Behandeling van:  - de Voorjaarsnota 2000 (27101);  - de Voorjaarsbrief sociale zekerheid en arbeidsmarkt (27112);  - de Voorjaarsbrief Zorg 2000 (27113)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 5683-5704

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 88, pagina 5683-5704

20-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27113Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27101Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27112Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (20 juni 2000)Pagina 5643-5643
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 20 juni 2000)Pagina 5646-5648
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over rivierdijkversterkingen en waterbeheer, te weten: - de motie-Van den Berg c.s. over het opsporen en ruimen van explosieven (18106, nr. 101)Pagina 5649-5649
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 20 juni 2000)Pagina 5704-5705
Vragen van het lid Buijs aan de staatssecretaris van Justitie, over het vrijgeven van het casinobeleid (mondelinge vragenuur)Pagina 5643-5646
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het debat over fiscalisering omroepbijdrage, te weten: - de motie-Rabbae over de middelen voor lokale omroepen (26707, nr. 21); - de motie-Rabbae over de middelen voor regionale radio (26707, nr. 22); - de motie-Atsma over de algemene omroepreserve (26707, nr. 23)Pagina 5648-5648
Stemming over een motie, ingediend tijdens de interpellatie-Kant over private verpleeghuiszorg, te weten: - de motie-Kant over maatregelen tegen initiatieven tot private verpleeghuiszorg (27191, nr. 1)Pagina 5649-5649
Stemming over een motie, ingediend tijdens het notaoverleg over seksueel misbruik kinderen, te weten: - de motie-Van der Staaij c.s. over strafbaarstelling van virtuele kinderpornografie (26690, nr. 5)Pagina 5648-5648
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de omgangsregeling, te weten: - de motie-O.P.G. Vos c.s. over een proefproject met een omgangshuis (25451, nr. 6)Pagina 5648-5648
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel: - Wijziging van de Pensioen- en Spaarfondsenwet en enige andere wetten (recht van keuze voor ouderdomspensioen in plaats van nabestaandenpensioen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen) (26711), en over: -twee moties van Schimmel en Van Zijl (26711, nr. 24 en 25)Pagina 5648-5649
Behandeling van: - de Voorjaarsnota 2000 (27101); - de Voorjaarsbrief sociale zekerheid en arbeidsmarkt (27112); - de Voorjaarsbrief Zorg 2000 (27113)Pagina 5683-5704
Behandeling van het wetsvoorstel: - Wijziging van de Mediawet en van het Wetboek van Strafrecht, alsmede intrekking van de Wet op de filmvertoningen (26841)Pagina 5649-5683

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 112 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:de Voorjaarsnota 2000
(27101);de Voorjaarsbrief sociale zekerheid en
arbeidsmarkt (27112);de Voorjaarsbrief Zorg 2000
(27113).De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Voorzitter! Hoewel wij het dezer dagen allemaal erg warm hebben, kan ik
alleen maar vaststellen dat het kabinet er bepaald warmpjes bij zit. De meevallers
buitelen over elkaar heen en als wij de krantenberichten mogen geloven, zit
er voor dit jaar nog meer in het vat dan waarop was gerekend. Kortom, er is
zoveel geld dat aan de meeste wensen kan worden voldaan, zo lijkt het. Ondanks
deze zonneschijn zien de OESO en De Nederlandsche Bank redenen om ernstige
waarschuwingen te laten horen. Een verdere consumptiegroei als gevolg van
een forse koopkrachtstijging kan door de huidige krappe arbeidsmarkt leiden
tot oververhitting van de economie, met alle gevolgen van dien. Wij hebben
daarop verleden jaar bij de behandeling van de Voorjaarsnota al gewezen. De
minister erkende mijn zorg en het komt mij voor dat wij om allerlei redenen
deze waarschuwingen serieus moeten nemen.De vakbonden hebben laten weten dat zij in hun looneisen geen rekening
zullen houden met het pakket aan lastenverlichting dat voor volgend jaar al
op de plank ligt. Het kabinet is daar echter wel van uitgegaan. Volgens de
vakbonden worden de looneisen bepaald door de economische indicatoren, waarin
belastingmaatregelen van de overheid geen rol spelen. Neemt de regering dan
niet een groot risico door, zonder verdere heroverweging, onverkort aan het
lastenverlichtingspakket vast te houden? Moeten wij soms van de sociale partners
verwachten dat zij economische groei afremmen? Of mogen wij van de minister
van Financiën op dat punt zaken verwachten? Zal hij slechts afwachten
tot bijvoorbeeld de ECB een renteverhoging doorvoert? Is de minister het met
ons eens dat, nu de economische zon volop hoog aan de hemel staat, er beschermingsmaatregelen
genomen moeten worden om verbranding en oververhitting tegen te gaan? Wat
kan en wat wil de minister op dat punt doen?Als gevolg van het gunstige economische tij en de keuze voor het behoedzame
scenario kan het kabinet op grote inkomstenmeevallers rekenen. Dat geld zou
volgens het regeerakkoord voor de helft ingezet moeten worden voor lastenverlichting.
In de stukken lees ik dat bij de Miljoenennota 2001 hierover nadere voorstellen
worden gedaan. Deelt de regering mijn mening dat, gezien de economische situatie,
de afspraken zoals die in het regeerakkoord zijn vastgelegd toe zijn aan een
heroverweging? Acht de regering het geen tijd voor een tussenbalans, zoals
die bij Lubbers III verscheen? Het gaat er hier niet om bezuinigingen door
te voeren maar om de inkomstenmeevallers opnieuw te bezien.Bij de beslissing over de besteding van de inkomsten- en uitgavenmeevallers
moet wat ons betreft een verantwoorde afweging plaatsvinden tussen het oplossen
van bestaande knelpunten en het voorkomen van hoge lasten in de toekomst.
Het hoge bedrag dat beschikbaar is voor nieuw beleid geeft alle ruimte om
de inkomstenmeevallers voor dit jaar in te zetten voor verdere tekortreductie.
Voor het eerst hebben wij weliswaar een positief EMU-saldo en zakt de staatsschuld
onder de 60%, maar dit geeft nog geen reden om achterover te gaan leunen.
Het zal duidelijk zijn dat, wat onze fracties betreft, verdere lastenverlichting
geen passend antwoord kan zijn.In dit kader wil ik aandacht vragen voor de vermogens- en exploitatieoverschotten
van de sociale fondsen. De regering heeft verleden jaar bewust de premies
hoger vastgesteld dan op basis van de fondsvorming nodig was. Tijdens de behandeling
van de Wet inkomstenbelasting 2001 is gebleken dat de regering de premies
gebruikt om koopkrachtplaatjes bij te stellen. Dit is een discutabele methodiek,
waarmee de regering het zichzelf moeilijk maakt. Handhaving van de premies
leidt tot oppotting bij de fondsen die, zo zegt de regering zelf in de antwoorden,
niet wenselijk wordt gevonden. Een verlaging van de premies zal in de huidige
economische setting door een versterking van de koopkracht de inflatie alleen
maar aanwakkeren. Hoe lost de regering dit op?De regering heeft ervoor gekozen om een deel van in het regeerakkoord
overeengekomen beleid naar voren te halen. Hierdoor valt er in de jaren 2001
en 2002 beleidsruimte vrij die kan worden ingevuld om bijvoorbeeld een eerste
aanzet te geven voor het reduceren van de armoedeval. De PvdA heeft op dat
punt interessante voorstellen gedaan die dicht in de buurt komen van wat wij
op dat punt eerder als gedachten naar voren brachten. Wat wil de regering
doen? Wat is de ambitie en wat is het tijdpad?Een substantieel deel van de meevallers gaat terecht op aan investeringen
in het onderwijs. Het is belangrijk om de onderwijskwaliteit te verbeteren
en te garanderen voor niet alleen goede voorzieningen en lesmethoden, maar
ook via de beschikbaarheid van goed gekwalificeerd personeel. Nu biedt de
recent afgesloten CAO daarvoor best wel ruimte, maar mijn vraag aan de minister
is of er eindelijk eens uitvoering wordt gegeven aan de Kameruitspraak over
verbetering van de positie van schoolleiders. Dat lijkt mij in dezen een cruciaal
punt.Er is al veel gezegd over de wachtlijstenproblematiek, maar bij de beleidsinvesteringen
voor dit jaar mis ik uitbreiding van de capaciteit van de palliatieve zorg.
Wat is daarvan de reden, want ons is toch beloofd dat er op dat punt stappen
voorwaarts zouden worden gezet?In het kader van de ecologische hoofdstructuur hebben wij verleden week
al gesproken over de sterk gestegen grondprijzen. Over een aantal jaren uitgesmeerd,
zal dat beeld best genuanceerder zijn, maar toch zal een versnelling van de
aankoop op termijn forse besparingen opleveren. Wij zien dat er voor de aanleg
van weg- en rail infrastructuren vele miljarden extra worden
uitgetrokken, maar is de regering bereid om ook voor de groene infrastructuur
extra geld uit te trekken?Een ander grondprobleem is nog altijd het grote aantal woningen dat op
vervuilde grond staat. Volgens de Algemene Rekenkamer is bij het huidige saneringstempo
pas in 2055 (let wel!) alle grond schoon. Het schoonmaken van de grond is
telkens naar achter geschoven. Volgens mij duurt het allemaal veel te lang.
Deelt de regering deze mening en is zij bereid om in de begroting voor 2001
een substantieel extra bedrag beschikbaar te stellen ten behoeve van een snellere
grondsanering?Het integratiedebat heeft duidelijk gemaakt dat een van de specifieke
knelpunten ligt bij de integratie van de zogeheten oudkomers. De staatssecretaris
van Justitie heeft dit onderkend en heeft een inventarisatie van dit probleem
aangekondigd, echter zonder een daaraan gekoppeld budget. Om een snelle start
te maken met de inburgering van de oudkomers lijkt het ons evenwel gerechtvaardigd
om een bedrag van ongeveer 50 mln. extra beschikbaar te stellen. Wat is hierop
de reactie van de minister?Aan het begin van mijn betoog heb ik gezegd dat het in Nederland in economisch
opzicht erg goed gaat. De armoede in andere delen van de wereld steekt daarbij
echter schril af. Het drama dat zich de afgelopen dagen manifesteerde, heeft
daar alles mee te maken: mensen hebben er ontzettend veel voor over om deze
kant op te komen, wat een aantal nu met de dood heeft moeten bekopen. Dit
neemt niet weg dat het verschil tussen het arme en het rijke deel van de wereld
erg schril is. Ik begrijp best dat het nominale bedrag dat aan hulp van onze
verre naasten wordt besteed, groeit, omdat het BNP groeit. Er zijn overigens
nog legio mogelijkheden om te investeren in onder andere onderwijs- en vaccinatieprogramma's,
alsook democratiseringsprocessen. Het ligt tegen deze achtergrond erg voor
de hand om het budget voor ODA jaarlijks zodanig te verhogen dat wij over
ongeveer vier jaar op 1% van het BNP zitten voor ontwikkelingshulp. Hierop
verneem ik graag de reactie van de minister, mede met het oog op de buitengewoon
riante situatie waarin ons land nu verkeert.De heer Vendrik (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Nederland wordt steenrijk: de economische groei
bereikt ongekende hoogtes en de schatkist puilt uit van de meevallers. Het
vertouwen in het Nederlandse consumentenparadijs is groot als nooit tevoren.
Waar de loonsom niet voldoende bestedingsruimte oplevert, steken wij ons ook
nog eens massaal in de schulden. In het jaar 1999 is de nationale hypotheekberg
groter geworden dan de staatsschuld. En de president van De Nederlandsche
Bank – ik zal hem vanavond niet te vaak aanhalen – waarschuwt
voor een toenemende nationale verschulding. Nederland consumeert dus in toenemende
mate op de pof. Als het voor de overheid een doodzonde is, hoe zit het dan
met die bevinding van De Nederlandsche Bank, zo vraag ik de minister.Wat is de reactie van de minister op het gegeven dat pakweg eenderde van
de groei wordt aangedreven door de ontwikkelingen op de vermogensmarkten?
Is dat geen verontrustend gegeven? Is dat ook geen indicatie dat de groei
een nogal onduurzaam karakter kan hebben, met alle gevolgen van dien? Wat
gaat het minister doen met het gegeven dat de nationale hypotheekberg zo snel
groeit? Ook daar betaalt hij aan mee, net als aan de rente op de staatsschuld.Voorzitter! Toen in februari van dit jaar de eerste tekenen van de aanhoudende
welvaartsgroei en de eerste megameevallers zich aandienden, hebben verschillende
fracties voor herziening van het motorblok, het budgettaire kader, gepleit.
Wat leert de Voorjaarsnota 2000? Er komt geen herziening. Het is een gewone
Voorjaarsnota, even gewoon als in andere jaren. Dat stemt ons niet tot tevredenheid.
Het is tijd voor verandering. Ik vraag de minister van Financiën dan
ook hoe hij zijn begrotingsbeleid beoordeelt in het licht van de grote meevallers.
Vindt hij dat het tijd is om de keuze voor het behoedzame scenario te heroverwegen
nu het financieringstekort is omgeslagen in een overschot? Hij heeft in januari
zelf taart geserveerd bij het kabinet en dat doe je niet bij een normale gelegenheid:
dan is er meer aan de hand. Deelt hij de mening dat, waar de keuze voor het
behoedzame scenario mede is geïnspireerd op het creëren van bestuurlijke
rust, de praktijk er een is van permanente bestuurlijke onrust? Vindt hij
ook dat zijn kader na krap twee jaar zeer sterk ter discussie is komen te
staan? In dat verband past ook de vraag wat zijn oordeel is over het recente
SER-advies, waarin juist met het oog op de bestuurlijke rust wordt gepleit
voor een aanpassing van de scenariokeuze. Mijn laatste vraag in dit verband
is hoe de minister de bevindingen beoordeelt van het werkdocument van het
CPB, waaruit blijkt dat de voorziene ruimte binnen het uitgavenkader van 6
mld. in 2002 voor het grootste deel – het CPB denkt voor een bedrag
van 5 mld. – wordt opgegeten door de doorwerking van de hogere loonstijging.
Het is een bekende thematiek en het boeit ons mateloos. Behoedzaamheid leidt
hier zichtbaar tot een surrealistische begrotingsmethodiek. Is de minister
met ons van opvatting dat het begrotingskader wellicht zelfs ongevoelig gemaakt
zou moeten worden voor de gevolgen van verkeerde loonramingen? PvdA-fractievoorzitter
Melkert heeft dat de weeffout van het motorblok genoemd.Voorzitter! Namens de fractie van GroenLinks presenteer ik heel graag
een antwoord op deze vragen. In februari namen wij al een voorschot met de
notitie "Goede tijden, slechte tijden" en nu ligt er dan een definitief voorstel
voor een alternatief meerjarig kader. U raadt het al, het stuk heet "Goudkust".
Ik bied het u bij dezen aan en ik vraag u vriendelijk het toe te voegen aan
de agenda, zo dat kan, en indien mogelijk ook de collega's en de minister
een exemplaar in handen te stellen.De voorzitter:Dank u wel. Wij zullen het vooreerst verspreiden.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! De kern van deze notitie moet u herkennen. De keuze voor een
economisch trendscenario vanaf 2001 leidt meerjarig tot een extra budgettaire
ruimte van 6 mld. Daarnaast pleiten wij voor het corrigeren van het begrotingskader
voor schommelingen in de loonontwikkeling, de zogenoemde weeffout van Melkert.
Bij een trendscenario wordt het probleem natuurlijk kleiner, maar de uitbundige
groei in 2001 zit ruim boven de trend van 2,75% die wij kiezen. Deze correctie levert ook additionele ruimte op. Wat de uitgavenruimte binnen het
behoedzame scenario betreft, koersen wij op het werkdocument van het Centraal
planbureau. Dat is weer eens een onthullend werkje van onze rekenmeesters,
want de ruimte voor meer uitgaven binnen dat paarse begrotingskader loopt
sterk terug in 2002. Die bedraagt nog slecht 1 mld. en dat is een groot verschil
met wat bij introductie van het GroenLinksscenario zou gebeuren. In combinatie
met een aantal bezuinigingen loopt de extra ruimte bij ons tot 12 mld. in
2002. Van dat geld wordt onder meer 4,3 mld. besteed aan onderwijs, 3 mld.
aan zorg, 2,8 mld. aan de verhoging van het sociaal minimum en aan ander sociaal
beleid. De nadere details kan ik hartelijk in ieders aandacht aanbevelen.Over de prijs van dit beleid zijn wij helder. De lastenverlichting in
2001 wordt met 2 mld. beperkt en het accent komt te liggen op lastenverschuiving,
waarmee ook financiering van de earned income tax credit – de arbeidskorting
die afhankelijk is van het inkomen, de beste aanval tegen de armoedeval –
wordt zeker gesteld. Pikant in dit GroenLinkspakket is – ik licht het
er maar even uit voor de collega's – dat mogelijkerwijs en bij handhaving
van de hoge economische groei, de staatsschuld bij GroenLinks de komende jaren
harder terugloopt dan bij het kabinet op voorwaarde dat zij het meevallerbeleid
wil handhaven. Alle mee- en tegenvallers in de belastingen gaan bij ons namelijk
naar het tekort. Dat betekent dat bij een groei van meer dan 3,25% –
dat is dit en wellicht ook volgend jaar het geval – met het GroenLinkskader
in de hand er meer geld naar het tekort gaat. Ik ben natuurlijk benieuwd wat
de president-directeur van De Nederlandsche Bank – toch ook lid van
de SER, die dat advies heeft uitgebracht – hiervan zal vinden. Maar
belangrijker is natuurlijk de opinie van de minister en ik daag hem uit, ervan
uitgaande dat hij het weer eens een keer niet met mij eens zal zijn, om zijn
liberale gehaktmolen van stal te halen.Om het hem nog een beetje moeilijker te maken, hebben verschillende fracties
in de media twijfel geuit over het doelmatig wegzetten van extra middelen.
Dat lijkt mij zonder meer terecht: soms is er nog geen personeel en soms schieten
de organisaties die extra gelden zouden kunnen wegzetten, niet op, enzovoorts.
Juist daarom pleiten wij nu voor een meerjarige aanpak, zodat zicht aan de
desbetreffende sector wordt geboden wat de komende drie jaar de bestedingsruimte
en de ruimte voor nieuw beleid is. Incidentele budgetten leiden niet tot structurele
arbeidsplaatsen en met structureel incidentele budgetten – dat dreigt
met de aanpak van het kabinet – creëer je bestuurlijke chaos. Dat
argument moet de fracties van D66 en PvdA zeker aanspreken. Ik hoop dat ze
vandaag niet wachten totdat er weer eens incidentele ruimte beschikbaar wordt
gesteld binnen het uitgavenkader van de minister van Financiën, maar
dat ze in dit debat die ruimte willen benoemen en nemen.In de discussie over de aanwending van de meevallers heeft de president-directeur
van De Nederlandsche Bank zich gemengd met een opvallend pleidooi voor budgettaire
beheersing en loonmatiging vanaf het jaar 2001. Dat is niet nieuw. Ook organisaties
als het IMF en de OESO hebben zich in dergelijke bewoordingen geuit. Ik meen
dat ook de EU dat heeft gedaan. De recente CPB-cijfers wijzen op een oplopende
inflatie. Het wordt tijd dat de minister van Financiën een beoordeling
geeft van deze actuele situatie. Op welke wijze zal het kabinet rekening houden
met deze economische ontwikkeling? Wordt enige vorm van bestedingsbeperking
overwogen en welk instrument hoort daarbij? Voorziet hij een aanpassing van
de inkomstenmeevallerregel als de meevallers bij de belastinginkomsten inderdaad
exploderen naar ruim 30 mld. in 2002? In theorie maakt dat in het verkiezingsjaar
2002 een megalastenverlichting mogelijk. Ik hoop op helderheid van de minister
van Financiën op dit punt.Mij moeten in dit kader nog twee dingen van het hart. Het is fascinerend
om te zien dat als eerste opnieuw loonmatiging wordt gepredikt. De krappe
arbeidsmarkt ontneemt vele CAO's hun loondempende betekenis. Werkgevers bieden
een veel hoger loon. Dat heet marktwerking en naar ik meen behoort dat tot
de core business van het kabinet. Of vergis ik mij? Schaart het kabinet zich
achter de oproep van de heer Wellink aan de Nederlandse vakbeweging?Ik herinner mij heel goed dat in situaties van economische depressie tegen
economen van linkse, Keynesiaanse en dus dubieuze signatuur steevast werd
geroepen dat de bestedingen een bescheiden rol in de Nederlandse conjunctuur
spelen. Van elke gulden vandaag besteed, verdwijnen in deze open economie
morgen twee kwartjes over de grens. Wellicht moeten de anti-inflatieprotagonisten
met hun pleidooi voor bestedingsbeperking dat nog eens komen uitleggen.Ik kom op de Voorjaarsnota zelf. Mijn fractie heeft waardering voor de
extra aandacht die door het kabinet aan de collectieve tekorten wordt gegeven.
Daarin zien wij de politieke erkenning van deze tekorten. Het is belangrijk
dat het inzicht dat er wat moet gebeuren nu kennelijk ook bij het kabinet
is doorgebroken. Al met al is deze Voorjaarsnota geen wonder van inzichtelijkheid.
Zo ontbreekt vooral een meerjarig beeld en daar is het ons nu juist om te
doen. Probeer nu extra budgettaire ruimte te creëren voor de collectieve
sector, zodat men op termijn weet waar men aan toe is. Dat meerjarige beeld
ontbreekt. Er is geen politieke keuze gemaakt. De doorwerking van een aantal
intensiveringen is ons niet helder.In de sectoren onderwijs en zorg manifesteren de tekorten zich voortdurend
opzichtig. Kunnen deze ook in 2001 en 2002 op extra budgettaire aandacht rekenen?
Het is mijn indruk dat het allemaal weer op de vierkante millimeter moet worden
bevochten. Er schort ook iets aan de informatievoorziening aan het parlement.
Van de 5,6 mld. die het kabinet zegt extra uit te geven, wordt slechts van
950 mln. aangegeven dat sprake is van structureel beleid. De rest lijkt dus
incidenteel, maar wij weten het niet. Ik hoop eerlijk gezegd van niet. Er
zitten bijvoorbeeld extra uitgaven voor gemeenten en provincies bij die zijn
gekoppeld aan de algemene uitgavenontwikkeling van het Rijk. Over die algemene
uitgavenontwikkeling is nog geen oordeel te geven, maar het kabinet stelt
wel vast dat die extra gelden voor gemeenten en provincies structureel zijn.
Hoe kan dat?Meer in het algemeen is het zeer lastig om goed zicht te krijgen op wat
nieuw beleid is, welke gelden gemoeid zijn met een versnelling van bestaand
beleid en welke uitgavenverhogingen automatisch het gevolg zijn van een hogere
economische groei. Onze voorlopige berekening is dat zo'n 2,15 mld. automatisch
voortvloeit uit diverse koppelingssystematieken, dan wel nodig is om tegenvallers
op te vangen. Een bedrag van 700 mln. wordt besteed aan versnelling van bestaand
beleid en voor 2,75 mld. wordt echt nieuw beleid uitgezet, deels onder druk
van de Kamer. Dat zijn dus de echte beleidsintensiveringen, naar de letter
van de definitie die het kabinet hanteert. Kan de minister van Financiën
deze rekensom bevestigen? Deelt hij mijn conclusie dat deze 2,75 mld., waarvan
950 mln. structureel zeker, wel erg schril afsteekt bij de explosie aan belastingmeevallers
die wij via de werkdocumenten van het CPB in kwantitatieve zin onderbouwd
zien? Vooral voor de sectoren zorg en onderwijs is dit een tamelijk zorgwekkend
gegeven. Als de meeste middelen incidenteel blijven, zoals de inzet voor arbeidsmarktknelpunten
in onderwijs en zorg – daarvoor staat een bedrag van 250 mln. –
kan er namelijk sprake zijn van een tamelijk ondoelmatige besteding van deze
gelden. En dat is wel het laatste wat wij willen.Het CPB geeft in zijn werkdocument beter aan hoe het gaat met de werkelijke
ruimte voor nieuw beleid in de komende jaren. Dan valt op dat de Voorjaarsnota
voor 2002 op indicatieve wijze een veel positiever beeld geeft dan het CPB.
Dit heeft te maken met het verschil in loonraming voor dat jaar. Oorspronkelijk
stond in het regeerakkoord een behoedzame 1,6% in de boeken voor 2002, wat
een reële contractloondaling was. Bij deze Voorjaarsnota is dat aangepast
naar 2%. Het kabinet stelt dat dit een inflatieneutraal loonbod is, maar bij
deze loonraming heeft het nog 4 mld. te besteden. Dat lijkt toch te wijzen
op enige ruimte. Het CPB denkt daar in zijn werkdocument echt anders over.
Het gaat uit van een loonstijging van ongeveer 3% in 2002 en van een reële
loonstijging van 1,5%. Die verschillen leiden ertoe dat in 2002 de budgettaire
ruimte binnen het begrotingskader navenant afneemt tot 1 mld. Met ander woorden:
als de loonstijging nog iets hoger uitpakt – en waarom zou dat niet
kunnen? – zou er in dat jaar bezuinigd kunnen worden. Dat is de wereld
op zijn top. Tegelijkertijd blijkt uit datzelfde werkdocument dat de belastingmeevallers
groeien tot boven de 30 mld. Dit kan toch geen evenwichtige benadering genoemd
worden?De voorzitter:Let u op uw spreektijd? U kunt nog kort afronden. Iedereen moet zich aan
de spreektijd houden.De heer Vendrik (GroenLinks):Gunt u mij nog enkele minuten?Voorzitter! Ik kom toe aan een paar korte budgettaire punten. Het eerste
punt betreft schuldkwijtschelding in het kader van de exportkredietverzekering.
Ik heb daar bij het debat over de Najaarsnota al een punt van gemaakt en ik
veronderstel dat dit bekend is. Het grote probleem is dat de schulden die
het kabinet actief heeft opgebouwd en in het kader van EKI kwijtscheldt, ten
laste komen van het ODA-budget van de minister van OS. Dat lijkt mij niet
de bedoeling. Ik vraag het kabinet nadrukkelijk om deze goede tijden te gebruiken
om iets extra's te doen aan schuldkwijtschelding en dit niet ten laste te
laten komen van het ODA-budget. Ik denk aan een bedrag in de orde van 200
à 250 mln. Ik verzoek de minister om een reactie hierop.Voorzitter! Ik heb ook enkele vragen omtrent het compenseren van milieudruk.
Vorige week is tijdens de algemene beschouwingen over de verantwoording daarover
al het een en ander namens mijn fractie gezegd. Onze fractie wil echt graag
dat voortaan bij de verantwoording ook de extra milieudruk van het voorafgaande
jaar in beeld komt, zodat die een rol kan spelen bij de invulling van de uitgavenprioriteiten
bij de Voorjaarsnota. In dat geval kan er een samenhangend pakket gepresenteerd
worden. Bij deze Voorjaarsnota zou nog in voldoende mate compensatie plaats
moeten vinden voor de extra milieudruk uit 1998. Daarvoor is 25 mln. gereserveerd,
maar dat is volgens mij veel te weinig. Het RIVM spreekt over een bedrag van
500 mln. dat gepaard gaat met de extra milieudruk in dat jaar. Over de extra
milieudruk van 1999 weten wij niets, want daarvoor moeten wij de begroting
voor 2001 afwachten. Ik verzoek de minister van Financiën om daar bij
gelegenheid van de Miljoenennota 2001 voor te zorgen.Ik heb in dit kader nog één vraag, voorzitter. De minister
van Financiën heeft vorige week de mogelijkheid geopperd om heffingen
een rol te laten spelen bij het compenseren van de milieudruk. Dat is interessant,
want de heffingssystematiek zou dan niet langer gebonden zijn aan het vergoedingskader
van het regeerakkoord. Er zou dan meer mogelijk zijn. Ik vraag de minister
daar nader op in te gaan, want het is van buitengewoon groot belang.Voorzitter! Tot slot nog twee punten.De voorzitter:U moet nu echt afronden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb nog twee korte punten.De voorzitter:Wij hebben een afgesproken spreektijd. Het lijkt misschien heel vervelend,
maar als u daar al zo ver overheen gaat, moeten alle anderen dat ook kunnen.De heer Vendrik (GroenLinks):Als u mij toestaat, voorzitter, noem ik nog een punt. Dit betreft de financiering
van de zogeheten voorschoolse opvang. Het kabinet heeft hier nu 50 mln. voor
gereserveerd, maar de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
heeft inmiddels al in meerderheid vastgesteld dat dit bedrag onvoldoende is.
Ik vraag het kabinet dan ook om het budget voor de voorschoolse opvang zo
snel mogelijk te verhogen. De inschatting is dat voor een goed functionerende
voorschoolse opvang – dat is met name in het belang van allochtone kinderen –
een structureel budget van ongeveer 200 mln. nodig is.Tot slot spreek ik de hoop uit dat de heer Bakker nog enige aandacht zal
besteden aan het punt van de lokale en regionale media. Daar komen wij namelijk
ook nog op terug.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter! Het beeld van de overheidsfinanciën is gelukkig zonnig
en onvergelijkbaar met de dreigingen aan het begin van de kabinetsperiode.
Het CDA is buitengewoon blij met die omslag, die voorlopig lijkt aan te houden.
Vorige week werd in de pers opnieuw melding gemaakt van een extra meevaller
dit jaar van 1,5 mld. Is dit bericht juist, waar is deze meevaller
op terug te voeren en is het kabinet voornemens hieraan een bestemming in
de uitgavensfeer te geven? Ook de aard van de financieel-economische vragen
begint te veranderen: toen dreiging van oplopend financieringstekort, hogere
staatsschuld en tegenvallende inkomsten, nu miljardenmeevallers, maar ook
risico's van oververhitting en krapte op de arbeidsmarkt, en al die veranderingen
in een tijdbestek van nauwelijks anderhalf jaar! Dat maakt overigens de inzet
om werk te maken van de staatsschuldreductie mogelijk en noodzakelijk. Het
is zaak, de goede financieel-economische ontwikkeling vast te houden en de
intensiveringen ook op langere termijn te kunnen continueren. Tegelijkertijd
wel letten op een aantal kwetsbare ontwikkelingen en uiteraard op zaken die
mensen bezighouden en concreet raken. Wat betreft dit laatste denkt de CDA-fractie
met name aan de sterk stijgende lokale lasten.Voorzitter! Ik kom toe aan mijn eerste punt, de toestand in de wereld
en die in Nederland. Kijken we om ons heen, dan zien we hoge groeicijfers,
verbeterde werkgelegenheid, vernieuwende economie, maar af en toe ook waarschuwingen
over de Amerikaanse economie (harde of zachte landing), de olieprijzen en
de koers van de euro, het consumentenvertrouwen, de nu toch wel erg hoog wordende
inflatie, de krapte op de arbeidsmarkt en de forse loonontwikkeling. Hoe bestendig
is het financieel-economische beeld? Drie opmerkingen daarover. Het IMF bracht
recent een belangrijke nota uit. In die nota is het IMF lovend over de Nederlandse
economie en de economische prestaties. Er is waardering voor het beleid, mooi
dus voor het kabinet. Op één punt echter is er een waarschuwing,
namelijk de oververhitting. Om die reden acht het IMF het van belang dat alle
meevallers, maar in ieder geval de inkomstenmeevallers, volledig in het tekort,
zeg maar de staatsschuldreductie, worden gestort. Graag een reactie van de
minister op dit IMF-signaal.Over de inflatie is in deze Kamer reeds herhaaldelijk gesproken. De inflatie
begint hoog te worden: volgend jaar zo'n 3,5%. Heeft de minister instrumenten
in petto om de inflatie te beteugelen? De CDA-fractie heeft een handreiking
gedaan in de vorm van lagere benzineaccijnzen, maar ik begreep dat dat niet
zo enthousiast werd begroet door de minister. Misschien heeft hij alternatieven?
We kunnen ons niet voorstellen dat deze minister een inflatie van meer dan
3% zo maar laat passeren. Ik kom toe aan het consumentenvertrouwen. De naam
Wellink is al genoemd. Het is een gegeven dat economische groei in belangrijke
mate wordt gestuwd door het vertrouwen van de consument. Dat leidt onder andere
tot hogere hypotheken. Je kunt vaststellen dat banken vaak te uitbundig zijn
met het verstrekken van hypotheken tot soms zes keer het inkomen. Vindt daarover
al overleg met de banken plaats? Deze vragen moeten ook worden gesteld met
het oog op een situatie waarin het economisch tij weer eens mocht keren, waarin
er een omslag komt. Wij hopen dat niet, maar je weet het nooit. Het is relevant
om dat vast te stellen, omdat op het ogenblik de meevallers in de sociale
zekerheid nogal veel mogelijk maken als het gaat om extra uitgaven van de
kant van de overheid. Tegelijkertijd zien wij bij de rijksoverheid een tekort
van 7 mld. Met die gegevens moeten wij rekening houden. Wat is het doel van
de minister om te komen tot een beperking van het tekort van de rijksoverheid?Een tweede aandachtspunt is de algemene beleidsvisie van het kabinet.
De Voorjaarsnota biedt op zichzelf een evenwichtig beeld ten aanzien van de
intensiveringen. De gekozen prioriteiten komen in belangrijke mate overeen
met de lijn uit het CDA-verkiezingsprogramma. Daarom zal het CDA die prioriteiten
steunen. Om die reden hebben wij geen extra nota nodig om onze intensiveringen
aan te geven, een soort Dallas-plus, waarbij minister Zalm als de flitsende
Ewing door beeld loopt. Wel maak ik een kritische opmerking, want we hebben
het over de aanwending van een aantal miljarden, maar wat is nu bijvoorbeeld
de visie van het kabinet op de terugdringing van de staatsschuld? Wij lezen
vandaag in de krant dat de coalitiepartijen het met het kabinet eens zijn
om 5,5 mld. extra in te zetten voor het terugdringen van de staatsschuld.
Maar is dit ook de visie van het kabinet? De brief van de minister van 9 juni
jl. is helder als het gaat om de veiling van frequenties. Dan gaat de opbrengst
van de verkoop naar de staatsschuld, terwijl de vrijval van de rentelasten
naar het FES gaat. Het CDA ondersteunt die lijn, maar wat vindt de PvdA van
een dergelijke aanpak? Dat is ons nog niet helemaal helder.Dan de lastenverlichting. Zeer velen zijn van mening dat de lastenverlichting,
vergeleken met een aantal jaren geleden, in een ander perspectief moet worden
geplaatst, in het licht van de economische ontwikkeling. De vraag is wel wat
er nog aan lastenverlichting binnenkomt en waar dat aan wordt besteed. In
de Voorjaarsnota staat dat de duurzame energiebronnen kunnen rekenen op een
belastinguitgave, via een fiscale faciliteit, maar daardoor krijg je nu een
verbrokkelde discussie. Wij pleiten voor een meer omvattend beeld van het
kabinet terzake. Hoe zit het met die terughoudendheid, misschien zelfs die
angst, om nu nog niet te spreken over de inkomstenmeevallers?Dan het derde punt, de uitgavenintensiveringen. Het kabinet wil, nu er
sprake is van zoveel ruimte, de intensiveringen van het regeerakkoord naar
voren halen. Dat is consistent. Daar zijn wij het mee eens. Veel intensiveringen
kunnen op onze steun rekenen. Toch wijs ik nog eens extra op het belangrijke
punt van onderwijs en onderzoek. Op dat gebied is er sprake van duidelijke
knelpunten. Ik doel op de braindrain aan universiteiten en andere kennisinstellingen
en op de problematiek van de onderwijshuisvesting. Die stelt de gemeenten
vaak voor nogal wat problemen. Ik wijs op de noodzaak van goede combinaties
van scholing en werk, bijvoorbeeld bij de politie, en op de uitdaging om mensen
te behouden en te werven voor maatschappelijke functies in de zorg, het onderwijs
en politie of justitie. Dergelijke vraagstukken moeten met kracht worden aangepakt
en dat heeft natuurlijk een prijs.Dan een technische vraag, die te maken heeft met onze visie op ontwikkelingssamenwerking.
Uit de stukken blijkt dat de OESO het zogenaamde clean development mechanisme
en de eerstejaarsopvang van asielzoekers niet meer accepteert als ODA-uitgaven.
De vraag is hoe deze uitgaven in de Voorjaarsnota zijn verwerkt. Dan enkele meer algemene vragen over de uitgavenintensivering. Tijdens
het debat over de verantwoording van de jaarverslagen is gezegd dat er pas
kan worden overgegaan tot extra uitgaven, als er sprake is van meetbare doelstellingen.
Uit de fraaie schriftelijke antwoorden, dank daarvoor aan de minister en het
ambtelijk apparaat, blijkt dat er nog wel wat van die doelstellingen worden
gemist. Ik begrijp dat wel, want de begrotingssystematiek werkt nog niet op
die manier. Geld dient pas te worden uitgegeven als er een aanwijsbare noodzaak
is, en niet zomaar omdat er geld te verdelen valt.Het valt bij de zorg op dat er 800 mln. bij komt. Dat is goed, want er
is nood in deze sector. De helft van het bedrag gaat echter op aan het wegwerken
van de tegenvallers in de sfeer van de medicijnen. Dat kan leiden tot een
tekort bij andere sectoren waar problemen zijn. Ik wijs bijvoorbeeld op de
werkdruk van mensen die werkzaam zijn in de gehandicaptenzorg. Wij horen daar
steeds kritische geluiden over. Dat kan risico's met zich brengen. Het lijkt
mij goed die kwestie in beeld te houden. De vraag is ook of wij de intensiveringen
van dit jaar kunnen wegzetten. Ik begreep uit de krant van de VVD dat, als
dat niet kan, een en ander richting de staatsschuld moet. Ik ben benieuwd
hoe de minister dat ziet.Dan de staatsschuld. Er zijn veel politieke onderwerpen waarover wij het
ongeveer eens zijn. Dan heb je het over het grote midden. De polarisatie is
verdwenen, maar dat geldt niet voor het vraagstuk van de wenselijkheid van
terugdringing van de staatsschuld. Dat is nog niet gedepolitiseerd. Daarover
is inmiddels een behoorlijk debat ontstaan. Het CDA suggereerde eerder dat
wij, als dat kan, via het perspectief van 20 tot 25 jaar van de staatsschuld
af moeten. Dat is goed voor de opvang van de kosten van de vergrijzing. Er
ontstaat budgettaire ruimte in de toekomst. Op dit moment helpt het om de
oververhitting tegen te gaan. Anderen hebben er een geheel andere opvatting
over, bijvoorbeeld de PvdA. De heer Crone heb ik er regelmatig over horen
spreken. Ik heb ook zijn stukken gelezen. De vraag is welke positie het kabinet
inneemt. Er wordt over 5,5 mld. gesproken, maar ik heb de minister eerder
op de Erasmus Universiteit horen zeggen dat van de inkomstenmeevallers het
grootste deel richting de staatsschuldreductie moet. Het bedrag van 5,5 mld.
is zo ongeveer de helft van de meevallers, waarover wij spreken. Welke opvatting
heeft de minister daar nu over?De heer Crone (PvdA):U en ik prijzen het middenveld altijd als het meedenkt over maatschappelijke
problemen. Het SER-advies dat jongstleden vrijdag is uitgebracht stelt vast:
eerst een begrotingsevenwicht en daar bovenop het AOW-spaarfonds. Dat heb
ik ook steeds naar voren gebracht. Dit is veel minder staatsschuldafhankelijk
dan u heeft voorgesteld. Waarom houdt u dat het kabinet en uzelf niet voor?De heer Balkenende (CDA):Dit vind ik buitengewoon interessant. Het gebeurt nogal eens dat wanneer
ik iets zeg over het middenveld, de tegenwerping wordt gemaakt: u moet niet
zo naar het middenveld luisteren, want u moet uw eigen verantwoordelijkheid
nemen. Nu komt het u goed uit en zegt u: waarom houdt u het SER-verhaal niet
aan het kabinet voor? Maar ik zal ingaan op uw vraag. In het SER-advies staat
inderdaad precies wat u zegt: een begrotingsevenwicht of een zeker surplus
als het goed gaat en voor de rest inzetten op het AOW-fonds. U weet echter
ook dat de CDA-fractie eerder heeft gezegd dat het AOW-fonds te zijner tijd,
als er onttrekkingen plaatsvinden, de staatsschuld zal belasten. Dat vinden
wij een onvoldoende basis. Ik heb vaker gezegd dat niet alleen het AOW-fonds
een rol moet spelen en dat ook de soliditeit in de toekomst van belang is.
Die ambitie heeft de SER te weinig.De heer Crone (PvdA):De SER weet natuurlijk ook wel dat het zo werkt. Hiermee heeft u uitgelegd
hoe het werkt, maar u geeft geen standpunt en u geeft niet aan wat uw opstelling
is ten opzichte van werkgevers en werknemers. U gaat dus veel verder. Er zal
aanzienlijk bezuinigd moeten worden om uw doelstelling te halen, terwijl de
SER adviseert om nu in maatschappelijke knelpunten te investeren.De heer Balkenende (CDA):Ik begrijp best dat de SER vindt dat er geïnvesteerd moet worden.
Dat vinden wij ook. Het punt van lastenverlichting kan ook ter discussie staan.
Toch blijft overeind dat puur wanneer het gaat om het AOW-fonds, er op termijn
sprake is van een belasting van de staatsschuld. Wij willen onze ogen niet
sluiten voor dat risico en gaan dus wat dat betreft verder dan de SER en hebben
daar ook goede argumenten voor. Bovendien wijs ik op de voorziene verkoop
van aandelen KPN. Dat is groot geld. Dan lijkt mij eerlijk gezegd de ambitie
om meer te doen aan reductie van de staatsschuld dan de SER voorstelt helemaal
niet zo gek. Maar dat debat zullen wij ongetwijfeld nog vaker voeren.Voorzitter! Over de lastenverlichting is veel gezegd. De Voorjaarsnota
doet hierover geen uitspraken. Dat is logisch, want het debat wordt in augustus
in het kabinet gevoerd en daarna in de Kamer bij de behandeling van de Miljoenennota.
Naar mijn mening zou toepassing van de 50-50-formule betekenen dat er veel
geld is voor lastenverlichting. De minister heeft gezegd dat er volgend jaar
weinig lastenverlichting komt bovenop het belastingplan, maar dat er in het
verkiezingsjaar 2002 meer mogelijk is. Ik begrijp het punt van de verkiezingen
wel, maar het is ook goed om van de minister te horen wat de economische logica
is achter het idee om volgend jaar nauwelijks extra lastenverlichting te geven
en het jaar daarop veel meer. Graag krijg ik hierop commentaar van de minister.Er lijkt spanning te bestaan tussen het beeld van lastenverlichting in
politiek Den Haag en de manier waarop burgers die lastenontwikkeling ervaren.
Wij hebben het over 6 mld. in het kader van het belastingplan. De burger weet
natuurlijk dat straks het rekeningrijden wordt doorgevoerd, dat de premies
voor de ziektekosten omhoog gaan, dat de veiling van de UMTS-frequenties op
termijn ook door de consument betaald moet worden. Die burger ziet ook dat
de lagere overheden soms geld moeten bijplussen op grond van de ontwikkelingen
vanuit Den Haag. Op lokaal niveau krijgen wij dan te maken met de hertaxatie
van woningen en dat zou kunnen leiden tot een forse stijging van de OZB. Kortom:
lastenverlichting, maar tegelijkertijd onaangename verrassingen,
ook als het gaat om waterschapslasten en dergelijke. Ik ben het eens met de
minister dat het loonstrookje van januari 2001 er goed uit zal zien. Er kunnen
natuurlijk wat onplezierige verrassingen zijn, maar het zal een mooi plaatje
zijn. Die vreugde kan echter getemperd worden door allerlei lastenstijgingen
op lokaal niveau. Deelt het kabinet die zorg? Heeft de minister de indruk
dat de OZB-tarieven zullen worden verlaagd naar aanleiding van die forse waardestijging
van woningen? Graag wil ik de mening van het kabinet daarover horen.Voorzitter! Dan kom ik bij de lastenverlichting in relatie tot de arbeidsmarktproblematiek.
Het CDA heeft vaak gezegd dat lastenverlichting nodig was om werkgelegenheid
te stimuleren. Op onderdelen kan dat zeker nodig zijn, maar door de bank genomen
zijn wij terechtgekomen in een andere fase van de financieel-economische ontwikkeling.
Nu kun je geen mensen meer vinden. Er is schaarste op de arbeidsmarkt. Het
mechaniek van lastenverlichting is aan herijking toe. In het regeerakkoord
werd verondersteld dat er een loonontwikkeling van 1,5% per jaar zou zijn.
De feitelijke ontwikkeling is heel anders. Dan is de vraag achteraf: hoe realistisch
zijn de aannames van het regeerakkoord eigenlijk geweest? Wanneer kunnen wij
de visie van het kabinet op het probleem van de armoedeval tegemoet zien?
Ik hoor graag een bevestiging of dat rond Prinsjesdag is.Mijn laatste punt is dat er aandacht moet zijn voor de steeds nijpendere
problematiek van het aantrekken en behouden van arbeidskrachten in de publieke
sector. Wij zien de spanningen toenemen. Er wordt geconcurreerd met het bedrijfsleven.
De loonontwikkeling in de marktsector neemt behoorlijk toe. Er worden hoge
salarissen geboden. In de publieke sector lijken de problemen toe te nemen.In Den Haag hebben wij het terecht vaak over de kwaliteit van de samenleving.
Die kwaliteit komt onder druk te staan, wanneer er onvoldoende leerkrachten,
agenten, verplegend personeel en goed gekwalificeerde ambtenaren zijn. Deze
kwestie gaat verder dan het kader van dit debat, maar het is goed om hier
nog eens grondig op ingaan. Het lijkt mij nuttig om een behoorlijk debat over
een goed gefundeerde beleidsnotitie over dit vraagstuk te hebben, omdat dit
de komende tijd ongelofelijk belangrijk wordt, zeker als de economie blijft
draaien zoals zij nu draait.De heer Marijnissen (SP):Mevrouw de voorzitter! Alles, werkelijk alles hebben de Paarse partijen
gedaan om de armoede van de overheid te organiseren. Lastenverlichting voor
bedrijven en burgers loopt als een rode draad door het regeringsbeleid. Van
veel kanten is hierbij aangetekend dat deze neoliberale politiek van lastenverlichting
niet alleen leidt tot een vergroting van de inkomensverschillen, maar ook
tot een budgettaire anorexia voor de zorg, het onderwijs, de sociale zekerheid
en noem alle overheidstaken maar op. Steeds is door steeds meer mensen gewaarschuwd
dat voor deze kortzichtige politiek een maatschappelijke prijs moet worden
betaald.Deze prijs is hoger dan al het geld dat jarenlang met korten en bezuinigen
is bespaard. Het kabinet heeft de citroen tot de laatste druppel willen uitpersen.
De prijs is: wantoestanden in de zorg en het onderwijs, problemen om mensen
voor deze sectoren te krijgen, en tweedeling. Voor de hele trits van wachtlijsten,
te hoge werkdruk, gebrek aan kwantiteit en kwaliteit van zorg en onderwijs
en ga zo maar door, zijn de paarse partijen jaren achtereen Oost-Indisch doof
geweest. Hooghartig is jarenlang prioriteit gegeven aan het verbeteren van
het ondernemersklimaat en het terugdringen van het financieringstekort, onder
gelijktijdig aanhoudende lastenverlichting.En inderdaad, met het ondernemersklimaat zit het wel goed. The Economist
Intelligence Unit heeft vastgesteld dat Nederland nummer één
is in de wereld voor de komende vijf jaar, als het gaat om het vestigingsklimaat
voor ondernemers. Proficiat, mijnheer Zalm.Zoals gezegd, daarvoor is een prijs betaald. Zo hebben wij bereikt dat
mensen in de zorg en in het onderwijs cynisch zijn geworden over de politiek
van de overheid. Zij hebben het gevoel er alleen voor te staan. Zij staan
in de frontlinie in de samenleving. Zij schrijven geen rapporten en stellen
geen commissies in, met als doel de oplossing van de problemen maar weer vooruit
te schuiven. Zij zijn dagelijks bezig met het direct oplossen van de problemen,
maar krijgen daarbij geen steun van de overheid. Inmiddels zijn wij zo ver
gezonken dat het de grootst mogelijke moeite kost om mensen te vinden die
in de zorg, het onderwijs of als politieagent willen werken. Het imago van
deze beroepen is de laatste jaren zo verslechterd dat mensen liever kiezen
voor werk in de markt dan om door de overheid misbruikt te worden voor het
dagelijks oplossen van de problemen die de politiek welbewust heeft veroorzaakt.Laten wij eens kijken naar het onderwijs. Volgens de OESO geven de meeste
landen, zelfs de Verenigde Staten, een steeds groter deel van hun nationaal
inkomen uit aan onderwijs, maar in ons land daalt dat percentage, terwijl
wij toch al laag zaten. Net als in de zorg leidt dit beknibbelen op noodzakelijke
investeringen tot kwaliteitsverlies. Net als in de zorg leidt dit tot het
ontstaan van een particuliere poot naast een publieke poot. Tweedeling dus.Het zal duidelijk zijn dat de rijken naar de dure, goede, particuliere
scholen, ziekenhuizen en zorginstellingen gaan, terwijl de rest naar de armzalige
instellingen van Paars mag. Wie kan het de ouders kwalijk nemen dat zij het
beste voor hun kind willen? Wie kan het de ouders kwalijk nemen dat zij vluchten
naar een school met een hoge eigen bijdrage, als op de normale scholen je
kind naar huis wordt gestuurd, omdat er geen leraren zijn, of de wc's stinken
omdat zij niet op tijd worden schoongemaakt?De meest gehoorde klacht in het onderwijs is over de enorme werkdruk.
Nog afgezien van onderwijsvernieuwingen zoals de tweede fase en het VMBO is
er al jaren sprake van het opbranden van leerkrachten, vooral in het voortgezet
onderwijs. Nederlandse leerkrachten werken harder dan hun meeste Europese
collega's. Zij hebben gemiddeld meer uren en grotere klassen. Hier kan maar
een conclusie opgaan en die is dat er een deltaplan voor het onderwijs moet
komen met het daarbij horende geld. Maar ik wil mij niet beperken tot het
onderwijs. Ik wil ook iets zeggen over de zorg. Het afgelopen weekend heeft het Koningin Wilhelminafonds een brandbrief
naar de minister gestuurd. Er zijn wachtlijsten voor de kankerpatiënten.
Vrouwen met borstkanker moeten zes weken wachten op behandeling. Bevolkingsonderzoek
om vroegtijdig op te sporen, hebben wij zelf geëntameerd, maar bij vroege
ontdekking en behandeling moeten wij zeggen dat er helaas geen plaats is en
mensen verwijzen naar de wachtlijsten.De OESO schrijft in een nieuwe studie over de Nederlandse gezondheidszorg
als belangrijkste conclusie dat de jaarlijkse plafonds verkeerd zijn en moeten
worden afgeschaft. Het leidt tot te veel bureaucratie. Mensen gaan dood tijdens
hun verblijf op de wachtlijst. Patiënten die op de wachtlijst overleven,
leiden onnodige pijn en ongemak, aldus de OESO.De Vereniging van ziekenhuizen maakte onlangs bekend dat de wachtlijsten
in de ziekenhuizen opnieuw zijn gestegen. Het tekort aan personeel in de zorg
leidt op zijn beurt tot verdere verlenging van de wachtlijsten. De inspectie
voor de volksgezondheid concludeert dat het personeelstekort de kwaliteit
van de zorg negatief beïnvloedt en dat de patiënt hiervan de dupe
is. Ik weet dat er gestreden wordt over wat de verwachting is voor 2004. De
een noemt een tekort van 44.000 mensen. De NVZ rekent met 15.000 mensen tekort
en daar zal ik mij ook maar even bij houden.De problemen bij het werven van personeel in de zorg en het onderwijs,
maar ook in andere sectoren van de publieke sector maken duidelijk dat nu
voor de jarenlange kortzichtige bezuinigingsstrategie op deze sectoren en
de collectieve arbeidsvoorwaarden moet worden betaald. Er zit niks anders
op dan dat hiervoor de komende jaren flink extra geld wordt uitgetrokken.
Wat nodig is, is een fundamentele herwaardering van het belang van een goede
collectieve sector en de bereidheid daar ook een prijs voor te betalen.Politieke belangen en afspraken verhinderen dat. Omdat de VVD de onderhandelingen
over Paars 1 en 2 heeft kunnen domineren en de PvdA inmiddels een kamer in
het neoliberale huis heeft betrokken – ik heb in de kranten gelezen
dat de heer Dijkstal het daar hartgronding mee eens is en ook de minister
van Buitenlandse Zaken heb ik in dit soort termen horen spreken – zitten
wij nu met de Zalmnorm. Hoe goed het ook mag gaan met ons land, hoe groot
de economische groei ook mag zijn, inkomstenmeevallers mogen niet gebruikt
worden voor het verbeteren van het leven van mensen. De Zalmnorm is verworden
tot een Zalmnet, een net dat de oceaan van beschaving leegvist, een net ook
waaraan D66 en de PvdA nu zij eindelijk inzien waartoe deze politiek van Paars
leidt, als het ware Houdinisch willen ontsnappen. Dat is te prijzen. Maar
waarom ontdoen zij zich niet helemaal van die Zalmnorm? Waarom komt er geen
Melkert/De Graafnorm, een norm die rekening houdt met de noden en daar echt
iets aan doet nu het financieel kan? De economische groei over drie jaar is
al bijna 11%, terwijl werd uitgegaan van 9% over vier jaar.De PvdA komt met een buitengewoon interessante notitie Kracht en kwaliteit.
De conclusie is dat 16 mld. incidenteel moet worden geïnvesteerd en 9
mld. structureel. Laten wij het doen, zeg ik tegen de heer Crone. Kieper de
Zalmnorm in de Hofvijver en gebruik de meevallers, ook aan de inkomstenkant
voor dat wat moet, te weten: de maatschappelijke schuld van Paars aflossen.
Wat er overblijft, gebruiken wij om de staatsschuld af te lossen.Laten wij, als wij toch bezig zijn, ook die andere schande die wij helaas
niet in de vorige eeuw hebben kunnen achterlaten, te weten de armoede, meteen
oplossen! Unicef heeft becijferd dat 7,4% van de kinderen in Nederland, dat
zijn er zo'n 300.000, onder de absolute armoedegrens leeft. Volgens Unicef
zou het uitbannen van de kinderarmoede niet meer dan 0,31% van het BNP behoeven
te kosten, dat is dus nog geen 2,5 mld.De minister van Financiën verbaast zich in een interview erover dat
hij wel het "sociale gezicht van de VVD" wordt genoemd. De minister zegt zich
niet te herinneren ooit een sociale opmerking te hebben gemaakt. Ik zal het
even letterlijk voorlezen. Mensen zeggen tegenwoordig zelfs dat ik zo goed
ben voor het sociale profiel van de partij. Ik kan mij niet herinneren dat
ik ooit een sociale opmerking heb gemaakt, aldus de heer Zalm. Hij gaat verder:
mensen denken dat die man achter een flipperkast niet zo verschrikkelijk rechts
kan zijn, maar dat ben ik natuurlijk wel! Tevreden grijnzend: een wolf in
schaapskleren, dat ben ik. En dat is hij, mevrouw de voorzitter.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Het gaat heel goed met 's Rijks financiën maar er zijn
andere tijden geweest. Toen ik in de Kamer kwam, was de sfeer meer getekend
door wat wij weten van de vorig jaar overleden oud-minister van Financiën,
de heer Van der Stee. Toen hij de Miljoenennota voor het jaar 1981 de Kamer
aanbood, zei hij: "Het gaat niet goed met 's lands economie". Toen was hoongelach
zijn deel. Welnu, wij hebben het geweten!Het economisch perspectief is nu heel anders en op zichzelf mogen wij
daar dankbaar voor zijn. De SGP-fractie heeft in het verleden gepleit voor
een ideale mix van de bestemming van de meevallers: meevallers aan de inkomstenkant
afboeken op de staatsschuld en meevallers aan de uitgavenkant, die er toch
voor waren bestemd om te worden uitgegeven, gebruiken voor beleidsintensiveringen.
Geprojecteerd op het huidige beeld zou dat inhouden 7,8 mld. schuldreductie
en 3,5 mld. extra uitgaven. Wat dit betreft zijn er de nodige prioritaire
gebieden. Ik noem allereerst het onderwijs: schoolmanagement van kleinere
scholen, onderwijskansenbeleid, het WSNS-beleid, de huisvesting enz. Ook noem
ik de zorgsector: verkorten van de wachtlijsten, kwaliteitsbevordering, werkdrukverlichting
en palliatieve zorg. Ten slotte noem ik nog de veiligheid: meer politie zichtbaar
op straat, surveillance, toezicht, verhoging van de pakkans en dergelijke.Nu weet ik heel goed dat een druk op een knop van het overheidspaneel
niet meteen voldoende adequaat opgeleide mensen levert. Hier zit een knelpunt.
Vandaar de prangende vraag of wij niet snel meer moeten investeren in de opleidingscapaciteit
en extra geld moeten benutten ten behoeve van een meer marktconcurrerende
salariëring en overig arbeidsvoorwaardenbeleid. Wij denken dat dat hard
nodig is. Anders hebben wij straks veel goede voornemens maar niet de benodigde
mensen. Voorzitter! Wij kunnen ons verenigen met de uitgavenimpuls van 5,6 mld.
Waar komt dat bedrag overigens vandaan, gelet op de Zalmnorm en het CEP dat
uitgaat van een lager bedrag? In die 5,6 mld. zitten ook de toezeggingen,
die zijn gedaan tijdens de algemene politieke beschouwingen, en naar voren
gehaalde investeringen. Dat leidt tot een zekere vertekening, maar het gaat
wel de goede kant op. Wel hebben wij zorgen over de reductie van de staatsschuld.
Welke perspectieven bestaan er op dit punt? Welke doelstellingen hanteert
de minister hier? Het afboeken op de staatsschuld geeft een verruiming van
de middelen in de eerstkomende jaren omdat dan de rentelast daalt. Als wij
dan de goede mensen hebben opgeleid, zouden wij dat geld wel eens hard nodig
kunnen hebben. Dat zou een win-winsituatie kunnen opleveren.Voorzitter! Er zijn ook weer extra meevallers: dit jaar nog eens 1,5 mld.
en volgend jaar 2,5 mld. Zo gaat dat maar door en wij gunnen dat het kabinet
graag, als er maar zinvol, verantwoord en creatief mee wordt omgegaan. Er
zullen ongetwijfeld fracties zijn met wensenlijstjes en wij hebben ook enkele
bescheiden wensen. Allereerst weten wij dat de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat verleden week woensdag tijdens het jaarcongres van de Nederlandse
maatschappij voor nijverheid en handel heeft voorgerekend dat zij in het kader
van de veiligheid van burgers voor wateroverlast aan de kustlijn en langs
de rivieren tot 2015 zeker 4 mld. nodig heeft, terwijl er nog slechts 1,5
mld. beschikbaar is. Daar zit dus een probleem.Een tweede punt betreft een knelpuntenpot van 1 mld. die ook het kabinet-Lubbers
ooit eens heeft gehad. Zou zoiets niet weer te overwegen zijn voor nijpende
situaties die wij geen van allen willen, eigenlijk zouden willen oplossen
maar dat niet kunnen? Twee voorbeelden: huisvesting van enkele scholen die
de dupe zijn geworden van de decentralisatie van de huisvesting onderwijs
en in de tweede plaats de draconische tariefsverhoging in het kader van de
kerktelefoon waar mijn fractie al maanden mee bezig is en waar nog niet echt
schot in zit. Dat zouden wij toch met elkaar moeten kunnen oplossen?In de derde plaats de ontwikkelingssamenwerking. Wij vinden dat als het
financieel goed gaat met en in ons land – daar kunnen wij alleen maar
dankbaar voor zijn – daarvan toch eigenlijk ook arme landen mee zouden
moeten profiteren. Er is sprake van een ondraaglijke schuldenlast voor veel
van die ontwikkelingslanden, met name de armste. Zij verkeren in een uitzichtloze
situatie. Wij vinden dat, gelijk dat gebeurt in de VS, het Verenigd Koninkrijk,
Canada, Frankrijk en Noorwegen, ook wij een extra gebaar zouden moeten maken.Voorzitter! Het is een bescheiden wensenlijstje en ik hoop daarop een
positieve reactie te vernemen. Zo niet, dan overweeg ik in tweede termijn
met een motie te komen. Als dat het geval moet zijn, dan hoop ik dat in tegenstelling
tot de volgorde bij de algemene politieke beschouwingen, bij het honoreren
van de door de Kamer ingediende verlangens ditmaal achteraan wordt begonnen.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! Dank aan het kabinet voor de Voorjaarsnota, maar ik moet er
wel bij zeggen dat daar met name de schriftelijke antwoorden bij horen, want
de nota zelf was toch redelijk mager; een notitie van bijna tien kantjes waarin
zo ontzettend veel belangrijke zaken aan de orde zijn. Dat is wel gecompenseerd
door antwoorden op heel veel vragen die een stuk duidelijkheid hebben verschaft.
Ik begrijp overigens de opmerkingen dat het stuk moeilijk te lezen is omdat
het alleen over 2000 gaat, terwijl er veel in staat dat eigenlijk betrekking
heeft op een inzet die op langere termijn is gericht. Ik had er best begrip
voor gehad als het kabinet wat meer eigen tekst, eigen toelichting, eigen
opvatting had gegeven over zijn inschatting van de huidige economische situatie.
Ik stel die vraag nu maar om de minister in de gelegenheid te stellen daarover
nog iets in zijn mondelinge beantwoording te zeggen. De VVD-fractie is buitengewoon
content met de huidige economische groei. Zij realiseert zich dat daar heel
zorgvuldig mee moet worden omgegaan. Het zijn enerzijds heel positieve ontwikkelingen,
bijvoorbeeld de binnenlandse consumptie waarop wij als beleidsmakers toch
enige invloed hebben, en anderzijds de enorm positieve exportontwikkelingen
die mede te danken zijn aan de euro-dollarverhouding. Wij realiseren ons dat
dit weliswaar niet van het ene op het andere moment, maar toch op vrij korte
termijn tot wijzigingen kan leiden. Kortom, zorgvuldigheid in de beoordeling
van de situatie, maar tevredenheid als je kijkt naar de situatie zoals die
zich nu voordoet.Onzerzijds zouden wij speciale aandacht willen vragen voor de inflatie
die zich nog steeds begeeft op een niveau dat wij wenselijk achten, zo rondom
de 2%. Wat ons betreft toch aandacht in het overleg met de sociale partners
voor de inflatie het volgend jaar als wij kijken naar de "echte inflatie"
en het meer administratieve deel dat ontstaat als er wijzigingen in het belastingstelsel
worden doorgevoerd die toch een effect hebben van meer dan 1% op die ontwikkeling.
Ik denk dat de mate waarin dat door zal spelen in de loonontwikkeling essentieel
is voor de vraag of wij in staat zijn onze welvaartsontwikkeling voor de komende
jaren op het rechte spoor te houden.De heer Balkenende (CDA):De heer Van Beek heeft in eerdere debatten al op de inflatie gewezen.
De vooruitzichten nu zijn dat de inflatie volgende jaar een stuk boven de
3% komt te liggen. In het verleden heeft u wel eens gezegd, dat bij die getallen
nagedacht moet worden over maatregelen. Heeft u al een indicatie? Vindt u
die 3,5% acceptabel?De heer Van Beek (VVD):U hebt het laatste deel van mijn betoog niet gevolgd. Terzake van die
3 tot 3,5% maakte ik een onderscheid tussen de echte inflatie die om en nabij
de 2% ligt en een meer administratietechnisch deel – iets meer dan 1% –
dat ontstaat door een verschuiving van directe naar indirecte belastingen.
Dat deel heeft geen invloed op de export omdat daar het BTW-traject niet meetelt.
Essentieel is hoe wij terzake van die 3% omgaan met de compensatie in de loonontwikkeling.
Als wij daar met geschoonde cijfers werken, is er geen probleem en pakken
wij dat hobbeltje zonder een nadelige invloed op de ontwikkeling van onze
economie.De heer Balkenende (CDA):Dat laatste deel heb ik uiteraard goed gehoord. Als je
uitgaat van 3,5%, dan kan dat invloed hebben op bijvoorbeeld de loonontwikkeling.
U maakt zich op basis van de plannen die er nu liggen geen zorgen om die 3,5%,
omdat wordt geschoond en er dan niets aan de hand is?De heer Van Beek (VVD):Nee. Als die 3,5% doorberekend wordt in de loonontwikkeling dan ontstaat
er een probleem. Het jaar erna komt de inflatie op dat niveau terecht. Als
de kop van die 3,5% wordt gecompenseerd door koopkrachtverbetering die uit
de belastingverlaging komt – voor iedereen meer dan 5% – en de
compensatie in de lonen op het normale niveau zal liggen, dan hoeft het op
langere termijn geen probleem op te leveren.De heer Bakker (D66):De heer Van Beek vroeg het kabinet hieraan aandacht te besteden in het
voorjaarsoverleg morgen. Ik kan begrijpen dat hij aandacht vraagt voor het
administratieve punt, die verschuiving van die lasten, maar zegt hij daarmee
ook dat de looneis die men voorziet van 4% gelet op de economische ontwikkeling
en op de wat oplopende inflatie niet verantwoord is? Dat hoor ik hier en daar
wel roepen.De heer Van Beek (VVD):Ik vind niet dat ik in deze fase van de gesprekken concrete uitspraken
moet doen over de hoogte. Het is duidelijk dat 4% echt aan de hoge kant is.
Ik vraag specifieke aandacht voor het element in de ontwikkeling van de inflatie
dat van administratietechnische aard is. Het mag niet voorkomen dat daardoor
een injectie voor de prijsontwikkeling wordt gegeven. Dat zou in onze overlegeconomie
moeten kunnen worden opgevangen. Ik hoop dat de regering dat element zorgvuldig
met de partners bespreekt.Voorzitter! Er is behoedzaam geraamd en er is een behoedzaam scenario
gehanteerd. Het brengt ons in de luxe situatie dat wij op het gebied van de
extra uitgaven tot hoge extra bestedingen kunnen komen. Als het gaat over
de extra inkomsten, kan wat ons betreft de staatsschuld worden afgelost.Voor de beoordeling van de Voorjaarsnota is de volgende vraag essentieel.
Komt de minister op basis van de huidige inzichten tot dezelfde presentatie
van het cijfermateriaal als in de Voorjaarsnota is vervat? Anders gezegd:
beschikt hij over andere gegevens die een ander licht werpen op het voorliggende
cijfermateriaal? Ik vraag dit omdat kortgeleden in publicaties werd gesuggereerd
dat de ontwikkelingen nog positiever uitvallen. Het is belangrijk voor de
afweging die wij de komende dagen moeten maken om te weten of het gaat om
5,6 mld. extra middelen of dat er nog meer – of minder – extra
ruimte beschikbaar is.De heer Balkenende (CDA):Heeft de VVD, indien er extra ruimte is, plannen om die in te vullen?
Of vindt u het welletjes met die 5,6 mld.?De heer Van Beek (VVD):Ik kom hierop graag terug in het vervolg van mijn betoog. De besteding
van het bedrag van 5,6 mld. heeft op hoofdlijnen onze instemming. Wij zijn
er blij mee dat er in eerste instantie voor gekozen is om zaken die al in
de pijplijn zaten naar voren te halen en te versnellen. De doelstelling van
het regeerakkoord wordt daardoor versneld tot uitvoering gebracht. Uitgaven
op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, interne en externe veiligheid
zijn door ons de afgelopen maanden nadrukkelijk bepleit. Het komt goed uit
dat het Gemeente- en het Provinciefonds meedoen met de ontwikkelingen. Deze
fondsen hebben daar volgens gemaakte afspraken recht op. Nadat er een aantal
keren pech is geweest met de voeding van deze fondsen komt het nu goed uit
dat er een extra dotatie plaatsvindt. Uit de stukken blijkt dat de regering
verwacht dat deze structureel zal zijn. In de kringen van lagere overheden
zal dit bericht met gejuich worden ontvangen.Niet al onze wensen zijn in vervulling gegaan. Ik noem, naast onderwijs
en volksgezondheid, eenmalige bedragen voor monumentenzorg en bedragen die
beschikbaar zijn gesteld voor defensie. Ik wijs op bedragen die in de zojuist
aangenomen Defensienota staan in relatie tot het defensiebudget en de bedragen
die daar nu zijn bijgeplust. Wij menen dat, wanneer er ruimte beschikbaar
is, er opnieuw een integrale afweging op dat punt moet worden gemaakt. Als
de ruimte het niveau heeft zoals in de stukken wordt weergegeven, heeft deze
verdeling op hoofdlijnen onze instemming.Voor dit jaar worden zeer grote bedragen beschikbaar gesteld. Wij eisen
niet alleen dat deze bedragen daadwerkelijk worden uitgegeven. Wij willen
dat de doelstellingen die wij met dat beleid willen realiseren inderdaad tot
stand komen. Met andere woorden: is de organisatie die nodig is om zo'n groot
bedrag, 5600 mln., tot besteding te brengen zodanig dat dit verantwoord binnen
dit jaar kan worden gerealiseerd voor het volle bedrag en voor de in de stukken
opgenomen doelstellingen? Dat is voor ons een echt essentiële beoordeling.
Ik hoop dat de minister daar morgen extra aandacht aan besteedt.De heer Vendrik (GroenLinks):Kan de heer Van Beek meedelen wat er gebeurt als het antwoord in sommige
gevallen "nee" is, dus als een deel van de 5,6 mld. vanaf 1 september in dit
jaar niet meer fatsoenlijk kan worden weggezet en doelmatig besteed? Wat moet
er dan gebeuren?De heer Van Beek (VVD):Dan moeten wij heroverwegen of het verstandig is om het geld voor het
doel neer te zetten of bedragen eenmalig te besteden aan zaken die wel tot
volle wasdom kunnen komen dan wel de bedragen niet uit te geven. Het past
in de discussie van de afgelopen weken dat wij na afloop niet moeten constateren
dat wij het geld weliswaar niet meer kunnen terugvinden in die zin dat het
is uitgegeven, maar dat de gestelde doelen niet zijn bereikt. Dat zou zonde
zijn. Het is dan ook juist dat wij daar extra aandacht aan besteden.De heer Vendrik (GroenLinks):Is het niet veel verstandiger om nu de gelegenheid te baat te nemen en
niet alleen te kijken naar wat er in de vier maanden na de zomer nog besteed
kan worden, maar ook vast te leggen wat er in 2001 en 2002 aan extra uitgaven
en publieke noden gerealiseerd moet worden? U hebt namelijk ook prioriteiten
op het gebied van onderwijs en zorg.De heer Van Beek (VVD):U moest eens weten hoe ik sta te popelen om te mogen praten over 2001
en 2002, maar volgens de spelregels komt het kabinet in september met gegevens daarover. Het zal duidelijk zijn dat ik er klaar voor ben, maar
het kabinet moet er ook klaar voor zijn. Nogmaals, het kabinet zal de aanzet
tot de voorstellen moeten doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat geldt niet voor de VVD-fractie, want zij wacht keurig op haar beurt
als het kabinet gesproken heeft?De heer Van Beek (VVD):Zo zijn wij, maar er is een rolverdeling afgesproken bij de voorbereiding
van voorstellen en de controle daarop dan wel amendering daarvan. Ik herhaal
dat wij daar klaar voor zijn. Het is echter duidelijk dat wij beiden staan
te popelen om niet alleen over 2000 te praten, maar ook over 2001 en 2002.
Dit geldt zeker, gezien het feit dat een aantal genoemde zaken de start zijn
van een structurele ontwikkeling. Nogmaals, in september hebben wij daar de
kans voor.De heer Balkenende (CDA):De heer Van Beek houdt nu op grond van bepaalde motieven een redelijk
genuanceerd betoog over de mogelijkheid dat niet tot besteding kan worden
overgegaan. Uit de krant kreeg ik de indruk dat, als dit jaar niet tot besteding
kan worden overgegaan, die ruimte gebruikt moet worden voor vermindering van
de staatsschuld. Klopt dat bericht in de krant niet?De heer Van Beek (VVD):Ik heb al herhaald dat een herprioritering mogelijk is om na te gaan welke
doelen alsnog bereikt kunnen worden en welke bedragen derhalve wel uitgegeven
kunnen worden. Als dat niet mogelijk is, geef je het geld niet uit. Dat wat
je aan het eind van het jaar over hebt, wordt automatisch aangewend voor de
vermindering van de staatsschuld.De heer Balkenende (CDA):Er zijn strikte schotten tussen inkomsten en uitgaven. Ik heb begrepen
dat de uitgaven achter hun schot blijven, evenals de inkomsten. Als wij uw
lijn volgen, verschuift het schot in die zin dat ruimte in de uitgaven naar
de schuld wegloopt, als er niet besteed kan worden. Dat past toch niet bij
de norm?De heer Van Beek (VVD):Die intentie heb ik helemaal niet. Het gaat om het volgende. Als bedragen
niet besteed worden, is er aan het eind van het jaar de mogelijkheid dat die
naar het volgende jaar worden overgezet. Bedragen waarbij ook dat niet mogelijk
is, hebben automatisch invloed op de mate waarin het financieringstekort daalt.
Daarmee wil ik niet de bedragen van de ene kant van het schot naar de andere
kant verschuiven. Dat is een feitelijke situatie aan het eind van elk jaar.De heer Balkenende (CDA):De conclusie is helder: niet te besteden ruimte in de uitgavensfeer kan
leiden tot een lager tekort.De heer Van Beek (VVD):Het is niet mijn doelstelling, maar het kan wel het eindresultaat zijn.In de Voorjaarsnota wordt 3 mld. uit het blok van sociale zekerheid en
arbeidsmarkt besteed aan verhoging van uitgaven. De vraag is in hoeverre de
minister dit aanduidt als structurele dekking. Het bedrag ontstaat vooral
doordat er een lager aantal mensen met een werkloosheidsuitkering is. Op het
moment dat de economische ontwikkeling tegenvalt en het aantal weer oploopt,
kan er een financieringsprobleem ontstaan doordat in de begroting een hoger
structureel niveau is aangenomen. Voor dit punt vraag ik graag aandacht.Aan de andere kant van het schot staan de meevallers aan de inkomstenkant.
Het is de nadrukkelijk wens van de fractie van de VVD om, nu het zo fantastisch
gaat en de binnenkomende bedragen zo groot zijn, de staatsschuld af te lossen.
Dit is geen hobby, maar vooral gericht op de situatie over enkele jaren. Dan
zullen wij de ruimte die door verlaging van de rentelast ontstaat, hard nodig
hebben in verband met de lasten van de AOW en de gezondheidszorg. Verlaging
van de staatsschuld is dus sociaal beleid gericht op de toekomst. Het zou
fijn zijn als dit substantieel gebeurde, omdat dan in de jaren na ons echt
ruimte ontstaat doordat de rente vanaf het begin zichtbaar lager wordt.Er is bij ons ook altijd behoefte aan bedragen voor lastenverlaging, maar
niet meer voor 2000 en vrijwel niet meer voor 2001 omdat de beslissingen daarover
genomen zijn. Er is nog wat discussie over een paar kleine posten en wij hebben
recentelijk een discussie over de houderschapsbelasting gehad. Op de grote
bedragen waarover wij praten, vallen deze in de afrondingen. Voor de jaren
vanaf 2002 zien wij wel meer mogelijkheden voor lastenverlichting. Het is
op dit moment echter absoluut niet te beoordelen hoe de economische ontwikkeling
dan zal zijn en wat onze economie dan aankan of nodig heeft aan lastenverlichting.
Los van de macro-economische situatie van dat moment zijn er bij de fractie
van de VVD altijd wensen voor verlaging van het niveau van belastingen, zoals
de houderschapsbelasting, de successierechten, de kapitaalbelasting, de vennootschapsbelasting
en de inkomstenbelasting.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat is nu de opvatting van de fractie van de VVD over de meevallerregeling?
50% van de inkomstenmeevallers gaat naar het tekort en 50% naar lastenverlichting.
Het CPB heeft zelfs bij een lage groei in 2002 recordmeevallers in dat jaar
berekend, van minimaal 20 mld. Bijna dat hele bedrag is nog niet aan lastenverlichting
of reductie van de staatsschuld uitgegeven. In 2002 zouden de lasten dan met
8 of 9 mld. naar beneden kunnen. Laat u dit nog open of geeft u een hogere
prioriteit aan verlaging van de staatsschuld of iets anders? U hebt enkele
uitgavenprioriteiten genoemd; kennelijk leeft het idee van extra uitgaven
voor onderwijs en zorg ook bij de fractie van de VVD. Of is de discussie hierover
voor u nog niet aan de orde?De heer Van Beek (VVD):De discussie over extra uitgaven voor onderwijs en zorg is voor nu niet
aan de orde; dit heb ik in een eerder deel van mijn betoog, over de uitgavenkaders,
gezegd. Voor de inkomstenkant heb ik maar twee prioriteiten genoemd: 1. staatsschuldreductie;
2. lastenverlichting.De heer Vendrik (GroenLinks):Er kan niets anders bij dit kabinet. Dat kunt u dan toch geen prioriteit
noemen?De heer Van Beek (VVD):Zo consequent zijn wij. U probeert er elke keer een derde mogelijkheid
bij te krijgen, maar u constateert terecht dat ik mij daartoe niet laat verleiden.
Dit geldt overigens ook voor de heer Balkenende, die dit vorig jaar al een
keer met een motie heeft geprobeerd. Het gaat nu even om de verdeling.
Het was 75-25 en het werd 50-50. Voor 2000 en 2001 geldt het niet meer. Ik
kan het mij nauwelijks voorstellen dat de macro-economische ontwikkeling zodanig
is, dat een lastenverlichting van 10 mld. in 2002 te verwachten is. Er zal
een discussie ontstaan over de verhouding in de richting van een hoger percentage
voor de staatsschuld en een lager percentage voor lastenverlichting. Namens
D66 is de verhouding 75-25 al eens genoemd en ik kan mij niet aan de indruk
onttrekken dat ook de PvdA een dergelijk percentage heeft genoemd. Het zal
in ieder geval niet 100-0 worden. Wij zoeken naar datgene wat maatschappelijk
wenselijk en economisch haalbaar c.q. verstandig is.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp dat de VVD niet zal kiezen voor een lastenverlichting in 2002
van 8 mld. à 9 mld. Het zal in ieder geval lager uitvallen. Daaruit
vloeit voort een aanpassing van de meevallerformule.De heer Van Beek (VVD):Ik verwacht dat het minder zal worden, zeker gezien de beschikbare macro-economische
gegevens. Over het concrete niveau doe ik geen uitspraak, omdat dat afhangt
van de economische situatie van dat moment. Dat het uiteindelijk tot een verhouding
75-25 zal komen, sluit ik absoluut niet uit.De heer Balkenende (CDA):De actualiteit is dat wij dit jaar 5,5 mld. extra in de reductie van de
staatsschuld zullen steken. Dat is de helft van de inkomstenmeevallers en
dus de formule 50-50. In een persbericht van de VVD lees ik dat reductie van
de staatsschuld heel belangrijk wordt gevonden. Een verhouding 50-50 mag een
coalitiecompromis zijn, maar qua ambitie voor de VVD vind ik het aan de bescheiden
kant. Is het dan niet logischer om, zoals het CDA doet, uit te gaan van 75%
van de inkomstenmeevallers naar de staatsschuld, ook gelet op de adviezen
van het IMF en de economische situatie van dit moment?De heer Van Beek (VVD):Voor de jaren 2000 en 2001 worden geen extra beslissingen meer genomen
over lastenverlichting. Voor het jaar 2002 zal het waarschijnlijk anders uitpakken
dan 50-50. Als je dat saldeert, is de rest voor reductie staatsschuld. Dan
kom je op een hoger bedrag dan de heer Balkenende nu noemt.De heer Balkenende (CDA):Voor 2000 is het dus 50-50.De heer Van Beek (VVD):Voor 2000 hebben wij de bedragen al vastgelegd. Het gaat om 6 mld. Dan
hebben wij niets meer aan een formule.De heer Balkenende (CDA):De inkomstenmeevallers van dit jaar belopen ongeveer 11 mld., veel meer
dan wij vorig jaar aannamen. Wat doe je daarmee? Dit jaar wordt 5,5 mld. voor
reductie van de staatsschuld gebruikt. Dan is toch de 50-50-regel toegepast?De heer Van Beek (VVD):Voor 2000 en 2001 hebben wij afspraken gemaakt. Dan hebben wij niets meer
aan een formule. De bedragen liggen vast. Als er meer overblijft en wij geen
extra belastingverlaging geven, gaat het geld naar de staatsschuld.De heer Balkenende (CDA):Voor volgend jaar is het volstrekt helder. Het gaat mij om het getal voor
het jaar 2000. Ik constateer dat er 11 mld. aan inkomstenmeevallers is en
dat er 5,5 mld. naar reductie van de staatsschuld gaat. Daaruit leid ik af
dat dit jaar de 50-50-formule wordt toegepast. Is dat verstandig beleid op
grond van de visie van het IMF en de economische situatie? De VVD had toch
best kunnen kiezen voor 75% staatsschuldreductie?De heer Van Beek (VVD):Voor het jaar 2000 komen wij überhaupt niet meer tot lastenverlichting.
Alles wat overblijft, loopt weg in de staatsschuld.De heer Balkenende (CDA):Uit de krant begrijp ik dat er een politiek compromis is tussen de coalitiefracties
over 5,5 mld. extra voor staatsschuldreductie. Ik constateer dat de 50-50-regel
is toegepast en vind de ambitie van de VVD aan de magere kant.De heer Van Beek (VVD):Die conclusie laat ik aan u.Voorzitter! Ik maak tot slot een paar opmerkingen over het FES. Voor de
VVD-fractie is het FES buitengewoon belangrijk. Wij willen dat het kabinet
zich in deze tijd waarin er zoveel middelen beschikbaar zijn, kenmerkt als
een kabinet dat investeringen doet en dat een aantal zaken realiseert die
voor de verdere ontwikkeling van het land van groot belang zijn. In dat verband
is het plezierig om in de Voorjaarsnota te lezen dat de voeding van het FES
sterk stijgt vanwege de rente-effecten van de ontwikkeling van bijvoorbeeld
de dollarkoers en de olieprijs, maar ook door de verkoop van een aantal zaken.
Bepaalde uitgaven zijn al duidelijk gemaakt, met name in het bereikbaarheidsoffensief
voor de Randstad. Mocht uit de cijfers die wij in september gaan ontvangen,
blijken dat er meer ruimte is ontstaan, dan zouden wij graag zien dat er doorgegaan
wordt op de weg van investeringen. Wat ons betreft, moet er dan ook geïnvesteerd
worden in infrastructuur buiten de Randstad. Verder is het belangrijk dat
alle plannen die vastliggen in het MIT en gefinancierd worden uit het FES,
tot versnelling worden gebracht. Een dergelijke extra impuls zou door ons
zeer gewaardeerd worden. Wij zullen hier in september nader op terugkomen.
Hopelijk zijn de bedragen die alsdan beschikbaar zijn, zodanig substantieel
dat dit echt merkbaar is in het investeringsniveau.Voorzitter! Hier wil ik het in eerste instantie bij laten. Na de beantwoording
van het kabinet zal ik in tweede termijn tot een aantal afsluitende politieke
conclusies komen.De heer Crone (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik spreek mijn dank uit aan het kabinet voor de
Voorjaarsnota en ook voor de uitvoerige beantwoording van de vragen. Die vragen
zijn gesteld, omdat de Voorjaarsnota toch te weinig inzicht gaf in wat er
aan de hand is. Het is een bijzondere Voorjaarsnota, omdat daarmee niet, zoals
gebruikelijk, alleen het lopende jaar wordt afgerond, maar daarmee ook een
doorkijkje wordt gegeven naar volgende jaren. Aan de inkomstenkant zijn enorme
meevallers te zien, namelijk 11 mld. in 2000 en 17 mld. in 2001. Het CPB komt
volgens krantenberichten alweer op 20 mld. uit. Het kabinet zal de besluitvorming
dienaangaande in de Miljoenennota bekendmaken, maar wij kunnen
nu al met vreugde constateren dat er een overschot van 0,6% is en dat het
dit jaar zelfs kan oplopen tot 1%. Bovendien zal het overschot volgend jaar
zo hoog blijven, ondanks de enorme lastenverlichting in het kader van de belastingherziening.Wij zijn zeer verheugd dat de staatsschuld ras omlaag gaat. Bij het begin
van Paars 1 was die nog 80% en nu is die onder de 60%. Wellicht komt de 55%
zelfs nog in deze kabinetsperiode in beeld. Wij zijn daar trots op. Bovendien
is het verrassend dat het zo snel is gegaan. Ook verrassend is dat het kabinet
de discussie over schuldverlaging nog niet voluit aangaat. Het regeerakkoord
voorziet namelijk helemaal niet in een automatisme om alles in financieringstekort
en staatsschuld te stoppen. Wij hebben geen enkele regel in het regeerakkoord
opgenomen voor een situatie waarin sprake is van een begrotingsevenwicht of
een begrotingsoverschot. Voor een situatie waarin er sprake is van een tekort,
is er de 50-50-formule. Het is evenwel gebruikelijk dat, wanneer het kabinet
tot een andere invulling van het regeerakkoord komt, dit voorgelegd wordt
aan de coalitiepartijen en de Kamer. Ik vraag minister Zalm dan ook om in
het kader van de Miljoenennota varianten aan de Kamer voor te leggen, zodat
wij hier een afgewogen discussie over kunnen voeren. Het is interessant om
daarbij het kersverse SER-advies te betrekken. De SER zegt dat er uitgegaan
moet worden van een wat hoger groeipad, niet behoedzaam, maar voorzichtig
trendmatig, en dat het belasting- en uitgavenbeleid daarop geijkt moet worden.De heer Van Beek (VVD):Kunt u mij zeggen hoeveel de staatsschuld is gedaald?De heer Crone (PvdA):De staatsschuld gaat nu voor het eerst echt dalen, niet alleen in procenten
van het nationaal inkomen, maar ook echt, en dat willen wij zo houden.De heer Van Beek (VVD):Het ging mij om het woord "echt". U sprak over de staatsschuldquote, die
inderdaad ontzettend is gedaald vanwege het noemereffect. Maar de staatsschuld
zelf is met 1 mld. van 520 mld. naar 519 mld. gedaald. Daar moeten wij nu
echt wat aan gaan doen.De heer Crone (PvdA):Ik denk dat dat op zich een goede lijn is. Maar je moet de balans zoeken
tussen wat je aan de staatsschuld doet, en wat aan andere dingen.De heer Bakker (D66):Bij het verzoek aan de regering om de kwestie van de verdeling van de
inkomstenmeevallers ter discussie te stellen, sluit ik mij graag aan. Wij
hebben meerdere malen een midterm review bepleit. Maar for the record hecht
ik er toch wel aan, vast te stellen dat kabinetten geen regeerakkoorden aanpassen.
Dat doet de Kamer respectievelijk een deel van de Kamer. Wat dat betreft wil
ik de op het punt van het bereikbaarheidsoffensief gevolgde route een uitzondering
laten blijven.De heer Crone (PvdA):Volgens mij is dat dezelfde route. Het kabinet komt tot de conclusie dat
het niet zonder meer met het regeerakkoord uit de voeten kan. Het wil iets
anders, zoekt daarover contact met de Kamer, en dan kan dat. De coalitiepartijen
zijn gebonden aan het regeerakkoord, de andere niet. Volgens mij zijn wij
het meer eens dan oneens dat wij de discussie met het kabinet moeten voeren
en hier.De heer Bakker (D66):Daar zijn wij het over eens. Het ging mij om het punt dat u letterlijk
zei: het kabinet past het regeerakkoord aan. Dat doet het kabinet niet.De heer Crone (PvdA):Die suggestie krijg je uit het doorkijkje, maar de definitieve besluitvorming
van het kabinet vindt pas plaats in het najaar, in de Miljoenennota. Wat het
kabinet gaat doen met de 50-50-formule, die vervalt bij begrotingsevenwicht
en -overschot, weten we nog niet.De heer Marijnissen (SP):Dit snuffelen van de coalitiepartijen aan elkaar op dit heikele punt hebben
we al vaker gezien. Interessant voor dit debat is dat de heer Crone eens aangeeft
wat de inzet van de Partij van de Arbeid is. Het is natuurlijk aardig om de
minister te vragen om bij de Miljoenennota te komen met een paar doorgerekende
modellen. Hij zal wel gaan voor 50-50, vermoed ik zo, gezien het verleden.
Maar wat is de inzet van de Partij van de Arbeid? Hoe urgent vindt u dat dat
prachtige rapport "Kracht en kwaliteit" echt wordt uitgevoerd?De heer Crone (PvdA):Daar zal ik mijn hele verdere betoog op bouwen. Dat is een goed idee.
In alle ernst: natuurlijk doe ik dat. Ik bouw dat nu op, ik zeg wat de macro-omgeving
is, en kom daarna op specifieke punten en de invulling daarvan. Als u mij
de gelegenheid geeft, vervolg ik op dat punt graag mijn betoog.De heer Marijnissen (SP):Ik ben daar toch niet helemaal tevreden mee. U stelt hier een heel fundamenteel
punt aan de orde. Het is niet voor niets dat de vertegenwoordigers van D66
en de VVD onmiddellijk uit hun stoel omhoog veerden. Dit heeft een verleden,
het is een heel heikel punt, ook voor mijn fractie. Ik heb namelijk niet voor
niets het verhaal gehouden dat ik zojuist heb gehouden. Ik ben in de week
nadat u dat prachtige rapport hebt gepubliceerd, erg benieuwd hoe hard u het
punt van de inkomstenmeevallers wilt spelen. Bent u ten principale voor het
gebruiken daarvan voor investeringen, of houdt u het toch voor mogelijk dat
u doorgaat op die 50-50?De heer Crone (PvdA):U krijgt echt antwoord op uw vraag. De 50-50-formule bestaat totdat het
financieringstekort is verdwenen, want zo is het geformuleerd in het regeerakkoord.
Als er een begrotingsevenwicht is of een -overschot, voorziet het regeerakkoord
daar niet in. Het kabinet schijnt dus een keuze te maken die door ons in grote
lijnen al is geaccordeerd als het gaat om de belastingherziening. Daar komt
nog wat bij voor een aantal aanbodknelpunten. Dat lijkt mij dus voor 2001
een heel goede formule, maar daarnaast is er nog de discussie over hoe je
omgaat met de begroting, de budgettaire ruimte, het FES en noem het maar op.
Uw vraag is terecht, maar het antwoord daarop kost mij meer dan één
minuut.De heer Balkenende (CDA):Wij hebben het uiteraard nu niet over het jaar 2001, want dat jaar komt
bij de Miljoenennota aan de orde. Wij hebben het nu over de tussentijdse situatie
in het jaar 2000. Op basis van de Voorjaarsnota kan worden geconcludeerd dat
sprake zal zijn van 11,1 mld. inkomstenmeevallers. Het is natuurlijk
uitermate belangrijk te weten wat daarmee wordt gedaan. U zegt heel terecht:
als er een tekort is, geldt de 50-50-formule, en in de periode daarna voorziet
het regeerakkoord niet. Ik lees in de krant dat overeenstemming zou bestaan
over de 5,5 mld., althans dat de PvdA-fractie akkoord zou zijn dat de helft
van de inkomstenmeevallers naar de staatsschuldreductie gaat. Is dat correct?
Het is van belang om precies te weten waar we het over hebben als het gaat
om de doelstellingen voor dit jaar voor de inkomstenmeevallers.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! De uitgavenformule geldt tot aan het begrotingsevenwicht,
gemeten over de gehele kabinetsperiode. Je kunt meevallers in de loop van
een jaar, als die er in dat jaar zijn, nooit verdelen over dat jaar, in welke
verhouding dan ook. Je kunt de belastingtarieven in een jaar nooit tussentijds
verlagen. Dat geldt voor vrijwel elke post. De vraag van de heer Balkenende
is in dat opzicht niet relevant voor de begroting 2000. Voor 2001 kan er wel
wat extra's gebeuren. Daar heb ik ook een pleidooi voor gehouden. Het kabinet
heeft bij de presentatie van de Voorjaarsnota al aangegeven dat er nog wat
via het augustusplan gebeurt. Wij willen dat geld besteden voor milieu, de
armoedeval, zorg en kinderopvang. Wij zullen zien of dat voldoende is, maar
daar gaat het debat nu niet over. Dat doen wij in het kader van de Miljoenennota.De heer Balkenende (CDA):De heer Crone heeft gelijk dat de formule voor de gehele periode geldt.
Als je nu echter kijkt naar de financieel-economische situatie, dan mag je
aannemen, tenzij er een crisis uitbreekt, dat wij in 2001 en in 2002 een situatie
van begrotingsoverschot zullen meemaken. Ik ben daar buitengewoon blij mee,
want dat is veel beter dan de ellende die wij in het verleden hebben gehad.
Het gaat er echter om wat wij doen met al die miljarden aan meevallers. Wij
gaan niet praten over een aanpassing van de groeiveronderstelling. Wij gaan
de Zalmnorm ook niet veranderen. Maar wat doen wij dan wel met die 11 mld.
aan inkomstenmeevallers van dit jaar? Kan de helft daarvan naar de staatsschuld
wat de heer Crone betreft?De heer Crone (PvdA):Wij hebben altijd gezegd dat, als de economische groei boven de 3% uitkomt,
wij het extra deel willen inzetten voor schuldverkleining. Ik heb ook altijd
gezegd, sprekend over de precieze verhouding, dat ik mij niet laat vastprikken
op een nieuwe formule, of het nu 80-20 of 20-80 is; in september misschien
ook nog niet. Wij hebben dit nu gehad. Wij wachten eerst de discussie met
het kabinet af. Wij wachten de voorstellen ook af en wij bekijken eerst of
die zinnig zijn. Belastingverlichting, met behulp waarvan milieuknelpunten
of de armoedeval worden opgelost, vind ik heel goed. Lastenverlichting voor
het vergroten van de inkomensverschillen of het aanjagen van de consumptie
zie ik niet zitten. Ik laat mij niet in formules opsluiten. Ik ben voor het
oplossen van knelpunten via de fiscale kant of via de uitgavenkant.De heer Balkenende (CDA):Dus het bericht in de Volkskrant dat de PvdA-fractie akkoord zou zijn
gegaan met 5,5 mld. extra ten behoeve van schuldreductie is prematuur.De heer Crone (PvdA):Er vindt dit jaar toch extra schuldverlichting plaats! Dat is goed. Vorig
jaar ook. Ik snap niet waar het probleem ligt. De discussie over 2001 komt
later.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! De discussie komt later, maar de PvdA heeft een paar maanden
geleden dit debat aangezwengeld. Het ging toen niet over 2000, niet over 2001,
maar over de periode tot en met 2003. De PvdA legde de politieke claim neer
dat er 9 mld. structureel extra besteed moet worden aan collectieve doelen.
Er wordt nu gedebatteerd over de begroting van dit jaar en in het verlengde
daarvan over die van de komende jaren. Is de PvdA tevreden over de Voorjaarsnota,
het antwoord van het kabinet? Waar is die 9 mld. die de PvdA wil besteden
aan publieke doelen in de Voorjaarsnota? Er is geen meerjarig beeld of een
doorkijkje. Hoe zit dat?De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Mijn betoog is in die zin opgebouwd, maar als ik nu al moet
uitleggen wat mijn conclusie aan het eind is, dan houdt het op. De heer Vendrik
krijgt antwoord op zijn vraag. Het gaat toch om de verhouding tussen wat je
in 2000 kunt regelen en wat er in latere jaren moet gebeuren? Dat is een combinatie
van onze inzet en de mogelijkheden die er financieel zijn.Ik ga verder. Het tweede interessante uitgangspunt van het kersverse SER-advies
is dat, vanwege de vergrijzing, begrotingsevenwicht het uitgangspunt is, mits
aangevuld met het sparen voor het AOW-spaarfonds. Er is dan een feitelijk
een trendmatig overschot van ongeveer 0,6% tot 1%, oplopend in 2010, bij behoedzame
groei. Dan is de financiering van de vergrijzinglasten veiliggesteld. Dan
kan, zoals de SER beklemtoont, met volle kracht worden geïnvesteerd in
economische structuurversterking en het wegnemen van aanbodknelpunten, zodat
de inflatoire druk die nu duidelijk voelbaar is, maar die neem je op die manier
weg.Het valt mij op hoe evenwichtig dit SER-advies is. Het is, opmerkelijk,
precies wat ik hier voorstelde bij de najaars- en februaridiscussie in relatie
tot de formule begrotingsevenwicht en AOW-spaarfonds. Wij zijn heel benieuwd
naar het commentaar van het kabinet op dat advies. Wij hoeven ook niet te
aarzelen om dit soort wijze adviezen van werkgevers, vakbonden en kroonleden
al eerder ten nutte van ons werk te brengen. Wij zijn met de mensen in het
land en nu ook met de werkgevers voor het versterken van kwaliteit en kracht,
via investeringen, in onze economie. Dat is hard nodig, want wij dreigen nog
steeds een aantal belangrijke slagen te missen. Kinderen worden naar huis
gestuurd, omdat er geen docent is. Dat gaat niet met procenten, maar zo langzamerhand
soms al met 10% in sommige grote stadsdelen. Een school als de Henegouwenschool
uit Rotterdam moet nu heel veel onderwijsgeld steken in veiligheidsvoorzieningen.
HBO- en VMBO-scholen krijgen wel meer leerlingen, maar zij krijgen niet evenredig
meer budget. Zij hebben dus minder geld per leerling. Dan kachelt de investering
per leerling achteruit, terwijl het kabinet juist kennis centraal stelt in
de vernieuwende economie. Er zijn ook zeer veel opgeleiden nodig, alleen al
uit het HBO voor de collectieve sector, waar het HBO in feite onze eigen bedrijfsschool
voor is. Vandaag nog meldt de heer Riseeuw, de voorzitter van de toekomstige
ICT taskforce, ingesteld door minister Jorritsma van Economische
Zaken en minister Hermans van Onderwijs, dat 500 à 600 mln. nodig is
om de ICT-achterstand in te lopen. De overheid heeft wel al 18 mln. op tafel
gelegd.Voorzitter! Ik maak de lijst niet te lang, maar hier dringt zich wel de
vraag op waar onze financieel-directeur Gerrit Zalm nu mee bezig is. Is Gerrit
Zalm wel een goede baas? Zeker. Hij heeft de kas op orde en er is zelfs veel
ruimte om de schuld af te lossen. Prima. Maar gebeurt het werk ook wel? De
directeur moet ervoor zorgen dat het werk gebeurt, dat de kinderen niet naar
huis worden gestuurd, maar les krijgen en dat de wachtlijsten worden weggewerkt
in plaats van dat er nieuwe ontstaan omdat er geen personeel is. Heeft financieel-directeur
Zalm voldoende aantrekkingskracht om de mensen vast te houden in de collectieve
sector: mensen die nodig zijn in de klas, aan het bed en bij de politie? Een
goede baas zorgt ervoor dat hij zijn markt kan bedienen, dat hij zijn personeel
tevreden stelt, dat zijn personeel voortdurend wordt bijgeschoold en adequaat
wordt beloond. Die zorg voor het werk en voor de werkers is het eerste wat
opvalt als je een werkbezoek in de marktsector aflegt. Je spreekt dan met
de directeur, maar die heeft altijd een personeelsman bij zich. Het grote
probleem in het bedrijfsleven is momenteel: hoe investeer ik in mijn mensen,
hoe houd ik ze vast en hoe bereid ik me voor op de nieuwe vragen van de toekomst?
De arbeidsmarkt wordt krapper en krapper. Dus men put zich ook uit om uit
te leggen wat men daarin allemaal investeert.VNO-NCW heeft dat ook begrepen. Het jaarcongres heeft niet voor niets
"Geen kennis, geen werk". De gezamenlijke werkgevers – RCO, VNO-NCW,
MKB Nederland en de andere – zeggen dat de opbrengst van de UMTS-veiling
niet gestoken moet worden in aflossing van de staatsschuld, maar geïnvesteerd
moet worden in kennis en infrastructuur zoals onderwijs. Ervaren bazen weten
het dus en de werkgeversorganisaties zeggen het: als je de financiële
positie op orde hebt, ga je investeren in de toekomst en dan ga je niet rentenieren.De heer Balkenende (CDA):De heer Crone citeert de werkgevers. Wij hebben recent een brief van de
minister van Financiën gehad, waarin hij een heel helder antwoord heeft
gegeven over de veiling van de frequenties. Er staat dat de opbrengst van
de veiling van de UMTS-frequenties ten gunste gebracht wordt van de staatsschuld
en dat met de daardoor vrijvallende rentelasten de voeding van het FES structureel
wordt verhoogd. Wordt dit standpunt van het kabinet door de heer Crone gedeeld
of heeft hij een andere opvatting over de aanwending van deze middelen?De heer Crone (PvdA):Dat was een erg lange brief en ik heb inmiddels tijd gehad om hem te lezen.
De brief overtuigt mij niet zo erg, want er staan geen argumenten in. Er staat
alleen deze conclusie in, terwijl wij nog volop in debat zijn met het kabinet
over de vraag hoe wij om moeten gaan met het FES, de FES-voeding en met de
opbrengst van deelnemingen. Dus in dat debat draag ik nu mijn steentje bij.
Dit is een optie van het kabinet, maar er zijn ook andere opties, zoals u
weet.De heer Balkenende (CDA):Dit betekent dus dat er van de kant van de PvdA-fractie voorstellen zullen
komen om deze intentie van het kabinet ongedaan te maken.De heer Crone (PvdA):Ik heb er al op gewezen dat de werkgevers alle vaste commissies een brief
hebben gestuurd, waarin zij eensgezind vinden dat de opbrengsten van de veiling
van de UMTS-frequentie geïnvesteerd moet worden in modernisering van
de economie, kennisinfrastructuur en wat dies meer zij. Een beetje in hardware,
maar vooral veel in mensen, kennis enzovoorts.De heer Balkenende (CDA):U valt dus de financieel-directeur Zalm af. Ik ben zeer benieuwd naar
de visie van de minister op dit punt.De heer Crone (PvdA):Minister Zalm zit hier om een debat te voeren en toch niet om te herhalen
wat wij wisselen. Ik wacht de argumenten af.De heer Bakker (D66):Ik hoorde de heer Crone zeggen dat ervaren bazen gaan investeren in de
toekomst als zij hun financiële positie op orde hebben en dat zij niet
gaan rentenieren. Begrijp ik het goed dat het aflossen van leningen die nog
openstaan voor de heer Crone hetzelfde is als rentenieren.De heer Crone (PvdA):Met rentenieren wordt meestal bedoeld dat iemand zijn kapitaal niet investeert
in de toekomst – bijvoorbeeld van zijn kinderen of van het bedrijf waar
hij leiding aan geeft – maar het geld op de bank zet. Daar is Nederland
mee ten onder gegaan na de Gouden Eeuw, want in de Gouden Eeuw investeerden
wij wel en daarna gingen wij rentenieren. Dat is de afweging die wij moeten
maken. De schuld moet omlaag, maar je moet ook investeren. Dat kan allebei.De heer Bakker (D66):Het probleem is dat wij al zoveel hebben geleend van onze kinderen. Het
aflossen daarvan wil ik geen rentenieren noemen. Als dat de definitie is,
begrijp ik de Partij van de Arbeid vanavond een stukje beter.De heer Crone (PvdA):Wij hebben geleend van onze kinderen, maar wij hebben ook de opdracht
om te zorgen dat onze kinderen over twintig jaar, als zij groot zijn, niet
zeggen dat zij iedere week een dag naar huis werden gestuurd, omdat er geen
leraar was, of dat er in andere landen computers zijn in de klas, maar bij
ons niet. Dat is een balans. Als ik met mijn zoon praat, komen wij hier goed
uit.De heer Bakker (D66):Natuurlijk moeten wij investeren en dat doen wij ook in hoge mate. Ik
wil alleen maar zeggen dat dit soort redeneringen tot deze staatsschuld hebben
geleid. Je moet buitengewoon voorzichtig zijn met te zeggen dat er geen tekort
meer is en dat wij nu kunnen feestvieren.De heer Crone (PvdA):Als wij de staatsschuld rustig blijven verlagen, is er niets mis mee.
Wij voldoen aan alle eisen die er worden gesteld.De heer Balkenende (CDA):Ik heb in mijn inbreng gezegd dat wij te maken hebben met een behoorlijk
tekort van de rijksoverheid in enge zin. Vindt de heer Crone dat wij kunnen
volstaan met de saldi of moet er een extra inspanning zijn om het tekort van
de rijksoverheid zelf terug te dringen?De heer Crone (PvdA):Wij denken in een optelsom van alles. Dat is het Europese
denken of de EMU-norm. Ik zie geen enkele reden om een nieuwe norm te introduceren.
Het gaat om de schuld volgens het EMU-saldo.De financieel directeur komt nu met een extra uitgavenimpuls van 5,6 mld.
bovenop de Miljoenennota en het regeerakkoord. Tot onze vreugde kunnen wij
constateren dat het kabinet "Kracht en kwaliteit" hierbij kennelijk goed heeft
bestudeerd. Al die uitgaven zijn niet precies te beoordelen, zodat wij niet
weten of wij geheel tevreden moeten zijn. Het bedrag van 5,6 mld. bevat reële
investeringen, omdat loon- en prijsstijgingen aanvullend worden vergoed. Dat
is winst. In het doorkijkje van het kabinet staat vervolgens dat er een reële
structurele ruimte is van 5,3 mld. in 2001 en 4 mld. in 2002. Deze is reëel,
omdat de ruimte voor de nominale ontwikkeling er nog bovenop komt. In 2002
wordt uitgegaan van een lage economische groei, terwijl een hogere reële
loonstijging wordt ingeboekt dan in het regeerakkoord. Deze kunnen alleen
maar meevallen in 2002. Welk deel van de ruimte van 5,6 mld. kan volgens de
minister structureel doorlopen?Het FES-bruggetje wordt nog niet ingezet voor 2000. Dat kan groter worden
in latere jaren, maar ook dit jaar. Dan zijn er de onvermijdelijke tegenvallers,
zoals de studentenaantallen en de kosten van medicijnen. Zitten deze ook in
het bedrag van 5,6 mld.? Nee, zij komen er bovenop. Hiervoor is 1,1 mld. nodig,
waarvan in 1 mld. wordt gedekt uit meevallers, zodat slechts 0,1 mld. uit
de investeringsruimte komt. Uit het regeerakkoord wordt 0,6 mld. naar voren
gehaald. Dat is prima, maar geen structureel nieuw geld.Er is 1 mld. aan overige uitgaven, waarvan de grootste posten zijn "tegoeden
van de Tweede Wereldoorlog" en de automatische verhoging van het Gemeente-
en Provinciefonds. Deze wordt voor een belangrijk deel ingezet voor wensen
die het kabinet en de gemeenten bij convenant kunnen regelen.Ik zal niet op alle details ingaan, maar per saldo taxeren wij dat 4 tot
4,5 mld. van de 9 mld. die wij hebben gevraagd, al in het eerste jaar een
gunstig onthaal hebben gekregen in de kabinetsvoorstellen. Ik verwacht dat
deze structureel zullen doorlopen. Ik geef dus een positieve beoordeling van
deze kabinetsimpuls.Niettemin toetsen wij ook of het meerjarendoorkijkje wel solide is. Ik
vraag het kabinet om een meerjarig perspectief voor de onderwijssector, nu
de economische ruimte het mogelijk maakt om de financieringsruimte voor het
onderwijs, van lager onderwijs tot fundamenteel onderzoek, op orde te brengen
en te vergroten. Wij hebben gemerkt hoe mobiliserend het kan zijn om zo'n
meerjarig doorkijkje te maken bij het bereikbaarheidsoffensief.Een andere vraag is of alle evidente knelpunten in de publieke zaak, in
het onderwijs, zorg en veiligheid, in 2000 worden opgelost. Onze rode draad
is dat er helaas nog niet voldoende wordt gedaan om de knelpunten op de arbeidsmarkt
op te lossen. Hier tekent zich een groot probleem af. De algemene loonontwikkeling
in de collectieve sector is trendvolgend. Dat is goed en moet zo blijven.
Ik bepleit geen algemene loonronde. Dat lijkt mij bovendien een zaak van werkgevers
en vakbonden.In de particuliere sector zie je dat de CAO's steeds meer een minimumkarakter
krijgen. Het CPB wijst dan ook op loondrift: het oplopen van de post incidenteel
in de loonsom. Men doet steeds meer extra in loonschalen, in inschalingen
en in toeslagen. Daarnaast komen er steeds meer secundaire arbeidsvoorwaarden,
kinderopvang en wat dies meer zij. Ook het werk wordt steeds aantrekkelijker
gemaakt. Er komt meer autonomie, een behoorlijke werkplek en arbeidsomstandigheden
en de modernste ICT-apparatuur en -software. Het is opmerkelijk als je op
werkbezoek komt, dat bijna iedere portier een plat beeldscherm heeft, maar
op onze scholen staan de schermen die zijn afgedankt door dezelfde instellingen.Wij staan pas aan het begin om het werken bij de overheid aantrekkelijker
te maken. Dat moet, zo lezen wij in de Voorjaarsnota. Het kabinet zet hierop
nog niet voldoende in. Neem bijvoorbeeld het onderwijs. Er zijn prima plannen
om via schoolbudgetten de scholen meer vrijheid te geven om maatwerk voor
de eigen school te leveren, zodat zij ondersteunend personeel in dienst kunnen
nemen of toeslagen kunnen geven, functiedifferentiatie of bijscholing. Dat
zijn allemaal goede dingen voor een gewoon, modern personeelsbeleid dat wij
van het bedrijfsleven kunnen leren. Maar wat krijgt een basisschool? ƒ
15.000 en dat pas over een paar jaar. Dat is natuurlijk niet voldoende om
die knelpunten aan te pakken, temeer niet daar de school natuurlijk allang
niet meer een overzichtelijke organisatie is met een gebouw met kinderen,
een meester en een juf en een schoolplaat aan de wand. Voor de school van
de toekomst is dat beeld te kaal.De kenniseconomie en de maatschappelijke problemen vragen om een school
waarin tal van functies aanwezig zijn. De computer in de klas is net zo gewoon
als een schoolbord, maar dat kan natuurlijk niet zonder systeembeheer. Wie
wil dat scholen moderne organisaties zijn, moet ook inzetten op personeelsmedewerkers.
Wie een school wil hebben die veilig, schoon en netjes is, kan niet zonder
conciërges, maatschappelijk werkers en toezichthouders. Wie de scholen
niet na half vier leeg wil laten staan, maar ze wil benutten voor kinderopvang,
cultuur of sport moet ook daarin willen investeren.Voorzitter! Daarom willen wij de investering in het schoolbudget aanzienlijk
verhogen en naar voren halen. Voor het basisonderwijs is dat 200 mln. waarvan
dit jaar 75 mln. en voor het voortgezet onderwijs en de ICT-begeleiding 10
mln. Nog dit jaar willen wij ook voor apparatuur in het VMBO geld vrijmaken.
Want wat zeggen de werkgevers? Die jongens en meisjes op het VMBO leren op
apparatuur die bij ons allang op de rommelzolder staat. De FME is ook nog
bereid uit de O&O-fondsen zelf geld op tafel te leggen voor modernisering
van de apparatuur in het VMBO. Zij leggen alleen geld op die tafel, wanneer
wij dat ook doen. Daarom stellen wij voor dat wij dit jaar 20 mln. geven en
de werkgevers en werknemers hetzelfde.De heer Balkenende (CDA):De heer Crone zegt twee dingen. Hij erkent dat wij niet moeten treden
in de eigen verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers, ook in de onderwijssector.
Dat ben ik met hem eens. Als daar afspraken worden gemaakt, moeten wij erbuiten
blijven. De heer Crone zegt echter ook dat er een aantal zaken in gang is
gezet, waaronder schoolbudgetten. Die zitten ook in de CAO's. Die oordeelt
hij weer onvoldoende. Begrijp ik dat goed? Hij vindt dat wat
werkgevers en werknemers hebben afgesproken, onvoldoende is en dat er iets
bij moet komen. Komt hij nu met voorstellen?De heer Crone (PvdA):Ja.De heer Balkenende (CDA):Dan heb ik nog een tweede vraag. Ik onderschrijf volledig dat de heer
Crone zegt dat het werken in de collectieve sector ook ten opzichte van de
marktsector een thematiek is die buitengewoon belangrijk is. Ik heb dat ook
in mijn bijdrage gezegd. Acht hij het dan niet noodzakelijk dat daarover een
meer fundamenteel debat wordt gehouden, waarop wij ingaan op wat de aard van
de knelpunten is, wat daaraan te doen is? Dat kan niet zomaar even tijdens
dit debat gedaan worden. Ik heb gesuggereerd dat daar een diepgaande notitie
over zou moeten komen, waarover wij een uitvoerig beleidsdebat kunnen voeren.
Is de heer Crone dat met mij eens?De heer Crone (PvdA):Ik wil eerst iets zeggen over de schoolbudgetten. Dat behoort tot het
moderne werkgeversbeleid van de school. Daarin past ook de ruimte voor de
schooldirecteur. De heer Van der Vlies heeft daarover gesproken. Wij steunen
al jarenlang zijn motie daarover, maar het geld is er nog steeds niet. Wij
steunen ook minister Hermans die nog deze maand in het blad van de vakbonden
zegt te willen vechten voor hogere budgetten. Dat gaat juist over dit punt!
Dus minister Hermans weet het wel, maar hij moet er wel het geld voor hebben.Vandaag kunnen wij geen debat voeren over de vraag waaraan het geld precies
moet worden besteed. Bijna alle punten die ik voorstel, zijn de laatste weken
en maanden in debatten al aan de orde geweest. Zij hebben via moties of anderszins
de steun gekregen van bijna alle partijen. Nog gisteren diende de VVD een
motie in voor meer geld, 60 mln., voor taalonderwijs en achterstandsonderwijs.
Daarover is gisteren in het notaoverleg gesproken. Ik heb veel punten waarvan
ik weet dat daarvoor draagvlak in de Kamer en bij de werkgevers in het land
groot is.De voorzitter:Ik wijs even op de tijd. Antwoorden kunnen soms heel lang zijn.De heer Balkenende (CDA):De conclusie van de heer Crone is dan dat hij ontevreden is over wat er
in de CAO's gebeurt. Hij wil er nadrukkelijk geld bij. Mij lijkt dat een helder
standpunt dat niet overeenkomt met de autonomie van de werkgevers en werknemers.De heer Van der Vlies (SGP):De heer Crone houdt een sprankelend betoog, maar er zitten elementen in
die al vele jaren spelen. Hoe conjunctuurgevoelig is de opstelling van de
PvdA-fractie? Het is natuurlijk fijn dat er extra geld kan worden besteed,
maar ik heb wel het gevoel dat het eerder had gekund.De heer Crone (PvdA):Bij de opstelling van het regeerakkoord hebben wij ons tot het uiterste
ingespannen om zoveel mogelijk geld vrij te maken voor de knelpunten in de
zorg en het onderwijs. De heer Balkenende vraagt nu om een ferme notitie over
knelpunten op de arbeidsmarkt, maar daar ging nu net de motie van de heer
Melkert van een jaar geleden over. Wij zijn dus niet laat wakker geworden,
maar blijven op het aambeeld hameren, want het moet nog iets beter!De heer Van der Vlies (SGP):Als er extra geld komt, is het nog maar de vraag of het in het overleg
tussen de partners bestemd wordt voor de doelen die u op het oog hebt. Dat
lijkt mij een probleem. Ik denk aan de positie van de schooldirecteur waarin
wij nu al een paar jaar verbetering proberen te brengen.De heer Crone (PvdA):Geen misverstand: ik wil niet achteraf inbreken in de CAO. Ik heb het
over een toevoeging aan het budget van de scholen waarbij de directie en bestuur
beslissen over de besteding. In de CAO-sfeer is afgesproken dat deze zaken
er komen en de minister, vakbonden en werkgevers vinden eensgezind dat het
een schamel begin is en dat het eigenlijk eerder en sneller moet. Ik steun
daarin minister Hermans.Voorzitter! Een andere door mij voorgestane impuls betreft de kwaliteit
van het onderwijs: voorschoolse opvang, de brede buurtschool, leermiddelen,
innovatiebudget en nascholing in VMBO en BVE en een betere aansluiting van
het budget op de gestegen leerlingenaantallen in het HBO. Verder noem ik de
WTS en een vernieuwingsfonds voor fundamenteel onderzoek. Dat willen wij verdubbelen
van 25 naar 50 mln. Ten slotte willen wij extra aandacht voor het speciaal
onderwijs en zorg voor gehandicapte kinderen. Ik kan dat specificeren, maar
bij elkaar gaat het om een bedrag van ongeveer 400 mln. Het lijkt mij gewenst
om daarover nog deze maand afspraken te maken zodat de onderwijsinstellingen
bij de aanvang van het nieuwe schooljaar weten dat zij deze extra impuls kunnen
geven.Voorzitter! In de zorg is voor een deel hetzelfde aan de hand. Het kabinet
heeft de oplossing van de wachtlijsten naar voren gehaald, waarvoor onze complimenten.
Daarmee zijn ze echter nog niet verdwenen. Wij denken dat het arbeidsmarkt-
en ziekteverzuimbeleid (moties van Melkert en Oudkerk) evenzeer versneld moeten
worden uitgevoerd. Wat te denken van het volgende? In veel zorginstellingen
weet men gelukkig mensen langer in dienst te houden. Met het aantal dienstjaren
neemt echter het aantal periodieken toe, dus stijgt de gemiddelde loonsom.
Dat is dan de post incidenteel. Maar daarop wordt de instelling vervolgens
afgestraft, want volgens de minister moet die post omlaag van 0,75 naar 0,6%.
Het bedrijfsleven neemt ruimte voor de post incidentele loonontwikkeling,
aldus het CPB. De overheid biedt die ruimte echter niet. Mensen moeten dus
worden ontslagen of er worden geen nieuwe mensen in dienst genomen, waardoor
de werkdruk toeneemt, mensen overbelast raken, ziek en arbeidsongeschikt worden
of de sector verlaten.Hier is echt een doorbraak nodig, want het zijn dit soort proppen in de
flessenhals die het oplossen van knelpunten in de zorgsector verhinderen.
Wij denken aan 250 mln. voor moderner personeelsbeleid en aan geld voor beroepsopleidingen
van verpleegkundigen. Voor de verloskundigen moet er snel geld komen omdat
nu veel praktijken dichtgaan. Dat kan worden opgevangen door regionale centra
voor verloskundigen. Het gaat hierbij overigens om een beperkt bedrag (samen
met de opleiding van huisartsen) van 11 mln. Ook willen wij extra geld voor
hulp- en geneesmiddelen en voor de gehandicaptenzorg waar nog altijd niet
is voorzien in een verlichting van de werkdruk. Daarvoor trekken
wij dit jaar 40 mln. uit.Voorzitter! Wij vragen speciale aandacht voor de veiligheid in de wijken
en het openbaar vervoer. De brede buurtschool in basisonderwijs en voortgezet
onderwijs kan op buurtniveau bij uitstek bijdragen aan het versterken van
de sociale cohesie en daarmee aan het tegengaan van onveiligheid. Dit is een
meer fundamentele aanpak, die de voorzieningen voor kinderen, ouders en docenten
bij elkaar brengt. Bovendien worden in dit kader deskundigen ingeschakeld
om de problemen aan te pakken zodat er geen oneigenlijke taken meer bij de
school liggen. Ook daarvoor trekken wij extra geld uit, in combinatie met
de aanpak van de wachtlijsten voor justitiële jeugdinrichtingen, de sociale
opvang van (ex)psychiatrische patiënten, veiligheid in het openbaar vervoer
en de rampenbestrijding. Ook dat punt is hier veelvuldig aan de orde geweest,
maar er is nog steeds geen voorziening getroffen.De contramal van de sterke verstedelijking en de terechte en ambitieuze
investeringen in infrastructuur is de noodzaak van investeringen in een robuuste
ecologische hoofdstructuur. Parallel daaraan is de noodzaak van de bestrijding
van verdroging van natuurgebieden. Op dat punt heb ik voorstellen ter waarde
van 45 en 30 mln. die overigens ook vaak niet eens genoeg zijn om in ieder
geval de ambities die het kabinet sinds jaar en dag heeft te realiseren.Aanvullend vraag ik met anderen het kabinet hoe het de belofte uit het
regeerakkoord – meer economische groei is meer vervuiling en dus meer
beleid om dat te compenseren – waar denkt te kunnen maken.Ten slotte, voorzitter, rijkdom is ongelijk verdeeld, binnen ons land,
maar ook over de wereld. Wij hebben bij de Najaarsnota al gevraagd om een
extra impuls voor schuldaflossing en gelukkig doet het kabinet dat nu ook.
De heer Vendrik vroeg om 220 mln., het kabinet schrijft op 23 mei dat er 655
mln. wordt kwijtgescholden. Ik vraag of wij over hetzelfde spreken. In ieder
geval hulde voor het kabinetsstandpunt, maar ook hoe het zit met de financiering
van CDM, de klimaathulp aan ontwikkelingslanden die wij niet meer uit de zuivere
hulp willen laten komen. Dit onderdeel van het regeerakkoord wordt internationaal
eenvoudig niet gepikt en ik denk dat daarop zo langzamerhand ook een politiek
signaal van het kabinet moet worden gegeven. Ik hoorde van een collega dat
minister Pronk hedenmiddag heeft onthuld dat dit voortaan uit de ODA-middelen
zal komen en dat juichen wij zeer toe.Voorzitter! Ik kom hiermee bijna bij de afronding van mijn betoog. De
hoofdzaak blijft investeren in het oplossen van de knelpunten en met name
de arbeidsmarktsfeer.De voorzitter:U had al eens "ten slotte" gezegd en u bent al een eind over uw spreektijd
heen!De heer Crone (PvdA):En ik verwacht ook daar een ruimhartig antwoord van onze financieel directeur
op!De heer Bakker (D66):Mevrouw de voorzitter! In dit debat lopen eigenlijk drie discussies door
elkaar heen. In de eerste plaats de ruimte voor overheidsuitgaven in het jaar
2000 – het eigenlijke onderwerp van dit debat – de overheidsuitgaven
in de begroting 2001 en zelfs daarna...De heer Dijkstal (VVD):Voorzitter! Heeft de heer Bakker de indruk dat hetgeen zojuist zo allemaal
door de heer Crone aan wensen is uitgesproken valt binnen het bedrag dat de
regering op tafel heeft gelegd of dat dit een extra claim is voor meer geld?De voorzitter:Mijnheer Dijkstal, gezien de tijd geef ik de heer Bakker niet de gelegenheid
om daarop te antwoorden anders dan binnen zijn eigen spreektijd. Hij mag dus
zelf uitmaken of hij wel of niet op uw vraag ingaat!De heer Bakker (D66):Dat past dan mooi in de zin die ik net uitsprak, want voor de overheidsuitgaven
in de begroting 2001 kunnen wij alle voorschotjes geven die wij willen, mede
naar aanleiding van het doorkijkje en wij hebben inmiddels al heel wat Wehkampcatalogi
langs zien komen, maar het echte debat daarover vindt natuurlijk plaats in
september na de presentatie van de begroting. Ten slotte noem ik nog de discussie
over de inkomstenkant.Opmerkingen over volgend jaar zijn dus voorschotjes en ook als zodanig
te beschouwen. Over de inkomstenkant zou ik slechts nog willen opmerken dat
de opvatting van de D66-fractie is dat de afgesproken 50-50-verdeling uit
het regeerakkoord echt achterhaald is en dat lijkt iedereen ook te vinden.
Toepassing van de formule zou betekenen 8,5 mld. extra ruimte voor lastenverlichting
in 2002 en daar zit niemand op te wachten en het zou ook nog onwenselijk zijn,
maar formeel geldt dat nog steeds.Veel nadruk willen wij leggen op de staatsschuld. U kent onze pleidooien
over een midterm review, maar de discussie zal in het kabinet en daarna in
de Kamer later in het jaar plaatsvinden.Dan de opmerkingen over dit jaar. Zoals gezegd heeft het kabinet 5,6 mld.
uitgetrokken voor extra uitgaven in het jaar 2000. Nu komen er tal van wensen
op tafel en ik zal er straks ook nog wel enkele noemen, maar van belang is
natuurlijk wel de vraag of dit het nu voor het jaar 2000 is of dat er nog
extra ruimte is. Het kabinet heeft de Voorjaarsnota gepresenteerd op basis
van de gegevens en inzichten van april en inmiddels hebben wij een koninginne-MEV
in de kranten zien verschijnen waarin het planbureau een vele hogere raming
maakt en becijfert dat er dit jaar nog een extra meevaller zou zijn van 1,5
mld. Het is dus van belang om te weten hoe de regering daar tegenaan kijkt.Vervolgens de vraag in hoeverre die 5,6 mld. voor dit jaar ook inderdaad
nog kunnen worden uitgegeven, want er zijn nog maar zes maanden te gaan. Organiseren
wij straks weer onze eigen meevallers voor de Najaarsnota? Graag op dit punt
een helder antwoord in plaats van het heel summiere dat wij in de schriftelijke
antwoorden hebben gehad.Het volgende punt betreft de bezuinigingen en de voortgang daarvan. Een
aantal bezuinigingen moet er echt komen omdat ze bedoeld zijn om verbeteringen
tot stand te brengen, bijvoorbeeld in de uitvoering van de sociale zekerheid.
Daar zit zo ontzettend veel dubbeling in dat in de loop van deze kabinetsperiode
een bedrag van 500 mln. wordt verdiend. Het gaat puur over de uitvoering.
Dat loopt vreselijk achter. Het is te betreuren voor het werk en ook voor
de ruimte voor nuttiger zaken. Sterker nog: er wordt extra
geld uitgegeven om dan later tot een onduidelijk punt van mogelijke bezuinigingen
te komen. Ik constateer dat het kabinet die voorlopig niet tot uitvoer brengt.
Hetzelfde geldt voor de wens om de gemeenten meer verantwoordelijk te maken
voor de bijstandsuitgaven. Ook dat wordt op termijn gesteld. Aan de ene kant
komt er veel extra geld bij, maar het kan niet zo zijn dat dingen die wij
met z'n allen zinvol vinden en die geld opleveren op termijn worden gezet.In theorie bestaat de mogelijkheid om de ruimte voor dit jaar te vergroten.
Als wij staatsdeelnemingen verkopen of telefoonfrequenties veilen dan komen
er grote bedragen vrij. In beginsel zijn er dan twee opties. Het kabinet zegt
dat er geen optie is. De discussie over het FES moet later dit jaar nog worden
afgerond. Het kan rechtstreeks naar de staatsschuld of eventueel een deel
rechtstreeks naar het FES. Men kent onze positie die pragmatisch is en niet
vanuit theologische principes wordt gevoerd. Zelfs als alles naar de staatsschuld
gaat, is al dit jaar een extra inkomstenpost in het FES te verwachten die
via het bruggetje van De Graaf in beginsel eenvoudig over te hevelen is naar
de rijksbegroting. Tegen de achtergrond van een aantal wensen die hier zijn
geuit lijkt het mij van belang om van het kabinet morgenochtend heel helder
te horen hoe het daar tegenaan kijkt.De heer Balkenende (CDA):Ik verwijs naar de brief van 9 juni van de minister van Financiën.
U spreekt over de verkoop van telefoonfrequenties en het FES. De lijn die
het kabinet schetst is helder. Als je meer wilt uitgeven, dan moet je de zaak
gaan oprekken. Deelt u het citaat uit de brief van de minister over de aanwending
van de middelen van de UMTS-frequenties – het gaat naar de staatsschuld
en de rente naar het FES – of vindt u dat een verandering noodzakelijk
is?De heer Bakker (D66):Ik vind dat wij over die soort zaken niet al te principieel moeten doen
en praktisch moeten zijn. Als er goede plannen zijn in het kader van de ICT,
dan ben je zot om dat geld via een omweg beschikbaar te stellen.De heer Balkenende (CDA):U neemt afstand van de scherpte van de brief? Anders kan ik uw woorden
niet interpreteren.De heer Bakker (D66):Met dien verstande dat ik de voorkeur voor de staatsschuld wel kan begrijpen.
Als er goede plannen liggen – ik hoor spreken over algemene plannen,
maar ik zie weinig concrete plannen – moet het mogelijk zijn om daarmee
praktisch om te gaan. Zelfs via de staatsschuld komt er eventueel nog extra
geld beschikbaar, dit jaar en komende jaren.Ik kom te spreken over de arbeidsmarkt. Hier moet ik de noodklok luiden.
Ik begin met de marktsector. Morgen is er het voorjaarsoverleg. Als de voortekenen
niet bedriegen, dan gaat het weer het gebruikelijke rituele karakter dragen.
Vooral van de kant van werkgevers zien wij de afgelopen maanden heel weinig
commitment voor de oplossing van een aantal problemen op de arbeidsmarkt,
problemen die zij wel signaleren. Ze leiden tot oplopende lonen in en vooral
buiten de CAO's. Dat is heel vervelend voor de winstgevendheid. Bovendien
kunnen de mensen niet worden gevonden. Als het gaat over de WAO – mensen
die nog wat kunnen ook de gelegenheid bieden tot werk – of over werkloosheid
van minderheden, dan horen wij heel veel plechtige woorden, maar zien wij
heel weinig werkelijk commitment. Als ik het afgelopen jaar overzie, hoor
ik vooral gas geven en gastarbeiders, maar die andere problemen hoor ik werkgevers
niet naar voren brengen. Ik heb niet veel vertrouwen in dat voorjaars- en
najaarsoverleg. Is het niet een zinloze gewoonte? Er wordt door de overheid
extra geld uitgetrokken voor de integratie van WAO'ers, maar het probleem
is juist, dat wij dat geld amper effectief kunnen wegzetten.Trouwens, wat de WAO betreft; wij kennen staatssecretaris Vermeend als
een heel doortastend man, maar hij zit nog niet op Sociale Zaken en Werkgelegenheid
of hij stelt de beslissing twee jaar uit. Hij stelt eerst een commissie in,
dan wil hij een SER-advies en dan kan er in 2002 eventueel besloten worden
over de toekomst van de WAO. En hij heeft een MKB-convenant gesloten. Het
MKB zei: wij hebben 20.000 vacatures die wij niet vervuld krijgen. Goed, zei
de staatssecretaris: dan ga ik 20.000 plaatsingen in een halfjaar organiseren.
Het convenant is twee maanden geleden afgesloten. Tot op de dag van gisteren
zijn er 12 allochtonen geplaatst. Dat betekent dat er vanaf vandaag totdat
het halve jaar om is, nog 19.988 mensen, oftewel 166 mensen per dag, moeten
worden geplaatst.Tegen die achtergrond vind ik het, eerlijk gezegd, van werkgevers nogal
huichelachtig om te praten over hoge loonontwikkelingen, met name als het
gaat om de CAO's. Als het buiten de CAO's gaat, zijn ze direct verantwoordelijk.
Ik meen dat, tegen de huidige economische achtergrond en de wat oplopende
inflatie, de looneisen die wij nu horen – ook voor volgend jaar –
geen onmatige eisen zijn en zeker niet als ik dit afzet tegen de geringe bereidheid
en concrete actie van werkgevers om serieus wat te doen.De heer Balkenende (CDA):Ik herinner mij dat, toen ik net in de Kamer zat, er ook een debat over
de loonontwikkeling werd gevoerd. De heer Bakker zei toen: het is niet aan
ons om te treden in de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers.
Wij moeten zelfs geen uitspraak doen over loonontwikkeling. Nu geeft de heer
Bakker een inhoudelijk oordeel over wat aan het loonfront gebeurt. Ik kan
dit niet goed plaatsen.De heer Bakker (D66):Dat is juist. Ik doel op de huichelachtigheid van het aan de ene kant
niet willen leveren van wat iedere keer tijdens het voor- en najaarsoverleg
plechtig wordt beloofd en op het aan de andere kant wel mekkeren over eventueel
4% loonontwikkeling, die in de huidige situatie niet als onmatig kan worden
beoordeeld, terwijl in de tussentijd de eigen beloningen onmatig hoog worden
opgeschroefd. Ik heb de grote spanning tussen die verhouding ter discussie
willen stellen en dat laat onverlet dat wij natuurlijk niet over de lonen
gaan.Zo mogelijk nog ernstiger is de situatie in de publieke sector. Mensen
vertrekken naar het bedrijfsleven. Daar zijn mensen tekort. Ze zijn moeilijk
te interesseren voor werk in de publieke sector en dat probleem speelt op
alle niveaus. Ik noem de rijksambtenaren en de politie, maar zeker het onderwijs
en de zorg kampen met grote problemen. Hier zijn natuurlijk goede CAO's,
ook in de secundaire sfeer, voor nodig. In de onderwijs-CAO zijn die afspraken
in de secundaire sfeer gelukkig ook tot stand gekomen, zij het dat het met
de vulling daarvan harder mag lopen. In beginsel is daar echter de goede weg
ingeslagen. De komende maanden krijgen wij de zorg-CAO. Ik meen echter dat
de publieke sector als totaal meer nodig heeft. Het bedrijfsleven loopt zich
het vuur uit de sloffen om mensen binnen te halen. Het kan zo gek niet zijn:
je krijgt een lease-auto of een cruise naar de Caraïben als je maar gedurende
enige tijd bij ze wil komen werken. Bij de algemene politieke beschouwingen
is een motie-Rosenmöller/De Graaf met algemene stemmen aangenomen. In
de motie wordt het kabinet gevraagd de overheid het instrument in handen te
geven van een mogelijke kwijtschelding of overname van de studieschuld als
mensen gedurende een aantal jaren in de collectieve sector gaan werken. Dat
vind ik een buitengewoon nuttig instrument om het werken in de collectieve
sector aantrekkelijk te maken. Eerlijk gezegd, vind ik het teleurstellend
dat het kabinet er tot dusver niet op geantwoord heeft en er ook geen actie
op heeft ondernomen. Het lijkt mij dat wij daarop bij de afronding van dit
debat aanstaande donderdag zullen terugkomen.Ik wil nog een aantal opmerkingen over de zorg maken. Hierover bestaat
een divers beeld, ook tegen de achtergrond van de financiële verantwoording
van verleden week. In onderdelen van de zorgsector worden successen geboekt.
De wachttijden voor bepaalde operaties lopen terug en in de gehandicaptensector
komen meer plaatsen beschikbaar, na een uitspraak van de rechter overigens,
maar wij zijn er nog lang niet. In de thuiszorg is de voortgang nog beperkt,
evenals bij een aantal andere verrichtingen in de sfeer van de ziekenhuizen.
Hierover komt echter nog een apart overleg. Ik beperk mij dus tot een aantal
staccato opmerkingen. Ik noem de mogelijkheid van een goede CAO. Ik zei al
dat wij hier niet onderhandelen. Dat doen de zorgwerkgevers binnen de kaders
van het kabinet. De urgentie van het arbeidsmarktprobleem moet echter ook
hier, net als in het onderwijs, richtinggevend zijn in de onderhandelingen.
Ik denk aan de mogelijkheden van functiewaarderingssystemen, die vaak al uitgevoerd
zijn, maar nog niet gefinancierd en vertaald in de werkelijke arbeidsvoorwaarden.
Dat geldt voor de verzorgingshuizen, de jeugdhulpverlening en de gehandicaptenzorg,
waar de zorgzwaarte in de afgelopen jaren zeer is toegenomen.De zorgsector heeft bij het regeerakkoord veel extra geld gekregen. Daarbij
is voorrang gegeven aan de care van ouderen en gehandicapten. In die keuze
konden en kunnen wij ons vinden. Daar waren de wachttijden en de verschraling
van de zorg namelijk het meest schrijnend.De heer Marijnissen (SP):Ik heb de heer Bakker nu een aantal keren horen spreken over de zorg en
de arbeidsvoorwaarden in die sector. Ik meen mij echter van hem een uitspraak
te herinneren dat er in de zorg soortgelijke arbeidsvoorwaarden als in het
onderwijs moeten gelden.De heer Bakker (D66):Ik kan mij zo'n uitspraak niet herinneren.De heer Marijnissen (SP):Als ik de zorg met het onderwijs vergelijk, zie ik dat een gediplomeerd
verpleegkundige in het ziekenhuis ƒ 3180 tot ƒ 4429 verdient
en een onderwijzer ƒ 4089 tot ƒ 5902. Dat is een gigantisch
verschil. Als je dat probeert gelijk te trekken, kom je uit op een totaalbedrag
van 7 mld. Het is dus wel heel aardig wat de heer Bakker zegt, maar dat kost
geld. Waar wil hij dat vandaan halen?De heer Bakker (D66):Allereerst heb ik die uitspraak bij mijn weten nooit gedaan. Een dergelijke
uitspraak zou ook wat raar zijn, omdat ik niet kan beoordelen of het werk
van een verpleegkundige even zwaar is als dat van een onderwijzer. Voorts
gaan wij daar niet over. Als wij de schrijnende situatie op de arbeidsmarkt
in de publieke sector willen verbeteren, moet daar natuurlijk de komende jaren
wel geld voor komen. Dat regelen wij hier niet even in een begroting. Dat
is aan de orde in het overleg tussen kabinet, werkgevers en werknemers. In
het algemeen willen wij wel dat men in de primaire en de secundaire sfeer
met de markt kan concurreren. Nogmaals, dat kost geld. Wij hebben dan ook
niet voor niets bij de presentatie van onze plannen in februari, het geheel
van de begrotingssystematiek overziend, gezegd dat, als daarvoor onvoldoende
ruimte is, dit voor ons eventueel een reden is om het schot in de Zalmnorm
eenmalig te verzetten. Wij hebben die discussie hier al eens gevoerd en ik
durf dit te herhalen. Ik vermoed wel dat er met het oog op de ontwikkeling
van de meevallers in de afgelopen maanden de nodige mogelijkheden zijn voordat
wij dat punt bereiken. Als gezegd wordt dat daarvoor veel extra geld nodig
is, ben ik het daarmee eens. Ik herhaal dat wij hier niet de CAO's bepalen
en evenmin de loonschalen.De heer Marijnissen (SP):Maar wij bepalen wel de voorwaarden waarop de werkgevers in de zorg kunnen
onderhandelen. Laten wij daar duidelijk over zijn. U moet niet aan de ene
kant zeggen dat wij er niet over gaan en aan de andere kant dat wij wel de
voorwaarden moeten scheppen. Als u de voorwaarden wilt scheppen, kost dat
bakken met geld. U kunt tegen deze achtergrond de heer Crone geen reprimande
geven als hij een paar dingetjes opsomt, die nog maar eentiende van het geheel
zijn. U spreekt in dat verband over schuld aan onze kinderen. Dat is de essentie
van de discussie, ook bij de Zalmnorm en de schotten! Uw fractie wenst toch
ook prioriteit te geven aan aflossing van de staatsschuld? Daarmee fourneert
u niet het geld om de problemen in de zorg, die u ook signaleert en die u
mede hebt veroorzaakt, daadwerkelijk op te lossen.De heer Bakker (D66):Ik gaf de heer Crone geen reprimande, maar ik ging in op zijn opmerking
dat het aflossen van de staatsschuld neerkomt op rentenieren. Dat vind ik
onzin. Met het aflossen van de staatsschuld worden komende generaties namelijk
in staat gesteld om eigen keuzen te maken. Als het echter gaat om een serieuze
arbeidsmarkt in de publieke sector, hoort u mij niet bestrijden dat daar veel
geld voor nodig is. U zult ook in onze voorstellen van afgelopen februari
zien dat wij de secundaire sfeer noemen. Daarmee hebben wij de regel dat wij
ons niet met CAO's bemoeien al een beetje doorbroken. Wij spreken in onze
voorstellen ook over de primaire sfeer, maar wij hebben dat niet gekwantificeerd,
omdat dit het CAO-overleg betreft. Wij hebben dus in zowel
de primaire als de secundaire sfeer behoorlijke inspanningen willen doen.
U moet echter niet denken dat dit in één jaar goedgemaakt kan
worden; dat is een proces van een aantal jaren. Wij moeten het overigens wél
inzetten.De heer Vendrik (GroenLinks):In het verhaal van D66 in februari pleitte u voor extra uitgaven in de
orde van 6,7 mld. in 2002. Wij hebben nu een beeld van de ruimte in 2002 binnen
het uitgavenkader; deze is 1 mld. U hebt 1 mld. ruimte in 2002, terwijl u
6,7 mld. wilt uitgeven. Conform uw eigen opstelling moet u nu dus pleiten
voor herziening van het begrotingskader, door een eenmalige verschuiving van
het schot, een andere meevallerregeling etc. Waar blijft dat betoog van D66?De heer Bakker (D66):Zoals u zich zult herinneren, was die ruimte van 6,7 mld. exclusief de
primaire loonontwikkeling in de CAO's. Die hadden wij erbuiten gezet. Verder
hebt u er gelijk in dat wij voor 2001 en 2002 rekening moeten houden met een
oplopende loonontwikkeling. Dit is op zichzelf overigens een bijdrage aan
het probleem en hiermee is dus een deel gerealiseerd. Is dit genoeg? Nee,
waarschijnlijk niet. Zeker in de secundaire sfeer zullen wij misschien meer
moeten doen. Ik heb al gezegd dat wij over 2001 en 2002 praten tijdens de
algemene beschouwingen. Dan kunt u een concrete afweging van ons verlangen.
Wat ik nu van de minister vraag, is voor de zorg een behoorlijke ruimte ter
beschikking te stellen om, net als voor het onderwijs is gebeurd, het nodige
te doen en een stap vooruit te zetten.De voorzitter:U kunt nog een heel korte vraag stellen, mijnheer Vendrik. Anders gaan
wij, gezien de tijd, morgenvroeg verder. Dat vind ik ook best.De heer Vendrik (GroenLinks):Uw pleidooi voor een midterm review, meerdere keren herhaald in de afgelopen
tijd, ging over de Voorjaarsnota. Die gelegenheid moest aangegrepen worden
om meerjarig meer ruimte te creëren, waarvoor u een bedrag van 6,7 mld.
hebt genoemd. Nu verplaatst u het naar de Miljoenennota. Ik kan u op een briefje
geven dat deze geen beeld voor 2002 geeft. Gaan wij nu de boel almaar voor
ons uitschuiven? Zonder structureel beleid blijft de ruimte van 1 mld. binnen
het uitgavenkader staan totdat u ingrijpt. Wanneer kunnen wij het ingrijpen
van D66 op dit punt tegemoetzien?De heer Bakker (D66):Laten wij om te beginnen vaststellen dat het kabinet voor dit jaar 5,6
mld. extra uitgeeft en in een doorkijkje naar komende jaren uitkomt op soortgelijke
bedragen. Hiermee is een belangrijk deel gerealiseerd. Verder ben ik het met
u graag eens over die midterm review. U hebt mij die vele malen horen bepleiten,
ook in februari. Ik had vandaag een aantal andere punten geselecteerd om opmerkingen
over te maken, want ik weet wel dat wij over het hele verhaal van de inkomstenmeevallers,
de lastenverlichting, de staatsschuld enzovoorts de komende maanden praten.
Wat mij betreft doen wij het vandaag, maar ik constateer dat ik er samen met
u tamelijk alleen in sta. Ik betreur het, maar het is niet anders vandaag.Ik was bezig met de zorg.De voorzitter:En u was al over uw tijd heen.De heer Bakker (D66):Daar ga ik niet met u over in discussie, maar ik ben twaalf minuten geïnterrumpeerd.De voorzitter:Ik zet de klok altijd stil als u wordt geïnterrumpeerd. Dat doe ik
bij iedereen, dus ook bij u.De heer Bakker (D66):Dat is juist. Ik was bij de zorg en heb nog een paar opmerkingen daarna,
die heel beperkt zullen zijn.Ik zei dat de ziekenhuissector het in vergelijking met de caresector met
minder middelen moet doen, namelijk amper meer dan wat nodig is om de demografische
ontwikkelingen op te vangen. Waar het geld wel ingezet is, lopen de wachttijden
fors terug. Voor andere ingrepen blijven de wachttijden echter onaanvaardbaar
lang. Wij lezen in de krant dat specialisten ondanks beschikbare operatiekamers,
bedden en personeel niet kunnen opereren doordat er geen budget is. Deze artsen
voelen zich gefrustreerd. Ik heb een opmerking over het Koningin Wilhelminafonds
in mijn tekst staan, maar die heeft de heer Marijnissen al gemaakt. Misschien
wordt het tijd om voor deze sector het advies van de OESO eens serieus te
nemen, zoals wij vaak ook voor de economische sectoren doen. Als wachtlijsten
onaanvaardbaar lang blijven, moeten verzekeraars de mogelijkheid hebben, extra
behandelingen te contracteren. Voor de thuiszorg en de gehandicaptenzorg heeft
het kabinet dit onder voorwaarden toegestaan, hiertoe gedwongen door de rechter.
Ik zou zeggen: laten wij de rechter nu eens voor zijn.Een laatste hoofdpunt betreft de relatie tussen de economische groei en
de milieuontwikkeling, die ook in het regeerakkoord wordt gelegd. Wij hadden
voor dit jaar 2,75% economische groei geraamd; de laatste raming is nu 4,5%.
Het kabinet doet wel ietsje extra, maar echt ambitieus is het allemaal niet
en eigenlijk komt het vooral neer op het dichten van de gaten bij de CO2-regeling en bij de natuurontwikkeling. Dit vinden wij teleurstellend.
Als het ons gaat om de kwaliteit van Nederland, ook in de toekomst, is het
de moeite waard, een sprong vooruit te maken en niet langer achter de feiten
aan te hollen, maar de feiten zelf te maken.Wij maken een groot nationaal bereikbaarheidsoffensief, waarin wij ambitieuze
plannen voor langere tijd op de rails zetten. Wij pleiten daarnaast voor een
nationaal natuuroffensief, waarin een aantal doelstellingen wordt gerealiseerd.
Dat kan bijvoorbeeld dit jaar eenmalig via een behoorlijke storting in het
groenfonds. Het gaat dan niet alleen over het inhalen van de achterstand bij
de realisering van de EHS, maar ook over een versnelling. Ernstig natuurverstorende
activiteiten, zoals de kokkelvisserij in de Waddenzee, moeten worden uitgekocht.
Verdroging moet ook echt bestreden worden. Agrarische vernieuwing en natuurbeheer
moeten worden gekoppeld aan natuurbeleid. De tekortschietende fondsen moeten
daarbij worden betrokken, want de regelingen zijn zwaar overtekend.Voorzitter! Ik noem puntsgewijs enkele onderwerpen waarop mogelijk in
de afronding van het debat nog wordt teruggekomen. Allereerst het monumentenfonds.
Wij krijgen ernstige signalen dat het in 1995 gevulde fonds weliswaar een
klein beetje aangevuld is, maar nog steeds zwaar onvoldoende geld bevat. Bij de behandeling van de kabelnota hebben wij gesproken over het fonds
voor de toekomst. Daarbij gaat het onder meer om innovatie, elektronische
snelweg, e-culture en het IT-privé-project met een fiscale regeling.
Graag krijg ik van het kabinet een doorkijkje.Over het onderwijs heb ik weinig gezegd. Dat is geen indicatie van het
belang dat wij eraan hechten. Ik noem de schoolbudgetten, het VMBO, het vernieuwingsfonds
in het fundamenteel onderzoek en taalonderwijs en inburgering als belangrijke
prioriteiten.Ten slotte noem ik de lokale omroep. Eigenlijk wil ik dit debat daarvoor
niet gebruiken, maar het debat met de staatssecretaris voor mediabeleid stagneert
steeds door het ontbreken van de minister van Financiën, die de onderhandelingen
met VNG en IPO doet. Ondanks de toezegging van het kabinet, vooruitlopend
op de fiscalisering, dat het niet de bedoeling was om die ontwikkeling van
informatie op lokaal en regionaal niveau te korten, zijn de ontwikkelingsmogelijkheden
toch beperkt. Wij menen dat de toezegging gestand moet worden gedaan. Bij
motie of amendement zullen wij de zaak trachten te repareren.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De minister zal morgenochtend antwoorden.Sluiting 23.19 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-5683-5704.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl