Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 2 februari 1993 te Straatsburg tot stand gekomen Tweede Protocol tot wijziging van het Verdrag betreffende beperking van gevallen van meervoudige nationaliteit en betreffende militaire verplichtingen in geval van meervoudige nationaliteit (Trb. 1994, 265) (24152)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 4176-4193

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-02-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 58, pagina 4176-4193

21-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24152Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over drie moties, ingediend bij het debat over de evaluatie van de instantloterij, te weten: de motie-Schutte c.s. over het afzien van verlenging van de vergunning aan de Stichting de nationale instantloterij (21277, nr. 35); de motie-Koekkoek over verlenging van de vergunning onder verscherping van het toezicht op de daaraan verbonden voorschriften (21277, nr. 36); de motie-Zijlstra c.s. over de afdracht van de NIL/SNS aan de SENS (21277, nr. 37)Pagina 4148-4148
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 21 februari 1996)Pagina 4203-4203
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regelen inzake het verrichten van veiligheidsonderzoeken (Wet veiligheidsonderzoeken) (24023)Pagina 4151-4153
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 17 januari 1995 te Antwerpen tot stand gekomen Verdragen tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake de verruiming van de vaarweg in de Westerschelde en, respectievelijk, de afvoer van het water van de Maas (Trb. 1995, 51 en 50) (24451), en over: de motie-M.B. Vos/Van Dijke over de verruiming van de doorgaande vaargeul over de Westerschelde (24451, nr. 6)Pagina 4148-4148
Behandeling van de brief van het Presidium over de emolumenten van de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (18677, nr. 7)Pagina 4153-4176
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het correctief wetgevingsreferendum, te weten: de motie-Rehwinkel c.s. over de hoogte van de drempels en de opneming hiervan in de Grondwet (21427, nr. 129)Pagina 4147-4148
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over het laagvliegen boven CanadaPagina 4193-4197
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels op het gebied van de distributie van elektriciteit, gas en warmte (Wet energiedistributie) (22160), en over: de motie-Remkes c.s. over de MAP-gelden (22160, nr. 42); de motie-Jorritsma-van Oosten c.s. over een evaluatie van de werking van de wet (22160, nr. 44); de motie-Crone c.s. over een energiecertificaat (22160, nr. 45); de motie-Crone c.s. over energiebesparingsplannen (22160, nr. 46)Pagina 4146-4147
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van de brief inzake opheffing van de dienstplicht, te weten: de motie-Sipkes over de totaalweigeraars (24400 X, nr. 64); de motie-Zijlstra over de wedde van de laatste groep dienstplichtigen (24400 X, nr. 65)Pagina 4144-4144
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen, de Mediawet, de Radio-Omroep-Zender-Wet 1935 en het Wetboek van Strafvordering in verband met de liberalisering van kabelgebonden telecommunicatie-inrichtingen (kabelgebonden telecommunicatie) (24163)Pagina 4148-4150
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de geestelijke verzorging in instellingen in de zorgsector en in justitiële inrichtingen (Wet geestelijke verzorging zorginstellingen en justitiële inrichtingen) (23720)Pagina 4145-4146
58ste vergadering; 21 februari 1996Pagina 4143-4143
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over tracébesluitenPagina 4197-4203
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 2 februari 1993 te Straatsburg tot stand gekomen Tweede Protocol tot wijziging van het Verdrag betreffende beperking van gevallen van meervoudige nationaliteit en betreffende militaire verplichtingen in geval van meervoudige nationaliteit (Trb. 1994, 265) (24152)Pagina 4176-4193
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet voorkeursrecht gemeenten (24235), en over: de motie-Esselink over de problematiek van dubbele belasting (24235, nr. 21).Pagina 4144-4145
Regeling van werkzaamheden (woensdag 21 februari 1996)Pagina 4143-4144
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake vergunningen voor de aanleg, de instandhouding en de exploitatie van kabelgebonden telecommunicatie-infrastructuur (Vergunningenwet kabelgebonden telecommunicatie-infrastructuur) (24164)Pagina 4150-4151

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Goedkeuring
van het op 2 februari 1993 te Straatsburg tot stand gekomen Tweede Protocol
tot wijziging van het Verdrag betreffende beperking van gevallen van meervoudige
nationaliteit en betreffende militaire verplichtingen in geval van meervoudige
nationaliteit (Trb. 1994, 265) (24152).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Dit is het derde achtereenvolgende debat over
nationaliteitsvraagstukken. Na de eerste en de tweede tranche van wijzigingen
van de Rijkswet op het Nederlanderschap behandelen wij vandaag het Tweede
protocol bij het Verdrag van Straatsburg. Ook bij dit protocol is de volgorde
van behandeling niet de meest aangewezene. In wezen zouden wij eerst de goedkeuring
ervan aan de orde moeten stellen, alvorens de wijzigingen in de Rijkswet op
het Nederlanderschap te bespreken. Eens te meer blijkt hieruit dat het leven
sterker is dan de leer.
 
 Mijn fractie was zich bewust van deze volgorde der dingen tijdens de behandeling
van de eerste en de tweede tranche. Niet voor niets stelde de fractie van
de Partij van de Arbeid reeds bij de eerste tranche van wijzigingen op de
rijkswet de vraag, in hoeverre het opportuun was het Verdrag van Straatsburg
op te zeggen, nu de regering ervoor had gekozen de bepalingen omtrent verlies
van het Nederlanderschap bij verkrijging van een andere nationaliteit te wijzigen.
Het kabinet had toen en bij dit protocol opnieuw goede redenen om partij bij
dit verdrag te blijven en tevens wijzigingen aan te brengen. Ik kom in het
vervolg hierop terug.
 
 Aan het debat van vandaag is een algemeen overleg op 12 oktober voorafgegaan.
Op verzoek van de fractie van het CDA is toen gesproken over eventuele strijdigheid
van de wijzigingen in de Rijkswet op het Nederlanderschap en het Tweede protocol bij het Verdrag van Straatsburg. Het was een merkwaardige
en verbazingwekkende redenering van de fractie van het CDA, te meer daar het
kabinet sinds 1991 op grond van een consistente argumentatie overleg met de
Kamer heeft gevoerd. In de nota Meervoudige nationaliteit/kiesrecht voor vreemdelingen,
van 1991, stelt het kabinet, partij te willen blijven bij het Verdrag van
Straatsburg, maar tevens wetswijzigingen voor te stellen op het punt van de
verliesbepalingen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Brengt het feit dat men partij blijft bij het Verdrag van Straatsburg,
naar uw mening verplichtingen mee?
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ja zeker. Het kabinet heeft toen heel open gesteld dat het partij wil
blijven bij het verdrag, omdat het wil meedoen met de discussie in Europa,
zich niet wil distantiëren van de ontwikkelingen die er gaande zijn,
en deze ontwikkelingen wil beïnvloeden. Dit was de argumentatie en blijft
de argumentatie. In de genoemde nota heeft het kabinet al met naam en toenaam
de artikelen genoemd waarop wetswijziging zou plaatsvinden. In die zin is
er niets nieuws onder de zon. Het vorige kabinet en het huidige spreken precies
dezelfde taal.
 
 In dezelfde nota wordt gesproken over het laten vallen van de afstandseis
bij naturalisatie en de consequenties hiervan voor artikel 15, onder a, en
voor onderdeel b van het eerste lid van artikel 9. Het kabinet van CDA en
PvdA en het huidige kabinet hebben in bijna identieke bewoordingen hun intenties
uitgesproken. Wie zijn huiswerk goed had gedaan, wist al vanaf 1991 wat de
bedoeling was. Men kan van mening veranderen en partijpolitieke opportuniteit
kan een rol spelen bij nieuwe inzichten, maar het kabinet kan niets worden
verweten indien het om consistentie gaat.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik begrijp dat de heer Apostolou, die niet bij het debat van 12 oktober
aanwezig was, hier probeert een algemeen overleg over te doen. Ik gun hem
dat van harte, maar wellicht was het beter geweest als hij zelf bij dat overleg
was geweest. Ik heb toen onder andere de uitspraken van staatssecretaris Schmitz
uit het eerste debat over de eerste tranche geciteerd, waarin zij stelde dat
er niet echt sprake is van spanning tussen het wetsvoorstel en het verdrag
en dat wij verder zouden gaan met het Tweede protocol. Materieel gezien was
er geen sprake van strijdigheid. Ik vind het prima als u dat debat van 12
oktober over wilt doen, want dat geeft mij ook meer ruimte, maar wij hebben
het nu over het debat van vandaag. Het valt mij overigens op, nu wij het toch
over verdragen hebben, dat de eerste ondertekenaar van het wetsvoorstel tot
wijziging van het verdrag, de minister van Buitenlandse Zaken, het blijkbaar
niet opportuun acht om hier aanwezig te zijn.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wil even tussenbeide komen. Ik verneem zojuist van de griffie dat de
minister van Buitenlandse Zaken als eerste ondertekenaar uiteraard is uitgenodigd
voor dit debat maar dat hij te kennen heeft gegeven, zoals wij zien, niet
aanwezig te zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik behoef het debat van 12 oktober niet te herhalen, want
ik heb wel gelezen wat daar gezegd is. Het lijkt mij in het kader van de behandeling
van dit protocol logisch om in herinnering te brengen dat er iets aan dit
debat voorafgegaan is.
 
 Vandaag staan wij voor de vraag of dit protocol het leidende principe
kan zijn van de wijzigingen die reeds in de Rijkswet op het Nederlanderschap,
eerste en tweede tranche, zijn aangebracht. Naar het oordeel van de fractie
van de PvdA spreekt het kabinet in de nota naar aanleiding van het eindverslag
duidelijke taal. Als je de overwegingen bij het verdrag van 1963 vergelijkt
met de overwegingen in het Tweede protocol, dan zie je duidelijk dat de wijzigingen
die wij in onze Rijkswet op het Nederlanderschap hebben aangebracht, volledig
sporen met de bedoelingen van het protocol. Stelde men namelijk in de overwegingen
bij het verdrag van 1963 dat meervoudige nationaliteit een bron van moeilijkheden
vormt, en stelde men voorts dat een gezamenlijk streven om de gevallen van
meervoudige nationaliteit, die zich tussen de lidstaten voordoen zoveel mogelijk
te beperken, aan het door de Raad van Europa nagestreefde doel beantwoordt,
de motieven bij het Tweede protocol luiden: verwerving van de nationaliteit
van het verblijfsland is een belangrijke, zo niet doorslaggevende factor bij
de integratie van immigranten in dat land. Vanuit het landsbelang gezien,
is het ongewenst om generaties lang een grote groep vreemdelingen binnen de
grenzen te herbergen. Vanuit de emigranten gezien, is het betreurenswaardig
dat zij in het land waarin zij reeds lang gevestigd zijn en waarin zij vrijwel
alle rechten bezitten die de burgers van het land hebben, geen rechten hebben
op volledige deelname aan het politieke leven. Nu komt het belangrijkste.
De realisering van die belangen door de toekenning van het staatsburgerschap
mag niet worden verhinderd door het voor de betreffende persoon afschrikwekkende
vooruitzicht bij naturalisatie of optie de oorspronkelijke nationaliteit te
verliezen.
 
 Het is duidelijk dat de referentiekaders tussen 1963 en 1994 verschoven
zijn. In 1963 ging het om de verplichting van Nederland en eigenlijk van iedere
partner in het verdrag, om de eigen staatsburgers geen vergunning te geven
om bij aanname van een andere nationaliteit hun oorspronkelijke nationaliteit
te mogen behouden. In het Tweede protocol gaat het erom dat Nederlanders die
als vreemdelingen in een ander land wonen, niet worden verplicht om afstand
te doen van hun Nederlanderschap.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Dit is niet juist. Dat geldt alleen voor Nederlanders binnen de landen
die aangesloten zijn bij het Verdrag van Straatsburg.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik heb zojuist de overweging bij het Tweede protocol voorgelezen. Die
overweging is duidelijk, namelijk dat de realisering van de belangen van Nederlanders
die in het buitenland wonen door de toekenning van het staatsburgerschap van
dat andere land niet gehinderd moeten worden vanwege het afstand doen van
de Nederlandse nationaliteit. In het protocol gaat het over de verplichtingen
van de partners tegenover hun eigen onderdanen. Nu hebben wij ons in de debatten
over de twee tranches van wijzigingen terecht geconcentreerd op artikel 9,
dat de verliesbepaling bij verkrijging van het Nederlanderschap regelt. Het
ging immers om immigranten die Nederlander worden. Het Verdrag
van Straatsburg echter gaat met name over de verplichting van Nederland om
het Nederlanderschap te ontnemen van die Nederlanders die een andere nationaliteit
verkrijgen. Nu doet zich het merkwaardige feit voor dat fracties die moeite
hebben met het schrappen van de verliesbepaling in artikel 9, niets zeggen
over de wijziging in artikel 15, die het rechtstreekse gevolg is van het Tweede
protocol. Bovendien heeft geen enkele fractie er moeite mee dat Nederlanders
in bijvoorbeeld Italië, Frankrijk, Canada en Australië hun Nederlanderschap
behouden als zij Italiaan, Fransman, Canadees of Australiër worden. Of
wel soms?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Als ik knik, wendt u direct het woord tot mij! Ik zal niet meer knikken!
Natuurlijk, als je tegen die meervoudige nationaliteit bent en ook consequent
bent, heb je daar ook bezwaren tegen!
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 In een van de debatten vroeg ik de heer Korthals expliciet, of hij zich
realiseerde dat hij met zijn verzet tegen het schrappen van de verliesbepalingen
heel veel Nederlanders in het buitenland de mogelijkheid ontneemt om het Nederlanderschap
te behouden als zij de nationaliteit verkrijgen van het land waarin zij wonen
en werken. Hij keek toen een beetje verbaasd, omdat het daarover toch niet
zou gaan. Maar daar gaat het in wezen wel over. Dat is namelijk het eerste
waar het over gaat, althans als gevolg van het protocol en het verdrag. Dat
andere is het spiegelbeeld, dat inderdaad diegenen die Nederlander worden
ook afstand zouden moeten doen van hun eigen nationaliteit.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De heer Korthals knikte, maar wil niet interrumperen deze keer?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Neen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Gaat u rustig zitten!
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Voorzitter! Bij het Tweede protocol gaat het eerst en vooral om de versoepeling
van de verliesbepalingen voor diegenen die Nederlander zijn. Eigenlijk kun
je zeggen, dat kamerbreed nationaliteitswijziging mede als gevolg van het
Tweede protocol bij het Verdrag van Straatsburg wordt gedragen. Niemand heeft
namelijk ooit iets in negatieve zin in deze Kamer over artikel 15 gezegd.
Iedereen praat over artikel 9, maar over artikel 15, waarin het om Nederlanders
gaat, heeft niemand problemen. Ik herinner mij zelfs dat de SGP-fractie bij
de tweede tranche zei, dat het goed zou zijn als de Nederlanders in het buitenland
hun Nederlanderschap behouden. Niemand heeft echt bezwaar aangetekend tegen
artikel 15 en ik heb ook geen amendement gezien.
 
 Het kabinet stelt terecht dat de wijziging in artikel 15 verder gaat dan
het protocol. In artikel 15 wordt namelijk bepaald dat in het algemeen bij
het verkrijgen van een vreemde nationaliteit het behoud van de Nederlandse
nationaliteit wordt toegestaan. Om zich loyaal aan de verdragsbepalingen te
tonen, heeft het kabinet artikel 15a toegevoegd. Tegen beide artikelen is
door de andere fracties geen enkel bezwaar gemaakt. Ook de heer Verhagen,
die aanvankelijk enkele problemen had met de wijziging van artikel 9, heeft
geen enkele twijfel of verzet laten blijken tegen artikel 15. Dat is gewoon
een constatering; niemand heeft daarover iets gezegd of gevraagd of we niet
bezig zijn om de grenzen van het protocol of van het verdrag te overschrijden.
Iedereen nam aan dat het zo goed was. Althans, zo heb ik dat begrepen. Men
was er zich ten volle van bewust dat dit goede regelingen waren. Ik dacht
dat dit prima in overeenstemming was met alles wat het kabinet ook in Straatsburg
had gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 De ene keer noemt u de heer Verhagen en de andere keer noemt u iedereen.
Ik wil er wel op wijzen dat de VVD-fractie tegen dat wetsvoorstel heeft gestemd!
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Maar tijdens de behandeling is er heel weinig bezwaar aangetekend tegen
met name dit soort artikelen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ten aanzien van artikel 15a heeft de heer Apostolou er gelijk in, dat
ik er geen bezwaar tegen had.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 En ook tegen artikel 15 niet! Deze artikelen gaan samen, dat is juist
het punt!
 
 Voorzitter! De fractie van de PvdA is zich ervan bewust dat door de keuze
om het verdrag van 1963 niet op te zeggen, de staatsburgers van de staten
die partner zijn in dat verdrag worden benadeeld ten opzichte van de staatsburgers
van niet-verdragsstaten. Wij hadden liever gezien dat op dit punt één
lijn werd getrokken. De versoepeling die door het Tweede protocol optreedt,
is een stap in de goede richting, maar niet voldoende. Toch steunen wij het
kabinet in de keuze om vooralsnog partner te blijven in het verdrag. Daarmee
kunnen wij de discussie over het nieuwe Europese nationaliteitsverdrag van
binnenuit meemaken en wellicht ook beïnvloeden. Wij hopen dat het nieuwe
nationaliteitsverdrag zo spoedig mogelijk tot stand komt. Wij vragen het kabinet
om actief aan de discussie over het nieuwe verdrag deel te nemen en de nieuwe
inzichten die in meer Europese landen leven, te ondersteunen. Het nieuwe nationaliteitsverdrag
zal het Verdrag van Straatsburg overbodig moeten maken. Opzegging van dat
verdrag lijkt ons dan voor de hand te liggen. Het feit dat Frankrijk en Italië
ons zijn voorgegaan met wijzigingen in hun interne wetgeving, overeenkomstig
het Tweede protocol, moet de fracties die zich zorgen maken over een afwijkende
standpuntbepaling ten opzichte van de ons omringende landen, toch geruststellen.
Nogmaals, wat wij in de eerste en de tweede tranche van wijzigingen van onze
nationaliteitswetgeving hebben gedaan, is in volledige overeenstemming met
de algemene ontwikkelingen in Europa.
 
 In dit verband wil ik nog enkele opmerkingen maken over de feitelijke
situatie in Duitsland. In een omvangrijk advies over de naturalisatiepraktijk
en -wetgeving in Duitsland laat prof. Dietrich Tränhardt zien dat ook
in Duitsland, waar de afstandseis nadrukkelijk wordt gesteld, de soep niet
zo heet wordt gegeten. In 1993 werd al bij meer dan 40% van alle gewone naturalisaties
in Duitsland de dubbele nationaliteit aanvaard. De vraag aan ons, medewetgever,
is of wij de discrepantie tussen praktijk en wetgeving willen voortzetten.
De fractie van de PvdA is van oordeel dat de praktijk die geldt vanaf 1992 –
sinds 1992 stellen wij niet meer de eis van afstand van de
oorspronkelijke nationaliteit – haar vertaling in wetgeving moet vinden.
De PvdA-fractie kan derhalve instemmen met de goedkeuring van dit protocol
bij het Verdrag van Straatsburg. Wij hopen dat nu ook de Eerste Kamer snel
de eerste tranche zal behandelen en aannemen.
 
 Tot slot kom ik bij de consequenties van de opschorting van de opkomstplicht
voor met name Nederlandse jongeren die tevens de Turkse nationaliteit bezitten.
De fractie van de PvdA heeft hierover vragen gesteld in het verslag. Het zou
zeer jammer zijn indien, nu er ook van Turkse zijde min of meer bevredigende
regelingen zijn getroffen, complicaties ontstaan met betrekking tot de dienstplicht.
Het kabinet stelt dat, nu de opkomstplicht is opgeschort, een bipatride persoon
moet bewijzen dat hij in Nederland zijn militaire dienstplicht heeft vervuld.
Is dat niet het geval, dan zal hij derhalve gehouden zijn werkelijke diensten
te verrichten, in dit geval overeenkomstig de Turkse wetgeving. Ik dring er
bij de staatssecretaris op aan dat in bilateraal overleg met Turkije een goede
regeling hierover wordt getroffen. Is de staatssecretaris, het kabinet, bereid
dat overleg tussen Nederland en Turkije te entameren en op korte termijn de
Kamer daarvan in kennis te stellen?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb zojuist het interview met de staatssecretaris
gelezen in Vrij Nederland. Ik ben blij dat zij hier monter aanwezig is. Ik
ben wel bang dat de VVD-fractie geen bijdrage zal leveren aan een verdere
feestvreugde, omdat de conclusie uiteindelijk zal zijn dat zij tegen dit Tweede
protocol zal stemmen. Overigens denk ik niet dat dit de staatssecretaris zal
verrassen.
 
 Ik ga even terug naar het Verdrag van Straatsburg, waar alles om draait.
Het verdrag is in 1963 tot stand gekomen. Artikel 1 van dat verdrag zegt dat
meerderjarige onderdanen van verdragsluitende partijen hun nationaliteit verliezen
indien zij tengevolge van een uitdrukkelijke wilsverklaring duidelijk maken
dat zij de nationaliteit willen krijgen van een ander verdragsluitend land
door optie, naturalisatie of herstel van de nationaliteit. Vervolgens wordt
gezegd: aan hen wordt geen vergunning gegeven om hun vroegere nationaliteit
te behouden. Dat is de kern. Daarmee is in dat verdrag ook aangegeven dat
meervoudige nationaliteit niet zou moeten. Dat is ook het wezen, de kern,
geweest van de discussie over de Rijkswet op het Nederlanderschap uit het
midden van de jaren tachtig.
 
 Er is daarbij altijd sprake geweest van een richtingenstrijd. Enerzijds
waren er degenen die vonden dat meervoudige nationaliteit wel zou moeten,
want wij waren tenslotte allemaal Europeaan en kosmopolieten. Dat hebben wij
vooral bij de fractie van GroenLinks gezien. Maar andere fracties, waaronder
de PvdA-fractie, hebben gewezen op de belangrijke waarden die aan de nationaliteit
verbonden zijn. Meervoudige nationaliteit leidt tot verschillende rechten
en plichten, want er is dan sprake van verschillende rechtssystemen. Met andere
woorden: zij vonden het belangrijk om de meervoudige nationaliteit zoveel
mogelijk tegen te gaan.
 
 Ons is voortdurend gezegd dat er ontwikkelingen in Europa zijn die anders
willen. Die ontwikkelingen zouden dan blijken uit de totstandkoming van het
Tweede protocol. Al bij de notitie over meervoudige nationaliteit en het kiesrecht
voor buitenlanders werd in de richting van dat Tweede protocol gewezen in
de zin van: kijk eens hoe wij erover denken. In de loop van de debatten heb
ik voortdurend gevraagd: waar komen die ontwikkelingen vandaan? Zijn dat niet
gewoon sterk gemotiveerde ambtenaren die altijd al voor meervoudige nationaliteit
zijn geweest, die elkaar in Straatsburg ontmoeten en elkaar oppeppen om het
Tweede protocol in concept klaar te maken, terwijl vervolgens in Nederland
wordt gewezen op de geweldig grote internationale ontwikkelingen?
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Maar die internationale ontwikkelingen vloeien toch voort uit het feit
dat ook in Nederland in de jaren zestig en zeventig veel migranten zijn gekomen,
waardoor er nu sprake is van een tweede en derde generatie? Dat gaat dan om
mensen die hier geboren zijn, maar wel een andere nationaliteit hebben. Daarop
heeft die ontwikkeling betrekking. Het gaat dus niet zozeer om hetgeen ambtenaren
zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Dat is waar. Maar de migranten uit de jaren zestig en zeventig waren er
ook al midden jaren tachtig toen wij de Rijkswet op het Nederlanderschap met
de afstandseis vaststelden. Die hield in dat men, als men Nederlander wilde
worden, in beginsel afstand moest doen van de oude nationaliteit. Nu is het
voor een goede integratie van groeperingen inderdaad van belang om dat tot
voltooiing te brengen via het Nederlanderschap. Dat gebeurt dan echter meer
aan het eind van de integratie dan dat dit een middel is om integratie te
bevorderen, zoals anderen wel zeggen. Ik geloof daar dus niet zo in. Maar
laat ik dit verder in het midden laten, want hierover zijn de meningen zoals
gezegd verdeeld.
 
 De Raad van State heeft bij de wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap,
toen de regering kwam met het laten vervallen van de afstandseis, nadrukkelijk
gezegd: is dat niet in strijd met het Verdrag van Straatsburg? Dezelfde vraag
wordt nu ook door de heer Apostolou opgeworpen, die ook zeer terecht zegt:
ja, dus wij zouden eigenlijk ook dat verdrag moeten opzeggen. Hij stelt dat
niet voor, want de regering wil dat niet, maar als hij echt moedig was, dan
zou hij vandaag een motie tot opzegging van het verdrag indienen. Ik weet
dat hij van binnenuit wil opereren om dat Europees verdrag over de nationaliteiten
nog mee te maken, maar ik vind dat eigenlijk een schijnargument. Zijn moed
zou erbij gebaat zijn als hij zou zeggen: wij vinden het onzin, het Verdrag
van Straatsburg hebben wij niet meer nodig, dus dat moeten wij maar opzeggen.
Dat doet hij echter niet.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Nee, want ik ben ook realistisch. Zou u zo'n voorstel bijvoorbeeld steunen?
Nee. Bovendien wil ik rekening houden met de ontwikkeling die hier gaande
is. Het kabinet volgt naar mijn mening dezelfde redenering. Als je partner
bent volgens het Verdrag van Straatsburg, dan ga je gezamenlijk met de andere
landen een bepaalde weg op om dáár uit te komen waar je zou
willen uitkomen, maar dat kost tijd. In die zin onderschrijf ik deze procedure
en zeg ik: laten wij niet voor elkaar weglopen, want wij kunnen elkaar beïnvloeden
en overtuigen. Als wij uit elkaar gaan, kunnen wij niet meer
met elkaar spreken.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Wat is volgens de heer Apostolou dan nog de reële betekenis van het
Verdrag van Straatsburg? In artikel 1 daarvan wordt namelijk heel duidelijk
gesteld dat wij die meervoudige nationaliteit eigenlijk niet moeten hebben
en dus zoveel mogelijk moeten beperken. Dan moet de heer Apostolou consequent
zijn en zeggen dat wij dat verdrag op moeten zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ook de Raad van Europa houdt nog vast aan het verdrag, ondanks het Tweede
protocol. De Raad van Europa is echter wel bezig met een nieuw nationaliteitsverdrag.
Gelet op dat perspectief ben ik van mening dat wij het oude niet moeten weggooien,
voordat wij iets nieuws hebben. Men moet echter wel werk maken van dat nieuwe
nationaliteitsverdrag, zodat het er ook komt. De wereld ontwikkelt zich namelijk
steeds verder. Wij bevinden ons in een andere situatie dan in 1963, maar het
is het goed recht van de heer Korthals om dat niet te erkennen.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Neen, 1985 is het belangrijkste ijkpunt. Toen is de Rijkswet op het Nederlanderschap
tot stand gebracht. De heer Apostolou moet niet gaan vergelijken met 1963.
In 1985 was bij de totstandkoming van de Rijkswet op het Nederlanderschap
het Verdrag van Straatsburg het uitgangspunt. Dat was in volle omvang bekend.
Wij wisten dat allemaal. Overigens, als het gaat om dat Tweede protocol en
die Europese ontwikkeling waar de heer Apostolou zo enthousiast over doet:
nog maar twee landen hebben dat protocol ondertekend, namelijk Frankrijk en
Italië. Hebben die landen de bepalingen die facultatief in het Tweede
protocol zijn opgenomen, overgenomen? Neen! Ze hebben die bepalingen alleen
ten opzichte van elkaar aanvaard, maar nog niet eens ten opzichte van de andere
landen. Dat Tweede protocol is dus helemaal geen wild succes. Ik denk zelfs
dat de meeste Europese landen dat Tweede protocol uiteindelijk niet zullen
ratificeren. Als ze het al doen, dan zullen ze niet of nauwelijks gebruik
maken van de mogelijkheden die ze hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 De heer Korthals moet eerlijk zijn, ook als het gaat om het verdrag van
1963. De verdragspartners hebben toen een aantal artikelen wel en een aantal
artikelen niet onderschreven. Zelfs in die tijd was alles dus volop in beweging.
Nederland loopt helemaal niet uit de pas als het gaat om deze behandeling.
Wij hebben ook onze opvattingen. Wij zien ook de ontwikkelingen hier. Wat
dat betreft ben ik daar helemaal niet teleurgesteld of negatief over. Twee
grote landen hebben het protocol al ondertekend. Ik vind dat winst. Dan zeg
ik dat Nederland zich daarbij kan aansluiten.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Het zijn inderdaad twee grote landen. Dat betekent dat je facultatief
gebruik kunt maken van de mogelijkheid om bepaalde categorieën in sommige
gevallen hun oorspronkelijke nationaliteit te laten behouden. Dat hebben ze
echter niet gedaan. Ze hebben alleen gezegd dat, wanneer een Italiaanse met
een Fransman trouwt, die Italiaanse, wanneer zij Française wordt, de
Italiaanse nationaliteit mag behouden. Dat is het enige dat er van dat Tweede
protocol over is. Dat is dus niet erg veel. Daar staat tegenover dat een heleboel
andere landen niets van dat protocol moeten hebben, onder andere Duitsland.
De heer Apostolou zei op dat punt zojuist dat een of andere knappe professor
heeft gezegd dat de afstandseis in vele gevallen niet wordt nagekomen. Dat
was in Nederland volgens de oude regeling ook het geval. Dat weet de heer
Apostolou. Wanneer sprake was van een situatie waarin mensen moeilijk van
hun eigen nationaliteit afstand deden – denk daarbij maar aan Marokkanen –
was dat niet nodig.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Als het gaat om het huwelijk tussen een Française en
een Italiaan, dan is het volgens mij net andersom, maar dat terzijde.
 
 Is de heer Korthals van mening dat het Tweede protocol in strijd is met
het Verdrag van Straatsburg?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Neen. In het Verdrag van Straatsburg staat dat de meervoudige nationaliteit
zoveel mogelijk moet worden beperkt. Uitzonderingen zijn echter mogelijk voor
echtgenoten, afkomstig uit landen die bij het verdrag zijn aangesloten, voor
hun kinderen en tweede-generatiemigranten.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat begrijp ik en dat heb ik even goed gelezen als u. De vraag is wat
dan uw bezwaar is tegen het Tweede protocol. U zegt namelijk dat het eigenlijk
in strijd zou zijn met het Verdrag van Straatsburg. Dat is kennelijk niet
het geval, maar wat blijft er dan van uw bezwaren over tegen dit protocol?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Mijn bezwaar tegen dit protocol is dat het in feite een verruiming is
van de mogelijkheden om te komen tot een meervoudige nationaliteit. Daar is
de VVD tegen. Daar komt bij dat er heel veel andere gedachten naar voren komen.
De heer Apostolou heeft zojuist naar voren gebracht dat de geest van dat Tweede
protocol in feite is dat de afstandseis moet vervallen. Dat is nu net het
cruciale punt, waarvan wij zeggen: als je dat er ook nog in gaat lezen, moeten
wij er helemaal niet aan beginnen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Nu is het mij wat duidelijker. Dat prijs ik ook in de heer Korthals. Ik
heb liever dat hij zegt dat hij er tegen is, dan dat hij onduidelijkheid schept
omtrent strijdigheden tussen het protocol en het verdrag. Die zijn er namelijk
niet en dat heeft hij ook onderkend.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Ik heb ook nooit gezegd dat er strijdigheden zijn. Ik heb wel gezegd dat
het laten vervallen van de afstandseis in de wijziging van de Rijkswet op
het Nederlanderschap, in feite wel in strijd is met het verdrag. Ik ben niet
de enige die dat gezegd heeft. De heer Verhagen is daar onlangs ook achter
gekomen. De Raad van State had het in zijn advies al gezegd. Ik denk dat de
Eerste Kamer daar wellicht ook nog een punt van zal maken. Dat is de reden
dat wij daar niet aan mee willen werken. De reden voor de VVD is in feite
dat het voor de genoemde categorieën niet noodzakelijk is. Waarom moeten
kinderen ineens twee nationaliteiten krijgen als ze ouders hebben die bijvoorbeeld
Frans en Duits zijn? Laten ze gewoon kiezen. Dat is met het naamrecht in Nederland
precies hetzelfde. Waarom mogen ze ook niet alle namen er gewoon bij houden?
Dat heeft u in uw voorstel volgens mij ook niet gezegd. Dat
is met nationaliteiten ook het geval. Wij moeten daar niet een soort aardigheidje
van maken door te zeggen: wij nemen ze er allemaal maar bij. Dat vind ik namelijk
een verkeerde benadering van de nationaliteit.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 De heer Korthals ontkent hiermee dat er in Nederland op grond van de rijkswet
van 1985, dubbele nationaliteiten ontstaan. Hij heeft zelf gezegd dat wij
het niet kunnen doen ten aanzien van Marokkanen. Er zijn andere landen die
hun onderdanen hun nationaliteit niet ontnemen. Daar zijn dus ook dubbele
nationaliteiten. Wij hebben in de vorige gesprekken geconstateerd dat bijna
95% van de vreemdelingen hier een dubbele nationaliteit heeft. Wij hebben
het op dit moment alleen maar over een symboliek. De heer Korthals ontkent
volledig de realiteit en hij houdt zich aan de symbolen. Dat begrijp ik niet.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Als dat zo is, begrijp ik in de eerste plaats niet waarom ze bijvoorbeeld
in Duitsland, Frankrijk, Engeland, Denemarken en Zweden niet hetzelfde doen
en de afstandseis laten vervallen. De heer Apostolou kwam zojuist zelf met
het voorbeeld dat het in Duitsland 40% zou zijn, maar in Nederland is het
inmiddels 95% geworden. Hoe is dat gekomen? Door die krankzinnige motie van
de heer Apostolou en mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn, waarin al vooruitgelopen
werd op een wijziging van de wetgeving – dat is een van de slechtste
zaken die in het parlement heeft plaatsgevonden – en gevraagd werd om
te gaan werken alsof deze wet, die nog niet eens door de Eerste Kamer is,
er al was. Dat is de reden. Dat betekent echter niet dat wij vervolgens maar
aan die praktijk gevolg moeten geven. Wij moeten zeggen wat wij ervan vinden.
Wij vinden dit een foute situatie en wij moeten die zoveel mogelijk terugdraaien
nu het nog kan.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het Verdrag van Straatsburg dateert van 1963 en
wij zijn inmiddels in 1996 beland. In 33 jaar is de wereld aanzienlijk veranderd.
De Muur is gevallen en de bewegingen tussen bevolkingsgroepen, tussen geldmiddelen,
tussen kapitaalkrachten enzovoort, zijn aanzienlijk toegenomen. Ik denk niet
dat het reëel is om dat te ontkennen. De heer Korthals doet dat ook niet,
maar hij trekt daaruit niet dezelfde conclusies. Wij zien dat zelfs de mondialisering
van de economie – iets dat de VVD volgens mij heel hoog in haar vaandel
heeft – flexibilisering van de verhoudingen en het vergemakkelijken
van het verkeer van goederen en mensen, zodat zij optimaal kunnen functioneren,
ertoe leiden, iets dat in 1963 absoluut niet aan de orde was, dat Philips
in haar raad van bestuur iemand uit Taiwan opneemt als lid. Dit bedrijf wil
zijn belangen in dat deel van de wereld namelijk vergroten. Dat gebeurde 33
jaar geleden niet. De Nederlandse samenleving is wel degelijk veranderd.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Voorzitter! Ik ben het eens met die ontwikkeling. Ik kan er ook mee instemmen
dat wij op een gegeven moment overgaan tot een Europese nationaliteit en daarna
wellicht op een mondiale. Het gaat mij erom dat alle individuen gelijke rechten
hebben. Ik heb er ongelooflijk veel bezwaar tegen dat iemand met twee of drie
nationaliteiten als het ware kan winkelen om te bekijken waar hij het beste
terecht kan. Er zit zeker een emotionele kant aan een nationaliteit. Ik denk
dat een nationaliteit belangrijker is dan de heer Rabbae nu doet voorkomen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De heer Korthals geeft een karikaturale voorstelling van de wijze waarop
mensen hiermee omgaan. Hij denkt dat migranten calculerende burgers zijn die
op de zakjapanner, die zij altijd bij zich hebben, snel berekenen of zij in
België wellicht beter af zijn dan in Nederland. Als dat het geval blijkt,
veronderstelt hij kennelijk ook dat de migranten vervolgens met hun gezin
naar het voor hen voordeligste land verhuizen. Voorzitter! Dit is een mechanische
benadering van mensen die door sociale of economisch nood gedwongen zijn naar
een ander land te gaan. De werkelijkheid is complexer. De heer Korthals kan
dit tijdens zijn vakanties ook ervaren.
 
 Voorzitter! Wij spreken nu over de multiculturele samenleving. Ook de
fractie van de VVD onderschrijft dit beeld van de Nederlandse samenleving.
Wij kunnen moeilijk een deel van de samenleving een andere, ongelijke positie
laten innemen ten opzichte van de rest. Ik verwijs in dit verband naar de
minderhedennota uit 1981; nota bene uitgebracht door een CDA/VVD-kabinet,
met de heer Wiegel als minister van Binnenlandse Zaken. Daar staat in dat
het niet gewenst is dat een deel van de samenleving blijvend in een ongelijke
situatie verkeert. Het kabinet wil samen met het allochtone deel van de samenleving
streven naar gelijke rechten.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Dat is dan ook de reden dat de VVD altijd voor een ruimhartig naturalisatiebeleid
is geweest. In vergelijking met andere landen kent Nederland dat ook. Wanneer
je hier legaal verblijft, kun je al na vijf jaar Nederlander worden. Er moet
slechts aan enkele vereisten worden voldaan. Wij vinden wel dat je moet kiezen.
Men wordt òf Nederlander òf men houdt de oude nationaliteit.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Wij vormen een medewetgevend orgaan. Het parlement heeft de
plicht, de samenleving zodanig bij te sturen dat er een redelijk harmonieus
geheel ontstaat, waarbij het maximum uit ons allen wordt gehaald. Als je dat
onderschrijft, kun je niet volstaan met een passieve houding. Je kunt niet
afwachten of men wil integreren. De VVD heeft haar bijdrage in dezen ook geleverd.
De minderhedennota uit 1981 is een goede nota. Betrokkenen moeten de gelegenheid
krijgen om te integreren. Ik ontken niet dat de fractie van de VVD voor een
ruimhartig naturalisatiebeleid is, maar het had deze fractie ook gesierd als
zij de meervoudige nationaliteit had onderschreven. Minderheden krijgen hierdoor
meer mogelijkheden om in de Nederlandse samenleving te participeren.
 
 Het kiesrecht op lokaal niveau is in dit verband belangrijk. De invoering
hiervan kan eigenlijk op het conto van CDA en VVD geschreven worden en dat
mag ook gezegd worden. Dit heeft vele mensen in dit land op gemeentelijk niveau
een aanzienlijke mogelijkheid gegeven om zich als gemeenteraadsleden, wethouders
of stadsdeelwethouders met de gemeenschap te bemoeien en niet alleen voor
eigen calculaties bezig te zijn. Wij weten dat het kiesrecht op landelijk
niveau niet geregeld was. Wij waren daarom blij toen het kabinet-Lubbers III
met deze constructie kwam om de etnische minderheden of de migranten met een
andere nationaliteit de mogelijkheid te geven om ook op dat niveau te kunnen
functioneren. Wij hopen dat dit een ieder met het oog op een harmonieuze samenleving
nogmaals de kans geeft om mee te functioneren.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Desalniettemin dient u samen met de PvdA en D66 een initiatiefwetsvoorstel
in om te komen tot kiesrecht voor niet-Nederlanders?
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ondanks het feit dat het CDA gezeten heeft in het vorige kabinet
dat met deze constructie is gekomen, merk ik dat het CDA zich juist verzet
tegen deze zaak. Over consistentie gesproken! Natuurlijk ben ik voor een optimaal
aanbod aan iedereen in dit land om mee te kunnen functioneren op gelijk niveau.
Ik zou het waarderen, als het CDA vindt dat het niets anders kan doen dan
de meervoudige nationaliteit accepteren. Ik heb dat ook gedaan in mijn vorige
functie in de richting van het CDA. Ook al zouden wij van mening verschillen
over het feit of wij het kiesrecht via een speciale wet moeten regelen of
niet, dan zou dat niets afdoen aan mijn waardering in uw richting.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Voorzitter! Ik wil geen discussie over de voor- en nadelen van meervoudige
nationaliteit ten opzichte van enkelvoudige nationaliteit. Wij hebben die
discussie al eens gevoerd en wij moeten die discussie misschien ooit nog eens
zeer uitvoerig voeren. Maar de heer Rabbae spreekt voortdurend over gelijke
berechtiging. Hij bedoelt: gelijke berechtiging in Nederland. Maar al diegenen
die bovendien nog een nationaliteit elders hebben, hebben ook rechten in die
andere landen, bijvoorbeeld het kiesrecht. Maar ik zou er ook nog andere rechten
bij kunnen noemen. Zij zijn in feite bevoordeeld, omdat zij ergens anders
ook nog rechten hebben. Dat wil ik nu precies niet.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat geldt volgens u ook voor die Nederlanders die in Canada wonen? Zij
hebben ook dubbel stemrecht, zowel in Canada als in Nederland. Als u daar
ook tegen bent, is dat in ieder geval consistent van uw kant. U ziet het dus
als een voordeel ten opzichte van uw eigen positie of die van ons allemaal
in Nederland. Mijn vraag is of er inderdaad sprake is van een extra voordeel
ten opzichte van de rechten die wij hier hebben. Het kan mij niets schelen
wat een Nederlander stemt in Canada, Amerika of een ander land, als hij daar
het recht toe heeft. Het raakt mijn eigen rechten in Nederland niet in negatieve
zin. Ik voel mij daardoor niet in een moeilijke positie gebracht. Maar u ziet
het kennelijk als een soort winkelen in verschillende nationaliteiten en verschillende
rechten. Dat is niet mijn benadering.
 
 Voorzitter! Als wij willen dat de migranten die hier jarenlang verblijven
dezelfde mogelijkheid krijgen om mee te functioneren, dan moeten wij daar
ook consistent in zijn. Het mag niet zo zijn dat wij dit huis te klein vinden
als er problemen zijn op het gebied van criminaliteit en werkloosheid, maar
dat wij kennelijk "minder" thuis zijn als het erom gaat dezelfde groep de
kans te geven mee te integreren. Ik zeg niet "helemaal niet" thuis. Dat zou
niet eerlijk zijn. Ik zeg "minder" thuis. Dat getuigt niet van een consistent
integratiebeleid ten opzichte van deze groep die geconfronteerd kan worden
met verschillende maatschappelijke posities in deze samenleving.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Voorzitter! Nog één keer: er wordt die groep niets in de
weggelegd om te integreren. Het is alleen hun keuze om daadwerkelijk te integreren.
Als het zo belangrijk is voor die integratie – en ik denk dat het belangrijk
is – dat ze Nederlander worden, dan staat niets ze in de weg. Het enige
is dat zij dan ook afstand doen van hun oude nationaliteit. Ik denk dat juist
de keuze om Nederlander te worden gunstig zou zijn voor een integratie. Het
karakter van vrijblijvendheid dat er anders bij zit, is daarmee verdwenen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De heer Korthals kan niet bewijzen dat alle migranten die zich tot nu
toe hebben laten naturaliseren met behoud van hun oorspronkelijke nationaliteit,
minder geïntegreerd zijn in deze samenleving dan de migranten die ervoor
gekozen hebben om hun oorspronkelijke nationaliteit te laten varen. Ik ben
er een voorbeeld van. Die stelling kan hij niet bewijzen. Daarom denk ik dat
het een principiële, ideologische keuze is van de VVD om deze mogelijkheid
niet te bieden aan migranten. Hij heeft gelijk dat wij hierover van mening
verschillen, maar dat zou een zuivere standpuntbepaling van zijn kant zijn.
Een analyse dat deze constructie tot meer integratie zou leiden, wil er bij
mij niet in.
 
 Voorzitter! Dan kom ik op de mogelijkheden die het Verdrag van Straatsburg
biedt. Mijn fractie is het volledig eens met het kabinet-Lubbers III en met
dit kabinet, als het gaat om een amendement op het Verdrag van Straatsburg
middels het Tweede protocol. Wij zijn voor het goedkeuren van dit protocol.
Ik verwijs de heer Korthals naar een andere Duitse professor, de heer Karl
Heilbronner. Misschien kent hij hem. Hij werd aangehaald door prof. De Groot
van de universiteit van Maastricht. Hij zegt dat de meeste lidstaten van het
Verdrag van Straatsburg, hoewel zij formeel gebonden zijn aan het verdrag,
feitelijk toch anders handelen. Ik kan dat niet volledig staven, maar het
is een citaat van prof. De Groot in een artikel hierover. Het lijkt mij dat
hij niet de eerste de beste is op dit terrein.
 
 Het is ieders goed recht om het voorbeeld van Frankrijk en Italië
op zijn juiste merites te waarderen, maar het zijn niet de meest progressieve
landen bij het benaderen van migranten, zeg ik volledig voor eigen rekening.
Dat moet ook een signaal zijn voor de heer Korthals.
 
 De vraag is of wij af moeten stappen van het Verdrag van Straatsburg.
Er is geen tegenstrijdigheid tussen het protocol en het verdrag. De vraag
blijft of je moet vasthouden aan het Verdrag van Straatsburg, zeker nu er
een discussie gaande is over het Europees nationaliteitsrecht om een nieuwe
definitie in het leven te roepen.
 
 Mijn fractie kiest zuiver om praktische redenen voor de benadering van
het kabinet. Het kabinet zegt dat het er niet van af wil zien om de discussie
inzake het nationaliteitsrecht te beïnvloeden. Daarom blijft het bij
datgene wat Italië en Frankrijk doen. Daar staan wij
achter.
 
 Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Apostolou van de PvdA over
de dienstplicht voor Nederlandse jongeren met de Turkse nationaliteit. Ik
vraag de staatssecretaris of het kabinet zich langs twee wegen tot de Turkse
autoriteiten zou willen wenden om hierover een afspraak te maken. De minister
van Buitenlandse Zaken zou dit kunnen bespreken, wanneer dienstweigering aan
de orde komt in de Raad van Europa. Dat is een mogelijkheid. De andere is
dat de minister van Defensie hierover een afspraak maakt binnen de NAVO. Onder
het vorige kabinet heeft staatssecretaris Van Houwelingen hierover een afspraak
gemaakt met de Turkse autoriteiten in dat kader.
 
 De wet van 25 februari 1991 over het doen vervallen van de eis van Nederlanderschap
bij een aantal functies, heeft een aantal openbare functies mogelijk gemaakt
voor migranten die niet in het bezit zijn van de Nederlandse nationaliteit,
maar een aantal andere functies niet: de politie, de krijgsmacht, de rechterlijke
macht, vertrouwensfuncties en de diplomatieke dienst. Mijn vraag aan de staatssecretaris
is of de functie van minister of staatssecretaris is gebonden aan het hebben
van de Nederlandse nationaliteit.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Voorzitter! Het feit dat de staatssecretaris van Justitie hier aanwezig
is, in tegenstelling tot de minister van Buitenlandse Zaken, geeft in ieder
geval duidelijk aan dat de staatssecretaris hecht aan het overleg met de Tweede
Kamer over het Tweede protocol. Dat is winst, aangezien bij sommigen na lezing
van het interview in Vrij Nederland wellicht de indruk zou zijn ontstaan,
dat er nogal wat bezwaren kleven aan de werkwijze van de Kamer. Ik ben dus
blij dat zij niet dezelfde conclusie heeft getrokken als de minister van Buitenlandse
Zaken. Ik hecht eraan, ook als lid van de CDA-fractie, om met haar hier in
de Kamer van gedachten te wisselen over onder andere het Tweede protocol.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik denk dat ik als voorzitter toch de plicht heb, te zeggen dat de minister
van Buitenlandse Zaken op generlei wijze aan de Kamer kenbaar heeft gemaakt
dat hij niet hecht aan dit overleg, maar dat de minister van Buitenlandse
Zaken zich heeft verontschuldigd.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik heb alleen maar geconstateerd dat de staatssecretaris van Justitie
hecht aan dit overleg.
 
 Overigens zou ik van de heer Dittrich wel willen vernemen hoe hij aankijkt
tegen het debat met de staatssecretaris van Justitie, nu zijn fractiegenoot
de heer De Graaf kenbaar heeft gemaakt dat de staatssecretaris van Justitie
naar zijn mening in feite nu al demissionair is. Mijn excuses voor het feit
dat ik reageer op kranteberichten, maar dat schijnt bij ons vak te horen.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Voorzitter! Dat is absoluut niet aan de orde. De heer De Graaf heeft gereageerd
op het spraakmakende interview in Vrij Nederland. Die woorden zijn wat verwrongen
in de krant terechtgekomen. Wat D66 betreft, is een demissionaire status absoluut
niet aan de orde.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Prima, ik dank de heer Dittrich voor deze helderheid.
 
 Voorzitter! Uit de woorden van de heer Korthals is gebleken dat een van
de regeringspartijen in ieder geval niet zal instemmen met dit Tweede protocol
tot wijziging van het verdrag betreffende beperking van gevallen van meervoudige
nationaliteit. Tegelijkertijd moet ik constateren dat een andere regeringspartij
dat wel doet. Nu zou ik als lid van een oppositiepartij heel makkelijk kunnen
zeggen: ik voer oppositie om de oppositie en ik laat de regeringscoalitie
dit vuiltje zelf opknappen. Maar om aan te geven dat naar onze mening niet
alle uitspraken in het interview in Vrij Nederland terecht zijn, wil ik vanuit
de oppositiepartij het CDA gewoon een eigen zelfstandig oordeel geven over
de inhoud van dit Tweede protocol.
 
 Met het Tweede protocol tot wijziging van het Verdrag van Straatsburg
zal het mogelijk worden, dat in een aantal omschreven gevallen het verwerven
van een andere nationaliteit niet langer zal leiden tot het verlies van de
Nederlandse nationaliteit. Dat is dus een verruiming ten opzichte van de situatie
zoals die gold met het Verdrag van Straatsburg. Daarin was inderdaad aan de
ondertekenaars de verplichting opgelegd dat een verwerving van een andere
nationaliteit zal leiden tot een verlies van de oorspronkelijke nationaliteit.
 
 Ondanks die feitelijke verruiming door het Tweede protocol is de CDA-fractie
het niet eens met de stelling van de staatssecretaris, dat de geest van het
protocol dezelfde is als de geest van de eerste tranche van de wijziging van
de Rijkswet op het Nederlanderschap. Door de aanvaarding van het Tweede protocol
wordt per slot van rekening slechts voor een beperkte categorie de dubbele
nationaliteit mogelijk, namelijk voor de tweede-generatiemigranten, de nationaliteitsrechtelijk
gemengde huwelijken en kinderen uit die huwelijken. Bij de wijziging van de
eerste tranche is er sprake van een verdergaande strekking, in de zin dat
in z'n algemeenheid de mogelijkheid van de dubbele nationaliteit wordt geïntroduceerd.
Er is dus wel sprake van een verruiming, maar de verruiming bij de eerste
tranche gaat verder dan die bij het Tweede protocol.
 
 
 
 
 Voorzitter: Zijlstra
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Naar aanleiding van de discussie die wij zowel schriftelijk als mondeling
hebben gevoerd over de relatie tussen het Tweede protocol en de wijziging
van de Rijkswet op het Nederlanderschap, heb ik moeten constateren dat er
strikt genomen, formeel, naar de letter van de wet, inderdaad geen sprake
is van strijdigheid van de voorstellen van de eerste tranche met de voorschriften
van het Tweede protocol. Zie artikel 15a, waar de werking voor Nederlanders
gekoppeld wordt aan het verdrag. In die zin dank ik de staatssecretaris voor
haar heldere uiteenzetting op dat punt, onder andere in de nota naar aanleiding
van het verslag. Dat wil echter niet zeggen dat wij het met de staatssecretaris
eens zijn, daar waar zij stelt dat de wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap
in de geest is van het Tweede protocol. De geest van het Tweede protocol is
naar mijn mening dat slechts in een beperkt aantal gevallen kan worden overgegaan
tot verruiming van de mogelijkheden voor het hebben van een
meervoudige nationaliteit. In die opvatting word ik eigenlijk gesterkt door
het gegeven dat juist artikel 1 van het Verdrag van Straatsburg toentertijd
voor de Nederlandse wetgever aanleiding was om de afstandseis te stellen,
ondanks het feit dat wij er naar de letter van het verdrag niet toe verplicht
waren om die afstandseis te stellen. Artikel 1 was voor de wetgever aanleiding
om de afstandseis in zijn algemeenheid te introduceren: gelijke monniken,
gelijke kappen; wij ontnamen niet alleen de Nederlandse nationaliteit aan
degenen die een andere nationaliteit verwerven, maar namen ook zelf de verplichting
op ons om de eis te stellen aan degenen die de Nederlandse nationaliteit zouden
verkrijgen, ondanks het feit dat dat in hun land van herkomst wellicht geen
enkele consequentie zou hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Als wij het hebben over geesten, wordt het vager, maar juridisch is dat
een bekende term. U zegt dat het toekennen van een meervoudige nationaliteit,
zowel aan migranten als aan Nederlanders in het buitenland, niet conform de
geest van het protocol is. Is het volgens u echter tegen de geest van het
protocol?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ja, de geest van het protocol gaat ervan uit – dat staat ook heel
nadrukkelijk in de toelichtende nota, in het "explanatory report" van de Raad
van Europa – dat het voor de drie categorieën – de tweede-generatiemigranten,
nationaliteitsrechtelijk gemengde huwelijken en kinderen uit die huwelijken –
mogelijk zal of kan worden dat een uitzondering wordt gemaakt op het hoofdbeginsel
van artikel 1. Dat is de bedoeling van het protocol.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 U had het over de geest, maar dit is de letterlijke definitie en daar
hebt u volledig gelijk in. Als wij het echter over de geest hebben, hebben
wij het over de vraag welke gedachten men aan het Tweede protocol mag ontlenen.
De gedachte die ik daaraan ontleen, is dat de meervoudige nationaliteit een
mogelijkheid wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Nee, die mogelijkheid wordt voor een drietal categorieën, dus voor
een beperkt aantal gevallen, geïntroduceerd. Dat is de geest van het
protocol. Als u zegt dat de onderhandelingen zijn gevoerd in een sfeer van
totale verruiming van de meervoudige nationaliteit, is dat uw interpretatie.
Als ik de toelichtende nota, het verslag en het protocol lees, zeg ik: men
heeft er in die drie beperkte gevallen doelbewust voor gekozen om te komen
tot de mogelijkheid van het afstand doen van het verlies van de nationaliteit
bij het verkrijgen van een andere nationaliteit. Dat was het protocol.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik heb al gezegd dat een discussie over een geest sowieso ongrijpbaar
is, maar ik doe een poging. Conform artikel 31 van het Weens verdragenverdrag –
het gaat over verdragen – heb ik van volkenrechtelijke deskundigen begrepen
dat de geest van het Verdrag van Straatsburg is dat de meervoudige nationaliteit
niet mogelijk is. Maar nu in omgekeerde richting: hoewel het verdrag zich
beperkt tot een aantal landen en partijen, zeggen de deskundigen dat de geest
veel breder is: het betekent gewoon dat meervoudige nationaliteit niet kan:
als wij het dan hebben over de geest van het Tweede protocol, kunt u –
naar analogie hiervan – toch niet zeggen dat de geest niet inhoudt dat
de meervoudige nationaliteit niet alleen mogelijk is voor de drie genoemde
groepen, maar voor meer groepen? Dat is de dominerende gedachte die voortvloeit
uit het protocol.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Nee, daarover ben ik het fundamenteel met u oneens. Het hele verschil
van mening zit in de interpretatie van het protocol. Ik denk dat wij hierin
niet nader tot elkaar komen.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Heeft die interpretatie van velen invloed op uw standpunt?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dat zult u dadelijk horen. Maakt u zich niet ongerust.
 
 Als door middel van het Tweede protocol voor een aantal duidelijk omschreven
gevallen voorzien wordt in de mogelijkheid van een uitzondering op het hoofdbeginsel
van artikel 1 van het Verdrag van Straatsburg – daar gaat het allemaal
om – ligt het naar de mening van de fractie van het CDA voor de hand
dat voor dezelfde beperkte categorieën was afgezien van de afstandseis.
Dat was naar onze mening de logische lijn geweest.
 
 Indien de Eerste Kamer de eerste tranche van de wijziging van de Rijkswet
op het Nederlanderschap in haar huidige vorm goedkeurt, ontstaat de vreemde
situatie van een ongelijke positie. Wij stellen dan niet langer de eis van
afstand van de oorspronkelijke nationaliteit aan degenen die de Nederlandse
nationaliteit willen verwerven, die wij geïntroduceerd hadden vanwege
artikel 1 van het Verdrag van Straatsburg. Voor Nederlanders die een andere
nationaliteit willen verwerven, blijven echter de beperkingen van het Verdrag
van Straatsburg gelden, ten dele versoepeld voor de drie categorieën
uit dit protocol. Wij houden ons aan het Tweede protocol, namelijk met artikel
15a, en verder schrappen wij in totaliteit de afstandseis. Als wij in een
zelfde logische lijn hadden geredeneerd, had het voor de hand gelegen dat
wij voor de drie categorieën die wij nu als uitzonderingen op het Tweede
protocol tot wijziging van het Verdrag van Straatsburg vastleggen, hadden
afgezien van de afstandseis. Dat is naar mijn mening een consistente lijn
tegenover dit protocol.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Dat gebeurt wel ten opzichte van de verdragspartners.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ten opzichte van de verdragspartners wel. Toentertijd stelden wij niet
alleen ten opzichte van de verdragspartners maar in algemeenheid de afstandseis.
Als wij de consequenties van het protocol hier nu goed voor het voetlicht
hebben, ligt het naar mijn mening in de lijn van de voorstellen van het Tweede
protocol en gaan wij materieel daarmee verder als wij die drie categorieën
uitzonderen van de afstandseis. Dat zou de normale situatie zijn geweest.
Nu ik het Tweede protocol hier bespreek, meen ik dat wij met datgene wat nu
bij de Eerste Kamer ligt, een onbevredigend resultaat bereiken.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 U hebt zelf gezegd dat de verdragspartners onderling hebben afgesproken
wat zij met de afstandseis kunnen doen. In onze wetgeving is dat in het algemeen
vertaald met een afstandseis voor iedereen. Waarom trekt u
geen parallel met het Tweede protocol, waarin wij ons houden aan de afspraak
met de verdragspartners en tegelijkertijd op grond van de geest ervan de afstandseis
in het algemeen niet stellen?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik zeg juist dat je in de geest van en parallel aan het Tweede protocol
geen afstandseis moet stellen aan de drie categorieën die daarin genoemd
worden, namelijk de nationaliteitsrechtelijk gemengde huwelijken, de tweede-generatiemigranten
en de kinderen uit die nationaliteitsrechtelijk gemengde huwelijken.
 
 Daarom vragen wij de staatssecretaris om, indien de Kamer met het Tweede
protocol instemt, de eerste tranche van de wijziging van de Rijkswet op het
Nederlanderschap zodanig aan te passen dat deze ook naar de geest en niet
alleen formeel in overeenstemming is met het Tweede protocol.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 U zegt "zodanig aan te passen". Dat betekent in concreto dat de staatssecretaris
met een novelle komt, waarvoor het initiatief in eerste instantie van de Eerste
Kamer moet komen, of de eerste tranche terugtrekt en met een gewijzigd voorstel
in de zin die u nu aangeeft, bij de Tweede Kamer terugkomt.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Inderdaad.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Mijn korte inbreng in dit debat mag ik mede verrichten
namens de fracties van RPF en GPV.
 
 Terecht is door beide Kamers van de Staten-Generaal om uitdrukkelijk goedkeuring
van dit Tweede protocol bij het Verdrag van Straatsburg verzocht. Veel nieuws
valt er echter niet meer over te zeggen na de behandeling van de beide tranches
tot herziening van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Vooral in het eerste
wetsvoorstel, stuk nr. 23029, is in feite de regeling, vervat in het Tweede
protocol, verwerkt. Tot verdere aanpassing van onze wetgeving zal de goedkeuring
van dit protocol op zichzelf geen aanleiding geven.
 
 Voorzitter! De discussie over de wenselijkheid of onwenselijkheid van
een dubbele of meervoudige nationaliteit is hier een- en andermaal gevoerd.
Ook de omslag in het denken hierover die bij de regering heeft plaatsgevonden,
is hier even zovele malen ter sprake geweest. Daarbij hebben wij menigmaal
de gemotiveerde keuze van de fracties die ik hier mag vertegenwoordigen, een
afwijkende keuze van die van de regering naar voren gebracht. Ook in het verslag
is met name door de fracties van SGP en GPV nogmaals aan onze bedenkingen
in dezen gerefereerd.
 
 In het kader van deze finale bespreking van het voorliggende voorstel
hebben wij er behoefte aan nog eens uiting te geven aan onze grote onvrede
met de gang van zaken. Daarbij doel ik vooral op het feit dat in deze kwestie
bij herhaling op de zaken is vooruitgelopen zonder eerst het formele fiat
van de wetgever af te wachten. Eerst werd met de circulaire die op 1 januari
1992 verscheen, vooruitgelopen op een wettelijke regeling die nog altijd niet
de status van wet heeft, ook nu nog niet. Er zal nog moeten blijken hoe de
Eerste Kamer over het desbetreffende wetsvoorstel oordeelt. Vervolgens moet
worden geconstateerd dat dit wetsvoorstel ook weer vooruitliep op de goedkeuring
van het Tweede protocol. Ook dat kunnen wij geen gelukkige en, gelukkig, ook
geen gebruikelijke gang van zaken noemen. Wat ons echter inhoudelijk vooral
hindert is, dat wetsvoorstel 23029 duidelijk de intentie verwoordt om verder
te gaan dan het Tweede protocol aangeeft. Juridisch gesproken staat er vooralsnog
een rem, via de artikelen 15a en 16a op verder doorschieten. Vooralsnog, omdat
het voor de goede verstaander niet onduidelijk is wat de regering bedoelt
met de mededeling in de nota naar aanleiding van het verslag, op pagina 4,
dat de regering thans geen voorstander is van de opzegging van het Verdrag
van Straatsburg. Dat geeft ons de vraag in, wanneer de artikelen 15a en 16a,
aannemende dat zij wet worden, weer geschrapt zullen worden. Valt dat te verwachten
zodra het nieuwe Europese nationaliteitsverdrag, dat thans in voorbereiding
is, hier ter goedkeuring zal worden voorgelegd? Of is het de bedoeling dat
het nieuwe Europese verdrag naast het Verdrag van Straatsburg zal blijven
bestaan? Dat laatste zou af te leiden zijn uit de mededeling in de nota naar
aanleiding van het verslag dat het nieuwe verdrag niet bedoeld is als vervanging
van het bestaande Verdrag van Straatsburg. De vraag die daarbij gesteld kan
worden is natuurlijk of men zich inhoudelijke verschillen tussen beide verdragen
kan veroorloven. In ieder geval is er sprake van een onduidelijke situatie.
 
 Wat de inhoudelijke regeling van het Tweede protocol als zodanig betreft,
valt op dat de verliesregel bij de vrijwillige verwerving van een nieuwe nationaliteit
vooropstaat. Op die regel zijn echter in een drietal situaties uitzonderingen
mogelijk. Voor enkele van die situaties, bijvoorbeeld in geval van huwelijk
en afstamming, valt nog wel enig begrip op te brengen. Maar het bezwaar blijft
bestaan dat mensen die met het oog op hun integratie in de samenleving van
het land waarvan zij de tweede nationaliteit wenst te verwerven, weigeren
een overtuigde keuze te maken, daarin door deze wettelijke regeling worden
gesteund. Ik heb het dan niet over degenen die geen afstand kunnen doen van
hun eerste nationaliteit maar juist over die andere categorie. Daar ligt ons
hoofdbezwaar en ik heb dit al vele malen gezegd. Ik ga dit nu niet herhalen.
Maar dit hoofdbezwaar dat zowel aan het voorliggende als aan het hier reeds
aanvaarde wetsvoorstel 23029 kleeft, brengt met zich mee dat onze fracties
niet positief kunnen staan ten opzichte van dit goedkeuringsvoorstel.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Sinds 1963 toen het Verdrag van Straatsburg werd
gesloten met daarin de hoofdregel dat meervoudige nationaliteit zoveel mogelijk
moest worden voorkomen, is er heel wat veranderd. In de jaren zestig en zeventig
zijn er veel migranten in Nederland komen wonen en zij behielden hun eigen
nationaliteit. Ik heb daarover in een interruptiedebatje met de heer Korthals
gesproken. Hij zei dat wij in 1985 die wet hebben aangenomen. Ik heb dat nog
eens nagelezen en tot mijn blijdschap heb ik toen een amendement aangetroffen
van het toenmalige fractielid van D66, mevrouw Wessel-Tuinstra. Mevrouw Wessel-Tuinstra
heeft toen een amendement ingediend om die dubbele nationaliteit mogelijk
te maken. Helaas is dat amendement afgestemd, maar D66 heeft
altijd op die lijn gezeten.
 
 Anno 1996 hebben we te maken met vele allochtonen van de tweede en derde
generatie. Ze zijn hier geboren en ze zijn hier opgegroeid. Het is dan ook
volkomen logisch dat die stringente regel van artikel 1 van het Verdrag van
Straatsburg wordt verzacht. In de schriftelijke behandeling heb ik de staatssecretaris
gevraagd of het eigenlijk wel logisch is dat Nederland nog partij blijft bij
dat Verdrag van Straatsburg. Moeten we dat niet opzeggen? De staatssecretaris
antwoordde toen ontkennend, want als je partij blijft, versterk je je onderhandelingspositie
als je invloed binnen Europa wilt uitoefenen om tot een verdere verruiming
over te gaan. Dat argument heeft ons overtuigd, want je gooit als het ware
een oude schoen weg zonder dat je er iets nieuws voor hebt gekregen als je
je lidmaatschap bij het verdrag zou opzeggen.
 
 Nogmaals, wij vinden het volkomen logisch dat die stringente regeling
van het Verdrag van Straatsburg wordt versoepeld. Dat is ook een ontwikkeling,
die in vele traditionele immigratielanden te zien is, zoals Canada, Nieuw-Zeeland
en de Verenigde Staten. Die landen kennen een meervoudige nationaliteit, want –
zo zeggen zij proefondervindelijk – een meervoudige nationaliteit kan
bijdragen aan de integratie van migranten in hun nieuwe vaderland. Ik constateer
dat inmiddels Italië en Frankrijk, die ook partij zijn bij hetzelfde
verdrag, hun eigen nationaliteitswetgeving hebben aangepast. Uit de stukken
haal ik dat de staatssecretaris ook gemeld heeft dat Engeland en Ierland meervoudige
nationaliteit kennen.
 
 Onze Rijkswet op het Nederlanderschap is in 1995 door de Tweede Kamer
aanvaard. Daarbij heeft een amendement van het CDA, D66 en de PvdA om de afstandseis
te versoepelen een grote rol gespeeld. Ik hoop dat de Eerste Kamer ook tot
een snelle behandeling zal overgaan en het wetsvoorstel zal overnemen. Ik
verbaas mij dan ook enorm over de inbreng van de heer Verhagen van het CDA,
die de staatssecretaris nu vraagt om de eerste tranche in te trekken of een
wetswijziging voor te stellen. Dat houdt eigenlijk in, dat het CDA met terugwerkende
kracht zijn handtekening onder het ingediende amendement weghaalt. Blijkbaar
heeft het CDA bij de behandeling van de eerste tranche zitten slapen. Waarom
zou het CDA het amendement anders mede hebben ingediend? Ik vind dat een vreemde
manier van oppositie voeren!
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De heer Dittrich vervalt in herhalingen, want dat heeft hij ook al tijdens
het debat van 12 oktober zo gesteld. Ook toen heb ik hem gezegd dat het CDA
dit punt in de voorbereiding van de behandeling van het wetsvoorstel aan de
orde heeft gesteld. Op grond van de reactie, dat er geen sprake was van strijdigheid
en dat de in de eerste tranche voorgestelde verruiming in lijn was met het
Tweede protocol, ging ik ervan uit dat het een gelijkaardige en gelijksoortige
verruiming was. Dat blijkt dus niet het geval te zijn. De heer Dittrich kan
dan wel zeggen dat ik het protocol dan maar had moeten lezen, maar op het
moment dat een ontkennend antwoord wordt gegeven op mijn vraag of dit verder
gaat dan het Tweede protocol, verder dan de voorgestane verruiming, mag je
daarvan toch uitgaan. Dat debat hebben we 12 oktober al gevoerd, maar blijkbaar
is er bij de heer Dittrich sprake van een verschil van appreciatie.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Ja, een verschil van inzicht en dat blijft nog steeds bestaan, zeker na
het antwoord dat u nu geeft. U hebt toch als medewetgever de verantwoordelijkheid
om zelf uw zaakjes uit te zoeken? U stelt toch niet alleen maar vragen aan
de regering om vervolgens de antwoorden klakkeloos voor waar aan te nemen?
U moet toch zelf ook kijken?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Als een expliciet antwoord op een expliciete vraag wordt gegeven, mag
ik er in de Kamer van uitgaan dat dit antwoord juist is. En dan kunnen wij
wel, zoals u doet, over allerlei kleine details praten. Maar normaliter ga
ik ervan uit dat het antwoord op een vraag die ik stel, goed is. De bedoeling
was duidelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 U doet nu net alsof het antwoord dat de regering heeft gegeven op de vraag
die u heeft gesteld, onjuist was. Maar het is onjuist dat u dat nu hier naar
voren brengt. Het antwoord was goed. U heeft echter als medewetgever de verplichting
uw eigen zaakjes goed voor te bereiden. Dit betekent dat u, zoals de heer
Korthals al heeft opgemerkt, het Tweede protocol goed had moeten bekijken.
Daartoe had u alle gelegenheid.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Nee. Er is een verschil van mening. De staatssecretaris stelt: de geest
van het Tweede protocol is dezelfde als de geest van de eerste tranche, namelijk
een verruiming van de mogelijkheden om te komen tot een dubbele nationaliteit.
Ik zeg echter: de geest van het Tweede protocol is, dat voor een beperkte
categorie de mogelijkheid van een meervoudige nationaliteit wordt geschapen,
namelijk door afwijking van het beginsel in artikel 1. Dat is het verschil
van mening. De interpretatie die de fractie van het CDA heeft gegeven naar
aanleiding van de antwoorden bij de behandeling van de eerste tranche komt
voor rekening van de fractie van het CDA. Maar als ik iets lees wat ik klaarblijkelijk
niet had mogen lezen, moet u mij niet verwijten dat ik hier heb zitten slapen.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik wil een vraag stellen aan de heer Verhagen. Hij neemt in
eerste instantie aan dat het antwoord op een vraag juist is. Hij kan kennis
hebben van het protocol. Het kabinet blijft herhalen wat het toen heeft gezegd.
Wanneer neemt de heer Verhagen iets aan van het kabinet en wanneer niet?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De fractie van het CDA heeft bij de schriftelijke voorbereiding heel nadrukkelijk
dit onderdeel aan de orde gesteld. Ook tijdens het debat is dit punt aan de
orde gekomen. In beide gevallen is het antwoord gekomen dat de voorstellen
van de eerste tranche in lijn waren met die van het Tweede protocol. Ik zeg,
op grond van het debat dat wij vandaag voeren en het debat dat wij op 12 oktober
hebben gevoerd, dat dit onjuist is. Ik zeg dit, kennis genomen hebbende van
het Tweede protocol.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ook ik wil de heer Verhagen een vraag stellen. Zoals wij weten,
is deze gedachte volledig geboren onder het kabinet-Lubbers III, PvdA en CDA.
Minister Hirsch Ballin was toen de minister van Justitie.
Onder deze gedachte ligt een motie-Apostolou/Soutendijk-van Appeldoorn. Onder
deze gedachte ligt ook een amendement, waarvan ook de heer Verhagen ondertekenaar
is. Wij hebben het vaak over consistentie in de politiek. Mijn vraag is: wat
brengt het CDA ertoe om eerst, tot nu toe, positief mee te denken over deze
gedachte en nu plotseling volledig een andere weg in te slaan?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Als wij het over consistentie hebben, moeten wij ook constateren dat er
ten aanzien van het verlenen van kiesrecht ook vooronderstellingen waren.
Daar houdt de PvdA zich op dit moment ook niet aan. Er was ook consistentie
met betrekking tot de gedachte inzake de inburgeringstoets. Daarover hebben
wij een debat gevoerd. Daarvoor blijkt ook geen meerderheid in deze Kamer
te zijn. Dus als wij het hebben over de voorwaarden waaronder de CDA-fractie
kon instemmen met de wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap, eerste
tranche, moet ik successievelijk constateren dat geen enkele van die voorwaarden
meer overeind staat.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 U zegt: de CDA-fractie heeft tot nu toe meegedaan, omdat zij ervan uitging
dat een en ander niet in strijd was met het Tweede protocol. Die redenering
klopt. U kunt nu niet hardmaken dat de verruiming in de richting van de migranten
in strijd is met de geest van het Tweede protocol. Dat kunt u niet hardmaken.
Mijn vraag is: waar haalt u de argumenten vandaan voor uw opmerking dat hetgeen
het kabinet naar voren brengt "niet juist" is. Waarschijnlijk is het "niet
waar", maar dat moet u zelf invullen. U zegt dat u zich als het ware bespeeld
voelt. Maar eigenlijk wordt u nu pas wakker. U zegt: het CDA voelt zich bedonderd,
nu geven wij pas aan wat onze mening is. Dat kunt u toch niet hardmaken!
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De CDA-fractie heeft in het algemeen overleg van 12 oktober jl. duidelijk
naar voren gebracht wat naar haar mening gebeurd was bij de voorgaande behandeling.
Ik wil dat debat niet overdoen, want dat kan men nalezen. Aan de instemming
van de CDA-fractie met de wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap
was een aantal voorwaarden verbonden. De eerste voorwaarde was dat de wetswijziging
in lijn moest zijn met de geest van het Tweede protocol, met de wijzigingsvoorstellen
die op het Verdrag van Straatsburg zouden zijn ingediend. De tweede was dat
er een volwaardige inburgeringstoets zou komen die het mogelijk zou maken
dat men niet alleen rechten kreeg, maar die rechten ook kon waarmaken. De
derde was dat het ontstaan van de dubbele nationaliteit geen automatisme zou
zijn; daarvoor hebben wij op een gegeven moment het amendement gehad. De vierde
was: geen kiesrecht voor niet-Nederlanders. Aan al die zaken wordt nu geknabbeld.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Door wie?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Door de PvdA.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Maar niet door het kabinet.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik wijs ook op de vrij uitvoerige discussie over de inburgeringstoets
van nadien. Die toets komt niet overeen met de wensen van de CDA-fractie op
dat punt. Als wij nu het debat van de eerste tranche gaan overdoen...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nee, dat moeten wij zeker niet doen. Wij voeren hier een debat met de
regering, maar dit ontaardt een beetje in een discussie tussen twee heren.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik maak nog één opmerking, en dan houd ik op.
Als vijfde punt had de heer Verhagen misschien moeten noemen: wij moeten de
VVD rechts passeren met het oog op onze electorale positie. Maar dat gaat
dan wel ten koste van een groep mensen. Zij worden door het CDA in de steek
gelaten wat betreft hun kansen om te integreren in de Nederlandse samenleving.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het woord is aan de heer Verhagen voor een laatste opmerking.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Het rechts inhalen van de VVD lijkt mij op een aantal punten vrijwel onmogelijk.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Is de heer Dittrich uitgesproken?
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Nee, helemaal niet. Dit interruptiedebatje brengt mij tot de opmerking
dat ik moet constateren dat het CDA in de Tweede Kamer pas moeilijk is gaan
doen nadat het CDA in de Eerste Kamer zei dat men wilde wachten tot de behandeling
van het Tweede protocol. Ik weet niet hoe de machtsverhoudingen binnen het
CDA liggen, maar het is in ieder geval duidelijk dat het CDA in de Tweede
Kamer gewoon heeft zitten slapen toen het debat over de rijkswet plaatsvond.
 
 Het Tweede protocol voorziet in een verzachting van de hoofdregel uit
het Verdrag van Straatsburg van 1963. Vanwege die verzachting steunt D66 het
regeringsstandpunt. Wij vinden dus ook dat het Tweede protocol kan worden
goedgekeurd.
 
 In de stukken wordt gesproken over de opschorting van de opkomstplicht
voor militaire dienst. Dat zou met name Turkse jongeren met de Turkse nationaliteit
in de problemen kunnen brengen, omdat zij niet meer kunnen hardmaken dat zij
hier echt hun militaire dienst hebben vervuld. Ik steun dan ook de vraag van
de her Apostolou op dit punt, die de regering vroeg of daar nog iets aan te
doen is.
 
 Tot slot merk ik op dat het bijzonder belangrijk is als de regering zich
actief en voortvarend gaat inzetten voor de totstandkoming van een nieuw nationaliteitsverdrag
in Europa met als uitgangspunt dat daarin de meervoudige nationaliteit moet
voorkomen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! De heer Korthals heeft terecht gesignaleerd hoe monter een
mens hier kan staan, na die talloze interpretaties van een interview dat velen
nog niet hebben gelezen. Ook in het debat van 12 oktober jl. werd duidelijk
hoe interpretaties kunnen verschillen. Ik wil echter graag reageren op wat
de Kamer naar voren heeft gebracht. Wij hebben al diverse malen gedebatteerd.
Ik noem de behandeling van de eerste tranche, de tweede tranche, de naturalisatie
en de inburgeringstoets. Ik wijs op het algemeen overleg van 12 oktober. De
discussie over het Nederlanderschap, zowel qua nationale wetgeving
als verdragen, is lang en gecompliceerd geweest. Het is ook die lange voorgeschiedenis
geweest die de logica in de volgorde van behandeling van de stukken enigszins
zoek heeft gemaakt.
 
 Het Verdrag van Straatsburg over het tegengaan van dubbele nationaliteit
dateert van 1963, dus van vóór het op gang komen van de grote
migratiestromen. Wij weten daarnaast hoe lang het duurt voor zo'n verdrag
er uiteindelijk is, dus het is ook voorbereid, in de jaren vijftig en zestig,
in een tijd dat de migratie nog niet zo op gang was gekomen, althans niet
naar West-Europa. Wat dat betreft is het veelzeggend dat landen van buiten
Europa, die al veel eerder met het verschijnsel "migratie" te maken hadden,
bijvoorbeeld Canada, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten, die dubbele nationaliteit
allang hebben aanvaard. Dat lijkt mij een significant gegeven.
 
 Bij ons komt de discussie over het wel of niet toestaan van dubbele nationaliteit
pas later op gang. Het Tweede protocol dateert van 2 februari 1993. Wij zijn
hier dan allang bezig met de discussie over de notitie Meervoudige nationaliteit
van mei 1990, de motie-Apostolou/Soutendijk-van Appeldoorn en de circulaire
van 1 januari 1992, die de praktijk al in werking heeft doen gaan, zonder
dat van formele wetgeving sprake was. Ik heb dat gezegd bij het debat over
de eerste tranche. Ik herhaal dat nu weer, met name in de richting van degenen
die erover hebben gesproken. Het is natuurlijk weinig fraai dat de praktijk
zo ver vooruitloopt op de wetgeving. Ik erken dat ten volle. Het is alleen
de wens van de Tweede Kamer geweest, op basis van de aanvaarde motie ter zake,
om daar vast mee te beginnen. De vorige minister van Justitie, de heer Hirsch
Ballin, heeft gezegd dat dus ook snel met wetgeving moest worden gekomen.
Dat is de reden geweest dat de eerste tranche, het eerste deel van de wijziging
van de Rijkswet op het Nederlanderschap, eerder op tafel lag dan het Tweede
protocol. Dat is op zichzelf niet zo logisch, maar zo is het nu eenmaal gegaan.
 
 Na de Tweede Kamer komt de Eerste Kamer op dit punt aan zet. Ik heb daar
al geluiden gehoord dat men eigenlijk voorstander is van een gezamenlijk behandeling
van het Tweede protocol en de eerste tranche. Ik hoop dus dat, als de Tweede
Kamer heeft gesproken, de Eerste Kamer snel verder gaat met de behandeling
van de desbetreffende wetsvoorstellen.
 
 Je kunt in dit debat twee kanten uitgaan. Wat dat betreft herhaal ik nog
eens dat de fractie van de VVD volstrekt consistent is geweest in haar verzet
tegen meervoudige nationaliteit. Dat is bij alle debatten aan de orde geweest.
De VVD wil een meervoudige nationaliteit zoveel mogelijk tegengaan, ook al
heeft dat consequenties voor de ex-Nederlanders. Het kabinet houdt vast aan
het Verdrag van Straatsburg van 1963. Het kabinet wil dat verdrag ook niet
opzeggen. De Raad van State heeft een blanco advies uitgebracht over het Tweede
protocol, daarmee zeggend dat dit niet in strijd is met het Verdrag van Straatsburg.
Het kabinet is wel van mening dat de uitzondering in het Tweede protocol,
een uitbreiding van de meervoudige nationaliteit, in ieder geval wel aan de
orde moet worden gesteld. Het zou zeer wenselijk zijn als de Tweede Kamer
dat Tweede protocol, in lijn met het verdrag, ten minste aanvaardt. Dat is
het minste. Ik kijk nu uitdrukkelijk naar de heer Verhagen, omdat het hele
debat over verder gaan, de eerste tranche, al is voorbereid onder het vorige
kabinet en een vervolg is geweest op de motie-Apostolou/Soutendijk-van Appeldoorn.
 
 De heer Verhagen heeft gezegd dat de Eerste Kamer nu aan bod is en gevraagd
wat wij nu doen, of het kabinet met een novelle komt of het wetsvoorstel intrekt.
Dat zou buitengewoon onlogisch zijn, omdat in de vorige periode die eerste
tranche al is voorbereid, maar ook omdat deze Kamer die aanvaard heeft. Wel
is aan de orde dat, als de Eerste Kamer het Tweede protocol zou aanvaarden,
maar het na de eerste tranche te ver vindt gaan – dat kan een oordeel
zijn, maar ik hoop dat niet – wij onze nationale wetgeving, de wijziging
van de Rijkswet op het Nederlanderschap, moeten aanpassen aan alleen het Tweede
protocol. Ik blijf van oordeel – de heer Verhagen blijft zeggen dat
ik hem onjuist heb geïnformeerd; daar hebben wij inderdaad op 12 oktober
uitvoerig over gesproken – dat de regering de Kamer juist heeft geantwoord.
Het Tweede protocol is in overeenstemming met het Verdrag van Straatsburg
en de eerste tranche begeeft zich in dezelfde geest, maar gaat alleen wat
verder in zijn verruimingsmogelijkheden. Wij zeggen het verdrag echter nog
niet op.
 
 Ik wil even terugkomen op de positie van de ex-Nederlanders. Daarin kun
je allerlei categorieën onderscheiden die onder het Tweede protocol of
de eerste tranche vallen. Er is gezegd dat men het jammer vond dat de minister
van Buitenlandse Zaken hier vandaag niet is. De minister van Buitenlandse
Zaken – die weet dat de andere debatten door mij zijn gevoerd –
heeft bij mij in een brief uitdrukkelijk aangedrongen op veel aandacht voor
de huidige voorstellen, omdat de ambassades in het buitenland bestookt worden
met vragen van ex-Nederlanders, die na de praktijk van 1992 en de voorstellen
die er lagen, hoopten dat voor hen snel de mogelijkheid geopend zou worden
om in aanmerking te komen alsnog het Nederlanderschap te verkrijgen. In die
zin is het uitdrukkelijk de zorg van de minister van Buitenlandse Zaken dat
wij met deze voorstellen verder komen en is het zijn wens dat de Kamer die
zou aanvaarden.
 
 Wij hebben het Verdrag van Straatsburg, wij hebben het Tweede protocol
en de eerste tranche, die nog verder gaat. Daaraan is gekoppeld de vraag of
wij het verdrag niet moeten opzeggen. Wij hebben uitdrukkelijk onze argumenten
aangevoerd, waarom wij dat niet wenselijk achten. Wij willen zeer duidelijk
betrokken blijven bij het beïnvloeden van het debat over een eventueel
nieuw Europees nationaliteitsverdrag. Ik kom nog even terug op wat de heer
Korthals op dat punt heeft gezegd, namelijk dat er daarginds een aantal ambtenaren
zitten die erg enthousiast zijn en hier vertellen dat de ontwikkelingen al
zo ver zijn dat wij nu wel moeten. Hij heeft dat eerder ook al gezegd. Dat
was voor mij overigens aanleiding om in de geschiedenis te duiken. Er zitten
inderdaad deskundige ambtenaren op Europees niveau die over een eventueel
nieuw verdrag spreken. Dat doen ze onder uitdrukkelijke instructie van mijn
voorganger, gegeven na het debat over de notitie Meervoudige nationaliteit
en na aanvaarding van de motie en het in de praktijk brengen daarvan. Precies
in lijn daarmee zijn de ambtenaren nu met elkaar aan het spreken. Dat kan overigens nog een lange geschiedenis worden; wij kennen de totstandkoming
van verdragen. Vandaar dat wij, èn omdat het een lange geschiedenis
wordt èn omdat wij invloed willen uitoefenen, absoluut het verdrag
niet op willen zeggen. Bovendien zijn wij uitdrukkelijk voor dat Tweede protocol,
dat hoort bij het verdrag. Dus daarom kunnen wij het verdrag niet opzeggen.
 
 Er is gezegd dat alleen Frankrijk en Italië het Tweede protocol hebben
onderschreven. Er zijn overigens wel meer landen voorstander van de dubbele
nationaliteit, zoals Engeland en Ierland, maar dat zijn geen verdragspartners
op dit punt. Ook landen die geheel buiten het verdrag staan, zoals Griekenland
en Zwitserland, zijn voorstander van de dubbele nationaliteit. Er is een ontwikkeling
gaande in de richting van het bieden van meer mogelijkheden op dat punt. Daar
kan verschillend over gedacht worden. De heer Korthals is helder; hij zegt
dit niet te waarderen. De heer Verhagen is daarover minder helder, maar hij
ontkent niet dat er een ontwikkeling gaande is. Ik wijs hem erop dat hij ten
minste het Tweede protocol moet accepteren, gelet op de geschiedenis en op
de aanpak van zijn eigen fractie. Ik meen dat het debat dat ik met hem voerde
over de vraag of ik hem wel juist heb geïnformeerd, voortkomt uit spijt
dat de eerste tranche is onderschreven. Ik blijf overigens bij mijn opvattingen
ter zake. Het Tweede protocol is absoluut niet in strijd met eerdere ontwikkelingen.
 
 Het kabinet heeft geen voorstel gedaan voor uitbreiding van het kiesrecht
voor migranten. Dit betreft een initiatief van de PvdA, daarbij gesteund door
andere partijen. Ik kan nog niet vooruitlopen op de reactie van het kabinet
daarop. Het kabinet heeft een dergelijk voorstel niet overwogen omdat dit
geregeld moet worden in het kader van de Rijkswet op het Nederlanderschap.
Het kabinet zal dit bij de beoordeling van het initiatiefvoorstel ook met
nadruk naar voren brengen. Volgens mij is er voor het CDA alle reden om de
eerste tranche door de Eerste Kamer te laten aannemen. Dan heeft men een goed
argument om het initiatiefwetsvoorstel niet te steunen. Formeel is dit wetsvoorstel
overigens nog niet eens ingediend.
 
 Voorzitter! Het protocol kent twee onderdelen: de dubbele nationaliteit
en de militaire dienstplicht. Terecht is gesignaleerd dat het opschorten van
de dienstplicht in Nederland voor sommigen moeilijkheden heeft opgeleverd
op het punt van de opkomstplicht. De heer Apostolou heeft mij gevraagd aandacht
te besteden aan mensen van Turkse afkomst die de Nederlandse nationaliteit
hebben. Voorzitter! Mij is gemeld dat op dat punt vragen door mevrouw Sipkes
zijn gesteld aan de minister of de staatssecretaris van Defensie. Daarop zal
worden teruggekomen in overleg met de minister van Buitenlandse Zaken. Als
wordt gevraagd om deze zaak met Turkije te overleggen, wil ik dat zeer serieus
als wens van de Kamer overbrengen aan de collega's van Buitenlandse Zaken
en Defensie. Ik kan uiteraard niet vooruitlopen op de resultaten hiervan,
maar ik vind de vraag begrijpelijk. Impliciet brengen wij mensen in een moeilijker
situatie.
 
 Voorzitter! Mijn uitdrukkelijk verzoek aan de Kamer is om het Tweede protocol,
in het verlengde van het verdrag, te bezien als een beperkte verruiming die
voor een groot aantal mensen van groot belang is. Ik doel dan niet alleen
op de mensen die naar ons land zijn gekomen, maar ook op de mensen die Nederland
verlaten hebben maar die ontzettend graag weer voor het Nederlanderschap in
aanmerking komen. Dat zegt weer iets over de appreciatie van die nationaliteit.
Ik kan niet nalaten om daar ook in de richting van de heer Korthals toch nog
iets over te zeggen, ook al ken ik zijn consistentie. Het hebben van een nationaliteit
en het kiezen voor een nieuwe nationaliteit als je ergens anders bent gevestigd,
is inderdaad de ultieme consequentie van je keuze om elders te gaan wonen
en leven. Maar ook uit onderzoek blijkt duidelijk dat mensen op een of andere
manier de band willen houden met het land waar ze vandaan komen. Sommigen
van ons kunnen zich wellicht iets makkelijker inleven in die ex-Nederlanders
die ons, ook via ambassades, bestoken omdat zij dolgraag op de een of andere
manier die band willen houden met het vaderland. Dit mogen ook emotionele
redenen zijn. Ik denk dat dit ook helemaal geen slechte reden is. Als men
daarover oordeelt, moet men naar twee kanten oordelen. Ik vind de wens tot
behoud van nationaliteit zeer begrijpelijk. Toch begrijp ik dat destijds het
Verdrag van Straatsburg heeft gesteld dat we daarvoor moeten oppassen. Het
moet niet te gemakkelijk zijn. Het moet een bewuste keuze zijn. Daarom is
juist bij naturalisatie automatisme niet aan de orde. Het is een bewuste keuze,
een bewust moment van allerlei eisen die we stellen en waar mensen ook positief
op moeten reageren.
 
 Voorzitter! Ik heb hiermee in feite de concrete vragen beantwoord. Mag
ik de Kamer uitdrukkelijk een verzoek doen? Men heeft in het verleden ook
gezegd dat er enige verruiming van de verliesgrond van het verdrag zal moeten
zijn, omdat dit in het kader van integratie en migratie van groot belang is.
Mag ik de Kamer vragen om ten minste het Tweede protocol te ondersteunen?
We gaan dan naar de Eerste Kamer. Ik ben dus niet van plan om met een novelle
te komen. Ik vind dat het oordeel dan aan de Eerste Kamer is. Uw Kamer heeft
zich duidelijk uitgesproken. Ik vind dat ook de consequentie van een lange
maar gecompliceerde geschiedenis.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Mag ik de staatssecretaris vragen om in te gaan op mijn vraag
inzake de eis van Nederlanderschap bij een minister of staatssecretaris?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Zeker voorzitter! Ik heb mij even met diezelfde deskundige ambtenaren
verstaan. Om het helemaal 100% zeker te weten, zullen wij het nog even moeten
laten nagaan. De wet stelt namelijk geen nationaliteitseis aan de functie
van minister en staatssecretaris. Uit uw vraag en uit mijn verleden constateer
ik hoe goed het is om als tweede- of derde-generatiemigrant hier te staan
met een statenloze vader die gelukkig op tijd genaturaliseerd is en aan alle
eisen voldaan heeft, zodat ik nu zoveel plezier in mijn werk kan hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris is zeer helder geweest over wat zij zal
doen. Zij zal niet teruggaan met dit wetsvoorstel. Ik ben haar daar zeer dankbaar
voor. Ik moet alleen vaststellen dat wat dat betreft in ieder geval het CDA
met lege handen komt te staan. Maar wij wachten gewoon af
wat de consequenties voor het CDA zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoord en in het bijzonder
voor haar toezegging om aandacht te schenken aan de problematiek van de Nederlanders
die tevens de Turkse nationaliteit hebben, zodat een goede oplossing gevonden
kan worden voor deze jongeren.
 
 Voorzitter! Ik kan de verleiding niet weerstaan om in te gaan op de geschiedenis
van de verschillende wetsvoorstellen inzake de nationaliteit. Ik vind sommige
standpunten die door de heer Verhagen naar voren zijn gebracht bijna onbegrijpelijk.
Wij zijn vanaf 1990 samen opgetrokken.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Toen was ik hier nog niet.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Nee, maar u bent wel van het CDA.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Het samen optrekken van CDA en PvdA was het samen indienen van een motie
waaraan vanaf het begin reeds een verschillende interpretatie is gegeven.
Als u dat gezamenlijk optrekken noemt, heeft u gelijk, maar ik heb het altijd
anders gezien.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Je kunt over het gezamenlijk optrekken van mening verschillen, maar de
praktijk van alledag is eenduidig. Er zijn sinds die tijd duizenden mensen
Nederlander geworden, waarbij de overheid niet heeft gevraagd om afstand van
hun eigen nationaliteit te doen. Je kunt dat feit niet opzij schuiven. Het
CDA maakte die praktijk bewust mee. Als er niet samen was opgetrokken, zou
er heftig zijn geprotesteerd en ik constateer dat dit niet is gebeurd. Vorig
jaar hebben wij ook samen opgetrokken en is er een duidelijk compromis tot
stand gebracht. De heer Verhagen heeft, samen met de heer Dittrich en mij,
een amendement ingediend. Ik kan mij niet voorstellen dat hij toen niet bewust
heeft gehandeld. Het protocol is geen belemmering voor het opnemen van deze
bepalingen in de wet. Er staat niet dat nationale staten dit niet mogen doen.
Het kabinet heeft duidelijk onderscheid gemaakt tussen de artikelen 15 en
15a, waarin precies wordt voldaan aan alle eisen van het protocol. Wij hebben
dat gezamenlijk gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik vraag mij af of u geluisterd hebt naar mijn bijdrage in eerste termijn.
Ik heb gezegd dat artikel 15a naar de letter van de wet formeel in overeenstemming
is met het verdrag. Ik begrijp uw verhaal dan ook niet. U kunt het debat over
doen, maar u heeft kennelijk niet geluisterd naar mijn inbreng in eerste termijn.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik heb uit uw betoog opgemaakt dat u twijfels hebt en dat kan ik niet
begrijpen. Als u niet twijfelt aan hetgeen het CDA tot nu toe heeft gedaan,
hoeft er toch geen beroep op een novelle of wat dan ook te worden gedaan?
U moet consistent blijven. Ik doe een beroep op het CDA om de kennelijk aanwezige
rekbaarheid te verkleinen. Ik doe, samen met de staatssecretaris, een beroep
op het CDA om minimaal steun te geven aan het protocol. Er is geen enkele
aanleiding er tegen te stemmen.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Voorzitter! Het CDA heeft gedacht dat het laten vervallen...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Antwoordt u namens het CDA?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Ja.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat lijkt mij curieus.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Ja, dat is inderdaad curieus, maar ik begrijp de redenering van het CDA.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Volgens mij moet het CDA zelf antwoorden geven op vragen.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik doe een beroep op het CDA om consistent te blijven.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wil de heer Korthals nog het woord in tweede termijn?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Nee, ik wil alleen namens het CDA spreken!
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Mijn fractie ondersteunt volledig de oproep van de staatssecretaris
aan de Kamer. Ik hoop dat de CDA-fractie de strekking en de reikwijdte van
haar opstelling tegenover de gemeenschap van etnische minderheden goed op
zich laat inwerken. Er zijn veel mensen die hoop hebben gekoesterd door de
opstelling van het CDA in het vorige kabinet, maar ook bij het huidige kabinet
wat dit onderwerp betreft. Ik zou het volledig ongeloofwaardig vinden, als
het CDA nieuwe acrobatiek zou uithalen op dit traject. De heer Verhagen verwijt
de heer Apostolou dat hij de eerste termijn van 12 oktober over doet. Als
hij nu een volledig andere opstelling kiest, doet hij eigenlijk alles over,
en niet alleen de eerste termijn van 12 oktober.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Aan het begin van uw betoog verwijst u naar de etnische minderheden. Zoals
u weet, gaat dit Tweede protocol over verplichtingen die de Nederlandse Staat
heeft als medeondertekenaar en partij bij het Verdrag van Straatsburg bij
de bepalingen die zij zelf kent voor de Nederlanders die een andere nationaliteit
verwerven. Ik begrijp dit pleidooi voor de etnische minderheden in Nederland
niet.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Als de CDA-fractie de oproep van de staatssecretaris gewoon overneemt
en het tot nu toe afgelegde traject blijft ondersteunen, zoals zij tot nu
toe heeft gedaan, dan heb ik mij vergist en daar ben ik blij om. Dan heeft
zij waarschijnlijk nog maar één punt van discussie met de staatssecretaris,
namelijk wat wij doen met de drie groepen die in het protocol worden genoemd.
Bij de Nederlanders in het buitenland en de migranten hier is de meervoudige
nationaliteit dan geen enkel probleem meer voor de CDA-fractie. Zie ik het
zo goed?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Nee. Ik heb hierover wat gezegd in eerste termijn en ik zal dadelijk in
tweede termijn wel de gelegenheid krijgen om het standpunt van de CDA-fractie
ten principale uiteen te zetten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Als het maar niet tot herhalingen leidt.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dat lijkt mij ook vrij zinloos. De heer Rabbae vraagt
mij iets waar hij allerlei conclusies aan verbindt, die op dit moment naar
mijn mening niet ter discussie staan.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat neemt niet weg dat u toch antwoord kunt geven op mijn vraag. Mijn
vraag was of ik uit uw opstelling mag afleiden dat bij het tot nu toe door
de CDA-fractie afgelegde traject de meervoudige nationaliteit, zowel voor
de migranten hier als voor de Nederlanders daar, eigenlijk nooit een probleem
is geweest en dat op dit moment ook niet is.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De heer Rabbae gaat niet in op de discussie die wij hebben gevoerd bij
de eerste tranche, bij de tweede tranche en bij de inburgeringstoets. Wij
hebben de lijn uitgezet die wij hebben uitgezet. Bij de behandeling van de
eerste tranche, bij de behandeling van de tweede tranche, bij de behandeling
van het Tweede protocol en bij de behandeling van de inburgeringstoets is
er een woordvoerder geweest van de CDA-fractie die het standpunt van de CDA-fractie
heeft uitgedragen. Hij kan dat nalezen, als hij wil weten wat de standpunten
van de CDA-fractie zijn. Als ik dat hier allemaal weer voor het voetlicht
moet brengen, zijn wij over een uur nog bezig. Ik denk dat dit toch wat overdreven
is.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik rond af. Ik hoop dat de CDA-fractie, die kennelijk zo flexibel
en plooibaar kan zijn, zich alsnog kan terugvinden in dit traject. Zo niet,
dan zal de CDA-fractie een uitleg moeten geven aan alle mensen in deze samenleving
die hoop hebben gekoesterd over het CDA wat betreft integratiemogelijkheden
op basis van een meervoudige nationaliteit.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Voorzitter! Nogmaals, ik begrijp de laatste woorden van de heer Rabbae
niet, om de doodeenvoudige reden dat wij hier vandaag praten over een Tweede
protocol. Als ik in eerste termijn gezegd heb dat er naar mijn mening sprake
is van strijdigheid tussen de geest van het Tweede protocol en de verdergaande
mogelijkheden zoals die verwoord zijn in de eerste tranche, dan is dat een
overweging die ik de staatssecretaris mee heb willen geven. Ik heb er ook
een vraag over gesteld. Ik kan de besluitvorming die wij in het verleden hier
in de Tweede Kamer genomen hebben, niet terugdraaien. Zo simpel is dat!
 
 Ik heb alleen gezegd dat, naar mijn mening, de geest van het Tweede protocol
een veel minder vergaande verruiming van de mogelijkheden inhoudt dan de eerste
tranche. Het ware veel beter geweest als wij, net zoals dat in de Eerste Kamer
gebeurt, het Tweede protocol samen met de eerste tranche behandeld zouden
hebben. Maar goed, dat is dus een gegeven. Ik neem aan dat die elementen,
de discussie die wij hier voeren en mijn constatering dat er een verschil
in positie ontstaat voor Nederlanders en voor degenen die de Nederlandse nationaliteit
willen verwerven, meegewogen worden in de Eerste Kamer. Dat is dan een verantwoordelijkheid
van de Eerste Kamer. Ik kan de staatssecretaris hier uiteraard niet dwingen
tot het intrekken van een wetsvoorstel dat bij de Eerste Kamer ligt. Ik heb
haar dat gevraagd en ik heb de overwegingen gegeven waarom wij dat, kennis
nemende van het Tweede protocol, beter zouden vinden.
 
 Om de kans zo groot mogelijk te maken dat diezelfde beperkingen of die
minder ruime mogelijkheden voor het verkrijgen van een dubbele nationaliteit
in den brede ingevoerd worden, is het inderdaad, zoals de staatssecretaris
terecht zei, noodzakelijk dat het Tweede protocol hier aanvaard wordt. Als
er in deze Kamer een meerderheid is voor het Tweede protocol, dan zal die
discrepantie die er is tussen enerzijds Nederlanders en anderzijds diegenen
die de Nederlandse nationaliteit willen verwerven, ten volle voor het voetlicht
komen.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Voorzitter! Wat gaat de CDA-fractie doen? Gaat de CDA-fractie in de Tweede
Kamer het Tweede protocol steunen?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik heb in eerste termijn al gezegd dat ik hier niet zit om oppositie te
voeren om het oppositie voeren. Ik heb ook aangegeven dat ik makkelijk zou
kunnen zeggen: ik constateer dat er een verschil van mening is tussen de regeringspartijen
en laten zij dat vuiltje maar opknappen. Dat heb ik in eerste termijn zo gezegd.
Blijkbaar wil de heer Dittrich niet luisteren of doet hij alsof ik bepaalde
dingen niet gezegd heb. Dat heb ik echter wel degelijk gezegd. Daaruit had
hij het antwoord kunnen afleiden.
 
 Mijn hele eerste termijn is gegaan over de spanning die er naar de mening
van mijn fractie is tussen de eerste tranche en het Tweede protocol. Hij heeft
mij niet horen zeggen dat ik tegen de verruimingsmogelijkheden ben zoals die
zijn voorzien in het Tweede protocol. Hij heeft mij niets horen zeggen over
de discussie die wij in het verslag gevoerd hebben. Het schriftelijke verslag
hebben wij vrij recent ingediend. Ik wijs op de bijdrage van de CDA-fractie
daaraan met betrekking tot dit Tweede protocol. Daarin staat dat de CDA-fractie
met de staatssecretaris van mening is dat bepaalde ontwikkelingen hebben geleid
tot dit soort voorstellen. Ik begrijp de zorg van de heer Dittrich op dat
punt dus niet zozeer. Heeft hij mij horen zeggen dat wij tegen dat protocol
zullen stemmen?
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 U heeft een geweldig lang antwoord nodig. Het antwoord is dus "ja", u
stemt voor het Tweede protocol?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Wij zullen de afweging maken. Wij hebben het debat gehad. Ik zie op dit
moment geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat de CDA-fractie tegen
dit protocol stemt.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Het is zo onduidelijk, omdat u zoveel woorden nodig hebt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dit lijkt mij toch duidelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Dit is heel duidelijk en ik voelde het al aankomen. Ik heb mij dan ook
hogelijk verbaasd over de "flinke" vraag die u de staatssecretaris hebt gesteld:
"wat gaat u vervolgens in de Eerste Kamer met het wetsvoorstel doen?" Dat
was een beetje hoog van de toren blazen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Nee.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Het had volstrekt geen inhoud. U hebt gedacht: laten wij even flink doen,
daarna gewoon weglopen en vervolgens toch voor het Tweede protocol stemmen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Als het Tweede protocol door de Tweede Kamer wordt aanvaard, is er sprake
van spanning tussen de mogelijkheden en de verliesbepalingen zoals die gelden
voor Nederlanders en het totaal afzien van de afstandseis, zoals in de eerste
tranche. Ik heb geen mogelijkheden om de staatssecretaris ertoe te dwingen
om de eerste tranche in te trekken, maar ik heb hier wel heel nadrukkelijk
voor het voetlicht gebracht dat de verruiming van de eerste tranche naar de
mening van de CDA-fractie veel verder strekt dan de verruiming van het Tweede
protocol. Ik heb helemaal niet gezegd dat ik tegen de verruiming van het Tweede
protocol ben. Ik begrijp uw vraag dus niet. Juist omdat de Eerste Kamer een
gecombineerde behandeling heeft van het protocol en de eerste tranche, vind
ik nog altijd dat dit punt met name daar nadrukkelijk zal worden gewogen.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 U begrijpt mijn vraag niet. Ik begrijp achteraf uw vraag aan de staatssecretaris
niet, als die geen enkele inhoud heeft gehad. U hebt geprobeerd om de spanning
erin te brengen, maar het had werkelijk niets om het lijf. Het belangrijke
punt hierbij is echter dat de partijen waarmee u indertijd het amendement
hebt ingediend waardoor de meervoudige nationaliteit mogelijk is geworden –
de CDA-fractie was er dus voor om de meervoudige nationaliteit te creëren –
nu zeggen dat de geest van het Tweede protocol is om de afstandseis te laten
vervallen, niet alleen voor de landen die het Verdrag van Straatsburg hebben
gesloten, maar over de gehele linie. Ook daar distantieert u zich niet van.
Of doet u dat wel?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik distantieer mij wel van die geest. Ik heb heel nadrukkelijk gesteld
dat de geest van het Tweede protocol is dat een beperkt aantal nauw omschreven
gevallen, zijnde nationaliteitsrechtelijk gemengde huwelijken, tweede-generatiemigranten
en kinderen uit die huwelijken, in aanmerking zouden kunnen komen voor een
meervoudige nationaliteit. Dat wordt mogelijk gemaakt door het Tweede protocol
en dat is naar mijn mening de geest. Die is veel minder ver strekkend dan
het in zijn totaliteit afzien van de afstandseis.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Dat is niet de uitleg die de regering en de andere partijen geven, maar
u gaat er wel mee akkoord. Dat moeten wij dus vaststellen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dan stelt u dat maar vast. Ik heb wat dat betreft een heel consistente
lijn gehad. Ik zeg dat het Tweede protocol klaarblijkelijk voor een beperkte
categorie een verruiming inhoudt van de mogelijkheden voor het verkrijgen
van de meervoudige nationaliteit. Naar onze mening zou dat ertoe moeten leiden
dat de eerste tranche op dat punt gewijzigd wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording.
In dit dossier is de fractie van D66 het helemaal met de staatssecretaris
eens. Ik had wel een vraag gesteld die niet is beantwoord, namelijk over het
nieuwe nationaliteitsverdrag. Misschien heb ik het in de beantwoording gemist,
maar ik vind het van belang en daarom stel ik de vraag nog een keer. Ik hoop
niet dat de staatssecretaris het als een detailvraag zal beschouwen. Het is
belangrijk dat de Nederlandse regering in Europees verband actief een rol
gaat spelen om het nieuwe nationaliteitsverdrag van de grond te krijgen. Ik
heb gezegd dat ook de meervoudige nationaliteiten daar een belangrijk onderdeel
van moeten uitmaken. Dat is een lijn die wij al vanaf de jaren zeventig, tachtig
hebben ingezet. Ik krijg dus graag een antwoord van de staatssecretaris op
die vraag.
 
 Verder wil ik reageren op wat de heer Korthals zojuist heeft gezegd over
de geest van het protocol, want ik heb de indruk dat hij mijn woorden niet
helemaal juist heeft weergegeven. Ik heb het altijd zo gezegd en opgeschreven
dat D66 het Verdrag van Straatsburg als heel erg stringent ziet. Daar is het
Tweede protocol een zekere versoepeling van. De eerste tranche van de rijkswet
gaat nog een stukje verder. Het is zoals de regering zegt: het ligt in dezelfde
lijn. Je kunt echter niet zeggen dat de geest van het Tweede protocol ertoe
oproept, elke meervoudige nationaliteit mogelijk te maken. Dat heb ik nooit
gezegd. De heer Korthals heeft onze woorden dus niet goed weergegeven, waarmee
hij eigenlijk probeert de vrienden van het CDA op een zijspoor te rangeren.
Na het heel lange antwoord van de heer Verhagen begrijp ik dat hij nog steeds
samen met de Partij van de Arbeid en D66 het Tweede protocol zal steunen en
een juiste gang van zaken vindt. Daar ben ik blij om; dat is de winst van
dit debat.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik herhaal dat ik nooit heb gezegd dat ik tegen het Tweede protocol ben.
Ik daag u ertoe uit, aan te geven waar ik tegen het Tweede protocol was.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Die uitdaging wil ik echt vermijden. Dit is een herhaling van zetten en
die laat ik niet meer toe. Het woord is aan de heer Dittrich.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Het is opvallend dat de heer Verhagen zoveel woorden nodig heeft om alleen
maar te zeggen dat het CDA het Tweede protocol steunt. Maar goed, ik ben er
blij om dat hij dit nu na herhaald aandringen duidelijk naar voren heeft gebracht.
Ik constateer dan ook dat er een meerderheid in deze Kamer is voor dat Tweede
protocol. Dat lijkt mij erg belangrijk. Verder hoop ik er het beste van in
de Eerste Kamer.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Niet alle details zijn onbelangrijk. Op zijn concrete vraag
meld ik de heer Dittrich dat wij nu al ambtelijk vertegenwoordigd zijn in
een commissie van deskundigen voor dat nationaliteitsrecht, van de Raad van
Europa. Dat zullen wij in die zin met volle kracht voortzetten, dat het debat
straks in de Eerste Kamer natuurlijk van invloed is op de mate van activiteit
waarmee wij verder streven naar dubbele nationaliteit. Als de Eerste Kamer
wel het Tweede protocol maar bijvoorbeeld niet de eerste tranche aanvaardt,
geeft zij hiermee aan dat zij niet met al te snelle benen verder wil. Dat
moet van invloed zijn op onze ambtelijke inbreng in de Raad van Europa. Dat
lijkt mij consequent. Uiteraard zullen wij dit allen nauwlettend volgen.
 
 Je moet soms inderdaad heel goed luisteren naar de Tweede Kamer. Dit is
mij ook vandaag weer duidelijk geworden. Ik ben er blij om, nu
te constateren dat er in deze Kamer een behoorlijke consistentie is. De heer
Korthals en de heer Van den Berg hebben zich altijd verzet tegen de beperking
van het verlies van nationaliteit en houden consistent hieraan vast. Ook de
woordvoerders van andere partijen zijn consistent, inclusief het CDA vanaf
1990. Daar ben ik blij om.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, morgen over het wetsvoorstel te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 18.55 uur tot 20.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-58-4176-4193.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl