Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet 1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030);  - Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184);Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209);  - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Tariefwet 2001) (27415);  - en enige andere wetten.
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-14 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 502-539

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-12-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 12, pagina 502-539

12-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27431Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27466Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27415Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27209Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27184Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27030Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet 1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030); - Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184); - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209); - en enige andere wetswijzigingen.Pagina 457-482
Presentie en opening (dinsdag 12 december 2000)Pagina 457-457
de behandeling van:het wetsvoorstel Nieuwe bepalingen inzake het financieringsbeleid van openbare lichamen (Wet financiering decentrale overheden) (26906)Pagina 495-502
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet en van het Wetboek van Strafrecht, alsmede intrekking van de Wet op de filmvertoningen (26841)Pagina 482-495
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet 1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030); - Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184);Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209); - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Tariefwet 2001) (27415); - en enige andere wetten.Pagina 502-539
Bijvoegsel met schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën, op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van het BelastingplanPagina 540-557

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 178 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet
1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030);Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184);Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede
tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209);Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Tariefwet
2001) (27415);Wijziging van belastingwetten c.a.
(Belastingplan 2001) (27431);Wijziging van de
Wet inkomstenbelasting 2001, de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001
en enige andere belastingwetten c.a. (Veegwet Wet inkomstenbelasting 2001)
(27466).De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de staatssecretaris
van Financiën op vragen, gesteld in eerste termijn. Deze antwoorden zullen
worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)2De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Bos:Mijnheer de voorzitter! Het heeft met alle complexiteit die ermee samenhangt
zijn voordelen om alle wetsvoorstellen in een keer in dit huis te behandelen.
Dit betekent dat ik slechts een keer door het stof hoef om de Kamer te vertellen
dat ook ik mij ervan bewust ben dat wat wij de Kamer de laatste
weken hebben aangedaan als het gaat om de hoeveelheid voorstellen, inclusief
begrijpen waarom het gaat en suggesties doen ter mogelijke verbetering, een
exercitie is die heel wat van de Kamer heeft gevraagd, laat staan van ons
en de Kamer aan de overkant, een exercitie die zich echt niet voor herhaling
leent.Het grote voordeel is dat ik dit hier maar een keer hoef te zeggen. Ik
heb het de afgelopen tijd overigens zo'n zes keer moeten zeggen, omdat alle
voorstellen apart voorbijkwamen in de Tweede Kamer en ik mij telkens weer
in nederigheid onderdompelde om te laten zien hoeveel begrip ik had voor alles
wat dit meebracht. De relevante vraag is uiteindelijk of dit anders had gekund
en of wij, terugkijkend op hoe wij dit de afgelopen jaren hebben aangepakt,
daaruit iets kunnen leren voor de toekomst. Ik kan een ding beloven, namelijk
dat ik volgend jaar niet op een vergelijkbare wijze het belastingstelsel zal
hervormen. De vraag is dus: had het anders gekund en heeft de kwaliteit van
wat nu voorligt onder de gang van zaken geleden?Als wij ons rekenschap proberen te geven van het tijdpad dat aan het hele
proces ten grondslag lag en de tijdsdruk die erop stond, meen ik dat wij er
goed aan doen iets verder terug te kijken dan alleen naar de laatste weken.
Wij zijn begonnen met bouwstenennotities in het midden van de jaren negentig,
daarna kwamen de verkenningen in 1997, het regeerakkoord in 1998, de publicatie
van de eerste wetsvoorstellen in 1999 en de parlementaire behandeling die
zich in 2000 bijna precies over een vol jaar heeft uitgestrekt. Ik wil hiermee
maar zeggen: er is een periode van drie, vier jaar geweest met diverse cruciale
momenten waarop menigeen de mogelijkheid heeft gehad om inhoudelijk met ons
bezig te zijn met wat uiteindelijk voorligt. Die momenten zijn ook door velen
gebruikt. In wat in januari jongstleden door de Tweede Kamer is aangenomen,
zijn veel onderdelen aan te wijzen die mede tot stand zijn gekomen en gewijzigd
zijn in vergelijking met de eerste voorstellen op basis van geluiden uit de
samenleving: wetenschap, vakpers, belangenorganisaties en parlement. Vervolgens
zijn wij de laatste zes maanden weer een heel interessante ronde ingegaan,
waarbij door de een gesproken is over een verkapt recht van amendement en
door de ander over een soort terugzendrecht. In ieder geval denk ik dat ook
de geachte leden van deze Kamer niet om de constatering heen kunnen dat een
aantal opmerkingen die hier zijn gemaakt in de meironde van een substantieel
antwoord, soms gevolgd door wijziging van voorstellen, zijn voorzien.Had het anders gekund? Ik zal niet ontkennen dat het de laatste maanden
en weken wel heel zwaar was voor eenieder. Er zijn eigenlijk maar twee mogelijkheden.
De eerste is: hadden wij eerder kunnen beginnen met dit proces? De tweede
is: had een en ander later ingevoerd kunnen worden? Het later invoeren had
in dit specifieke tijdvak meegebracht dat wij hadden moeten kiezen voor de
datum van 1 januari 2002, hetgeen ook de datum is van het invoeren van de
euro. Ik vind dat een wat minder gelukkige combinatie, met name als wij kijken
naar wat er moet gebeuren in de sfeer van loonadministraties en dergelijke
en bij allerlei financiële instellingen, als twee grote veranderingen –
overschakeling naar een nieuw belastingstelsel en naar een nieuwe munt –
op dezelfde datum moeten plaatsvinden. Dat leek mij in dit tijdvak wat minder
makkelijk te realiseren.Een andere vraag is: had men eerder moeten beginnen? Voorzitter! Dat had
gekund, maar dan zou het vorige kabinet over zijn graf heen hebben geregeerd.
Dan had men van het eerste kabinet-Kok verwacht dat het al in die regeerperiode
een aantal beslissingen zou nemen die hun schaduwen vele jaren vooruit zouden
werpen en bepalend zouden zijn voor datgene wat nu besproken wordt. Die afweging
is een aantal jaren geleden gemaakt en toen werd geconcludeerd dat het om
zúlke fundamentele zaken ging dat die onderwerpen betrokken zouden
moeten worden bij een verkiezingscampagne, formatieonderhandelingen enz. Welnu,
dan blijft er nog maar een beperkte periode van tweeënhalf jaar over.
Voorzitter! Ik vermeld dit als algemene reflexie op datgene waarmee wij in
de afgelopen jaren bezig zijn geweest. Ik wil de problemen niet wegpoetsen
maar de mogelijkheden om het fundamenteel anders te doen dan wij het hebben
gedaan, zijn mij niet duidelijk.De vraag rijst vervolgens: zijn wij nu klaar? Het antwoord is: neen. De
heer Stevens vraagt zich af of datgene wat nu voor ons ligt, onvoldragen is.
Wat mij betreft wordt ook die vraag beantwoord met: neen. Er wordt nu niet
openlijk geanticipeerd op de mogelijkheid dat de kwaliteit van een en ander
zo slecht is dat zich in het nieuwe jaar van alles zal voordoen. Anderzijds
is het juist in fiscale wetgeving een gegeven dat er in veel gevallen met
open normen wordt gewerkt. Die normen kristalliseren in de praktijk uit, onder
meer in jurisprudentie. Dat is normaal. Vervolgens reageert de wetgever daarop
en ook dat is normaal. Verder weten wij dat het in fiscale wetgeving zo goed
als onmogelijk is om vooraf een 100% accurate inschatting te maken van de
wijze waarop belastingplichtigen omgaan met de mogelijkheden die de regels
hun bieden. Soms is er sprake van misbruik. Dat daarop weer door de wetgever
en de rechter wordt gereageerd, is logisch. In de maanden en jaren die komen,
zal er vast en zeker nog de nodige arbeid moeten worden verricht, als een
natuurlijk uitvloeisel van deze gang van zaken. Daarnaast geldt dat dit geen
statisch proces is in een statische omgeving. Immers, de wereld om ons heen
verandert en dat heeft zijn invloed. Verder zullen wij ook zelf, om tal van
redenen, "slachtoffer" zijn van voortschrijdend inzicht, als gevolg waarvan
er weer verbeteringen volgen. Met andere woorden: neen, wij zijn hiermee niet
klaar, maar dat betekent niet dat er sprake is van een onvoldragen product.
Er is vast en zeker nog werk aan de winkel, maar wat hier ligt, staat echt
goed.Het is interessant dat vandaag nogal wat tijd is besteed aan een zaak
waaraan aan de overzijde schrijnend weinig aandacht is gegeven. In een vorig
leven ben ik daaraan ook zelf schuldig geweest. Wij hebben daar ontzettend
veel tijd besteed aan de wijze waarop de wetgeving in elkaar zit, maar weinig
aandacht gegeven aan de wijze waarop een en ander in- en uitgevoerd moet worden.
Daarmee komen wij terecht bij het moment waarop moet blijken of alles wat
wij de belastingplichtigen in het land beloven, ook realiteit wordt. Voorzitter!
Ik durf te stellen dat de belastingdienst op dit moment buitengewoon
goed voorbereid is op de moeilijke taak die haar wacht en dat de voorlichting
de laatste maanden, zij het met gebreken, zo goed mogelijk is neergezet. In
de maanden januari en februari zal een en ander nog doorlopen.Een indicatie van dit relatief optimisme treft men aan bij de terugzending
van de VT-formulieren (voorlopige teruggave). Kijken wij naar het bekendste
VT-formulier, namelijk het formulier dat wordt verzonden aan de niet-verdienende
partners – hiermee wordt een recht op de algemene heffingskorting gematerialiseerd –
dan blijkt dat er, nog vóór met de december-rappèlronde
is begonnen, sprake is van een response van een kleine 80%. Ik was blij verrast
toen ik dit vernam. Er is gevraagd wie die overige 20% zijn. Daar kan ik hoogstens
een slag naar slaan. Wij moeten niet uitsluiten dat er bestandsmissers in
zitten, nieuwe gevallen die nog niet in de werkgeversbestanden zaten waarvan
wij gebruik hebben gemaakt, of oude gevallen die eruit verdwenen zijn. Ik
mag niet uitsluiten dat er mensen zijn die, alles afwegende, ervoor kiezen
om niet bekend te raken bij de belastingdienst. Hoe groot deze categorie is,
weet ik niet. Ten slotte nemen wij aan dat er een groep mensen is die de eerste
zending wel gekregen heeft, maar om een of andere reden niet de aandacht gegeven
heeft die zij verdient. Wellicht zullen zij door de rappelronde alsnog hiertoe
worden aangezet. Kortom, die exercitie loopt goed.Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor de nog complexere situatie bij de
sociale diensten. Minister Vermeend en ik hebben er recent een brief over
gestuurd hoe wij dit aanpakken. Een kritieke groep vormen de bijstandsmoeders,
die een bijstandsrecht bij de sociale dienst hebben en tegelijkertijd een
recht op kinderkorting en alleenstaandeouderkorting bij de belastingdienst.
Als de sociale dienst ervan uitgaat dat de belastingplichtige de kortingen
van de belastingdienst gekregen heeft en vervolgens een aanvulling geeft tot
een verondersteld nettoniveau terwijl die kortingen niet binnen zijn, heeft
die belastingplichtige een probleem. Ook hiervoor hebben wij testen lopen.
Het laatste cijfer dat ik gezien heb, was dat van een verouderd bestand 60.000
van de 90.000 alleenstaande ouders inmiddels adequaat waren geregistreerd
bij de belastingdienst. Ook dit vind ik een mooi cijfer, temeer omdat ik er
steeds meer signalen van krijg dat een aantal sociale diensten zich zeer actief
hiermee bezighouden. Ik noem altijd het voorbeeld van Utrecht. Daar zijn de
mensen in het desbetreffende bestand gewoon opgebeld en naar de balie gehaald,
waarna de formulieren gezamenlijk zijn ingevuld om er zeker van te zijn dat
er geen problemen zouden ontstaan. Ik mag en wil niet uitsluiten dat er in
de eerste maanden van 2001 dingen fout gaan in de uitvoering, maar ik meen
dat wij de risico's die wij vooraf denken te kennen, redelijk beheersen.Diverse sprekers hebben, ook in algemene zin, inleidend vaak, opmerkingen
gemaakt over de complexiteit van de voorstellen. Er is gevraagd hoe dit zich
verhoudt tot de doelstelling van vereenvoudiging, die mede ten grondslag lag
aan de hele belastingherziening. Een en ander is zo complex dat het mij verstandig
leek, niet te proberen alles mondeling te beantwoorden. Daarom hebben wij
voorafgaand aan dit antwoord in eerste termijn schriftelijk geantwoord op
een groot aantal vragen van meer technische aard, casusposities, uitleg en
dergelijke. Ik heb begrepen dat die antwoorden inmiddels zijn uitgedeeld.
Ik maak er toch nog een paar algemene opmerkingen over hoe complex of hoe
eenvoudig een en ander is en in hoeverre wij geslaagd zijn in datgene wat
wij beoogden.Ik heb er begrip voor dat in de beeldvorming de vereenvoudiging die naar
mijn mening echt bereikt is, op dit moment verdwijnt achter de complexiteit
die samenhangt met de overgang naar een ander stelsel. Dit lijkt mij vrij
logisch. Zelfs als het stelsel heel eenvoudig is, zal het door het enkele
feit dat het nieuw is, bij velen als complex overkomen. Je mag aannemen dat
dit in de loop van de tijd afneemt.In de structurele situatie is er naar mijn mening op twee punten echt
sprake van vereenvoudiging. Omdat wij niet langer werken met belastingvrije
sommen en tariefgroepen en in plaats hiervan met heffingskortingen die niet
via de werkgever maar via de belastingdienst lopen, is er voor de werkgever
echt een vereenvoudiging bereikt in de loonbelastingsfeer. Dit is een van
de redenen waarom wij niet bang hoeven te zijn voor een loonstrookjescrisis
zoals in 1998. Toen grepen veel van de veranderingen aan in die sfeer, terwijl
wij er onvoldoende zicht op hadden. Dit is nu niet het geval, want in die
sfeer worden nu juist vereenvoudigingen aangebracht. Een tweede plaats waar
wij met het nieuwe systeem slagen in een vereenvoudiging, is box III. Wij
willen nu gewoon weten hoeveel vermogen er is. Wat iemand er precies mee doet,
is niet meer relevant voor de manier waarop wij heffen. Ik zet hiertegenover
dat er in de sfeer van de anti-arbitragemaatregelen en vooral de terbeschikkingstellingsregeling
sprake is van een toename van de complexiteit. Aan de vraag hoe dit per saldo
uitvalt, wil ik niet te speculatief een conclusie verbinden, maar ik denk
dat er grosso modo op een aantal plaatsen een goede vereenvoudiging bereikt
is. Op een enkele plaats staat hier een toename van de complexiteit tegenover.
Ik zou echter wel willen waarschuwen voor een al te simplistische houding
in de zin van hoe goed en gemakkelijker het zou zijn als alles eenvoudiger
gemaakt wordt. Ik ben recent op een van de road shows van het MKB geweest.
Daar hield Leo Stevens een presentatie en zei: een ingewikkelde samenleving
krijgt ingewikkelde regelgeving. De complexiteit van de hier voorliggende
regelgeving is een directe reflex van de wijze waarop wij willen dat de overheid
reageert op allerlei specifieke situaties in de samenleving waarmee iets mis
is. Als wij terugwillen naar een vereenvoudiging, kost dat over het algemeen
de overheid geld of het kan leiden tot een zodanige vergroving dat mensen
menen dat zij niet redelijk en billijk genoeg behandeld worden. Het is dus
niet zo gemakkelijk om in een complexe samenleving een belastingstelsel te
vereenvoudigen.In dit soort discussies wordt vaak de vlaktaks aangehaald als hét
symbool van de eenvoud waarnaar wij toch zouden moeten streven. Drie weken
geleden zijn in het tijdschrift Economisch statistische berichten twee artikelen
verschenen over de vlaktaks van Sybren Cnossen en Lans Bovenberg. Daaruit
blijkt dat juist een schijnbaar eenvoudig systeem als de vlaktaks het risico
met zich brengt dat er op talloze andere gebieden allerlei zeer
complexe dingen gaan ontstaan: ofwel in de sfeer van de belastingheffing omdat
je er met een geweldig gedifferentieerd stelsel van heffingskortingen toch
voor wilt zorgen dat iedereen op een redelijke wijze aan zijn trekken komt
qua inkomenseffecten, dan wel buiten het belastingstelsel omdat je dan de
zorg, het onderwijs en de huisvesting inkomensafhankelijk wilt financieren.
Er is in zekere zin sprake van communicerende vaten. Wij gaan met genoegen
een studie doen naar de vlaktaks, maar al te optimistische verwachtingen over
de mate van vereenvoudiging die in dat stelsel mogelijk zou zijn, zou ik toch
enigszins willen temperen.Op het gebied van de voorlichting kan ik naar aanleiding van een concrete
vraag mevrouw Ter Veld zeggen, dat er reeds een specifieke folder verschenen
is over de nieuwe regeling inzake inkomsten uit overige werkzaamheden.In de debatten met de Tweede Kamer hebben wij vrij expliciet een aantal
gebieden genoemd waarvan wij ons realiseren dat daar nog werk aan de winkel
is. De nu voorliggende wet is werkbaar, uitvoerbaar en in hoge mate redelijk
en billijk, maar wij zien ook wel dat wij op een paar zaken nog verder moeten
studeren. Ik noem deze even voor de goede orde. Wij hebben gezegd dat het
in het geheel van fiscale faciliteiten in de sfeer van het woon-werkverkeer
verstandig zou zijn nog eens te kijken naar het bouwwerk dat wij daar opgetrokken
hebben. Daarbij komt de fietsaftrek aan de orde, de rittenregistratie, de
auto van de zaak, de bewijslast bij het openbaar vervoer en het grijs kenteken.
Ik zeg niet dat wij op al die punten met iets anders zullen komen, maar wel
dat wij mede naar aanleiding van de debatten met uw Kamer en met de Tweede
Kamer het verstandig achten daar nog eens in den brede naar te kijken.Een tweede onderwerp waarvan wij expliciet gezegd hebben, dat daar ons
werk nog niet klaar is, betreft de problematiek van gehandicapten en chronisch
zieken. Wij zijn in staat geweest dit jaar een extra intensivering van ongeveer
85 mln. voor die groep in het belastingplan vrij te spelen. Wij hebben dat
echter niet zodanig gericht kunnen doen als wij hadden gewild en bovendien
hebben wij geen daadwerkelijke systeemwijzigingen tot stand kunnen brengen.
Dat heeft bijvoorbeeld te maken met het feit dat het in de huidige fiscale
systematiek heel moeilijk is om de groep gehandicapten en chronisch zieken
op een adequate manier af te bakenen. Ik geef een voorbeeld. Als wij de drempel
voor de aftrek van buitengewone lasten veel verder naar beneden zouden hebben
gebracht dan nu het geval is, zou het voor mensen die twee jaar lang ziekenfondspremie
betalen en bijvoorbeeld nog ergens anders een aftrekpostje hebben heel eenvoudig
zijn om hen volgens onze fiscale systematiek te kwalificeren voor het chronischziekenforfait.
Dat is toch eigenlijk een andere groep dan de groep die wij willen bereiken
met het chronisch ziekenforfait. Dus wij zijn in die sfeer tegen grenzen aangelopen.
Wij hebben daar niet de conclusie uit getrokken dat wij dan maar niets moeten
doen. Wij hebben de conclusie getrokken dat wij samen met collega Vermeend,
die dat project zal leiden, en met collega Vliegenthart in het kader van het
Belastingplan 2002 die materie nog eens gaan bestuderen om te zien of wij
met een betere systematiek op de proppen kunnen komen.Ik zal straks nog nader ingaan op de opmerkingen over artiesten en sporters.
Ook dat is een materie waarover ons signalen blijven bereiken dat wat er ligt
niet goed is. Wij zijn er niet van overtuigd dat degenen die deze signalen
afgeven ook in alle opzichten gelijk hebben. Maar het lijkt ons sowieso niet
slecht om daarover een gesprek te hebben en op basis van de bevindingen te
bekijken wat verstandig is.Naar aanleiding van de motie-Giskes die in de Tweede Kamer met algemene
stemmen is aangenomen, hebben wij ons gerealiseerd dat wij op het gebied van
tijd en verlof sparen een bouwwerk hebben neergezet, met alle juiste intenties,
maar dat wij ons wel moeten afvragen of dat bij nader inzien niet een slag
eenvoudiger kan. Het lijkt erop dat die discussie zich met name zal toespitsen
op wat geregeld is op het gebied van tijd voor tijd sparen. Het is de vraag
of nodig is wat daar thans voor geregeld is. Wij dachten wat dat betreft in
eerste instantie een regeling te hebben getroffen die ten bate zou komen van
de werknemers. Maar op een moment dat werknemersorganisaties beginnen te schreeuwen
dat zij het niks vinden, moeten de zaken weer opnieuw bekeken worden. Dus
daarover moeten nog een aantal goede gesprekken plaatsvinden.Voorzitter! Door diverse leden zijn in algemene zin opmerkingen gemaakt
over de mate van instrumentalisme van de voorstellen die nu voorliggen. Ik
vind het altijd geweldig interessant als parlementariërs deze geluiden
laten horen. Bekend is dat op het moment dat wij een aftrekpost willen afschaffen
of een bijzonder tarief willen afschaffen of ergens een begunstigende belastingmaatregel
willen afschaffen, er altijd wel iemand opstaat die de gevoelens vertegenwoordigt
van de groep die daardoor geraakt wordt en die ons de argumenten aandraagt
om vooral niet tot die maatregel over te gaan. Het beeld dat menigeen, inclusief
degenen die achter de regeringstafel zitten, graag oproept op basis van een
algemene beschouwing over deze materie verandert vaak op het moment dat wij
met elkaar praten over heel specifieke onderwerpen. Ik wijs erop dat een groot
deel van wat thans als fiscaal instrumentalisme wordt betiteld rechtstreeks
voortkomt uit moties, amendementen en wensen die door beide Kamers bij ons
worden neergelegd. Dat geeft aan dat dit een taaie materie is.De heren Van Bruchem en De Vries hebben een aantal interessante opmerkingen
gemaakt in dit kader. Onder andere is gesteld dat een en ander samenhangt
met de vrij rigide en strenge normen die wij aan de uitgavenkant hanteren.
Alleen is dat niet een spanning waar wij al te moeilijk over moeten doen.
Wel moeten wij kijken hoe wij daar op een verstandige wijze mee om kunnen
gaan. Ik wijs erop dat in de Miljoenennota bijlage 4 is opgenomen, waarin
op een voorzichtige manier getracht is een toetsingskader voor belastinguitgaven
te ontwerpen. Daarbij is centraal gesteld de vraag of de fiscaliteit zich
leent om tegemoet te komen aan wensen, ongeacht de vraag of daar aan de uitgavenkant
ruimte voor is of niet. De heer De Vries vreesde dat uitgekomen zal worden
op een uitgave vermomd als aftrekpost. Wij hebben geconcludeerd dat een aantal
toetsingscriteria kan worden gehanteerd waarom het minder verstandig is om
iets in de fiscaliteit te regelen. Daar hebben wij wel bij gezegd
dat dit niet inhoudt dat het dus via de uitgavenkant geregeld kan en moet
worden, omdat aan de uitgavenkant ook een paar kaders gelden die bepalen of
het geld überhaupt voorradig is. Gegeven die beperkingen lijkt het ons
wel zinnig om met elkaar af en toe het geheel aan belastinguitgaven langs
te lopen en daarbij de vraag te stellen of de fiscaliteit de meest aangewezen
manier is om te bereiken wat wij willen bereiken. Ik meen dan ook dat er eigenlijk
niks mis is met het feit dat een aantal belastinguitgaven die vandaag ter
bespreking voorliggen, gerangschikt is onder beleidsmatige kopjes. Dat is
een heel bewuste keuze geweest. Wij leven immers in VBTB-tijden en daarin
worden wij nadrukkelijk gevraagd om te beargumenteren waarom wij welke instrumenten
inzetten. Dan is het aardig om ook de fiscale instrumenten te rangschikken
onder de kennelijke beleidsdoelen die daarmee samenhangen. Mijn persoonlijke
inschatting is dat een VBTB-exercitie die stringenter is dan tot nu toe gebruikelijk
was, de druk op het fiscaal instrumentalisme zal verhogen. Als wij dat op
een serieuze wijze doen, zullen verscheidene zaken sneuvelen omdat wij niet
in staat zullen zijn in voldoende mate aan te tonen dat het fiscaal instrument
op dat punt inderdaad het meest aangewezen instrument is.Overigens staan in de diverse nota's voorbeelden van gevallen waarin dat
soort afwegingen tot resultaat heeft geleid. Wij hebben bijvoorbeeld uiteindelijk
niet besloten om door middel van een fiscale aftrekpost de aanschaf van persoonlijke
computers te subsidiëren. Ik noem ook de afweging die is gemaakt rondom
het wel of niet doorzetten van de film-CV's. Als je moeilijke doelgroepen
wilt stimuleren tot de aanschaf van een computer of de Nederlandse filmindustrie
wilt stimuleren, dan is, alles afwegende, de fiscaliteit daarvoor niet de
meest aangewezen weg. Dat zou je via de uitgaven moeten doen. Als die uitgave
nu niet kan worden gedaan, kan dat misschien wel een volgend jaar.Met name de heer Stevens heeft gesproken over de inzet van de Nederlandse
regering in Europa. Hij geeft mij de gelegenheid om de heer Ruding in dat
opzicht nog eens van repliek te dienen. Dat doe ik graag. De heer Ruding heeft
in een recent interview twee statements gemaakt. Het ging over het rulingbeleid
in Europa. Zoals bekend, vinden wij om goede redenen dat dit mag, dat dit
moet kunnen en dat dit goed is. Dat is belangrijk voor ons vestigingsklimaat.
Een heleboel andere Europese landen hebben daar echter moeite mee en bekritiseren
ons op dat punt.De heer Ruding zei in de eerste plaats dat de wachttijden oplopen; het
is allemaal veel te veel en het duurt veel te lang. In de tweede plaats zei
hij dat staatssecretaris Bos daarin veel terughoudender was dan in het verleden;
dat was niet goed. Ik wil hem toch verwijzen naar de brief aan het parlement
van 9 november. Volgens mij heeft de heer Stevens die gelezen en naar ik hoop,
de heer Ruding inmiddels ook. Ik zal hem binnenkort spreken. Dan kunnen wij
daarover van gedachten wisselen. In bijlage 3 van deze brief is een evaluatie
gegeven van ons rulingbeleid. Daaruit blijkt dat er op het gebied van volume
in vergelijking met voorgaande jaren geen sprake is van een afwijking van
de trend. Het getal van zeshonderd en nog iets, dat door de heer Stevens wordt
genoemd, is lager dan de andere getallen omdat wij op 15 oktober opgehouden
zijn met tellen. Verwerken wij dit proportioneel, dan blijkt dat het aantal
rulings de trend keurig volgt. Verder zien wij dat het aantal gevallen waarin
wij geen zekerheid vooraf geven, in 2000 juist is gedaald. Deze staatssecretaris
is dus in ieder geval niet verantwoordelijk voor terughoudendheid bij het
geven van zekerheid vooraf. Wij zijn wel van mening dat gevallen waarin geen
sprake is van standaardrulings, maar van fiscale grensverkenning, waardoor
iets gebeurt wat strijdigheid met wet- en regelgeving oplevert of waardoor
de goede trouw jegens verdragspartners in de knel komt, geen doorgang moeten
vinden. Een concreet geval van zo'n ruling is gepubliceerd en bijgevoegd.
Dat daardoor een heleboel mensen opgewonden raken, omdat zij heel veel geld
verdienen met het verkopen van dat soort rulings, kan ik goed begrijpen, maar
dat geluid komt eerder van specifieke belastingadviseurs dan van het bedrijfsleven
in Nederland. Het is zeker geen geluid dat ik wil vertalen als een algemeen
kenmerk van een veranderend fiscaal vestigingsklimaat voor het bedrijfsleven
in Nederland.Integendeel, wie doorleest in die brief, ziet dus bijvoorbeeld ook dat
wij constateren dat de behandeltijd van rulings op dit moment veel te lang
is. Wij zitten al jaren boven de 100 dagen. In 1999 was de gemiddelde doorlooptijd
121 dagen en in 2000 is het gemiddelde tot nu toe 115 dagen. Wij hebben het
beleidsvoornemen aangekondigd om die doorlooptijd te halveren. Die wordt dus
acht weken. Dat mag de heer Stevens nog steeds lang vinden, maar het is een
halvering ten opzichte van hetgeen gangbaar is. En wat gangbaar is, is al
iets wat in Nederland betrekkelijk uniek is. Ik wil te allen tijde het debat
aangaan over de noodzaak om het nog korter te laten worden, maar wat wij hier
inzetten, is echt een serieuze verandering die ten goede komt aan het vestigingsklimaat
in fiscale zin in Nederland.Wij hebben ten slotte geconstateerd dat veel van de bezwaren die kennelijk
in Europa leven met betrekking tot ons rulingbeleid zijn terug te brengen
tot het feit dat veel van onze critici het eigenlijk niet vertrouwen. Zij
vertrouwen het niet, omdat zij niet precies weten hoe het werkt. Daar heeft
het voor een groot deel mee te maken. Door nu bij ons nieuwe rulingbeleid
aan te haken bij internationaal geaccepteerde formats, zoals die in het kader
van de OESO benoemd worden als "advanced tax rulings" and "advanced pricing
agreements", wordt die discussie voorkomen. De boeken waarin staat hoe zo'n
"advanced pricing agreement" en zo'n "advanced tax ruling" werken, zijn voor
iedereen in te zien en iedereen kan het begrijpen. Er worden antwoorden gegeven
op vragen als: wat zijn dan de rekenregels, hoe komen die tot stand, hoe publiceer
je en hoe ga je met de diverse partijen in zo'n proces om?Wij denken overigens dat wij, zelfs als wij dit doen, nog steeds een voorsprong
op dit gebied behouden ten opzichte van een heleboel andere landen. Dat heeft
te maken met het feit dat in de overgrote meerderheid van landen bedrijven
überhaupt niet de mogelijkheid hebben om met hun belastingdienst in gesprek
te gaan over zekerheid vooraf. Dat cruciale element van ons vestigingsklimaat
blijft dus onverkort behouden. De manier waarop wij ermee omgaan, wordt aangepast
aan een format dat in ieder geval in internationaal verband
niet tot verdere discussie zal kunnen leiden. De reacties die wij hierop hebben
gekregen van het bedrijfsleven, zijn tot nu toe positief geweest. Ik zal dit
dan maar beschouwen als een wat uitgebreid antwoord, via de heer Stevens,
op de opmerkingen die de heer Ruding in dezen heeft gemaakt.Een ander Europees punt heeft betrekking op de uitspraak van de heer Benschop
dat wij in Nice natuurlijk niet akkoord zouden gaan met meerderheidsbesluitvorming
op het gebied van de grondslag. Onze inzet in Nice was de volgende. Wij hebben
gezegd dat er in zekere zin een tweedeling kan worden gemaakt in de directe
fiscaliteit. Alles wat samenhangt met de vaststelling van tarieven en grondslag,
en wat dus de effectieve belastingdruk bepaalt, zal binnen het nationaal-soevereine
gebied moeten blijven. Van alles wat te maken heeft met bijvoorbeeld de administratieve
samenwerking, invordering, verdragen en dergelijke, zouden wij ons kunnen
voorstellen dat wordt overgegaan tot een meerderheidsbesluitvorming. Op die
algemene hoofdregel hebben wij één uitzondering geformuleerd:
als er fiscale milieumaatregelen te bedenken zijn die grensoverschrijdende
milieuproblemen aanpakken, dan zou het verstandig zijn om ook dat via een
meerderheidsbesluitvorming in Europa mogelijk te maken. Zoals bekend, strandt
de ecotaksrichtlijn in Europa al tijden op het dwarsliggen van één
lidstaat. Als je dat vervelend vindt, dan moet je natuurlijk ook wel zelf
de brug over durven te steken om een meerderheidsbesluitvorming op zo'n gebied
te bepleiten. Dat is de inzet geweest bij de uitspraak van de heer Benschop
in het interview. Ik heb de definitieve tekst nog niet gezien, maar ik begrijp
dat in Nice elke voorzichtige beweging in de richting van een meerderheidsbesluitvorming
op fiscaal gebied geblokkeerd is door met name het Verenigd Koninkrijk, Ierland
en Zweden. Hoe aardig wij onze eigen inzet op dit gebied ook vonden, wij zullen
voorlopig even verder moeten gaan met de manier waarop het op dit moment in
Europa werkt.Mijnheer de voorzitter! De heer Stevens heeft, eigenlijk in de slipstream
van zijn opmerkingen over Europa, gezegd dat de fiscale wetgever hier toch
veel onduidelijkheid teweegbrengt door dingen aan te kondigen en die vervolgens
weer terug te trekken. Dan blijft er iets boven de markt hangen en dat gaat
maar de wereld rond. Er zijn een drietal voorbeelden genoemd: de artikel 13g-problematiek
rondom de deelnemingsvrijstelling, de hybride leningen en dividend stripping.
Ik heb ook in kranten vergelijkbare geluiden vernomen over dat er wordt gezwalkt
en dat er onzekerheid wordt gecreëerd. In het algemeen zijn dat echter
mensen die vinden dat er niets moet gebeuren. Zij zeggen bezwaar te hebben
tegen het zwalken en het nogmaals bekijken van zaken in een werkgroep. Eigenlijk
vinden zij dat er gewoon geen maatregelen genomen moeten worden. Dat is evenwel
niet aan de orde.De 13g-problematiek, een voorstel rondom de deelnemingsvrijstelling, is
naar voren gekomen in een werkgroep waarin het bedrijfsleven zelf participeerde.
Het gaat om een dekkingsonderdeel van het totaal aan voorstellen in het kader
van het ondernemingspakket. Het is niet door ons verzonnen. Het is door ons
wel met graagte overgenomen. Wij hebben een voorstel overgenomen zoals dat
door het bedrijfsleven is aangereikt. Toen het vervolgens in de wet werd opgenomen,
vond datzelfde bedrijfsleven het misschien toch niet zo'n goed idee en vond
men dat er nog eens naar gekeken moet worden of het wel allemaal in proportie
was. Door ons is vervolgens gezegd dat, als wij het erover eens zijn dat het
probleem opgelost moet worden, het goed is om er nog eens naar te kijken.
Er wordt immers toch een werkgroep ingesteld die zich met de vennootschapsbelasting
gaat bezighouden. Dan is dat misschien het juiste forum. Dat lijkt mij overigens
een redelijke werkwijze.Bij de hybride leningen is door de heer Stevens gezegd dat er iets wordt
voorgesteld en dat het vervolgens wordt ingetrokken om nader over te overleggen.
Hadden wij een en ander niet kunnen voorzien? Hierover is echter overlegd.
Het was voor ons dan ook een pijnlijke verrassing om te merken dat er kennelijk
in het overleg ergens niet is gegaan zoals het had moeten gaan. Wij overleggen
natuurlijk over dit soort zaken met de betrokken partijen. Op een gegeven
moment is echter gebleken dat het overleg kennelijk niet goed genoeg is verlopen.
Waar er twee overleggen, hebben er overigens twee schuld. Er was een probleem
geconstateerd rond de hybride leningen. Er werd verondersteld – en dat
is bevestigd door met name de financiële partijen – dat onder het
nieuwe belastingstelsel een verleiding zou ontstaan om vermogensvormen te
definiëren waarbij er enerzijds de mogelijkheid ontstaat voor renteaftrek
bij de vennootschapsbelasting en dat anderzijds inzake particulieren en de
inkomstenbelasting het karakter heeft van een eigen vermogen. Het oorspronkelijke
voorstel was om baten uit vreemd en eigen vermogen te belasten in box III
en baten uit hybride vermogen te belasten in box I. Dat is echter niet goed
uit te leggen. Wij kwamen vervolgens met een reparatievoorstel, waarbij het
in box III werd gelaten, maar waarbij de renteaftrek niet meer wordt toegestaan.
Het wordt dan aan de andere kant gerepareerd. Daarbij zijn wij echter tot
de conclusie gekomen dat dit disproportioneel uitwerkt en bovendien een aantal
effecten heeft die door ons op geen enkele wijze worden beoogd. Wij zouden
er zwaar aan verdienen, maar dan op een niet-beoogde en niet-bedoelde manier.
Men kan dan doorgaan met iets wat onredelijk is of men kan over zijn trots
heen stappen en constateren dat er kennelijk van tevoren niet goed genoeg
is doorzien wat er allemaal aan vast zit. Vervolgens kan een en ander terug
worden genomen. Het probleem is gedefinieerd en wordt zodanig behandeld dat
iedereen die er verstand van heeft erbij betrokken kan worden. Op deze wijze
wordt het probleem alsnog opgelost. Dat hebben wij ook gedaan. Ook dat vind
ik redelijk.Hetzelfde geldt grosso modo rond de problematiek van dividend stripping.
Deze problematiek is er al sinds januari-mei. Wij wisten dat de mogelijkheid
bestond dat als wij niets zouden doen er belastinginkomsten zouden weglopen.
Wij moesten op een adequate wijze omgaan met het fenomeen van dividend stripping.
Iedereen erkent dat en zegt dat er een oplossing voor moet komen. Dat geeft
mij voldoende vertrouwen om op dit punt met de betrokken partijen verder in
overleg te treden om goede oplossingen te vinden. De heer Stevens maakte een paar opmerkingen over het klimaat rondom de
fiscale wetgeving in Nederland. De net genoemde zaken zouden grote onzekerheid
creëren. Een en ander zou als een dreigende wolk boven de markt blijven
hangen. Daarnaast zou de belastingdienst ook nog allerlei ondeugende dingen
doen door bij vooruitbetaalde hypotheekrente en auto's die over het jaar heen
worden aangeschaft, fiscaal grensverkennend bezig te zijn. Ik meen dat wij
deze problematiek in de stukken hebben behandeld. Wij hebben uitgelegd waarom
wij doen wat wij doen. Ik wil hier dus niet meer doen dan daarnaar te verwijzen
en te concluderen dat wij denken volledig in lijn met de bestaande praktijk
te handelen. Fiscale grensverkenning bij belastingplichtigen die gebruik proberen
te maken in de laatste maanden van het jaar van een verandering in het fiscale
regime wordt op een alleszins redelijke wijze aangepakt.Voorzitter! Dat waren mijn opmerkingen in meer algemene zin en dan loop
ik nu de wet langs. Ik heb natuurlijk al een aantal zaken onder een wat grotere
noemer behandeld. Ten aanzien van de zaken die bij het Belastingplan 2000,
deel 3 en 4, de Natuurschoonwet en dergelijke, aan de orde waren, is het gros
schriftelijk beantwoord. De heer Stevens heeft gevraagd naar een tweetal aspecten
van de regeling rondom opties. Daar is een schriftelijk antwoord op gekomen.
De vraag van mevrouw Ter Veld rondom het rangschikkingbesluit is ook schriftelijk
beantwoord. Een aantal leden heeft vragen gesteld over het verlof sparen.
Daar heb ik net zelf al antwoord op gegeven. Wij gaan met de motie-Giskes
aan de slag, want wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat wat er
nu ligt misschien iets complexer is dan nodig en verstandig.Dan kom ik bij de Aanpassingswet. Er is niet helemaal onterecht opgemerkt
dat de regering geen overmaat aan enthousiasme heeft tentoongesteld over de
manier waarop de problematiek met betrekking tot de inkomensafhankelijke regelingen
is opgelost. Wij hadden drie mogelijkheden. Wij wisten dat door het verdwijnen
of het omvormen van aftrekposten het belastbaar inkomen van een grote groep
mensen omhoog zou gaan en dat binnen een heleboel inkomensafhankelijke regelingen
het toetsinkomen dat de rechter bepaalt uit hoofde van de inkomensafhankelijke
regelingen ook omhoog zou gaan en dus de rechten omlaag.Wij konden drie dingen doen. Het eerste was om te kijken hoeveel het ons
zou opleveren als wij niets zouden doen, want het levert natuurlijk geld op.
Dat zou zo'n 85 mln. zijn geweest. Die 85 mln. hadden wij kunnen terugploegen
in die inkomensafhankelijke regelingen door de inkomensgrenzen aan te passen.
Dan moet je je realiseren dat je het terugploegt naar alle baathebbenden binnen
die inkomensafhankelijke regelingen, terwijl eigenlijk maar een groep van
10% van die 2 miljoen echt een probleem heeft. Dat betekent dat die groep
van 10% niet geholpen wordt met zo'n gemiddelde aanpassing die betrekking
heeft op de volle 100%.Een andere maatregel, maar die kost wel meteen 225 mln., is om te kijken
wat de gemiddelde stijging is van het belastbaar inkomen. Daarmee verander
je gemiddeld de inkomensgrenzen van zo'n inkomensafhankelijke regeling. Dan
heb je een fors groter deel van die probleemgroep te pakken, maar nog steeds
is er een grote groep mensen die niet adequaat behandeld wordt. Daarnaast
heeft die oplossing het probleem dat je 225 mln. stopt in inkomensafhankelijke
regelingen in een tijd waarin wij zeggen dat inkomensafhankelijke regelingen
aan de wortel liggen van de armoedevalproblematiek. Dan geef je dat geld ook
nog eens voor 90% aan mensen binnen die regeling die het strikt genomen niet
nodig hebben, omdat zij niet de problematiek met de aftrekposten hebben. Ook
dat leek ons niet de meest doelmatige aanwending van de middelen.Dan kom je dus eigenlijk uit op de oplossing die wij gekozen hebben. Laten
wij dan maar op individueel niveau, zo goed en zo kwaad als het kan, het nieuwe
inkomen corrigeren voor de aftrekposten waar in het jaar 2000 gebruik van
gemaakt werd. Dat brengt dus een grote uitvoeringslast mee, niet alleen bij
de belastingdienst, maar bijvoorbeeld ook bij de IBG in Groningen als het
gaat om de studiefinanciering en bij het ministerie van VROM als het gaat
om de huursubsidie, maar er zijn goede afspraken over gemaakt. Wij denken
echt dat het kan. Daarbij is er overigens, zeg ik in antwoord op een vraag
van mevrouw Ter Veld, bewust voor gekozen om de communicatie rondom deze zaak
te laten plaatsvinden door de uitvoerende instantie en niet door de belastingdienst.
De belastingdienst verschaft dus de relevante fiscale informatie aan de uitvoerende
instantie en die uitvoerende instantie, bijvoorbeeld de IBG voor de studiefinanciering
en het ministerie van VROM voor de huursubsidie, communiceert verder met de
rechthebbenden.Dan heeft de heer Schuyer gevraagd waarom de standaardaftrekposten in
deze systematiek niet worden geïndexeerd. Eigenlijk zouden de correcties
die wij plegen geen permanent onderdeel moeten zijn van het systeem dat wij
hier met elkaar op de rails zetten. Dan is het ook niet nodig om die standaardaftrekposten
te indexeren. Daarnaast weten wij dat in de inkomensafhankelijke regelingen
in het algemeen van jaar tot jaar gewoon een indexatie plaatsvindt van de
inkomensgrenzen. Dus ook uit die hoofde hoeft dit niet gedaan te worden en
is er zeker geen sprake van dat de overheid hieraan veel zou verdienen.Bij de niet-standaardaftrekposten ligt dit iets anders. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het verdwijnen van de aftrekbaarheid van kosten voor consumptief krediet.
Wij hebben gekozen voor een systematiek die in drie jaar tijd wordt afgebouwd.
Wij baseren ons dan op de aftrekposten in het jaar 2000. Hierover is uitvoerig
met de Tweede Kamer gesproken.Ik noem nog even kort de redenen waarom wij kiezen voor een afbouw. De
eerste reden is dat er toch sprake is van een zekere willekeur door de aftrekposten
in 2000 als basis te nemen en die in latere jaren te laten doorlopen. Wij
vinden dit wel de best mogelijke willekeur als je iets wilt doen voor de betreffende
groep. Om dit dan permanent in het systeem te laten doorlopen, is echter misschien
iets te veel van het goede. De tweede reden is dat de omstandigheden bij veel
mensen natuurlijk veranderen. Ook onder het oude systeem zouden zij bepaalde
aftrekposten in de jaren na 2000 misschien helemaal niet meer hebben. Waarom
zou je die dan wel in de inkomensafhankelijke regelingen laten doorlopen?
De derde reden is dat er natuurlijk nieuwe toetreders komen in die regeling.
Dan zouden twee mensen met hetzelfde inkomen verschillende rechten
hebben, doordat de een in het jaar 2000 een aftrekpost had en de ander er
later is ingekomen en geen beroep kan doen op het referentiejaar 2000. Ook
dit wordt naarmate deze regeling langer voortduurt, moeilijker uit te leggen.
Ten slotte is er de principiële vraag in hoeverre het relevant wordt
geacht om bij het bepalen van rechten uit inkomensafhankelijke regelingen,
de effecten van aftrekposten op het toetsinkomen te laten meelopen. Hier zitten
scherpe kanten aan. Toen wij voor de keus stonden op dit punt iets neer te
zetten, hebben wij ervoor gekozen het op deze manier af te bouwen.Ik voeg hier nog aan toe dat het derde afbouwjaar bij de niet-standaardaftrekposten
waarschijnlijk in de volgende kabinetsperiode valt. Bijna alle grote politieke
partijen hebben grote ideeën over de wijze waarop zij in die periode
willen omgaan met de problematiek van de armoedeval en de inkomensafhankelijke
regelingen. Ik kan mij voorstellen dat de afbouw van dit systeem en de manier
waarop wordt omgegaan met de losse einden die er dan eventueel nog zijn, op
zo'n moment worden geïntegreerd in de meer structurele beleidswijzigingen
die dan wellicht op de agenda staan.Ik heb daarom echt grote problemen met wat de heer Platvoet over deze
wet heeft gezegd. Hij heeft gezegd dat mensen met een uitkering op weinig
soelaas kunnen rekenen. Verder heeft hij gezegd dat de hele exercitie is bedoeld
om uitkeringen niet vooruit te laten gaan ten opzichte van de inkomens van
werkenden. Ik vind dat hij hiermee de plank volkomen misslaat. Ik vind dat
ik dit mag zeggen, omdat de Tweede-Kamerfractie van GroenLinks wetsvoorstellen
heeft ingediend waarin het verschil tussen werkenden en mensen met een uitkeringen
nog verder toeneemt dan in de voorstellen van het kabinet. Tegen die achtergrond
begrijp ik zijn commentaar sowieso al niet. Los daarvan, deze hele aanpassingswet
is nu juist tot stand gekomen om ervoor te zorgen dat mensen die wij een bepaalde
inkomensvooruitgang hebben beloofd, die ook krijgen. Zij mogen die niet kwijtraken,
omdat er plotseling in fiscale sfeer iets gebeurt dat weliswaar gunstig is,
maar dat direct teniet wordt gedaan door een wijziging in bijvoorbeeld de
huursubsidie. Ik begrijp de opmerkingen van de heer Platvoet dus echt niet.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! De staatssecretaris is lid van de Partij van de Arbeid, een
partij die ooit was verbonden met de vakbeweging. Misschien nog wel, maar
dat weet ik niet. Ik hoef hem toch niet uit te leggen dat het veel zinniger
is om inkomenseffecten en denivellerende effecten uit te drukken in harde
guldens dan in procenten. Hij heeft als reactie op een vraag van GroenLinks
aan de antwoorden een staat toegevoegd waarin de inkomenseffecten in procenten
zijn weergegeven. Als ik die procenten vertaal in guldens, zie ik dat iemand
die nu bijvoorbeeld het wettelijk minimumloon verdient, er ƒ 100 per
maand op vooruit gaat en iemand die op drie keer modaal zit, ƒ 600
per maand. Ik zie ook dat iemand die AOW heeft, er minder op vooruit gaat
dan een ander met AOW plus ƒ 10.000 of plus ƒ 20.000. Bovendien
stoppen de inkomensstaatjes bij drie keer modaal. De staatssecretaris zegt
dat hij niet weet wat er daarboven gebeurt, maar het Nibud heeft daarover
cijfers gepubliceerd in het Algemeen Dagblad.Ik sprak over een relatieve denivellering. Ik ontken niet dat mensen met
een wettelijk minimumloon of een uitkering erop vooruit gaan, maar mijn stelling
is dat mensen met een hoger inkomen er meer op vooruitgaan en deze regeling
dus de facto denivellerend werkt. Volgens mij kan de staatssecretaris dat
niet ontkennen, of de percentages die hij aangeeft, kloppen niet.Staatssecretaris Bos:Wij spreken vandaag over een aanpassingswet. De heer Platvoet heeft kritiek
op deze wet die erop is gericht om ervoor te zorgen dat de inkomenseffecten
die zijn beloofd in het kader van de gehele belastingherziening, niet verdampen
doordat er bepaalde punten bij de inkomensafhankelijke regelingen over het
hoofd zijn gezien. Dat is de reden dat ik vind dat de heer Platvoet met zijn
eerdere citaten de plank mis slaat. Wat hij nu naar voren brengt, heeft betrekking
op de algemene inkomenseffecten van de belastingherziening.De heer Platvoet (GroenLinks):Natuurlijk hebben mijn opmerkingen daarop betrekking, want de aanpassingswet
is slechts een onderdeel van de belastingwetten waarover wij vandaag debatteren.
Een discussie over nivellering of denivellering is pas relevant als je bereid
bent om uit te gaan van het geheel en niet van details.Staatssecretaris Bos:Ik herinner mij voorstellen van de GroenLinks-fractie in de Tweede Kamer
die inhielden dat de hypotheekrenteaftrek en het huurwaardeforfait ook voor
miljardairs zou worden afgeschaft. Dat zou echter ook betekenen dat miljonairs
die hun eigen huis al hebben afbetaald er een geweldige inkomensvooruitgang
aan over zouden houden. Dit laat wel zien hoe gemakkelijk het is om op inkomensplaatjes
van GroenLinks te wijzen waarin mensen met zeer hoge inkomens er zeer veel
op vooruit gaan, als zij niet tegelijkertijd bereid is, die plaatjes aan te
vullen met het voorstel om inkomens van ƒ 500.000 een tarief van 80
of 90% op te leggen. De GroenLinks fractie is daartoe echter niet bereid.
Ik heb de puntenwolken gezien van alle voorstellen van GroenLinks. Soms liggen
de grenzen en de marges daar wat anders, maar gezien deze voorstellen kan
de heer Platvoet niet volhouden dat hij met de alternatieven van zijn partij
in staat is om tegen te houden dat mensen met hoge inkomens er ook op vooruitgaan.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik geef toe dat de fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer heel veel
creativiteit aan de dag heeft gelegd bij haar initiatieven.Staatssecretaris Bos:Die creativiteit zou echter niet leiden tot de door de GroenLinks-fractie
beoogde effecten.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik weet ook dat mijn partij een tegenstander is van de verlaging van de
schijf van 70 naar 60% en van 60 naar 52% als hoogste tarief in de inkomstenbelasting.
De initiatieven inzake de hypotheekrenteaftrek moeten overigens wel worden
gezien in het licht van onze kritiek op het verlagen van die hoogste schijf.
Ik moet echter toegeven dat er niet is voorgesteld om een schijf van 80% in
te voeren. Binnen GroenLinks is een dergelijke optie wellicht haalbaar, maar
dat neemt niet weg dat een dergelijk voorstel gespeend zou zijn
van elke politieke realiteit.Staatssecretaris Bos:De woorden "gespeend van elke realiteit" lijken mij een mooi punt om dit
onderwerp af te sluiten.Voorzitter! Vandaag is men slechts in een enkele opmerking specifiek ingegaan
op het ondernemerspakket. Een aantal leden heeft er wel op gewezen dat de
zogenaamde doorschuifregeling in sommige opzichten te beperkt is. In de Tweede
Kamer is een motie aangenomen, waarin ik verzocht ben om het komende jaar
te bezien of het mogelijk is om hieraan andere voorwaarden te stellen dan
de huidige, te weten dat er gedurende een periode van drie jaar sprake moet
zijn van medeondernemerschap. Ik heb overigens met plezier aan dit verzoek
voldaan. Ik hoop wel dat ook in dit huis wordt onderschreven dat er voorwaarden
moeten zijn. Als van het stellen van voorwaarden zou worden afgezien, zou
dat immers leiden tot de geruisloze verkoop van ondernemingen aan de eerste
de beste koper. Dat was zeker niet de bedoeling van dit voorstel.Er zijn enige vragen gesteld over de stapsgewijze verlaging van de kapitaalsbelasting.
Het ondernemerschapspakket bevat twee stappen, te weten een stap van 1 naar
0,9% en van 0,9 naar 0,7%. Nadat deze stappen waren gezet, is geconstateerd
dat er nog enige budgettaire ruimte in het ondernemerspakket onbenut was gebleven.
Vervolgens is besloten om die ruimte bij het belastingplan in te vullen, hetgeen
heeft geleid tot een stap van 0,7 naar 0,55%. Hiervoor is gekozen, omdat uit
de gesprekken met vooral buitenlandse investeerders is gebleken dat de kapitaalsbelasting
een belemmering is bij het aantrekken van buitenlandse investeerders. Ik heb
verder goed geluisterd naar de mensen van het ministerie van Economische Zaken
en dan in het bijzonder naar het Commissariaat buitenlandse investeringen
in Nederland. Overigens zeg ik met de heer Stevens dat de regering pal dient
te staan voor een goed fiscaal vestigingsklimaat in Nederland. Dat is de reden
dat wij de effecten van dit soort belastingen voortdurend in het oog houden.
Overigens krijgt deze belasting in andere landen in Europa niet geweldig veel
navolging. Naast Nederland zijn er, geloof ik, nog drie landen die deze belasting
kennen. Het aardigste van deze belasting vind ik dat zij indirect is. Er bestaat
een Europese richtlijn over wat wel en niet mag met deze belasting. Deze belasting
mag alleen maar omlaag gebracht worden. Dat is toch wel aardig en misschien
moeten wij dat in gedachten houden voor andere belastingen: de ene belasting
mag alleen maar omhoog en de andere belasting mag alleen maar omlaag. Deze
belasting mag dus alleen maar omlaag. Er is al eerder gezegd ten tijde van
de verkenningen en ook tijdens debatten in de Tweede Kamer dat er binnen de
regering niet al te veel enthousiasme bestaat om deze belasting voor langere
tijd in ons stelsel te handhaven.In verband met het ondernemerspakket is een aantal vragen gesteld over
de faciliteiten voor schepen en films. In het algemeen werd onze afweging
wel gedeeld dat deze faciliteiten niet helemaal voldoen aan wat wij qua inkomenseffecten
verstandig achten. De faciliteiten stimuleren in de praktijk ook iets anders
dan wat zij geacht worden te stimuleren. Er hangen natuurlijk wel sectoren
aan zo'n regeling en er bestonden bepaalde verwachtingen, dus er is voor gekozen
om een zachte landing te creëren. Daarom wordt in de voorstellen de vaste
tijd nog met een jaar verlengd. Daarna is er sprake van andere instrumenten
in de uitgavensfeer, dan wel in de fiscale sfeer.Nu moet een regeling, als wij vermoeden dat die in Europa gezien zou kunnen
worden als staatssteun, gemeld worden in Brussel. Misschien begrijpen de heer
Stevens en ik elkaar niet op dit punt. Als wij die regeling melden, treedt
er een formeel proces in werking, waarna zal blijken of zij al dan niet als
staatssteun gezien moet worden. Soms is dat wel het geval, soms ook niet.
Met veel regelingen in de sfeer van vergroening moeten wij steeds naar Brussel
om te bepleiten dat die regeling goed is voor het milieu en dat die niet als
staatssteun moet worden gezien, omdat het een generieke en geen specifieke
regeling is. Wij zijn goed gemutst met betrekking tot dat extra jaar voor
de films. Wij zijn redelijk optimistisch dat het wel goed zal komen, omdat
er in Europa in het algemeen een vrij lichte toets plaatsvindt inzake het
stimuleren van filmindustrie en cultuurindustrie in den brede door nationale
overheden. Dat zal dus wel goed komen, denken wij.Het ligt echter anders bij de scheepvaart. Op 1 januari 2001 houdt in
Europa ook het generieke steunregime voor de scheepvaart aan de uitgavenkant
op te bestaan. Daar wordt heel sterk op gelet. Op basis van onze contacten
met Brussel is onze inschatting dat wij eigenlijk weinig kans maken om deze
faciliteiten goedgekeurd te krijgen, ook al is het maar voor een jaar en ook
al is het in het kader van een afbouw. Formeel hoeven wij de wet op dit punt
niet te wijzigen, omdat daarin sprake was van een Koninklijk Besluit waarmee
de daadwerkelijke inwerkingtreding geregeld werd. Dat Koninklijk Besluit zullen
wij niet effectueren. Ik heb al in de Tweede Kamer gemeld en ik wil hier graag
herhalen dat wij daarnaast een overleg zijn begonnen tussen de departementen
van Economische Zaken, Financiën en Verkeer en Waterstaat om te bekijken
of wij iets anders kunnen doen voor de betrokken regio, dan wel de betrokken
industrie in die regio. Daarbij zijn ook de noordelijke provincies betrokken,
omdat daar veel van dit soort kleine scheepswerven zijn die profiteren van
de huidige faciliteit. Het is nog allemaal niet zo gemakkelijk om iets anders
te regelen. Fiscale instrumenten die specifiek gericht zijn op die bepaalde
sector in die bepaalde regio, zijn moeilijk te vinden. Wij kunnen dan wel
generieke fiscale instrumenten hanteren, maar dan hebben er dus veel meer
mensen baat bij, terwijl de groep die wij willen bedienen, er maar een klein
beetje baat bij heeft. Een alternatief is om bij de behandeling van de Voorjaarsnota
te bekijken of wij nog iets kunnen regelen in de sfeer van de uitgaven. Dat
zijn de mogelijkheden die wij met elkaar langslopen. Er is ook goed contact
over geweest met de commissarissen, met name met de heer Nijpels en de heer
Alders. Er zijn ook gedeputeerden bij betrokken. Wij moeten maar zien hoever
wij daarmee komen.Ik kom bij het geheel aan maatregelen rondom de Veegwet, het belastingplan
en de Tariefwet. Wij moeten ellende niet al te lang uitstellen, dus laten
wij maar beginnen met de positie van de DGA's. Daar draaide natuurlijk een
groot deel van de discussie om, vandaag, in de afgelopen maanden
en in het debat dat wij in mei met elkaar gevoerd hebben. Met name twee leden
hebben zich vandaag nogal scherp uitgelaten over de implicaties in de diverse
voorstellen rondom de directeur-grootaandeelhouders. Ik moet eerlijk zeggen
dat ik het met beiden niet eens ben. Ik heb het over de heren Stevens en Rensema.
Bij wat de heer Rensema heeft voorgesteld kan ik mij iets meer voorstellen
dan bij wat de heer de heer Stevens heeft gezegd. De heer Stevens sprak over
een etterende zweer en zei dat de directeur-grootaandeelhouder stelselmatig
uitgekleed wordt. Daar slaat de heer Stevens de plank echt volledig mis. De
overgrote meerderheid van de Nederlanders gaat profiteren van deze belastingherziening.
Dat geldt ook voor ondernemers en voor directeur-grootaandeelhouders. Voor
iedereen geldt dat er in dat geheel van de mate waarin zij baat hebben bij
deze belastingherziening ook sprake zal zijn van een aantal minnen. Daar staan
veel meer plussen tegenover. Het is helemaal niet moeilijk om voor een directeur-grootaandeelhouder
of voor een andere ondernemer iets aan te wijzen dat hem of haar zwaar op
de maag zal vallen. Ook voor die groep – het is in de samenleving niet
de minst bedeelde groep; in de meironde zijn daarover de nodige cijfers gegeven –
staan er per saldo meer voordelen tegenover. Die voordelen worden ook geïncasseerd.
Ik zou het op prijs stellen als wij het hele plaatje erbij betrekken.De heer Stevens (CDA):De discussie moet in de juiste context worden gehouden. Met stelselmatig
uitkleden heb ik niet bedoeld dat de DGA in verhouding tot anderen in een
meer nadelige positie is gebracht. In de afgelopen zes jaar is de positie
van de DGA stelselmatig uitgekleed, doordat allerlei bepalingen veranderd
zijn ten nadele van de DGA. Die twee zaken moeten wij uit elkaar houden. Ik
zal in tweede termijn een toelichting geven op die etterende zweer.Staatssecretaris Bos:In de oorspronkelijke voorstellen voor de DGA, zoals afgesproken in het
regeerakkoord was sprake van een aanmerkelijkbelangtarief van 30%. Dat is
verlaagd naar 25%. Het moest worden gefinancierd. In twee instanties is daarover
uitgebreid gesproken. Hoe werd het gefinancierd? Door een deel van de terugsluisvergroening
daarvoor te bestemmen en door vermogenswinsten te betrekken bij de meesleep-
en meetrekregeling. Ik heb in mei uitgebreid mijn voorganger geciteerd, toen
hij in het debat in de Tweede Kamer aangaf hoe die twee zaken onlosmakelijk
met elkaar verband hielden. Dit over de historie.Nu wat er de laatste jaren is gebeurd rondom deze materie. Ten eerste
hebben wij een step up gecreëerd in de waardebepaling voor het bedrijfspand.
Over alle argumentatie met betrekking tot de directeur-grootaandeelhouders
die nooit hadden zien aankomen dat dit zou gebeuren en nu op een onredelijke
wijze in de meesleep- en de meetrekregeling worden getrokken omdat plotseling
allerlei vermogenswinsten worden meegetrokken zeg ik: het zijn alleen de vermogenswinsten
die vanaf 1 januari 2001 ontstaan. Alle vermogenswinsten uit het verleden
worden niet betrokken bij deze door u zo onredelijk geachte regeling.Ten tweede hebben wij een verliesverrekening gerealiseerd voor directeur-grootaandeelhouders.
Daarover heb ik weinig mensen horen spreken. Het was een luid aangezet verzoek
vanuit deze Kamer in mei.Ten derde hebben wij de groep fors beperkt. Het pijnpunt van de oorspronkelijke
meesleep- en meetrekregeling namelijk dat bedrijfsoverdracht van ouders op
kinderen niet meer goed mogelijk zou zijn, is uit de weg geholpen. Het is
eruit, tenzij men het op zo'n ongebruikelijke manier vorm geeft, dat je aan
mag nemen dat het enkel en alleen gebeurt om een fiscaal voordeel te behalen.
Daar willen wij wel even meekijken.Ten vierde is er een betalingsregeling getroffen voor ondernemers die
op een verrekeningsmoment te maken krijgen met een betalingsverplichting die
zij op dat moment in die mate liever niet aangaan. Ze kunnen de betaling uitspreiden
over tien jaar.Ten vijfde gaat er een instructie uit naar de inspecteurs bij de belastingdienst
om ondernemers die vragen om vooroverleg omdat het een moeilijke materie betreft
tegemoet te komen. Zij kunnen zoveel mogelijk duidelijkheid vooraf krijgen
over hoe de belastingdienst aankijkt tegen bepaalde transacties. Er moet ruimhartig
op de verzoeken tot vooroverleg worden ingegaan.Ten zesde. Wij hebben gezegd dat de panden die nu ingebracht worden in
de meesleep- en meetrekregeling slechts marginaal worden getoetst, indien
zij binnengebracht worden op een WOZ-waarde plus 20%.Dit zijn zes tegemoetkomingen die in de debatten het laatste jaar op dit
punt gedaan zijn en die wat mij betreft bijna alle scherpe kanten aan die
regeling weghalen. Wat overblijft, is iets wat resulteert in een politieke
afspraak die gemaakt is in december/januari in de Tweede Kamer, namelijk dat
wij het tarief dat op het aanmerkelijk belang rust omlaag brengen van 30%
naar 25%, maar dat wij daar wel een adequate financiering voor moeten vinden.
Dat is waar het om gaat. Dan vind ik – maar goed, de heer Stevens krijgt
zijn repliek – begrippen als "etterende zweren" en "stelselmatig uitkleden"
met betrekking tot een groep die het niet slecht heeft en die er per saldo
ook op vooruitgaat echt niet op hun plaats.De heer Schuyer (D66):Blijft staan dat ook de staatssecretaris nu accepteert, geloof ik, dat
het een vreemde eend in de bijt is.Staatssecretaris Bos:Ik sprak nu in de richting van de heer Stevens, voorzitter.De heer Rensema gebruikt een heel andere argumentatie. Hij heeft niet
gezegd dat het allemaal onredelijk is, maar heeft fiscaal-technisch betoogd
dat het gewoon niet past in het systeem en dat je het niet zo zou moeten willen
regelen. Ik heb de heer Rensema al eens eerder de eer toegedicht die hem toekomt:
auctor intellectualis van de forfaitaire vermogensrendementsheffing. Toen
was hij al zo consequent om te zeggen dat het forfaitair veronderstelde inkomen
uit vermogen eigenlijk belast zou moeten worden tegen het progressieve tarief
in box I. Daarvan weten wij inmiddels allemaal dat het gezien de internationale
verhoudingen minder verstandig zou zijn. Ik neem aan dat de heer Rensema die
conclusie intussen ook heeft getrokken. Daarom wordt ervoor gekozen, een derde
box neer te zetten waarin sprake is van een ander tarief. De keerzijde – volgens mij hebben wij in mei jongstleden daarover
al gediscussieerd; ik heb die discussie in elk geval een maand geleden nog
gehad met diverse vertegenwoordigers in de Tweede Kamer – van ons enthousiasme
voor de forfaitaire vermogensrendementsheffing is dat er spanning ontstaat
tussen de verschillende boxen, omdat er verschillen zijn in tarieven en grondslagen.
Al het enthousiasme over de manier waarop wij omgaan met inkomsten uit vermogen
moet ook de heer Rensema doen beseffen dat de keerzijde is dat het noodzakelijk
is anti-arbitragemaatregelen te nemen, omdat de zaak anders leegloopt. Wij
hebben elkaar niet kunnen overtuigen. Dat blijf ik jammer vinden, maar dat
principe ligt wel ten grondslag aan de maatregelen die genomen zijn. Ik heb
geconstateerd dat, zeker nadat de maatregelen zijn aangepast in de zin zoals
is gebeurd, door het bedrijfsleven in den brede en door de belastingadvieswereld
is gezegd: nu zijn de scherpe kanten er inderdaad af; dat er iets moest gebeuren
om ervoor te zorgen dat niet al het vermogen richting box III loopt, begrijpen
wij wel. Ik heb dus het idee dat het principe dat er een noodzaak is om hier
iets te regelen niet langer betwist wordt en dat de scherpe kantjes aan de
oorspronkelijke regeling op een fatsoenlijke manier zijn bijgevijld. Mijn
ervaringen de laatste maanden met het bedrijfsleven en de belastingadviseurs
sterkt mij in de overtuiging dat niemand dit leuk vindt maar dat, als wij
naar het totale plaatje kijken – dus niet alleen naar de dingen die
minder leuk zijn, maar ook naar de dingen die leuk zijn, ook voor deze groep –
langzamerhand een redelijk beeld is ontstaan.De heer Schuyer (D66):Ik zou graag willen dat u uitlegt waar die voordelen zitten voor betrokkenen.
Dat moet u eens over twintig jaar berekenen.Staatssecretaris Bos:Directeur-grootaandeelhouders profiteren voor hun privé-vermogen
gewoon ook van wat er in box III mogelijk is. Zij profiteren via het loon,
dat zij verplicht worden in box I aan te geven, van de lagere tarieven van
box I. Zo zijn er talloze zaken. Wij hebben staatjes verstrekt, maar die heb
ik nu niet bij me.De heer Schuyer (D66):Dat weet ik wel. Alleen is er aan het eind een verrekening, waarbij het
om tonnen gaat.Staatssecretaris Bos:Daar kom ik nu aan toe, voorzitter. Het gaat dan niet meer om de terbeschikkingstellingsregeling.
Bij de meesleep- en meetrekregeling gaat het met name om de vraag: hoeveel
moeten wij met elkaar waarderen dat vermogenswinsten worden meegetrokken?
Daarvan hebben wij al, naar aanleiding van bepaalde amendementen, gezegd dat,
als er betalingsproblemen ontstaan, een betalingsregeling mogelijk is, waarbij
de betaling zelfs over tien jaar kan worden gespreid. Daarnaast worden de
mogelijkheden om vooraf zekerheid te krijgen over wat de uitwerking van een
en ander zal zijn voor de belastingplichtige, verruimd.Daarnaast is er het probleem dat al in mei aan de orde is geweest, het
probleem van staking: men houdt op met de onderneming en verkoopt het pand.
Ik neem aan dat de heer Schuyer daarop doelt. Dit heeft ook te maken met het
zeven ton-drie ton-voorbeeld van de heer Rensema. Dan is er een probleem omdat
men ineens moet afrekenen tegen het toptarief van 52%. Dan is er niet meer
zoiets als de stakingsvrijstelling. Die wordt in de komende jaren afgebouwd.
In elk geval is er geen sprake meer van bijzondere tarieven.Voorzitter! Het zijn allemaal keuzen die al uitvoerig aan de orde zijn
geweest, niet alleen in dit huis maar ook tweemaal in de Tweede Kamer. Die
Kamer heeft in de afgelopen maanden, wetend hoe deze Kamer daarover in mei
heeft gesproken, nog eens een afweging gemaakt, waarna zij wederom tot dezelfde
conclusie is gekomen. Die conclusie is ook door het bedrijfsleven zelf getrokken
in de werkgroepen waaraan men deelnam om tot oplossingen te komen. Die conclusie
houdt in dat men liever een stelsel heeft met lagere tarieven en weinig faciliteiten
in de stakingssfeer, dan een stelsel met hogere tarieven en veel faciliteiten
in de stakingssfeer. Dat heeft onder meer te maken met de mate waarin die
faciliteiten zich lenen voor oneigenlijk gebruik. Nogmaals, die afweging is
gemaakt in het kader van het ondernemerspakket door de werkgroep Belastingen
en bedrijfsleven 21e eeuw. Wij hebben er in dit huis over gesproken en er
is tweemaal over gesproken in de Tweede Kamer. Steeds weer is men per saldo
tot dezelfde conclusie gekomen.Er is intussen één punt bijgekomen. Wij hebben met elkaar
gezegd dat er ook voor deze groep betalingsproblemen kunnen rijzen als men
in één keer die klap krijgt. Na het januaridebat in de Tweede
Kamer zijn wij dan ook teruggegaan naar de vertegenwoordigende organisaties
met de vraag hoe met de stakingsproblematiek zou moeten worden omgegaan. Toen
had men bij wijze van spreken wéér de mogelijkheid om te gaan
in de richting van bijzondere tarieven en stakingsvrijstelling. Dat heeft
men niet gedaan. Men wilde het beeld dat was ontstaan, niet verstoren en drong
op een betalingsregeling voor de bedoelde groep aan. Dat is vervolgens onderdeel
geworden van het ondernemerspakket.Daarnaast is in dat pakket in de sfeer van doorschuiven het een en ander
gefaciliteerd. Dat heeft eveneens betrekking op bedrijfsbeëindiging.
In de sfeer van de meesleep- en meetrekregeling hebben wij alles wat speelt
rondom de ouder-kindrelatie versoepeld. Verder herhaal ik hier de toezegging
die ik al eerder in dit huis heb gedaan, namelijk dat bij de verdere uitwerking
van het kabinetsstandpunt inzake de aanbevelingen van de commissie-Moltmaker
de stakings- en successieproblematiek prioriteit krijgt. Voorzitter! Daarmee
heb ik dit punt vast niet tot ieders tevredenheid behandeld, maar ik hoop
wel dat ik op een goede manier heb uitgelegd waarop mijn tevredenheid is gebaseerd.Voorzitter! Door de heer Rensema is een opmerking gemaakt over de mogelijkheid
voor 21 vennoten om allemaal met minder dan een 5%-belang in de richting van
box III te schuiven. Op vragen hierover heb ik in de Tweede Kamer uitgebreid
antwoord gegeven en dat is op een uitmuntende wijze in het stenogram terechtgekomen.
Ik wil het hier best herhalen, maar men mag van mij aannemen dat wij daarop
de nodige toetsen zullen loslaten. Wanneer zaken niet in lijn zijn met datgene
wat de wetgever ten aanzien hiervan heeft bedoeld, zullen wij niet schromen
om maatregelen te treffen.De heer Rensema (VVD):Zou dit kunnen betekenen dat de aandelen een buitengewoon
hoge waarde krijgen? Gelet op die geweldige dividenduitkering zou de rendementswaarde
van de aandelen een oplossing kunnen bieden. Of denkt u aan een heel andere
oplossing?Staatssecretaris Bos:Ik weet niet of dit de plaats is waar ik met de oplossingen naar voren
moet komen. Ik constateer dat wij in vakliteratuur en door onze experts in
de belastingdienst erop gewezen zijn dat zich hierbij mogelijkheden voordoen
die niet in lijn zijn met datgene wat wij bedoeld hebben. Dit volgen wij,
wat niet erg moeilijk is want het gaat om betrekkelijk gemakkelijk herkenbare
groepen. Vervolgens is de vraag aan de orde hoe je de feiten kwalificeert
en of het allemaal gebruikelijk en zakelijk is hoe mensen beloond worden,
hoe salarissen en pensioenen in elkaar zitten, welke faciliteiten er ter beschikking
gesteld worden, hoe de samenwerking geregeld wordt. Er zijn in ons instrumentarium
toetsstenen die wij hierop kunnen loslaten. Als dit onvoldoende blijkt te
zijn om het aan te pakken, zullen wij zo nodig niet schromen om met behulp
van een nieuwe wettelijke basis maatregelen te nemen. Het moet de heer Rensema
aanspreken dat wij het op een fors aantal plaatsen in deze wetgeving nodig
hebben geacht, bij voorbaat maatregelen te nemen tegen mogelijk oneigenlijk
gebruik en mogelijk onbedoelde arbitrage. Op dit punt mogen wij echter niet
helemaal uitsluiten dat het gebeurt, maar laten wij afwachten hoe in de praktijk
de hazen lopen.Half tussen het ondernemerspakket en andere onderdelen in hangt het onderwerp
groen beleggen. Overigens komt hierbij op een prachtige wijze naar voren hoe
wij een oordeel uitspreken over de algemene systematiek en vervolgens een
hiermee volstrekt inconsistent oordeel geven over iets specifieks. Ik heb
vandaag ten minste twee sprekers erover horen klagen dat er allerlei lekken
zijn gekomen in de oorspronkelijk zo mooie, waterdichte analytische structuur
van ons boxenstelsel. Vervolgens waren dezelfde twee sprekers enthousiast
over de manier waarop wij een persoonsgebonden aftrekpost en inmiddels heffingskorting
voor groen beleggen hebben ingesteld. Dit is nu precies een doorbreking van
die analytische structuur, die wij overigens met genoegen hebben teweeggebracht.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat zei ik erbij. Ik heb de behoefte om nog op te merken dat die oplossing
eigenlijk second best was. In het debat van een jaar geleden en in mei hebben
wij het loslaten van de begrenzing bepleit. Daar was u het niet mee eens en
toen bent u met uw maatregel gekomen. Die erodeert beide boxen. Akkoord?Staatssecretaris Bos:Akkoord. Als wij het anders hadden kunnen doen, hadden wij het anders
gedaan. Wij konden het echter niet anders doen. Vervolgens hebben wij de afweging
gemaakt hoe erg de inbreuk op het systeem is. Deze leidde ertoe dat wij niet
vrezen voor onbedoelde precedentwerking. Het is uiteindelijk de best mogelijke
manier om een en ander te regelen.Ik hoop dat de heer Platvoet met ons geconstateerd heeft dat de ruimte
voor groen beleggen relatief vergroot is. Oorspronkelijk zaten in de vrijgestelde
ruimte van ƒ 103.000 ook de Agathen, de films, de schepen en de kapitaalverzekeringen
voor kinderen. Deze zijn er allemaal uit. De reëel beschikbare ruimte
voor groen beleggen is hierdoor toegenomen. Die wordt alleen nog gedeeld met
een andere faciliteit die de heer Platvoet ongetwijfeld ook een warm hart
toedraagt, namelijk het sociaal-ethisch beleggen in ontwikkelingslanden. Ik
ben er blij om dat juist de vertegenwoordigers van GroenLinks mij hierin steunen.
Dat deed ook de heer Vendrik in de Tweede Kamer.Er is nog wel een probleem met groen beleggen. Een aantal groenprojecten
die vroeger onrendabel waren, renderen inmiddels prima. Je moet je afvragen
of je deze nog fiscaal wilt stimuleren. Als ik als bank de keus had tussen
stimuleren met geld van de belastingdienst van een project dat goed rendeert,
en een project dat minder goed rendeert, weet ik wel waar ik voor kies. Dan
verdringen de goed renderende groene projecten de minder renderende groene
projecten. Bad money crowds out good money, een oude economenwet, waarop wij
nu een groene variant hebben. Het is in niemands belang dat lichtgroen donkergroen
verdringt. Ik zal met mijn collega's het poortwachtersysteem dat bepaalt wat
zich als groen kwalificeert en wat niet, de komende tijd eens goed onder de
loep nemen, opdat de fiscale stimulans die wij geven, terechtkomt waar die
terecht hoort te komen.De heer Stevens en anderen hebben gevraagd naar de harmonisatie van het
ondernemersbegrip, de positie van zelfstandigen zonder personeel en anderen
die er graag vooraf zekerheid over willen hebben hoe hun ondernemerspositie
in fiscale zin of voor de sociale zekerheid wordt beoordeeld. Wij kunnen op
dit moment niet anders. In deze fase is er nog steeds sprake van twee beschikkingen.
De belastingdienst kan een beschikking geven op fiscaal terrein en de UVI's
moeten een beschikking geven op het terrein van de sociale zekerheid. Onze
inspanningen zijn erop gericht een zodanig proces te organiseren dat die twee
beschikkingen wél gelijkluidend zijn en er zo min mogelijk ruis is
in dat proces. Wij hebben goede hoop dat dit zal lukken. Als dat systeem eenmaal
goed draait, sluit ik niet uit dat wij een volgende stap kunnen maken in de
richting van één beoordelingsautoriteit en één
beschikking. Naar mijn mening is iedereen daarmee gebaat.Er zijn opmerkingen gemaakt over het eigen huis. Ook gisteren hebben wij
daarover hier een gezellig debat gehad. Tegen de heer Schuyer wil ik opmerken
dat de notitie Eigen huis als bijlage 13 bij de Miljoenennota is gevoegd.
Bij het eigen huis speelt ook de problematiek van het huurwaardeforfait. De
heer Platvoet heeft daarover in de traditie van de heer Vendrik een paar kritische
opmerkingen gemaakt. Daarover kunnen wij lang of kort discussiëren. Wij
hebben uiteindelijk de afweging gemaakt, dat, wanneer wij in 1997 met elkaar
afspreken om een aantal jaren het huurwaardeforfait niet te zullen indexeren
voor de huurstijging, het wel wat cru is om in het jaar 2000 opeens de huurstijging
voor de volle klap van vier jaar door te voeren. Wij hebben daaraan gekoppeld
dat dit vanaf nu wél elk jaar gaat gebeuren. Dus het uitgangspunt van
de heer Platvoet dat ook in dezen sprake moet zijn van een zo gelijk mogelijke
behandeling tussen huurder en koper, deel ik. Dat zal vanaf
dit jaar op de ook door de heer Platvoet gewenste wijze zijn vertaling vinden.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Is er in 1997 niet afgesproken om het drie jaar niet te doen
en het daarna met terugwerkende kracht wel te doen?Staatssecretaris Bos:Nee.De heer Platvoet (GroenLinks):Dan ben ik fout geïnformeerd.Komt de staatssecretaris nog op mijn vraag over de nul gulden?Staatssecretaris Bos:Dat is een kwestie van techniek. De boekingssystematiek is, dat, als er
een indexering plaatsvindt, die niet geboekt wordt als een lastenverzwaring
c.q. lastenverlichting. Indexering van accijnzen wordt ook niet als een lastenverzwaring
geboekt.Mevrouw Ter Veld heeft een opmerking gemaakt over de fiscaliseringsdiscussie
en de huursubsidie. Wij moeten inderdaad niet al te gemakkelijk denken dat
alle problemen opgelost worden op het moment dat je iets fiscaliseert. Er
zijn natuurlijk veel varianten. De meest simpele is de variant die wij recent
hebben voorgesteld bij de nieuwe financieringswijze van kinderopvang, waarbij
het apparaat en het loket van de belastingdienst gebruikt worden om een subsidie
uit te keren. Het is eigenlijk geen onderdeel van het belastingstelsel. Als
je echt gaat fiscaliseren, wordt het in meer of mindere mate geïntegreerd
met het geheel aan schijven en tarieven.In de Tweede Kamer heeft een interessant debat plaatsgevonden tussen collega
Remkes en Adri Duivesteijn waarbij varianten naar voren kwamen zoals het in
aftrek brengen van de huur en het uitkeren van de huursubsidie als heffingskorting.
Aan die laatste variant zitten grote voordelen omdat wij dan waarschijnlijk
meer in staat zijn om iedereen te bereiken die wij willen bereiken dan thans
met de huidige systematiek het geval is. Er zitten echter ook nadelen aan,
want een heffingskorting kan alleen maar in rekening gebracht worden op basis
van een bedrag dat iemand kan betalen. Als iemand maar ƒ 1000 belasting
hoeft te betalen, kan hij dus nooit recht hebben op ƒ 2000 huursubsidie
dan wel heffingskorting. De huidige heffingskortingsystematiek is qua omvang
beperkt tot de mate waarin iemand aangeslagen is om iets te betalen. Dat is
één van de insteken om bij de verdere verkenningen van fiscaliteit
en premieheffing nogmaals te kijken naar varianten die in de buurt komen van
negatieve inkomstenbelasting, waarbij men zich kan afvragen of iemand van
wie de belastingschuld niet zo hoog is als de heffingskorting, niet gewoon
het resterend deel uitgekeerd moet kunnen krijgen. Dan zeg ik maar weer in
één adem: om dezelfde reden kijken wij ook naar onderwerpen
die liggen in de sfeer van fiscalisering van de premies volksverzekeringen.
Daar heeft de heer Stevens een opmerking over gemaakt.De heer De Vries heeft gereflecteerd op wat ik eerder gezegd heb over
het wel of niet afschaffen van overdrachtsbelasting. De context was de vraag
of afschaffing van de overdrachtsbelasting zou leiden tot bevordering van
de mobiliteit. Daarvan heb ik gezegd dat de inschatting van economen die er
verstand van hebben is, dat zolang het aanbod van huisvesting de beperkende
factor is op de woningmarkt, prijzen met name beïnvloed zullen worden
door dat beperkte aanbod. Als je dan fiscale faciliteiten afschaft, heeft
dat het effect van het dichtdraaien van een ventiel, terwijl er ergens anders
weer één opengaat. Dan komt dat naar alle waarschijnlijkheid
weer terug in de prijzen van de huizen, omdat het nergens anders terug kan
komen. Ik herinner mij – en dat doe ik niet om flauw te zijn tegen de
heer Platvoet – dat naar aanleiding van de voorstellen van GroenLinks
over de hypotheekrenteaftrek ook gedacht is aan effecten die op de woningmarkt
zouden kunnen ontstaan op het moment dat de hypotheekrenteaftrek afgeschaft
zou worden. Ook dan is het onduidelijk wat er precies met de prijzen gaat
gebeuren op die woningmarkt. Maar in ieder geval in de segmenten waar sprake
is van een beperkt aanbod zal dat waarschijnlijk alleen maar leiden tot een
verhoging van de prijs. Dan krijg je allerlei drukverschuivingen op zo'n woningmarkt,
waarbij het ene segment meer onder druk zal komen te staan en het andere segment
minder.Dan de vergroening. De heer Schuyer heeft gevraagd wanneer die fameuze
werkgroep vergroening eens gaat rapporteren. Wij schermen er inderdaad allang
mee, maar hij bestaat nu echt en hij is aan het werk. Vertegenwoordigers van
de milieubeweging, uit de wetenschap, ambtenaren, werkgevers en werknemers
doen daaraan mee. Rapportage moet in het tweede kwartaal van het volgende
jaar aan de orde zijn.De heer Platvoet heeft vragen gesteld over de variabilisatie van de kosten
van het autogebruik. Dat is interessante materie en ik ben er nog niet helemaal
uit wat dat gaat betekenen. Gesteld dat wij toegaan naar de systematiek van
een kilometerheffing dan zijn er op z'n minst twee vragen. De eerste vraag
is: wil je naast de systematiek van kilometerheffing ook nog een vaste heffing
hebben die drukt op de autobezitter? Sommige mensen zeggen "ja". Bijvoorbeeld
de financiering van infrastructuur zou betaald kunnen worden uit zo'n vaste
heffing of financiering van parkeerruimte. Dat is dan niet afhankelijk van
het gebruik. Dus dat zou een reden kunnen zijn om een soort vastrecht te handhaven.
De tweede vraag is: of er, als de lastendruk verdeeld wordt naar rato van
het gebruik, nog steeds reden is om een vergroeningselement te hanteren in
het instrumentarium. Zo ja, dan is het de vraag of dat aanhaakt bij het vastrecht
of bij de kilometerheffing. Oftewel, dan krijg je een kilometerheffing die
anders is voor een zuinige auto dan voor een minder zuinige auto. Of je krijgt
een kilometerheffing die anders is voor een motor die deeltje X uitwerpt of
een motor die deeltje Y uitwerpt. Of valt dat allemaal onder een differentiatie
van dat vastrecht? Die vragen zullen aan de orde komen. Vooralsnog kan ik
daar nog geen definitief antwoord op geven. Maar het staat wel op onze agenda,
zeg ik ter geruststelling.Er zijn een paar vragen gesteld over het dieseldossier. Dan gaat het over
de wettelijke uitwerking van de afspraken die gemaakt zijn met de transport-
en vervoerssector. Overigens zijn die afspraken niet alleen met de transport-
en vervoerssector gemaakt. Er is ook overleg gevoerd met de vissers en met
de glastuinbouw en ook voor die sectoren zijn maatregelen genomen. De meningen
zijn verdeeld hoe dat precies voor deze of gene uit zal werken. Ik zou in
ieder geval niet de stelling aan durven gaan dat het afschaffen
van de overdrachtsbelasting geen effect zal hebben op prijzen op de woningmarkt
en ik zal ook niet de stelling aan durven gaan dat de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek
zal leiden tot een prijsmatigend effect. Daar lijkt mij de materie, gezien
de manier waarop de markt werkt, te ingewikkeld voor. Bij deze discussies
was leidraad dat het duurzaam financieren van een ondernemersrisico geen verantwoordelijkheid
is van de overheid en dat kostprijsverhoging van brandstoffen behoort tot
het ondernemersrisico van deze sectoren. Daarvoor kunnen wij dus niet duurzaam
verantwoordelijkheid nemen. Betekent dit nou dat je helemaal niets moet doen?
Op het moment dat de Belgen, de Italianen en de Fransen hadden besloten om
wel iets te doen, leek het ons redelijk om ook iets te doen, zij het met tegenzin.
Meer zit er niet achter. Het kwam dus niet door de blokkades, maar wel door
het feit dat plotseling drie landen in Europa begonnen te schuiven. Vervolgens
wilden wij voor 2000, gelet op het tempo waarmee de kostprijs van brandstoffen
was gestegen, iets eenmaligs doen. Dat is gebeurd via de teruggaveregeling.
Wij willen niet permanent verantwoordelijkheid nemen voor een ondernemersrisico.
Zolang de olieprijs hoog blijft, gaan wij dus niet de accijns verlagen, al
is het maar omdat niemand die accijns wil verhogen als de olieprijs omlaag
gaat. Als wij permanent iets voor de betrokken sector willen doen, moet dat
in het teken staan van het gezonder maken van die sector, zodat die in een
volatiele markt gemakkelijk zijn eigen broek kan ophouden. Daarom zijn samen
met de sector werkgroepen geformeerd die bijvoorbeeld bekijken hoe contracten
in die sector in elkaar steken. Een van de problemen was dat veel chauffeurs
de stijging van de prijzen niet konden doorberekenen aan de verladers, terwijl
het eigenlijk normaal is dat, als het vervoeren van mijn pilsje van Zoetermeer
naar mijn Albert Heijn duurder wordt, het pilsje duurder wordt en niet de
vervoerder minder gaat verdienen. Dat soort mechanismen bleek slecht mogelijk
te zijn. Dat zal dus bekeken worden. Het probleem kan ook een Europese dimensie
hebben.Vervolgens hebben wij besloten na te gaan of de penetratie van zwavelarme
diesel zodanig fiscaal gestimuleerd kan worden dat deze veel eerder wordt
gerealiseerd dan voor de in Europa afgesproken deadline. 2005 was afgesproken.
Volgens de oorspronkelijke voorstellen zou het een jaar of vier duren voordat
sprake zou zijn van 100% penetratie van zwavelarme diesel. En wat blijkt?
Op het moment dat je de zaak aantrekkelijk genoeg maakt, komt er opeens heel
veel in beweging, ook in het overleg met de oliemaatschappijen. Thans wordt
ingeschat dat, als vanaf 1 januari het nieuwe accijnstarief gaat gelden voor
zwavelarme diesel, het waarschijnlijk minder dan een half jaar zal duren voordat
er sprake is van een volledige verdringing van de traditionele diesel en een
volledige penetratie van zwavelarme diesel.De heer De Vries heeft een vraag gesteld over de terugsluis. Deze zou
niet altijd terechtkomen op de plaats waar verzwaring plaatsvindt. Dat is
een interessante materie. Tot nu toe zijn wij met de instrumenten die wij
hebben erin geslaagd dat redelijk goed te laten verlopen, zij het dat er sprake
is van een brutoterugsluis, die netto anders uit kan vallen. Naar ik meen,
maakte de heer Platvoet daarover een cynische opmerking. Zelfs in de gevallen
waarin sprake is van relatief meer verzwaring dan terugsluis, kan door het
bruto-netto-effect de pijn wel eens meevallen. Omdat wij alle makkelijke dingen
op het gebied van vergroening hebben gehad, komen wij wel veel scherper dan
voorheen voor de vraag te staan of wij bereid zijn, vergroeningsinstrumenten
in te zetten die een specifieke sector raken, terwijl wij niet de instrumenten
hebben om specifiek naar die ene sector terug te sluizen. Wellicht is de Kamer
bekend met de belasting op oppervlaktedelfstoffen. Dat is een voorbeeld daarvan.
Deze belasting raakt een specifieke sector. Je kunt stellen dat dit in het
belang is van de vergroening van onze economische structuur. Tegelijkertijd
ben je, bijvoorbeeld ten gevolge van hetgeen in Brussel mogelijk is, niet
in staat om de terugsluis zo vorm te geven dat die specifiek bij die sector
terechtkomt. Eigenlijk moet je je afvragen of je dat wel wilt. Als je een
structuureffect beoogt, ook in termen van verduurzaming van de economie, moet
je misschien niet al te zwaar tillen aan het feit dat de manier waarop je
lasten en baten verdeelt, er op termijn toe leidt dat bepaalde activiteiten
niet langer meer in Nederland plaats zullen vinden en andere wel. Die discussie
dringt zich nu steeds prominenter aan ons op. Dat is een interessante discussie
die wij tot nu toe niet in die mate hebben gevoerd. Die moeten wij vooral
niet uit de weg gaan, maar het is wel een moeilijke discussie.De heer De Vries heeft hieraan de problematiek van de lage inkomens gekoppeld.
Hij noemde agrariërs die een laag inkomen hebben en daardoor minder zouden
kunnen profiteren van fiscale instrumenten, al dan niet in het kader van de
terugsluis. Dat is interessant. Een van de redenen waarom agrariërs wellicht
weinig belasting betalen en dus minder bereikt kunnen worden met fiscale instrumenten,
is omdat zij al zoveel baat hebben bij andere fiscale instrumenten. Om te
kijken of die veronderstelling klopt, heb ik in de Tweede Kamer toegezegd
om in het voorjaar met een notitie inzake de landbouw en de fiscus te komen.
Daarin zal op een rijtje gezet worden wat er allemaal fiscaal speelt in de
agrarische sector en in hoeverre dat zinnig, nodig en in proportie is. Ik
neem overigens aan dat dit ook relevant zal zijn in het kader van het grondbeleid
en de discussie rondom de Vijfde nota.De heer Stevens heeft gevraagd welke andere derogaties zijn aangevraagd
op het gebied van de accijnzen. In Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland
zijn nieuwe derogaties aangevraagd. Bij alle andere derogaties – ik
geloof dat er thans een pakket van 60 tot 80 derogaties in behandeling is –
gaat het om derogaties die aflopen aan het eind van dit jaar, maar die gewoon
verlengd moeten worden. In Nederland gaat het met name om het verlaagde accijnstarief
voor laagzwavelige dieselolie.Voorzitter! Ik kom te spreken over artiesten en sporters. Ik herhaal wat
ik in het begin van mijn betoog al heb gezegd. Wij dachten dat wij het na
uitvoerig overleg met de betrokkenen nu redelijk goed geregeld hadden, ook
en vooral na de aanneming van het amendement-Dijsselbloem in de Tweede Kamer.
Een van de problemen speelt met name bij artiesten die op basis van een nettogage
geëngageerd worden. Wat is nu voor die groep het probleem onder het nieuwe
belastingstelsel? Er kunnen een aantal problemen aan de orde
zijn. Allereerst wordt het onder het nieuwe belastingstelsel minder makkelijk
om te sjoemelen met een kostenvergoeding. Dat is echter een probleem waarvan
ik zeg: het is mooi dat wij dat aanpakken. Dat laten wij nu maar even verder
buiten beschouwing. Het tweede probleem is als volgt. Als je op basis van
een nettogage geëngageerd wordt, heb je geen voordeel van lagere tarieven
die gebruikt worden bij de brutering. Dat voordeel komt immers terecht bij
degene die bruteert en die jou engageert. Dat is echter niet hetzelfde als
dat er achteruitgang ontstaat voor degene die geëngageerd wordt. Alleen
het voordeel dat bijvoorbeeld in een dienstbetrekking bij een werknemer terechtkomt
ten gevolge van de lagere tarieven, komt bij iemand die op nettobasis aangenomen
wordt, niet bij diegene terecht maar bij degene die hem engageert. Ik heb
het idee dat dit mogelijk een rol speelt, maar dat het wellicht niet de kern
van het probleem is. Ik kan in ieder geval niet helemaal overzien wat daaraan
zou kunnen worden gedaan. Het is in ieder geval geen achteruitgang voor de
betrokkene. Het voordeel komt alleen niet bij hem terecht.Het volgende blijft over. Ik mag ergens een liedje zingen en krijg daarvoor ƒ
1000 netto. Ik word, conform het oorspronkelijke wetsvoorstel, belast met
een voorheffing van 20%. Uiteindelijk blijkt dat er eigenlijk nauwelijks een
kostenvergoeding in die ƒ 1000 zat, maar dat het overgrote deel daarvan
betrekking had op een echte beloning. Dan is die 20% dus te laag geweest,
omdat het tarief eerste schijf zo'n 32 à 33% was. Dan moet ik aan het
eind van het jaar dus bijbetalen via de inkomstenbelasting. Dat is vervelend,
want ik dacht dat ik had afgesproken om op nettobasis ƒ 1000 beloning
te krijgen, terwijl ik dan in de navorderingssfeer extra moet bijbetalen.
Volgens mij is dat de kern van het probleem waar zo over geklaagd wordt. Als
die 20% niet goed aansluit op de grondslag, omdat het deel van die grondslag
dat betrekking heeft op kostenvergoeding onduidelijk is, dan krijg je een
navorderingsprobleem waardoor het bedrag dat je dacht netto te krijgen, niet
juist blijkt te zijn. Dan is er natuurlijk een heel makkelijke oplossing:
ervoor zorgen dat je vooraf een afspraak maakt met de inspecteur over het
deel van die nettobeloning dat betrekking heeft op de kostenvergoeding. Dat
is wat wij hebben geregeld. Als er geen afspraak wordt gemaakt met de inspecteur
wordt 20% geheven over de brede grondslag, wetende dat daarin een stuk kostenvergoeding
zit. Dan is grofweg de redenering dat 20% over een ongeschoonde grondslag
in de praktijk heel erg in de buurt zal komen van het tarief van de eerste
schijf over een geschoonde grondslag. Als men de moeite neemt om vooraf een
kostenvergoedingbeschikking van de inspecteur te verkrijgen, heeft men ook
duidelijkheid over de grondslag en wordt het tarief eerste schijf geheven.
Men is dan in staat om een netto-afspraak te maken, zonder dat er aan het
einde van het jaar een navorderingsprobleem ontstaat. Daarmee denken wij deze
problematiek op een zinnige wijze opgelost te hebben. Ik blijf geluiden horen
dat er kennelijk nog steeds een probleem is. Ik heb horen spreken van Hans
Dulfer en Mojo. Die mogen allemaal langskomen. Wij gaan ernaar kijken. Het
is mij echter op dit moment een raadsel waar wij thans nog falen.Een ander punt dat uiteindelijk redelijk zal blijken te zijn opgelost
betreft de verstrekking in natura. Mede naar aanleiding van wat mevrouw Ter
Veld in mei heeft gezegd, zijn er in de uitvoeringssfeer zaken geregeld. Over
kleine verstrekkingen in natura doen wij niet moeilijk. Blijven over de grote
verstrekkingen: overnachtingen en reiskosten. De heer Schuyer suggereerde
om die te laten vallen onder de sfeer van de vrije verstrekkingen. Dat kan
niet omdat artiesten een eigen regeling kennen waarbij het regime van de vrije
verstrekkingen niet geldt. Een "normale" freelancer heeft de keuze tussen
belasting onder het regime van resultaten uit overige werkzaamheden dan wel
de fictieve dienstbetrekking. Als men kiest voor een fictieve dienstbetrekking,
zou vrije verstrekking en vergoeding aan de orde zijn. De artiesten hebben
zelf, zie de rapportage van de commissie-Habbema, gevraagd om een eigen artiestenregeling
die buiten het duale spoor valt. Dan valt dus ook deze mogelijkheid weg. Vandaar
dat wij, alles afwegende, denken het te moeten regelen zoals het is geregeld.Voorzitter! Ik kom bij een paar punten aangaande verzekeraars. Een aantal
leden van de Kamer heeft erop gewezen dat er in mei een voorstel heeft gelegen
met betrekking tot de kapitaalverzekering voor studerende kinderen. Dat voorstel
ligt er nu niet meer. Daarvoor zijn wij allen verantwoordelijk. De kritiek
in de Eerste Kamer was fel en scherp. Waarom? Het voorstel was een kapitaalverzekeringfaciliteit
voor studerende kinderen, waarbij men moest beginnen met sparen op een moment
dat iemand niet weet of zijn kind de leeftijd behaalt waarop het geacht wordt
te beginnen met studeren, laat staat dan men ook weet dat het zal gaan studeren.
Hoe kan dat gecontroleerd worden als iemand begint met sparen? Wat doet men
als op het moment van uitkering niet wordt gestudeerd? Er zaten dus allerlei
problemen aan vast.Door de heer Platvoet is terecht gewezen op de onbillijkheid van het feit
dat het een faciliteit is per belastingplichtige en niet per kind. Een bijstandsmoeder
met drie studerende kinderen kan ƒ 17.000 per kind vrijgesteld krijgen,
terwijl voor tweeverdieners met een kind bij wijze van spreken ƒ 100.000
beschikbaar is. Wij hebben, gehoord de kritiek, de zaken aangepast, en gezegd
er een faciliteit per kind van te zullen maken. Omdat wij toch niet kunnen
controleren of het kind studeert of niet, laten wij dat vereiste weg. Toen
is overeengekomen dat er een kapitaalsverzekering van ƒ 30.000 per
kind kan komen. Daarbij is de termijn op vijf jaar gesteld. Een dergelijke,
algemene kapitaalsverzekering in het stelsel is immers bijna strijdig met
de algemene bedoelingen met box III. Dergelijke vrijstellingen hebben daarin
geen plaats meer. In de Tweede Kamer werd vervolgens, veel breder dan menigeen
verwachtte, ter linkerzijde, maar ook door het CDA en RPF/GPV, aangegeven
dat er op deze manier geen behoefte meer aan was. Laat de mensen maar gewoon
sparen in box III. Dat is al aantrekkelijk genoeg.Het geld kan dan voor iets anders ingezet worden. Het geld is ook aangewend.
Daarover is een misverstand gerezen. Een en ander is gebudgetteerd op structureel
30 mln. Daarvoor is 20 mln. aangewend voor de grensarbeidersfaciliteit. De
aanvullende heffingskorting kan daarmee ook uitgekeerd worden aan partners
die over de grens wonen en die dus niet verzekerd zijn voor de volksverzekeringen.
Die wordt niet alleen uitgekeerd aan partners binnen de Europese Unie, maar
ook daarbuiten, mits wij met de betreffende landen een verdrag gesloten hebben
over uitwisseling van gegevens. Het gaat dan met name om partners van bijvoorbeeld
Turkse en Marokkaanse mensen. Dat kost 20 mln. en de overige 10 mln. is gebruikt
om de faciliteit met betrekking tot de afdrachtkorting doorbetaald ouderschapsverlof
te verruimen. Daar is ook 10 mln. in gaan zitten. Daarmee is de kapitaalverzekering
voor studerende kinderen verdwenen en is het betreffende geld aangewend. Moet
er dan gecompenseerd worden? Ik zou dat precedent niet aan willen gaan. Het
kan zijn dat er verwachtingen zijn gewekt, maar er heeft een volstrekt normaal
parlementair debat plaatsgevonden waar uiteindelijk een inhoudelijke afweging
gemaakt is en die moeten wij dan respecteren.Mevrouw Ter Veld heeft nog een vraag gesteld over die termijn van vijf
en zes maanden. Als mensen op 1 juni weten wat de waarde is van hun aanspraken
in de sfeer van sparen voor een pensioenvoorziening of een oudedagsvoorziening,
dan hebben ze nog maar één maand om dat ook te materialiseren.
Dat hebben wij maandag ook aan de orde gehad in de Tweede Kamer, toen het
ging over de daarop betrekking hebbende uitvoeringsbesluiten. Wij gaan het
overleg dus aan met de verzekeraars. Ik heb niets te klagen over de verzekeraars
in dit opzicht, want het loopt allemaal goed. Wij gaan het overleg aan met
de verzekeraars om daar goede afspraken over te maken. Wij hebben nu al de
indruk dat het mogelijk is om structureel te werken op basis van de datum
1 april. Dan hebben zij dus drie maanden de tijd en dat is prachtig. In hoeverre
je dan nog een uitloop moet hebben van een paar maanden wordt onderwerp van
gesprek, maar wij zijn er allemaal bij gebaat om daar goede afspraken over
te maken met een zo strak mogelijke termijn.De voorzitter:Nu wij het toch over strakke termijn hebben, mag ik de minister vragen
hoeveel tijd hij nog nodig heeft? Pardon, ik bedoel natuurlijk de staatssecretaris.Staatssecretaris Bos:Als u mij minister noemt, mag u alles vragen.De voorzitter:Hoeveel tijd denkt u nog nodig te hebben?Staatssecretaris Bos:Ik zou het binnen een kwartier, maximaal een halfuur, moeten kunnen afronden.De voorzitter:Graag binnen een kwartier in verband met bepaalde randvoorwaarden.Staatssecretaris Bos:Ja, dat is goed.Voorzitter! Ik ga nu even het rijtje "gemengd" door, waarbij de onderwerpen
niet meer zo makkelijk thematisch te vangen zijn. De heer Schuyer heeft gevraagd
of het zinvol is om een voorontwerp van wet te publiceren. Ik wijs erop dat
met name rondom het ondernemerspakket, waar de suggestie van de NOB betrekking
op had, ruim tevoren bekend was wat wij gingen voorstellen, omdat de voorstellen
kwamen uit een werkgroep waaraan de meest betrokken partijen zelf hadden deelgenomen.
In aanvulling op wat wij daar toen al gedaan hadden, leek ons dat verder niet
nodig en zinnig.De heer Stevens heeft een terechte opmerking gemaakt over artikel 15c.
Hij vroeg of wij onszelf daar niet iets te ruimschoots bedeeld hebben met
mogelijkheden om bij lagere regelgeving allerlei dingen te beslissen. De redengeving
achter artikel 15c – ik stel er prijs op, dit hier expliciet te kunnen
verklaren – houdt verband met de introductie van het nieuwe regime van
vrije vergoedingen en vrije verstrekkingen in het kader van de Invoeringswet,
waarbij wordt aangesloten bij hetgeen aan maatschappelijke opvattingen al
dan niet als beloningsvoordeel wordt ervaren. Ten einde soepel op deze maatschappelijke
opvattingen te kunnen inspelen, is ervoor gekozen, artikel 15c enigszins ruim
op te zetten. Het betreft uiteraard geen blanco volmacht. Het dient echt alleen
maar gebruikt te worden in de context die ik hier aangeef.Ik kan de heer Schuyer bevestigen dat wij binnenkort naar buiten zullen
komen met een aanscherping op het gebied van fiscale wetgeving met betrekking
tot steekpenningen.De heer Stevens heeft nog een enkel woord gewijd aan het feit dat rondom
maatschappelijke beleggingen de heffingskortingsystematiek gebruikt is en
hij vroeg of dat geen fundamentele stap is in vergelijking met de aftrekpost
die in het oorspronkelijke voorstel stond. Het is een amendement van de Kamer
geweest. Wij hebben op velerlei gebied verzoeken, met name van de fractie
van GroenLinks, om verdere heffingskortingen in het gebouw in te brengen,
maar dat hebben wij steeds afgehouden met het argument dat wij er nog eens
goed naar wilden kijken omdat het wel heel fundamenteel is. Dat hield met
name verband met het feit dat op velerlei gebied het overschakelen van een
aftrekpost naar een heffingskorting allerlei verdelingseffecten meebrengt.
Dat kan en dat is misschien redelijk, maar dan moet je er op z'n minst even
goed over nadenken. Als je niet wilt dat het een verdelingseffect meebrengt,
kost het in ieder geval veel geld. Hier ging het om een specifieke categorie
waar dat verdelingseffect niet of nauwelijks optrad, omdat het overgrote deel
van degenen die profiteren van de betreffende faciliteit mensen zijn die nu
al kunnen afrekenen tegen een toptarief. De omzetting van een aftrekpost naar
een heffingskorting was in dezen een betrekkelijk eenvoudige exercitie.Terecht is de vraag gesteld waarom wij ons zoveel gelegen laten liggen
aan ouders die de zorg hebben voor hun kinderen en minder aan kinderen die
de zorg nemen voor hun ouders. Zou dit in fiscale zin moeten worden vertaald?
Er zijn zeker twee verschillen tussen kinderen en ouders. In de eerste plaats
beschikken ouderen door ons stelsel van volksverzekeringen in het algemeen
over een eigen inkomen dat hen in staat stelt bepaalde dingen te doen. Dit
geldt niet voor kinderen. In de tweede plaats is de zorg voor ouders ter vervanging
van de zorg in een inrichting of anderszins, een onderwerp dat meer thuishoort
in de discussies over persoonsgebonden budgetten, het basispakket ziektekostenverzekeringen
en het nieuwe stelsel. Ik zou dit niet bij voorbaat als een fiscaal onderwerp
willen bestempelen. Ik stel voor dat ik mijn collega van VWS vraag dit aspect
mede te betrekken bij de verkenningen die zij de komende maanden pleegt op
het gebied van het nieuwe zorgstelsel. Ik wil hier best een keer over de fiscale
kant van een en ander praten, maar dan liever nadat die exercitie is afgerond. De fiscale verkenning op het punt van armoede en armoedeval zal dus ook
betrekking hebben op de effectiviteit van ons inkomenspolitieke instrumentarium,
met name bij mensen met lage inkomens of mensen met een lage belastingafdracht.
Daarbij komen ook favorieten van GroenLinks langs, zoals "earned income tax
credits" en dergelijke. Wij gaan daar naar kijken, maar de heer Platvoet kent
onze mening over dit specifieke instrument in het huidige tijdsgewricht.De houding van de fiscus tegenover fiscale grensverkenning is niet erg
enthousiast. Als wij menen dat er sprake is van fiscale grensverkenning, wordt
er geen zekerheid vooraf gegeven. Deze lijn volgen wij al heel lang.Mevrouw Ter Veld heeft gevraagd of de medewerkers van de belastingdienst
symptomen van burn out vertonen. Niet meer dan elders, denk ik. Ik ben zeer
geïmponeerd door het enthousiasme waarmee de belastingdienst problemen
herkent en bij mij op tafel legt, vaak gelukkig met de oplossing erbij. Wij
komen er wel uit. Ik zie wel een hoge werkdruk en de grote complexiteit van
de materie, maar tegelijkertijd ook een hartverwarmend enthousiasme. Ik ben
niet geneigd mij nu al te veel zorgen te maken.Ik kan de heer Schuyer bevestigen dat wij voornemens zijn om ons dit voorjaar
bezig te houden met de Moltmaker-materie en een kabinetsstandpunt voor te
bereiden. Of dit ook betekent dat er daarna snel wetsvoorstellen zullen worden
geformuleerd, is nog maar de vraag. Wij weten inmiddels dat de voorstellen
van prof. Moltmaker in tegenstelling tot de opdracht, budgettair niet rondlopen.
Zij kosten gewoon geld en wij weten allemaal dat er dan bepaalde besluitvormingsmechanismen
in werking moeten worden gezet en er ruimte moet worden geclaimd. Dit neemt
de nodige tijd.De heer Platvoet heeft nogmaals gevraagd wat mensen aan moeten met de
kosten bij ontslag, omdat die niet meer aftrekbaar zijn. Ik geloof dat mevrouw
Ter Veld ooit eens heeft gezegd dat dit deel van de wetsvoorstellen de vakbeweging
een prachtige kans biedt om reclame te maken, want dit zou haar moeten stimuleren
om dan maar een rechtsbijstandverzekering of anderszins hulp in natura aan
te bieden. Ik neem aan dat de vakbeweging daartoe prima in staat is.Ik zou hier echt niet de stelling willen verdedigen dat de minima en de
AOW'ers het slecht hebben ten gevolge van deze belastingherziening. De inkomensontwikkeling
van het minimum is goed. Specifiek voor minima met kinderen is naar aanleiding
van de algemene politieke beschouwingen nog eens een keer een vol procentpunt
toegevoegd. Een en ander komt erop neer dat wij praten over percentages tussen
de 2,5 en 4,5.De heer De Vries (RPF/GPV):De staatssecretaris weet ook dat dit alleen mensen zonder kinderen betreft
en niet gehuwden met AOW.Staatssecretaris Bos:Mensen met AOW bevinden zich meer aan de onderkant van het spectrum en
ouders meer aan de bovenkant. Het sentiment dat de opmerking van de heer De
Vries voedt, is waarschijnlijk het feit dat anderen er meer op vooruitgaan.
Die anderen zijn primair mensen rondom het minimumloon en ik schaam mij er
niet voor dat deze mensen er 7 tot 8% op vooruitgaan. De beste manier om de
verschillen tussen werkenden en niet-werkenden te vergroten is ervoor te zorgen
dat werkenden minder belasting gaan betalen. Het is immers geen goed idee
om de koppeling los te laten. Het was het beleid van de laatste jaren om én
het verschil tussen werkenden en niet-werkenden te vergroten én ervoor
te zorgen dat de uitkeringen niet achter komen te lopen op de ontwikkelingen
in de markt.De voorzitter:Mijnheer Platvoet, ik zie dat u wilt interrumperen. Met het oog op de
tijd kan ik mij echter goed voorstellen dat u hiervoor uw tweede termijn gebruikt.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Mijn interruptie bestaat slechts uit één zin.Is de staatssecretaris het met mij mee eens dat de inkomenseffecten niet
in procenten maar in guldens moeten worden gemeten? Als hij dat zou doen,
zou ook hij moeten constateren dat deze maatregelen leiden tot denivellering.Staatssecretaris Bos:Ik kan niet ontkennen dat 0,5% voor een miljonair neerkomt op een hoger
bedrag dan 8% voor iemand met het minimumloon. Op deze manier is er in Nederland
echter nooit over inkomensverhoudingen gesproken. Overigens vind ik het wel
goed nieuws dat de heffingskorting en de arbeidskorting in guldens wordt uitgedrukt
en dat deze kortingen niet langer bestaan uit een belastingvrije som en een
arbeidskostenforfait. Ik hoop dat de heer Platvoet mijn vreugde hierover kan
delen.Mijnheer de voorzitter! De heer Platvoet stelt dat het draagkrachtbeginsel
over boord is gegooid en dat 900.000 mensen rond het minimum er maar weinig
beter van worden. Als ik de tijd had, zou ik uit de doeken doen waarom dat
onzinnige uitlatingen zijn, maar dat moet nu maar wachten op een andere gelegenheid.
Ik denk dat deze stelling van de heer Platvoet niet spoort met de feiten.Een aantal leden van deze Kamer vragen zich af of een aantal zaken zich
wel zal ontwikkelen volgens de verwachting van de regering. Zij betwijfelen
verder of een aantal zaken in de praktijk wel zo goed zal werken als wij hopen
en of een aantal zaken door de burgers wel zo billijk zal worden gevonden.
Deze zorgen zijn de reden dat het voormalig Kamerlid Bos in januari zijn naam
heeft verbonden aan een amendement dat regelt dat er een automatische evaluatiebepaling
in de Wet op de inkomstenbelasting is opgenomen. Die bepaling houdt in dat
op het moment dat wij ongeveer twee jaar hebben afgerond en alle gegevens
over de inkomstenbelasting in die periode bekend zijn, de wet zal worden geëvalueerd.Het is de verwachting dat in 2004/2005 de eerste evaluatie kan worden
uitgevoerd. In de wet is aangegeven dat de evaluatie zich specifiek zal moeten
richten op de effectiviteit van de forfaitaire vermogensrendementsheffing –
halen wij inderdaad wel 10% meer geld binnen – en de ontwikkeling van
de grondslag en de daarmee samenhangende inkomenseffecten. Dat laatste punt
heeft betrekking op de daadwerkelijke gang van zaken bij de aftrekposten,
de kortingen en dergelijke. Een ieder die zich nog zorgen maakt of een en
ander in de praktijk wel zo zal uitpakken als wij nu verwachten, vraag ik
erop te vertrouwen dat deze evaluatie goed zal uitwerken. Mocht men dit vertrouwen niet kunnen opbrengen dan hoop ik dat men mij zal suggereren
welke andere aspecten ook moeten worden geëvalueerd.De voorzitter:Voor de dinerpauze reserveren wij gewoonlijk anderhalf uur. De vergadering
zal daarom tegen 21.00 uur worden hervat.De vergadering wordt van 19.30 uur tot 21.00 uur geschorst.Voorzitter: Korthals AltesDe heer Stevens (CDA):Voorzitter! Als je deze staatssecretaris een vinger geeft, gaat er een
waterval open. Wij hebben met veel genoegen geluisterd naar de woordenschat
die over ons heen is gestroomd of gedonderd, mag ik wel zeggen. Ik heb groot
respect voor de hele presentatie, zeker gezien de korte tijd dat de staatssecretaris
in functie is. Het knapste vond ik dat hij in staat is geweest om in deze
woordvloed vijftien vragen van de dertig die ik had gesteld, niet te beantwoorden
en dat hij twee vragen heeft beantwoord die ik niet gesteld heb. Maar ik wil
de staatssecretaris tegemoetkomen. Ook wij hebben enkele schriftelijke vragen,
die wij aan de voorzitter overleggen met het verzoek om deze aan de Handelingen
toe te voegen.De voorzitter:Ik stel voor deze vragen van de heer Stevens als een noot in de Handelingen
te doen opnemen.Daartoe wordt besloten.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)3De heer Stevens (CDA):Overigens zou ik het op prijs stellen als die vijftien vragen die niet
beantwoord zijn, alsnog schriftelijk of in tweede termijn beantwoord kunnen
worden.Voorzitter! In vogelvlucht behandel ik een aantal punten dat aan de orde
is gekomen. Wij hebben bij de opening van het debat bepleit de voorstellen
te toetsen aan een aantal criteria. Wij hebben zes toetsen genoemd. De voorstellen
moeten getoetst worden aan de wetgevingstoets van het ministerie van Justitie.
Dat dient op een volwaardige wijze te gebeuren, maar wij hebben er grote twijfels
over of dit ook gebeurt. Wij zijn benieuwd of die toetsing is geschied en
hoe die is geschied. Wij hebben ook gevraagd om te toetsen aan de motie-Schartman
op het punt van deregulering met het oog op een bijdrage aan de lastenverlichting
voor het bedrijfsleven. Ook daar hebben wij nog geen antwoord op gekregen,
maar nogmaals, als dat beter schriftelijk gaat, is dat geen bezwaar. Tevens
hebben wij gevraagd om nu een toetsingskader vast te leggen voor de toekomst.
Als de staatssecretaris van plan is, zoals hij heeft aangekondigd, om een
nieuwe verkenning uit te voeren met betrekking tot premieheffing en belastingen
of andersom, zou een nieuw toetsingssysteem op zijn plaats zijn. Wij denken
dan met name aan vereenvoudiging, uitvoerbaarheid, administratieve lastenverlichting,
deregulering en last but not least consistentie.Voorzitter! Terzake van de timing en de uitvoering is de staatssecretaris
uitvoerig door het stof gekropen en dat siert hem. Dat maakt het gemakkelijker
om de discussie op dat punt te beperken. Wij stellen dat op prijs. Hij is
heel loyaal en ruiterlijk geweest en misschien moeten wij het hierbij laten.
Toch hebben wij een analyse van de vertraging gemist. Ik had daar specifiek
om gevraagd en dat had natuurlijk een reden. Ik heb het eigenlijk gevraagd
met het oog op de toekomst. Het mag natuurlijk nooit meer voorkomen, maar
ook dat heeft hij toegegeven. Ik beschouw dat dan ook als een toezegging.De staatssecretaris heeft geen reactie gegeven op mijn opmerking over
de schuivende panelen, terwijl die toch serieus bedoeld was. In dit huis behoren
wij discussies een beetje te abstraheren van het dagelijkse geweld dat in
de Tweede Kamer plaatsvindt. Wij hebben toch wel de indruk dat zeker bij Financiën
de ontwikkelingen zo zijn voortgeschreden, met name door de hele belastinghervormingsoperatie,
dat de verhouding tussen uitvoerende en wetgevende macht wellicht wat scheef
komt te liggen. De rechterlijke macht zou bij de interpretatie van de wetsvoorstellen
nog wel eens genegen kunnen zijn of, als wij Van Dijk volgen, moeten zijn
om meer te kijken naar de interpretatie van de staatssecretaris dan naar de
discussie in het parlement. Dat zijn geen goede ontwikkelingen. Ik kan mij
ook niet anders voorstellen dan dat de staatssecretaris dat met mij eens is,
maar wij moeten allen waakzaam zijn opdat wordt voorkomen dat het deze kant
uitgaat of dat deze discussie überhaupt de kop opsteekt.De staatssecretaris heeft gezegd dat de belastinghervorming geen eindproduct
is. Dat klinkt jong en dynamisch, maar als wij dat criterium bij alle wetten
hanteren, gaan wij de verkeerde kant op. Het volk heeft behoefte aan een rustpunt.
Wij horen dat in het land en dat is ook van toepassing op dit wetsvoorstel.
Natuurlijk zal er op een gegeven moment, zeker na zo'n grote operatie, grote
behoefte zijn aan een moment waarop er misschien geen sprake is van een echt
eindproduct – al had het dat behoren te zijn – maar waarop wij
even de zaak laten bezinken en bekijken hoe het zich ontwikkelt. Natuurlijk
zal de rechtspraak toetsen en zal de wetgever volgen als het zou derailleren.
Wij moeten proberen die rust in het front terug te brengen. Dat hoeft ons
er niet van te weerhouden om nieuwe ideeën te ontwikkelen die niet aan
de orde zijn gekomen bij de eerste ronde. De staatssecretaris heeft daarvoor
een interessant traject uitgezet met onderwerpen die zeker de aandacht verdienen.
Wij zijn zeer nieuwsgierig wat die te zijner tijd zullen opleveren.Hij heeft gezegd dat hij een voorstander is van evaluatie van het wetgevingsproces.
Wij onderschrijven dat. Wij begrijpen niet goed waarom een tweejarige evaluatie
pas in 2005 haar beslag moet krijgen. Misschien kan hij dat nog eens toelichten.Wij hebben het gehad over delegatie en over onze zorg dat deze wetgeving
veel te veel delegatie bevat. De staatssecretaris heeft zich akkoord verklaard
met het feit, dat wij geen blanco delegatiebepalingen moeten hebben en dat
de bepalingen die wij hebben geciteerd van het foute soort zijn. Blanco delegatiebepalingen
behoren niet te bestaan, zeker niet als ze onbepaalbaar zijn. Ik dank hem
voor die toezegging. Ik vertrouw erop dat wij dat in de toekomst niet meer
tegemoet hoeven te zien.Er is gediscussieerd over het fiscale klimaat. Met name de geest van oud-minister
Ruding waart onder ons. Ik heb de staatssecretaris horen zeggen dat Ruding
niet alleen gewezen zou hebben op de vertraging in de afgifte
van de rulings, maar ook dat deze staatssecretaris terughoudend zou zijn.
Dat heb ik niet in zijn woorden gelezen. Ik heb het meer gelezen in het feit,
dat de vertraging in de afgifte van rulings door het bedrijfsleven –
en daar had hij zijn wijsheid opgedaan – wordt ondergaan als een verslechtering
van het fiscaal klimaat. Als de staatssecretaris dan zegt: wij gaan terug
naar acht weken, dan is dat een aanzienlijke verbetering. Maar dat is allerminst
op zichzelf een indicatie dat het dan meteen goed is. Acht werken is lang
bij standaardrulings. Het aardige in het verleden was dat rulings op zeer
korte termijn konden worden verleend als alle feiten op tafel lagen, zeker
als het standaardrulings waren. Ik meen beluisterd te hebben dat de staatssecretaris
bij standaardrulings dat ook wel op het oog had. Misschien kan hij dat nog
even toelichten. De kern van onze boodschap was dat het fiscaal klimaat niet
zozeer wordt bepaald door het feit dat rulings konden worden afgegeven –
hoe belangrijk dat overigens ook is – en ook niet door het feit, dat
er thans OESO-modellen gaan volgen – hoezeer wij dat ook ondersteunen –
maar door betrouwbaarheid, consistentie en snelheid van de overheid, van de
uitvoerende macht, in dit geval het ministerie van Financiën. Dat bepaalt
in zeer hoge mate het klimaat. Daarbij hadden wij kanttekeningen geplaatst,
zowel in internationaal als in nationaal verband. Internationaal doordat er
een aantal punten zijn geweest – de hybride lening, de beleggingsinstelling –
waarbij sprake is geweest van een in-uit-beleid. De staatssecretaris heeft
er ruiterlijk een uitleg voor gegeven. Dat neemt niet weg dat het beeld wel
is gevestigd. Wij moeten ervan uitgaan – ik ga ervan uit dat de staatssecretaris
dat zo heeft bedoeld – dat wij in de toekomst nog beter proberen vooraf
vast te stellen wat de wensen zijn en wat er leeft aan mogelijke bezwaren.
Voorkomen moet worden dat later op nieuwe wetgeving teruggekomen moet worden.Het fiscaal klimaat speelt zich ook af in Nederland. Wij hebben ook daar
moeten constateren dat bij het scheiden van de markt een paar punten de kop
hebben opgestoken die allerminst bevorderlijk zijn voor een beeldvorming bij
de burger, dat er ook in dit land sprake is van een duidelijk geheel. Wij
hebben een proces van hervorming achter de rug. Wij sluiten dat nu af. Dan
komen er twee punten naar voren waarvan wij zeggen: die hadden gemakkelijk
meegenomen kunnen worden in de discussie of in de wetgeving in de Tweede Kamer.
De punten waren lang van tevoren bekend. Het gaat over de vooruitbetaalde
hypotheekrente van zes maanden en de BTW op auto's die aan het einde van het
jaar worden gekocht. Terzake van de hypotheekrente heeft de staatssecretaris
schriftelijk een interessante uitspraak gedaan. Hij gaat aanzienlijk verder
dan in de Tweede Kamer. Volgens hem is er sprake van fraus legis. Waar nodig
zal dat worden bestreden. Dat is een buitengewoon zware kwalificatie voor
een vooruitbetaling die uitsluitend kan plaatsvinden als er overeenstemming
over is tussen beide partijen. Als de staatssecretaris zegt dat er sprake
moet zijn van bestendig betaalgedrag moeten wij constateren dat dit in ieder
geval niet in de huidige wet staat. Het bestrijden hiervan met fraus legis
vinden wij het gebruiken van nogal zwaar geschut. De vraag over de BTW is
niet beantwoord, maar daar geldt eigenlijk hetzelfde voor. Ik begrijp eerlijk
gezegd ook niet waar deze voorzet vandaan komt. Naar ik aanneem, gaat het
over een relatief klein aantal gevallen, waaromtrent bovendien naar wij aannemen
dezelfde praktijk bestond, terwijl er nooit een issue van gemaakt is, al was
het maar omdat het tarief niet veranderde.Hoe het ook zij, de teneur van de opmerkingen was uitsluitend dat dit
soort ingrepen thuishoren in de discussie over de hervorming en hadden moeten
leiden tot wetsaanpassing, als dit de wens van de staatssecretaris was geweest.
Hij moet niet nadat de discussie in de Tweede Kamer gesloten is, met fraus
legis op de proppen te komen. De discussie hoort in de Tweede Kamer plaats
en niet hier.Voorzitter! Een ander punt dat wij verontrustend vinden, is dat de staatssecretaris
voornemens is de bepalingen in de Wet informatievoorziening aanzienlijk aan
te scherpen. Dit hebben wij niet goed begrepen. Wij hebben gesteld dat, hoezeer
wij ook onderschrijven dat uitwisseling van informatie van belang is voor
de Nederlandse positie in Europa en ook in de rest van de wereld, dit uiteraard
altijd moet gebeuren met behoud van de rechtsbescherming van de burger. De
staatssecretaris zegt: de rechtsbescherming zal niet ontbreken. Nee, dank
je de koekoek. Natuurlijk zal die niet ontbreken. In feite gebeurt het echter
wel! Uit jurisprudentie blijkt dat de voorlopige voorziening, waarnaar hij
verwijst, en het niet geven van schorsende werking bij bezwaar helemaal niet
werken. Ik geloof dat in een van de vijftien zaken een voorlopige voorziening
is gegeven. Dit betekent dat de rechtsbescherming van het individu, de Nederlandse
belastingplichtige, enorm wordt ingeperkt. Ik verzoek de staatssecretaris
daar nog eens heel goed naar te kijken. Hoezeer wij ook het belang onderschrijven
van deze uitwisseling van informatie, de belastingplichtige behoort op zijn
minst zijn rechten te behouden. Ik vraag in die context dan ook, zoals ik
ook in eerste termijn heb gedaan, welk belang erbij is gediend om dit overhaast
te doen. Gaat dit op basis van reciprociteit? Zijn er Europese richtlijnen
die ons daartoe dwingen? Zijn andere Europese landen op exact dezelfde wijze
bezig? Wij hebben daar onze twijfels over.Voorzitter! Wij hebben een enkele kanttekening gemaakt bij de stelling
van the American Chamber of Commerce. Wij hebben gevraagd hoe de staatssecretaris
zich het verschijnsel Europese vennootschap voorstelt in het kader van de
discussie over het fiscale klimaat. Daarop krijgen wij nog graag antwoord,
al of niet schriftelijk.Een belangrijk punt van onze inbreng inzake de specifieke wetsvoorstellen
was de loonbelasting over de opties. Wij hebben dit naar voren gebracht, omdat
wij uit de praktijk geluiden horen waaruit blijkt dat, hoezeer wij de nieuwe
richting onderschrijven die met de wetsvoorstellen is ingeslagen en hoezeer
wij de instelling van de staatssecretaris onderschrijven om met een helder
systeem te komen zowel richting binnenland als buitenland, zich knelpunten
voordoen, vooral als het gaat om grotere optieregelingen voor multinationals
en grotere bedrijven. Het antwoord van de staatssecretaris was terughoudend,
stroef en weinig tegemoetkomend. Dat vind ik jammer. Mijn stellingname is:
als er geen claimverlies optreedt en als er geen sprake is van misbruik of verkeerd gebruik van de faciliteit, moeten wij dan niet met zijn
allen gaan zoeken naar oplossingen aan de hand waarvan nu al herkenbare pijnpunten
in de praktijk kunnen worden weggemasseerd? Ik verzoek de staatssecretaris
daarover nog eens na te denken. Ik begrijp zeer wel dat het op zo korte termijn
moeilijk is, daaruit te komen. Wij hebben een enkele suggestie gedaan die
hij heeft afgewezen. Misschien heeft hij betere ideeën. Wij stellen ons
daarvoor open. Ik denk dat dit voor het succes van het slagen van deze nieuwe
formule van groot belang is.Voorzitter! Wij hebben een opmerking gemaakt over de rol van de heffingskorting.
Dat was niet voor niks. De heffingskorting is een zeer belangrijk onderdeel
van deze wetsvoorstellen. Het is een van de scharnierpunten waarom deze hervorming
draait. Dat merken wij ook wel omdat grote bevolkingsgroepen zich nu op deze
heffingskorting storten. Er is een run op gekomen, nu al, terwijl men nog
moet beginnen. De staatssecretaris heeft aangekondigd dat hij hieraan een
omvangrijke studie gaat wijden. Ik denk dat voorkomen moet worden dat men
terechtkomt in een incident in de Tweede Kamer, waarbij door middel van een
motie al de eerste heffingskorting voor een aftrekpost wordt ingevoerd. Dat
is toch een vrij principiële inbreuk. Ik begrijp wel dat dit een wens
was van de Kamer, maar ik had gehoopt dat de staatssecretaris deze wijziging
zou kunnen uitstellen totdat de discussie was gevoerd.Kort hebben wij gediscussieerd over de harmonisatie van de beschikking
fiscale status in het kader van de WOZ en, in het verlengde daarvan, over
de harmonisatie van het loonbegrip voor werknemersverzekeringen en loonbelasting.
Ik hoor de staatssecretaris zeggen – en dat doet ons genoegen –
dat ook hij hoopt dat er een ontwikkeling volgt die ertoe leidt dat er uiteindelijk
één instantie komt die beschikkingen afgeeft; uiteraard moet
er dan ook sprake zijn van één beroepsinstantie. Ik heb het
de staatssecretaris niet horen zeggen – maar ik neem aan dat ik het
hem heb horen denken – dat ook het loonbegrip in de werknemersverzekeringen
eenzelfde lot zou moeten worden toegedacht.Voorzitter! Bij de schriftelijke voorbereiding hebben wij de staatssecretaris
een aantal vragen voorgelegd over de kwestie van de lijfrentes, kapitaalverzekeringen
enz. Dat zijn technische vragen die ons bereiken vanuit het veld, zoals het
zo mooi heet in die kringen. Voorts heeft ons een brief bereikt van het Verbond
van verzekeraars. Wij zouden daarop normaal niet reageren, maar toevallig
is het de tweede keer dat wij op een en ander worden gewezen na de in mei
gevoerde discussie. Kennelijk treedt er bij het beantwoorden van vragen toch
nog vertraging op. Wij begrijpen dat al die problemen dienen te worden opgelost
in overleg tussen Financiën en verzekeraars. Wij hopen van harte dat
men er met gezwinde spoed uitkomt.Wij hebben voorts aan de orde gesteld de vruchtgebruiksituatie ouder-kind.
Die kwestie is ook in de Tweede Kamer breed aan de orde geweest. De staatssecretaris
heeft hierover een helder betoog gehouden en uitgelegd waarom dat allemaal
niet mogelijk is en waarom er ook geen sprake kan zijn van eerbiedigende werking.
Als men deze zaken technisch benadert, is die conclusie juist maar daar staat
tegenover dat men zich moet afvragen, mede gelet op het feit dat dergelijke
situaties zeer vaak voorkomen, of bij de herstelactiviteiten die nodig zijn
ter aanpassing aan het nieuwe systeem, niet moet worden gedacht aan een vrijstelling
of kwijtschelding voor het betalen van overdrachtsbelasting en schenkingsrecht.
Wij vragen de staatssecretaris, daar nog eens naar te kijken.Voorzitter! Wij zijn blij dat wij de staatssecretaris hebben kunnen verleiden
tot een uitgebreide reactie op onze opmerkingen over de Veegwet en de meesleepregeling.
Hij liet zich als het ware meeslepen in zijn reactie en heeft ons in een vurig
betoog ingelicht over de voordelen van de nieuwe regeling, althans de geringere
nadelen daarvan. Dat was een nuttig betoog en ik denk dat zijn samenvatting
de hele situatie nog eens helder in kaart heeft gebracht.Wij hebben bepleit dat nog eens feitelijk op een rij zou worden gezet
hoe de DGA fiscaal is behandeld gedurende de afgelopen zes jaar. Men ziet
dan een aantal wetsvoorstellen passeren die de positie van de DGA hebben aangetast.
Dat is gebeurd op grond van voortschrijdend inzicht bij Financiën, hetgeen
ook door het parlement is geaccepteerd. Deze feitelijke constatering hadden
wij ook al gedaan bij de behandeling in mei. Bij deze historische constatering
zouden wij het willen laten, ware het niet dat wij bij deze hele discussie
over de meesleepregeling en de DGA moeten nagaan op welk terrein van de maatschappij
dit zich afspeelt. Welnu, dan komt men terecht op het terrein van het MKB
en de familiebedrijven. Voorzitter! Dat is in de samenleving over het algemeen
een vrij kwetsbare groep. Men is gevlucht in de BV omdat ons belastingstelsel
weinig andere mogelijkheden bood. Als de staatssecretaris wil werken in de
richting van totale transparantie, vindt hij ons aan zijn zijde. Daarbij wordt
dan geen onderscheid meer gemaakt tussen de situatie waarin men met een BV
werkt en de situatie waarin men rechtstreeks als IB-ondernemer optreedt. Echter,
zover zijn wij nog niet en dat is ook niet het verleden waaruit wij te voorschijn
zijn gekomen. Er is dus sprake van een enigszins vertraagde reactie van de
staatssecretaris op datgene wat wij al in mei hebben verteld, maar dat mag.
Nogmaals, laten wij het beleid vooral positief bekijken en bezien wat er voor
deze beroepsgroep nodig is om maximaal te functioneren. Laten wij niet altijd
proberen, deze groep te plaatsen in de hoek van de anti-arbitrage. Wij ondersteunen
het standpunt van de staatssecretaris dat arbitrage en misbruik moeten worden
vermeden. Laat dat echter de reparatie zijn en niet het uitgangspunt.De staatssecretaris heeft ons voorgehouden dat het compromis dat in de
Tweede Kamer is bereikt inzake de meesleepregeling, een politiek feit is.
In feite heeft er in de Tweede Kamer een soort uitwisseling plaatsgevonden,
die vorm heeft gekregen op een wijze die afwijkt van de systematiek die voor
dit wetsvoorstel is gekozen. Dat is inderdaad een politiek feit, dat wij accepteren.
Daar hoeven wij weinig aan toe te voegen. Wij betreuren het wel dat er in
het systeem dat met deze nieuwe wetgeving wordt ingevoerd en dat wij onderschreven
hebben, op één punt toch een vermogenswinstbelasting wordt geïntroduceerd,
met een progressief tarief. Dit past gewoon niet in het systeem.
Bovendien treft dit een selectieve, kleine groep belastingplichtigen. Dat
is jammer. De staatssecretaris heeft dan ook de pointe gemist van de beeldspraak
die ik heb gebruikt. Het aardige van die metafoor is juist dat een etterende
zweer schreeuwt om genezing. Wij hopen en verwachten dat deze wond in het
systeem zal genezen. Dit heeft wel tijd nodig en misschien heeft deze wond
langere tijd nodig dan de doorsneewond; dat zij zo. Hetzij via jurisprudentie,
hetzij via voortschrijdend inzicht zal er vroeger of later, zo hopen wij en
verwachten wij, een aanpassing komen die ertoe leidt dat de progressieve heffing
uit het systeem verdwijnt en ook het element van de vermogenswinstbelasting.
Ik heb begrepen dat er van de zijde van de VVD verdere voorzetten voor zullen
worden gedaan in deze richting. Wij zullen dat met belangstelling volgen en
trouwens ook ondersteunen.Ik ga afronden en kan de staatssecretaris meedelen dat de fractie van
het CDA zal stemmen voor alle voorstellen. Wij complimenteren hem alsmede
de minister en zijn staf graag voor het geweldige werk dat is verzet. Het
is vaak beyond the call of duty geweest wat zich op het ministerie van Financiën
heeft moeten afspelen om alle stukken tot op de dag van vandaag te produceren.
Wij hebben daar grote bewondering en respect voor. Wij wensen hem en zijn
departement veel succes in het nieuwe jaar bij de ongetwijfeld ingewikkelde
uitvoering van de nieuwe wetsvoorstellen. Wij wensen hem en zijn staf een
gelukkige kerst en een voorspoedig fiscaal 2001. Zij hebben het welverdiend.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Ook ik dank de staatssecretaris voor zijn wijze van beantwoorden.
Ik zeg erbij dat dit meer is dan een ritueel begin van de tweede termijn.Als ik terugkijk op de inbreng van de fracties in eerste termijn, valt
het mij op dat de woordvoerders van het CDA en de VVD, naast de vele technische
en procedurele opmerkingen die de heer Stevens heeft gemaakt, uitsluitend
hebben gesproken over de positie van de ondernemer, de op een aantal aspecten
verslechterde positie van de ondernemer. De woordvoerders van de PvdA en GroenLinks
hebben vooral gesproken over de gevolgen voor, om die vervelende term maar
even te gebruiken, de sociaal zwakkeren, de mensen met een laag inkomen, chronisch
zieken en artiesten, wat een andere categorie is. De woordvoerders van D66
en de Christenunie zweefden daar een beetje tussenin; zij bedienden beide
kanten. Misschien is het ook goed, vast te stellen dat de SP geheel afwezig
was in dit debat. Komt het nu door politieke onderbuikgevoelens dat je zulke
kwalificaties kunt geven, zijn het reëel geconstateerde tekortkomingen,
of is het een combinatie van beide?Het viel mij op dat mevrouw Ter Veld een heel opvallende afsluiting van
haar betoog had en dat de staatssecretaris daarop niet heeft gereageerd. Ik
mag natuurlijk niet voor mevrouw Ter Veld spreken, maar ik kan niet de neiging
onderdrukken om de staatssecretaris uit te nodigen om te reageren op de opvatting
dat er sprake is van een onrechtvaardig stelsel – ik meen dat zij dat
woord gebruikte; anders moet zij mij maar corrigeren – maar dat de uitkomst
ervan te verdedigen of goed is. Ik vond het een opmerkelijke uitspraak over
het stelsel. Ik zou graag van de staatssecretaris horen wat hij van zo'n typering
vindt.Ik waardeer het dat het kabinet alles op alles wil zetten om zo individueel
gericht mogelijk instrumenten in te zetten om de armoedeval te beperken. Ik
zou ervoor willen pleiten dat ook te doen als het gaat om het aantal mensen
in de bijstand te verkleinen en het gat tussen bijstand en minimumloon niet
meer groot te laten zijn. Als we de opvattingen van de wethouders van de grote
steden waarin de meeste bijstandsgerechtigden wonen een beetje volgen, gaat
het om een heel bijzondere categorie waarin de mensen individueel begeleid
moet worden om uit die bijstand te komen. Ik zou graag willen dat het kabinet
dit beleid ook in die richting consequent voortzet.Het valt mij ook op dat er geen reactie is gekomen op de opmerkingen over
het optrekken van het minimumloon. Verleden jaar is daarover iets gezegd,
maar de staatssecretaris heeft dat punt nu niet meegenomen in zijn reactie.
Misschien kan hij dat nog even doen?Naar aanleiding van mijn opmerkingen over de inkomensgevolgen van de Aanpassingswet
merkte de staatssecretaris op, dat ik moest kijken naar de niet-standaardaftrekposten
en de gevolgen daarvan en niet meteen moest spreken over het hele inkomensplaatje.
Maar toen de heer Stevens kwam met zijn kritiek op het effect voor de directeur-grootaandeelhouders,
zei de staatssecretaris: kijk nu niet naar het detail maar naar het hele plaatje.
Ik vond dat een wat inconsequente benadering van twee soorten kritiek.Er kwam wat emotie op bij de staatssecretaris toen wij spraken over de
inkomenseffecten. Dat is goed en begrijpelijk. Het is voor ons en voor de
sociaal-democratie een belangrijk punt. Ik zou het mooi vinden als de regering
wil toezeggen de inkomensplaatjes in guldens neer te zetten en niet in procenten.Vervolgens zou ik mijn verzoek van vorig jaar willen herhalen om de inkomensplaatjes
niet te laten stoppen bij drie keer modaal, want juist in die bovenste etages
van het loongebouw zitten honderdduizenden mensen die méér dan ƒ
160.000 verdienen. Ik had het in eerste instantie niet over de miljonairs.
Dat vond ik toch een wat flauwe truc. Het is altijd heel makkelijk de inkomensverschillen
breed uit te meten door een miljonair te vergelijken met iemand met een laag
inkomen. Maar nu de staatssecretaris er toch over begonnen is, wijs ik erop
dat het Nibud onderzoek heeft gedaan en heeft berekend dat iemand met een
inkomen van 2,5 mln. per jaar er ƒ 227.000 op vooruitgaat. Dat zit
dus helemaal scheef!Voorzitter! De staatssecretaris heeft enkele opmerkingen gemaakt over
de auto's, de mobiliteit en de behandeling daarvan, waarmee ik het wel eens
ben. Een en ander moet inderdaad nog eens goed bekeken worden. Dat geldt ook
voor de inzet daarbij. Als het erom gaat de fiscale behandeling in verband
te brengen met het terugdringen van de mobiliteit, neem ik aan dat hij dan
ook contact zal zoeken met zijn ambtgenoten mevrouw Netelenbos en de heer
Pronk. Die hebben immers met de inhoud van deze zaak veel te maken. En denkt
hij dan ook aan een fiscale stimulans voor het autodelen? En wordt er als
het gaat om variabele en vaste autolasten ook aandacht besteed
aan het bezit van de auto en de ultrakorte afstanden waarmee vooral mensen
die in steden wonen te maken hebben? Ik heb namelijk wel eens het idee dat
het hele debat gaat over de verkeersstromen die van de periferie naar de stad
gaan en over de discussie om die stromen tegen te houden door tolpoorten in
te voeren. Maar los daarvan is er natuurlijk een probleem binnen de steden
dat nog verergerd wordt als het autobezit relatief voordeliger wordt behandeld
dan het autorijden.Voorzitter! De staatssecretaris heeft duidelijk gemaakt dat er wat de
artiesten betreft angst is voor brandend water. Wij hoeven niet te vrezen
dat deze beroepsgroep erop achteruit gaat. Hij heeft toegezegd dat er een
evaluatie komt en dat er in de Tweede Kamer op dit punt een motie is aangenomen.
Ik zal die evaluatie afwachten en dan beoordelen of de vrees die nu wordt
geuit terecht is.De staatssecretaris heeft verwezen naar een amendement dat hij ingediend
heeft toen hij nog Kamerlid was, waarin staat dat er een permanente evaluatie
zal plaatsvinden van de belastingvoorstellen over vijf jaar. Ik weet niet
of dat eenmalig is. Dat hangt er natuurlijk van af hoe lang dit belastingstelsel
stand houdt. Maar goed, ook een nieuw belastingstelsel zal geëvalueerd
moeten worden. Hij noemde daarbij twee punten die met name op de korrel genomen
worden, namelijk de effectiviteit van de forfaitaire vermogensrendementsheffing
en de grondslag van het hele stelsel en de inkomenseffecten daarvan. Dat zijn
twee belangrijke punten. Ik kan mij herinneren dat wij bij de vaststelling
van het belastingplan met name hebben gesproken over effecten met betrekking
tot de vergroening en de individualisering. Dat waren twee belangrijke aspecten
bij de opzet van dit belastingplan. Ik neem aan dat de staatssecretaris er
geen moeite mee heeft om toe te zeggen dat die twee effecten bij de evaluatie
aan de orde zullen komen.Dan kom ik bij het eigenwoningforfait. Bij interruptie vroeg ik aan de
staatssecretaris of hij kon zeggen of is afgesproken dat er alsnog gecompenseerd
zou moeten worden wanneer de huurstijging drie jaar buiten beschouwing is
gelaten. Ik meen dat ergens gelezen te hebben. Ik heb de pauze benut om de
memorie van toelichting op het belastingplan 2001 daarop na te slaan. Daar
staat op blz. 27: "Een ander belangrijk element van het wettelijk bijstellingsmechanisme
van het huurwaardeforfait is, dat de totale bijtelling op grond van het huurwaardeforfait
stijgt naarmate de huren stijgen. Per 2001 zou een inhaalslag moeten plaatsvinden
en zou het huurwaardeforfait moeten worden verhoogd met de huurindex over
de afgelopen vier jaar plus 14,1%."Dan komt het verhaal dat dit tot te grote lastenverzwaring voor eigenaren
zou leiden en dat het maar niet moet worden doorgevoerd. Maar uit die zin
blijkt dat er een inhaalslag zou moeten plaatsvinden. Daaruit leid ik af dat
toen in 1997 werd besloten tot die stilstand van drie jaar, impliciet besloten
werd dat dit in 2000 gecompenseerd zou moeten worden. Ik nodig de staatssecretaris
uit om daarop te reageren.Voorzitter! Ik wil nog iets zeggen over de kapitaalsverzekering voor studerende
kinderen. De staatssecretaris heeft gememoreerd dat wij daar in mei een goed
debat over gevoerd hebben en dat hij naar aanleiding daarvan met een wijziging
kwam. Vervolgens las ik in de Handelingen van de Tweede Kamer dat het een-tweetje
dat met GroenLinks aan de overkant gespeeld zou moeten worden niet zo briljant
was, want er kwam een amendement ondertekend door GroenLinks om die kapitaalsverzekering
uit de voorstellen te halen. Ik heb de Handelingen nog eens goed nagelezen
en daaruit begreep ik wat daar de reden voor was, namelijk dat het doel daarvan,
een onderwijsvoorziening voor studerende kinderen, uit de wet was geschrapt.
Dat alles overziend kan ik er wel vrede mee hebben dat het vervolgens op deze
wijze is verlopen.Nog één opmerking voordat ik afrond. De staatssecretaris
bracht de voorstellen van de Tweede-Kamerfractie van GroenLinks te berde naar
aanleiding van mijn opmerking over het scheve inkomensplaatje. Ik vind dat
hij daarmee voor een vluchtweg koos. Ik moet hem op dat punt corrigeren. Bij
het voorstel van de fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer is wel gezegd
dat je het huurwaardeforfait kunt afschaffen als je gaat morrelen aan de vrije
aftrek van hypotheekrente, maar het overhevelen van de eigen woning naar box
III was ook een onderdeel van dat voorstel. Dat betekent dat het forfait,
dat nu 0,8% wordt, op 1,2% zou uitkomen. De bevoordeling die de staatssecretaris
zag in het voorstel van GroenLinks, zie ik dan ook niet.Deze reeks van wetten bevat een scala aan punten waar GroenLinks zich
in de meeste gevallen niet tegen zal verzetten. Onze kritiek op het grote
belastingplan en onze tegenstem werden ingegeven door zaken zoals de forfaitaire
rendementsheffing, de enorme lastenverlichting en het scheve inkomensplaatje.
Daar gaat het bij deze wijzigingen niet om en daarom zal GroenLinks zich niet
verzetten tegen het aannemen van de voorliggende wetsvoorstellen.De heer De Vries (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik heb met genoegen naar de staatssecretaris geluisterd.
Hij heeft mijn vragen bijna volledig beantwoord en vaak was dat overtuigend.
Op een ontbrekend punt kom ik aan het slot van mijn repliek terug. Ik maak
eerst enkele kanttekeningen bij de gegeven antwoorden.Ik moet zwichten voor de uitleg in het schriftelijk antwoord, dat de mensen
die een inkomensafhankelijke uitkering aanvragen en vermogen hebben in box
I of II, aan de vermogenstoets ontkomen. Ik begrijp dat de ultieme rechtvaardigheid
hier moet wijken voor de doelmatigheid.De niet werkende sociale minima leveren een moeilijk punt op, naar ik
heb begrepen ook in de discussie aan de overzijde. Moeten wij onderscheid
maken al naar gelang het uitzicht op terugkeer naar de arbeidsmarkt? Het verschil
tussen loon en netto-uitkering op minimumniveau is geleidelijk aan groter
geworden, eerst door het arbeidskostenforfait en nu door de arbeidskorting.
Daarom neig ik ertoe om het onderscheid toch maar wel te maken tussen de beide
soorten minima. Hoe dat moet worden vastgesteld, is een kwestie die ik graag
aan de bewindslieden overlaat, maar ik geef ons standpunt toch maar aan.Dan de kwestie van de kapitaalverzekering voor kinderen. De staatssecretaris
zegt dat die hier omstreden was. Ik heb in mei ervoor gepleit,
deze vrijstelling los te koppelen van de andere, opdat de maxima niet aan
elkaar worden verbonden. Dat gebeurde ook in het oorspronkelijke voorstel
over de Veegwet. Daar was ik dus blij mee. Naar ik meen, is dit onderdeel
geschrapt door het amendement-Dijsselbloem. Mijn geestverwanten in de Tweede
Kamer hebben daar niet voor gestemd. Dat wil ik even opmerken, omdat de staatssecretaris
hen noemde. Verder wijs ik erop dat deze faciliteit al in de advertenties
van de belastingdienst was vermeld, zodat hierover na de behandeling in de
Tweede Kamer als enige punt van de hele voorlichting een rectificatie moest
komen. Er zijn dus wel degelijk verwachtingen bij het publiek gewekt.Dan kom ik op het punt van de belastinguitgaven, door anderen ook wel
instrumentalisme genoemd. Ik heb het aan de orde gesteld omdat ik meende een
lek te bespeuren in de Zalmnorm. Die indruk heb ik na het antwoord van de
staatssecretaris nog steeds. Zo'n afspraak in het regeerakkoord voor de techniek
van de begrotingsbegrenzing moet niet heersen over een zuivere opstelling
van inkomsten en uitgaven in de begroting. Ik heb er niet voor gepleit, al
die faciliteiten af te schaffen – dat is inderdaad moeilijk –
maar ik heb er wel voor gepleit, ze op de juiste plek van de rijksbegroting
te plaatsen. Ik ben blij dat er een toetsingskader komt. Het lijkt me een
goede zaak om daar wat zuiverder mee om te gaan. In bijlage 4 van de Miljoenennota
heb ik die tendens ook al geproefd.In het schriftelijk antwoord over de regulerende energiebelasting staat
dat het op zichzelf denkbaar is dat zich ook bij andere belastingen zoals
de regulerende energiebelasting, belastinguitgaven voordoen. Verder staat
er dat de discussie hierover nauwelijks op gang is gekomen en dat het onderwerp
onvoldoende is uitgekristalliseerd om hierover een uitspraak te doen. Hier
brak mijn klomp, maar dat ligt misschien aan mijn gebrek aan deskundigheid.
De energiepremieregeling is toch een belastinguitgave in de wet REB? Die hoort
naar mijn mening thuis in die tabel.Ik heb in eerste termijn gesproken over de lage agrarische inkomens en
doelde daarbij op lage bruto-inkomens. Ik vond het antwoord op dat punt niet
helemaal bevredigend. Onze fracties wachten de toegezegde notitie inzake landbouw
en fiscus dan ook met belangstelling af.Met betrekking tot de overdrachtsbelasting heeft de staatssecretaris mijn
punt van discussie gemist: het feit dat die belasting een probleem vormt voor
iemand die wil verhuizen naar de omgeving van zijn werkplek en al een huis
bezit. Het probleem zit niet in de hoogte van de huizenprijzen. Dat is overigens
wel het geval als je van het noorden naar de Randstad gaat. Het probleem zit
in het verschil tussen wat je voor je huis krijgt en wat je voor een ander
gelijkwaardig huis moet betalen. Dat verschil wordt, bij verder gelijke marktprijzen,
veroorzaakt door die overdrachtsbelasting. Je betaalt nu eenmaal inclusief
kosten koper. Dat maakt ook bij huizen die nominaal een gelijke prijs hebben,
het verhuizen tot een kostbare zaak. Dat blijft mijns inziens een argument.
Ik houd nu echter geen pleidooi om ermee te stoppen, want ik begrijp het budgettaire
belang van deze belasting.Er ontbrak ten slotte een punt in de beantwoording: een reactie op de
klacht van Nederlanders die in het buitenland werken, over de achteruitgang
die zij ondervinden doordat zij straks niet meer de complete heffingskorting
krijgen, terwijl zij tot dusverre wel de complete belastingvrije som genoten.
Zij gaan er daardoor netto op achteruit, terwijl zij wel de compenserende
hogere heffingen en BTW moeten betalen. Is die klacht juist? Waarom worden
zij zo behandeld? Kan de staatssecretaris dit toelichten?De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! Wij danken de staatssecretaris voor de gegeven
antwoorden. Wij hebben met genoegen naar hem geluisterd, al waren wij het
niet in alle opzichten met hem eens. Wij zijn van mening dat er in het algemeen
gestreefd is naar een evenwichtige verdeling van de lastendruk en wij zijn
het er volstrekt mee eens dat ook aan de onderkant van het loongebouw gestreefd
is naar een verbetering van de situatie en een voorkoming of opheffing van
de armoedeval. Ik heb begrepen dat hier in de Tweede Kamer uitvoerig over
gesproken is, waarbij ook zeer veel naar de inkomensplaatjes gekeken is. Ik
heb de indruk dat dit uiteindelijk toch tot een redelijk resultaat heeft geleid.
Daarom heb ik daar in eerste termijn ook geen opmerkingen over gemaakt.Wij hebben de staatssecretaris horen zeggen dat dit geen onvoldragen product
van wetgeving is. Dat vinden wij ook. Het is een mooi systeem waar wij van
harte achter staan. Wij hopen dat het bestendig zal zijn, dat dit nieuwe systeem
van belastingheffing op z'n minst voor de eerste 25 jaar zal gelden. De staatssecretaris
heeft gezegd dat er wel steeds verandering nodig is. Wij zijn het daarmee
eens. Wij ondersteunen hem ook in zijn uitspraak dat pogingen om de belasting
te ontduiken, bestreden moeten worden, in de rechtszaal maar eventueel ook
door wetswijziging. Het moet echter ook weer niet te veel worden. Er moet
niet voor elk probleem ogenblikkelijk weer een oplossing in de wetgeving worden
gevonden. Er is ook behoefte aan rechtszekerheid. Er moet in elk geval voor
worden gezorgd dat eventuele wijzigingen passen in een bestendige ontwikkeling
van het belastingrecht, zodat mensen daarop kunnen vertrouwen.Ik wil nog een opmerking over de loonstrookjes maken. Die zouden deze
keer niet tegenvallen. Ik heb echter begrepen dat de gehuwde vrouwen per maand
hun deel van de heffingskorting uitgekeerd krijgen. Betekent dit nu niet dat
die loonstrookjes inderdaad zullen tegenvallen? Dat kan wel makkelijk uitgelegd
worden, maar het valt wel even tegen.Wij hebben twee keer, schriftelijk en mondeling, aan de staatssecretaris
gevraagd of er nog een oordeel is gevraagd over het gelijkheidsbeginsel aan
de landsadvocaat. Het gelijkheidsbeginsel heeft in de rechtszaal een onvoorstelbare
kracht. De meesleepregeling ligt echter op zijn minst op de rand van het gelijkheidsbeginsel.
De staatssecretaris heeft in een andere zaak beroep gedaan op het gelijkheidsbeginsel.
Onze vraag is of er aan de landsadvocaat daarover een vraag is gesteld. Het
verbaast ons dat daarop geen antwoord is verkregen. De staatssecretaris kan
toch gewoon aangeven dat het niet is gebeurd, omdat het niet nodig was of
zo? Het maakt mij enigszins achterdochtig dat de vraag of het probleem aan
de landsadvo caat is voorgelegd niet wordt beantwoord.De staatssecretaris heeft over de meesleepregeling gezegd dat er op minstens
zes punten sprake is van tegemoetkomingen of verzachtingen. Alles bij elkaar
opgeteld, verandert het echter niets aan de situatie. De staatssecretaris
spreekt bij een ondernemer met een BV van een directeur-grootaandeelhouder.
Het gaat echter gewoon om de buurman die architect is en die zijn zaak heeft
ingebracht in een BV. Voor het meegesleepte onroerend goed is er sprake van,
in de woorden van de heer Stevens, een vermogenswinstbelasting tegen het volle
tarief van 52%. Daar doet de staatssecretaris ook niets aan af. Dat komt,
bij mijn weten, nergens ter wereld voor.Men kan kiezen voor een vermogenswinstbelasting. Wij zijn daar niet voor.
Wij vinden de uitvoering daarvan vrijwel onmogelijk. Men verkoopt dan de aandelen
met verlies. De aandelen met winst kan men eeuwenlang houden. Wij zien dus
geen technische mogelijkheden voor een dergelijke belasting. In sommige landen
is er een soortgelijke belasting. In Frankrijk bestaat er een vermogenswinstbelasting,
waarbij de waardestijging van een huis wordt belast. Als men twintig jaar
in een huis woont, staat men echter op nul. Men mag immers per jaar 5% van
de waardestijging afschrijven. Na twintig jaar of twee en twintig jaar wordt
er dan ook niets meer belast. Overal waar er sprake is van een vermogenswinstbelasting,
wordt gezorgd voor modaliteiten of verzachtingen of in elk geval voor een
bijzonder tarief. Daarvan is, voorzover ik weet, sprake in alle landen met
een vermogenswinstbelasting. Voor de ondernemer met een BV, die het verhuurt
aan een BV als een gewone zaak: een normale, ordentelijke verhuur, geldt dat
echter niet. Is daarmee iets mis? Hij kan het toch ook aan zijn buurman verhuren?
Ik vind dat de staatssecretaris hierop onvoldoende is ingegaan. Dit is overigens
niet eens mijn belangrijkste punt.Wij weten nog niet of er veel terechtkomt van de meesleepregeling. Het
is mogelijk dat de betrokken ondernemers de panden ruilen. Men verkoopt aan
Rodamco en huurt op de lange termijn terug. Het is ook mogelijk om de zaak
in de eigen BV in te brengen. Dan is het van de baan en komt er van de meesleepregeling
niets terecht. Dat advies wordt waarschijnlijk nu reeds gegeven. Onze zorg
ligt op dit moment niet in de eerste plaats bij de meesleepregeling. Wij zouden
de evaluatie, over een jaar of drie, op dit punt af kunnen wachten.Onze zorg ligt bij de schoenlapper met zijn pandje. Bij gebrek aan bedrijfsopvolging
moet hij met zijn zaak stoppen. Niemand die het bedrijf wil voortzetten. Hij
moet het bedrijf dus staken. Dit kan zich bij wijze van spreken bij mij in
de straat voortdoen. In een grijs verleden heeft hij het pand op zijn balans
gezet. Hij had het ook in privé-bezit kunnen houden. Het is een woon-winkelpand.
Laten wij zeggen dat het pand nu zeven ton waard is, maar het staat voor ƒ
50.000 op de balans. Dan krijg je die geweldige belastingheffing. Wij vinden
dit echt een groot probleem.De heer Platvoet (GroenLinks):De heer Rensema betreurt het vooral dat in dit soort gevallen een tarief
van 52% geldt. In eerste termijn ging hij er blijkbaar van uit dat het inkomen
zo hoog is dat sprake is van het hoogste tarief.De heer Rensema (VVD):Door dat bedrag van zeven ton zit je daar automatisch in.De heer Platvoet (GroenLinks):Maar goed, het gaat erom dat zo iemand zijn pensioenvoorziening, als hij
die te gelde maakt, voor een groot deel inlevert bij de fiscus. Dat vergelijk
ik met mensen die op een andere manier aan hun pensioenvoorziening bouwen
en die het geld vervolgens uitgekeerd krijgen. Dan is het toch ook een loonbestanddeel?
Dan geldt toch hetzelfde regime? Is dat geen betere vergelijking dan de vergelijking
met een particulier die zijn huis verkoopt en aan een Spaanse "costa" gaat
wonen? Is het niet zuiverder om het te vergelijken met iets wat ook te maken
heeft met pensioenopbouwuitkering en box I?De heer Rensema (VVD):Ik vind van niet. Die vergelijking met de particulier die zijn villa belastingvrij
kan verkopen, is zuiver. De vergelijking met degene die een pensioen heeft
opgebouwd, is iets minder correct, want de pensioenpremie is altijd afgetrokken
voor de belastingheffing.De heer Platvoet (GroenLinks):Maar met een eigen woning kun je ook de hypotheekrente aftrekken. Bovendien
is er ook afgeschreven als de eigen woning op de balans heeft gestaan.De heer Rensema (VVD):Zo'n schoenlapper kreeg in het verleden niet zoveel hypotheek. Laten wij
zeggen dat hij het huis dertig jaar geleden voor ƒ 50.000 gekocht heeft.
De hypotheek speelt helemaal geen rol. Ik denk dat hij er nu zeven ton voor
krijgt. Dat is mijn veronderstelling. Dan constateer ik dat er een belastingheffing
van bijna ƒ 350.000 tegenoverstaat en dat is inflatiewinst. Dat is
een inflatoire winststijging en daar past geen tarief van 52% bij.De heer Platvoet (GroenLinks):Wij moeten alles in de goede proporties zien. Een bedrag van ƒ
50.000 was 25 jaar geleden een ander bedrag dan ƒ 50.000 nu. Dat geldt
natuurlijk ook voor de hypotheek die toen opgebracht moest worden en de aftrek
die daarvoor gold.De heer Rensema (VVD):Het heeft geen zin om alles te herhalen. Ik heb dit in eerste termijn
al genoeg uitgelegd. Ik vind dat de staatssecretaris niet voldoende is ingegaan
op dit punt. Een partijgenoot van de staatssecretaris heeft ooit gezegd dat
belastingbetaling voor de dommen is. Nu is dat niet helemaal waar, want iedereen
betaalt hier belasting. De staatssecretaris en zijn voorganger hebben daar
heel wat aan gedaan, en terecht. Deze man had het woonwinkelpand ook tot zijn
privé-vermogen kunnen rekenen, maar hij heeft het per ongeluk of door
slecht advies op zijn balans gezet. Dat kost hem nu ƒ 350.000. Is dat
niet tragisch?De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Heeft de heer Rensema ook de step up-regeling meegenomen in
zijn beschouwingen?De heer Rensema (VVD):De staatssecretaris had het daar ook over. Voor de ondernemer met een
BV is het probleem niet erg actueel. Hij mag nu in elk geval beginnen met
de actuele waarde. De staatssecretaris noemt dat de step up-regeling. Hij
doet alsof dat een tegemoetkoming is, maar dat had niet anders gekund. Het
andere zou een forse belastingheffing met terugwerkende kracht
zijn. Ik zie die step up-regeling niet als een tegemoetkoming. Voor die schoenlapper
is de stille reserve opgebouwd onder een regime met een tarief van eerst 20%
en later 45% plus een franchise en dat vervalt nu allemaal. Zou je dan niet
moeten zeggen dat die waardestijging voorzover die tot stand is gekomen onder
het oude regime, op zijn minst op die manier moet worden belast?Er is nog een ander argument. In het algemeen wordt de waardestijging
van vermogen in Nederland onbelast gelaten. Ik vind dat wij dit de hoofdstroom
kunnen noemen in het Nederlandse belastingrecht. Verreweg het grootste deel
bestaat uit particulieren die geen belasting betalen over de waardestijging
van onroerende zaken en andere beleggingen. Voor landbouwers geldt ook dat
de waardestijging van landbouwgrond onbelast blijft. De hoofdstroom van het
Nederlandse belastingrecht is dus dat waardestijging onbelast is. Als je dit
voor sommigen wel wilt belasten, moet je op zijn minst werken met een bijzonder
tarief. Dit lijkt mij voor de hand te liggen, omdat je anders niet tot evenwichtige
verhoudingen kunt komen.Voorzitter! Ik denk dat ik hierop nu voldoende ben in gegaan. Wij stellen
een motie voor die ik u graag overhandig. Daarin verzoeken wij de staatssecretaris
deze problematiek te onderzoeken en met nadere voorstellen te komen. Wij vinden
dat in ieder geval voor de kleine ondernemer met een eenmanszaak iets moet
gebeuren. Voor het overige wachten wij gaarne de nadere onderzoekingen van
de regering af.De voorzitter:Door de leden Rensema, Stevens, Schuyer, Bierman, Boorsma, Dees, Dupuis
en De Blécourt-Maas wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een belastingheffing naar het volle progressieve tarief
over de waardestijging van onroerende zaken voor een beperkte groep belastingplichtigen
niet past in het nieuwe systeem van heffing en voorts niet redelijk en billijk
is, in verband met het grotendeels inflatoire karakter van deze waardestijging;verzoekt de regering om deze problematiek te onderzoeken en binnen redelijke
termijn te komen met nadere voorstellen ter verbetering,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 132c (27466).Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor het heldere antwoord. Ondanks
het feit dat het debat over de belastingwetgeving onder grote tijdsdruk moest
plaatsvinden, heeft het erg veel bevrediging geschonken, al was het maar omdat
het erg leuk is om weekenden door te brengen met het doornemen van de belastingwetgeving.
Dit is een heel creatieve bezigheid.Ik denk dat het goed is dat over een aantal meer algemene punten is gesproken
zoals de beslissing al dan niet te kiezen voor verdere fiscalisering. Aan
de ene kant om ervoor te zorgen dat er in de eerste schijf inderdaad nog belasting
wordt betaald zodat je er nog iets mee kan doen in de zin van inkomensbeleid
aan de onderkant. Dit betekent dus dat er verder wordt gekeken naar de fiscalisering
van de volksverzekeringspremies. Aan de andere kant moet er ook worden bezien
of er niet door de enorme opeenstapeling van mogelijkheden voor heffingskortingen
aan de onderkant, toch weer een zodanig systeem ontstaat dat wij daarmee eigenlijk
de armoedeval in standhouden.Ik heb gezegd: het eerlijke systeem werkt niet, dus denken wij, laten
wij maar een oneerlijk systeem maken, dan werkt het wel. Ik dacht hierbij
aan de wetsvoorstellen van Oort. De PvdA-fractie heeft daar toen tegen gestemd,
meer dankzij de heer Wöltgens en mij dan dankzij de heren Kombrink en
Vermeend. Ik hecht niet al te zeer aan het bestaande. Ook hier geldt overigens
dat wat op papier rechtvaardig lijkt in de praktijk niet rechtvaardig hoeft
te zijn. Zo hebben wij bij dit nieuwe belastingstelsel inderdaad het gevoel
dat er meer mogelijkheden zijn voor een eerlijk inkomensbeleid aan de onderkant.
Het is eveneens onmiskenbaar dat de echte topinkomens in dit plan niet bloot
komen te staan aan een grotere mate van nivellering. Ik betreur dat en daarom
heb ik gezegd dat de voorkeur van mijn fractie uitgaat naar een hoger toptarief.
Deze Kamer heeft echter geen recht van amendement en het zou dus mooi zijn
als de staatssecretaris zijn dreigement om iets aan het toptarief te doen
als hij andere zaken ook moet veranderen, in daden zou omzetten. Een toptarief
van 110% gaat te ver, maar het zou mensen wel leren dat het beter is om met
een beschaafd inkomen thuis te voeren. Ik kan niet verhelen dat wij in interne
discussies hierover wel eens stiekem hebben nagedacht.Voorzitter! Mijn fractie is niet 100% tevreden over dit wetsvoorstel.
Zo betreuren wij de ongebreidelde hypotheekrenteaftrek en het feit dat het
eigen huis en de vermogenswinst op het eigen huis niet worden belast. Ik kom
hierover nog te spreken als ik de motie van de heer Rensema bespreek. Hij
neemt een bepaald niet ideale situatie als maatstaf en leest anderen vervolgens
de les met de opmerking dat hun voorstellen nog minder ideaal zijn. Ik wil
daartegenover stellen dat zich nu wel heel vreemde situaties voordoen. Mijn
straat is misschien wat chiquer dan die van de heer Rensema – in mijn
straat woont geen schoenlapper – maar ik vond het toch wel heel vreemd
dat een huis in mijn straat dat twee jaar geleden voor ƒ 700.000 werd
gekocht, onlangs voor 2,4 mln. is verkocht. Mensen boeken zo een zeer grote
vermogenswinst die zij ook nog eens belastingvrij mogen incasseren. Dat is
absurd, omdat ik vind dat een mens moet werken voor zijn geld.De heer Schuyer (D66):Dit is een op het oog aardige redenering, maar kan mevrouw Ter Veld mij
ook zeggen waar de verkoper van dat huis is gaan wonen?Mevrouw Ter Veld (PvdA):Aangezien zijn inkomen in box I en box II niet meetelt voor zijn gecorrigeerd
verzamelinkomen, klopt hij misschien wel bij de heer Remkes aan om met steun
van de overheid een eigen huis te kopen.De heer Schuyer (D66):Dat gelooft mevrouw Ter Veld toch zeker zelf niet?Mevrouw Ter Veld (PvdA):Natuurlijk geloof ik dat zelf niet. Ik kan mij echter niet voorstellen
dat ...De heer Schuyer (D66):Die winst gaat naar het bejaardenhuis of hij moet voor 2,4 mln. een ander
huis kopen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dat zal nog heel moeilijk te vinden zijn buiten mijn eigen wijkje.De heer Schuyer (D66):Het is nu iedereen toch wel duidelijk dat die winsten pas effect hebben
op het moment dat je in je kist ligt.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Een punt van orde. Kunnen wij de discussie over de huisvesting
van Kamerleden en hun buren staken?Mevrouw Ter Veld (PvdA):De heer Stevens heeft gelijk. De schoenlapper en de ingenieur met een
BV waren ook buren, vandaar mijn opmerking.Voorzitter! Ik vind het ernstig dat er nog schriftelijk vragen worden
ingediend als de behandeling bijna is afgerond. Dat zou nog niet zo heel erg
zijn als de staatssecretaris maar niet werd gevraagd om commentaar te geven
op een brief van de West-Friese hypotheekbank, zonder dat men aangeeft wat
er precies in die brief staat. Ik wacht nu maar het antwoord af. Dit is misschien
ook het moment om de staatssecretaris erop te wijzen dat ik op 21 maart een
schriftelijke vraag heb gesteld aan de vorige staatssecretaris van Financiën
over de bijzondere verbruiksbelasting op openbare nutsauto's, zoals ambulances
en brandweerauto's, waarop ik nog steeds geen antwoord heb gekregen. Misschien
kan hij dat alsnog doen.Voorzitter! De grootste loonadministrateur van Nederland, CMG, heeft het
bericht naar buiten gebracht dat iedereen er in koopkracht gigantisch op vooruit
zal gaan. Ik denk dat dit gevaarlijk is en daarom vind ik het jammer dat ook
de heer Rensema dit nu heeft gedaan. De loonstrookjes van kostwinners kunnen
namelijk tegenvallen, omdat hun inkomen misschien wel ƒ 100 lager wordt
en dat van hun vrouw ƒ 240 hoger wordt. Wellicht denken zij dan: waarom
krijg ik dat geld niet? Dat is echter nog goed uit te leggen.Een groter probleem is dat mensen wellicht vergeten om een aanvraag in
te dienen. Het is dan ook goed dat een rappeleringssysteem in het leven wordt
geroepen. Verder moet worden voorkomen dat de sociale diensten onmiddellijk
overgaan tot het blind uitbetalen van een uitkering. Zij moeten namelijk eerst
goed onderzoeken of iemand die heffingskortingen heeft aangevraagd die hij
moet aanvragen. Ik hoop verder van ganser harte dat wij niet zoals een aantal
jaren geleden in de situatie terechtkomen dat het loonstrookje in januari
tegenvalt en dat een en ander op stel en sprong moet worden gerepareerd.De staatssecretaris heeft gezegd dat hij altijd bereid is, te overleggen
met de artiesten. Ik denk echter dat de regeling waarvoor nu is gekozen, goed
zal uitwerken. Laten wij daarvan uitgaan. Verder stemt het tot tevredenheid
dat er een werkbare regeling voor amateur-gezelschappen is getroffen.Wat de inkomens uit overige arbeid betreft, zal ik de folder opzoeken
en anders kan ik het altijd nog concreet aan een uitvoerende belastinginspecteur
vragen. Mijn vraag was eigenlijk of met zeer wisselende inkomsten –
als je het bijvoorbeeld twee maanden van het jaar heel druk hebt en daarna
aflopende inkomsten – ook een fictieve dienstbetrekking kan worden aangegaan.
Of is dat toch een probleem? Ik kan dit niet precies afleiden uit de uitvoeringsmaatregelen
onder artikel 2g, Wet op de loonbelasting 1965, maar ik wil toch eens nader
weten welke voorwaarden hieraan worden gesteld. Misschien krijg ik dat antwoord
nog als ik de folder goed bestudeerd heb.Ik had natuurlijk allang gezien dat ook in de wet-Duivesteijn c.s., zoals
ik die maar even noem, het bestaande, vrij korte artikel over het inkomensbegrip
wordt gewijzigd door de Aanpassingswet. Ik had mijn collega's ook de twee
bladzijden die daarvoor in de plaats komen, overhandigd. Mijn vraag was eigenlijk
hoe die mensen straks nog moeten weten dat zij op grond van hun gecorrigeerd
verzamelinkomen – een belastbaar inkomen is er immers niet meer –
voor deze tegemoetkoming van de overheid in aanmerking kunnen komen. Ik begrijp
dat nu dat de uitvoerder van die wet, in dit geval de staatssecretaris van
VROM, moet zorgen dat dit in de voorlichting staat. Maar hij heeft vorige
week het voorlichtingsmateriaal al laten zien en ik weet niet zeker of hij
in dat voorlichtingsmateriaal al een wet heeft kunnen verwerken, die wij nog
moeten aannemen. Ik ga ervan uit dat dit wel gebeurd is; als dit niet zo is,
laat ik wel weer van mij horen.Ik kom bij de meesleep- en meetrekregeling en wederom de schoenlapper,
waar hij dan ook moge wonen. Wij kunnen ons natuurlijk best voorstellen dat
er een probleem is. Maar daar staat tegenover dat ieder belastingvoorstel
zijn voors en tegens heeft en het past natuurlijk niet, in ieder geval niet
in de Eerste Kamer, om in amenderende zin te zeggen dat het absoluut anders
moet. Ik had geen enkel probleem gehad met een motie om de staatssecretaris
om een evaluatie te verzoeken. Ik vind het een belangrijk punt voor de evaluatie.
Ik had er geen bezwaar tegen om de staatssecretaris te verzoeken om toe te
zeggen dat de commissie-Moltmaker hiernaar zal kijken, bijvoorbeeld bij de
staking en de vererving, en hem te vragen hiervoor zonodig nadere maatregelen
voor te stellen. Maar in zijn toelichting zei de heer Rensema dat hij nu al
overtuigd is van de uitkomst en dat gaat mij eigenlijk te ver, met name gelet
op de positie van de Eerste Kamer. Daarom zal de Partij van de Arbeid deze
motie dus niet medeondertekenen. Dat laat onverlet dat wij denken dat het
wel goed is om hier eens naar te kijken. De heer Platvoet heeft gelijk als
hij zegt dat het om pensioen gaat. Een pensioen is ook niet zomaar belastingvrij
te genieten. Gelet op de toch redelijk riante tarieven in box III valt natuurlijk
bijna iedere vergelijking slecht uit. Misschien is box III wel te licht belast.
Nogmaals, aangezien dit zo uitdrukkelijk overwogen is in de Tweede Kamer en
zo uitdrukkelijk is overlegd met de betrokken organisaties, denk ik toch dat
wij hier net een stap te ver gaan. Nu kan natuurlijk gezegd worden dat die
organisaties niet representatief zijn voor de kleine schoenlapper, maar dat
verwijt zou ik MKB Nederland niet graag maken. Ik zou bij dit wetsvoorstel
niet graag mede wil aansturen op een situatie waarin wij alles eruit halen
wat ons niet bevalt en waarin wij al weten wat eruit moet. Ik verzoek de staatssecretaris
om, als er een meerderheid is die deze motie aanneemt, ervan
uit te gaan dat wij geïnteresseerd zijn in de uitkomst, maar dat wij
ook denken dat het een goede zaak is om die uitkomst af te wegen tegen de
voors en de tegens op andere terreinen en tegen andere mogelijke maatregelen
in de sfeer van erfrecht en dergelijke.Ik dank de staatssecretaris ook voor de zekerheid die hij heeft gegeven
door het uitspreken van zijn intenties en het verwijzen naar het huidige overleg.
Ook de heer Stevens verwees nog even naar de brief van het Verbond van Verzekeraars.
Ik denk dat, als het overleg maar voortdurend gericht is op de invoering,
er heel goed uitgekomen kan worden. Ik heb al in mijn eerste termijn gezegd
dat het feit dat de premiestaffelingen van de beschikbare premieregelingen
in het pensioenfonds er zo mooi zijn uitgekomen, zoals ik in het informatiebulletin
zag, mij veel vertrouwen geeft.Ik heb nog een opmerking voor ik mijn betoog beëindig. Ik ben ervan
overtuigd dat de medewerkers van de belastingdienst creatief zijn, hard werken
en dat zij hun werk graag goed willen doen. Met mijn kennis over de risico's
voor mensen om in de WAO te komen of een burn-out te krijgen, weet ik dat
juist die drie zeer positieve eigenschappen het grootste risico vormen bij
enthousiaste medewerkers om daadwerkelijk aan burn-out te gaan lijden. Het
komt dus niet voort uit een negatieve connotatie met de belastingdienst, maar
juist uit mijn angst dat zij zo graag hun werk goed willen doen, dat ik tegen
de staatssecretaris zeg dat ik hoop dat dit niet zal gebeuren. Die medewerkers
voldoen uitstekend aan voorwaarden waardoor jonge, enthousiaste, ambitieuze
en creatieve medewerkers een burn-out kunnen krijgen. Omdat die medewerkers
op dit moment nog zo goed functioneren, heb ik er toch een redelijk vertrouwen
in dat alles op alles gezet zal worden om ervoor te zorgen dat wij gevoelsmatig
zullen merken dat het leuker wordt, niet eenvoudiger.De heer Schuyer (D66):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoord.
Ik voeg er mijn waardering aan toe. Ik heb bewondering voor de snelheid waarmee
hij zich heeft ingewerkt in een toch buitengewoon lastige materie.Ik begin met het pièce de résistance, de terbeschikkingstellingsregeling.
Ik begin langzamerhand weerzin te krijgen van dat woord DGA. Dat krijgt een
sentiment op de publieke tribune en in de kranten alsof wij het hebben over
ik weet niet wat voor grootscheepse ondernemers. Mijn beleving is dat ongeveer
97% zeer eenvoudige mensen betreft, heel kleine middenstanders met kleine
inkomens. Gesuggereerd wordt dat het enerzijds gaat om mensen met bepaalde
voordelen in de samenleving – mogelijkheden van aftrek en dergelijke –
en anderzijds om mensen die dat niet hebben. Zo is mijn beleving bij het begrip
DGA helemaal niet. Ik had gehoopt dat de staatssecretaris dat had weerlegd
en dat hij had gezegd: er is een behoorlijke kans van oneigenlijk gebruik
en daarom moeten wij tot een bepaalde maatregel komen. Dat heeft hij niet
gezegd. Hij sprak er niet over dat men snel wegen weet te vinden. Het gaat
in het overgrote deel om heel eenvoudige mensen. Ik vergelijk het niet met
systemen van box I, II of III. Hoe is het nu? Er is een bijzondere heffing.
Als ik goed ben geïnformeerd, bedraagt die 40 tot 45%. Nu is het 52%.
Dat houdt in dat wij ook niet moeten overdrijven. Het gaat om een verschil
van 7%. Voor mijn fractie is niet het hoofdmotief dat verschrikkelijke onrechtvaardigheden
op dat terrein aan de orde zijn, zeker niet met de zes verzachtende maatregelen.
Als je zegt: WOZ plus 20%, dan ben je op dat terrein ver gegaan. Toch bevalt
dat systeem ook mijn fractie niet. Waarom niet? Het staat goed in de motie.
Omdat mevrouw Ter Veld vrij uitvoerig beargumenteerd heeft waarom zij vond
dat zij de motie ondanks de belangstelling voor de uitkomsten toch niet heeft
kunnen ondertekenen, voel, ik mij geroepen te zeggen waarom wij dat wel doen.
Als men uitkomt bij het primaat van de Tweede Kamer – de staatssecretaris
en mevrouw Ter Veld gebruikten dat ook – dan is dat een soort noodremprocedure
omdat andere argumenten ontbreken. Waarom vind ik dit geen punt van doorslaggevende
betekenis? In de overwegingen staat iets, wat naar mijn beleving helemaal
exclusief – tot op zekere hoogte; iedere parlementariër zou dat
moeten doen – bij de Eerste Kamer behoort. Men zegt dat het nieuwe systeem
niet in de systematiek van de wetgeving past. Dit is door de staatssecretaris
helemaal niet ontkend. Als er een ding is dat wij mogen zeggen, is het dat
er wetgeving ontstaat waarin een element komt voor een bepaalde kleine groep,
waarvan je kan zeggen: dat is onlogisch in de systematiek van de wetgeving.
Op grond daarvan ondertekenen wij deze motie.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Staat voor de heer Schuyer nu al vast dat voor die beperkte groep zelfstandigen
reparatie geboden is?De heer Schuyer (D66):Nee. In de motie staat dat binnen redelijke termijn gekomen moet worden
met nadere voorstellen ter verbetering. Ik ben er wel van overtuigd dat wat
er nu staat niet ideaal is.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dit betekent dat voor de heer Schuyer de toevoeging van de heer Rensema –
voor een ding weten het zeker, zodat daarvoor een evaluatie niet nodig is –
niet de interpretatie is die hij aan de motie geeft.De heer Schuyer (D66):Nee. Die staat er ook niet in. Ik vind dat mevrouw Ter Veld dat punt terecht
kan maken. Als je hierom vraagt, moet je je er open voor stellen dat ook andere
uitkomsten mogelijk zijn. Voor mij is het van belang dat het op de agenda
blijft staan, omdat ik het vermoeden heb dat het niet deugt, maar dat is een
totaal ander element. Ik hoop dat de staatssecretaris in staat is om, wanneer
hij met de materie-Moltmaker aan de gang gaat, dit punt in de beschouwingen
te betrekken.Voorzitter! De heer Stevens heeft de brief van de verzekeraars genoemd
en heeft gezegd: het is merkwaardig dat men na een aantal maanden nog op antwoord
moet wachten. Ik ben het volledig met hem eens. Sterker nog, ik ben geneigd
te vragen of de staatssecretaris die brief vanavond mondeling wil beantwoorden.
Hij is in staat zo snel allerlei andere vragen te antwoorden dat het niet
goed denkbaar is dat het departement hierover maanden moet doen.Hij heeft in reactie op de vraag van mijn fractie hoeveel mensen de papieren
inzake de heffingskorting terug hebben gezonden een optimistisch antwoord
gegeven, namelijk 80%. Ten aanzien van die andere 20% heeft
hij enkele opmerkingen gemaakt die ik van een vraagteken moet voorzien. Hij
heeft gezegd: ik sluit niet uit dat bepaalde mensen die papieren niet terug
hebben gestuurd, omdat zij niet bekend bij de belastingdienst willen zijn.
Hoe komen zij dan aan die formulieren? Dit lijkt mij dus een oneigenlijk argument.
Dit was er eentje in een reeks en ik denk dat dit er niet in thuishoort.Voorzitter! Ik ben tevreden over het antwoord betreffende de studie naar
de chronisch zieken. Dat lijkt mij heel nuttig.De staatssecretaris heeft mij terecht gecorrigeerd. De notitie betreffende
het eigen huis is inderdaad toegezegd. Ik meen wel dat er nog een debat over
volgt. Daarmee was ik in de war. De hele discussie komt terug en dan kunnen
wij wellicht eindelijk eens de belasting van Alva, waarmee wij de Spaanse
bezetting hebben moeten financieren, afschaffen. Dat was de overdrachtsbelasting.Door de heer Stevens is een vraag gesteld over de relatie ouder-kind met
betrekking tot blote eigendom en vruchtgebruik. Ik sluit mij daarbij aan.
Ik zou dit graag toegelicht zien omdat ik niet helemaal kan overzien waarom
dit een tijdelijk probleem is. Ik heb begrepen dat dit probleem voorbij gaat
na 31 december, maar ik kan dat niet goed plaatsen.Wij zijn content met de afzonderlijke studie inzake de bijzondere afdrachten.
Ik voeg hieraan een tip toe. Als men hierover praat, kunnen daarbij ook allerlei
zaken betreffende administratieve lasten worden betrokken. Een vergelijking
kan worden gemaakt met de hondenbelasting waarmee ik als lid van de gemeenteraad
te maken heb gehad. Die belasting kostte geld. Dat kon je ervoor overhebben
als je als doelstelling had geformuleerd dat er op straat minder honden moesten
zijn, maar dat heeft toch zijn grenzen. De administratieve lasten zijn niet
gering; ik heb in dit verband ook het voorbeeld gegeven van de fietsheffing.De staatssecretaris heeft uitvoerig geantwoord op de vragen over de tijdsklem.
Hij heeft de theoretische mogelijkheden aangegeven. Men had eerder kunnen
beginnen en men had er op een andere manier naar kunnen kijken. Voorzitter!
Ik constateer dat hij heel bewust een derde mogelijkheid uitsluit. Hij slaat
de mogelijkheid over om deze materie in delen te behandelen. Het gaat ten
slotte om zes wetsontwerpen. Waarom zou men voorstellen niet separaat kunnen
behandelen? Waarom moet het allemaal op één dag? Ik heb tegen
deze achtergrond gevraagd naar de planning van het departement. Immers, als
daaruit blijkt dat een groot aantal wetgevingsaspecten eigenlijk maanden eerder
in het parlement aan de orde hadden kunnen komen, hebben wij zélf huiswerk.Voorzitter! Ik sluit mij graag aan bij degenen die complimenten hebben
gegeven en die opmerkingen hebben gemaakt over de kerstviering van de ambtenaren.
Ten slotte merk ik nog het volgende op. Ik weet dat de staatssecretaris en
enkele leden van deze Kamer zich buigen over de vergoedingen voor leden van
deze Kamer. Ik stel voor om die maar in box III te doen, want meer dan 4%
kunnen wij toch niet maken.De voorzitter:De heer Stevens heeft een aantal vragen ingediend en mij gevraagd, deze
als noot aan de Handelingen toe te voegen. Ook vanochtend werd dit door de
heer Rensema gevraagd. Ik heb toen een toezegging gedaan. Mevrouw Ter Veld
maakt hiertegen lichtelijk bezwaar. Op zichzelf begrijp ik dat wel. Ik zie
dit dan ook als een zeer uitzonderlijke zaak. Immers, de beraadslaging tijdens
het plenaire debat behoort het einde te zijn van de behandeling. Als een minister
of een staatssecretaris bereid is of het nuttig acht om vragen schriftelijk
te beantwoorden staat dat de minister of de staatssecretaris vrij. Het staat
dan de Kamerleden weer vrij om daarop commentaar te geven. Echter, wij krijgen
nu een soort schriftelijk debat achteraf. Dat ik dit toch heb toegestaan –
dat geldt ook voor de vragen van de heer Stevens – is gelegen in de
uitzonderlijke omstandigheid dat deze belastingwetgeving ons wel heel laat
heeft bereikt. Niettemin moeten deze wetsvoorstellen in elk geval voor het
kerstreces – de staatssecretaris zou, geloof ik, zelfs graag zien vanavond
nog – worden afgedaan. Het is met het oog op de toepassing van deze
wetgeving noodzakelijk dat een aantal vragen wordt beantwoord. Vandaar dat
ik een uitzondering maak.Ik maak voorts nog een opmerking over de reactie op de brief van Westland
Utrecht die door mevrouw Ter Veld is vermeld. Het betreft, zo is mij gebleken,
een brief die is toegezonden aan de vaste Kamercommissie. Er moet dus ook
voor mevrouw Ter Veld een exemplaar beschikbaar zijn. Ik zal de griffie vragen,
daarvoor zorg te dragen.De staatssecretaris heeft gevraagd om enige tijd voor beraad, wellicht
mede om de brief van de verzekeraars te kunnen beoordelen. Daarom schors ik
de vergadering voor enige tijd.De vergadering wordt van 22.28 uur tot 22.40 uur geschorst.Staatssecretaris Bos:Mijnheer de voorzitter! Het is misschien het gemakkelijkste – ik
heb niet echt veel andere mogelijkheden gezien de ter beschikking staande
tijd – om maar in de volgorde van de sprekers de aangedragen onderwerpen
langs te lopen. Alles wat betrekking heeft op de terbeschikkingstellingsregeling
en stakende schoenlappers, inclusief mijn mening over de motie, zal ik tot
het eind bewaren. Dan houden wij tenminste de spanning er een beetje in met
elkaar.De heer Stevens vroeg of ook op deze wetsvoorstellen alle toetsen zijn
toegepast die normaal zijn binnen het wetgevingsproces, zoals de wetgevingstoets
van Justitie. Het is allemaal volstrekt volgens de normale procedures verlopen,
zij het dat het allemaal in kort tijdsbestek tot stand is gekomen. Er is niets
achterwege gelaten wat wij ook op andere momenten niet achterwege laten.De heer Stevens knoopte hieraan het verzoek vast om voor het geval wij
nog verdere dingen verzinnen, een toetsingskader vast te stellen waaraan wij
eventuele nieuwe voorstellen moeten toetsen. De zaken die hij hierbij noemde,
deregulering, consistentie, administratieve lasten en dergelijke, zijn bijna
zo logisch dat ik niet kan bedenken waarom ik ertegen zou moeten zijn. Ik
vind het echter ook weer zo wat om hier op een dinsdagavond – het is
net geen achternamiddag meer – even snel een kader neer te zetten. Wij
zullen in de voorstellen die wij doen naar aanleiding van de volgende reeks
fiscale studies, of verkenningen zo men wil, opmerkingen wijden aan de aandachtspunten
waarom de heer Stevens ons gevraagd heeft. Misschien komt dit
materieel tegemoet aan zijn wens.De heer Stevens vroeg naar de oorzaak van de vertraging. Wij hebben niet
helemaal met elkaar kunnen uitdiscussiëren om welke vertraging het dan
gaat. Ik heb in eerste termijn gepoogd, te laten zien dat het tempo waarin
een en ander zich heeft voltrokken, voor een groot deel de redelijk onvermijdelijke
uitkomst is van een aantal momenten en termijnen die in ieder geval in acht
genomen moesten worden. Vervolgens treedt er een keten van causaliteiten in
werking. Het overleg dat wij gisteren met de Tweede Kamer hebben gevoerd over
de uitvoeringsbesluiten, konden wij niet eerder hebben door de datum van afhandeling
van de diverse wetten waarin naar die uitvoeringsbesluiten is verwezen. Is
dit vertraging? Het is een noodzakelijke opvolging van diverse fasen in het
proces, waarbij een aantal zaken noodzakelijkerwijs pas aan het eind plaatsvinden.
In ieder geval is er niet een specifieke factor of gebeurtenis aan te wijzen
die door ons totaal onvoorzien was en het hele proces grootscheeps vertraagd
heeft in vergelijking met de oorspronkelijke planning. Het was complex; dat
wisten wij. Wij wisten dat het hard werken zou worden en in een aantal opzichten
moeilijk zou zijn om hier vandaag voor de Kamer te staan en hopelijk haar
goedkeuring te krijgen. Dat is op die manier uitgekomen.Ik ben buitengewoon tevreden en blij met en eigenlijk ook wel prettig
verrast door het pleidooi van de heer Stevens dat het volk een rustpunt nodig
heeft en dus niet al te veel verdere veranderingen op fiscaal gebied tegemoet
moet kunnen zien. Ik vraag mij af of dit ook geldt voor de terbeschikkingstellingsregeling
en stakende schoenlappers. Mensen die voor rust pleiten, pleiten in het algemeen
voor rust in zaken waarin zij liever niets veranderd willen zien. In andere
zaken kan het vaak niet snel genoeg gaan. Zolang ik die afweging, ook met
hem, mag blijven maken, deel ik zijn overwegingen in dezen.De heer Stevens vroeg waarom er pas in 2004-2005 geëvalueerd gaat
worden. Dat is de inschatting die mijn voorganger in het desbetreffende debat
gemaakt heeft – en die ik deel – van het moment waarop voor het
eerst relevante data ter beschikking zal zijn over twee volle jaren. De jaren
2001 en 2002 moeten worden afgewerkt en dan zijn er nog termijnen met name
in de IB-sfeer. Een en ander leidt ertoe dat waarschijnlijk daarover pas in
2003/2004 iets zinnigs te zeggen valt in evaluerende zin.De heer Stevens heeft nog enkele zaken toegelicht met betrekking tot de
uitlatingen van de heer Ruding over het fiscale vestigingsklimaat in Nederland.
Het is altijd prettig om te weten dat die opmerkingen niet persoonlijk voor
mij bedoeld waren. Ik hoop de heer Ruding binnenkort te ontmoeten, dan kunnen
wij daarover nog eens verder praten. De heer Stevens zei dat het ging om gevoelens
van het Nederlandse bedrijfsleven. Ik kan dan slechts opmerken dat ik tegenover
die gevoelens nu feiten heb gezet. Ik hoop dat die gevoelens zich enigszins
conformeren aan de feiten en dat de publieke beeldvorming over wat er speelt
rondom de Europese discussie over het fiscale beleid van Nederland en de mate
waarin ons vestigingsklimaat ter discussie zou staan, niet wordt bepaald door
wat geïsoleerde geluiden die misschien iets meer berusten op gevoelens
van belastingadviseurs die teleurgesteld zijn dat bepaalde fiscaal grensverkennende
constructies niet gehonoreerd zijn dan op de reëel aanwezige gevoelens
bij het Nederlandse en internationale bedrijfsleven over de wijze waarop zij
in Nederland behandeld worden.De heer Stevens heeft nog even gevraagd, of de belastingdienst niet al
te creatief en scherp opereert als het gaat om vooruitbetaalde hypotheekrente.
De tekst die in de stukken is overgenomen, is volledig conform de schriftelijke
antwoorden in het kader van de Veegwet. Daarin stond inderdaad het woord fraus
legis niet, maar de materiële omschrijving van onze overwegingen rondom
wat hier kennelijk plaatsvindt c.q. gepropageerd wordt, komt daar wel op neer.Verder heeft de heer Stevens gesproken over de BTW-problematiek met betrekking
tot auto's. Hij zegt dat daar iets gebeurt, wat altijd al gebeurt en vraagt
waarom wij nu opeens gaan optreden. Kentekendrift is van alle tijden. Mensen
hebben graag een zo nieuw mogelijk uitziend kenteken, dus liever een kenteken
van januari 2001 dan van december 2000. Dat is inderdaad niet nieuw. Nieuw
zijn echter wel de constructies waarbij de feitelijke koop gesloten wordt
in december 2000 om nog te profiteren van het dan geldende BTW-tarief, er
vervolgens iets geregeld wordt met de dealer waardoor de auto daar in beheer
blijft of anderszins en de uiteindelijke levering met de kentekenplaat van
2001 pas in 2001 plaatsvindt. Daarover kunnen wij lang en breed praten, maar
ik hoef hier toch niet nader te adstrueren dat daarbij kennelijk een fiscale
motivatie een rol speelt. Het is niets nieuws als de belastingdienst dat eens
wat nadrukkelijker volgt en zo nodig ingrijpt.In het kader van het Europese beleid vraagt de heer Stevens hoe hij de
redengeving moet zien achter de nog voor te stellen wijziging van de WIB.
Ik verwijs gemakshalve naar het debat dat wij daarover nog zullen hebben.
Dit wetsvoorstel zal zoals elk wetsvoorstel vergezeld zijn van een memorie
van toelichting, waarin wij zullen laten zien dat dit in het belang van transparantie
op Europees fiscaalgebied en in het belang van het bevorderen van informatie-uitwisseling
een goede aanpassing zal zijn. Elementen van rechtszekerheid en dergelijke
die mij net zo lief zijn als de heer Stevens, zullen daar niet onder lijden.De opmerkingen over the American Chamber of Commerce gaan voorzover wij
hebben kunnen nagaan over de wens van het Amerikaanse bedrijfsleven in Nederland
om de Nederlandse regering aan te sporen ook vanuit een fiscale invalshoek
pro-actief en bevorderend bezig te zijn met ontwikkelingen rondom e-commerce.
Ik verwijs in dat verband naar de nota die mijn voorganger heeft geschreven
getiteld "Belastingen in een wereld zonder afstand". Overigens zijn wij zeer
actief betrokken bij discussies in Europees verband, bijvoorbeeld als het
gaat om BTW-heffing bij e-commerce. Ik verwijs ook naar discussies in OESO-verband
waar het gaat om een nadere gemeenschappelijke bepaling van begrippen als
"vaste inrichting". Die discussie moet ook gevoerd worden. Elke aansporing
is welkom, maar wij doen dat graag.De heer Stevens heeft nog eens gevraagd zijn suggestie met betrekking
tot de voorgestelde optieregeling welwillend te bekijken, met
name wanneer bedrijven aan grote groepen werknemers opties aanbieden en wellicht
de datum van aanbieding uniform is, maar de datum van aanvaarding niet. Ik
neem aan dat de heer Stevens begrip heeft voor het feit dat wij niet mee willen
gaan in een regeling waarbij de datum van aanvaarding zo gekozen wordt, dat
het daaruit voortvloeiende voordeel maximaal is. Wij hebben de regeling op
deze wijze opgesteld, mede naar aanleiding van een intensieve dialoog met
het bedrijfsleven dat ons duidelijk heeft gemaakt dat hiermee in grote lijnen
tegemoetgekomen wordt aan de problemen die men had ervaren met betrekking
tot de inflexibiliteit en de rigiditeit van wat thans mogelijk is op dit gebied.
Het bedrijfsleven heeft aangegeven dat deze regeling een serieuze verbetering
is. Ik stel voor dat wij met de problematiek die de heer Stevens heeft aangegeven
in ons achterhoofd de ontwikkelingen in de praktijk nauwgezet volgen. Als
inderdaad blijkt dat in de praktijk het soort problemen ontstaat dat de heer
Stevens noemt en onze regeling daar geen adequaat antwoord op biedt, dan is
dat natuurlijk reden om de regeling opnieuw te bezien.Voorzitter! Met betrekking tot de heffingskortingen die zijn opgenomen
met het oog op maatschappelijke beleggingen zijn de argumenten gewisseld.
Ik hoop in ieder geval dat de heer Stevens het met mij eens is dat het op
tal van andere gebieden instellen van heffingskortingen, bijvoorbeeld in de
sfeer van gehandicapten en chronisch zieken, een fundamentele kwestie is die
nader moet worden bezien.Op het punt van de etterende zweren zal ik straks ingaan.Dan kom ik bij de opmerkingen van de heer Platvoet. De heer Platvoet heeft
inderdaad in mijn betoog een pleidooi moeten missen voor het optrekken van
het minimumloon. Dat klopt. Dat pleidooi heb ik niet gehouden. Het is ook
geen kabinetsbeleid. De koppeling is wel kabinetsbeleid en het extra laten
meedelen van minima, werkenden en mensen in uitkeringssituaties bovenop die
koppeling is ook kabinetsbeleid als de omstandigheden ons daartoe in staat
stellen. Dat gebeurt op dit moment bij voorkeur via fiscale instrumenten en
niet door brutobedragen op te trekken. Overigens zullen er problemen ontstaan
als het bedrag dat mensen daadwerkelijk aan belasting betalen al zo laag is,
dat je daar met verdere belastinginstrumenten moeilijk mee verder komt.Het pleidooi van de heer Platvoet om inkomenseffecten in guldens weer
te geven deel ik niet. Dat zou een volslagen breuk zijn met de traditie en
ik zie daar niet de voordelen van. Wel tel ik mijn zegeningen in die zin dat
er nu een aantal instrumenten in het belastingstelsel is opgenomen, waarbij
voordelen op basis van guldens worden toegekend en niet op basis van de aftrekpostensystematiek
en waarbij er procentueel grotere voordelen terecht kunnen komen bij hogere
inkomens dan bij lagere inkomens. Ik heb het dan over de vervanging van het
arbeidskostenforfait door de arbeidskorting en de vervanging van de belastingvrije
som door de algemene heffingskorting.De heer Platvoet (GroenLinks):Wat die inkomenstabellen betreft, dat zullen wij zelf wel uitrekenen.
U kunt daarmee toch niet voorkomen dat die discussie over die guldens wordt
gevoerd. Ik had nog een ander punt, namelijk dat alles ophoudt bij drie keer
modaal.Staatssecretaris Bos:Daar kom ik nu aan toe. Ik zal volledig zijn. Het is de laatste avond
dat wij hierover kunnen praten voorlopig, dus wij zullen het allemaal weten.
De heer Platvoet zegt dat de plaatjes niet langer zouden moeten stoppen bij
drie keer modaal. Mij staat bij dat wij bij de standaardplaatjes zelfs al
stoppen bij twee keer modaal en dat wij daar soms een uitzondering op maken.
Wij maken in de standaardplaatjes ook maar zelden melding van de zogeheten
niet-standaardeffecten. Dat hebben wij dit jaar wel gedaan om in dat opzicht
een zo volledig mogelijk beeld van de inkomenseffecten te presenteren.Wij kiezen ervoor om die plaatjes niet verder door te laten lopen omdat
wij dan een mate van precisie suggereren die niet vol te houden is. De inkomenseffecten
voor inkomens in die categorie en hoger worden dan ook in steeds grotere mate
bepaald door bijvoorbeeld de mate waarin men aftrekposten heeft, door de grootte
daarvan, door het vermogen dat men heeft en dat soort zaken. In de oude situatie
was er in de sfeer van het vermogen zo'n grote variëteit dat het moeilijk
was om dat in standaardplaatjes te presenteren. De discussies over de precisie
van koopkrachtplaatjes die in het verleden zijn gevoerd in gedachten houdend,
ben ik er niet voor om met plaatjes een grotere mate van precisie en zekerheid
te suggereren dan ik denk waar te kunnen maken. Overigens zal ik alle vragen
die mij gesteld worden over wat er gebeurt met miljonairs, met en zonder eigen
huizen, en dergelijke zo goed mogelijk beantwoorden. Dat gebeurt dan noodzakelijkerwijs
op basis van zeer grove gemiddelden. Wij moeten gewoon weten dat, naarmate
het inkomen hoger is, de spreiding rond dat gemiddelde steeds verder toeneemt
en de mate waarin wij accuraat kunnen zijn, afneemt.In het verlengde daarvan biedt de heer Platvoet mij de gelegenheid –
daar ben ik hem innig dankbaar voor – nogmaals te vertellen waarom het
verhaal in het Algemeen Dagblad over de miljonair met een jaarinkomen van
2,5 mln. – kennelijk een gewoon dienstkloppersalaris – die zo
suf is om dat op een spaarrekening te zetten, een slecht voorbeeld is als
je iets wilt vertellen over de inkomsteneffecten die samenhangen met deze
belastingherziening. Wij gebruiken wel simulatiemodellen. In de groep die
in het Algemeen Dagblad wordt gepresenteerd, gaat het om iemand die geen vermogen,
maar een salaris heeft van 2,5 mln. Ongeveer 500 mensen zullen in deze categorie
vallen. Deze persoon is vervolgens zo suf om dat geld op een spaarrekening
te zetten waar hij rente van trekt. Dan heeft hij ook nog wat geld in aandelen,
maar daarop krijgt hij dividend. Hij plukt dus geen voordelen uit de onbelaste
waarde van de groei. Als je bij zo'n persoon het oude stelsel vergelijkt met
het nieuwe stelsel, komen er inderdaad Nibud-achtige plaatjes uit. Ik kan
niet ontkennen dat zoiets kan gebeuren, maar wie met een inkomen en een vermogen
van die omvang heeft zijn geld op een spaarrekening staan en haalt zijn voordeel
van aandelen uit dividenden en niet uit de onbelaste waardegroei? Wie is er
op zo'n moment niet zo slim om dat mede te financieren met allerlei aftrekposten,
om geld te lenen en ervoor te zorgen dat ook op die manier zijn belastbaar
inkomen verder daalt? Als wij de realiteit van die inkomens- en vermogenscategorie
in een plaatje zetten en dan kijken wat er gebeurt bij de nieuwe
belastingherziening, blijkt plots dat een fors aantal zaken wordt belast dat
tot op dit moment niet is belast. Een paar dagen na het verschijnen van dit
artikel in het Algemeen Dagblad heb ik gelukkig de gelegenheid gekregen om
daar iets over te zeggen, maar ik hoop dat wij het evenwicht in de discussie
proberen te betrachten.De heer Platvoet (GroenLinks):Akkoord. Ik was er niet in eerste instantie over begonnen. Het valt toch
niet te ontkennen – dat is nog steeds niet weersproken – dat er,
uitgedrukt in guldens, sprake is van inkomensdenivellering? Daarom heb ik
het naar voren gebracht. Dat zou de staatssecretaris moeten erkennen. Dat
is de kern van mijn stelling. De staatssecretaris kan wel zeggen dat niet
hoger wordt gegaan dan twee of drie keer modaal, maar die conclusie kan toch
niet worden ontkend.Staatssecretaris Bos:In de naoorlogse periode is, althans voorzover ik mij dat kan herinneren,
geen kabinet in staat geweest om een inkomensplaatje te presenteren dat lijkt
op het plaatje dat vandaag voorligt, met inkomensstijgingen rondom het minimumloon
rondom de 7 of 8%. En dan krijg ik van de heer Platvoet te horen dat ik plaatjes
moet presenteren waaruit blijkt dat 0,5% voor een miljonair meer is dan 7%
voor de minimumloner? Kom. Als wij een beeld willen geven van hetgeen hier
gebeurt, dan is het toch stukken eerlijker en evenwichtiger om dat te doen
in termen van procenten, zoals wij dat altijd gedaan hebben? Dan moeten wij
toch niet opeens een andere maatstaf hanteren omdat het beeld de heer Platvoet
kennelijk niet bevalt? Dat doen wij dus niet.De heer Platvoet – daarin kan ik hem wel tegemoetkomen – heeft
gevraagd of in de evaluatie die in 2004 of 2005 zal plaatsvinden, over meer
kan gaan dan de twee onderwerpen die specifiek genoemd zijn. In mijn eerste
termijn zei ik dat deze evaluatie in de Wet op de inkomstenbelasting staat,
maar die staat in de Invoeringswet inkomstenbelasting 2001. Dat corrigeer
ik bij dezen. De evaluatie kan over meer gaan en wij zullen daar inderdaad
een aantal zaken bij betrekken. Het was op dat moment echter politiek relevant
om met name die twee zaken specifiek te noemen.De heer Platvoet heeft, voorzover ik kan nagaan, met betrekking tot de
zaak rondom het huurwaardeforfait volkomen correct geciteerd uit de memorie
van toelichting op het Belastingplan 2001. Waar hij niet de gelegenheid voor
heeft gehad, en dat kan ik hem niet kwalijk nemen, is om te kijken in de memorie
van toelichting op het Belastingplan 1997. Dat was het moment waarop werd
afgesproken om de eerstkomende jaren niet te indexeren voor de huurwaardestijgingen.
Er is toen niemand zo flink geweest om te zeggen dat je drie jaar lang niet
indexeert en dan in het vierde jaar opeens de volle klap doet. Ik wil alleen
maar zeggen dat ik de redenering van de heer Platvoet begrijp. Wij hebben
uiteindelijk een afweging gemaakt en zijn gekomen tot wat naar onze mening
in deze omstandigheid verstandig is.Er moet ten slotte nog iets gezegd worden over de hypotheekrenteaftrek
en het eigen huis. Wat dat betreft, sluit de heer Platvoet zich aan bij de
traditie van de debatten die ik met zijn collega Vendrik aan de overkant heb.
Het maakt eigenlijk niet uit over welke wet het gaat: het gaat altijd wel
een keertje over de hypotheekrenteaftrek en het eigen huis. Ik heb het voorbeeld
gegeven van een miljonair die niet alleen de hypotheekrenteaftrek niet meer
heeft, maar ook het huurwaardeforfait niet meer. De heer Platvoet laat zien
hoe dat toch ook wel weer anders zou kunnen uitvallen als je er een aantal
andere zaken bij betrekt dan ik in eerste instantie had voorgespiegeld. Dat
toont naar mijn mening alleen maar aan hoe moeilijk deze discussie is, gezien
de grote diversiteit aan omstandigheden die hier speelt. Als de discussie
rondom het eigen huis zo simpel was dat wij wisten dat mensen met een hoog
inkomen allemaal een eigen huis hebben, dat zij altijd een duur eigen huis
hebben en dat het ook altijd helemaal met geleend geld gefinancierd wordt,
dan wordt het dus ook een stuk makkelijker om daar beleid op los te laten.
Je hebt immers een redelijk eenduidig beeld en weet wie waarmee geraakt wordt.
De praktijk is natuurlijk dat er mensen zijn met lage inkomens in dure huizen
en mensen met hoge inkomens in goedkope huizen. Er zijn mensen met een grote
hypothecaire financiering en er zijn mensen met een kleine hypothecaire financiering.
Als je deze diversiteiten op elkaar loslaat, dan ontstaat er dus een beeld
waarbij je, als je daar een te botte maatregel op loslaat, altijd wel iemand
raakt die je niet wilt raken. Ik wil niets afdoen aan de woorden van de heer
Platvoet; ik wil alleen maar aangeven dat die diversiteit de discussie zo
verschrikkelijk moeilijk maakt.Er zijn vandaag veel pluimen uitgedeeld voor de voorlichting over de belastingherziening.
De heer De Vries heeft echter gelijk dat er op een punt een foutje is gemaakt:
de kapitaalverzekeringen voor studerende kinderen. Dat is ook gecorrigeerd.
Wij begrijpen tot op dit moment dat het niet zou gaan om een groot aantal
gevallen waarin al sprake is van eventueel betaalde premies. Dan nog is er
fiscaal niets loos. Ik ben echter bereid om zonodig met de verzekeraars te
praten over een teruggave van al betaalde premie. Het lijkt mij eigenlijk
een bijna logische gevolgtrekking.De heer De Vries heeft ook gelijk met zijn pleidooi om de energiepremies
in de sfeer van de REB te betrekken bij de belastinguitgaven. Ik wil in dat
verband verwijzen naar het "working progress"-karakter van bijlage 4 en van
ons denkbeeld over belastinguitgaven. De definitieproblematiek is altijd groot
geweest. Wat zie je nu als de primaire heffingsstructuur en wat zie je nu
als daarvan afwijkend? Het is natuurlijk ook niet alleen een mathematische
maar ook een politieke relevante discussie. Ik zie echter het punt van de
heer De Vries waarom er bij deze categorie een vrij duidelijke redengeving
zou zijn om een en ander tot belastinguitgaven te rekenen.De heer De Vries heeft voorts gesproken over de grensarbeiders. Er is
uitgebreid gekeken welke groep grensarbeiders mogelijk nog negatieve inkomenseffecten
zou hebben ten gevolge van de belastingherziening. Daarbij zijn dus alle plussen
en minnen weer meegenomen. Daarbij doel ik bijvoorbeeld op een situatie waarin
iemand een hogere heffing heeft, maar niet een bepaald voordeel. Dat soort
dingen zijn allemaal met elkaar in verband gebracht. De enige groep die nog
overbleef, was de groep bij wie sprake was van mensen die in Nederland werken
maar van wie de niet-verdienende partner bijvoorbeeld in Duitsland of België
woont. Dat heeft te maken met het feit dat die mensen niet verzekerd
zijn voor de volksverzekeringen en dus het desbetreffende deel van de heffingskorting
niet ontvangen. Dat is nu gecorrigeerd.De heer De Vries (RPF/GPV):Ik had het over mensen die in België werken en hier wonen.Staatssecretaris Bos:Er is naar de effecten voor die groep gekeken. Dat is echter in een breder
verband gebeurd dan enkel en alleen het feit dat zij, omdat zij hier wonen,
wellicht te maken hebben met een hogere BTW en hogere energietarieven zonder
dat daar andere dingen tegenover staan. Ook voor deze groep zijn alle plussen
en minnen op een rijtje gezet, inclusief de minnen die net zijn genoemd. De
uitkomst is dat ook zij delen in de per saldo voordelen van de belastingherziening.
De enige groep waarvoor dit niet geldt, is de net aangegeven groep. Ik doe
dus niets af aan het net genoemde nadeel. Ik probeer het alleen in een iets
breder verband te zetten.Ik poog een geruststellend woord te spreken in de richting van de heer
Rensema. Hij is gelukkig met mij van mening dat er geen sprake is van een
onvoldragen product. Hij spreekt zelfs de hoop uit dat het op zijn minst voor
een periode van vijfentwintig jaar bestendig zal blijken te zijn. Dan moet
het wel heel voldragen zijn. Misschien is het aardig om te weten – voorzover
het misverstand zou ontstaan – dat ondanks studie op verdere verbeteringen
ook voor ons een paar zaken voorlopig niet meer ter discussie zullen worden
gesteld. Wij hoeven niet alles over te doen. Zoiets als de boxenstructuur
of het stelsel van de forfaitaire vermogensrendementsheffing wordt niet nog
eens opnieuw bekeken met het oog op een geheel andere uitkomst. Het voornemen
inzake bestendigheid is er ook bij ons dus zeker. De vraag is echter of het
voor een termijn van vijfentwintig jaar zal gelden.De heer Rensema heeft gevraagd of het inderdaad zo is dat bij gehuwden
de ene partner ontzaglijk kan schrikken als het loonstrookje wordt ontvangen
en dat het pas weer pais en vree zal worden als de heffingskorting van de
andere partner binnenkomt. Er is overigens wel iets op gevonden. Wij zorgen
ervoor, als alles goed gaat, dat eerst de voorlopige teruggave heffingskorting
binnenkomt en dat vervolgens pas het loonstrookje op de deurmat valt. Het
kan echter zijn, puur kijkend naar het loonstrookje, dat er sprake is van
achteruitgang. Het moet dan echter hard lopen. De inkomenseffecten zijn ook
in die sfeer immers aanzienlijk. In theorie is het echter niet uit te sluiten
dat het per saldo voordeel pas ontstaat als beide zaken gezamenlijk in ogenschouw
worden genomen.Mevrouw Ter Veld heeft iets gezegd dat mij uit het hart is gegrepen, niet
omdat ik er blij mee ben, maar omdat het de kern van de afweging is bij de
belastingherziening, kijkend naar de vermogensrendementsheffing en, afgeleid
daarvan, een aantal inkomenseffecten. Wij zien als twee belangrijke motiveringen
voor de gezette stappen dat zelfs voor iedereen die moeite heeft met de inkomenseffecten
op 1 januari 2001, duidelijk moet zijn dat de inkomenspolitieke betekenis
van de belastingherziening verder gaat. Het gaat ook om de inkomenspolitieke
instrumenten waarover wij voor de jaren na 2001 de beschikking hebben. Dan
tikt het aan dat er een heffingskorting is in plaats van een belastingvrije
som, een arbeidskorting in plaats van een arbeidskostenforfait en een forfaitaire
vermogensrendementsheffing waarbij al het vermogen boven een bepaalde drempel
wordt belast in plaats van een regeling waarbij veel weg wordt gezet waaraan
niemand meer kan komen. Dat laatste zal overigens nog worden geëvalueerd.
Wat dat betreft zeg ik met mevrouw Ter Veld liever niet te kiezen voor een
stelsel dat op papier rechtvaardig lijkt, maar in de praktijk een papieren
tijger is. Ik kies liever voor iets dat werkt en een bescheiden, kleine stap
in de goede richting zet.Mevrouw Ter Veld heeft gevraagd of het feit dat iemand een in de tijd
zeer wisselend niveau van inkomen heeft, reden kan zijn om wel of niet onder
het regime van de fictieve dienstbetrekking te vallen. Ik bevestig dat dit
mogelijk is.De heer Schuyer heeft mij gevraagd om een brief met zeventig vragen van
de verzekeraars te beantwoorden. Ik kan hem verzekeren dat een brief met antwoorden
uit zal gaan. Als het niet deze week is, zal het de volgende week worden.
De brief heeft onze aandacht. Zeventig vragen is veel en zij zijn niet allemaal
even gemakkelijk te beantwoorden. De heer Schuyer zal mij in ieder geval vergeven
dat ik de vragen niet hier en nu beantwoord. De brief heeft al met al misschien
wat te lang gelegen. Misschien is daar zelfs begrip voor, gezien wat er nog
meer speelde. De verzekeraars krijgen echter het antwoord waarop zij recht
hebben.De heer Schuyer vroeg zich af hoe het kan dat sommige mensen die in het
kader van de voorlopige teruggave algemene heffingskorting aangeschreven zijn,
blijkbaar niet bekend willen zijn. Het gaat om mensen waarvan wij aannemen
dat zij bestaan, omdat zij bij hun werkgever geregistreerd staan in tariefgroep
drie. Via de werkgever kunnen bepaalde mensen of huishoudens vervolgens aangeschreven
worden. Dan weten wij niet altijd precies om wie het gaat, laat staan dat
wij het gironummer kennen of de verdiensten. Het is nu net dat gegeven waarbij
sommige mensen naar ons vermoeden de afweging maken het ook liever niet aan
de belastingdienst te willen vertellen. Het is interessant om in de gaten
te houden hoe een en ander verloopt nu het rappel gestart is voor deze groep.Dan vraagt de heer Schuyer of het niet mogelijk is om de wetgeving in
delen te presenteren. Ik sluit niet uit dat dit een mogelijkheid biedt als
wij ooit nog eens aan zoiets beginnen. De laatste maanden hebben wij in debatten
met de Tweede Kamer echter gemerkt dat men wetten eigenlijk niet getrapt wil
behandelen, omdat men de samenhang tussen een en ander wenst te bewaren. Zelfs
als wij een en ander getrapt zouden aanleveren, is het de vraag of men dan
geneigd is om een en ander getrapt te behandelen. Ik kan mij daar, met name
ook vanwege de budgettaire samenhang – de samenhang van plussen en minnen
in een groot pakket en de samenhang van inkomenseffecten – ook wel iets
bij voorstellen. Wat daar reëel nog mogelijk is, weet ik niet zo één,
twee drie.Voordat ik aan de motie en de DGA-problematiek toekom, loop ik nog even
een aantal losse onderwerpen langs. De heer Stevens heeft mij gevraagd nog
een antwoord te geven op zijn vraag over delegatiebepalingen. Hij vroeg wanneer
iets bij AMvB en wanneer iets bij ministeriële regeling
wordt geregeld. Hij verwijst daarbij naar het artikel van prof. Van Dijk in
het Weekblad voor fiscaal recht van 10 augustus 2000. De heer Stevens vroeg
hoeveel delegatiebepalingen er sinds mei bij zijn gekomen. Dat was namelijk
het tijdstip waarop wij een laatste overzicht hebben verschaft. Ik neem tenminste
aan dat dit achter zijn vraag zit. Ik heb in de nota naar aanleiding van het
verslag op de Veegwet aangegeven dat er sindsdien nog zeven delegatiebepalingen
bij zijn gekomen. Ik verwijs naar blz. 6 van de gestencilde versie van de
nota, waar is aangegeven om welke gevallen het gaat.Dan kom ik nu toe aan de vraag over AMvB of ministeriële regeling.
Daar geldt in het algemeen dat het gewicht van het onderwerp bepalend is.
Als er bijvoorbeeld behoefte bestaat aan het oordeel van de Raad van State,
dan is een AMvB het juiste instrument. Betreft het een meer organisatorisch-technische
uitwerking, dan ligt een ministeriële regeling meer voor de hand. Daartussen
ligt een grijs gebied, waarbinnen nadere afwegingen gemaakt kunnen worden.
Interessant blijft dan natuurlijk wel de vraag – misschien is dat ook
de reden waarom de heer Stevens de vraag stelt – wanneer je een uitputtende
regeling in de wet neerzet en wanneer een nadere uitwerking bij lagere regelgeving
van het overigens in de wet geregelde onderwerp. Ik sluit mij hierbij in grote
lijnen aan bij de opmerking van Van Dijk in het weekblad met betrekking tot
dit onderwerp. Ik zal een kort citaat gebruiken ter adstructie: "Het was tot
nu toe niet ongebruikelijk, al dan niet op grond van pure gemakzucht, om de
inhoud van een wettelijk begrip aan de rechter over te laten. Zo zijn vrijwel
alle kernbegrippen niet in de wet zelf omlijnd. Ontwikkelt de rechtspraak
zich onbevredigend, dan kan dit door de nieuwe wettelijke voorziening geredresseerd
worden." Ik zie daar niets fouts in. Er zijn redenen om zaken bewust in de
wet zelf te regelen, maar er zijn ook goede redenen, bijvoorbeeld bij het
gebruik van open normen – denk aan "goed koopmansgebruik" – om
dat niet te doen. Dan kunnen maatschappelijke ontwikkelingen een effect hebben
op de manier waarop een begrip in de loop der tijd wordt ingevuld.Diverse leden hebben gevraagd in hoeverre een toets heeft plaatsgevonden
op gelijkheid – het gelijkheidsbeginsel – met name ook in de sfeer
van de meesleep- en de meetrekregeling, de terbeschikkingstellingsregeling
en de definitie van familiegroepen. Ik meen dat wij in mei al uitvoerig antwoord
hebben gegeven op die vraag. Er heeft een uitvoerige toetsing plaatsgevonden
aan het BUPO-verdrag op eventuele discriminatoire aspecten. Er zijn in de
loop van het proces ook diverse deskundigen geraadpleegd en dat heeft ons
ervan overtuigd dat de voorstellen alleszins houdbaar zijn, ook vanuit dat
perspectief.De heer Stevens heeft nog gevraagd naar de Europese vennootschap. Dat
was ik hem nog schuldig. Het is allereerst goed om te zeggen dat de Europese
vennootschap, zelfs na dit weekeinde, nog steeds niet is goedgekeurd. Er is
nog steeds een traject in Europa om via het comité van permanente vertegenwoordigers
en daarna de Sociale Raad te gaan, voordat definitieve goedkeuring plaatsvindt.
Het is inmiddels wel duidelijk dat bedrijven kunnen opteren voor een Europese
vennootschap. Het is geen verplichting. De Europese vennootschap komt naast
de huidige mogelijkheid. Dit betekent wat ons betreft dat de mogelijkheid
tot het vormen van een Europese vennootschap gezien moet worden als een versterking
van het Europese vestigingsklimaat. Hoe dit specifiek in Nederland zal uitwerken,
is mij op dit moment nog niet duidelijk. Het is wel duidelijk dat dit voor
het Europese bedrijfsleven als geheel of voor het bedrijfsleven dat zich in
meerdere Europese landen actief toont, moet worden gezien als een winstpunt.De heer Stevens heeft een vraag gesteld over harmonisatie van het loonbegrip.
De commissie-De Boer heeft zich hierover gebogen. Er is een advies uitgebracht.
Wij werken nu toe naar een zo uniform mogelijk loonbegrip. Op dit moment is
het onmogelijk al perspectief te bieden op één loonbegrip. Er
zijn nog te veel goede redenen om enig onderscheid te houden tussen sociale
zekerheid en fiscaliteit. Maar wij merken ook tijdens een belastingherziening
als deze hoe moeilijk het is dat er verschillende loonbegrippen zijn en welke
moeizame reparaties of procesorganisaties nodig zijn om dit een beetje ordentelijk
op de rails te houden. Het gesprek over dit onderwerp zal ongetwijfeld verder
worden vervolgd. In ieder geval zijn wij van plan volgend jaar voorstellen
te ontwikkelen waardoor de administratieve lastendruk die samenhangt met de
huidige begrippen, verder verminderd wordt.Voorzitter! Ik ben nu toe aan de motie-Rensema c.s. en de problematiek
die daarbij aan de orde is. Het moet mij van het hart dat ik mij niet helemaal
aan de indruk kan onttrekken dat in de discussie in tweede termijn een aantal
zaken door elkaar is gaan lopen. Dit geldt met name de problematiek van de
stakende IB-ondernemer, de stakende schoenlapper, en de problematiek van de
directeur-grootaandeelhouder. Ik denk dat het verstandig is als wij die onderwerpen
uit elkaar houden, want dit verheldert ook het zicht op wat de motie impliceert
en wat ik daarvan vind.De heer Schuyer vroeg zich af of het hier gewone mensen betreft. Wij zijn
allemaal gewone mensen, zeker voor de wet, maar het is natuurlijk toch wel
zinvol het onderscheid ook op deze vraag los te laten. De directeur-grootaandeelhouders
zijn allemaal gewone mensen, maar zij behoren niet tot de meest hulpbehoevende
groep in de samenleving. Gegevens uit 1995 laten zien dat de directeur-grootaandeelhouder
een gemiddeld aanmerkelijk belangvermogen heeft van ruim 2 mln. en een gemiddeld
belastbaar inkomen van ƒ 148.000. De groep omvatte toen zo'n 80.000
mensen en inmiddels zo'n 100.000 mensen. Dit is dus niet de groep waarmee
ik termen als de kleine ondernemer direct associeer. Dit ligt dus iets anders
voor de groep van de schoenlappende IB'er of de IB-ondernemende schoenlapper.De heer Stevens heeft mij gevraagd een historische schets te geven van
de wijze waarop de directeur-grootaandeelhouder in de afgelopen jaren is uitgekleed.
Hij vindt dat het inmiddels allemaal wel heel erg is. Ik zou daarop het volgende
willen zeggen. In de afgelopen jaren is inderdaad een aantal wettelijke maatregelen
getroffen tegen allerhande onwenselijke constructies die in kringen van directeur-grootaandeelhouders
bijkans gemeen goed waren geworden en die op geen enkele wijze
teruggebracht kunnen worden op een bedoeling van de wetgever. Ik noem zonder
volledig te zijn de aanpak van de zogenaamde turboconstructies, nihilinkomensconstructies
met achterwege laten van loon of met een zogenaamde rus, reserve uitgesteld
salaris, en ook constructies met bloot eigendom en vruchtgebruik. Ik vind
niet dat de directeur-grootaandeelhouder is uitgekleed, laat staan groot onrecht
is aangedaan, doordat die zaken zijn aangepakt.Daarnaast zijn er breed ondersteunde versoepelingen doorgevoerd die wel
degelijk kunnen worden gezien als een expliciete bevoordeling van deze groep,
zoals onder meer de verlaging per 1 januari 1997 van de belastingdruk op dividenden
van aanmerkelijke belanghouders naar 25%. Al met al kan ik mij nog steeds
niet vinden in het beeld dat de regering de kroon zou zetten op een ontwikkeling
die zich al vele jaren voltrekt en waarvan de directeur-grootaandeelhouder
het zielige slachtoffer is.Integendeel, in de loop van de parlementaire behandeling zijn ook de Eerste
Kamer inkomensplaatjes overlegd, waaruit kan worden opgemaakt wat deze belastingherziening
concreet betekent voor de directeur-grootaandeelhouder. Hiervoor zijn zeven
casusposities in de nota naar aanleiding van het verslag doorgerekend. De
uitkomst van deze berekeningen was dat ook directeur-grootaandeelhouders er
in hun inkomen tussen de 0 en 7% op vooruitgaan als gevolg van deze belastingherziening.
Ik merk dit op om het beeld van de directeur-grootaandeelhouder te completeren.
Deze man is zeker niet zielig, net een gewoon mens en een Nederlander die
net als u en ik meedeelt in de mooie dingen die deze stelselherziening te
bieden heeft.Voorzitter! Ik kom nu te spreken over de stakende schoenlapper. In het
begin van het betoog van de heer Rensema was het mij niet duidelijk of hij
mij in zijn motie vraagt om iets nader te regelen in de meesleep- en de meetrekregeling,
de terbeschikkingstellingsregeling of in de sfeer van de stakende schoenlapper.
Ik begrijp nu dat het gaat om de stakende schoenlapper.In mei hebben wij uitgebreid met elkaar gesproken over alles wat samenhangt
met deze belastingherziening, inclusief de problematiek van de ondernemers
en de afwegingen die gemaakt zijn bij de keuze tussen enerzijds een stelsel
met bijzondere tarieven en stakingsvrijstellingen en hogere algemene tarieven
en anderzijds een stelsel waarbij dat soort specifieke faciliteiten uit de
weg worden geruimd en met lagere tarieven in de inkomstenbelasting wordt gewerkt.
Dat is in januari in de Tweede Kamer en in mei in de Tweede Kamer besproken.
Vorige week is dit onderwerp wederom in de Tweede Kamer aan de orde geweest.
Als reactie op de motie van de heer Rensema is een antwoord van maar liefst
30 bladzijden naar de Kamer gestuurd. Die motie betrof overigens de terbeschikkingstellingsregeling
en niet het onderwerp dat wij nu bespreken. In deze motie werd de regering
gevraagd, nog eens na te denken over wat de gevolgen van de meesleep- en de
meetrekregeling zijn voor de directeur-grootaandeelhouder. Het antwoord op
die motie bestond uit 30 bladzijden en zes versoepelingen. De heer Rensema
zal hier misschien tegenin brengen dat het allemaal niets voorstelt, maar
ik verwijs dan maar weer naar de inkomensplaatjes.In de Tweede Kamer is twee keer en in de Eerste Kamer één
keer gesproken over de problematiek van de stakende schoenlapper en alle overwegingen
die daarbij een rol hebben gespeeld. Op het laatste moment wordt nu een motie
ingediend die van mij vraagt dat ik die regeling alsnog wijzig. Ik begrijp
hier dus helemaal niets van. Als hij mij in deze motie zou vragen om de terbeschikkingstellingsregeling
te heroverwegen en te wijzigen, was hij in ieder geval consistent geweest.
De heer Rensema vraagt mij op deze laatste dag van de behandeling echter een
totaal andere weg in te slaan. Ik begrijp dat niet.De heer Rensema (VVD):Wij hebben inderdaad op dit punt eerder geen motie ingediend. Ik heb dit
punt wel uitvoerig genoemd en beargumenteerd. Ik heb toen zelfs verwezen naar
de heer Hofstra die in al zijn boeken schrijft dat het om ontvangsten gaat
met een zwak inkomenskarakter die moeten worden vergolden door een matig tarief.
Ik heb er toen zelfs aan herinnerd dat de heer Hofstra in VVD-kringen nogal
gevreesd is, omdat hij een boekje heeft geschreven over socialistische belastingpolitiek.
Overigens is die vrees van de VVD waarschijnlijk onterecht, aangezien de ideeën
van de heer Hofstra later mee bleken te vallen. Daar hadden wij heel goed
mee kunnen leven, maar de indruk was toen even anders. Ik heb inderdaad de
schoenlapper genoemd; ik heb gesproken over de kleine ondernemer die door
de nood der tijden gedwongen wordt om te staken en dan tegen deze geweldige
heffingen aanloopt. Die heffingen zijn hem niet uit te leggen. Maar de problematiek
zit ook in de meesleepregeling, zij het dat het daar zou kunnen meevallen.Staatssecretaris Bos:Maar wat wilt u nou? Waar gaat uw motie nu over? Zegt u het maar.De heer Rensema (VVD):Over beide.Staatssecretaris Bos:In uw tweede termijn heeft u tegen mij gezegd dat u de meesleep- en meetrekregeling
moeilijk vindt, maar dat u het accepteert. Gaat die motie daar nu wel over
of niet?De heer Rensema (VVD):Mijn standpunt is duidelijk genoeg.Staatssecretaris Bos:Nee, dat is niet zo.De heer Rensema (VVD):De stakende schoenlapper is het pijnlijkste punt. Het valt hem niet uit
te leggen en de belastingdienst zal daar op stuk lopen. Daar ben ik van overtuigd.
En dat speelt ook bij de meesleep- en meetrekregeling.Staatssecretaris Bos:Wij hebben allemaal punten in deze wet waarmee wij meer of minder goed
kunnen leven. Ik weet dat u moeite heeft met de meesleep- en meetrekregeling.
Dat was al duidelijk sinds het vorige debat. Maar in uw tweede termijn zei
u dat u kunt leven met de meesleep- en meetrekregeling. Ik heb dat opgeschreven.
U zei: "Daar kunnen wij mee leven." Met de stakende schoenlapper had u een
probleem. Ik zeg alleen maar dat ik de afwegingen met betrekking tot de uiteindelijke
keuze voor een systeem waarin geen plaats is voor bijzondere tarieven en stakingsvrijstellingen,
maar waarin voordelen bijvoorbeeld zitten in de sfeer van lagere tarieven,
in mijn eerste termijn uitvoerig met u gewisseld heb. Het debat over die afwegingen hebben wij twee keer in de Tweede Kamer en een keer hier
gevoerd. Tijdens dat debat in deze Kamer in mei heb ik gezegd dat de commissie-Moltmaker
daar nog eens naar zal kijken, want ik realiseer mij ook wel dat het scherp
kan zijn. Wij zijn ook met een betalingsregeling gekomen voor de betreffende
groep om er nog een scherp kantje af te vijlen. Dit is vervolgens geen aanleiding
voor u geweest om mij in een motie te vragen om nog eens andere aspecten te
overwegen. De Tweede Kamer heeft naar aanleiding van uw interventie ook geen
reden gezien om beide kansen die zij had in de afgelopen maanden, aan te grijpen
en nog eens met wijzigingen te komen. Het verrast mij dus dat ik dit nu alsnog
als opdracht krijg. Dat is het enige wat ik u vertel.De heer Rensema (VVD):Ik kan mij ook wel voorstellen dat u dat zegt. Maar niettemin vinden wij
dit een wezenlijk punt. Het is dan jammer dat het misschien niet eerder aan
de orde gekomen is, maar wij houden vast aan dit standpunt.Staatssecretaris Bos:Misschien mag ik even puur inhoudelijk reageren, want mijn eerdere opmerking
had betrekking op het proces. Ik zal nu even ingaan op de inhoudelijke kant
van de zaak. Ik vind wel dat mevrouw Ter Veld en de heer Platvoet daar een
aantal waardevolle dingen over gezegd hebben. Natuurlijk, een ondernemer kan
ook op de vermogensaangroei in zijn pand rekenen voor zijn pensioenvoorziening.
Dat doet overigens niets af, zeg ik met beide leden, aan het feit dat ook
voor een IB-ondernemer faciliteiten in de nieuwe Wet op de inkomstenbelasting
staan om net als elke andere Nederlander via lijfrente of anderszins voor
zijn pensioenvoorziening te sparen. Vergeleken met anderen, neemt de IB-ondernemer
wat dat betreft geen benadeelde positie in met betrekking tot zijn spaarmogelijkheden,
mits hij een pensioentekort kan aantonen etc. Ik apprecieer dat hij bepaalde
verwachtingen had inzake het huis en ik zie ook hoe scherp dat kan uitwerken
bij het wegvallen van bijzondere tarieven, maar niemand dwingt de ondernemer
om enkel en alleen daar op te mikken bij het op redelijke wijze voorzien in
zijn pensioenvoorziening.De heer Schuyer (D66):Dat gaat toch alleen over de toekomst? Daar gaat het op dit moment toch
helemaal niet over? Het gaat toch over een aantal mensen dat op dit ogenblik
in de afgelopen veertig jaar niet heeft gekozen voor een lijfrente, maar voor
een investering in hun eigen huis als een vorm van pensioenvoorziening. Zij
hadden daarop gerekend in een ander belastingsysteem dan nu wordt voorgesteld.Staatssecretaris Bos:De heer Schuyer maakt een terechte nuancering, maar daarvoor geldt weer
de algemene regel die wij hanteren bij bepaalde nadelen die voortvloeien uit
deze belastingherziening, namelijk dat er minstens zoveel voordelen voor de
betreffende groep op andere momenten tegenover staan. Dat geldt dus ook voor
deze groep. Degene die op een gegeven moet staken, ook al is hij in het verleden
die verplichtingen aangegaan, heeft straks ook een aantal jaren baat bij bijvoorbeeld
lagere tarieven.De heer Schuyer (D66):Als u dat zegt moet u een overgangsregeling maken. Als het over het aantal
jaren gaat, hebben wij het over iets anders. Het is niet voor de eerste twee
jaar een overgangsregeling.Staatssecretaris Bos:Er is een uitgebreid overgangsregime voor stakingsvrijstelling getroffen.
Dat is mede ingegeven door deze zelfde problematiek. Er is een uitgebreide
afbouw van de stakingsvrijstelling van ƒ 45.000 naar ƒ 8000
in de wet gezet. Het gaat in wezen om het verschil tussen 45% en 52%. Dat
is van een andere orde dan tussen 45% en 60%. Dat is ook de reden dat de partijen
die het meest betrokken zijn bij deze materie, het bedrijfsleven zelf, bij
het uitbrengen van het advies hebben gezegd: wij hebben liever een systeem
zonder deze faciliteit en daarvoor terug lagere tarieven.De heer Schuyer (D66):Daar scoort de staatssecretaris een punt. Dat heb ik gezegd. Ik heb het
overigens gezegd op basis van de overweging op grond waarvan wij de handtekening
onder de motie hebben gezet. Het past niet in de wetsystematiek Dat is typisch
voor de Eerste Kamer. Daarom ben ik niet onder de indruk van het primaat.Staatssecretaris Bos:Waarom past het niet in de wetsystematiek?De heer Schuyer (D66):Dat kan de heer Stevens beter uitleggen dan ik. Ik heb het in eerste termijn
gezegd. Wij behandelen hier geen vermogenswinstbelasting. U zet het er voor
één groep in.Staatssecretaris Bos:Met alle respect voor de heer Schuyer: de vermogenswinstargumentatie is
een argumentatie die betrekking heeft op de casuspositie van de directeur-grootaandeelhouder
en de terbeschikkingstellingsregeling. Die staat hier niet ter discussie.
Wij hebben het over de stakende schoenlapper. Daar speelt het systeemargument
niet. Het enige systeemargument dat speelt bij de stakende schoenlapper heeft
betrekking op het grote vraagstuk van het al of niet inflatieneutraal karakter
van belastingheffing. Daar hebben wij in de Nederlandse belastingwetgeving
nooit uitdrukking aan willen geven.De heer Stevens (CDA):Ik roep de woorden van de heer Rensema in herinnering. De motie slaat
zowel op de meesleepregeling als op de stakende schoenlapper. Qua bewoordingen
is ze veel minder verstrekkend dan de motie die wij in eerste instantie hebben
aangenomen.Staatssecretaris Bos:Ik kom nog te spreken over de motie.Tot de heer Schuyer en anderen zeg ik dat bij de staking van een onderneming
er geen belasting verschuldigd is over de waarde van het bedrijfspand, maar
alleen over het verschil tussen de werkelijke waarde en de boekwaarde. De
boekwaarde is niet nul. Dat is een zinnige nuancering. Ik benadruk het onderscheid
met de villabewoners. Bij deze ondernemer staat tegenover de progressieve
belasting van dat waardeverschil het feit, dat afschrijvingen, onderhoudskosten
en waardedalingen steeds progressief aftrekbaar zijn geweest. Wij moeten niet
dingen met elkaar gaan vergelijken die niet te vergelijken zijn.Kijken wij specifiek naar de situatie van staking, dan rijst de vraag
of daar sprake is van een zodanig scherpe situatie dat wij er
echt wat aan moeten doen. Per 1 januari 2001 is er een verruimde doorschuiffaciliteit.
Wij hebben een stakingslijfrentemogelijkheid. Per 1 januari 2001 is er een
verruimde middelingsregeling. Bij overlijden is ten gevolge van een amendement
van de heer Schutte de 60%-waardering van de bedrijfswoning in de wet gekomen.
Het is de woning waarin de achtergebleven partner blijft wonen. Er is een
betalingsregeling gekomen voor de stakende ondernemer. Het zijn onderwerpen
die in een pakket terecht zijn gekomen. De meest betrokkenen hebben gezegd:
dat hebben wij liever dan teruggaan naar de situatie van bijzondere tarieven
en stakingsvrijstelling.Misschien kan het volgende nog een rol spelen bij de leden. Al in mei
heb ik gezegd dat ik met deze problematiek in het achterhoofd zelf wel reden
zie om het punt van staking en bedrijfsopvolging op te pakken. Dat herhaal
ik. Dat is belangrijk. Daar is sinds een aantal weken aan toe te voegen dat
ik de Tweede Kamer toegezegd heb dat er ook in de sfeer van de doorschuiffaciliteit
reden is om de regeling die in het kader van het ondernemerspakket is neergelegd
nader te bekijken op redelijkheid. Misschien zijn er redenen om die doorschuiffaciliteit
beter passend op de noden van de situatie vorm te geven. Ik heb twee taken
op mij genomen in het kader van Moltmaker en de doorschuiffaciliteit om nader
werk te doen voor de stakende ondernemer.Voorzitter! Ik kom tot de tekst van de motie. De eerste overweging is:
"overwegende, dat een belastingheffing naar het volle progressieve tarief
over de waardestijging van onroerende zaken voor een beperkte groep belastingplichtigen
niet past in het nieuwe systeem van heffing en voorts niet redelijk en billijk
is, in verband met het grotendeels inflatoire karakter van deze waardestijging".
Ik begrijp dat de zinsnede over de waardestijging van onroerende zaken de
zinsnede is waardoor deze motie niet alleen gaat over stakende schoenlappers
maar ook over de terbeschikkingstellingsregeling. Ik vind het moeizaam een
motie in te dienen die mij opdraagt iets te verbeteren als wij eerder met
elkaar tot de conclusie zijn gekomen dat alles afwegende hier een redelijk
voorstel lag.Verder wordt in deze overweging gezegd dat iets niet redelijk en billijk
is. Dat "iets" heb ik net voorgesteld, zodat men zich kan voorstellen dat
ik niet zal zeggen dat ik het eens ben met dit deel van deze overweging.Voorts is een stelling volkomen uit het niets geponeerd, namelijk "in
verband met het grotendeels inflatoire karakter van deze waardestijging".
Wie zegt dat de waardestijging van de panden waarover wij het hebben een grotendeels
inflatoir karakter hebben? Dat hangt af wat er in de desbetreffende markt
met die panden gebeurt. Dat inflatie een rol speelt, is evident. Welk deel
van de waardestijging te wijten is aan inflatie is een van de vragen waarom
wij in Nederland tot nu toe niet het leerstuk met betrekking tot inflatieneutrale
belastingheffing met elkaar praktiseren. Wij komen anders in verschrikkelijk
moeizame discussies terecht over welk deel van de waardestijging aan inflatie
te wijten is en welk deel ervan niet.De heer Rensema (VVD):Dat is waarschijnlijk de reden waarom overal ter wereld met een matig
tarief gewerkt wordt.Staatssecretaris Bos:Wij maken hier toch een uitruil tussen een tarief in de inkomstenbelasting
dat omlaag gaat en andere dingen die verdwijnen? Ik ben mij er niet van bewust
dat de Nederlandse situatie voor de stakende schoenlappers apart onredelijker
is dan de situatie elders.In de motie wordt vervolgens gesteld: "verzoekt de regering om deze problematiek
te onderzoeken en binnen redelijke termijn met nadere voorstellen ter verbetering
te komen". Wat moet ik nou onderzoeken? Dat er inflatie plaatsvindt? Dat hoef
ik niet te onderzoeken, dat weet ik. Ik weet dat er een probleem is dat de
heer Rensema en anderen hebben met het feit dat een deel van de waardestijging
van panden veroorzaakt wordt door inflatie. Dat hoef ik niet te onderzoeken,
want zo'n onderzoek levert mij geen andere conclusie op dan dat een deel van
die waardestijging samenhangt met inflatie.In de motie wordt mij niet alleen gevraagd dat te onderzoeken, maar wordt
mij ook gezegd dat er in ieder geval een verbetering moet komen. De uitkomst
van het onderzoek is mij dus al meegegeven. Daar heb ik ook moeite mee. Ik
wil best dingen onderzoeken als er wat te onderzoeken valt, maar dan wil ik
in ieder geval de vrijheid hebben om mijn eigen conclusie daaruit te trekken.De heer Rensema (VVD):Mag ik het zo begrijpen dat de staatssecretaris ook als vast zou staan
dat een bepaalde waardestijging louter inflatoir is, wil volhouden dat dit
met 52% moet worden belast? Dat is de consequentie van zijn stelling.Staatssecretaris Bos:Mijnheer de voorzitter! Ik denk dat wat de heer Rensema nu zegt precies
de kern raakt. Deze motie vraagt gewoon om een discussie over het vraagstuk
van de inflatieneutrale belastingheffing. Daar is niks aan te onderzoeken,
dat is gewoon iets waar je voor of tegen bent. De heer Rensema is daar dus
op dit punt kennelijk voor. Dat doen wij nergens anders in de wet. Dit betreft
een grote systeemvraag. Als de heer Rensema mij zou vragen om eerst die discussie
met hem aan te gaan en een brief te schrijven over hoe wij in den brede aankijken
tegen het vraagstuk van de inflatieneutrale belastingheffing en hoe dit in
specifieke situaties wel of niet door zou kunnen werken, ben ik daartoe ten
volle bereid. Dit is echter geen motie waarmee mij wordt gevraagd, iets te
onderzoeken en op basis daarvan tot een nadere afweging te komen. Dit is een
motie die mij zegt: je moet het zó doen en niet zó. Het is geen
motie; het is een amendement. Ik herinner eraan dat wij tweemaal over dit
punt in de Tweede Kamer hebben gesproken en eenmaal in deze Kamer. Gelet op
het feit dat deze Kamer er na het meidebat niet voor heeft gekozen, dit specifieke
vraagstuk in een motie vast te leggen – men heeft het alleen gehad over
de terbeschikkingstellingsregeling en wat dat betreft zijn wij met een tegemoetkoming
gekomen – kan ik dit maar moeizaam begrijpen.Dit brengt mij tot de conclusie, voorzitter, dat ik de aanvaarding van
deze motie moet ontraden. Echter, ik bied serieus aan om de problematiek waarover
de heer Rensema spreekt, ten volle te betrekken bij de nadere standpuntbepaling
van het kabinet over de Moltmaker-problematiek en de doorschuiffaciliteit
en bij de evaluatie van de Wet op de inkomstenbelasting in 2004/2005. Als
het de heer Rensema en anderen zou helpen, ben ik ook nog bereid om iets te
schrijven naar aanleiding van de vraag: waarom wel, waarom niet,
wanneer wel en wanneer niet inflatieneutrale belastingheffing? Veel meer ben
ik op dit moment niet bereid te doen.De heer Platvoet (GroenLinks):Moet ik uit deze woorden en de manier waarop u de logica tegen het licht
houdt, opmaken dat u dit in feite een onuitvoerbare motie vindt?Staatssecretaris Bos:Ik kan een bedoeling veronderstellen achter deze motie en die bedoeling
zou ik kunnen uitvoeren, maar gelet op de mate waarin verschillende onderwerpen
in de overwegingen door elkaar lopen, gelet op het proces van het afgelopen
jaar en gelet op de fundamentele vragen die ten grondslag liggen aan het kennelijke
verzoek – mij wordt gevraagd om iets te onderzoeken terwijl niet duidelijk
is wat dat is, maar de uitkomst wordt mij al meegegeven – ben ik niet
bereid om de motie in die zin uit te voeren. Het is tegen die achtergrond
dat ik de aanvaarding van deze motie ontraad.De heer Schuyer (D66):De staatssecretaris geeft in zijn laatste zinnen aan dat hij bereid is
om een hele partij dingen wél te doen. Dat vind ik winst en biedt een
achtergrond om nog eens naar de motie te kijken. Hij geeft voorts aan dat
die stakingsvrijstelling van ƒ 45.000 een gebaar is, maar ik kan dit
toch niet serieus nemen in relatie met het probleem dat er ligt. Het gaat
om een hele reeks van middenstanders. De staatssecretaris houdt de lijn aan
van ƒ 148.000 en 2 mln. vermogen, maar daar moet ook een groep onder
zitten die ofwel groter ofwel even groot is. Die groep heeft in de komende
jaren een belangrijk probleem in haar pensioenvoorziening als zij bepaalde
verwachtingen had op basis van haar onroerend goed. De staatssecretaris ziet
het niveau van ƒ 45.000 als redelijk maar dat is gewoon niet waar.
Ik vind dat dát aspect onderzocht zou moeten worden. Wij moeten weten
wat daarvan de effecten zijn.Staatssecretaris Bos:Nu gebruikt u de juiste woorden. Ik ben best bereid om in de context van
het onderzoek en de nadere standpuntbepaling ten aanzien van Moltmaker en
de doorschuiffaciliteit de ernst, de omvang en de dimensies van deze problematiek
te onderzoeken. Natuurlijk, want dan kan ik de uitkomsten benutten als input
voor mijn nadere standpuntbepaling ten aanzien van die zaken. Op dit moment
kan ik niet anders dan concluderen dat de vertegenwoordigers van de groep
ondernemers die hiermee het meest te maken heeft en die dus het dichtst staat
bij de afweging die hier van belang is, zélf heeft geconcludeerd dat
zij dit beter en aantrekkelijker vindt. Ik vind dit relevant. Misschien is
het goed om het nog een keer expliciet te maken. Ik heb gezegd dat wij dit
vraagstuk willen betrekken bij onze standpuntbepaling over Moltmaker en de
doorschuiffaciliteit. Dit kan ik alleen door de feiten tot mij te nemen en
dus na te gaan of er in de praktijk redenen zijn om daarbij de ene kant dan
wel de andere kant uit te sturen. Dit doe ik echt graag. Het zit vast aan
dat andere voornemen.De heer Stevens (CDA):Wij komen toe aan de afronding van het debat en ik zou het zeer betreuren
als wij de discussie in dit huis moeten besluiten met een afgewezen motie,
terwijl de staatssecretaris wel degelijk ertoe bereid is, een aantal serieuze
punten, of het nu de schoenlapper of de meesleepregeling betreft, te onderzoeken
en met de resultaten daarvan naar dit huis te komen. Ik verzoek u dan ook
om een schorsing, voorzitter, om te bekijken of de motie zich leent voor amendering.De vergadering wordt van 23.47 uur tot 0.02 uur geschorst.De voorzitter:In derde termijn is het woord aan de heer Rensema.De heer Rensema (VVD):Voorzitter! Naar aanleiding van de opmerkingen van de staatssecretaris
hebben wij in overleg met de indieners voorzover nog aanwezig, de motie op
enkele punten gewijzigd. Ik wil u de gewijzigde motie overhandigen.De voorzitter:Door de leden Rensema, Stevens, Schuyer, Boorsma en De Blécourt-Maas
wordt de volgende gewijzigde motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat met betrekking tot de belastingheffing van de IB-ondernemer
en de terbeschikkingstellingsregeling voor de ondernemer met een BV een belastingheffing
naar het volle progressieve tarief over de waardestijging van onroerende zaken
voor een beperkte groep belastingplichtigen niet past in het nieuwe systeem
van heffing onder meer in verband met het inflatoire karakter van deze waardestijging;verzoekt de regering deze problematiek te onderzoeken en binnen redelijke
termijn te rapporteren aan de Staten-Generaal,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 132d (27466).Staatssecretaris Bos:Voorzitter! Is het mogelijk dat ik de tekst voor mij krijg?De voorzitter:Dat is mogelijk en dan hoop ik dat de staatssecretaris net als ik ook
in staat is om de motie te lezen. Misschien dat hij ook nog een paar verbeteringen
kan aanbrengen!Staatssecretaris Bos:Ik constateer dat de thans voorliggende motie op een aantal punten veranderd
is. Ik zal deze even langslopen.Allereerst is duidelijk gemaakt dat de onvrede van de indieners zowel
betrekking heeft op de belastingheffing op de IB-ondernemer als op de terbeschikkingstellingsregeling
voor een ondernemer met een BV.De tweede verandering is dat de stelling in de overweging dat hetgeen
thans wordt voorgesteld niet redelijk en billijk is, verwijderd is.Op de derde plaats is de stelling dat er per definitie sprake zou zijn
van een grotendeels inflatoir karakter verandert in "een onder meer in verband
met het inflatoire karakter".De vierde verandering is, dat de regering verzocht wordt de problematiek
te onderzoeken en niet zoals in de eerste motie werd gevraagd binnen
redelijke termijn te komen met nadere voorstellen ter verbetering maar te
rapporteren aan de Staten-Generaal.Dat zijn de essentialia van de veranderingen.Welnu, dat brengt mij tot het volgende oordeel. Met de overweging in deze
motie blijf ik moeite houden. Ik maak mij in ieder geval niet de overweging
eigen dat hetgeen wij voorstellen niet zou passen in het nieuwe systeem van
heffing. Ik ben eerder geneigd te zeggen, dat het misschien niet past in het
oude systeem van heffing maar juist wel in het nieuwe systeem. Dus daar kan
ik mij niet in vinden. Ik ben, dat gezegd hebbende, wel bereid om gevolg te
geven aan het verzoek om deze problematiek nader te onderzoeken en over mijn
bevindingen te rapporteren aan de Staten-Generaal. Als dat een uitleg is die
mij buitengewoon moeizame discussies met de leden in vierde termijn kan besparen,
dan heb ik met die nadrukkelijke kanttekeningen – namelijk dat ik het
niet met alle onderdelen van de overweging eens ben, maar dat ik wel bereid
ben om aan het verzoek gevolg te geven – er geen behoefte aan aanvaarding
van deze motie te ontraden.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! "For the record" wil ik nog een opmerking maken naar aanleiding
van de discussie die de staatssecretaris en ik hebben gehad over de wetswijzigingen
die in de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden betreffende de DGA. Die wil
ik nog eens noemen, al zijn zij al eerder genoemd. Dat betreft de uitsluiting
van de directeur-grootaandeelhouder voor de werknemersspaarregeling en de
winstdelingsregeling, de aanscherping van het AB-criterium, 5% in plaats van
33,5%, de verhoging van het AB-tarief van 20 naar 25%, de fictieve loon-,
huur- en renteregeling, geen dividendvrijstelling voor AB-dividenden, geen
gelijke pensioenopbouwmogelijkheden als voor de gewone werknemer en geen aftrek
voor lijfrenteovereenkomsten met de eigen BV. Deze wijzigingen zijn alle vermeld
in het voorlopig verslag van deze Kamer naar aanleiding van de invoeringswet.Staatssecretaris Bos:Voorzitter! Dan zijn wij nu echt toegekomen aan het eind van wat een heel
lang traject is geweest, waarvan ik in deze hoedanigheid slechts de laatste
acht à negen maanden heb meegemaakt. Ik heb al eerder gezegd dat wij
in 1996/1997 begonnen zijn met iets wat nu geleid heeft tot naar ik aanneem
een finale goedkeuring voor de losse einden die er op dit gebied nog lagen.
Ik wil nog graag een aantal partijen en individuen expliciet noemen die een
wezenlijke bijdrage geleverd hebben aan de totstandkoming van deze nieuwe
belastingwetten.Dat zijn allereerst de grote groepen ambtenaren bij de belastingdienst,
bij het ministerie van Financiën, bij de andere ministeries en bij het
parlement, die soms bij nacht en ontij hebben meegewerkt aan het bewaken van
de kwaliteit van de voorstellen die voorliggen. Daarnaast noem ik de volksvertegenwoordigers,
hier en aan de overzijde, die heel wat te verstouwen hebben gehad in termen
van hoeveelheid materiaal, de tijdspaden waarbij een en ander bij hen langskwam,
het beroep dat op hen gedaan werd om daar steeds met ons en met anderen over
van gedachten te wisselen. Dat was voorwaar niet niets. Vervolgens noem ik
de vele belanghebbenden en andere meedenkers in het hele proces die zich op
dit gebied actief hebben betoond. Dan heb ik het over agrarische organisaties,
werknemersorganisaties, werkgeversorganisaties, milieuorganisaties, belastingadviseurs
en talloze groepen die hun bijdrage geleverd hebben. Dan heb ik het zeer nadrukkelijk
ook over de minister van Financiën, die hier vanavond niet aanwezig is,
maar die ook zijn naam verbonden heeft aan enkele van de wetsvoorstellen die
naar ik aanneem ook vanavond goedgekeurd zullen worden. Dan heb ik het "last
en certainly not least" ook over mijn voorganger Willem Vermeend, op dit moment
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Mijnheer de voorzitter! Hoewel ik niet helemaal zeker weet dat allen die
ik zojuist noemde behoren tot het zondige ras der reformisten, zou ik toch
af willen sluiten met de conclusie dat wij met deze belastingherziening weer
een bescheiden stapje in de goede richting zetten.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De motie komt volgende week dinsdag in stemming.Sluiting 0.12 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-502-539.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl