord op gegeven heb.De heer Stevens is teruggekomen op de Contourennota. Hij wil daarop wachten,
zodat wij ook kunnen aangeven op welke termijn wij aan de derde fase gaan
werken. Hij heeft terecht opgemerkt dat uitstel geen afstel mag betekenen.
Daar kan hij op zichzelf op rekenen, want dat is ook mijn standpunt. Het is
wel zo dat wij de komende periode duidelijk voorrang willen geven aan de reorganisatie van het openbaar ministerie. Wij moeten ervoor waken
dat alles over elkaar heen gaat vallen, zodat de werklast van de rechter die
al groot is, niet onnodig nog veel groter wordt. Met name de reorganisatie
zal best nog het een en ander van de rechterlijke macht vergen.De heer Stevens was niet onder de indruk van mijn argumentatie dat de
premies en de loonbelasting al jaren op genoemde wijze worden behandeld. Hij
meende dat het erom gaat dat wij een rechtsgang hebben die langs dezelfde
lijnen loopt. Op zichzelf ben ik dat natuurlijk volmondig met hem eens. Ik
heb alleen willen aangeven dat de praktijk er tot dusverre op dit punt wel
mee wist te leven. Dit hangt ook weer samen met de derde fase van de herziening
van de rechterlijke macht.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Het feit dat de praktijk ermee weet te leven, doet niets af
aan het feit, dat het buitengewoon veel administratieve rompslomp oplevert
voor het bedrijfsleven, en dat het zeker voor een minister van Justitie –
en uiteraard voor de minister van Financiën – van belang moet zijn,
op dat punt het bedrijfsleven en de burger tegemoet te komen. Die burger zou
toch op zijn minst mogen verwachten dat hij in deze tijd te maken krijgt met
één rechtsgang en met één loonbegrip voor loonbelasting
en premieheffing. Die opmerking was dus in die context bedoeld.Minister Korthals:Ik ben het eens met de heer Stevens. Hij moet mij niet helemaal euvel
duiden: ik ben natuurlijk op een rijdende trein gesprongen. Het wetsvoorstel
was zelfs al door de Tweede Kamer, voordat ik er als minister mee te maken
had. Overigens gaat het wat ver om nu te suggereren dat ik dit probleem hiermee
helemaal opgelost zou hebben.Voorzitter! Wat de jurisprudentie en de consultatieronde betreft: volgend
jaar komen daar gegevens over beschikbaar. Natuurlijk zullen wij proberen,
de jurisprudentie op dit gebied zo snel mogelijk toegankelijk te maken voor
diegenen, die daar prijs op stellen.Voorzitter! Ik wil het punt van recht doen op geheime stukken nog even
laten liggen, want dat hebben alle sprekers naar voren gebracht. Ik zal daarmee
eindigen.Voorzitter! De heer Rensema heeft toch nog eens aandacht gevraagd voor
de beroepstermijn en de pro forma-beroepschriften. Gewone mensen weten niet,
wat zij allemaal moeten doen. Ik wijs er mijnerzijds nogmaals op dat dit gedurende
enkele jaren al gangbare praktijk is geweest, welke praktijk voorzover mij
bekend – dat zou uit de evaluatie hebben moeten blijken – daarmee
weet te leven.Voorzitter! Ik kom toe aan de termijn van tien dagen. Ik ben het eens
met de heer Rensema dat het terugsturen van een te laat ingediend stuk geen
administratief automatisme zou moeten worden. Er is een beoordeling nodig.
Anders dan sommige commentatoren schrijven, is dat mijn beeld van de praktijk.
Het onverbiddelijke dat prof. mr. Ten Berge naar voren brengt, is mij dus
verder niet geworden, behalve uit dit geschrift. Er kijkt altijd een rechter
naar. Soepele toepassing betekent dat de rechter moet beoordelen, of door
de te late indiening inderdaad belangen van de wederpartij in concreto worden
geschaad. Dat neemt niet weg, dat ik begrip heb voor dit punt van de heer
Rensema. Het is dan ook mijn voornemen, bij de komende evaluatie van dit wetsvoorstel
en van de Algemene wet bestuursrecht hiernaar specifiek te laten kijken.De heer Rensema (VVD):Wanneer zal die evaluatie plaatshebben?Minister Korthals:De evaluatie van de Algemene wet bestuursrecht begint al volgend jaar,
en moet in ieder geval in 2001 klaar zijn. Maar als voordien al blijkt dat
op dit punt grote problemen bestaan, zullen wij dat de Kamer in ieder geval
laten weten en de maatregelen treffen om dat te veranderen. Maar de officiële
evaluatie is voorzien in 2001. Zojuist is er een evaluatie geweest van de
Algemene wet bestuursrecht, die 5 jaar na inwerkingtreding wordt herhaald.De heer Rensema (VVD):De minister heeft niet gesproken over het pleiten voor de Hoge Raad, waarover
ik ook nog iets heb gezegd. Misschien komt hij daar nog op. Is het aanvaardbaar
dat een belastingadviseur een pleitnota schrijft, en dan een advocaat moet
zoeken die bereid is, die nota aan de Hoge Raad te overhandigen? Misschien
wil hij daarover nog iets zeggen?Minister Korthals:Ik meende overigens dat deze vraag niet gesteld was, maar kennelijk heb
ik mij vergist. Ik zal daar alsnog op reageren. Er is overwogen om ook anderen
dan advocaten voor de Hoge Raad te laten pleiten. De commissie-Van Delden
heeft een en ander onderzocht. Zij concludeert dat het een zaak van advocaten
is om voor de Hoge Raad te pleiten omdat hiervoor specifieke kennis vereist
is. De fiscaal juristen kunnen de schriftelijke voorbereiding op zich nemen.
Op dit moment is een trend waar te nemen dat fiscaal juristen toetreden tot
de balie, zodat zij als advocaat voor de Hoge Raad kunnen pleiten. Dat is
meer de richting die ik op wil.De heer Meeter (PvdA):Voorzitter! Ik heb naar de schriftelijke vonnissen gevraagd in verband
met de haalbaarheid van de termijn van zes weken. Ik heb van de heer Rensema
begrepen dat er op het ogenblik leden van de belastingkamer Den Haag hier
aanwezig zijn. Helaas is er geen mogelijkheid om hen rechtstreeks te raadplegen,
maar misschien is er wel enig contact geweest. Is het haalbaar dat de termijn
van zes weken wordt aangehouden of zegt de minister dit tegen beter weten
in?Minister Korthals:Er zijn inderdaad contacten geweest. De belastingrechter bereidt zich
grondig voor op het nieuwe procesrecht, inclusief de verplichting om binnen
zes weken uitspraak te doen. Dit punt zal zo nodig bij de evaluatie betrokken
worden. Conform de Algemene wet bestuursrecht moet ook in dit soort zaken
de termijn van zes weken aangehouden worden.Voorzitter! Vervolgens kom ik te spreken over het belangrijke punt van
het recht doen op geheime stukken. Eén van de partijen – dit
hoeft niet de inspecteur te zijn – kan de rechter vragen om bepaalde
stukken geheim te houden, dus ook geheim voor de wederpartij. De wederpartij
kan daar overigens bezwaar tegen maken. De rechter die de geheime stukken
onder ogen krijgt, zal niet over de gehele zaak oordelen. Tegen de inspecteurs
wordt gezegd dat hiervan slechts in uitzonderlijke gevallen
gebruik gemaakt kan worden. In beginsel moet uitspraak worden gedaan op grond
van stukken die ook aan de wederpartij bekend zijn.De heer Rensema (VVD):Voorzitter! In de nieuwe opzet beoordeelt een aparte kamer of er gewichtige
redenen zijn om het stuk geheim te houden. Als die gewichtige redenen er inderdaad
blijken te zijn, gaat de zaak naar een andere kamer, die er rekening mee houdt.
Vervolgens moet er echter gemotiveerd uitspraak worden gedaan. In dat geval
speelt het geheime stuk een belangrijke rol, maar kan niet in de uitspraak
worden opgenomen. De uitspraak is dan in tegenstelling tot hetgeen in de wet
staat, niet gemotiveerd. Ik zie niet op welke wijze recht doen op geheime
stukken mogelijk is.Minister Korthals:Over de stukken die in het kader van de WOB worden opgevraagd, moet de
rechter ook een oordeel vellen. Het is niet de bedoeling dat de wederpartij
die stukken eerst te zien krijgt. Daarop gelet, is het zeer wel te verdedigen
dat er stukken geheim worden gehouden. Ik ben het ermee eens dat het in belastingzaken
anders ligt. Het gaat er echter om dat er geen gronden zijn die rechtvaardigen
dat voor het belastingprocesrecht een regeling wordt getroffen die afwijkt
van de AWB.Ik heb overigens begrip voor het probleem dat naar voren is gebracht.
Ik kan dat in dit stadium alleen oplossen door ervoor te zorgen dat er in
de instructie beroepschriften voor de inspecteurs wordt opgenomen dat dit
alleen 'in uitzonderlijke gevallen' kan en toe te zeggen dat dit ook daadwerkelijk
gemonitord wordt. De inspecteurs zullen aangeven wanneer zij daar gebruik
van maken, zodat wij weten hoe vaak dit verschijnsel zich voordoet. Uiteindelijk
kan bij een evaluatie van de Algemene wet bestuursrecht, indien de noodzaak
daartoe bestaat, een wijziging worden aangebracht. Ik kan deze kwestie niet
anders behandelen, omdat zij in volle omvang door de Tweede Kamer is geaccepteerd.
Het wetsvoorstel is met algemene stemmen aangenomen. Deze wijze van benadering
is dus ook aanvaard. Alhoewel ik begrip heb voor de hier naar voren gebrachte
argumenten, kan ik niet anders dan de problemen op genoemde wijze ondervangen.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn toezegging. Ik vraag mij af
hoe de monitoring in de praktijk moet plaatsvinden. Met de toezegging graaf
je je in feite dieper in in het systeem. Dat geldt ook voor de discussie over
de vraag om het oordeel over de geheimhouding bij een andere kamer te leggen.
Kamerbreed leeft het gevoel dat artikel 8:29 niet van toepassing behoort te
zijn op het fiscaal recht. Ik verzoek de voorzitter om aanhouding van de stemming,
zodat ik de gelegenheid heb om in overleg met de andere partijen een motie
voor te bereiden.Minister Korthals:Voorzitter! Ik wacht dat uiteraard af. Ik denk dat de motie dan zal gaan
in de richting die zojuist door mij is aangegeven. Wellicht kan mijn toezegging
op dit punt voldoende zijn.Voorzitter! Ik kom ten slotte op de samenstelling van de belastingkamer
bij de Hoge Raad. De heer Rensema vond dat er te weinig fiscaal juristen daarin
vertegenwoordigd zijn. Ik heb altijd het standpunt ingenomen dat de Hoge Raad
in eerste instantie zelf zijn samenstelling bepaalt. De raad heeft daar zelf
het beste zicht op. Als lid van de Tweede Kamer was ik indertijd van mening
dat de aanbeveling van de Hoge Raad voor de voordracht in feite marginaal
door de Tweede Kamer getoetst zou moeten worden. Ik denk overigens dat de
Hoge Raad wel degelijk rekening zal houden met de opmerkingen van de heer
Rensema!De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Aangezien de CDA-fractie tijd voor beraad heeft gevraagd, zal ik niet
tot afhandeling van het wetsvoorstel overgaan. Ik schors de verdere behandeling
van dit wetsvoorstel tot 27 oktober aanstaande.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-34-43.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl