Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van een nieuwe Geneesmiddelenwet (29359); - het wetsvoorstel Wijziging van Hoofdstuk III van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening en van afdeling 5 van titel 7 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (28494)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 603-616

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-02-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 18, pagina 603-616

06-02-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29359Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28494Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot 1: JBZ-instemmingsbesluitPagina 629-629
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van een nieuwe Geneesmiddelenwet (29359); - het wetsvoorstel Wijziging van Hoofdstuk III van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening en van afdeling 5 van titel 7 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (28494)Pagina 616-627
Presentie en opening (dinsdag 6 februari 2007)Pagina 603-603
Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van een nieuwe Geneesmiddelenwet (29359); - het wetsvoorstel Wijziging van Hoofdstuk III van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening en van afdeling 5 van titel 7 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (28494)Pagina 603-616
Lijst van besluiten (dinsdag 6 februari 2007)Pagina 627-627
De lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 6 februari 2007)Pagina 627-628
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (30885 X)Pagina 603-603

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van: het wetsvoorstel
Vaststelling van een nieuwe Geneesmiddelenwet (29359);het wetsvoorstel Wijziging van Hoofdstuk III van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening
en van afdeling 5 van titel 7 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (28494).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van harte welkom.De heer Hamel (PvdA):Voorzitter. Het is toch wel bijzonder dat wij vandaag twee wetsontwerpen
behandelen waarbij het ene voorstel, wetsontwerp 28494, grotendeels komt te
vervallen bij voldoende steun voor het andere voorstel, de nieuwe Geneesmiddelenwet.
De Geneesmiddelenwet is gericht op de actualisatie van de regels op het terrein
van de geneesmiddelenvoorziening en de Europese richtlijn 2001I83/EG heeft
daarbij een belangrijke rol gespeeld. Voor zover de implementatie van deze
richtlijn bepalend is voor de inhoud van deze wet heeft mijn fractie hiermee
weinig problemen. Wel vinden wij dat de structuur van de wet minder
toegankelijk is. Als ter verdediging daarvan wordt aangevoerd dat ten tijde
van de totstandkoming van de richtlijn de structuur door Nederland niet ter
discussie is gesteld, vinden wij dat jammer, want voor de bruikbaarheid telt
niet alleen de inhoud, maar ook de vorm. Wij zien de verwaarlozing van dit
aspect bijvoorbeeld bij de begripsbepaling. Daar is gekozen voor een thematische
groepering en niet voor een alfabetische. Laat ik hierover opmerken dat een
thematische groepering voor een bepaalde groep mensen, voor bepaalde insiders,
gemakkelijker in het gebruik is, maar voor anderen juist een onmogelijke zoekpartij
kan betekenen. Wij hebben er ook niet voor gekozen om in het telefoonboek
de abonnees op wijk te ordenen. Het zou voor de mensen in de wijk absoluut
handiger zijn als dat wel het geval was, maar niet erg efficiënt voor
de doorsnee burger die het nummer van een abonnee wil weten.Een echt probleem heeft mijn fractie met de mogelijkheid die dit wetsontwerp
biedt om bij lagere regelgeving af te wijken van de bepalingen van het hoofdstuk
Geneesmiddelenbewaking. Zelf zal ik hier nu niet verder op ingaan, omdat collega
Van de Beeten over dit onderwerp namens de commissie het woord zal voeren.
Maar het wetsvoorstel omvat jammer genoeg niet alleen de implementatie van
een Europese richtlijn. Als dat het geval was, had mede door de door de minister
gegeven heldere antwoorden, waarvoor onze dank, de behandeling wat mijn fractie
betreft zeer kort kunnen zijn. Helaas zijn het juist de meer nationale aspecten
van deze wetsvoorstellen die problemen opleveren. Een hiervan is dat er weer
meer wordt geregeld dan waartoe de Europese richtlijn verplicht. Onbegrijpelijk
voor een minister die de strijd tegen de regelgeving serieus neemt.De andere problemen hangen vooral samen met het haast eeuwenoude dilemma: "Is
de apotheker in de eerste plaats een middenstander, een ondernemer, of is
hij of zij vooral een beroepsbeoefenaar?". Dit is een probleem dat de
apothekers intern ook nog niet hebben opgelost. Zelfs de televisiespotjes
met als motto "zorg is meer dan medicijnen" bieden geen uitsluitsel.
Toch is het voor een goede uitvoering van deze twee wetten noodzakelijk om
te weten met wie wij van doen hebben. De behandeling in de Tweede Kamer heeft
ertoe geleid dat het antwoord dat beide wetsvoorstellen in eerste instantie
op de genoemde vraag gaven, wat op de achtergrond is geraakt. Daardoor is
het beeld nu allesbehalve helder. In wetsvoorstel 28494 is de bedoeling duidelijk:
weg met de kruidenier en voorwaarts met de zorgverlener/beroepsbeoefenaar.
Geen binding meer met een apotheek maar wel de volle verantwoordelijkheid
voor de terhandstelling en bereiding. Dit voorstel bevestigd deze rol door
de apotheker direct te laten vallen onder de WGBO, de Wet op de Geneeskundige
behandelingsovereenkomst. Daarmee wordt de positie als beroepsbeoefenaar en
zorgverlener duidelijk geaccentueerd, en terecht. Immers de rol van de farmacie
is belangrijk in de geneeskunde en zal, gelet op de nieuwste ontwikkelingen,
zeker aan belang winnen. Eigenlijk zijn apothekers in sommige situaties al
medebehandelaar. Terecht wordt met dit wetsontwerp ook melding gemaakt van
de belangrijke consultfunctie die de apotheker voor de huisarts en specialist
heeft. Wat het patiëntencontact betreft gaat voorstel 28494 ervan uit
dat de apotheker, als beroepsbeoefenaar, zich ervan zal vergewissen dat iedere
patiënt verantwoord geïnformeerd wordt.Ook de nieuwe Geneesmiddelenwet spreekt zich uit over de rol van de apotheker,
zij het in tegenovergestelde richting. Door de amendering, voortvloeiend uit
de discussie over artikel 19 van de huidige wet, de een-op-eenregel waarbij
apotheker en apotheek aan elkaar gekoppeld worden, en de verplicht gestelde
aanwezigheid in de apotheek vanwege de patiëntveiligheid, wordt de rol
als middenstander weer geaccentueerd. Met de Geneesmiddelenwet is de apotheker
niet meer de beroepsbeoefenaar die op zijn deskundigheid en verantwoordelijkheid
wordt aangesproken, maar veeleer de winkelier die slechts één
winkel mag hebben en daar dus ook zoveel mogelijk aanwezig moet zijn.Daar komt bij dat de Tweede Kamer beide wetsvoorstellen met algemene stemmen
heeft aangenomen. Daarbij is om de zaak te compliceren voorstel 28494 niet
gewijzigd met betrekking tot de rol van de apotheker en 29359 wel. Formeel
zal dit wel goed komen, omdat de nieuwe Geneesmiddelenwet in de plaats komt
van de gewijzigde Wet op de geneesmiddelenvoorziening, maar dat lost het inhoudelijke
probleem voor welk type apotheker nu is gekozen niet op. Wij zouden graag
van de minister horen aan welk soort apotheker hij denkt bij het uitvoeren
van deze wet.Een hiermee samenhangende vraag betreft de consultfunctie van de apotheker
voor specialisten en huisartsen en in het logische verlengde hiervan: het
al dan niet specialiseren van de apotheker. De vraag van mijn fractie of de
bepaling dat de apotheker slechts in één apotheek werkzaam mag
zijn niet contraproductief is aan zijn mogelijkheden tot specialisatie en
voor de invulling van zijn consultfunctie, wordt door de minister simpel beantwoord
met "neen". De consultfunctie kan, naar zijn idee, na sluitingstijd
in besprekingen met artsen volledig tot haar recht komen. Specialisatie is
ook niet nodig, omdat de opleiding in Nederland toch al tot de langste van
Europa behoort. Bovendien is het de beroepsgroep zelf die tot het instellen
van een specialisatie kan besluiten. Kortom, de nieuwe wet staat specialisatie
en consultfunctie, aldus de minister, niet in de weg.Allereerst wil ik iets zeggen met betrekking tot de specialisatie. Het
hele spectrum van de farmacie is niet meer door één apotheker
te overzien. Dat komt niet alleen door de uitgebreidheid van de kennis, maar
ook door de razendsnelle ontwikkelingen binnen de farmacie. Zo wordt in kringen
van meer beroeps-, beter te noemen zorggeoriënteerde apothekers onderkend
dat wil sprake kunnen zijn van adequate ondersteuning van specialisten en
huisartsen op het terrein van de receptuur, aan specialisatie niet valt te
ontkomen. Gedacht wordt dan aan specialisaties als hart- en vaatziekten, oncologie,
neuro/psychiatrie en ouderdomsziekten. Welke indeling ook wordt genoemd, de
indeling bestaat uit ten minste vijf specialisatiegebieden. Het gaat daarbij
om een actieve rol van de apotheker bij de zorg en die kan niet wachten tot
de avonduren. In ziekenhuizen hebben de apothekers ook voor een belangrijk
deel de apotheek verlaten om in samenwerking met andere specialisten hun werk
op de afdeling te doen. Dat gebeurt zowel op grond van het bevorderen van
de kwaliteit van de zorg, als ter verbetering van de effectiviteit van de
inzet van een duur opgeleide beroepsbeoefenaar. Voor het verhogen van de kwaliteit
is het van belang om te weten waar prioriteit aan wordt gegeven
bij de taakstelling van de apotheker. Is zijn voortdurende aanwezigheid in
de apotheek bijvoorbeeld nuttiger dan de actieve consultfunctie naar de specialist
en huisarts? Komt zijn kennis in het laatste geval niet beter tot zijn recht
en is het niet goed denkbaar dat de apothekersassistent in veruit de meeste
gevallen ook adequaat voorlichting kan geven?In dit wetsvoorstel wordt de apotheker in principe aan één
apotheek gebonden en tussen apotheken wordt concurrentie verondersteld. Dat
deze twee uitgangspunten geen belemmering voor de specialisatie vormen is
moeilijk voorstelbaar. Immers, als een apotheker zich heeft gespecialiseerd
in de oncologie, dan hangt daarmee samen dat patiënten met een oncologische
ziekte ook een voorkeur zullen hebben voor die apotheek. Zij zullen dan naar
die apotheek willen gaan. Dit zou verlies van klandizie betekenen voor de
apotheker waar de patiënt staat ingeschreven. Op verwijzing door de apotheker
naar een collega-apotheker in het kader van zijn specialisatie staat dus een
financiële sanctie. Dat lijkt mij niet bevorderlijk voor de specialisatie.Een tweede probleem zou kunnen zijn de bepaling dat de apotheker de artsenijbereidkunst
slechts in één apotheek mag uitoefenen. Dit zou betekenen dat
de behandelend arts alleen welkom is voor een advies of consult bij de apotheker
in wiens apotheek de patiënt staat ingeschreven. Dat is immers de enige
wijze waarop de apotheker wordt betaald voor zijn diensten.Wil sprake kunnen zijn van een adequate ondersteuning door de apotheker
van de arts, dan kan de ondersteuning niet beperkt blijven tot de avonduren.
En wanneer een apotheker tijdens openingstijden optreedt als medebehandelaar
of adviseur is de mogelijkheid niet denkbeeldig dat zijn handelen strijdig
is met artikel 61, de leden 3 en 4 van de wet, omdat hij de apotheek heeft
verlaten. Of mag artikel 61, lid 3, zo worden gelezen, dat het optreden als
medebehandelaar, of anders gezegd, het geven van consult, niet onder het uitoefenen
van de artsenijbereidkunst valt? Mag artikel 61, lid 4, zo worden verstaan
dat de verantwoordelijk apotheker aan de in dit lid vervatte bepaling heeft
voldaan indien hij ervoor heeft gezorgd dat tijdens zijn afwezigheid zijn
medewerkers te allen tijde advies kunnen inwinnen bij een collega-apotheker?Ik vraag wat uitvoerig naar deze mogelijkheden, omdat bij het lezen van
de Handelingen niet duidelijk werd wat men nu precies in de Tweede Kamer beoogde.
Het doel was wel helder, maar de relatie tussen middel en doel niet altijd.
De minister was erbij, dus ik neem aan dat hij ons de gewenste helderheid
kan verschaffen. Deze discussie hangt samen met de volgende vragen. Welke
rol wordt de apotheker geacht te spelen binnen de zorgketen en welke prioriteiten
zijn daarbij van belang? Wordt de apotheker gezien als een volwaardig en integraal
onderdeel van de zorgverlening? Staat de rol van medebehandelaar en zorgverlener
voorop? Betekent dit dat het belang van de beoefening dan wel advisering op
het hoogste niveau gewaarborgd moet zijn en dat specialisatie mogelijk moet
zijn? Is het de verantwoordelijkheid van de apotheker om ervoor te zorgen
dat de patiënt adequaat wordt voorgelicht en geadviseerd? Is het binnen
de nieuwe Geneesmiddelenwet denkbaar dat de apotheker, mits zijn medewerkers
ook advies kunnen inwinnen van een andere apotheker, een deel van zijn taken
ook buiten zijn winkel kan uitoefenen, voor zover het niet gaat om de bereiding
en terhandstelling? Hoe ziet de minister de relatie tussen de apotheker en de zorgverzekeraar?
In wetsvoorstel 28494 wordt de mogelijkheid om samen met de aanbieders vorm
te geven aan de geneesmiddelenvoorziening expliciet gekoppeld aan de afschaffing
van het verbod om maar in één apotheek de artsenijbereidkunst
te kunnen uitoefenen. Zo kwam er volgens de minister ruimte voor de zorgverzekeraars
om de hen toegedachte regierol wat betreft farmaceutische zorg beter gestalte
te geven. Dit zou een positief effect hebben op de marktwerking.Het valt op dat na de vele eisen die worden gesteld aan de apotheker,
de eisen ten aanzien van de apotheekhoudende huisarts zeer beperkt zijn. Bovendien
wordt volstaan met een wel heel bijzondere kwaliteitseis, namelijk het criterium
dat het aantal kilometers tussen het gebied waar de apotheekhoudende huisarts
actief is en de dichtstbijzijnde apotheek ten minste vierenhalve kilometer
bedraagt, gerekend vanaf de patiënt die het dichtst bij de apotheek woont.
In het nader voorlopig verslag hebben wij een toelichting gevraagd op het
verschil tussen de eisen die worden gesteld aan de apotheker en de eisen die
worden gesteld aan de apotheekhoudende huisarts. Het antwoord dat wij op deze
vraag bij de nadere memorie van antwoord kregen, stelde ons niet geheel gerust.
Het is waar dat de farmaceutische praktijk van de huisarts kleiner is, maar
deze praktijk is ook niet zijn of haar hoofdtaak. Hoofdtaak is de huisartsenpraktijk.
Verder moet de apotheekhoudende huisarts op de hoogte blijven van zowel de
ontwikkelingen op het terrein van de huisartsgeneeskunde als die in de farmacie.
Bij een normale apotheek is er altijd sprake van een voorschrijvend arts én
een apotheker, waardoor er een vanzelfsprekende controle is ingebouwd. Dit
is niet geheel van belang ontbloot, omdat het onderdeel "receptuur"
in de medische studie wel een heel bescheiden plaats inneemt. Kan nog eens
worden aangeven waar het verschil in behandeling tussen de apotheekhoudende
huisarts en de apotheker op is gebaseerd, mede gelet op de alternatieven die
daarbij denkbaar zijn, temeer daar toekomstige ontwikkelingen wel eens hogere
eisen zouden kunnen stellen aan de apotheekhouder? Is het in dit kader dan
ook wel verstandig om de vergunning van apotheekhoudende huisartsen niet te
koppelen aan een bepaalde tijdsduur?Mijn fractie juicht het toe dat verpleegkundigen met de nieuwe Geneesmiddelenwet
de mogelijkheid krijgen om in specifieke gevallen een regierol te vervullen
bij het voorschrijfbeleid. Het is een logisch gevolg van de rol die zij in
bepaalde delen van de zorg nu al vervullen. Op dit moment wil deze ontbrekende
schakel nog wel eens leiden tot een weinig op de patiënt afgestemde zorg.
Het biedt tevens de mogelijkheid om op een creatieve wijze te komen tot een
verantwoorde herijking van de rolverdeling in de zorg.Ik kom op het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Laat ik vooropstellen
dat het huidige functioneren van het college geen aanleiding is geweest voor
het stellen van vragen in het voorlopig verslag. Onze vragen kwamen eerder
voort uit de zorg voor het toekomstig functioneren van het college. Immers,
de zakelijke en financiële belangen die samenvallen met het al dan niet
geregistreerd zijn van geneesmiddelen zullen alleen maar toenemen. Het is
van het grootste belang dat het college ook in de toekomst de onafhankelijke
positie kan behouden en dat de samenstelling van hetzelfde hoge niveau
kan blijven als nu het geval is. Vandaar onze vraag waarom de term "ongewenste
nevenfuncties" niet wordt gedefinieerd. Het antwoord van de zijde van
de minister was dat het begrip zeer breed dient te worden opgevat. Mijn fractie
vraagt zich af of bij zo'n brede opvatting nog wel geschikte leden voor het
college te vinden zullen zijn. Het is immers moeilijk denkbaar dat personen
die voldoende wetenschappelijk zijn gekwalificeerd, op geen enkele wijze hebben
samengewerkt met betrokken belanghebbenden en dat in de toekomst ook niet
zullen gaan doen. Zo zullen zij ook veelal deel uitmaken van een onderzoeksschool,
een instituut of een groep waar collega's banden hebben met door het college
te beoordelen producten van belanghebbenden. Vandaar dat mijn fractie graag
een nadere definitie had gezien van "ongewenste functies". In dit
kader is het namelijk de vraag of het vermelden van alleen een functie wel
zo veel inzicht geeft. Zo geeft de functie"wetenschappelijk onderzoeker"
niet veel informatie. Een volgende vraag moet zijn: bij welk instituut wordt
er gewerkt en door wie wordt het onderzoek binnen dat instituut medegefinancierd?
Daarnaast kan het van belang zijn te weten of een onderzoeker bijvoorbeeld
een coördinerende taak heeft binnen een onderzoeksschool en of hij of
zij vanuit die positie ook contact heeft met de betrokken fabrikant. Ook voor
meer fundamenteel onderzoek blijven deze vragen relevant.Ik zou met het aangeven van denkbare mogelijkheden nog wel even door kunnen
gaan. Kort gezegd komt het erop neer dat je op den duur niemand meer overhoudt
voor het college vanwege de brede opvatting van de term "ongewenste nevenfuncties",
en daar is de kwaliteit van onze geneesmiddelenvoorziening niet mee gediend.
Om deze reden zou ik de minister met des temeer klem willen vragen waarom
er niet een nadere definitie wordt gegeven aan het begrip "ongewenst".
Bovendien wil mijn fractie graag weten waarom niet in de wet is opgenomen
dat behalve de functie ook het terrein waarop een lid onderzoek heeft gedaan
en het verband waarin dat gebeurde moeten worden vermeld. Op deze wijze behoeft
niet iedereen als ongewenst te worden betiteld en kan de openbaarheid ervoor
zorgen dat er voldoende controle vooraf is. Dat is een niet onbelangrijke
vorm van preventie, maar ook een bescherming van het betrokken lid van het
college.Tot slot nog twee kleine punten. Artikel 18 lid 5 zondert apothekers uit
van de vergunningplicht voor de vervaardiging van geneesmiddelen. Wij hebben
gevraagd hoe ver deze ontheffing gaat. Soms is er sprake van een vergaande
samenwerking tussen apothekers, bijvoorbeeld bij de bereiding van zalven.
Het criterium dat de aflevering op naam moet staan is dan een ruim te hanteren
criterium en sluit niet uit dat er wel degelijk sprake kan zijn van een vergaande
mate van centrale bereiding die naar ons inzicht strijdig is met de bedoeling
van dit wetsvoorstel. Hoe ver gaat verstrekking in het klein als deze levering
bijvoorbeeld een kwart van Nederland bestrijkt? Hierbij moet ook worden betrokken
dat minimale mogelijkheden voor kleinschalige bereiding voor sommige patiënten
lange wachttijden met zich kunnen brengen.Het tweede punt is de levering via internet. Het is een misverstand dat
mijn fractie heeft gevraagd om levering via internet in het geheel te voorkomen.
Onze constatering was dat ongewenste levering als bijvoorbeeld aangegeven
in artikel 67 wel nooit geheel is te voorkomen. Vraag was of het dan maar
niet beter is een zodanig aantrekkelijke mogelijkheid te bieden waardoor je
wel zicht en daarmee controle zou kunnen houden op de omvang en aard van de
illegale levering en in staat bent om zo nodig actie te ondernemen. Nu kan
de minister stellen dat artikel 67 al voldoende mogelijkheden biedt omdat
aan de overtreding van het bepaalde in dit artikel geen sanctie is verbonden.
Of dit zijn bedoeling is weet ik niet zeker.Wij wachten met belangstelling de antwoorden van de minister af.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Het zal naar het zich laat aanzien vandaag de laatste keer
zijn dat wij met deze minister van VWS in debat mogen gaan. Zo'n constatering
nodigt uit tot bespiegelingen en terugblikken op de afgelopen periode, op
de vele soms uitputtende en moeizame debatten die wij gevoerd hebben en de
vele veranderingen die daarmee zijn ingevoerd op het grote en veelomvattende
terrein dat de zorg is. Van deze minister kan in ieder geval gezegd worden
dat het hem aan inzet niet heeft ontbroken. Over zijn inzicht wil ik het nu
niet hebben, maar duidelijk is dat dit in ieder geval van het onze fundamenteel
verschilde. Dat hoort nu eenmaal bij politiek en ik vraag mij af in hoeverre
een nieuw kabinet de lijn-Hoogervorst verlaat of voortzet. De eerste tekenen
zijn niet ongunstig. Waarschijnlijk weet de minister daarover echter niet
veel meer dan ik. Wij wachten beiden nog even in spanning af en concentreren
ons vandaag op deze nog op het oude beleid gebaseerde wetsvoorstellen.Het feit dat deze voorstellen niet controversieel zijn verklaard met het
demissionair zijn van deze minister, geeft aan dat de discussie van vandaag
er vooral één zal zijn van gelijkgezindheid. Wij juichen allemaal
de vervanging van de toch wel verouderde Wet op de Geneesmiddelenvoorziening
toe.Als wij het doel van de nieuwe Geneesmiddelenwet – het waarborgen
van de kwaliteit, veiligheid en beschikbaarheid van geneesmiddelen en het
zo min mogelijk belemmeren van marktwerking – in ogenschouw nemen, blijkt
dat er toch nog wel een aantal opmerkingen te plaatsen zijn. Ik zou het toejuichen
als de minister ons vandaag met een aantal toezeggingen tegemoet kan komen.
Juist een minister in zijn nadagen is toch mogelijk in staat om nog één
keer groots en meeslepend voor de dag te komen, zodat wij hem straks niet
alleen hoeven te herinneren als de pleitbezorger van omstreden zorgwetten
en uit de carnavalshit van Gonny van den Oudenallen!Laat ik beginnen met het wetsvoorstel op stuk nr. 28494 omdat ik daar
het snelst mee klaar kan zijn. Wij stemmen in met deze wetswijziging, maar
wel onder de voorwaarde dat beide voorliggende wetten tegelijkertijd in werking
treden omdat er anders mogelijk een gat ontstaat ten aanzien van het verbod
om artsenijkunst in meer dan één apotheek te bedrijven. Als
artikel 19 van de oude WOG wordt geschrapt door het aannemen van het wetsvoorstel
op stuk nr. 28494 en het vervolgens door middel van het amendement-Arib/Buijs
alsnog een plaats krijgt in de nieuwe Geneesmiddelenwet, het wetsvoorstel
op stuk nr. 29359, moet dat wel op hetzelfde moment gebeuren. Het blijft overigens
een wonderbare manier van regelgeving. Ook de wegen van de Tweede
Kamer zijn soms niet te doorgronden, maar dat zij zo.Wel wil mijn fractie nog graag een toelichting op het gestelde in de nadere
memorie van antwoord dat in een ministeriële regeling in elk geval de
geneesmiddelenverstrekking door GGD's zal worden geregeld. Gaat de minister
hetzelfde doen voor verpleeghuizen, waar ook gezien de doelgroep heel wat
wordt geslikt en dus ook voorgeschreven en op naam en ter hand wordt gesteld?Dan de nieuwe Geneesmiddelenwet, het wetsvoorstel op stuk nr. 29359. Deze
wet beoogt kwaliteit, veiligheid en beschikbaarheid van geneesmiddelen te
waarborgen. Ik zal ten aanzien van deze drie kwalificaties die deels ook met
elkaar samenhangen, een aantal discussiepunten en vragen naar voren brengen.De kwaliteit van een geneesmiddel hangt samen met de manier waarop het
op de markt wordt gebracht, waarop het wordt voorgeschreven en waarop het
op naam en ter hand wordt gesteld. Veel is hier al over gezegd. Zo regelt
het wetsvoorstel de taken en de samenstelling van het College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen, het CBG, en in de voorbereidende vragenronden zijn door
mijn fractie vragen gesteld over de openbaarmaking van onderzoeksgegevens
met name in de gevallen waarin een negatief oordeel is gegeven door het CBG
of wanneer een geneesmiddel voor registratie wordt teruggetrokken in die gevallen
waarin er een negatief oordeel lijkt aan te komen. Kan de minister hier nog
eens op ingaan?Commercieel belang kan openbaarheid in de weg staan en de beoordeling
van wat "commercieel belang" is, wordt overgelaten aan het CBG.
Daarbij wordt overigens opgemerkt dat de EMEA, de Europese pendant van het
CBG, het begrip nader zal uitwerken. Commercieel belang en volksgezondheidsbelang
kunnen op gespannen voet met elkaar staan. Kan de minister garanderen dat
het CBG in ieder geval wel kan beschikken over alle gegevens die nodig zijn
om beide belangen te beoordelen? Kan het CBG de ontwikkelaar van een nieuw
geneesmiddel dwingen alle gegevens ter beschikking te stellen? Zijn er sancties
mogelijk als dat niet gebeurt? Is de EMEA al bezig nadere kaders op te stellen
en zou het CBG zelf ook geen voorwerk kunnen doen? Kan het CBG alvast eventueel
voorlopig uitleggen op welke manier het CBG het begrip "commercieel vertrouwelijk"
definieert? Want dat gebeurt toch nu ook al? Er wordt wel al gewerkt met een
bepaalde norm. Graag hoor ik hierop het commentaar van de minister.De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek beoordeelt alle onderzoeksprotocollen.
Tot nu toe is openbaarmaking ervan vrijwillig. Wat vindt de minister van het
feit dat de bereidheid hiertoe bij de farmaceutische industrie blijkens de
memorie van antwoord maar zeer langzaam – van 13,7% in 2003 tot
16,7 % in 2005 – toeneemt? Heeft hij zichzelf ook een prestatie-indicator
gesteld als het erop aankomt dit percentage te verhogen? Onderzoek naar geneesmiddelen
wordt deels illegaal uitgevoerd in ontwikkelingslanden. Wemos heeft dat aangetoond.
Is de minister bereid het CBG te vragen er expliciet op toe te zien dat bij
ons te registreren middelen niet met gebruikmaking van illegaal verkregen
gegevens worden aangeboden? Heeft de minister nog andere suggesties om dit
te ontmoedigen? In de discussies heeft hij toch ook zelf gezegd dat hij dat
afkeurt. Wat doet hij er dan aan, of wat zullen wij eraan doen? Onze fractie juicht het toe dat registratie van een geneesmiddel bij kinderen
aan strengere eisen wordt gebonden. Functioneert het Pediatrisch Comité
bij de Europese registratieautoriteit alleen op Europees niveau of is er ook
een Nederlandse variant? Wij hebben begrepen dat de verscherpte eisen alleen
gelden voor nieuw te registreren geneesmiddelen en bij uitbreiding van het
indicatiegebied. Is de minister op de hoogte van het feit dat industrieën
alleen om het patent op een geneesmiddel te verlengen, middelen aanbieden
voor registratie als middel voor kinderen? Het maakt daarbij niet uit of het
middel wel of niet veilig voor kinderen is, dus of er wel of niet een kinderindicatie
op de bijsluiter komt. Alleen al voor de moeite – het indienen van een
onderzoeksplan, de goedkeuring/afkeuring door het comité – volgt
een beloning van verlenging van het patent met zes maanden. Ik vroeg mij af
of de minister het onderzoek kent uit Leiden waaruit blijkt dat in Amerika
inmiddels vijf van de toptienmiddelen een patentextensie van zes maanden hebben
gekregen en dat deze vijf middelen samen goed zijn voor een jaaromzet van
ruim 24 mld. dollar in de VS alleen. Dit doet op zijn minst vermoeden dat
de industrieën ten aanzien van registratie van geneesmiddelen voor kinderen
zich laten leiden door eigenbelang en zich niet concentreren op onderzoek
bij middelen waarvan het patent is verstreken, terwijl dit juist de groep
middelen is die bij kinderen het vaakst wordt voorgeschreven zonder dat er
expliciet een kinderindicatie op de bijsluiter staat. Wij vinden het een taak
van de overheid om juist dit onderzoek te stimuleren. Ik ben benieuwd wat
de minister daarvan vindt.Via amendering is in het wetsvoorstel ingebracht dat beroepsbeoefenaren
verplicht zijn, vermoedelijk ernstige bijwerkingen te melden bij Lareb. Tot
nu ontbrak een passende sanctionering. Is er inmiddels een passende sanctionering
gevonden voor het geval dat zij in gebreke blijven? Aanvullend wordt vermeld:
zodat de IGZ erop kan toezien dat het wordt nageleefd. Dat lijkt mij overigens
nog best moeilijk, want de IGZ krijgt er met de inwerkingtreding van de Geneesmiddelenwet
weer enkele taken bij. Ik vraag mij af of ze dat allemaal kan behappen. Is
de inspectie trouwens al gestart met het onderzoek naar beïnvloeding
door de industrie van commissies die richtlijnen of standaarden voor de eigen
beroepsgroep opstellen?Overigens wil ik benadrukken dat mijn fractie de duidelijker taakstelling
en positionering van de inspectie toejuicht. Wij hebben dan ook met instemming
kennis genomen van de werkafspraken tussen de inspectie en de stichting Code
Geneesmiddelenreclame. Dat is een goede stap als medicijn tegen een te grote
macht van de farmaceutische industrie.De kwaliteit van de geneesmiddelenvoorziening staat of valt met de kwaliteit
van de betrokken beroepsbeoefenaren. Apothekers houden zich aan de NAN, de
Nederlandse Apothekersnormen. Deze normen zijn door de KNMP ontworpen en de
leden hebben zich ertoe verplicht ze toe te passen. Ze zijn echter niet dwingend
op te leggen aan niet-leden. Daarnaast hebben apotheekhoudende huisartsen,
die overigens ook 1,2 miljoen mensen van geneesmiddelen voorzien (een grotere
groep dan ik had gedacht), een eigen, niet verplicht certificeringsysteem
opgezet. Ik denk dat er nog wel een kwaliteitsslag is te maken in deze praktijken.
Een apotheker dient doorgaans aanwezig te zijn in de apotheek. Dat kan een
apotheekhoudende huisarts nooit waarmaken. Er is zelfs niet
de verplichting, een apothekersassistente in dienst te hebben. In dit kader
vindt mijn fractie het vervallen van een apart register voor apotheekhoudende
huisartsen een vergissing. Hiermee wordt althans de indruk gewekt dat de status
van de zorg die door apotheekhoudende huisartsen in het kader van de geneesmiddelenvoorziening
wordt verleend een mindere is dan die, verleend door apothekers, terwijl beiden
geneesmiddelen bereiden en ter hand stellen. Graag hoor ik het commentaar
hierop van de minister.Een belangrijk gevolg van deze wet zal zijn dat apothekers zich meer als
zorgverlener moeten opstellen. In de nadere memorie van antwoord wordt daarover
opgemerkt, dat het daarbij niet alleen gaat om informatieverstrekking aan
patiënten, maar ook om het bevorderen van de therapietrouw (volgens ons
zeer belangrijk), het beter inspelen op de wensen van patiënten en ook –
en dat verbaast dan weer – het preventief screenen van patiëntengroepen.
Wat bedoelt de minister met dat laatste? De apotheker stelt toch geen diagnosen?
Een recente ervaring bij mij in het dorp, waar de apotheker bloedsuikers (daartoe
overigens gefaciliteerd door een farmaceutische industrie) ging prikken bij
belangstellenden en van slag raakte toen er daadwerkelijk een verhoogde bloedsuiker
werd gevonden bij iemand die vervolgens niet naar de huisarts wenste te gaan,
doet mij niet bij voorbaat juichen. Zo het al op de weg van apothekers ligt,
deze acties op te zetten, dan lijkt mij dat er eerst nog heel wat geregeld
en geprotocolleerd moet worden. Het is, lijkt ons, een goed punt voor het
overleg dat de minister met beide brancheorganisaties wil voeren over wat
verantwoorde zorg is. Graag een reactie.Tijdens de discussie in de Tweede Kamer is bij amendering het voorschrijven
door verpleegkundigen ingebracht. Ik constateer dat er nog veel onduidelijkheden
op dit punt zijn; onduidelijkheden die opgelost moeten zijn voordat een zo
belangrijke taakherschikking haar beslag krijgt. Doel van taakherschikking
moet zijn het bevorderen van de kwaliteit en veiligheid van de geneesmiddelenvoorziening.
Dat kan mijns inziens niet zomaar via een amendement in een wet worden geregeld.
De minister geeft dat zelf ook aan in de nadere memorie van antwoord. Onduidelijk
is nog over welke beroepsgroepen het gaat (de verpleegkundig specialist of
specialistisch verpleegkundige), hoe deze beroepsgroepen duidelijk te identificeren
zijn als aparte groep, bijvoorbeeld via opleidingseisen en certificering,
en hoe zelfstandig ze gaan opereren. Ook is onduidelijk of de voorbehouden
handeling medicatie voorschrijven ook het stellen van de diagnose omvat en,
zo ja, of dat laatste dan niet ook een voorbehouden handeling moet worden.
Onduidelijk is tevens of het alleen gaat om medicatieaanpassingen bij een
al gestelde diagnose door iemand anders dan wel ook om het zelf schrijven
van recepten en, zo ja, of daarvoor een autorisatie van de diagnosesteller
nodig is. De minister schrijft in de memorie van antwoord dat verpleegkundigen
in sommige gevallen ook de regie zouden kunnen voeren. In welke gevallen dan?
En is dat hetzelfde als eindverantwoordelijk zijn? Er moet nog veel onduidelijkheid
worden weggenomen en wij wachten daarom de hiervoor benodigde en al aangekondigde
ministeriële regeling af. Vooralsnog gaan wij ervan uit, dat op basis
van het voorliggende wetsvoorstel de verpleegkundig specialist niet de bevoegdheid
krijgt geneesmiddelen voor te schrijven. Graag krijgen wij een bevestiging
hiervan van de minister.De publicatie van de concepttekst van de ministeriële regeling indeling
zelfzorgmiddelen is voor de Tweede Kamer reden, de minister vragen te stellen.
Het is daarom op dit moment niet opportuun om er aan deze kant van het Binnenhof
uitgebreid op in te gaan, hoewel ook de SP-fractie hier zich zorgen maakt
over een ministeriële regeling die in ieder geval strijdig met de wettekst
lijkt te zijn. Het gaat om artikel 58 dat ook op basis van het amendement-Buijs/Arib
is ingebracht. Het is zonneklaar dat de gebrekkige formulering van artikel
58 voor een deel debet is aan de verwarring, zoals onder andere duidelijk
is verwoord door het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven. Ik heb begrepen
dat de minister die brief van tevoren heeft gekregen en mogelijk daarop in
de discussie zal ingaan.Mijn fractie is ervoor om zo weinig mogelijk middelen voor de algemene
verkoop aan te merken. Voorlichting door de deskundige is een must bij de
verkoop van zelfzorgmiddelen. De argumenten daarvoor zijn genoeg bekend en
door de onlangs gepubliceerde onderzoeksresultaten alleen maar zwaarder geworden.
Ik noem het onderzoek door het Trimbos-instituut van vorige week naar preventie
van zelfmoord, waarbij psychiater Bas Verwey in Trouw opmerkt, dat suïcide
kan worden voorkomen door de beschikbaarheid van medicijnen aan banden te
leggen. In Engeland is dat met paracetamol gebeurd, waarna het aantal suïcides
duidelijk afnam. Het Nivel heeft daarnaast de uitkomsten van onderzoek gepubliceerd
waaruit bleek dat in ieder geval in het buitenland mensen weinig kennis hebben
van zelfzorgmiddelen. Ik denk dat dit in ons land niet anders is. In november
werden op het symposium "Veiligheid op recept" de resultaten gepresenteerd
van onderzoek in 21 ziekenhuizen, waaruit bleek dat een deel van de vermijdbare
ziekenhuisopnamen wordt veroorzaakt door het onoordeelkundig innemen van NSAID's.
De conclusie is duidelijk: geneesmiddelen zijn geen snoepjes. Ik realiseerde
mij overigens dat ik als ik ibuprofen voorschrijf vaak tegen mensen zeg: die
kunt u ook gewoon bij de drogist krijgen; dat zijn van die roze smarties.
Ik gebruik de vergelijking met die snoepjes dus om de mensen duidelijk te
maken hoe ze eruit zien. Ik zeg er wel bij dat het geen snoepjes zijn. Het
is genoegzaam bekend dat NSAID's bloedgevaarlijk zijn. Het zijn middelen die
in interactie met veel UR-middelen ernstige bijwerkingen kunnen hebben, soms
zelfs dodelijke. Alleen verkrijgbaarheid bij apotheek of drogist verhoogt
de alertheid van mensen hierop. Wij zouden het liefst zien dat ze uitsluitend
bij de apotheek verkrijgbaar zijn. Wij verwachten dat de minister de veiligheid
voor de consument zwaarder zal laten wegen, dan het gemak van een eventuele
iets grotere beschikbaarheid. Graag een reactie.Tot slot nog wat kanttekeningen bij het punt van de financiële belangenverstrengeling
tussen arts en apotheker, waar de NZA onderzoek naar gaat doen. Voor mijn
fractie zijn uiteraard de vrije keuze van de patiënt en de onafhankelijkheid
van de professional uitgangspunt. De fractie vindt daarom aanpassing van het
verbod van artikel 18 Besluit Uitoefening Artsenijkunst en opname daarvan
in het besluit Geneesmiddelenwet een goede zaak. Financiële belangenverstrengeling
is verboden. Prima, maar hoe gaat dat dan in de praktijk in zijn werk bij de apotheekhoudende huisarts, de vermenging in persoon? En waarom
vallen de zorgverzekeraars die huisartsen belonen voor het voorschrijven van
goedkope middelen er niet onder? Daar worden beiden toch ook financieel beter
van? Waarom valt de zorgverzekeraar er niet onder die een gezondheidscentrum
exploiteert, inclusief apotheek? Er zijn volgens mij nog heel wat voorbeelden
te bedenken waarbij financieel gewin niet is uit te sluiten, ook al zijn de
afspraken ingegeven met het doel te komen tot een goede geneesmiddelvoorziening.
De markt kent perverse prikkels, en dat zou deze minister na vier jaar toch
moeten weten.Wij zien uit naar de beantwoording van onze vragen door de minister. En,
zoals gezegd, des te ruimhartiger hij antwoordt, des te beter zullen wij hem
ons herinneren, als hij binnenkort de politieke arena verlaten heeft.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Namens de fractie van de SGP, samen met die van de ChristenUnie
ga ik graag in op het wetsvoorstel voor een nieuwe Geneesmiddelenwet.Geneesmiddelen, de veiligheid ervan en het gebruik door patiënten
zijn belangrijke thema's. Geneesmiddelen kunnen immers veel goeds betekenen
voor een ernstig zieke patiënt, maar ook veel kwaads als men de medicijnen
inneemt in te grote hoeveelheden of in combinatie met andere medicijnen die
zelfs tot een vergiftiging kunnen leiden. Dat de rijksoverheid regels moet
stellen over de beschikbaarheid van geneesmiddelen staat buiten kijf. Naar
onze overtuiging is er met het nieuwe wetsvoorstel sprake van een veel betere
wet ten opzichte van de huidige Wet op de geneesmiddelenvoorziening. De overzichtelijkheid
is sterk toegenomen, ook al hebben onze fracties bijvoorbeeld wat moeite met
de ordening van de definities. Weliswaar is dit een punt van ondergeschikt
belang, maar op dit punt verdient het wetsvoorstel geen schoonheidsprijs.In de discussie over de Geneesmiddelenwet is ook veel gesproken over de
zelfzorgmiddelen. Het gebruik van die middelen lijkt in bepaalde opzichten
betrekkelijk nieuw, maar in de praktijk blijkt het eerder een kwestie van
eeuwen te zijn. Ik ga met u graag even terug naar Laurentius Frisius, die
in 1532 zijn "Spiegel van de geneeskunst voor leken" schreef. Zo
had hij bijvoorbeeld een goedwerkend middel tegen slaapzucht – zo rond
deze tijd van de middag lijden mensen daar soms wat aan, dus vandaar dat ik
hem even citeer – voor mensen dus die niet zo gemakkelijk wakker te
krijgen en te houden zijn. Zijn raad was: hang een varken bij de achterste
poten aan de bedstede op. Ik heb het nooit geprobeerd, maar het scheen toen
te werken. Voor de zomertijd had hij een ander advies: scheer het hoofd –
van de patiënt uiteraard – kaal en besmeer het met honing; op die
manier worden vliegen aangetrokken die als nuttige bezigheid de lijdende persoon
wakker zullen maken en ook veel kwade vochten uit het hoofd zullen zuigen.De stand van de wetenschap heeft gelukkig niet bij 1532 stilgehouden.
De ontwikkelingen maken het regelmatig noodzakelijk om nieuwe ideeën
tussen de oren van arts en apotheker te krijgen. Om adequaat te kunnen handelen,
moeten beide beroepsgroepen goed op de hoogte blijven van de laatste stand
van de techniek van de wetenschap. Met een eenvoudig middel heeft de minister
geprobeerd om ook de wet aan te laten sluiten bij de stand van de medische
wetenschap. De kritiek van collega Van de Beeten over artikel 80, waarin de
minister een wat al te simpele aanpassing aan de stand van de wetenschap beoogt,
delen wij van harte. Natuurlijk moet de wet bij de tijd blijven, maar daarvoor
moet de minister geen "zelfmedicatie" gebruiken. Ook op dit punt
is een normale wettelijke procedure van groot belang. Staatsrechtelijk zuiver
hoeft bovendien niet per definitie een lang wetgevingstraject te betekenen.Intussen hebben wij begrepen dat de door de minister genoemde datum van
implementatie van de EU-richtlijnen die in dit wetsvoorstel zijn omgezet,
lang niet is gehaald. In de verschillende reacties van de minister op opmerkingen
uit de Kamer komt naar voren dat hieraan stevige consequenties verbonden kunnen
zijn. Kan de minister meedelen wat op dit punt de laatste stand van zaken
is? Is er nog geen procedure gestart van ingebrekestelling? Valt deze noodzakelijke
implementatie naar verwachting in de categorie "ernstig" of "beperkt"?
SGP en ChristenUnie nemen aan dat de minister ook richting Europa, indien
nodig, zal aangeven dat het traject van wetgeving al in een ver stadium is.Zojuist sprak ik namens onze fracties al over het onderscheid tussen gewone
geneesmiddelen en zelfzorgmiddelen. Om dit onderscheid goed te maken, zijn
naar onze opvatting heldere criteria nodig. Als we nu de wet en de AMvB bekijken,
dan moet ons van het hart dat het met die definiëring erg rommelig verloopt.
In de toelichting op de AMvB wordt van alles gezegd over alle vier de afdelingen,
maar in de tekst van de AMvB gaat het alleen om UA en AV: "uitsluitend
apotheek" of "algemene verkoop". In het licht van artikel 58
is dit op zich wel verklaarbaar, maar onze conclusie kan dan niet anders zijn
dan dat dít artikel niet klopt. Wij vinden dat er niet alleen wat grijze
indicaties gegeven moeten worden, maar dat er heldere, eenduidige criteria
moeten zijn. Wat is bijvoorbeeld het precieze onderscheid tussen UAD, "uitsluitend
apotheek en drogisterij" en AV, "algemene verkoop"? Het blijven
naar onze opvatting twee categorieën die dicht tegen elkaar liggen in
de uitleg van de minister, terwijl dit toch niet de bedoeling van de verschillende
categorieën is. Niet voor niets worden er op grond van een SGP-amendement
bepaalde kwaliteitscriteria aan drogisten gesteld. Bij de AV zijn die waarborgen
er niet. De consequenties van dit onderscheid moeten dan ook zichtbaar worden
in de – nadere – regelgeving.Concreet vragen wij de minister om de toezegging dat hij bevordert dat
er ook voor de andere twee groepen heldere keuzes worden gemaakt. Uit de toelichting
op de AMvB is al duidelijk geworden dat ook het College ter Beoordeling van
Geneesmiddelen zegt dat er bij UAD voorlichting gegeven moet worden. Intussen
zien wij dat de minister de tekst van de wet als het ware omdraait. In de
wet staat dat de voorlichting gegeven moet worden, tenzij de koper aangeeft
dat hij het niet wil. De minister zegt in de toelichting op de AMvB: "Hoewel
een gebruiksadvies bij de categorie UAD niet noodzakelijk is, omdat een gebruiker
hiertoe zelf de behoefte kan aangeven, is het wel van belang dat daadwerkelijk
een advies wordt aangeboden en dat dit advies ook voldoende kwaliteit heeft."
Naar onze mening zorgt de minister hiermee voor onduidelijkheid. Graag zien
wij dat hij hier toezegt dat de regel is: "ja, tenzij" in plaats
van "nee, tenzij". Er mag niet in strijd met de wet
worden gehandeld.In het verslag is al door een fractie aandacht gevraagd voor de tegenstrijdigheid
tussen de twee wetsvoorstellen die in de Tweede Kamer zijn aangenomen. In
het ene wordt immers de eis dat iedere apotheker slechts één
apotheek heeft afgeschaft, terwijl in het andere wetsvoorstel die eis weer
wordt ingevoerd. Maar goed, de minister heeft gelijk dat dit in de praktijk
geen problemen oplevert, zolang de minister beide wetsvoorstellen maar tegelijkertijd
laat ingaan. Toch vragen wij nog wel zijn aandacht voor de uitwerking van
deze regel. Heeft hij al contacten gehad met de betrokken partijen om erachter
te komen of deze regel in de praktijk ook nog steeds werd gehandhaafd? Er
is immers lang sprake geweest van voornemens tot afschaffing. Dit kan in de
praktijk al een versoepelende werking hebben. Graag vragen wij hiervoor de
aandacht van de minister.Uit het wetsvoorstel en de door de minister gemaakte opmerkingen over
de positie van de verpleegkundig specialist is ons nog niet helemaal duidelijk
geworden hoe dit model in de praktijk precies gaat werken en welke consequenties
dit heeft voor de verantwoordelijkheid van de betrokkenen. Graag zien wij
op dit punt nog een heldere uiteenzetting.Vervolgens vragen de fracties van de SGP en de ChristenUnie de aandacht
voor de rol van de apotheker als specialisme. In de studie farmacie ligt de
nadruk op de werking van geneesmiddelen. De farmacotherapeutische aspecten
van het vak worden in de praktijk geleerd. Dit is een leer-werktraject ter
verkrijging van de registratie als openbaar apotheker. De opleiding vindt
dus voor een belangrijk deel in de praktijk plaats. Dat kan een goede leerschool
zijn, maar er kunnen ook apothekers zijn die zich onvoldoende bezighouden
met de opleiding van – hun – nieuwe apotheker. Hoe waarborgt de
minister dat de kwaliteit van de overdracht echt goed is? Hoe zorgt hij ervoor
dat die opleiding in de verschillende apotheken op een vergelijkbaar niveau
ligt? De nascholing kan te vrijblijvend zijn, wat de kwaliteit niet ten goede
komt. In verband met een optimale zorg voor de patiënt zou op dit onderdeel
een duidelijke verbeteringsslag mogelijk zijn. Zou het niet voor de hand liggen
om te kiezen voor een wettelijke erkenning van het specialisme openbare farmacie?
Is de minister bereid om daartoe een stimulans te geven?De reikwijdte van de bepaling in het besluit over belangenverstrengeling
tussen arts en apotheker is nog onvoldoende uit de verf gekomen. Wij zien
graag een toelichting op de strekking ervan. Is in deze regeling nu elk financieel
belang uitgesloten of zijn er nog sluiproutes mogelijk om toch in financiële
zin voordeel te kunnen behalen? Artsen en apothekers zijn ook maar mensen
dus wij moeten hen tegen zichzelf beschermen. Hebben artsen bijvoorbeeld toegang
tot receptuitwisselingssystemen? Ik maak ten slotte op dit onderdeel nog de
opmerking dat het niet meer dan logisch is dat deze bepaling ook geldt voor
de een of andere zakelijke constructie waaronder een arts of een apotheker
kan vallen. Wij horen op dit punt graag een bevestiging.Voorzitter. Dit is de laatste keer dat wij oog in oog met de minister
kunnen debatteren. Er is in de afgelopen vier jaar ontzettend veel gebeurd.
Deze Kamer, en met name de vaste commissie voor VWS, heeft in de afgelopen
jaren vaak gezucht onder alle wetgeving die op haar afkwam. Wij hebben stevig
gedebatteerd. Ik heb altijd met veel respect de degens gekruist met deze minister.
Hij wist altijd zijn doel goed in het oog te houden, hoewel het soms onze
taak was om hem van dat doel af te houden. Voor zover ik het regeerakkoord
heb gezien, zijn de belangrijkste zaken daaruit die de minister samen met
het parlement op heeft gezet van blijvende waarde. Dat verdient een compliment.
Ik dank de minister hartelijk voor de goede wijze waarop wij met elkaar hebben
gedebatteerd.Voorzitter. Wij wachten met belangstelling de beantwoording van deze minister
af.Mevrouw Dupuis (VVD):Mevrouw de voorzitter. De minister is van dezelfde partij als deze spreekster.
Mijn loftuitingen zullen dus nog in een andere context kunnen worden gedaan.Voorzitter. Mijn bijdrage betreft uitsluitend wetsvoorstel 29539. Over
deze nieuwe Geneesmiddelenwet hebben vele schriftelijke en mondelinge uitwisselingen
plaatsgevonden. De behandeling in de Tweede Kamer heeft jaren geduurd en ook
in de Eerste Kamer hebben inmiddels uitvoerige schriftelijke besprekingen
plaatsgevonden via het voorlopig verslag en het nader voorlopig verslag. In
de memorie van antwoord en de nadere memorie van antwoord is de minister op
vele vragen ingegaan, ook op vragen onzerzijds. De antwoorden van de minister
zijn echter niet op alle punten bevredigend. Voordat ik deze punten aankaart,
vraag ik nogmaals aandacht voor het feit dat dit wetsvoorstel veel nieuwe
extra regelingen bevat, hetgeen geen recht doet aan de wijd en zijd in deze
Kamer bestaande wens tot beperking van regelgeving. Ook heeft het wetsvoorstel
op sommige punten een uitgesproken paternalistisch karakter. Natuurlijk zijn
geneesmiddelen een belangrijk onderdeel van de gezondheidszorg en zijn er
daarvoor regels nodig. Dat kan echter ook worden overdreven. Zo bevat de Nederlandse
uitwerking van de Europese richtlijn ter zake extra regelgeving die door "Europa"
helemaal niet wordt verplicht.Ik ga graag in op vier zaken: de indeling van de geneesmiddelen in vier
categorieën, de betekenis van artikel 67, het elektronisch patiëntendossier
en de herinneringsreclame. De indeling van de geneesmiddelen is na amendering
zoals bekend als volgt: er zijn UR-geneesmiddelen, die uitsluitend verkrijgbaar
zijn op recept, UA-geneesmiddelen, die uitsluitend verkrijgbaar zijn bij de
apotheek, zonder recept, UAD-geneesmiddelen, die uitsluitend verkrijgbaar
zijn bij apotheek en drogist, en AV-geneesmiddelen, die overal verkrijgbaar
zijn. Naar de mening van de VVD-fractie was een indeling in UR en AV voldoende
geweest. Natuurlijk kunnen sommige geneesmiddelen beter op recept worden verstrekt
om redenen die de gezondheid van burgers betreffen. Overigens zijn daarvoor
ook financiële redenen te geven, want op recept verstrekte geneesmiddelen
worden veelal vergoed door de ziektekostenverzekeraar. Toch zit er naar de
mening van mijn fractie bij elk onderscheid tussen geneesmiddelen in bovengenoemde
categorieën, en dus ook bij een indeling tussen UR en AV-geneesmiddelen,
het risico van willekeur en inconsistentie. In mildere bewoordingen is dat
door andere collega's ook al opgemerkt.Zoals bekend zijn het aspirientje en de paracetamol vrij in de verkoop.
Naar mijn ervaring weten de meeste apothekersassistenten overigens
het verschil daartussen niet en dat is niet irrelevant in het kader van dit
debat. Deze geneesmiddelen zijn vrij in de verkoop maar zijn allerminst ongevaarlijk.
Wie dat echt wil, kan met beide middelen succesvol suïcide plegen. Overigens
is dit een tamelijk afgrijselijke methode die bepaald is af te raden, maar
daarom gaat het nu niet. Het kan. Met een lichte dosis benzodiazepine, een
valiumachtig geneesmiddel, is suïcide echter onmogelijk. Toch wordt dit
geneesmiddel – en een hele serie soortgelijke geneesmiddelen die worden
voorgeschreven ter bestrijding van jetlags, zoals temazepam, Normison en Dormicum –
alleen op recept geleverd. De vraag is dus of in zo'n indeling niet snel een
inconsistentie sluipt.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Het gaat niet alleen om de suïcidemogelijkheden van sommige middelen.
Diazepam is een middel waarvan iemand zo slaperig wordt dat het gevaarlijk
is om de weg op te gaan.Mevrouw Dupuis (VVD):Dat geldt ook voor alcohol.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ja, maar daarvoor is dus geen recept nodig.Mevrouw Dupuis (VVD):U merkte op dat in Engeland veel succes behaald is met het van de vrije
markt halen van paracetamol. De vraag is echter op welke manier mensen dan
zelfmoord plegen. Als het gevolg van het verdwijnen van paracetamol is dat
mensen van een flat of voor een trein springen, dan zijn wij geen stap verder.
Integendeel. De vraag is dus wat de waarde van dergelijke verboden is. Er
moet veel meer onderzoek verricht worden om daar werkelijk een antwoord op
te kunnen geven, als er al overeenstemming is over de stelling dat suïcide
onder alle omstandigheden onwenselijk is.Mijn vraag blijft of een indeling tussen UR en AV niet te veel inconsistenties
met zich meebrengt, waarbij ook vaak een paternalistisch element aan de orde
is. De burger kan veel dingen ook zelf bedenken. De minister is het daar ook
mee eens want in de memorie van antwoord heeft hij er zelf op gewezen dat
burgers zich in het algemeen goed aan de instructies in de bijsluiter houden.
Mijn fractie meent dat dat zou moeten leiden tot een terughoudend beleid van
de overheid ten aanzien van het uitsluitend op recept verstrekken van geneesmiddelen.
Eigenlijk moet het uitgangspunt zijn dat geneesmiddelen vrij te verkrijgen
zijn tenzij er gegronde redenen zijn voor een UR-verstrekking. Is de minister
bereid om zich bij het CBG hard te maken voor dit uitgangspunt? Laat hem niet
te paternalistisch doen en denken dat de burger te dom is; hij zegt immers
zelf dat de burger goed naar de bijsluiter kijkt. Een ander argument is dat
de markt niet gebaat is bij de nu voorgestelde indeling in vier categorieën.
Hierdoor wordt concurrentie op prijs minder goed mogelijk. Al met al zijn
wij bepaald niet onder de indruk van dit gedeelte van het wetsvoorstel. Het
is te bureaucratisch en te paternalistisch en bovendien deels willekeurig.Nog meer moeite heeft de VVD-fractie met het door amendering in de wet
opgenomen artikel 67. Dit luidt als volgt: Het is eenieder verboden via internet
geneesmiddelen voor te schrijven aan personen die de voorschrijver nooit persoonlijk
heeft ontmoet, of die de voorschrijver niet kent, of van wie de voorschrijver
de medicatiehistorie niet beschikbaar heeft. Wij hebben vragen over de redactie
van het artikel, over andere wetstechnische aspecten, over de handhaafbaarheid
en over de inhoud zelf.Allereerst is de vraag of de drie beschreven situaties gezamenlijk gelden
of ieder voor zich? Moet er altijd sprake zijn van kennis van de medicatiehistorie
om iets te kunnen voorschrijven? Kan dat niet gewoon aan de patiënt gevraagd
worden? De redactie van deze tekst is niet alleen onduidelijk, maar gaat ook
uit van vooroordelen en volgens ons onjuiste veronderstellingen. Er zijn meer
wetstechnische bezwaren. Het gaat hier om een verbod. Hoe werkt dat praktisch?
Wordt er straf voorzien? Een bestuursrechtelijke boete, tuchtrechtelijke maatregelen,
strafrechtelijke misschien? In artikel 101 van het wetsvoorstel over de oplegging
van bestuurlijke boetes bij tal van in eerdere artikelen genoemde overtredingen
wordt niets gezegd over artikel 67. Is dat gewoon een fout of zit er een filosofie
achter? Bij een verbodsbepaling behoort toch ook een straf vermeld te worden.
Verboden in wetten moeten handhaafbaar zijn en over die handhaving mag geen
misverstand of onduidelijkheid bestaan.Een andere vraag in het licht van de handhaafbaarheid van dit artikel
is of dit verbod niet zal leiden tot het zich aansluiten van Nederlandse artsen
bij buitenlandse collega's met een buitenlandse website, zodat zij toch door
kunnen gaan hoewel zij niet onder eigen naam opereren. Nederland is bij mijn
weten vooralsnog het enige land met een dergelijk verbod. De controle is in
dat licht helemaal onmogelijk, dus dan bereikt het wetsartikel zeker niet
wat het beoogt; de heer Hamel wees daar ook al op.De minister verwijst in de nadere memorie van antwoord naar casuïstiek
waaruit zou blijken dat dit verbod noodzakelijk is met oog op het patiëntenbelang.
In dat kader noemt hij een recente casus waarbij via internet depronal was
voorgeschreven, wat leidde tot een suïcide. Overigens moet er dan nog
iets anders zijn voorgeschreven want depronal alleen is niet voldoende, maar
daar gaat het niet om. De arts die dit recept had afgegeven, is tuchtrechtelijk
vervolgd. Dan is dit punt in de huidige situatie toch voldoende onder controle?
Dit betekent dat hiertoe artikel 67 niet nodig is. Integendeel, het is contraproductief
omdat artsen zich gemakkelijk achter buitenlandse collega's kunnen verschuilen.De VVD-fractie onderstreept nog eens dat het helemaal niet zeker is dat
indien patiënten middelen verkrijgen min of meer zonder gekend te zijn
door de arts, dit zal leiden tot gezondheidsschade. Ook in de huidige praktijk
waarin artsen en apothekers die de patiënt meestal wel kennen, verantwoordelijk
zijn voor de meeste farmacotherapie van patiënten, gebeuren vele ongelukken.
Er zijn vaak ziekenhuisopnamen nodig, veroorzaakt door multimedicatie. Men
spreekt zelfs van 5% – ik heb niet kunnen vinden of dit percentage
juist is – van alle ziekenhuisopnamen. Het is helemaal niet gezegd dat "internetdokteren"
tot grotere schade zal leiden. De patiënt heeft in dat geval immers zelf
de regie en – zoals ook de minister heeft gezegd – hij leest de
bijsluiter goed. Misschien is het zelfs beter als hij zelf "in charge"
is!Ten slotte een zuiver inhoudelijke kwestie, een liberaal punt. Naar onze
mening is bij artikel 67 sprake van een tamelijk grote beperking van de vrijheid
van burgers. Het is immers inmiddels min of meer gangbare praktijk aan het
worden om via internet aan medicatie te komen. Is de inperking
door artikel 67 zonder verdere uitwerking wel toelaatbaar? Een liberale minister
zou zo'n artikel eigenlijk niet mogen voorstellen. Nog afgezien van de te
verwachten moeizame handhaafbaarheid is ook de principiële vraag aan
de orde of vrijheden van burgers mogen worden ingeperkt door een onhelder,
aan een wetstekst toegevoegd amendement. Een zaak als deze is zowel om formele
als om inhoudelijke redenen toch meer dan een amendement waard.De VVD-fractie is van mening dat in de huidige vorm dit wetsartikel veel
te kort door de bocht is, te weinig informatief is over wat nu wel en niet
mag, nadere studie vergt en mogelijk in strijd is met principiële vrijheden
van burgers. Daarom willen wij graag een toezegging van de minister dat dit
artikel niet in werking treedt voordat er veel beter over is nagedacht en
een nadere uitwerking ervan aan het parlement is voorgelegd. In zekere zin
bof ik doordat er een evidente fout in het wetsvoorstel zit, het niet verwijzen
naar dit artikel in artikel 101. In dat licht is reparatiewetgeving sowieso
noodzakelijk. Wij vragen de minister om in dat verband gelijk nog eens ten
principale goed naar dit wetsartikel te kijken. Er nog eens goed naar kijken,
kan nooit kwaad, dunkt ons. De minister kan dit dus gemakkelijk beloven.Ik wil nog kort iets zeggen over het elektronisch patiëntendossier.
Komt hier nog wat van? Het speelt al meer dan twintig jaar, er zijn miljoenen
guldens en euro's aan besteed en nog steeds is het niet in orde. Wel wordt
veel drukte gemaakt over één apotheker per apotheek, maar veel
problemen zouden via een goed functionerend epd prima opgelost kunnen worden.
Ten aanzien van de wettekst inzake de positie van de apotheker sluiten wij
ons aan bij wat collega Hamel heeft gezegd in zijn bespiegelingen over de
noodzaak tot specialisatie van de apotheker. Wij steunen dit buitengewoon
belangrijke argument. In eerdere instantie heeft mijn fractie overigens al
opgemerkt dat het onder wetgeving brengen van de werkplek van een academicus
absurd is. Dat soort zaken moeten wij aan de beroepsgroep overlaten.Ten slotte zijn wij niet tevreden met het in artikel 91 besloten impliciete
verbod op herinneringsreclame. Wij wijzen er opnieuw op – in schriftelijke
verslagen is dit al aan de orde geweest – dat farmaceutische bedrijven
nodig zijn voor de volksgezondheid en dat het niet aangaat dat hun kans om
zich op de markt te begeven wordt ingeperkt.Het moge duidelijk zijn dat de VVD-fractie het antwoord van de minister
met grote belangstelling afwacht.De heer Van de Beeten (CDA):Voorzitter. Naar verwachting is dit de laatste maal dat wij in deze Kamer
met minister Hoogervorst van VWS in deze hoedanigheid debatteren. In mijn
tweede termijn kom ik daarop nog terug. Tot nu toe heb ik namelijk nog niet
de gelegenheid gehad om met mevrouw Van Leeuwen te overleggen over wat ik
mag zeggen. Verder zal ik nog niet spreken over artikel 80 van het wetsvoorstel
aangezien ik de minister van Justitie nog niet heb zien binnenkomen.De voorzitter:Hij volgt uw bijdrage op afstand.De heer Van de Beeten (CDA):Ik hoop dat hij niet is ingesneeuwd.Voorzitter. Enige tijd geleden sprak ik met een aannemer die in opdracht
van een gemeente een bouwwerk in uitvoering had genomen. Gaandeweg leidde
zijn intuïtie hem tot de nodige twijfel aan de deugdelijkheid van de
constructieberekeningen die aan het in opdracht van de gemeente door een architect
gemaakte ontwerp ten grondslag lagen. Hij legde die twijfel aan de gemeente
voor. Deze besprak het met de architect, doch die stelde zich op het standpunt
dat het door hem ingeschakelde constructiebureau een goede naam had en er
geen aanleiding was om aan de deugdelijkheid van de berekeningen te twijfelen.
De aannemer was echter niet overtuigd en voelde zich door deze formele reactie
van de zijde van de architect en de gemeente alleen maar gesterkt in zijn
twijfel. Gezien de mogelijk vergaande consequenties weigerde de aannemer om
het werk voort te zetten; dit tot groot ongenoegen van de gemeente. Uiteindelijk
leidde de discussie tussen de gemeente en aannemer ertoe, dat een onafhankelijke
expert werd ingeschakeld op kosten van ongelijk. Deze onderzocht de constructie
en gaf de aannemer volledig gelijk. De gemeente weigerde vervolgens de bij
de aannemer ontstane vertragingsschade te vergoeden en ondershands werd hem
ook te verstaan gegeven dat hij in de toekomst inschrijving op nieuwe werken
maar achterwege moest laten.De aannemer voldeed met zijn waarschuwing aan de in de wet neergelegde
waarschuwingsplicht. Het betrof echter een fout in de constructie die bepaald
niet eenvoudig was vast te stellen. Zijn intuïtie had hem weliswaar niet
bedrogen, maar zou hij een waarschuwing achterwege hebben gelaten, was het
onmogelijk geweest om hem te verwijten dat hij zijn waarschuwingsplicht had
geschonden. De fout was voor de aannemer bepaald niet kenbaar. Hij zou zichzelf
dus een hoop problemen hebben bespaard, indien hij zijn intuïtie het
zwijgen had opgelegd en zijn twijfel voor zich had gehouden. Temeer, omdat
de gemeente als vergunningverlener geacht wordt mede te letten op de deugdelijkheid
van de constructie.Wat leert ons de casus van deze aannemer? In de eerste plaats dat deskundigheid
betrekkelijk is. Deskun­digen zelf hebben vaak de neiging om tegenover
een niet-deskundige derde een houding te kiezen waarbij meer het gezag dan
de overtuigingskracht van de deskundige wordt ingezet. Een beroep op de deskundigheid
van een derde, zoals door de architect in dit geval is gedaan, is temeer riskant.
Bovendien is de formele deskundigheid niet noodzakelijkerwijs doorslaggevend.
Ook een zeker gevoel voor wat wel en wat niet kan, door ervaring opgebouwd,
kan leiden tot juiste intuïtieve oordelen. Niet zelden komt een deskundige
langs die weg tot een oordeel dat vervolgens met argumenten wordt onderbouwd.In de tweede plaats leert het aan de praktijk ontleende, recente geval
van de aannemer dat in de wet neergelegde regels niet altijd in juridisch-technische
zin effectief zijn of toepassing behoeven te vinden om toch in de samenleving
een nuttige rol te vervullen. Zij drukken een bepaalde waarde uit en doen
een beroep op de morele houding van de rechtsgenoten waardoor een zekere mate
van sociaal gewenst gedrag geïnstitutionaliseerd kan worden, al zal lang
niet iedere aannemer voet bij stuk houden in een situatie zoals hiervoor beschreven. In de derde plaats vormt de casus een mooie illustratie van het belang
van het wederkerigheidsconcept, zoals door Dorien Pessers uiteengezet in haar
dissertatie Liefde, solidariteit en recht. Dit concept is ook nog door haar
uiteengezet in haar recente lezing voor de Raad voor het openbaar bestuur
onder de titel Goede en kwade trouw in het openbaar bestuur. Pessers onderscheidt
reciprociteit en mutualiteit. Het laatste begrip verwijst naar kortstondige
bindingen tussen vreemden, waarin over en weer naar tijd en inhoud strikt
contractueel bepaalde prestaties worden geleverd. Wantrouwen is het uitgangspunt
en wordt uitgedrukt in vastomlijnde verplichtingen over en weer. Reciprociteit
daarentegen verwijst naar duurzame sociale bindingen waarin onbepaalde verplichtingen
worden nagekomen in het vertrouwen dat te zijner tijd wel verevend zal worden.
Daar is vertrouwen het uitgangspunt.Het gedrag van de aannemer past bij reciprociteit, omdat hij iets deed
waarvoor hij geen beloning behoefde te verwachten. In de aanneemsom was ook
geen vergoeding opgenomen voor het eventueel nakomen van een waarschuwingsplicht.
Sterker nog: door zijn houding heeft hij zichzelf benadeeld en is hij in de
problemen gekomen. De inzet waarmee hij tegenover zijn opdrachtgever voet
bij stuk hield, vond juist zijn bron in de onbepaalde verplichting om te voorkomen
dat er schade zou ontstaan bij zijn opdrachtgever. En dat zonder dat het contract
daar een concrete tegenprestatie tegenoverstelde. Met name in maatschappelijke
situaties waarin het samenspel tussen verschillende betrokkenen van wezenlijke
betekenis is, is het voor-wat-hoort-watprincipe dat bij mutualiteit leidend
is, een te smalle basis en is wederkerigheid, waaraan Pessers veel betekenis
toekent, inderdaad van groot belang.Uitgaande van dat wederkerigheidsconcept kritiseerde onder andere Pessers
de manier waarop in het bijzonder de overheid de laatste 10 tot 15 jaar is
omgesprongen met professionals in de samenleving in de speciale uitgave van
Christen Democratische Verkenningen in 2005 onder de titel Beroeps(z)eer.
Waarom Nederland niet werkt. De relatie tussen overheid en burgers is steeds
meer gebaseerd geraakt op mutualiteit en niet op wederkerigheid. Dat leidt
tot beheersingsprocessen waarin professionals aan formele regels worden gebonden
en de contractuele relatie tussen hen en hun opdrachtgever, respectievelijk
hen en de patiënt, leerling, ouder et cetera dominant is geworden. In
de recente Roblezing spitst Pessers dat ook nog toe op de positie van de ambtenaar.
Waar reciprociteit is gebaseerd op vertrouwen, geldt bij mutualiteit het wantrouwen
als leidend beginsel. Dit leidt tot nauwkeurig vastgelegde contractuele verplichtingen.
Zij constateert dat dit verschijnsel ook in het openbaar bestuur optreedt.Bij deze benadering passen enkele kanttekeningen. In de eerste plaats
wordt te gemakkelijk geponeerd dat de ontwikkeling is ingezet tijdens de paarse
kabinetten. In het onderwijs en de zorg is de veranderde rol van de professional
mede bepaald door schaalvergrotingsprocessen die zich ook al ten tijde van
de kabinetten-Lubbers aftekenden. Schaalvergrotingen leidden tot andere organisatiemodellen
en een managementcultuur waarbij de leiding veraf kwam te staan van de werkvloer
en er een groot aantal tussenlagen ontstond. Het paradoxale is dat die schaalvergroting
in belangrijke mate is bevorderd door de invoering van lumpsumfinanciering
die, behalve het altijd weer onvermijdelijke bezuinigingseffect, ook ten doel
had scholen een grotere mate van autonomie te geven.In de tweede plaats kan de verandering in de positie van de professional
niet los worden gezien van het feit dat de professional zich in de jaren zestig
en zeventig, zeker in het onderwijs en de zorg, niet oriënteerde op de
eigen opvatting over diens rol in de samenleving, maar zich in toenemende
mate oriënteerde op de rol die de overheid aan de sector toebedacht.
Men had zich immers in die sectoren in financiële zin volledig afhankelijk
gemaakt van de overheid en daarmee van de beleidsoriëntatie van de overheid.
Professionele afhankelijkheid was minstens deels ingeruild voor vermeende
financiële zekerheid. Met andere woorden: professionals kunnen in de
samenleving alleen tot hun recht komen indien zij zich ook zelf oriënteren
op dat wederkerigheidsconcept en niet op een contract met de overheid.Tegen de achtergrond van dit decor zou ik een aantal kanttekeningen willen
maken bij de beide voorliggende wetsvoorstellen. Ter afronding maak ik enkele
wetstechnische opmerkingen. De eerste kanttekening betreft de onderlinge verhouding
tussen arts, apotheker en patiënt. In de schriftelijke voorbereiding
heb ik de nodige kritische opmerkingen gemaakt over dit effect van de zelfstandige
geneeskundige behandelingsovereenkomst tussen de apotheker en de patiënt.
Op zichzelf onderschrijf ik de conclusie dat een apotheker veel minder dan
vroeger een afgeleide functie heeft ten overstaan van de arts door de ontwikkeling
van magistrale bereider naar begeleider. Voorts onderschrijf ik de conclusie
dat de apotheker ook in een andere verhouding komt te staan tot arts en patiënt.
Van belang is echter dat die onderlinge verhouding gebaseerd moet zijn op
het wederkerigheidsconcept, op de gedachte dat er sprake moet zijn van een
samenspel waarin de betrokkenen over en weer het vertrouwen kunnen hebben
dat zij ook worden gecorrigeerd en gesteund zonder dat daar direct een tegenprestatie
tegenover staat. Omgekeerd betekent dit dat het samenspel niet moet worden
belemmerd door juridische beperkingen zoals de eerder door de minister in
de schriftelijke voorbereiding bepleite verplichting voor de apotheker om
voorafgaand toestemming te vragen van zijn patiënt om informatie te verschaffen
aan de arts en omgekeerd. Dergelijke juridisering van de onderlinge verhoudingen
zal per saldo zowel in individuele gevallen als maatschappelijk gezien leiden
tot een geringer resultaat dan bij een benadering op basis van het wederkerigheidsbeginsel.
De keerzijde daarvan is uiteraard dat arts en apotheker de door hen nodig
geachte informatie-uitwisseling niet buiten de patiënt om mogen verrichten,
want ook dat doet tekort aan het samenspel tussen de drie betrokkenen, namelijk
arts, apotheker en patiënt. Kan de minister deze zienswijze delen?De tweede kanttekening betreft de problematiek van de meldingen van bijwerkingen
van medicijnen. Deze verplichting rust op zowel de vergunninghouder als de
professionals in de zorg die met bijwerkingen worden geconfronteerd. Ook hier
geldt dat de meldingsplicht op dezelfde wijze als de waarschuwingsplicht voor
de aannemer een uitdrukking is van het beroep dat de wetgever doet op het
wederkerigheidsprincipe. Het zal dus in de praktijk niet altijd gemakkelijk
zijn om de niet-nakoming van een meldingsplicht aan te tonen en daar dan ook
een sanctie op te stellen. Sterker nog: naarmate de meldingsplicht vooral
wordt gezien als het begin van de sanctioneringsprocedure, zal
de bereidheid tot melding alleen maar afnemen. Bij de invoering van de meldingsplicht
betreffende voorvallen in de luchtvaart hebben wij in deze Kamer ook al uitgebreid
met de minister van Verkeer en Waterstaat en de minister van Justitie van
gedachten gewisseld over het scheppen, ook middels wettelijke kaders, van
een klimaat waarin meldingsbereidheid wordt vergroot. Dit heeft er bij de
Wet luchtvaart toe geleid dat er alleen strafrechtelijke vervolging aan de
orde is in het geval dat er sprake is van opzet, roekeloosheid of grote onachtzaamheid
bij de melder en veroorzaker van het voorval. Ik zou de minister willen aanbevelen
om met de minister van Justitie in overleg te treden over een vergelijkbare
aanpak als bij de Wet luchtvaart is toegepast, zeker indien de in dit wetsvoorstel
voorziene bestuurlijke boete zou worden omgezet in OM-afdoening.Mijn derde kanttekening betreft de oriëntatie van de beroepsgenoten
in de zorg. Het is van groot belang dat die oriëntatie is gericht op
het behoud en vergroting van de eigen deskundigheid. Het gaat echter ook om
de inbreng van die deskundigheid in het samenspel met andere professionals
en de patiënt, alsook om de sociale omgeving van de patiënt. Professionaliteit
van arts en apotheker gedijt het best in een klimaat van vertrouwen. Om die
reden is er ook veel voor te zeggen om in de zorg niet de afhankelijkheid
van overheidsfinanciering in te ruilen voor de afhankelijkheid van een louter
door marktdenken gedomineerd arrangement. Toegespitst op de beroepsgenoten,
die hier een belangrijke rol spelen, geldt het volgende. De financieel-economische
samenwerkingsverbanden tussen artsen en apothekers zouden juist leiden tot
een versterking van het mutualiteitsdenken in hun onderlinge verhouding en
in hun beider relatie tot de patiënt. Ook dat verdient effectieve bestrijding.
De minister en de CDA-fractie denken over dit concrete punt op zichzelf gelijk
en ik hoop dat de minister ook de argumentatie zoals ik die zojuist heb aangedragen,
tot de zijne zou willen maken.In de visie van de CDA-fractie op het belang van het wederkerigheidsprincipe
in de zorg past ook, dat in de wet waarborgen worden geschapen voor de onafhankelijkheid
van artsen en apothekers van de farmaceutische industrie en dat die waarborgen
effectief worden gehandhaafd. Daarmee wordt ook een institutionele voorwaarde
geschapen voor het vertrouwensklimaat waarin artsen en apothekers met patiënten
omgaan.Mijn laatste kanttekening betreft de rol van de drogisterijbedrijven.
In de visie van de CDA-fractie spelen de drogisterijbedrijven in de voorkoming
van misbruik of verkeerd gebruik van zelfzorgmiddelen maar een beperkte rol.
Het is echter in de institutionele rolverdeling tussen artsen, apothekers
en drogisterijen in relatie tot patiënten wel een element waar een beschermende
werking van uit gaat. Ook door rood licht rijden is gemakkelijk en wordt niet
altijd strafrechtelijk vervolgd, maar van de aanwezigheid van het verbod gaat
wel een regulerende en beperkende werking uit. De CDA-fractie ondersteunt
dan ook de indeling van geneesmiddelen zoals voorgesteld in artikel 56 van
het voorstel voor de nieuwe Geneesmiddelenwet. Daarbij gaan wij ervan uit,
dat de categorie UAD daadwerkelijk betekenis heeft.Dit brengt mij bij mijn eerste meer wetstechnische opmerking. Aan de minister
is toegezonden een kopie van een brief die het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven
op 10 januari jongstleden zond aan de Tweede Kamer, met afschrift aan
deze Kamer. Kern van de kritiek in die brief is, dat de door de minister thans
voorgestelde ministeriële regeling in feite niet beantwoordt aan de bedoeling
van artikel 56. Ik heb enige aarzeling gehad bij de vraag of ik dit punt aan
de orde zou stellen, omdat het wetsvoorstel in artikel 58 voorziet in uitsluitend
voorhang bij de Tweede Kamer, en omdat er in de schriftelijke voorbereiding
door mij namens de CDA-fractie geen kanttekeningen bij zijn gemaakt. Bovendien
is mij bekend dat de Tweede Kamer er binnenkort met de minister over in discussie
gaat. De kritiek vanuit de drogisterijbranche geeft echter wel aanleiding
tot enkele wetstechnische vragen.De tekst van het concept van de ministeriële regeling laat zien dat
er nauwelijks nadere regels worden gesteld in vergelijking tot de tekst van
de wetsbepaling zelf. De vraag is dan ook wat precies de functie is van de
ministeriële regeling. Voorts meent de drogisterijbranche dat er door
de herformulering in de ministeriële regeling in feite meer ruimte wordt
geschapen voor het College voor de Beoordeling van Geneesmiddelen om met name
pijnstillers in de categorie AV onder te brengen. De drogisterijbranche interpreteert
de ministeriële regeling zo, dat daardoor de categorie UAD vrijwel betekenisloos
wordt. De voor de beoordeling door de Eerste Kamer belangrijkste vraag lijkt
mij te zijn of de minister het inderdaad mogelijk acht dat er op basis van
de wetstekst – en in het voetspoor daarvan de ministeriële regeling –
een indeling uit de bus kan komen, waardoor de categorie UAD praktisch zonder
betekenis zou worden. Acht hij het voorts aannemelijk dat op basis van deze
criteria pijnstillers inderdaad algemeen verkrijgbaar zullen worden? Gaarne
verneem ik de reactie van de minister op dit punt.Mijn tweede wetstechnische opmerking betreft de werking van het tweede
lid van artikel 101 van het voorstel voor de nieuwe Geneesmiddelenwet. In
de schriftelijke voorbereiding heb ik mij kennelijk niet voldoende helder
uitgedrukt, omdat ik van de minister in de memorie van antwoord en de nadere
memorie een reactie heb gekregen die niet echt het punt raakt dat ik beoogde
aan de orde te stellen. Driemaal is scheepsrecht, dus ik probeer het nog een
keer, hopelijk nu begrijpelijker. Het tweede lid van artikel 101 zegt, dat
bij de derde overtreding nadat binnen 24 maanden tweemaal een bestuurlijke
boete is opgelegd, er sprake is van een strafbaar feit. Over de vervolging
daarvan beslist het Openbaar Ministerie. De situatie kan zich dus voordoen,
dat het Openbaar Ministerie om capaciteitsredenen of op andere gronden ervan
afziet, het derde geval van overtreding van een regel uit de wet of het Besluit
Geneesmiddelenwet te vervolgen. De consequentie van de formulering van het
tweede lid van artikel 101 is dan, dat geen bestuurlijke boete kan worden
opgelegd, omdat nu eenmaal een en hetzelfde feit niet tegelijkertijd met een
bestuursrechtelijke sanctie en een strafrechtelijke sanctie kan worden bedreigd.Dit toch wat merkwaardige systeem is op zichzelf al reden om te bepleiten,
zoals eerder in deze Kamer met de minister van Justitie besproken, bestuurlijke
boetes in nieuwe wetgeving buiten de sfeer van de handhaving van openbare
orde in gemeenten terug te dringen en toepassing te geven aan de Wet OM-afdoening.
Zou dat hier gebeurd zijn, dan zou het probleem dat ik met betrekking tot
het tweede lid van artikel 101 zojuist signaleerde, zich in het geheel niet
voordoen. Bovendien zou de minister dan ook structureel goede
afspraken kunnen maken met het Openbaar Ministerie over het vervolgingsbeleid,
en zou hij voor de toepassing van het tweede lid van artikel 101 niet afhankelijk
zijn van het luimen van het College van procureurs-generaal. Mijn vraag is
dan ook: is de minister bereid om in overleg met de minister van Justitie
het systeem van bestuurlijke boetes onder te brengen in de Wet OM-afdoening?Mijn laatste juridisch-technische punt betreft de overgangsrechtelijke
problematiek rond een viertal immunologische producten die op grond van artikel
9 van het Besluit immunologische farmaceutische producten al dertien jaar
in de handel zijn zonder registratie. Zie ik het goed dat deze ook gaan vallen
onder artikel 117, vierde lid? Daarmee bedoel ik het lange vierde lid, want
er zijn in die bepaling twee leden als vierde lid aangemerkt. Ik zie het antwoord
van de minister met vertrouwen tegemoet, al weet ik dat de minister eerder
neigt naar het mutualiteitsconcept.Dan kom ik bij de bijdrage die ik ook namens de andere woordvoerders in
deze Kamer mag uitspreken over het wetsvoorstel voor de nieuwe Geneesmiddelenwet,
en dan in het bijzonder artikel 89, eerste lid. Daarin wordt de mogelijkheid
geopend om bij ministeriële regeling in verband met de vooruitgang van
wetenschap of techniek ter zake van de geneesmiddelenbewaking regels te stellen
die kunnen afwijken van de wet zelf. Hierbij gaat het dus niet om uitzonderingen
aan de hand van een in de wet neergelegd criterium. Blijkens het nadere rapport
op het eerste advies van de Raad van State is immers de bedoeling om via comitologie
vastgestelde nieuwe Europese regels te implementeren bij ministeriële
regeling. Dit is, zoals ook de Raad van State al opmerkte, bepaald vergaand.
Nu ik de minister van Justitie hier zie zitten, vraag ik mij af wie destijds
in de Raad van State dat advies geschreven zou hebben. De eerste vraag die
dan rijst, is uiteraard of in de wet in formele zin neergelegde regels zich
er wel voor lenen om in die wet te worden neergelegd of dat zij juist beter
in een Algemene Maatregel van Bestuur hadden kunnen worden opgenomen. In de
tweede plaats is de vraag of de thans voorliggende regeling zich verdraagt
met de Grondwet. In dit verband wijs ik op de motie-Jurgens van 14 maart
2006 (Kamerstukken I, 2109 A) die met algemene stemmen in deze Kamer is aangenomen.De achtereenvolgende antwoorden van de minister op het punt van de delegatiemogelijkheid
staan haaks op elkaar, althans zo lijkt het. In de memorie van antwoord zijn
de regels van geneesmiddelenbewaking nog zo belangrijk dat zij op wetsniveau
moeten worden vastgelegd. In de nadere memorie is dat niet meer het geval,
want dan zegt de minister van de later door te voeren, door de Europese Unie
voorgeschreven wijzigingen "dat zij niet controversieel zijn en overwegend
technisch van aard. Het gaat uitsluitend om aanpassing aan de stand der techniek
en wetenschap".Nu is het theoretisch denkbaar dat regels enerzijds zo belangrijk zijn
dat zij in een wet in formele zin moeten worden vastgelegd en dat anderzijds
de wijzigingen daarvan slechts van technische aard zullen zijn. Uit de stukken
blijkt mij echter niet welke bepalingen het betreft en waarom die bepalingen
in dit geval niet theoretisch, maar daadwerkelijk in een dergelijke categorie
vallen.Kijk ik naar de artikelen 76 tot en met 79 – de bepalingen in Hoofdstuk
8 over de geneesmiddelenbewaking – dan kan ik mij heel goed voorstellen
dat de daarin uitgedrukte principes in de wet zelf worden geformuleerd en
dat de nadere invulling ervan bij Algemene Maatregel van Bestuur plaatsvindt,
die dan kan worden aangepast als de comitologieprocedure in Brussel leidt
tot richtlijnwijziging die implementatie in de Nederlandse regelgeving vraagt.
Overigens is nog maar de vraag of een dergelijke wijziging van een richtlijn
door de Commissie via comitologie eigenlijk wel in overeenstemming is met
het EG-verdrag, maar dat laat ik even terzijde. Meer toegespitst is dan ook
mijn vraag: kan de minister van Volksgezondheid in de artikelen 76 tot en
met 79 aanwijzen, wat per se niet in een Algemene Maatregel van Bestuur kan
worden vastgelegd en toch aanpassing aan Europese regels zou kunnen vergen?Echter, zelfs als de minister deze vraag overtuigend zou kunnen beantwoorden,
is nog de principiële vraag of het aanvaardbaar is dat aanpassing van
de wet in formele zin gebeurt bij ministeriële regeling. Kennelijk voelt
de minister zelf ook aan dat dit niet kan, althans niet wenselijk is. In zijn
antwoord spreekt hij niet meer over een ministeriële regeling, maar over
een Algemene Maatregel van Bestuur. Onduidelijk is overigens of die AMvB –
door de Kroon te slaan – een bekrachtiging moet worden van de ministeriële
regeling, dan wel dat de minister hier per abuis meende dat een minister een
Algemene Maatregel van Bestuur kan nemen. De minister vervolgt in de memorie
van antwoord zijn reactie met de toezegging dat bij een volgende wetswijziging "eventueel"
tevens kan worden vastgelegd dat definitieve regeling bij wet zal plaatsvinden.
Bij nadere memorie van antwoord schuift de minister nog iets verder op: bij
een volgende wetswijziging zál worden vastgelegd dat altijd definitieve
regeling van Europese aanpassingen bij wetswijziging zal plaatsvinden.Het komt mij voor dat dit antwoord niet strookt met de uitspraak van de
Kamer in de motie-Jurgens van 14 maart 2006. Het debat dat leidde tot
die uitspraak werd gevoerd met de minister van Justitie juist over de thematiek
van implementatie en delegatie. Als verantwoordelijk voor de bewaking van
wetgeving leek het de leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport gewenst, bij de gedachtewisseling over deze bepaling uit de voorgestelde
Geneesmiddelenwet ook de minister van Justitie uit te nodigen, omdat zich
hier concreet een probleem voordoet als voorzien in de motie, waarvan de ambtsvoorganger
van deze minister in de Kamer zei, deze te zullen uitvoeren. Graag zouden
wij dan ook op dit tweede punt uitdrukkelijk een reactie van de minister van
Justitie willen ontvangen. Wellicht kan hij daarbij tevens bevestigen, dat
artikel 131 van het wetsvoorstel – dat implementatie van regels uit
supranationale verordeningen en richtlijnen bij Algemene Maatregel van Bestuur
mogelijk maakt – niet tevens de bevoegdheid impliceert om bij die AMvB's
af te wijken van de Geneesmiddelenwet, c.q. bepalingen daaruit buiten werking
te stellen.Wij zien de antwoorden met belangstelling tegemoet.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 15.05 uur tot 16.00 uur geschorst.Voorzitter: JurgensDe voorzitter:Ik deel de Kamer mee dat voorgenomen beslissingen omtrent
enkele ter instemming aangeboden JBZ-besluiten tijdens deze vergadering in
de zaal ter inzage gelegd worden, conform het voorstel van de bijzondere commissie
voor de JBZ-Raad. De details omtrent deze besluiten en de adviezen van de
bijzondere commissie voor de JBZ-Raad worden als bijlage bij deze Handelingen
opgenomen. Als aan het einde van de vergadering geen bezwaren zijn ingekomen,
neem ik aan dat de Kamer heeft besloten conform dit advies.(De bijlage is opgenomen aan het eind van deze editie.)1 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-603-616.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl