Behandeling van:  - het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet in verband met de invoering van een stelsel van pluimveerechten (26473);  - het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet in verband met een aanscherping van de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen (26840)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 358-373

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-12-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 9, pagina 358-373

04-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26473Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26840Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (maandag 4 december 2000)Pagina 379-379
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van enkele wetten in verband met de afschaffing van de titelbescherming en beëdiging van makelaars (26667)Pagina 373-379
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 4 december 2000)Pagina 379-381
Presentie en opening (maandag 4 december 2000)Pagina 351-351
Behandeling van: - het wetsvoorstel Aanpassing van enkele wetten in verband met de afschaffing van de titelbescherming en beëdiging van makelaars (26667)Pagina 351-358
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet in verband met de invoering van een stelsel van pluimveerechten (26473); - het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet in verband met een aanscherping van de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen (26840)Pagina 358-373

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 81 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Meststoffenwet in verband met de invoering van een stelsel van pluimveerechten
(26473);het wetsvoorstel Wijziging van de Meststoffenwet
in verband met een aanscherping van de normen van het stelsel van regulerende
mineralenheffingen (26840).De voorzitter:De minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is verhinderd de eerste
termijn bij te wonen, omdat hij in Brussel aanwezig moet zijn op de Landbouwraad
over de gekkekoeienziekte. Ik schors de vergadering enige ogenblikken in afwachting
van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.De voorzitter:Wij zijn vanzelfsprekend verheugd over de aanwezigheid van de minister
van VROM.De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! In zijn magnum opus "De agrarische geschiedenis
van West-Europa" beschrijft Schlicher von Bath de huiveringwekkende betekenis
van mest voor armoede of voorspoed, voor honger of voedsel gedurende tientallen
eeuwen in onze geschiedenis. Nog als jongen van tien moest ik meehelpen met
het ophalen van de beertonnen van de lokale fabriek. Het zijn jeugdherinneringen
die in talloze landen bij mij terugkwamen, toen ik zag hoe mest daar nog steeds
een zaak van tekort is, soms zelfs van leven of dood. En was het niet dichter-wijsgeer
Anton van Duinkerken die die betekenis nog uitbreidde door de relatie sedentaire
landbouw-voedsel-beschaving te duiden in de oneliner "de cultuur begint bij
de mestvaalt"?De minister hoeft niet bang te worden dat hij een debat over "Leitkultur"
moet aanhoren. Als zijn ambtsgenoot van LNV hier was geweest, hoefde deze
ook niet te schrikken dat er weer een agrarisch woordvoeder is die te nauwe
banden met de sector heeft. Ik behoor tot de andere door hem gewraakte categorie,
namelijk de categorie van mensen die onrendabele boompjes op onrendabele grond
laten staan. Dat is volgens de minister van LNV ook niet verstandig.In alle ernst, het is goed als wij ons ervan bewust zijn dat mest als
overschotprobleem en niet als tekortprobleem een uniek fenomeen is. Daar hebben
wij het vanavond over: het unieke fenomeen dat een overschot aan mest armoede
kan veroorzaken.Ik zal allereerst ingaan op de wijziging van de Meststoffenwet vanuit
de invalshoek van de aanpassing en aanscherping op grond van de Europese nitraatrichtlijn
en in het tweede gedeelte op de aanpassing die nodig is op grond van de invoering
van een stelsel van pluimveerechten. In de wetenschap dat wij in de komende
maanden nog veel over de overschotproblematiek zullen komen te spreken, zal
ik de meer generale aspecten van de problematiek alleen behandelen als er
een direct verband is met deze voorgestelde wijzigingen.Onze fractie heeft er begrip en waardering voor dat de regering met deze
aanpassings- en inhaalslag, zoals de heer Meijer dat in de Tweede Kamer noemde,
probeert ernstige en ontwrichtende conflicten met de Europese Commissie te
voorkomen en probeert voorwaarden te scheppen voor een toekomstvaste landbouw.
Laat ons hopen dat dat lukt. De bekendheid van de minister van LNV met het
Europese en met de onderhavige problematiek moet een verplichtende kwaliteit
zijn, evenals het internationale gezag dat de minister van VROM in de afgelopen
weken heeft bevestigd en vergroot.Dat brengt ons meteen op een eerste opmerking. Sedert het gereedkomen
van het rapport-Spiertz lijkt er toch weer grond te zijn voor een zekere twijfel
over de gehele Minas-systematiek. Is de regering in dit stadium al bereid
om nader in te gaan op de gehele evaluatie- en monitoringproblematiek
en een eerste reactie te geven op de bevindingen van dat rapport? Er ligt
een zekere vraag besloten in dit rapport of de onderbouwingen van onze aannames
in Brussel geaccepteerd zullen worden. Wij moeten ervan verzekerd kunnen zijn
dat de grote inspanningen die vooral van de primaire sector verwacht worden,
maar ook een beetje van de uitvoeringsinstanties, het ministerie en de wetgever,
een duidelijk perspectief hebben, ook al gaat het hier maar om een overgangsfase.De vraag naar de Europese inzet is breder. Zet de regering alleen in op
het overtuigen van Brussel dat onze maatregelen een verantwoorde tussenfase
zijn of proberen wij binnen de grenzen van de eisen van duurzaamheid het Europese
beleid te beïnvloeden en zeer kritisch te toetsen op wetenschappelijke
onderbouwing en de praktijk van de uitvoering? Daarbij zijn zaken aan de orde
als de opname van middelvoorschriften en niet alleen doelstellingen in de
nitraatrichtlijn. Dat lijkt ons een beetje achterhaald. Maar het gaat ook
om de kwalificatie van mest als afvalstof. Ik kom daar bij de pluimveerechten
op terug.Een actueel punt daarbij is de vraag, die hier aan de orde is, naar de
mogelijkheden om ook in de toekomst vee buiten te laten grazen en te weiden.
De minister van LNV heeft in de Tweede Kamer een beetje terloops toegezegd,
dat hij die mogelijkheden in Europees verband aan de orde wil stellen. Dat
heeft consequenties, maar wij hopen toch van harte dat de zeer aansprekende
plannen van de Nederlandse veehouderij om koeien en vee in de wei te houden,
gerealiseerd kunnen blijven.Wat de uitvoeringsconsequenties van de wetswijziging betreft, zal het
de regering niet verrassen, dat wij wat verbaasd zijn over de wat zuinige
beantwoording inzake de opslagvoorzieningen en vooral het boer-tot-boer-transport.
Kan de regering nog eens aangeven, waarom er aarzelingen zijn over een creatieve,
maar uiteraard correcte benadering van leveranties van mest van de ene boer
aan de andere, bijvoorbeeld via milieucoöperaties? Dat heeft niets te
maken met regels willen ontwijken, maar alles met een meer met de praktijk
rekening houdende manier van bij elkaar brengen van vraag en aanbod.Wat vindt de regering vervolgens van de vrees, die geuit is in de Tweede
Kamer, dat door de uitbreiding van Minas naar de akkerbouw de bereidheid van
de akkerbouwers om dierlijke mest af te nemen, aanzienlijk zal verminderen?
Onze vaste commissie is bij de Minderhouthoeve op bezoek geweest; wij blijven
onder de indruk van de proeven die daar plaatsvinden. Wij zouden in ieder
geval een betrokken meedenken met onderzoek en sector willen bepleiten om
tot een andere verhouding dierlijke mest-kunstmest te komen, in Nederland
en in Europa.Tijdens de behandeling aan de overkant is heel veel geklaagd over het
Bureau heffingen. Wij delen de opvatting van de minister van LNV – dat
kan ook bij "most loyal opposition" – dat hij eerst zijn eigen verantwoordelijkheid
moet nemen terzake van de vele klachten, die ook ons bereiken. Maar dat vraagt
vooral duidelijke signalen, dat aan verbetering respectievelijk adequate behandeling
van de klachten gewerkt wordt. Wellicht leidt de erkenning van de foutmarges
ook tot de conclusie dat er een klachtenbureau of zoiets komt, want er zijn
gigantische belangen gemoeid bij een adequate administratieve behandeling.Ja, en dan is er die toch moeilijk verteerbare instelling, dat de grenzen
aan maatwerk snel bereikt zijn vanwege de gebrekkige administratieve capaciteit.
De minister maakt een onderscheid tussen typen bedrijven en diersoorten, maar
de knelpunten zitten hem toch juist dikwijls in de typen bedrijven. Je zou
toch bijna denken, dat in een tijdperk van ICT veel meer maatwerk mogelijk
moet zijn. We moeten er natuurlijk begrip voor hebben, dat ingewikkelde administratieve
systemen een langere proefperiode met een bepaalde marge van fouten zullen
kennen. Dat begrip heb ik ook. Wij zien dat in de particuliere sector en bij
andere overheidsdiensten ook. Wij realiseren ons ook, dat in het huidig klimaat
moeilijk aan voldoende hooggeschoolde experts gekomen kan worden. Maar kenmerk
van de ICT is nu juist, dat zij maatwerk kan leveren. En in ieder geval is
het onverteerbaar, dat regelgeving op zulke vitale punten wordt bepaald en
beperkt door administratieve capaciteiten.Wij zijn benieuwd naar het antwoord van de regering op deze voor sector
én milieu belangrijke kwesties. Maar gegeven de doelstelling van dit
onderdeel van de wetswijzigingen, zien wij de noodzaak ervan in.Ik kom nu bij de tweede wetwijziging, namelijk die betreffende de invoering
van een stelsel van pluimveerechten. Laat ik beginnen met voorop te stellen,
dat het de sector zelf is geweest die met initiatieven is gekomen om de pluimveestapel
te bevriezen. Die redelijkheid, dat draagvlak en die bereidheid om met de
overheid samen te werken, moeten hun consequenties hebben in de wijze waarop
de overheid op haar beurt de sector tegemoet treedt. Mondige ondernemers kunnen
en willen hun verantwoordelijkheid nemen en de overheid moet dat toejuichen.
Zij moet dat honoreren in vormen van bevestiging en soms coregulering van
de intern gemaakte afspraken; zij moet dat honoreren in de stijl waarmee met
de sector meegedacht wordt; zij moet dat regelen, doordat het eindresultaat –
vermindering van mestoverschotten – en niet het middel centraal staat
en de ondernemers zoveel mogelijk vrijheid wordt gelaten bij hoe dat doel
wordt bereikt; zij moet dat tot slot honoreren in het begrip voor de wijze
waarop een door de sector zelf opgelegde regel knelgevallen oplost. Binnen
de sector leefden de wens en de hoop om de reële mestoverschotproblemen
anders op te kunnen oplossen dan in de confronterende en conflicterende sfeer
die gegroeid was tussen overheid en varkenshouders.Wij moeten constateren, dat die hoop maar ten dele is uitgekomen. Allereerst
noem ik die behoefte aan bevestiging en coregulering. Het is voor de sector
een teleurstelling dat nu pas, meer dan twee jaar na de bevriezing, een regeling
tot stand lijkt te komen die weer beweging toelaat, die ondernemerschap binnen
de nieuwe grenzen mogelijk maakt en die de sector van het slot haalt. Had
dat niet sneller gekund, zo vragen wij. En waarom zijn gesuggereerde overgangsmaatregelen
uitgebleven?En dan de logica van laten wij op het resultaat inzetten en het vooral
aan de ondernemers overlaten hoe dat resultaat bereikt wordt. Er bereiken
ons verhalen die in ieder geval een weerwoord vragen, nota bene
van deelnemers aan het voorbeeldproject "Het zuivere ei". Het gaat dan om
experimentele methodes die het drogestofgehalte tot boven de 80% brengen zonder
noemenswaardige milieuschade. Deze zijn erkend als experiment door de ministers
Apotheker en Van Aartsen. Zij zijn echter volgens zeggen van een van de voortrekkers,
die opmerkte heimwee te hebben naar de heer Van Aartsen, zonder enige sympathie
bejegend door de huidige minister van LNV, want inkrimping of in ieder geval
bevriezing zou het doel zijn. Wij zouden van de regering bevestigd willen
zien, dat de inkrimping slechts een middel is en dat het doel, de vermindering
van het mestoverschot, structureel ook op een andere manier bereikt kan worden.Een van die belangrijkste andere middelen is de afzet voor energieopwekking,
voor binnenlandse bemesting en voor export. Wat de energievoorziening betreft,
lijkt de memorie van antwoord wel uit twee pennen te zijn gekomen: enerzijds
enthousiast vanwege dubbele of zelfs driedubbele effecten (verwerking, hernieuwbare
energie en beperking CO2-uitstoot), anderzijds terughoudend want afzet binnen
de landbouw heeft de duidelijke voorkeur. Hier is helderheid nodig: zijn de
nieuwe technieken relevant en dragen zij ook op langere termijn bij aan de
oplossing van het probleem, of moeten zij slechts als overgangsmaatregel gezien
worden en is op den duur de bemesting de enige oplossing?Dan komt aan de orde de vraag naar de Nederlandse afzetmogelijkheden en
beperkingen en wordt ook het Europese beleid van doorslaggevende betekenis.
En dan vragen wij de minister van LNV, die letterlijk ontkent in zijn memorie
van antwoord dat het hier om afval gaat, of er nu niets tegen te doen valt
dat op Europees niveau mest als een gevaarlijke afvalstof gekwalificeerd wordt.
Kan de regering niet bewerkstelligen dat deze kwalificatie verandert? Zijn
er garanties, dat de kwalificatie van afvalstof zich niet sterker tegen exporteurs
keert dan tegen binnenlandse vervoerders en verkopers in de diverse lidstaten?
Dan zijn wij ver weg met de Europese eenheid. Kan de regering meedelen, waarom
zij kennelijk tot op heden geen actie heeft ondernomen om pluimveemest op
de zogenaamde groene lijst te krijgen? De beperking van de afzet tot de Nederlandse
landbouw zal op termijn leiden tot een drastische afbouw van de pluimveehouderij
in ons land. Dat is onnodig, onverdiend en tegen de geest van de Europese
vrijhandel in.Wij spraken van meedenken met de sector die tot zelfregulering bereid
was. Als die sector zelf zegt "bevriezen" en als er dan een bevriezingsnorm
wordt opgelegd die lijkt neer te komen op inkrimping en aantasting van verworven
rechten, dan roept dat grote vragen op. De saaie en ingewikkelde technische
berekeningen moeten hier gepresenteerd worden, omdat achter de cijfers verliezen
staan en gefrustreerd ondernemerschap, ook van voorlopers en vernieuwers met
een duidelijk bewustzijn van maatschappelijke verantwoordelijkheid, en ook
omdat achter die cijfers soms armoede schuilgaat en dikwijls een dreun in
het vertrouwen in de betrouwbaarheid van de overheid.Dat betreft allereerst de berekening van de toegestane hoeveelheid die
gekoppeld is aan de referentiejaren 1995, 1996 en 1997. In die jaren hadden
zeer veel pluimveehouders aanzienlijk minder dieren op hun bedrijf dan eerder.
In die jaren was ook de zogenaamde 30%-kortingsregeling van toepassing. Als
de minister dan zegt dat de drie bestaande stelsels – hou het maar eens
uit elkaar – in hun onderlinge relatie rechtvaardig zijn, dan mag ik
toch opmerken dat de mestproductierechten refereren aan het jaar 1986? Veel
pluimveehouders beklagen zich over het feit dat zowel tijdelijke leegstand
als verminderde bezetting als gevolg van bedrijfsaanpassing leidt tot minder
productierechten en dat dat met dit stelsel van referentiejaren niet wordt
opgelost.Daar komt bij dat de keuze voor een systeem van doelvoorschriften, waar
wij op zich achterstaan, het systeem dus van verliesnormen, onvoldoende rekening
houdt met onverklaarbare verliezen. Die verliezen kunnen leiden tot aanzienlijke
heffingen en dat zal weer leiden tot een zeer groot aantal procedures. Dat
lijkt niet de goede weg. Is de minister zich bewust van deze scheve verhoudingen
en kan hiervoor een oplossing worden gevonden?De minister hanteert een nieuwe definitie van het begrip "latente ruimte".
Die latente ruimte ontstond in 1986, toen de productierechten werden toegekend
op basis van het aantal dieren op enig moment in 1986. Dat is dus een ander
systeem, volgens Bartjens, dan de gemiddelde bezetting. Is het onredelijk
uit te gaan van de optimale bezetting als norm in een sector die zelf op bevriezing
heeft aangedrongen en die bijna een jaar heeft moeten wachten op een coregulering
die dat bevestigt?Een ondernemer in de veehouderij gaat niet uit van tijdelijke leegstand,
sanering als norm, maar van de hoeveelheid waarvoor hij optimaal – dat
is iets anders dan maximaal – heeft geïnvesteerd. Daar dacht hij
op te kunnen en mogen rekenen. In de referentiejaren gold voor vele pluimveehouders
ook nog de 30%-kortingsregeling. Als de minister stelt dat het hanteren van
de optimale bezetting toch tot uitbreiding leidt, gaat hij voorbij aan het
elders gehanteerde begrip latente ruimte en aan de bepaling dat bij vervreemding
sowieso 25% afroming plaats vindt. Vanuit de optiek van een zorgvuldige ondernemer
komt de nieuwe begripshantering niet neer op een bevriezing maar op een soms
drastische inkrimping!In dit verband heb ik nog een feitelijke vraag. Betreffen de percentages
over de latente ruimte in de memorie van antwoord over 1995, 1996 en 1997
alleen de pluimveehouderij of zijn de varkens daarbij inbegrepen?Ondersteunende coregulering, bevordering mestafzet, meedenken met de sector
over de uitvoering, en tot slot een regeling voor de hardheidsgevallen en
knelpunten. Een inzet tot zelfregulering verdient een adequaat antwoord op
de praktijk, waarbij ook wij ervan uitgaan dat dit niet mag leiden tot uitbreiding
op macroniveau. In dit verband speelt ook de kwestie van de onverklaarbare
verliezen, oplopend tot 15%. Deze zijn niet onbelangrijk voor de berekeningen
en de normstelling. Waarom verbindt de minister geen consequenties aan het
gegeven dat wetenschappelijk niet verklaard kan worden waar deze verliezen
vandaan komen?Ook op een andere wijze valt naar ons oordeel de "lichte" afroming van
25% bij de verhandeling harder uit dan uit dit cijfer blijkt, omdat in de voorgestelde systematiek een einde komt aan de onderlinge inwisselbaarheid
van het varkens- en pluimveequotum. Wij kunnen hier begrip voor opbrengen,
maar deelt de minister onze conclusie dat er voor velen feitelijk van een
verzwaring van het afromingspercentage sprake is?En dan is er nog de tamelijk omvangrijke categorie pluimveehouders, die
zich overvallen voelen door de maatregel van 6 november 1998. Sommigen hadden
extra dieren aangekocht boven het niveau van hun rechten in de verwachting
in de loop van dat boekjaar, nog anderhalve maand, de benodigde rechten middels
koop te kunnen aanvullen. Anderen hadden de verwachting dat de bevriezingsmaatregel
zeer snel gevolgd zou worden door de invoering van een stelsel van pluimveerechten.
Weer anderen hadden dieren aangekocht en nog niet geleverd gekregen. Weer
anderen hadden indicaties dat er een tijdelijke regeling voor het gebruik
van fosfaat zou komen. Sommigen hoefden als optant voor het project "Het zuivere
ei" geen pluimveerechten in een vroegtijdig stadium aan te kopen.Wij hebben de minister nadrukkelijk gevraagd coulant te zijn. Dat betekent
niet dat wij aperte gevallen van opzettelijke wetsontduiking willen gedogen.
Sommige hardheidsgevallen zijn erkend, maar in het algemeen is de zelfregulering
van de sector naar ons gevoel beantwoord met een te strikte en volgens velen
harde en als onbetrouwbaar ervaren reactie.Het argument dat de minister aanvoert in de memorie van antwoord, dat
een wat royalere houding niet correspondeert met de doelstelling van bevriezing,
gaat voorbij aan de norm dat bij verwerving al een afroming van 25% als norm
plaats vindt. Op grond van de afknijpende interpretatie van dat begrip is
dat in vele gevallen meer dan 35%. Wij zien gaarne dat de minister deze stelling
nader onderbouwt.Afgezien hiervan zou het goed zijn voor de minister om eens met de handen
in de zakken op getroffen bedrijven rond te lopen en eens te horen hoe diep
teleurgesteld en gefrustreerd vele goedwillende, vooruitstrevende en dikwijls
zeer gezagsgetrouwe ondernemers zijn in de houding van deze, hun overheid.
De minister van LNV heeft volgens eigen zeggen niet veel op met woordvoeders
die een nauwe band hebben of hadden met de sector, maar ik kan hem verzekeren
dat die nauwe band ook in staat stelt tot kritisch oordelen en tot onderscheid
maken tussen overdrijving en misbruik aan de ene kant en het volgen van de
normale praktijken en goed vertrouwen aan de andere kant. Onze fractie sluit
zich aan bij de vraag van RPF, GPV en SGP waarom onomkeerbare investeringsbeslissingen
niet als uitgangspunt worden genomen. Als de minister bij een kostbaar investeringsproces
halverwege de bijl laat vallen, is dat niet goed. Wij vragen de minister zijn
harde standpunt te herzien.Boeren kopen toch niet voor de lol ammoniakrechten, om te ontdekken dat
hun investeringen waardeloos zijn geworden, omdat de milieuvergunningsprocedure
op 6 november 1998 nog niet was afgerond? Wie de praktijk kent, kan niet met
droge ogen beweren, zoals de minister doet, dat er geen voorzieningen voor
individuele hardheidsgevallen nodig zijn, want dat "voor alle onbillijkheden
van overwegende aard" een oplossing is gegeven. Wij kennen de minister van
LNV als een redelijk en rechtvaardig mens en wij vragen hem daarom toch nog
eens te kijken naar oplossingen voor deze gevallen. Met meer dan gewone belangstelling
zullen wij het antwoord van de minister afwachten.Het belangrijkste van de voorliggende wetswijziging is dat het slot weer
van de sector gaat. Deze introductie van pluimveerechten komt te laat, maar
beter laat dan nooit. Wij bepleiten op een drietal punten een tegemoetkoming
van de minister, zo zal zijn duidelijk geworden na onze inbreng: - uitbreiding van de knelgevallenregeling;- een tegemoetkomende behandeling
van pluimveehouders die zich in goede trouw niet onmiddellijk hebben kunnen
houden aan de maatregelen van 6 november 1998. Hierbij gaat het vooral om
gevallen waarin het niet invullen van gegronde verwachtingen een faillissement
of minstens zeer zware economische averij zou hebben betekend;- geef
zekerheid over de productieomvang op lange termijn. Alleen zo kan de sector
zich toekomstgericht, economisch weerbaar en milieubewust opstellen.Wij wachten met belangstelling en spanning de antwoorden van de regering
af.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Mijn fractie betreurt het dat de minister van LNV hier vanavond
niet aanwezig kan zijn, maar zij is verheugd dat de minister van VROM aanwezig
is om de eerste termijn mee te maken. Het kan verkeren, het ene moment praat
je op internationaal niveau over mondiale milieuproblemen, het andere moment
sta je in deze Kamer om over kippenmest te praten.Centraal in het wetsvoorstel over de regulerende mineralenheffing staan
de aanscherping van de verliesnormen en de verbreding van de reikwijdte van
het Minas-stelsel. Dat is geen vrijblijvende aangelegenheid, aangezien Nederland
door de Europese Commissie in gebreke is gesteld in verband met het niet nakomen
van de verplichtingen inzake de Nitraatrichtlijn. Het is goed dat er duidelijkheid
komt over het verdere traject. Nederland moet in Brussel nog voor het examen
slagen, dus het kan geen kwaad te laten zien dat het ons ernst is met de Nitraatrichtlijn.Het wetsvoorstel is op 6 oktober 1999 bij de Tweede Kamer ingediend. Over
de datum van invoering staat in de memorie van toelichting dat bij de akker-
en tuinbouwbedrijven 1 januari 2000 niet tot de mogelijkheden behoort, omdat
een voorbereidingstraject van ten minste zes maanden nodig is om de bedrijven
vertrouwd te maken met het stelsel van regulerende mineralenheffingen, zodat
zij hun bedrijfsvoering en administratie op het heffingenstelsel kunnen afstemmen.Invoering was op dat moment voorzien op 1 januari 2001. Deze toelichting
gaat er blijkbaar van uit dat er voor deze categorie bedrijven tussen het
moment van aanvaarding van de wet en het moment van inwerkingtreding op z'n
minst een periode van een halfjaar moet zitten.Inmiddels is er de nodige vertraging opgetreden, zoals de heer Van Gennip
al opmerkte, maar het is toch de bedoeling dat de maatregelen met ingang van
1 januari 2001 van kracht worden. Dat is binnen een maand na
nu. Als mijn fractie het goed ziet, geldt deze datum inmiddels ook voor de
akker- en tuinbouwbedrijven. Als dat het geval is, hoe zit het dan met de
in de memorie van toelichting genoemde voorbereidingstijd van een halfjaar
voor deze sector? Moet uit deze gang van zaken worden opgemaakt dat de voorbereidingstijd
onder druk van Brussel formeel gezien is ingedikt tot nog geen maand? Wordt
nu tegen de sector gezegd dat deze wist dat de wet eraan kwam en voldoende
tijd had om zich voor te bereiden?Werkende weg is bij nota van wijziging een versoepeling aangebracht in
de eerder voorziene aanscherping van de normen. Gaarne ook een toelichting
op dit punt. Mijn fractie kan enerzijds wel begrip opbrengen voor de versoepeling –
er is immers ook nog zoiets als een draagvlak – maar anderzijds is mijn
fractie als het gaat om het mestdossier uiterst beducht voor versoepeling.
Er is te veel gebeurd in de loop van de jaren om zonder slag of stoot in te
kunnen stemmen met een versoepeling. Die toelichting stelt mijn fractie temeer
op prijs omdat in de memorie van toelichting eigenlijk heel stellig wordt
aangegeven dat de voorgestelde aanscherpingen van de mestregelgeving in het
kader van het aanvullend stikstofbeleid als een minimaal noodzakelijke stap
wordt beschouwd in het uitvoeringstraject van de Nitraatrichtlijn. Blijkbaar
was deze formulering wat te sterk, want er kon toch nog een versoepeling worden
aangebracht. Daar komt bij dat in de memorie van toelichting wordt aangegeven
dat uit de resultaten van het Project praktijkcijfers, waarin 240 representatieve
agrarische bedrijven meedoen, is gebleken dat het uit landbouwkundig oogpunt
mogelijk is. Gaarne hoor ik een toelichting op de versoepeling.Voorzitter! Bij de behandeling aan de overzijde is verrassend veel aandacht
besteed aan het aspect uitvoering en handhaving. Daarover kan ik op dit moment
dus kort zijn. Hoe dan ook, voor het Bureau heffingen komt er andermaal een
forse taakverzwaring aanzetten. Daar kan inderdaad niet lichtvaardig over
gedacht worden. Aan de overzijde is gepleit voor het uitvoeren van een externe
audit ten aanzien van Bureau heffingen. De minister heeft daarop gezegd dat
hij graag zelf de gelegenheid wil krijgen om een en ander op een rij te zetten.
Wellicht heeft mijn fractie het gemist, maar kan de minister alsnog aangeven
wat zijn bevindingen zijn op dit vlak? Is hij inmiddels klaar met het op een
rij zetten van een en ander? Is Bureau heffingen zowel kwantitatief als kwalitatief
in staat om deze nieuwe taak erbij te nemen?Tot slot een vraag met betrekking tot de voorgenomen monitoring, het managementinstrument
bij uitstek van de laatste jaren. Er is een adviescommissie ingesteld onder
voorzitterschap van prof. Spiertz. De rapportage is net binnen. Wellicht dat
de minister kans ziet er een eerste reactie op te geven.En dan nu het stelsel van pluimveerechten. De fractie van D66 kan zich
achter de doelstelling van het wetsvoorstel scharen. Gelet op de noodzaak
om op afzienbare termijn een evenwicht op de mestmarkt te bereiken en gelet
op de constatering dat de pluimveesector na de varkenssector de grootste bijdrage
levert aan het totaal van mestoverschotten op de veehouderijbedrijven, valt
er niet aan te ontkomen om nu ook de landelijke groei van de pluimveestapel
een halt toe te roepen. Met de voorgestelde bevriezing is overigens nadrukkelijk
niet gekozen voor een beperking van de omvang van de pluimveestapel. In die
zin is het verschil met de varkenssector uiteraard markant, omdat voor deze
sector uitdrukkelijk is gekozen voor een inkrimping. De keuze voor bevriezing
in plaats van inkrimping heeft tot gevolg dat de kans op juridische complicaties
is verkleind.En hoewel mijn fractie zich kan vinden in de benadering van de regering
dat er in casu geen sprake is van een schadeplicht bij de invoering van het
stelsel van pluimveerechten, kan toch niet worden voorkomen dat ergens in
het achterhoofd iets blijft knagen. Buiten twijfel staat dat pluimveerechten
als vermogensrechten aangemerkt worden. Het blijft dan toch de vraag of er
wel een voldoende balans is gevonden op het punt van rechten en plichten.
Vermogensrechten worden linksom of rechtsom immers door de overheid, de Belastingdienst,
betrokken bij de vermogensbelasting. Ook in het kader van de successiewetgeving
spelen deze vermogensrechten een rol. Het blijft dan merkwaardig om te constateren
dat dezelfde overheid die in het kader van de belastingwetgeving de hand ophoudt
als het gaat om productierechten, niet thuis geeft als het gaat om het inperken
daarvan. Natuurlijk, bij het onderhavige stelsel gaat het niet om inkorten,
maar om het bevriezen van productierechten. De vergelijking met de varkenssector
gaat, zoals gezegd, mank. Dat neemt niet weg dat mijn fractie bij lezing van
de desbetreffende passages in de memorie van toelichting wederom het gevoel
kreeg dat er iets schuurt op dit punt.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt echter inkrimping
van de pluimveestapel niet ten principale uitgesloten. Sterker nog, gesproken
wordt over eventuele nadere maatregelen in het jaar 2000, afhankelijk van
enerzijds ontwikkelingen op het vlak van de mestexport en -verbranding en
anderzijds de voorstellen daaromtrent in het door de sector op te stellen
herstructureringsplan. Mijn fractie vindt het van belang, nadere informatie
te verkrijgen over de stand van zaken in de pluimveesector op dit moment.
Allereerst gaat het om het aantal kippen. In de memorie van toelichting wordt
nog gewag gemaakt van een toename van het aantal kippen van ruim 89 miljoen
in het jaar 1995 tot ruim 98 miljoen in het jaar 1998. Wat zijn de gegevens
van eind 2000? Van belang is verder hoe het staat met de mestexport, die immers
ver achterbleef bij de prognoses uit de Integrale notitie. Inmiddels is een
en ander misschien weer wat aangetrokken. Wij horen het graag. Wat zijn de
ontwikkelingen op het vlak van de mestverbranding?Inmiddels is de nodige tijd verstreken tussen het moment dat de maatregelen
zijn aangekondigd, het fatale moment van 6 november 1998, en de plenaire behandeling
in deze Kamer. Het is op zijn minst interessant om te vernemen hoe de pluimveesector
sedertdien is gevaren. Als uit de cijfers zou blijken dat er thans meer kippen
zijn dan in 1998, betekent dit dat de voorliggende wet voor de sector per
saldo een inkrimping tot gevolg heeft. Zeker, gesteld kan worden dat vanaf
de datum van 6 november 1998 elke pluimveehouder rekening kon gaan houden
met de komende bevriezing, maar inmiddels zijn wij ruim twee jaar verder.
Dat is voor een ondernemer met zijn bedrijfsvoering een hele tijd. Hoe beoordeelt
de minister deze gang van zaken, waarbij de sector als het ware
twee jaar lang aan een virtueel maximum is gehouden? Hoe moet de ontwikkeling
van de pluimveestapel worden bezien tegen de achtergrond van de meer algemene
constatering van bijvoorbeeld het RIVM dat in het jaar 2003 het landelijk
mestoverschot niet op 27 miljoen kilogram fosfaat zou uitkomen, maar op 30
miljoen kilogram fosfaat. Heeft deze zorgelijke ontwikkeling nog consequenties
voor de pluimveesector? Overigens, hoe hard zijn de cijfers van het RIVM?
In de memorie van antwoord aan deze Kamer maakt de minister melding van het
feit dat het weekblad Boerderij, bijvoorbeeld, uitkomt op een landelijk mestoverschot
dat maar liefst 13 miljoen kilogram fosfaat lager ligt dan de genoemde 27
miljoen. Van deze verschillen kan niet gezegd worden dat zij "too close to
call" zijn. Er zich echt een enorm gat tussen.In de memorie van antwoord komt de minister eigenlijk niet veel verder
dan te constateren – in het verlengde van hetgeen Wim Kan ooit heeft
gezegd – dat voorspellen moeilijk is, zeker als het om de toekomst gaat.
Een verder antwoord geeft aan dat het verschil in uitkomsten zich laat verklaren
door het feit dat er thans geen eenduidige definitie van het begrip mestoverschot
bestaat. Met LTO-Nederland is dan ook afgesproken dat de gezamenlijke werkgroep
een protocol gaat opstellen voor het berekenen van het mestoverschot, opdat
in het jaar 2001 voor alle partijen een helder beeld bestaat van het landelijk
mestoverschot. Dat is allemaal mooi, maar is het, eufemistisch gezegd, niet
wat laat? Wordt met deze constatering niet de bijl aan de wortel van de aanpak
van het mestoverschot gelegd? Is het niet zo dat de gehele aanpak is gebaseerd
op het terugdringen van een in omvang vastgesteld overschot? De grote strijd
met de varkenssector, die thans voor de Hoge Raad nog wordt uitgevochten,
is toch gelegen in het feit dat de inkrimping heeft plaatsgevonden om het
mestoverschot aan te pakken? Als nu tussen neus en lippen wordt aangegeven
dat er inderdaad ook heel anders gedacht kan worden over de omvang van het
mestoverschot, is dat op zijn minst een zorgelijke constatering. Aangenomen
dat de cijfers van Boerderij de waarheid benaderen, zouden er toch vraagtekens
geplaatst kunnen worden bij aard en omvang van de maatregelen in zowel de
varkenssector als de pluimveesector. Het zal niet verbazen dat mijn fractie
ook op dit punt graag een toelichting van de minister wil horen.Dan de relatie tussen het stelsel van pluimveerechten en het nieuwe stelsel
van mestafzetovereenkomsten. In principe geldt het stelsel van pluimveerechten
maar voor een jaar, omdat in 2002 het nieuwe systeem van mestafzetovereenkomsten
van kracht wordt. In principe, want het is de bedoeling dat het stelsel van
pluimveerechten nog tot 2005 oploopt met de mestafzetcontracten. Pluimveehouders
zijn als het ware drie jaar vastgeklonken aan twee stelsels, met alle gevolgen
van dien. Want stel nu dat pluimveehouders bijvoorbeeld kans zien om in het
jaar 2002 aanmerkelijk meer mest af te zetten dan zij kunnen produceren op
basis van hun pluimveerechten, dan zitten deze voorlopers toch in de knel?
Juist degenen die dus kans zien door goed beleid hun mest op verantwoorde
wijze kwijt te raken, zetten wij vast op een toevallig maximum uit 1996, 1997
of 1998. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Gaarne een toelichting op de
samenhang tussen beide stelsels.In artikel 58e van het wetsvoorstel is ter versterking van de handhaafbaarheid
voorzien in een complementair instrument. De minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij heeft de bevoegdheid om een bedrijf dat het pluimveerecht heeft
overschreden een quotum op te leggen dat niet uitgaat van een gemiddelde mestproductie
door kippen en kalkoenen in een jaar, maar van een absoluut plafond dat op
elk moment in het jaar geldt: het dagquotum. Van belang hierbij is de wijze
waarop het maximum wordt vastgesteld: het aantal kippen en kalkoenen dat overeenkomstig
het pluimveerecht gemiddeld gedurende het jaar mag worden gehouden, vermeerderd
met 15%.Wat betreft de handhaafbaarheid van het dagquotum heeft de minister opgemerkt
dat de Algemene inspectiedienst dat bij een bedrijfsbezoek via een telling
kan controleren. Dat overtuigt mijn fractie niet geheel. Het handhaven op
deze wijze staat of valt dus met de mogelijkheid van de AID om echt accuraat
te kunnen tellen. Nu zijn er dezer dagen voorbeelden te over waaruit blijkt
dat precies tellen niet gemakkelijk is. Bush heeft gewonnen, maar Gore heeft
niet verloren. En dan nog, het tellen geeft alleen de situatie op een moment
aan, en dat geeft geen garanties voor de overige dagen. Maar goed, als dan
gekozen wordt voor het systeem van het opleggen van een dagquotum, waarom
wordt dat quotum niet gewoon gezet ter hoogte van het pluimveerecht, dus zonder
ophoging met 15%? Het gaat hier immers om bedrijven die stelselmatig de regels
aan hun laars lappen en die jaar in, jaar uit het jaarplafond fors overschrijden?
Waarom deze bedrijven niet echt aanpakken door een straks dagquotum in te
voeren? En ten slotte, waarom is er niet voor gekozen om bedrijven die jaar
in, jaar uit het jaarplafond overschrijden met behulp van stevige dwangsommen
in het gareel te houden? Artikel 71a maakt dat immers mogelijk. Uit een oogpunt
van controle en handhaving is dat per saldo veel eenvoudiger. Kan de minister
kortom beargumenteren wat nu precies de toegevoegde waarde van dit aanvullend
instrumentarium is? Of moet uit de memorie van antwoord worden afgeleid dat
de minister eigenlijk toch niet van plan is dit instrument te activeren? Als
dat zo is, dan is het goed hierover nu maar klare wijn te schenken. In de
memorie van antwoord staat namelijk dat het belang van het dagquotum niet
zo groot meer is, gelet op de voorziene expiratie van het stelsel van pluimveerechten
per 2005. Dit wisten wij tevoren. Als men nu van mening is dat het instrument
geen echt toegevoegde waarde meer heeft, moeten wij dat maar uitspreken.Hier wordt de link gelegd met het stelsel van mestafzetrechten. En dan
wordt het toch ingewikkeld. Want stel nu dat een pluimveehouder inderdaad
jaar in, jaar uit het jaarplafond overschrijdt, maar er wel tegelijkertijd
vanaf 2002 kans toe ziet om zijn mestafzet keurig via contracten kwijt te
raken en dus naar letter en geest van het nieuwe stelsel werkt: is de minister
dan toch van plan deze pluimveehouder aan een dagquotum te gaan binden?Al met al sluit mijn fractie niet uit dat de conclusie getrokken kan worden
dat het opleggen van een dagquotum in feite overbodig is, lastig te handhaven
is en in de huidige opzet de bedrijfsvoering maar beperkt frustreert
en dus als complementair instrument achterwege kan blijven. Kan de minister
zich hierbij aansluiten?Tot slot nog een vraag over biologische pluimveehouders. De minister zou
nog bezien in hoeverre de afromingsregel een reële belemmering vormt
voor biologische pluimveehouders. Het zou goed zijn om voor de inwerkingtreding
van deze wet daarover duidelijkheid te verschaffen. Kan de minister hier de
laatste stand van zaken melden? Hetzelfde geldt voor de afroming bij bedrijfsverplaatsingen.De heer Rabbinge (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik wil graag twee opmerkingen vooraf maken. De
eerste is dat het erg plezierig is hier te spreken met de minister van VROM,
omdat de reden waarom deze wetgeving tot stand wordt gebracht geen landbouwkundige
of teelttechnische is, maar een milieukundige. Het is daarom goed dat, ondanks
het feit dat de eerstverantwoordelijke de minister van LNV is, de minister
van VROM hier zit om met de Kamer van gedachten te wisselen.Mijn tweede opmerking vooraf heeft te maken met het historisch perspectief
waarop ook collega Van Gennip duidde. Het is goed ons te realiseren dat tot
aan het begin van de vorige eeuw mest een bijzonder schaars artikel was. Friese
mestvaarders die mest transporteerden van Friesland naar Vlaanderen om in
het kader van het drieslagstelsel de bodemvruchtbaarheid te bevorderen, zijn
daar behoorlijk rijk mee geworden. Het betrof een systeem waarin mest echt
waarde had. Het was het goud dat moest worden gebruikt voor instandhouding
van de bodemvruchtbaarheid. Toen wij er in het begin van de vorige eeuw in
slaagden om via artificiële weg op industriële wijze kunstmest te
vervaardigen, konden wij in een keer de bodemvruchtbaarheid enorm vergroten
en de productiviteit gigantisch laten stijgen. Daar plukken wij nu de vruchten
van. Soms plukken wij daar ook de wrange vruchten van als wij zien dat wij
via geïmporteerd veevoer veel bodemvruchtbaarheid van elders hierheen
gehaald wordt, vaak geproduceerd met veel externe input hetgeen uiteindelijk
heeft geleid tot een milieuprobleem. En daar gaat het vandaag om.De noodzaak om grenzen te stellen aan de omvang van een activiteit die
milieubelastend is, is in de ogen van de PvdA onomstreden. Er zijn dan ook
geen inhoudelijke bezwaren tegen de instelling van een stelsel van pluimveerechten
en ook tegen de aanscherping van de normen van het stelsel van regulerende
mineralenheffingen. Toch blijven er twijfels. In de memorie van antwoord op
wetsvoorstel 26473 worden de verschillende vragen van de fracties uit de Eerste
Kamer uitgebreid beantwoord. De uiteenzetting over de verschillende rechten
en de verschillen tussen varkensrechten en pluimveerechten is vanuit het gegeven
historische verloop, waarbij met de varkensrechten meer werd beoogd dan het
stellen van een bovengrens – men beoogde ook tot een herstructurering
en een reconstructie te komen – begrijpelijk. Toch schept het veel onduidelijkheid
en is het voor een individuele boer moeilijk te begrijpen. In de memorie van
antwoord wordt gepoogd met tabellen de verschillen tussen de varkensrechten,
mestproductierechten en pluimveerechten uiteen te zetten en wordt betoogd
dat de uiteindelijke doelstellingen voor dit systeem van productierechten,
de mineralenaangiftestelsels en de nog te introduceren systemen van mestafzetcontracten
zijn: 1. het terugdringen van het mineralenoverschot op de nationale mineralenbalans –
ik wees er al op dat er als gevolg van de import van grote hoeveelheden veevoer
nogal wat mineralen binnenkomen, waardoor de nationale mineralenbalans is
verstoord – en 2. het realiseren van de Europese nitraatrichtlijn voor
oppervlakte- en grondwater. De ontwikkelde systemen moeten die verschillende
doelstellingen naderbij brengen.De nu geïntroduceerde pluimveerechten beogen bij te dragen aan doelstelling
1 en zullen, aldus de memorie van toelichting, binnen 3 tot 4 jaar overbodig
zijn en daarom in 2005 worden opgeheven. Dat is evenwel de vraag, want het
introduceren van dit systeem en het ontstaan van een economische waarde, want
verhandelbaarheid is mogelijk, zal bij afschaffing problemen veroorzaken.
Immers, door het creëren van rechten en door ze verhandelbaar te maken
is er potentiële economische waarde gecreëerd. Die verschijnt op
de balans en moet in 2 of 3 jaar worden afgebouwd. Wat stelt de minister zich
daarbij voor?Het vertrouwen van de minister in het nieuw te introduceren systeem van
afzetcontracten is groot. Daarom zegt men dat die pluimveerechten binnenkort
overbodig zullen zijn. Wij gaan daar nu niet op in, omdat wetsvoorstel 27276
niet nu, maar eerst in februari of maart aan de orde is. Wel is nu aan de
orde waarom dit systeem van pluimveerechten wordt geïntroduceerd terwijl
ervan wordt uitgegaan dat het over twee of drie jaar al niet meer nodig is.
Ook is het de vraag of hier doelstelling 1 wel in voldoende mate mee wordt
gerealiseerd als wij weten dat de pluimveesector slechts een relatief zeer
kleine bijdrage aan de totale mineralenbalans voor nitraat levert. De belangrijkste
bijdrage daaraan wordt immers niet door de intensieve veehouderij, de pluimveesector
en de varkenssector, geleverd doch door de rundveehouderij. Daarop is geen
beleid gericht. Het beleid dat nu gericht is op de pluimveehouderij om een
bovengrens aan de omvang van die sector te geven, kan dan ook alleen worden
begrepen en aanvaard als daarbij de verschuiving van de ene naar de andere
bedrijfstak wordt betrokken. Nitraat is evenwel ontoereikend als beleidsgrondslag
om negatieve milieueffecten te minimaliseren. Dat zou anders zijn als ook
fosfaat als basis wordt gehanteerd, doch dat is nu juist niet zolang geleden
overboord gezet. In de memorie van antwoord wordt daarover geen duidelijkheid
gegeven. Wellicht kan de minister dat alsnog doen.Twijfels over de adequaatheid van de instrumenten voor het realiseren
van doelstelling 1 blijven. Nog sterker zijn die ten aanzien van doelstelling
2, het voldoen aan de nitraatrichtlijn. De Europese Commissie heeft grote
twijfels over Minas en dat komt mede door de wijze waarop het beleid inzake
Minas is gepresenteerd. In principe is Minas natuurlijk een prachtig systeem,
aan de hand waarvan men in feite gedwongen wordt de mineralenbalans bij te
houden. Dat kan als managementinstrument heel goed helpen bij het zorgvuldig,
doeltreffend en doelmatig omgaan met mineralen. Daarom is het voor mijn fractie
van belang dat het mineralen aangiftesysteem inderdaad breed
wordt ingevoerd. Mijn fractie ondersteunt daarom het wetsvoorstel inzake uitbreiding
van dit systeem. Akkerbouwers die zeggen dat zij bang zijn dat zij hierdoor
meer kunstmest en minder dierlijke mest zullen gaan gebruiken, hebben in feite
niets te vrezen, want de herkoppeling van dierlijke en plantaardige productie
kan, zo is wel in verschillende proeven gebleken, leiden tot zodanige productiesystemen
dat een hoge productie ruim beneden de nitraatnormen mogelijk wordt. De heer
Van Gennip sprak er in feite ook al over, toen hij het proefbedrijf de Minderhouthoeve
aanhaalde, waar dat in volle omvang wordt bewezen. In feite geldt dit ook
bij De Marke, een ander proefbedrijf, dat zich zelfs zo ongeveer op de meest
schrale grond van Nederland bevindt. Als het daar al kan, moet het zeker op
de rijkere gronden kunnen.Het is wel de vraag of bij die bedrijven met een hoge productie of de
ver doorgevoerde boekhoudkundige systematiek van het wetsvoorstel, de statische
forfaitaire normen en de afwezigheid van enige differentiatie naar productieomstandigheden –
noch grondsoort, noch bedrijfsgrootte, noch bedrijfsstructuur – niet
zal leiden tot contraproductieve resultaten. Je bevriest de zaak immers, wat
je eigenlijk op bedrijfsniveau niet zou moeten doen. Je zou dynamiek en vooruitgang
moeten bevorderen. Een output-controlesysteem, zoals beoogd met Minas, moet
niet worden gefrustreerd door een ver doorgevoerd, juridisch wellicht mooi
boekhoudkundig inputsysteem. Kan de minister ingaan op de vraag, hoe hij de
in de memorie van antwoord gegeven beschouwing over verliesnormen en inputnormen
kan rijmen met de resultaten van veel onderzoek? Uit onderzoek blijkt namelijk
dat er nog veel onduidelijkheid is over de meerjarige effecten op bedrijfsniveau
en de niet optredende effecten op het grondwater. Ook recent onderzoek wijst
dit uit. De uitgebreide onderzoeksagenda, die juist door een door LNV en VROM
ingestelde adviescommissie is opgesteld, maakt de twijfels aan alle systemen
waarin van landelijke en forfaitaire normen voor input en output wordt uitgegaan,
alleen maar groter. Daarom is het verstandig, veel meer te werken met een
aantal basisprincipes. En het zou een goed basisprincipe zijn, uit te gaan
van best technical means, en dus niet van vaste bedragen. Op basis van voortschrijdend
inzicht zou men steeds beter kunnen gaan boeren, om zo zowel de productiviteit
als de milieudoeleinden goed te kunnen dienen. Juist een beleid op basis van
zo'n principe is noodzakelijk om voortschrijdende inzichten en technologische
mogelijkheden te benutten. Allerlei statische, vaste bedragen en inputcijfers
bieden schijnduidelijkheid, ze zijn ondoelmatig en ondoeltreffend.Tot nu toe zijn er beperkte bedragen geïnd in het kader van de overschotheffingen
bij Minas. Ik heb begrepen dat er nu zo'n 20 mln. is binnengehaald, maar dat
dit bedrag wellicht nog zal oplopen tot 100 mln. Maar toch komen er miljoenen
binnen. Deze middelen moeten in de ogen van mijn fractie alleen worden aangewend
voor de milieudoelen, dus bijvoorbeeld voor stimulering van nieuwe houderijsystemen,
bedrijfssystemen en onderzoek daarnaar. Kan de minister toezeggen dat hij
op een dergelijke manier zal omgaan met de middelen die binnenkomen door de
overschotheffingen? Met een regulerende heffing, wat het oogmerk van het Minas
is, zou goed gedrag beloond en slecht gedrag gestraft moeten worden. De heffingen
moeten niet worden gebruikt voor een verschuiving van de belastinggrondslag.Voorzitter! Het binnen maatschappelijke en milieukundige normen brengen
van de verschillende veehouderijsystemen heeft de uitdrukkelijke instemming
van mijn fractie, maar het is de vraag of de wegen die wij daarbij bewandelen,
niet te ingewikkeld zijn en of die geen grote handhaafbaarheidslast bij de
overheid leggen. Het is om die reden dat mijn fractie de minister wil vragen,
alles in het werk te stellen om de controlesystemen eenvoudig, transparant
en rechtvaardig te maken. Wij wachten de antwoorden van deze minister, maar
ook van de minister die niet aanwezig is, dan ook met belangstelling af.De heer Van Bruchem (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Deze twee wetsvoorstellen willen wij bezien in
het licht van het algemene mestbeleid. Onze fracties – ik spreek mede
namens de fractie van de SGP – zijn van mening dat het mineralenoverschot
uit een oogpunt van rentmeesterschap in belangrijke mate moet worden teruggedrongen.
Daarbij gaat het om een beperking van de emissie van mineralen naar water
en bodem tot een ecologisch verantwoord niveau, maar ook om het zuinig omspringen
met niet hernieuwbare grondstoffen en energie.Bij dat terugdringen moet wel een aantal criteria in acht worden genomen.
In de eerste plaats is het ecologisch van belang dat de mineralenkringlopen
zo kort mogelijk zijn. In dit licht zetten wij nog steeds vraagtekens bij
de opvatting dat verbranding van pluimveemest een veelbelovend onderdeel van
de oplossing van het mestprobleem vormt. Stikstof en koolstof gaan daarbij
grotendeels de lucht in en deze stoffen kunnen niet meer worden gebruikt voor
de landbouwproductie. Het gevolg is dat er meer stikstofkunstmest moet worden
aangevoerd en de productie daarvan kost meer energie dan het verbranden van
mest oplevert. De andere mineralen, fosfor en kalium, kunnen in theorie worden
afgezet in de kunstmestindustrie, maar die zijn na verbranding veel slechter
bruikbaar dan daarvoor. Bovendien verdwijnt een deel van deze mineralen in
de betonindustrie, zoals in de memorie van antwoord te lezen is. Dan is er
van een kringloop natuurlijk geen sprake meer. Dit klemt temeer daar de fosfaatvoorraden
in de wereld bepaald niet oneindig zijn. Ik heb onlangs gelezen dat wij daarmee
nog zestig jaar vooruit kunnen. Ik heb dit niet kunnen verifiëren, maar
zuinig omgaan met niet hernieuwbare grondstoffen is altijd verstandig. Bovendien
komen bij de verbranding van pluimveemest stikstofoxiden vrij, waarvan sommige
de ozonlaag kunnen aantasten en andere bijdragen tot het broeikaseffect. Die
moeten dus weer worden opgevangen.Het doet mij dan ook deugd dat de regering in de memorie van antwoord
uitdrukkelijk aangeeft dat het hergebruik in de landbouw naar analogie van
de ladder van Lansink bij de afvalproblematiek te verkiezen is boven mestverbranding.
Vanuit dat gezichtspunt is het niet verstandig om een niet optimale oplossingsrichting
zoals verbranding te bevorderen. Er wordt dan immers capaciteit
vastgelegd, wat weer aanbod is dat zijn eigen vraag oproept. Daarmee worden
ook meteen weer andere oplossingsrichtingen belemmerd. Ik verwijs naar een
rapport van ETC-energy van november vorig jaar waarin een aantal betere bewerkingsmethoden
worden genoemd, zoals mestvergisting. Het proces van bewerking moet ervoor
zorgen dat het eindproduct weer in de landbouw kan worden ingezet, in Nederland
of erbuiten, zodat het gebruik van met name kunstmest beperkt kan worden.Een tweede punt dat wij goed in het oog moeten houden, is dat het mestprobleem
een mineralenkwestie is en niet alleen een probleem van dierlijke mest. Een
aantal jaren geleden leefde dit begrip nog breed, het mineraal stond centraal,
maar de laatste jaren lijkt deze visie wat op de achtergrond te geraken, mede
onder invloed van de EU-nitraatrichtlijn, waarin ten onrechte zeer sterk de
nadruk wordt gelegd op dierlijke mest. Ik ben het ook beslist eens met de
stelling in de memorie van antwoord dat er geen overschot van kunstmest, maar
wel een overschot van dierlijke mest is. Er is een mineralenoverschot en dat
wordt veroorzaakt door een te omvangrijk gebruik van kunstmest en dierlijke
mest samen. In het zojuist genoemde rapport wordt ons voorgerekend dat het
mineralenoverschot structureel verdwijnen kan als alle kunstmest zou kunnen
worden vervangen door bewerkte dierlijke mest. Ik betwijfel of dit technisch
mogelijk is, maar het lijkt mij wel het nastreven waard om dit zo dicht mogelijk
te benaderen. Maatregelen waarmee kunstmest in een gunstiger positie komt
ten opzichte van dierlijke mest, zijn dan ook contraproductief en die moeten
vermeden worden. Het buiten beschouwing laten van kunstmestfosfaat bij het
berekenen van het mineralenoverschot, hoe begrijpelijk dit ook is uit een
oogpunt van haalbaarheid, is daarvan een voorbeeld. Hoe staat het hier trouwens
mee? Wordt kunstmestfosfaat vanaf 2001 wel meegerekend bij de bepaling van
het Minas-overschot?In de derde plaats moet het mineralenprobleem zo efficiënt mogelijk
worden aangepakt om de kosten voor de veehouders zo draaglijk mogelijk te
houden en zo weinig mogelijk bedrijven, en dus mensen en gezinnen, in problemen
te brengen. Dit houdt naar onze mening onder meer in dat er niet meer regels
moeten zijn dan wat strikt noodzakelijk is, dat de regels zo goed mogelijk
moeten aansluiten bij de praktijk van de agrarische productie en dat doelvoorschriften
in het algemeen verre de voorkeur verdienen boven middelvoorschriften. Dan
kan de agrariër zelf de meest efficiënte en goedkoopste methode
toepassen om het doel te bereiken.Er moet een beter evenwicht komen tussen reguleren en stimuleren. Wat
dat laatste betreft, vinden onze fracties dat het beleid tekortschiet. Een
voorbeeld vormen de forfaitaire normen waar her en der in het mineralenbeleid
sprake van is – ook in het voorliggende voorstel over de pluimveerechten –
met als gevolg dat degenen die het beter doen, die het milieu per dier minder
belasten, niet worden beloond. De regering zegt in de memorie van antwoord
dat die beloning plaatsvindt via Minas, maar dat is betrekkelijk. Als je beneden
de norm blijft, hoef je weliswaar geen heffing te betalen, maar je wordt er
ook niet extra voor beloond naarmate je daar verder onder duikt. Een agrariër
met een fosfaatoverschot van 39 kilogram per hectare, is net zo goed af als
een die, in de regel met extra kosten, een overschot in de buurt van nul weet
te realiseren. Bovendien zullen varkens- en pluimveehouders in het algemeen
wel kans zien om zoveel mest van het bedrijf af te voeren dat ze geen Minas-heffing
hoeven te betalen, zodat Minas voor deze categorie weinig stimulansen bevat.
Naar onze mening zou iemand die per dier significant minder mineralen in het
milieu brengt, meer dieren moeten kunnen houden. Op die manier wordt de sector
over de hele breedte gestimuleerd om efficiënter met mineralen om te
gaan en kunnen win-winsituaties worden gerealiseerd.Daarmee heb ik een eerste kanttekening gemaakt bij het wetsvoorstel inzake
de pluimveerechten, waar ik nu nader op inga. Laat ik vooropstellen dat onze
fracties instemmen met een volumeregeling voor de pluimveehouderij als sluitstuk –
nu ja, er blijven nog een paar vrije diersoorten over – van andere volumeregelingen.
Ik reken de melkquotering daarbij uitdrukkelijk mee. Uiteindelijk heeft de
rundveehouderij nog steeds het grootste aandeel, meer dan 50%, in de mestproductie
en heeft de melkquotering de grootste bijdrage geleverd aan de oplossing van
het mestprobleem. Sinds 1985 is de mestproductie van de rundveesector meer
gedaald dan of ongeveer net zoveel gedaald als de hele mestproductie van varkenshouderij
en pluimveehouderij samen.Naar onze overtuiging is een oplossing van het mineralenprobleem niet
mogelijk zonder een plafond aan de totale mestproductie. Als dat er niet is,
blijft het dweilen met de kraan open. De regering stelt dat met andere instrumenten –
Minas en de mestafzetcontracten – het evenwicht op de mestmarkt niet
is te realiseren. Onze fracties zijn het daarmee eens. Alleen, het is voor
ons zeer de vraag of Minas en mestafzetcontracten voldoende zullen blijken
te zijn om het evenwicht te handhaven, als het eenmaal bereikt is. Als de
pluimveerechten in 2005 komen te vervallen, dan kunnen de akkerbouwers toch
hun mestafzetcontracten beëindigen en zelf weer kippen gaan houden? Die
potentiële groei van tientallen miljoenen kippen, zoals die ergens wordt
genoemd, komt dan toch weer in beeld? Of zie ik dat verkeerd? Dan laat ik
een eventuele, wat onze fracties betreft, onverhoopte afschaffing van de melkquotering
nog maar buiten beschouwing, die het risico met zich brengt dat er een paar
honderdduizend koeien bij gaan komen. Onze fracties hebben daarom ernstige
bedenkingen of het verstandig is om de verschillende soorten mest- en dierrechten
in 2005 te laten expireren. We hebben natuurlijk nog een jaar of vijf de tijd
om daarover na te denken.Zou het niet voor de hand liggen om het mestevenwicht te handhaven met
hetzelfde instrument waarmee het bereikt is, in plaats van volledig te vertrouwen
op instrumenten die kennelijk minder effectief zijn? Er komen, volgens de
huidige plannen, vanaf 2002 drie regulerende systemen naast elkaar –
afgezien van ammoniakrechten en melkquota – met uiteindelijk hetzelfde
doel. Vervolgens wordt in 2005 de meest effectieve en waarschijnlijk minst
lastig te handhaven regeling van de drie overboord gezet, daarmee tegelijkertijd
voor tientallen en misschien wel honderden miljoenen aan investeringen
waardeloos makend. Kan de regering mij de logica achter deze benadering uitleggen?Wij erkennen overigens dat deze dier- en mestrechten een zekere starheid
in de bedrijfsstructuur kunnen brengen. Dat zal waarschijnlijk ook wel de
reden zijn waarom althans de minister van landbouw er af wil, want die heeft
een hekel aan starheid; hij wil, hoe dan ook, dynamiek. Maar aan dat bezwaar
kan tegemoet worden gekomen door een flexibilisering, zodat bijvoorbeeld de
omschakeling van de ene diersoort naar de andere gemakkelijker wordt, uiteraard
zonder bezwaar voor de mestmarkt.Mijnheer de voorzitter! Ik had het zo-even over het ontbreken van evenwicht
op de mestmarkt als belangrijkste motief voor dit wetsvoorstel. De kwestie
is echter dat de omvang van het probleem niet echt duidelijk meer is. Misschien
is er wel helemaal geen probleem meer en is de mestmarkt al ongeveer in evenwicht
of komt ze dat vanzelf. De schattingen van het mestoverschot variëren –
afgaande op de informatie in de memorie van antwoord – van 14 miljoen
kilogram fosfaat tot 30 miljoen kilogram in 2003, waarbij voor mij niet duidelijk
is in hoeverre daarbij al rekening is gehouden met het effect van de verschillende
opkoopregelingen. Hoe zit dat? De laagste schatting is van Boerderij, de hoogste
van het RIVM. In de memorie van antwoord wordt gesteld dat de berekening van
Boerderij onvoldoende deugdelijk is om het beleid aan te passen, maar er wordt
niet ingegaan op de argumenten die Boerderij aanvoert: de werkelijke gehaltes
zijn lager dan de gehanteerde en de rundveestapel krimpt sneller dan wordt
verwacht.Verder staat in de memorie van antwoord dat het mestoverschot in 2001
opnieuw berekend zal worden door een groep deskundigen. Kennelijk is dus niet
bekend hoe het zit, maar het komt mij voor dat er in de berekening van Boerderij
wel een kern van waarheid zit. Dat is een belangrijk punt, want het zou natuurlijk
wat veel gevraagd zijn om mee te werken aan een zeer ingrijpende en rigoureuze
oplossing voor een niet of niet meer bestaand probleem.Ik geef toe dat het bij de invoering van de pluimveerechten als zodanig
niet zo'n grote rol speelt, maar de mate van het mestoverschot zou wel consequenties
moeten hebben voor onder andere de afroompercentages bij de overdracht van
mest- en dierrechten. Dus, mocht het mestoverschot aanzienlijk lager blijken
te zijn dan nu officieel wordt geschat, zou de regering dan bereid zijn om
die afroompercentages te verlagen, zodat de veehouders en dan vooral varkenshouders,
die soms 60% moeten inleveren, waardoor bedrijfsbeëindiging feitelijk
onmogelijk is geworden, niet zwaarder worden belast dan nodig is? Het is trouwens
merkwaardig dat in een regeling die slechts bedoeld is om de groei van de
pluimveestapel een halt toe te roepen, überhaupt een afroming bij overdracht
wordt toegepast. Kunnen de ministers dat toelichten? Het doet ons genoegen
dat onderzocht wordt onder welke voorwaarden de afroming bij bedrijfsverplaatsing
kan worden afgeschaft. Hoe staat het met dat onderzoek?Enkele elementen in het wetsvoorstel staan onze fracties niet aan. Het
belangrijkste is wel het ontbreken van een hardheidsclausule voor niet-voorziene
knelgevallen. Ik geef toe dat de knelgevallenregeling in dit voorstel heel
wat beter is dan die in de Wet herstructurering varkenshouderij, maar daar
was ook alle reden toe. In de memorie van antwoord staat dat de regeling voor
de pluimveesector uit een oogpunt van rechtsgelijkheid niet gunstiger mag
zijn dan voor de varkenssector, maar onze fracties zijn van mening dat de
zeer problematische regeling voor de varkenssector, die nog steeds niet tot
een goed einde is gebracht, niet als maatstaf mag fungeren. Verder zegt de
regering dat een algemene hardheidsclausule zal leiden tot extra mest en bovendien
niet nodig is, omdat alle gevallen keurig geregeld zijn. Als dat laatste inderdaad
zo is, komt er natuurlijk niet meer mest door een echte hardheidsclausule,
want daar wordt immers nooit met succes een beroep op gedaan.Ik denk wel dat er altijd niet-voorziene gevallen zullen zijn, waarvoor
de regeling heel onbillijk uitpakt, bijvoorbeeld voor mensen die net gestart
zijn en vervolgens te maken hebben gekregen met ziekte en vertraging van vergunningen
en dergelijke. We moeten niet vergeten dat de pluimveehouderij inmiddels twee
jaar "op slot" heeft gezeten en dat heeft allerlei gevolgen. Bij alle vergelijkbare
regelingen was er sprake van een aantal onbillijke uitkomsten. Mocht onze
vrees op dit punt worden bewaarheid, ziet de regering dan kans om daar wat
aan te doen, al dan niet in het kader van artikel 58w? Ik denk dan in het
bijzonder aan gevallen waarbij een duidelijk verband bestaat met externe factoren,
zoals ziekte, familieomstandigheden, vertraging in vergunningverlening, enz.
Deze mensen moeten niet dubbel gepakt worden. Ik ga er althans van uit dat
rechtvaardigheid en billijkheid bij de regering vooropstaan en dat het voorkómen
van juridische procedures niet altijd de doorslag mag geven.In dit verband heb ik nog een informatieve vraag. In 1998 waren er 98,7
miljoen stuks pluimvee en in 2000, bij de meitelling, 105,5 miljoen. Aannemelijk
is dat dit laatste aantal hoger is dan het totale aantal pluimveerechten dat
zal worden gehonoreerd. Is er een indicatie te geven van het verschil? Dan
weten we ook wat er feitelijk zal worden ingekrompen.Wij vonden het terecht dat de ondergrens van de regeling bij amendement
is opgetrokken tot 250 stuks. Daarbij gaat het echter om het aantal dat op
"enig moment" aanwezig is. Afgezien van de vraag hoe dat nu precies controleerbaar
is – want dat moment zal niet van tevoren bekend zijn – is dit
in het geheel van het voorstel een wat merkwaardige regel. Bij het pluimveerecht
gaat het immers om een jaargemiddelde, waarbij een overschrijding in de ene
periode kan worden gecompenseerd in een andere. Een hobbyfokker die één
dag in het jaar 251 stuks pluimvee heeft, moet pluimveerechten zien te krijgen
voor een jaargemiddeld van misschien 100 of 150. Dat is toch wat vreemd geregeld.Ik kom op de strafmaat. Als ik het goed begrepen heb, is deze ongeveer
hetzelfde als in vergelijkbare wetten. Is een gevangenisstraf van maximaal
zes jaar echter niet een beetje overdreven als je een paar honderd kippen
te veel houdt? Was het niet beter geweest om een boete op te leggen gerelateerd
aan de mate van overtreding, bijvoorbeeld ƒ 25 voor iedere kip die
te veel gehouden wordt?Ik kom op het voorstel inzake de uitbreiding van Minas met akkerbouw-
en tuinbouwbedrijven en de aanscherping van de mestnormen. Bij
de behandeling van de begroting heb ik al aangegeven dat onze fracties Minas
eigenlijk het enige goede systeem vinden. Alle mineralen worden erbij betrokken
en de individuele agrariër wordt afgerekend op het mestoverschot, dus
op zijn eigen bijdrage aan de milieubelasting. Verliesnormen zijn beter dan
aanvoer- en gebruiksnormen. Een bedrijf met een hoge aanvoer en een hoge productie
kan een kleiner mineralenverlies hebben dan een bedrijf met een lage aanvoer
en een lage productie. Daar zijn voorbeelden van; de heer Rabbinge heeft er
al een paar genoemd. Ik signaleer een verschil in benadering van stikstof
en fosfaat. De aanvoernormen voor fosfaat worden afgeschaft, naar ik meen
met ingang van het nieuwe jaar, maar voor stikstof worden ze binnen afzienbare
tijd juist geïntroduceerd. Zijn er voor dit verschil in behandeling nog
andere argumenten dan de Europese regels?De voorgestelde uitbreiding en complementering van het systeem met akkerbouw-
en tuinbouwbedrijven kan in beginsel onze instemming hebben. Een groot nadeel
van Minas is echter dat het een forse administratie meebrengt, zowel voor
de agrariër als voor de controlerende instanties. De minister van LNV
heeft aan de overzijde gezegd dat een akkerbouwer maar een halfuur nodig heeft
om aan zijn administratieve verplichtingen in het kader van Minas te voldoen.
Kan dat onderbouwd worden? Geldt dit ook voor wat ingewikkelder gemengde bedrijven?
Ik heb geconstateerd dat er bij de behandeling aan de overzijde nog een probleem
lag voor de akkerbouwbedrijven met een intensieveveehouderijtak. Is dat probleem
al opgelost?Onze adhesie met Minas is gebaseerd op de veronderstelling dat het een
effectief en handhaafbaar instrument zou zijn. Ik ben onlangs wel een beetje
geschrokken toen bleek dat de Minas-heffing over 1998 pas bekend was in november
2000 en dat het te betalen bedrag veel hoger was dan werd verwacht. Waarschijnlijk
spelen weersomstandigheden hierbij een rol, maar het is ook niet uit te sluiten
dat agrariërs liever een heffing betalen dan dat zij hun bedrijfsvoering
aanpassen. Aannemelijk is dat bij de voorgestelde aanscherping van de normen
de overschrijding groter wordt. Wij moeten dat natuurlijk over een wat langere
periode bekijken, maar ik ben er niet helemaal gerust op. Een belangrijk probleem
is waarschijnlijk dat veel veehouders geen alternatief hebben. Er blijken
bedrijven te zijn die goed aan de normen voldoen, soms zelfs aan de eindnormen,
maar om dat over de hele breedte te realiseren, zijn geld, toepasbare kennis
en vooral tijd nodig. Realisering van de normen vergt een soms ingrijpende
aanpassing van de bedrijfsvoering. Het is voor onze fracties zeer de vraag
of de sector voor al die processen voldoende tijd krijgt, mede omdat de regelgeving
voortdurend verandert. Bij de voorgestelde aanscherping van de normen wordt
het voor de sector nog moeilijker, terwijl de uitbreiding van het systeem
met 60.000 bedrijven een forse belasting betekent voor de controlerende instanties.
Daar komen volgend jaar de mestafzetcontracten nog bij. Over de problemen
rond het bureau heffingen is door enkele anderen al gesproken. Ik sluit mij
daar graag bij aan.Alleen al om die reden lijkt een vereenvoudiging van Minas wenselijk,
waarbij dan wel alle mineralen in beeld moeten blijven. Enerzijds zetten onze
fracties vraagtekens bij de aanscherping van de normen gelet op het aanpassingsvermogen
van de sector. Anderzijds is de vraag naar het verband tussen de voorgestelde
verliesnormen en de toelaatbare milieubelasting opportuun. Uit de jongste
Milieubalans blijkt dat de oppervlakte fosfaatverzadigde grond vrij snel toeneemt.
Het is voor ons zeer de vraag of een eindnorm van 20 kilo per hectare aan
dat proces een halt kan toeroepen. Hoe kijkt de regering daartegenaan? Als
de fosfaatnorm te ruim is, is natuurlijk ook het mestoverschot groter dan
nu wordt gedacht.Voor stikstof is de situatie tamelijk onduidelijk. Ik stel voorop dat
het doel van de nitraatrichtlijn, de 50 mg-norm, voor onze fracties niet ter
discussie staat. Ik zag een dezer dagen dat de commissie onder het voorzitterschap
van de heer Spiertz concludeert dat het verband tussen het stikstofoverschot,
laat staan de stikstofgift, en het stikstofgehalte van grondwater bepaald
niet duidelijk is en dat bovendien de huidige metingen geen betrouwbaar beeld
opleveren. Dat roept vragen op over de juistheid van de route en het tempo
van het huidige mineralenbeleid. Kan de regering nader ingaan op de ecologische
onderbouwing van de normen? Ik vraag nadrukkelijk om de ecologische onderbouwing
en niet om een onderbouwing vanuit de nitraatrichtlijn. Ik ben er namelijk
niet van overtuigd dat die twee helemaal samenvallen, met name omdat in de
nitraatrichtlijn kunstmest en dierlijke mest toch wat ongelijk worden behandeld,
omdat gewerkt wordt met aanvoernormen in plaats van verliesnormen, waardoor
een intensief landbouwsysteem als het Nederlandse automatisch in een nadelige
positie komt, terwijl daar ecologisch gezien lang niet altijd reden voor is.Het zou dus wel eens zo kunnen zijn dat het voorgenomen beleid ecologisch
gezien nog tekortschiet, terwijl het vanuit de sector bezien al te hard is.
Die spanning is naar onze mening nog volop aanwezig. Zij kan echter wel worden
verminderd. Daarbij moet de aandacht gericht worden op de grondgebonden sectoren.
Ik doe een paar suggesties die niet nieuw zijn. In de eerste plaats dient
het gebruik van dierlijke mest in akkerbouw, tuinbouw en wellicht rundveehouderij
krachtig gestimuleerd te worden, zodat kunstmest wordt vervangen. Naar de
mening van onze fracties is op dit gebied heel wat meer mogelijk dan de memorie
van antwoord stelt. Ik wijs in dit verband op de ervaringen bij de Minderhouthoeve.In de tweede plaats achten onze fracties het wenselijk dat er meer stimulansen
komen om zuinig om te springen met mineralen. Agrariërs en vooral veehouders
die qua mineralenverlies substantieel beneden de normen blijven, moeten daarvoor
worden beloond. Experimenten in die richting blijken goede resultaten op te
leveren. Op dit gebied moet veel meer worden gedaan aan het ontwikkelen van
praktische mogelijkheden tot beperking van de mineralengift. Anders dan tot
dusver moet daarbij meer worden ingespeeld op natuurlijke processen in de
bodem en zullen op regionaal niveau nieuwe arrangementen moeten worden opgesteld
tussen akkerbouw en veehouderij, zodat bepaalde vormen van vruchtwisseling
tot een optimale productie kunnen komen. Onderzoek en toepassing van dergelijke
ontwikkelingen moeten door de overheid krachtig worden gestimuleerd,
eventueel met een deel van de opbrengst van de Minas-heffingen. Ik wacht de
reactie van de regering met belangstelling af.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Ik spreek alleen over wetsvoorstel 26473. Dit wetsvoorstel
beoogt de uitbreidingsmogelijkheden te bevriezen die het bestaande stelsel
biedt voor het houden van kippen en kalkoenen. Aanleiding vormt de explosie
in de groei. In een paar jaar tijd zijn er tientallen miljoenen kippen bij
gekomen. Thans zijn er meer dan 100 miljoen kippen in Nederland. Er waren
veel acties van milieu- en natuurorganisaties tegen deze gevederde invasie,
net als tegen de roze invasie. Aan de overzijde leidde dit tot een motie in
1997, waarin de regering werd verzocht daar snel wat tegen te doen. Wij zijn
nu een dikke drie jaar en vele miljoenen kippen verder. Tegen die motie stemden
de fractie van de SGP, tot mijn grote verbazing de fractie van de RPF en de
fractie-Hendriks.GroenLinks vindt het doel, de bevriezing, te beperkt. Wij staan een inkrimping
voor, onder andere via een snellere sluiting van de legbatterijen en het omschakelen
naar een biologische kippenhouderij. Dat zou veel krachtiger bevorderd moeten
worden. Dat moet op grote schaal geschieden. Door deze extensivering gepaard
gaande met meer milieudruk, is inkrimping van de sector onvermijdelijk. Dat
is ook helemaal niet zo erg, want op het EKO-ei wordt veel meer verdiend.
Aan de overzijde is de fractie van GroenLinks toegezegd dat ervoor gewaakt
zou worden dat biologische bedrijven en bedrijven die willen omschakelen niet
door deze wet in de problemen zullen komen. In wetsartikel 48t is beleidsvrijheid
voor de minister gecreëerd. Loopt dit naar wens en wat zijn de knelpunten?Los van dit wetsvoorstel staat onze kritiek op het oerwoud aan allerlei
misleidende keurmerken. Wellicht heeft deze minister de uitzending van de
VPRO gezien waarin duidelijk werd dat sprake is van een wildgroei met misleidende
informatie. Het ene plaatje is nog mooier dat het andere, er staan boompjes
en weilanden op, het is allemaal groen, maar de kippen zitten gewoon in een
legbatterij. Is de regering bereid om hierin sanerend op te treden?Deze tijdelijke wet is een noodzakelijke tussenstap en onze fractie zal
haar steun er ook zeker niet aan onthouden. Het is een tijdelijk stap totdat
op basis van het advies van de commissie-Alders de mestafzetcontracten zijn
geregeld. Gesproken wordt over 2005 en dan weer 2002. Hoe zit dat precies?
Naast de varkenshouderij levert de pluimveesector een belangrijk aandeel in
het landelijke mestoverschot. In het huidige beleid lees ik de cijfers: in
2003 54 miljoen kilo stikstof en 27 miljoen kilo fosfaat. Dat is allemaal
niet misselijk. Er is dus nog heel veel te doen.Bij dit wetsvoorstel zijn twee amendementen, soms met één
stem meerderheid, aan de overzijde aanvaard. Dat een sierkiphouder en hobbyboer
door het SGP-amendement nu geen 100 maar 250 beesten mag houden, lijkt mij
niet echt dramatisch, hoewel het van ons en van de ministers niet had gehoeven.
Maar dat het amendement op stuk nr. 18 van de VVD is aanvaard, met nota bene
een sleutelrol van de SP, vonden wij toch wel vrij dramatisch. Door PvdA en
D66 werd het amendement zelfs destructief genoemd; zij dreigden om tegen het
wetsvoorstel te stemmen als dit amendement zou worden aanvaard. Waalkens riep:
het standstill-beginsel is dan nog van toepassing. Maar uiteindelijk hebben
zij dat toch niet gedaan. Het hoe en waarom hiervan heb ik niet kunnen volgen.
Kan de minister dat toelichten? De kritiek van D66 en PvdA leek mij namelijk
wel overtuigend.Door dit amendement, dat de bevriezing van latente rechten ontdooide,
komen er 1,5 miljoen kippen meer bij en 500.000 kilogram fosfaat. Dat zou
de overheid nog eens 18 mln. kosten om deze rechten op te kopen. Kan de minister
deze cijfers bevestigen? Als zij juist zijn, waarom heeft de regering dan
niet gezegd: bij aanname hiervan trekken wij het wetsvoorstel in en geldt
het standstill-beginsel? Of is het probleem dat dit standstill-beginsel helemaal
niet leidt tot bevriezing? Dat zou mijn verklaring zijn.Door D66 is aan de overzijde gesteld, dat er altijd landbouwwoordvoerders
zijn die zich tot instrument van de landbouwlobby maken. Bij dit amendement,
dat daar met één stem meerderheid is aangenomen, deel ik deze
beoordeling. Wij hebben dat ook in de Eerste Kamer gezien bij de behandeling
van de Varkenswet. Het deed mij deugd, dat onze fractie zich juridisch niet
heeft vergist toen zij minister van Aartsen volop steunde en dat de rechtbank
te Den Haag deze korting, zonder enorme schadeloosstellingen, in het algemeen
belang achtte. Hoe staat het trouwens met de cassatie die betrokkenen hebben
ingesteld?De heer Van Gennip (CDA):Geldt de diskwalificatie van mensen die uit de landbouwsector voortkomen
en die een bepaald standpunt innemen, in gelijke mate voor mensen die gedurende
de klassenstrijd als arbeider in deze Kamer of aan de overzijde opkwamen voor
de rechten van de arbeidende klasse?De heer Pitstra (GroenLinks):Ik moet toegeven dat ik daarin natuurlijk altijd een beetje selectief
ben. Als hier een woordvoerder, voortkomend uit de milieubeweging, de lobby
van de milieubeweging zou verwoorden, zou ik daar inderdaad heel wat minder
problemen mee hebben. Ik vind echter dat je ook dan enige distantie moet hebben
ten opzichte van de beweging waaruit je voortkomt. In je positie als parlementariër
moet je het algemeen belang dienen en een afweging van belangen maken. Bij
sommige landbouwwoordvoerders – daar reken ik u niet onmiddellijk toe –
is de identificatie met het belang van de landbouwsector toch wel erg groot.De heer Van Gennip (CDA):Niemand betwijfelt de noodzaak om enige afstand van de behartiging van
eigen belangen te hebben. Dat sluit echter niet uit dat juist de kennis die
aanwezig is op grond van een zekere verbondenheid, tot strijdbaarheid, objectiviteit
en een genuanceerde standpuntbepaling kan leiden. Maar ik verheug mij erover
dat de geachte afgevaardigde de heer Pitstra te kennen gaf dat hij in de voorbeeldhantering
uitermate selectief was.De heer Pitstra (GroenLinks):Dat kan ik niet ontkennen. Het is natuurlijk ook altijd een politieke
keuze voor welke lobby je openstaat. Het is bekend dat ik meer opensta voor
de lobby van de dierenbescher ming dan voor die van de legbatterijhouders.
Dat is natuurlijk een politieke keuze; dat geef ik grif toe.Wij hebben destijds de Varkenswet gesteund. Maar ook toen vonden wij dat
er een hardheidsclausule moest zijn. Ik heb toen gezegd: men spreekt wel over
de ongekende samenleving. Van Bruchem zei het ook. Er zijn onvoorziene dingen
die je helemaal niet hebt bedoeld. Wij zouden er dus voor zijn geweest als
er een hardheidsclausule in was opgenomen, bedoeld voor individuele gevallen.
Ik begrijp dat dit aanleiding kan zijn voor subjectiviteit. Men vreest ook
enorme aantallen mensen die op het ministerie afstormen. Maar in het algemeen
zou het bij dit soort operaties verstandig zijn om dat wel te doen. Ik heb
gezien dat de bewindspersonen daar fel tegen zijn. Ik moet dan ook constateren
dat dat er niet in zit.Er zijn op dit moment ook allerlei initiatieven om op een andere manier
van de kippen- en kalkoenenmest af te komen. Het gaat immers ook om 1,5 miljoen
kalkoenen. Zelf heb ik nog steeds een zak kippenmest staan. Ik herinner mij
nog goed het werkbezoek van onze vaste commissie aan een grootschalige legbatterij.
Toen werd de verwachting geschapen dat die mest in een mum van tijd kon worden
geëxporteerd. Maar er was kennelijk zoveel over, dat elk Kamerlid zo'n
grote zak meekreeg.Er wordt veel gesproken over export, over de vervanging van kunstmest
en over verbranding of vergisting. De CDA-fractie in de Eerste Kamer stelde
in de schriftelijke voorbereiding dat zij kunstmest door organische mest wilde
vervangen. Daar zijn wij ook voor, maar ik neem aan dat hier bij het CDA achterzit
dat zij verdergaande krimp van de sector wil voorkomen. De minister voelt
hier niet veel voor, want het zou in strijd met EG-recht zijn als de overheid
daarin actief optreedt. Daarom moet de markt dat zelf maar bepalen. Dat is
niet onze visie. Aan de CDA-fractie heb ik het advies om net als GroenLinks
te kiezen voor biologische landbouw. Daar is kunstmest om vele redenen niet
toegestaan.De heer Rabbinge (PvdA):De heer Pitstra verklaart dat het niet meer de mineralenhuishouding is
die van belang is, maar dat het gaat om de dierlijke mest. Is het wel juist
om te stellen dat om milieutechnische redenen dierlijke mest in alle gevallen
te prefereren is boven kunstmest? Met kunstmest kun je fijnregelen, met kunstmest
kun je precies doseren en kun je precies aangeven wat nodig is. Als aanvulling
op dierlijke mest is het welkom, zowel teelt- als milieutechnisch. Als wij
dat centraal stellen, zijn wij goed bezig. Dat zijn wij niet door het af te
zweren.De heer Pitstra (GroenLinks):Dat is uw standpunt en ons dispuut. Wij kiezen voor biologische landbouw
en daarin is kunstmest uitgesloten. Ik neem aan dat u als hoogleraar in Wageningen
met uw collegae wel eens over de biologische landbouw spreekt. U kent de argumenten
waarom men daar geen kunstmest wil gebruiken.De heer Rabbinge (PvdA):Daar zijn geen argumenten voor, althans geen wetenschappelijke argumenten.De heer Pitstra (GroenLinks):Daar zijn wel argumenten voor. Via de kunstmest wordt een plant zogezegd
aan een infuus gelegd. De plant groeit dan veel te snel. Je krijgt slappe,
waterige planten.De heer Rabbinge (PvdA):Ik nodig u uit een keer te komen kijken, want dit is baarlijke nonsens.
Daar laat ik het maar bij, mijnheer de voorzitter.De heer Pitstra (GroenLinks):Een volgend argument is gelegen in het bodemleven. De vruchtbaarheid van
de bodem is met dierlijke mest beter te bereiken dan met kunstmest. Ik weet
dat dat uw standpunt niet is. U vindt biologische landbouw baarlijke nonsens;
daar wilt u niet voor kiezen. Die landbouw sluit het gebruik van bestrijdingsmiddelen
en kunstmest uit en dat vindt u allemaal onzin.De heer Rabbinge (PvdA):Nee, dat is onjuist. Het gaat mij erom dat het gebruik van kunstmest en
bestrijdingsmiddelen daar als taboe wordt verklaard. Dat respecteer ik en
daarbinnen kun je proberen om wetenschappelijk nieuwe methoden te ontwikkelen
en dat is een uitdaging. Maar er zijn geen wetenschappelijke argumenten voor.
Als je naar de wereldvoedselvoorziening kijkt, is het zelfs desastreus.De heer Van Gennip (CDA):Ik denk dat GroenLinks niet alleen een traditie heeft op het gebied van
de klassenstrijd, maar ook op het gebied van de internationale solidariteit.
Bij de aanmaning van GroenLinks om ons uitsluitend op de biologische landbouw
te concentreren, wil ik met de heer Rabbinge met nadruk vragen naar de consequenties
hiervan voor de internationale solidariteit, voor de armen in de wereld, voor
degenen die nog honger hebben.De heer Pitstra (GroenLinks):Ik verwijs naar een WRR-rapport waaraan de heer Rabbinge heeft meegewerkt.
Daarin staat dat in de voedselvraag op wereldschaal voorzien kan worden, als
op wereldschaal voor biologische landbouw wordt gekozen. Een belangrijk punt
daarbij is dat het voedseldieet moet veranderen, omdat het niveau van vleesconsumptie
dat de Amerikanen hebben, niet over de hele wereld gevolgd kan worden. Ik
ben ervoor dat mensen af en toe minder vlees eten, en vooral beter vlees.
Dat is wel een voorwaarde in dit model, maar wij vinden het geen taboe om
de vleesconsumptie van mensen ter discussie te stellen.De heer Rabbinge (PvdA):Ik was hoofdauteur van het aangehaalde rapport, dus ik voel mij geroepen
om dat nog even recht te zetten. In deze beschouwing wordt ingegaan op de
mogelijkheden om zonder gebruik van kunstmest en met een selectief gebruik
van bestrijdingsmiddelen een behoorlijke voedselproductie te realiseren. Daarvoor
is een veelvoud nodig van het areaal dat nu wordt gebruikt. Dat heeft grote
gevolgen voor de wijze waarop natuurbeleid en biodiversiteitsbeleid worden
gevoerd. Dat heeft grote consequenties voor de oogstzekerheid en voor het
transport van voedsel over de wereld. In China kan men nooit die hoeveelheid
voedsel realiseren zonder gebruik van de externe productiemiddelen, die een
zegen waren voor de mensheid en die wij de afgelopen honderd jaar hebben gerealiseerd.
Daar zou een enorm voedselprobleem ontstaan als zonder externe impuls wordt
gewerkt. Daar kan alleen in worden voorzien, wanneer er op grote schaal enorme
voedseltransporten over de wereld plaatsvinden. Ik denk dat dit politiek en
milieukundig ongewenst en teelttechnisch desastreus is. Als
theoretisch model is het mogelijk, maar het vergt van het milieu en van de
politieke stabiliteit zeer veel meer. Om die redenen wijs ik dit volstrekt
af.De heer Pitstra (GroenLinks):Ik zou het rapport erbij moeten halen, maar het gaat wat te ver om die
discussie bij deze wetsvoorstellen te voeren. Misschien kunnen wij dat nog
eens bij de begroting doen. Ik heb het rapport goed gelezen. Er staat in dat
het mogelijk is, maar de vleesconsumptie moet naar beneden in plaats van deze
als een constante factor te nemen. Misschien kan de minister van VROM hierover
iets zeggen, want hij stimuleerde als minister voor Ontwikkelingssamenwerking
de biologische landbouw.De vraag is wat wij van verbranding van pluimveekorrels of vergisting,
wel of niet met compostering, moeten vinden. GroenLinks ziet niet veel in
verbranding. Met Van Bruchem vinden wij dat een laagwaardige toepassing. Grote
investeringen in nieuwe installaties leiden tot het jarenlang vastzitten aan
de huidige, te grote volumes. Misschien is het beter om in een AVI of een
centrale bij te stoken, maar dit heeft tot nu toe niet onze steun, omdat wij
dat zien als een vluchtweg die het bestaande productiesysteem instandhoudt
en te weinig milieuvoordelen heeft. Wij zien dit ook niet als groene stroom.Aantrekkelijker lijkt ons vergisting, wel of niet gecombineerd met compostering.
Het toeval wil dat wij hierover vandaag met de minister van afvalbeleid spreken.
Ik denk dat het voor hem een vrij grote overgang is om van de Klimaattop naar
de kippenmest te gaan, maar misschien verkijk ik mij daarop. Hij zal ongetwijfeld
een visie hebben op het afvalbeleid en de rol van kippenmest hierin. Wij zijn
benieuwd om deze van hem te horen.De heer Varekamp (VVD):Mijnheer de voorzitter! Er zijn vanavond twee wetsvoorstellen aan de orde:
de Wijziging van de Meststoffenwet in verband met de invoering van een stelsel
van pluimveerechten en de Wijziging van de Meststoffenwet in verband met een
aanscherping van de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen.Het eerste voorstel tot wijziging van wet is volgens de overheid nodig
om een betere beheersing van de mestproductie in Nederland te bewerkstelligen.
Na de varkenshouderij wordt met deze wetswijziging ook de pluimveehouderij
voorzien van een nieuw plafond van mestproductie. Een overeenkomst is dat
evenals bij de varkenshouderij mestproductierechten worden omgezet in dierrechten.
Een duidelijk verschil tussen de pluimveewet en de varkenswet is dat er in
principe niet sprake is van een inkrimping, maar slechts van een bevriezing.
Het doel is niet het verminderen van het mestoverschot, maar om de latente
uitbreiding die besloten zou liggen in pluimveemestproductierechten, te voorkomen.Een ander opvallend verschil in het proces van wetgeving is de doorlooptijd.
Bij de varkenswet was slechts driekwart jaar nodig en bij de pluimveewet ruim
twee jaar. Als hierbij in acht wordt genomen dat het bedrijfsleven bij de
pluimveewet zelf om een time-out heeft gevraagd met het oog op spoedige wetgeving
om de benodigde ontwikkeling in de sector niet langer dan strikt nodig te
belemmeren, is de doorlooptijd van deze wetgeving naar onze mening wel heel
lang. Je kunt je afvragen of dit te maken heeft met een verschil in de politieke
leiding van het ministerie van LNV.De eerste vraag bij deze pluimveewet is of het in verband met de consistentie
van wetgeving of de rechtsgelijkheid te verdedigen is dat veehouderijsectoren
verschillend worden behandeld om hetzelfde doel te dienen van evenwicht creëren
op de mestmarkt in Nederland. In hoeverre is hierbij aan de orde dat er in
gelijke gevallen gelijke behandeling moet zijn, zoals in de Grondwet staat?
Er zijn graduele verschillen tussen varkensmest en pluimveemest van kippen
en kalkoenen, zowel wat betreft kwaliteit als van gebruiksmogelijkheden. Als
het voldoen aan de Europese Nitraatrichtlijn leidend beginsel is bij de onderhavige
wetgeving, zoals in de memorie van toelichting staat, doet zich de vraag voor
in hoeverre dit verschil van benadering te rechtvaardigen is.Een ander verschil met de varkenswet is dat de latente ruimte niet vervalt
bij de omzetting van mestproductierechten naar dierrechten, maar dat de omvang
hiervan intact blijft. Weliswaar kan deze latente ruimte niet meer worden
ingezet voor het houden van varkens, kippen of kalkoenen, maar nog wel voor
overige diersoorten.In de memorie van antwoord zegt de minister dat deze latente ruimte op
een potentiële uitbreiding van 13 à 14 miljoen kippen ten opzichte
van 1999 is gesteld. Is deze uitbreidingsmogelijkheid gebaseerd op de totale
latente ruimte van de mestproductie van varkens, kippen en kalkoenen? Wordt
daarmee niet een te optimistisch beeld geschetst van de potentiële uitbreidingsmogelijkheden
in de pluimveesector?In de memorie van antwoord stelt de minister ook dat er door het beperken
van mestproductierechten op korte termijn geen wezenlijke groei bij andere
diersoorten te verwachten is. In het blad "De pluimveehouderij" van 6 oktober
jongstleden wordt echter melding gemaakt van een nieuw fenomeen op de fosfaatmarkt,
namelijk het te gelde maken van latente rechten voor pluimveefosfaat. De prijs
zou liggen rond ƒ 12 à ƒ 13 per kilogram en dit zou vooral
aantrekkelijk zijn voor melkvee-, kalveren- en geitenhouders. Is de minister
hiervan op de hoogte en hoe beoordeelt hij deze ontwikkeling?Afgezien van de vraag hoe substantieel deze ontwikkeling is, of kan worden,
is het wetgevingstechnisch toch vreemd dat dit soort gaten in deze wetgeving
aanwezig zijn. Vindt de minister dit in overeenstemming met zorgvuldige wetgeving?
Kan de minister een verklaring geven waarom de indruk wordt gewekt dat hier
niet zwaar aan wordt getild?Bij de behandeling in de Tweede Kamer werd door hem wel zwaar getild aan
het amendement van mevrouw Snijder, met als doel de benutting van deze niet-grondgebonden
rechten binnen het eigen pluimveebedrijf onder bepaalde omstandigheden mogelijk
te maken of te laten. Laat de minister dit gat in de wet bestaan om claims
te voorkomen of te weerleggen? In formele zin kan worden gesteld dat er in
tegenstelling tot bij de varkenswet geen rechten en dus ook geen vermogen
worden afgenomen. Graag hoor ik hierop een reactie van de minister.In de memorie van toelichting geeft de minister uitleg over de wijze van
berekening om tot de vaststel ling van de latente ruimte te
komen. Het moge bekend zijn bij de minister dat het bedrijfsleven op volgens
hen objectieve gronden tot een andere uitkomst van de latente ruimte komt.
Het bedrijfsleven vindt zelfs dat de minister met de uitleg in de memorie
van toelichting tot een nieuwe definitie van de latente ruimte komt. Kan de
minister hierop reageren? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen met de
varkenswet bij de berekening van de latente productieruimte? Om te voorzien
in de, in nagenoeg elke wet benodigde, uitzonderingen is in een AMvB reeds
een aantal knelgevallen meegenomen. Deze AMvB voor knelgevallen heeft een
collectief karakter door de indeling in categorieën. Uit het bedrijfsleven
komen inmiddels signalen dat er op basis van deze genoemde categorieën
alsnog schrijnende gevallen zouden ontstaan bij invoering van deze wet. Is
de minister bereid ten aanzien van de invulling van de AMvB een en ander nog
eens te bezien en, indien en voorzover benodigd, tot nadere invulling te komen?
Aan deze niet voorziene en niet bedoelde knelgevallen moet immers tegemoet
worden gekomen, mede omdat individuele beoordeling bij de minister niet de
voorkeur heeft en beroep alleen mogelijk is bij het College van beroep voor
het bedrijfsleven.De motivatie die de minister overigens hanteert om een andere rechtsgang
te belemmeren komt niet sterk over, namelijk om de belasting van het ambtelijk
en gerechtelijk apparaat niet verder toe te laten nemen. Voor een juiste rechtsgang
in een rechtstaat lijkt dat in mijn beleving geen relevante afweging. Ook
hierop hoor ik graag een reactie van de minister.Vanavond is al eerder gewag gemaakt van de lange doorlooptijd van het
voorliggende wetsvoorstel. Bij ondernemers in de sector was al of niet terecht
de verwachting gewekt dat dierrechten in de pluimveehouderij in 1999 operationeel
zouden worden en niet dat twee jaar lang de sector op slot zou zitten. Noodgedwongen
hebben ondernemers daardoor risico genomen. Uiteraard is dat in formele zin
een ondernemersrisico, maar heeft de overheid niet een morele verantwoordelijkheid,
een soort zorgplicht, ten aanzien van niet alleen een zorgvuldige maar ook
een tijdige wetgeving? Met belangstelling wordt de beantwoording van de minister
afgewacht.Voorzitter! De tweede wijziging van wet die aan de orde is, betreft de
wijziging van de Meststoffenwet in verband met de aanscherping van de normen
van het stelsel van regulerende mineraalheffing.Met het onder stelsel brengen en het traject ingaan van het aanscherpen
van de verliesnormen van mineralen – zowel dierlijke als kunstmest –
van de extensieve veehouderij, de akkerbouw en de tuinbouw is nagenoeg alle
agrarisch grondgebruik onderhevig aan steeds strenger wordende mestregelgeving.
Alle land- en tuinbouwbedrijven zullen bij aanname van deze wet vanaf 1 januari
2001 een zogenaamde Minas-administratie moeten voeren.In algemene zin staat bescherming van het milieu voorop, maar meer specifiek
is het doel om te gaan voldoen aan de Europese nitraatrichtlijn. Ook de minister
gebruikt de Europese nitraatrichtlijn om mede de noodzaak van deze wetswijziging
te beargumenteren. Op zich wel begrijpelijk als er bij de Nederlandse overheid
twee brieven van de Europese Commissie liggen waarbij de regering eerst in
gebreke wordt gesteld, in 1998, en daarna een met redenen omkleed advies krijgt,
in 1999, met betrekking tot deze richtlijn. En als het juist is dat de Europese
Commissie op het punt staat in het kader van de inbreukprocedure tegen Nederland
een verzoekschrift naar het Europese Hof te sturen, dan is de vraag van de
minister om deze wet tijdig nog dit jaar te behandelen, te begrijpen.Overigens, naar ik begrepen heb, heeft de Europese Commissie nu officieel
bezwaar gemaakt bij het Europese Hof van Justitie. De Europese Commissie zou
de Minas-verliesnormen niet geschikt vinden ter invulling van de stikstofbalans;
zij zouden tevens niet geschikt zijn om de maximum gift van dierlijke mest
te waarborgen en de stikstofverliesnorm zou nog te hoog zijn. Vindt de minister
een en ander niet een zeer rigide opstelling van de Europese Commissie, die
gebaseerd is op een ouderwets en achterhaald middelenbeleid? Positief is mogelijk
dat bij het visserijbeleid Nederland succesvol is geweest met het verdedigen
van het doelvoorschrift ten aanzien van verlaging van de visvangstreductie.
Wellicht vergroot dat, bij een goede inzet, ook de kansen voor Minas.Voorzitter! Zeker als de laatste resultaten op de proefboerderij de Marke
in acht genomen worden, waar na de start van het mineralenmanagement in het
bovenste grondwater het nitraatgehalte is gedaald van 220 mg/l naar ongeveer
50 mg/l, kan men spreken van een succes. Toch zijn er over en rond deze richtlijn,
en over het gebruik van Minas daarbij, nog de nodige vragen te stellen. De
Europese nitraatrichtlijn beoogt eenduidige milieunormen in de Europese Unie
ten aanzien van het nitraatbeleid om concurrentie als gevolg van de nitraatbeleid
op te heffen en te voorkomen. Maar moeten dan ook de controlecriteria en de
sancties eenduidig zijn, zo is de vraag. En ook de gebieden die worden aangemeld
als zijnde nitraatgevoelig, zouden die niet overeenkomstig moeten zijn? Want
ondanks een zeer gevarieerde bodemsituatie in Nederland, is Nederland in het
verleden toch in zijn geheel aangemeld als nitraatgevoelig gebied. Het is
nog maar de vraag of dat nodig en verstandig is.Dat dit tot bijzonder rigide situaties kan leiden, bewijst dat de Europese
commissie ook een met redenen omkleed advies naar Finland heeft verstuurd.
Een groot land met relatief weinig veehouderij en met waarschijnlijk het schoonste
water, heeft nu problemen en wordt aangesproken omdat ook Finland het hele
land als nitraatgevoelig heeft aangemerkt. Bij de uitvoering is het van belang
waar en op welke diepte wordt gemeten, om aan de intentie van concurrentievoorkoming
tussen de lidstaten invulling te geven. Daarover moet uniformiteit bestaan.
Over waar en met welke frequentie in het grondwater gemeten moet worden, lijkt
ook nog weinig duidelijkheid te bestaan.Kan de minister aangeven of aan deze uniformiteit naar zijn mening voldoende
invulling wordt of zal gaan worden gegeven? Een meer algemene vraag is of
in verband met de Europese richtlijnen, gelet op implementatieproblemen, bijvoorbeeld
bij de Nitraatrichtlijn en de Vogelrichtlijn, bij aanmelding van gebieden
enz., niet zorgvuldiger moet worden gehandeld. Moet daarbij niet een zorgvuldiger
afweging plaatsvinden? Een punt van zorg bij het Minas-systeem in het kader van de Nitraatrichtlijn
is nog dat Minas is gebouwd rond fosfaat waarbij het nog maar de vraag is
of het voor nitraat ook goed werkt. Graag wordt de mening van de minister
daarover vernomen. Al met al zijn wij niet negatief over het Minas-systeem
en ook niet over het onder het Minas brengen van de totale agrarische sector,
op enkele uitzonderingen na. In relatie tot de Nitraatrichtlijn is de vraag
of zeker de verdediging van Minas in Brussel niet steviger en beter had moeten
gebeuren.Ten aanzien van controle en uitvoering van het nu voorliggende wetsvoorstel
zie ik ook graag enige nadere duidelijkheid van de minister. Het Bureau heffingen
krijgt veel extra werk en de indruk is aanwezig dat er nu al problemen zijn
bij voornoemd bureau. Ook de Algemene inspectiedienst zal extra inspanningen
moeten verrichten. Denkt de minister aan extra mensen en middelen om een en
ander goed te laten verlopen? En als uit eigen informatie van de minister
blijkt dat over het boekjaar 1998 van de 117 mln. fosfaat- en stikstofheffing
slechts 20 mln. is betaald, dan moet dat hem toch niet vrolijk stemmen. Enige
bezorgdheid over de totale uitvoerbaarheid van deze wet, zeker na aanneming
van de voorliggende wijzigingen moet bij hem aanwezig zijn.De nu voorliggende wetswijzigingen, de nrs. 26473 en 26840, hebben samenhang
met elkaar, namelijk mestvolumebeleid en mestgebruiksbeleid. De VVD-fractie
is op een aantal punten kritisch, maar steunt de wijzigingen omdat het hiermee
beoogde macrodoel ons goed ligt. Vooralsnog wachten wij met meer dan gewone
belangstelling de beantwoording door de minister af.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De behandeling van deze wetsvoorstellen zal morgen bij de aanvang van
de vergadering worden voortgezet. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-358-373.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl