Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht (23682).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 143-152

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-11-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 5, pagina 143-152

07-11-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23682Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

5de vergadering; 7 november 1995Pagina 141-141
Lijst van besluiten (dinsdag 7 november 1995)Pagina 165-165
Herdenking minister-president RabinPagina 141-142
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de Wet afschaffing malus en bevordering reïntegratie (24221), te weten: de motie-Van de Zandschulp c.s. met verzoek tot reparatiewetgeving ter zake van onbedoeld nadelige gevolgen na hernieuwde uitval (24221, nr. 1d).Pagina 143-143
Herdenking J. KassiesPagina 142-143
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 7 november 1995)Pagina 165-167
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Auteurswet 1912 en de Wet op de naburige rechten in verband met de richtlijn van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 19 november 1992, PbEG 1992, L 346/61, betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom (23247).Pagina 152-165
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht (23682).Pagina 143-152

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht (23682).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! In 1985 is in het Wetboek van Strafrecht artikel
240b opgenomen. Het artikel bevat een aparte strafbaarstelling van wat gewoonlijk
"kinderpornografie" wordt genoemd. Het gaat daarbij om bepaalde handelingen,
zoals vervaardigen en invoeren, met betrekking tot een afbeelding van een
seksuele gedraging, waarbij iemand betrokken is die kennelijk de leeftijd
van zestien jaar nog niet heeft bereikt.
 
 In de loop van de tien jaren dat men ervaring heeft opgedaan met deze
strafbepaling, bleek geleidelijk dat deze strafbaarstelling niet in alle opzichten
het beoogde effect had. Daarnaast bleek uit onderzoeken aan het begin van
de jaren negentig dat kinderporno een veel omvangrijker en ernstiger verschijnsel
was, dan men halverwege de jaren tachtig had gedacht. Het bericht dat vanmorgen
in de Volkskrant stond, bevestigt dat nog eens. Grote hoeveelheden porno,
waaronder kinderporno, zijn namelijk aangetroffen.
 
 Het voor ons liggende wetsvoorstel beoogt artikel 240b van het Wetboek
van Strafrecht in drie opzichten aan te scherpen. Allereerst wordt het wettelijk
strafmaximum verhoogd van drie maanden gevangenisstraf tot vier jaar gevangenisstraf
en van een geldboete van de derde categorie tot een boete van de vijfde categorie.
Deze verhogingen brengen mee dat een aantal belangrijke dwangmiddelen mogelijk
worden: voorlopige hechtenis, huiszoeking en strafrechtelijk financieel onderzoek. 
 
 Voorts vervalt het vereiste van, kort gezegd, de opzet gericht op de publiciteit.
Niet langer hoeft bewezen te worden dat iemand kinderporno in voorraad heeft
om die te verspreiden of openlijk ten toon te stellen. Het enkele vervaardigen
of in voorraad hebben van een afbeelding die onder deze strafbepaling valt
is al strafbaar. Het laten vervallen van dit vereiste brengt mee dat vervolging
in veel meer gevallen kans van slagen zal hebben.
 
 Ten slotte wordt de huidige strafbepaling aangescherpt, zodat er een aparte
bepaling komt over het "beroep of gewoonte maken van". Daarvoor komt een apart
verhoogd strafmaximum van zes jaar.
 
 Tijdens het plenaire debat in de Tweede Kamer over dit wetsvoorstel –
ik citeer haar op blz. 4005 van de Handelingen – heeft de minister gezegd:
 
 "Wij moeten in dit debat trachten zo duidelijk mogelijk de lijn te trekken
tussen wat nu wel strafbaar is en wat niet. Ik ben het met iedereen eens die
zegt dat de ruimte voor interpretatie in dit geval zo gering mogelijk moet
zijn, omdat wij mensen niet onnodig moeten onderwerpen aan een strafrechtelijke
procedure terwijl later wordt gezegd dat het feit natuurlijk niet onder artikel
240b Strafrecht valt".
 
 Tot zover de minister. Wij zijn het natuurlijk volledig met haar eens
dat zo duidelijk mogelijk moet zijn wat nu wel strafbaar is en wat niet. Helaas
moeten wij constateren dat de minister zelf de zekerheid en duidelijkheid
die ten aanzien van de interpretatie van deze strafbepaling tot stand was
gebracht door de parlementaire behandeling in de Tweede Kamer heeft doen verdwijnen
door de inhoud van haar antwoorden in de nota aan deze Kamer.
 
 De onzekerheid die door de beantwoording van de minister is ontstaan,
betreft de cruciale vraag: wat valt onder het bestanddeel "afbeelding van
een seksuele gedraging"? In plaats van ons nu in allerlei casuïstiek
te begeven zoals in de Tweede Kamer is gebeurd, wil ik deze vraag bespreken
aan de hand van de tekst van de bestaande wet en van het voorliggende wetsvoorstel
en aan de hand van de toelichtingen op het wetsvoorstel. Daarbij verdient
opmerking dat het voorliggende wetsvoorstel geen wijziging aanbrengt in het
bestanddeel "afbeelding van een seksuele gedraging". Dit blijft luiden zoals
het in 1985 in de wet is opgenomen. De wijziging betreft een ander deel van
de delictsomschrijving, namelijk de opzet tot publiciteit. In de memorie van
toelichting, die op naam staat van onze huidige collega Hirsch Ballin, wordt
als primair doel van het wetsvoorstel aangegeven de bestrijding van seksueel
misbruik van kinderen. Daarbij wordt gesteld dat aan de gedraging van artikel
240b Strafrecht een van de zedendelicten van artikel 242 en volgende ten grondslag
moet liggen. De memorie van toelichting heeft het over "het onderliggende
zedendelict".
 
 Van dit voortbouwen op artikel 242 en volgende, de zedendelicten, heeft
de huidige minister expliciet afstand genomen. Ik verwijs naar de nota aan
de Tweede Kamer op blz. 10. De minister vindt dat door het vastknopen aan
de zedendelicten van artikel 242 en volgende de bescherming van artikel 240b
te zeer wordt beperkt. Zij zegt uitdrukkelijk dat ook in geval van een niet
strafbare seksuele gedraging sprake kan zijn van seksueel misbruik. Dit is
een duidelijk standpunt. De minister is natuurlijk ten volle gerechtigd om
dit standpunt in te nemen. Zij zegt in de nota aan de Tweede Kamer dat de
strekking van artikel 240b is de bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik.
Zij onderschrijft wat in 1985 de toenmalige minister van Justitie, onze huidige
collega Korthals Altes, bij de bespreking van het toen voorgestelde nieuwe
artikel 240b in deze Kamer heeft opgemerkt. Zij citeert hem met instemming
als volgt:
 
 "Die bepaling wil iedere uiting die tot stand is gekomen door middel van
seksueel misbruik van kinderen strafbaar stellen."
 
 Voorzitter! Talloze malen wordt in de nota aan de Tweede Kamer herhaald
dat dit de strekking is van artikel 240b Strafrecht: bescherming van kinderen
tegen seksueel misbruik. Wat lezen wij dan tot onze grote verbazing in de
nota aan deze Kamer? Daarin schrijft de minister – ik citeer haar op
blz. 3 – in antwoord op vragen van GroenLinks:
 
 "Voor zover de aan het woord zijnde leden – dat zijn dus de leden
van GroenLinks – tot uitdrukking beogen te brengen dat afbeeldingen
die niet tot stand zijn gekomen door middel van seksueel misbruik van kinderen
buiten de reikwijdte van de strafbepaling vallen, kan ik hen hierin niet volgen.
Ik ben van oordeel dat bescherming van in dezen te beschermen belangen in
onvoldoende mate is verzekerd indien de reikwijdte van artikel 240b beperkt
zou worden tot de gevallen van seksueel misbruik van kinderen."
 
 Even later zegt zij dan nog eens: "Strafrechtelijk optreden tegen publikatie
van een afbeelding van een seksuele gedraging waarbij een jeugdige is betrokken
moet mogelijk zijn, ook al is de afgebeelde jeugdige niet misbruikt."
 
 Voorzitter! Dit is niet te begrijpen. Waarom doet de minister dit? Waarom
maakt zij iets wat redelijk duidelijk is volstrekt onduidelijk door de beantwoording
die zij in deze Kamer geeft? Waarom maakt zij deze ommezwaai en nog wel zonder
enige toelichting? In de nota aan onze Kamer doet de minister het voorkomen
dat zij dit al in de Tweede Kamer heeft gezegd. Zij verwijst naar haar nota
aan de Tweede Kamer op blz. 9 en volgende. Daar staat echter niet te lezen
dat er geen seksueel misbruik moet hebben plaatsgevonden. Daar gaat het om
de jurisprudentie van de Hoge Raad, onder meer de beschikking van 6 maart
1990, NJ 1990, 667, en van een enkele civiele rechter in het kader van een
actie uit onrechtmatige daad. In die jurisprudentie wordt geoordeeld dat het
bij artikel 240b gaat om het zinnenprikkelende karakter van de afbeelding.
De minister neemt zeer terecht afstand van deze jurisprudentie. Wij zijn het
met haar eens dat het niet gaat om de bescherming van de kijker tegen kennisneming
van zinnenprikkelende afbeeldingen. Het gaat om de bescherming van de jeugdige.
 
 In de passage in de nota aan de Tweede Kamer waarnaar de minister verwijst,
valt niet te lezen dat zij niet langer zou vasthouden aan het criterium van
seksueel misbruik. Bovendien zegt zij na deze passage in de nota aan de Tweede
Kamer nog vele malen dat artikel 240b beoogt kinderen te beschermen tegen
seksueel misbruik. Door deze uiteenlopende beantwoording is de strekking van
het voorliggende wijzigingsvoorstel onduidelijk geworden. Het is natuurlijk
van enorm belang voor iedereen die in de praktijk met het wetsvoorstel te
maken krijgt dat duidelijk is wat het wetsvoorstel nu precies beoogt te verbieden. 
 
 Nog een andere onduidelijkheid doet zich voor, zij het van veel geringere
orde. Ik moet er toch over praten, ook al komt het misschien erg pietepeuterig
over. In de nota aan de Tweede Kamer staat op twee plaatsen het woord "seksueel"
in de term "seksueel misbruik" tussen haakjes. Van een juridisch stuk dat
bedoeld is om de strekking van een wetsvoorstel te verduidelijken mag men
verlangen dat wordt aangegeven waarom nu eens wel en dan weer niet hetzelfde
woord tussen haakjes wordt geplaatst. Die toelichting wordt in de nota niet
gegeven. Mijn enige conclusie is dan ook dat aan het gebruik van die haakjes
geen enkele betekenis kan worden toegekend, ook al daarom niet omdat na een
keer waarin de haakjes wel gebruikt worden weer vrolijk de term voorkomt zonder
de haakjes.
 
 Voorzitter! Ik wil de minister een paar duidelijke vragen stellen. Staat
zij nog op haar uitdrukkelijk en herhaaldelijk uitgesproken standpunt dat
de strekking van artikel 240b Strafrecht niet is veranderd en ook na deze
wijziging is zoals haar ambtsvoorganger Korthals Altes heeft verwoord in het
citaat dat ik gaf? Zo ja, waarom wijkt zij dan van dit standpunt af door in
de nota aan onze Kamer te stellen dat er geen seksueel misbruik hoeft te zijn?
Zo neen, dus als zij wel de oorspronkelijke strekking van het artikel wil
wijzigen, op welke grond doet zij dit dan? Wat zijn haar argumenten om het
vereiste van seksueel misbruik los te laten? Zijn die argumenten dringend
genoeg om dat te doen? Waarom kennen wij deze argumenten dan niet? Een zeer
belangrijk vraag is: wat vindt de Tweede Kamer, waarin dit niet aan de orde
is geweest, van deze ommezwaai? Kan dat überhaupt wel? Wij moeten toch
ingevolge de Grondwet een wetsvoorstel overwegen zoals de Tweede Kamer dat
aan ons heeft toegezonden? Nu is het wel waar dat de minister in de tekst
van het wetsvoorstel geen wijziging aanbrengt, maar door een totaal andere
interpretatie te geven dan die welke in de Tweede Kamer is gegeven, brengt
de minister wel degelijk een heel belangrijke wijziging aan in het bereik
van dit wetsvoorstel. Het is geen nuancering of een kleine uitbreiding, maar
een andere strekking. Mijn vraag is of de minister denkt dat dit mogelijk
is. Ik heb naar literatuur hierover gezocht, maar dit is kennelijk een totaal
nieuwe vraag, want ik heb daar niets over kunnen vinden. Ik ben dan ook heel
erg benieuwd naar wat de minister hiervan zegt.
 
 Ik stel de minister voor om de uitbreiding van het bereik van artikel
240b nog eens te willen overwegen. Er zijn inderdaad redenen om je af te vragen
of artikel 240b moet worden beperkt tot gevallen van seksueel misbruik. Maar
dan moeten wij daarbij ook het hele scala van andere mogelijkheden onder ogen
zien, waarbij, in de woorden van de minister op blz. 3 van de nota van antwoord
aan deze Kamer, het gaat om een gedraging die schadelijk is voor de jeugdige.
Daaronder vallen immers ook geweld tegen het kind of tegen een ander, bedreiging
met geweld tegen het kind of een derde, de toediening van alcohol of drugs,
waardoor het kind zichzelf niet meer is. Misschien blijkt na die heroverweging
dat aanpassing van artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht met al deze
schadelijke gedragingen niet gewenst is, omdat je dan een zo ruime wetsbepaling
krijgt, dat zij in de praktijk niet meer toe te passen is. Dan bereik je dus
een averechts effect.
 
 Voorzitter! Nog op een ander onderdeel heeft deze minister afstand genomen
van de inhoud van de memorie van toelichting. Op blz. 3 van de memorie van
toelichting wordt gesteld dat het in voorraad hebben van kinderpornografie
door dit wijzigingsvoorstel strafbaar wordt, ongeacht de vraag of zulks geschiedt
op grond van commerciële motieven dan wel voor privé-doeleinden.
In de nota aan de Tweede Kamer op blz. 17 neemt de minister hier afstand van;
zij zegt daar dat er een naar buiten gerichte connotatie moet zijn. Zuiver
privé-bezit is dus niet strafbaar. Mijn vraag aan haar is: is dat ook
niet strafbaar als het gaat om meer dan enkele afbeeldingen van één
of zelfs van meer kinderen? De logica daarvan is ons niet duidelijk. Als de
strafwaardigheid van artikel 240 berust op de bescherming van het kind, dan
is die strafwaardigheid toch ook aanwezig bij puur privé-bezit van
meer dan enkele afbeeldingen van één kind of zelfs van meer
kinderen? Men kan toch niet volhouden dat in zo'n geval sprake is van een
ongeoorloofde inmenging in de privé-sfeer, zoals bedoeld in artikel
8 van het EVRM? Acht de minister ingeval van privé-bezit van meer dan
enkele afbeeldingen van één of zelfs van meer kinderen vervolging
uitgesloten? Zo ja, hoe kan zij dat dan rijmen met de strekking van artikel
240b?
 
 Voorzitter! In het septembernummer van het blad Modem Magazine zijn de
resultaten gepubliceerd van een onderzoek dat dit blad heeft doen verrichten
naar het verspreid worden van kinderporno via Internet. De uitkomsten van
dit onderzoek zijn bepaald niet geruststellend. De aanbieding van kinderpornografie
op Internet blijkt veel vaker voor te komen dan tot nu toe werd verondersteld.
Het is niet alleen een Nederlands probleem. Kranteberichten maken er melding
van dat in de zomer door een actie van de Engelse politie een internationale
organisatie is opgerold die zich bezighield met de verspreiding van kinderpornografie
op Internet. Hoe denkt de minister tegen de verspreiding van kinderporno via
Internet op te treden? Is artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht daarvoor
een voldoende instrument?
 
 In het debat in de Tweede Kamer is er door onder meer de CDA-fractie op
gewezen dat de kennis omtrent de zedendelicten met jeugdigen en alles wat
daarmee samenhangt, in het bijzonder ook de opvang en de begeleiding van het
slachtoffer, bij de politie zo achteruit is gegaan. De minister heeft deze
achteruitgang erkend en zij heeft toegezegd hier aandacht aan te besteden.
Zij heeft ook toegezegd dat zij erop zal aandringen dat de politie dit specialisme
weer in volle omvang herstelt of, voor zover het er destijds niet was, opbouwt.
Kan zij mededelingen doen over de voortgang op dit punt?
 
 Wij wachten met interesse de beantwoording van de minister af.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (PvdA):
 
 Voorzitter! Vooraf moet ik eerst verklaren waarom ik hier eigenlijk sta.
Het wetsvoorstel zou vorige week behandeld worden door mijn collega Cohen,
maar volgens mij had de minister het toen ergens anders heel druk. Hij zou
zich voor deze week laten vervangen door mijn college Le Poole, maar die is
nu ziek geworden. Het gevolg is dat u geconfronteerd wordt met wat ook bij ons wel eens de "vliegende kiep van de fractie" heet. Het verheugt
ons in ieder geval de minister hier weer in levenden lijve achter de regeringstafel
aan te treffen. Zij zal begrijpen dat wij "in levenden lijve" zuiver in politieke
zin verstaan.
 
 Het wetsvoorstel tot wijziging van artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht
heeft een dubbele strekking. In de eerste plaats verzwaart het de strafbaarheid
van kinderpornografie in aanzienlijke mate. In de tweede plaats beoogt de
wijziging van de delictsomschrijving te bewerkstelligen dat artikel 240b ook
een effectief instrument wordt. En dat alles gebeurt met één
achterliggend doel: bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik. Dat
heeft uiteraard onze instemming.
 
 Maar mijn fractie wil voor één kwestie nog eens de aandacht
vragen. Zoals wij allemaal weten, zijn in de relatie tussen overheid en burger
doel, bedoeling en effect niet steeds hetzelfde. Daar wordt ook nog eens op
gewezen in een brief van de Vereniging Martijn, ingestuurd op 30 oktober jongstleden.
De delictsomschrijving is immers zodanig dat ook diegenen eronder zouden kunnen
vallen voor wie dat niet de bedoeling is, al heeft het beraad in de Tweede
Kamer ertoe geleid dat de scherpste kanten wel van het probleem zijn afgeslepen.
Desalniettemin blijven er grijze gebieden, zoals ook tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer is opgemerkt. Daar is, gegeven de materie, niet zoveel
aan te doen. Er is casuïstiek denkbaar waarbij naar het oordeel van de
minister en de Tweede Kamer, en ook van ons, geen sprake is van overtreding
van de delictsomschrijving, terwijl bij een ietsje andere context daarvan
duidelijk weer wel sprake is. In de nota naar aanleiding van het verslag geeft
de minister daarvan nog een treffend voorbeeld: "De context van een foto kan
aanleiding zijn voor het instellen van nader onderzoek."
 
 De verruiming van de strafmaat impliceert tegelijkertijd dat bij verdenking
van overtreding dwangmiddelen, zoals huiszoeking, telefoontap en voorlopige
hechtenis, ingezet kunnen worden. Die dwangmiddelen betekenen even zovele
ernstige inbreuken op de privacy van betrokkenen, die op hun beurt kunnen
leiden tot psychische en sociale problemen bij diegenen die dat overkomt.
Het is deze combinatie van enerzijds de onmogelijkheid van een heel scherpe
begrenzing van de delictsomschrijving en anderzijds de mogelijkheid van inzet
van dwangmiddelen met ook mogelijk verkeerde gevolgen van dien die mijn fractie
ertoe brengt om de minister nog eens uitdrukkelijk te vragen, naar de inhoud
van de op te stellen richtlijnen voor het openbaar ministerie en de politie
te kijken. Met name vraag ik de minister te verzekeren dat in de richtlijnen
aan het openbaar ministerie wordt vastgelegd wat wordt verstaan onder een
"seksuele gedraging" en dat het enkele bezit, wat niet strafbaar is, werkelijk
verschilt van het in voorraad hebben, wat wel strafbaar is. Wij vragen haar
ook daarin zo mogelijk aan te geven in hoeverre het ene van het andere verschilt
en dat het bij opsporing en vervolging dient te gaan om optreden tegen wat
in wezen commerciële produktie, distributie en handel is, inclusief ruilhandel.
De minister heeft daar in de Tweede Kamer overigens al iets van gezegd, maar
wij vragen hier nog nader naar.
 
 In antwoord op de vragen van de fractie van GroenLinks heeft de minister
slechts de formele kant uit de doeken gedaan. Maar ons gaat het ook om de
inhoudelijke kant, omdat die bescherming moet bieden aan diegenen op wie de
wijziging van artikel 240b in beginsel niet slaat maar die er onbedoeld wel
onder zouden kunnen vallen, of tegen wie een onderzoek zou kunnen worden ingesteld.
Hoewel wij het antwoord van de minister met vertrouwen tegemoet zien, achten
wij dat des te belangrijker nu ons vertrouwen dat het openbaar ministerie
en de politie zich ook daadwerkelijk daarnaar zullen richten, de afgelopen
maanden niet helemaal is toegenomen. Dat spreekt temeer, nu bij het onderwerp
als het onderhavige enerzijds hard ingrijpen mogelijk moet zijn, maar anderzijds
een heksenjacht ten koste van alles vermeden moet worden.
 
 In dit verband vernemen wij ook nog graag, in hoeverre het afschaffen
van de specialisatie jeugd- en zedenpolitie een adequate uitvoering van richtlijnen
bemoeilijkt. Graag hoor ik van de minister, of nader overleg met de politie
haar ervan heeft overtuigd dat bij de politie weer meer gerichte en vakkundige
aandacht aan dit specialisme zal worden gegeven. Dat immers lijkt mijn fractie
voor een adequate opsporing van de feiten, genoemd in 240b van het Wetboek
van Strafrecht, van buitengewoon belang.
 
 
 
 
 
 De heer Holdijk (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb de eer, namens de drie fracties van RPF,
GPV en SGP het woord te mogen voeren.
 
 Het mag opvallend heten dat dit door de voorganger van de huidige minister
van Justitie ingediende wetsvoorstel in de Tweede Kamer op brede steun mocht
rekenen; het werd daar met algemene stemmen aangenomen. Ik noem dat daarom
opvallend, omdat de indiening van het voorstel in de memorie van toelichting
onder andere geïndiceerd werd geacht vanwege het feit dat uit onderzoek
naar aanleiding van enige strafzaken gebleken was dat het verschijnsel kinderpornografie
de laatste jaren in omvang en ernst aanzienlijk was toegenomen. De huidige
minister nuanceerde deze stelling echter in de memorie van antwoord aan de
Tweede Kamer. Bij nader inzien was uit recente informatie van de politie gebleken
dat kinderporno weliswaar voorkwam en dat zowel de omvang als de ernst van
het verschijnsel aanzienlijk waren, maar dat de stelling dat sprake was van
een aanzienlijke toename niet kon worden bewezen. De kern van de boodschap
bleef echter overeind: het verschijnsel komt voor en is ernstig. Daarbij is
aannemelijk dat er van een (aanzienlijke) toename sprake is, maar zulks kan
niet met cijfers hard worden gemaakt.
 
 De minister handhaafde het voorstel gelukkig, zo val ik mijzelf in de
rede, onder beklemtoning van het uitgangspunt dat de verspreiding en openlijke
tentoonstelling c.a. van kinderporno, gebaseerd op (seksueel) misbruik van
kinderen, ernstige strafbare feiten zijn. Ik moge haar citeren: "Dat betekent
naar mijn oordeel dat, al zou kinderporno in Nederland een marginaal verschijnsel
zijn – quod non – ook dan wetswijziging zou zijn geïndiceerd,
nu het huidige artikel 240b Sr. ook naar mijn oordeel in onvoldoende mate
kan bijdragen aan een effectieve bestrijding van het verschijnsel".
 
 De omvang van het verschijnsel en een eventuele toename ervan vormden
voor de minister een redengeving voor de urgentie van het voorstel. Namens
onze fracties wil ik mijn waardering voor het door de minister ingenomen standpunt
gaarne uitspreken. Merkwaardig is vervolgens het feit dat er onder degenen
die kennelijk de urgentie van het wetsvoorstel onderschrijven, er altijd zijn
die beducht blijken te zijn dat de strafwetgever te ver zou gaan en een bedreiging
zou kunnen vormen voor lieden die betogen dat hun handelingen niet het oogmerk
hadden, de betrokken kinderen schade toe te brengen.
 
 Thans kom ik tot een inhoudelijke opmerking over het onderhavige wetsvoorstel
en ik verbind daar een vraag aan, vragen die in feite in veelvoud al gesteld
zijn door mevrouw Michiels van Kessenich. Uit pagina 3 van de memorie van
antwoord aan deze Kamer blijkt nog eens dat de reikwijdte van de voorgestelde
strafbepaling niet beperkt is tot de gevallen waarin seksueel misbruik van
kinderen aannemelijk is. Ik hecht eraan, deze opvatting van de regering nog
eens te onderstrepen. Uitgangspunt is nadrukkelijk dat het moet gaan om een
gedraging die, als ze wordt vastgelegd, schadelijk is te achten voor het kind.
Daarbij moet het gaan om een seksuele gedraging waarbij een beneden-16-jarige
is betrokken. Gaarne zal ik van de minister vernemen, mede in antwoord op
de vragen van mevrouw Michiels van Kessenich, of ik met deze omschrijving
de kern van de delictsomschrijving correct heb weergegeven, dan wel of hier
inderdaad sprake is, zoals mevrouw Michiels van Kessenich vermoedde, van een
ommezwaai van de minister. Mijn voorlopige indruk is, dat deze mededeling
in de memorie van antwoord strookt met haar eerdere opmerking, dat zij het
delict "kinderpornografie" los wil maken van de zedenmisdrijven. Ik onderschrijf
met mevrouw Michiels van Kessenich de noodzaak van volstrekte helderheid op
dit punt.
 
 Voorzitter! Vanwege de inhoudelijke verwantschap met de materie van dit
wetsvoorstel, heb ik er behoefte aan de aandacht van de bewindsvrouwe te vragen
voor het verschijnsel kinderprostitutie. Ruim vier jaar geleden, om precies
te zijn op 8 oktober 1991, werd in deze Kamer wetsvoorstel 20930 besproken
met de voorganger van de minister. Dat wetsvoorstel handelde over de wijziging
van de artikelen 242 tot en met 249 van het Wetboek van Strafrecht. Dat voorstel
werd hier met algemene stemmen aangenomen, en resulteerde in de Wet van 9
oktober 1991 (Stb. 519) die op 1 december 1991 in werking trad. De wet zou
al één jaar na haar inwerkingtreding worden geëvalueerd.
Het werd twee jaar later; in december 1994 werd het evaluatierapport van het
Verwey-Jonker-Instituut uitgebracht en bij brief van 25 januari 1995 aan de
vaste commissie voor Justitie van de Tweede Kamer aangeboden. De conclusies
van de minister werden de Tweede Kamer aangeboden bij brief van 31 maart jongstleden.
(stuk nr. 24131).
 
 Over die brief heeft inmiddels op 29 juni jongstleden een algemeen overleg
met de vaste commissie voor Justitie plaatsgevonden. Wat het element kinderprostitutie
betreft, hadden onze fracties destijds nogal flink wat moeite met het feit
dat de artikelen 245 en 247 klachtdelicten werden. Het betreft hier, ik herhaal
dat nog maar eens, de leeftijdscategorie van 12 tot 16 jaar. Het kabinet heeft
evenwel in de brief van 31 maart laten weten dat het de destijds gemaakte
afweging nog steeds de juiste vond. Mijnerzijds zal ik mij ervoor hoeden om
in herhaling van de discussie van oktober 1991 te vervallen. Ik kom er thans
op terug, omdat de organisatie Child Right Worldwide er in haar rapport "Het
kind van de rekening" voor heeft gepleit om zogenaamde sekstoeristen –
vrijwel altijd mannen – in eigen land te vervolgen. De Nederlandse wet
maakt dat weliswaar mogelijk, mits aan twee voorwaarden is voldaan. Het feit
moet ook strafbaar zijn in het land waarin het is gepleegd, en kinderen tussen
twaalf en zestien jaar moeten eerst een klacht hebben ingediend bij justitie
in Nederland. Die tweede voorwaarde maakt vervolging in Nederland van de sekstoerist
in feite onmogelijk. Wie verwacht er nu van een dertienjarig Thais jongetje
of meisje, dat veelal gedwongen in de prostitutie werkt, dat hij of zij een
strafklacht gaat indienen? Child Right Worldwide bepleit daarom, deze klachtbepaling
af te schaffen. Ik onderschrijf dat pleidooi vanuit de eerdere opstelling
van oktober 1991. Gaarne zou ik op dit punt de visie van de minister vernemen.
Wellicht kan zij daarbij in het bijzonder aandacht besteden aan het element
van de leeftijdsgrenzen. Voor mij is en blijft de klemmende vraag of onze
libertijnse opvattingen over seksualiteit, ook als het gaat over jonge kinderen –
het is overigens niet mijn opvatting – geen belemmering betekenen als
het er om gaat kinderen de bescherming te bieden die ze verdienen. In feite
is het voor mij natuurlijk geen vraag. Vanuit mijn mens- en kindbeeld beschouwd,
onthoudt de wetgever dusdoende de bescherming door volwassenen waar kinderen
recht op hebben. Het moge duidelijk zijn dat, indien de minister mijn inhoudelijke
vraag over het wetsvoorstel in bevestigende zin kan beantwoorden, onze fracties
hun steun aan dit voorstel zullen geven.
 
 
 
 
 
 De heer Pitstra (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het onderwerp dat wij hier vandaag behandelen, heeft aanleiding
gegeven tot heftige en emotionele reacties. Het heeft zich ook geleend tot
het zaaien van morele paniek en overdrijving van de ernst van de situatie.
Wellicht vergelijkbaar met de paniekverhalen en doemscenario's over de georganiseerde
criminaliteit die zich al genesteld zou hebben of zichzelf meester gemaakt
zou hebben van de legale bovenwereld. Deze beeldvorming wordt geschapen om
een overreactie, volstrekt doorgeschoten repressie- en opsporingsmethoden
te rechtvaardigen. Maar goed, over die parlementaire enquête komen wij
hier nog wel te spreken. Het leek mij in ieder geval goed die parallel hier
uit te spreken.
 
 Goed in het oog moet worden gehouden, dat de reacties uit het buitenland
van puriteinse Amerikaanse moraalridders tot en met het Vaticaan, bijvoorbeeld
over euthanasie, hun beperkte waarden en normen aan de Nederlandse samenleving
proberen op te leggen. Maar deze minister weet hier inmiddels alles van na
alle commotie over haar duidelijke uitspraken in de Franse pers over softdrugs.
 
 De paniekverhalen over de enorme toename van de morele kruisridders zijn
door de werkgroep-De Wit al redelijk gecorrigeerd. Later heeft ook de huidige
minister dit gedaan in haar memorie van antwoord. Dat betekent natuurlijk
nog niet dat de politiek de kop in het zand moet steken en
de realiteit maar moet ontkennen. Defence for Children om maar eens een organisatie
te noemen, waarschuwde terecht tegen het misbruik van kinderen. Ook al die
GroenLinksers die in Amsterdam videobanden hebben bekeken, kwamen na afloop
maar tot één conclusie: puur walgelijk. Sommigen hebben er zelfs
een nacht slecht van geslapen. Het gaat dus over emoties, over naakt, seksualiteit
en kinderen. Er is ook in de Nederlandse samenleving sprake van grote cultuurverschillen.
Zo herinner ik mij de enorme commotie van vrouwelijke woonwagenbewoners die
op bezoek waren bij een opbouwwerkster en zeer verontwaardigd waren over het
naaktfotootje van haar dochter van vier jaar die op het prikbord in de WC
hing. Ook de gebeurtenissen in Oude Pekela, waarvan ik nog steeds niet weet
wat daar waarheid of fictie van was, laten zien dat morele verontwaardiging
van sommigen wel eens enige kritische reflectie van anderen nodig heeft. Trouwens
ook in de wereld van naturisten is soms sprake van een omgekeerd taboe. Naakt
en seksualiteit, seksuele opwinding moeten daar ook streng worden gescheiden.
 
 Bij de vorige minister van Justitie was in mijn ogen sprake van een overreactie
en daardoor van onnodige criminalisering. De zaak-Mader, de Amerikaanse fotograaf
die onschuldige naaktfoto's van kinderen exposeerde en werd vervolgd en uiteindelijk
wel werd vrijgesproken, geeft aan in welk maatschappelijk klimaat wij terecht
kunnen komen als wij de reflexen van die puriteinse moraalridders volgen.
Het zou trouwens goed zijn als de huidige minister nog eens heel duidelijk
hier vandaag in de Eerste Kamer in heldere bewoordingen afstand nam van die
vervolgingspraktijken in de zaak-Mader. Kan zij de uitspraak doen dat dit
nooit meer zal gebeuren? Zij zou toch moeten erkennen, dat hoewel Mader is
vrijgesproken, dit grote negatieve consequenties heeft gehad voor deze fotograaf?
Deze zaak heeft veel ruis veroorzaakt die de rationele kern van deze wet,
het aanpakken van misbruik van kinderen waarvan GroenLinks uiteraard ook sterk
voorstander is, wat heeft overschaduwd. Het debat aan de overzijde heeft het
grote grijze gebied tussen het verboden materiaal, waar sprake is van misbruik,
en het witte materiaal, het in het familie-album plakken van strandfoto's
van naakte kinderen, in mijn ogen toch niet helemaal bevredigend ingeperkt.
Als ik de uitlatingen van VVD-woordvoerder Anne Lize van der Stoel goed heb
begrepen, konden de paarse partijen het er kennelijk ook niet helemaal over
eens worden.
 
 Het probleem ligt mijns inziens bij de term "gedraging" of "handeling".
In de visie van de minister moet strafbaarstelling niet beperkt worden tot
seksuele handelingen, maar ook gedragingen die seksueel getint zijn, waar
sprake is van een uitdagende houding, vallen eronder. Weliswaar heeft de huidige
minister de term "zinnenprikkelend" die de vorige minister nog hanteerde,
terzijde geschoven, maar kan zij nog eens precies uiteenzetten wat het verschil
is tussen de term "zinnenprikkelend" en "uitdagende houding"? Wat is eigenlijk
precies een uitdagende houding? Wat is er eigenlijk op tegen? Is er sprake
van een koersverschil op dit punt tussen deze minister en de vorige of is
dat slechts cosmetica?
 
 Het is nog steeds niet helder wat precies de definitie van kinderporno
is. Als dat grijze gebied te groot blijft, dan laat de rechtspraktijk zien,
evenals de IRT-enquête, dat politie en openbaar ministerie de neiging
hebben om bevoegdheden zo ver mogelijk op te trekken. De motie van D66 over
dit opsporings- en vervolgingsbeleid, ingediend in de Tweede Kamer onder stuk
nr. 12, werd door Dittrich ingetrokken omdat de minister met haar toezeggingen
die motie overbodig zou hebben gemaakt. De minister kan de ongerustheid in
de samenleving en bij de fractie van GroenLinks wegnemen door nog eens helder
op de overweging, de mening en het verzoek die in die motie waren verwoord,
in te gaan. De overweging was dat het strafrechtelijk optreden vooral gericht
moet zijn op kinderpornografie die commercieel en professioneel wordt geproduceerd
en waarbij het gaat om grote hoeveelheden.
 
 Ook zou ik het op prijs stellen als de minister de volgende vragen zou
beantwoorden. Wat zijn de restricties op het doen van huiszoekingen, een zeer
zwaar middel dat de privacy en het gevoel van veiligheid in de eigen woning
aantast? Kan elke medewerker in elke willekeurige fotocentrale bij elke blootfoto
een anonieme tip geven? Wordt dit eigenlijk gestimuleerd? Er wordt in de memorie
van antwoord aan de Eerste Kamer op pagina 3 gesteld dat de beslissing tot
strafrechtelijk optreden nimmer zal berusten op een zuiver persoonlijk oordeel
van de betrokken ambtenaren, maar dat die genomen wordt op objectieve gronden.
Wat zijn dan die objectieve gronden? Kan de minister in haar richtlijnen veilig
stellen dat de subjectieve indruk van een buitenstaander niet automatisch
leidt tot vervolging c.q. tot een redelijk vermoeden van schuld aan het strafbare
feit ex artikel 240b? Is er wel sprake van zorgvuldigheid bij de jongste Don
Mader-zaak, waarbij een foto-ontwikkelingsbedrijf iets heeft aangebracht bij
de politie die vervolgens opnieuw, in weerwil tot de vorige rechterlijke veroordeling,
tot vervolging overging? Dit leidde opnieuw niet tot strafbaarheid maar wel
met forse psychische en financiële schade van dien.
 
 Onze ongerustheid werd ook niet weggenomen toen wij kennis namen van de
uitspraak van een Amsterdamse politieagent in het VPRO-programma De Avonden,
waarin laconiek werd gesteld dat wanneer achteraf blijkt dat bepaalde vermoedens
niet juist zijn geweest, er maar excuses gemaakt moeten worden. Erkent de
minister het gevaar dat betrokkenen die verdacht worden van dit delict levenslang
gewantrouwd blijven, dat ze hun baan kunnen kwijtraken en dat betrokkenen
dan weinig hebben aan die excuses van overijverige politieagenten? Kan de
minister reageren op de uitspraak van deze politiefunctionaris dat er een
lijst van 50 namen van personen en instellingen, waaronder ook wetenschappelijke –
dit ondanks de motie in de Tweede Kamer – zou circuleren? Hoe verhoudt
dit zich tot de terechte uitspraak van de minister dat het niet de bedoeling
is om een klopjacht op pedofielen te openen? De Vereniging Martijn spreekt
in een brief aan onze Kamer uit, dat het gevaar dreigt dat een bevolkingsgroep
die zich moeilijk kan verweren, door deze wet en vooral het komende opsporingsbeleid
wordt gecriminaliseerd. Kan de minister deze vrees wegnemen? In de brief wordt
gesteld dat de uitvoerende macht de begrippen "pedofilie", "seksueel misbruik"
en "kinderporno" niet afzonderlijk van elkaar zien, terwijl dit wel het geval
zou kunnen zijn. Wat is de reactie van de minister hierop?
 
 Wij wachten zoals altijd met belangstelling het antwoord van de minister
af en zullen in de tweede termijn ons stemgedrag bepalen.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! In de memorie van toelichting is een overzicht gegeven van
de geschiedenis van de totstandkoming van dit wetsvoorstel. Daarin is aangegeven
dat er sprake is geweest bij de politie van berichten uit het buitenland als
zou Nederland een distributiecentrum of zelfs een produktiecentrum zijn voor
het vervaardigen van kinderporno. Dat is toen onderzocht. Uit dat onderzoek
is niet gebleken dat dit het geval is. Later bleek dat Nederland wellicht
niet een centrum van distributie c.q. produktie is, maar wel dat het verschijnsel
zich in Nederland nogal geregeld voordoet. Weer later bleek dat in Nederland
diverse lieden zich bezighouden met handel of produktie van dit soort materiaal.
Reden genoeg om daar extra aandacht aan te besteden.
 
 Bovendien bleek – ook dat is in de memorie van toelichting aangegeven –
dat het huidige artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht niet voldoende
is om deze verschijnselen op een goede manier aan te pakken. Uit de reacties
van deze Kamer bleek dat men het daar wel over eens is. De twee cruciale punten
in het artikel betreffen ten eerste het begrip "seksuele gedragingen" en ten
tweede het begrip "in voorraad hebben". Ook de discussie in de Tweede Kamer
draaide daar om.
 
 Ik heb met veel overtuiging vastgehouden aan de terminologie "seksuele
gedragingen". Er is vaak over gediscussieerd of je met het handhaven van deze
terminologie handelingen van een groep mensen binnen het bereik van dit wetsontwerp
brengt die daar eigenlijk niet in thuishoren. Daar moet inderdaad voor opgepast
worden. Ik kom daar nog op terug. Anderzijds maak je een aantal zaken niet
vervolgbaar als het alleen maar gaat om seksuele handelingen. Dat is het probleem
waar wij mee te maken hebben. De Kamer heeft wellicht kennis genomen van wat
er zoal op de markt circuleert. Daar zijn afbeeldingen bij die niet vallen
onder de term "seksuele handelingen", maar wel onder de term "seksuele gedragingen",
waaruit op zodanige wijze blijkt dat er misbruik is gemaakt van kinderen dat
ik vind dat de term "seksuele gedragingen" gehandhaafd moet blijven.
 
 Dan kom ik op het punt dat mevrouw Michiels van Kessenich naar voren bracht
met betrekking tot de argumentatie. Voor mij staat het zinneprikkelend karakter
van die afbeeldingen niet voorop. De overheid moet zich daar niet mee bemoeien.
Voor mij staat voorop de schade die zoiets voor een kind oplevert. Er kan
sprake zijn van schade voor het kind terwijl het niet alleen gaat om seksueel
misbruik in de zin van de zedenartikelen zoals deze in het Wetboek van Strafrecht
zijn neergelegd. Het kan ook zijn dat het kind zichzelf in een seksuele gedraging
brengt of door wat voor reden gebracht wordt, terwijl niet te bewijzen is
dat daar seksueel misbruik aan ten grondslag ligt. Dat is het probleem. Mevrouw
Michiels van Kessenich zei dat het nu gaat om iets anders dan ik ooit bedoeld
heb, maar het gaat mij natuurlijk om de bescherming van de jeugdigen, zoals
de heer Van der Berg ook heeft vermeld. De context van een bepaalde foto kan
immers aanleiding zijn om een onderzoek in te stellen. Ik wil nu niet in casuïstiek
vervallen, want dan moeten er grenzen verkend worden en dat heeft niet zoveel
zin. Ik denk dat wij het moeten zoeken in verstandige richtlijnen, in een
uitvoerige toelichting op die richtlijnen voor de politie die met dit soort
zaken werkt en in een voortdurende toetsing hoe in de praktijk met deze richtlijnen
wordt omgegaan. Wanneer uw Kamer instemt met dit wetsvoorstel, zal ik aan
het openbaar ministerie opdracht geven om die richtlijnen te ontwerpen. Ik
doe dat niet zelf. Het college van procureurs-generaal geeft de richtlijnen
en ik kijk of ik daar uiteindelijk mee kan instemmen. Als het OM die richtlijnen
heeft gemaakt, zal ik er vervolgens op toezien dat men deze op een goede manier
met de politie bespreekt.
 
 Vervolgens kom ik bij het onderscheid tussen "in voorraad hebben" en "bezit".
Dat is ook een discussiepunt geweest in de Tweede Kamer. "In voorraad hebben"
geeft een zekere pluraliteit aan. Het bezit van één enkele foto
mag natuurlijk niet leiden tot inbreuken op het privé-leven, zoals
ook door de heer Pitstra verwoord. Natuurlijk zijn er altijd moraalridders
die denken dat zij dat moeten doen. Dat begrijp ik ook wel, maar wij moeten
dat toch proberen te voorkomen. Wat er in het verleden met de fotograaf Mader
is gebeurd, moet naar aanleiding van dit wetsvoorstel ook niet weer gebeuren.
Toevallig heb ik gisteren met de heer Mader gesproken, op een voor mij volstrekt
onverwacht moment. Hij uitte zijn zorgen over dit wetsontwerp. Ik heb hem
uitgelegd wat de bedoeling is. Hij zei: ik begrijp dat, maar ik hoop dat het
goed gaat. Ik zal er natuurlijk op toezien dat het goed gaat.
 
 Het gaat er niet om, een pedofiel die een foto in bezit heeft te vervolgen.
Dat is niet de strekking van het wetsvoorstel. De strekking is "in voorraad
hebben" en daarbij gaat het om de pluraliteit. Daar is het element "ter verspreiding"
uit de bepaling gelicht. Dat is dikwijls moeilijk te bewijzen. In de memorie
van toelichting en in de discussie in de Tweede Kamer is ook het voorbeeld
genoemd van iemand die een partijtje in zijn garage heeft liggen en zegt dat
hij dat uit de handel genomen heeft. Het is heel moeilijk te bewijzen dat
het dan om verspreiding gaat.
 
 Wij willen natuurlijk in de eerste plaats het commerciële circuit
aanpakken. Daarnaast willen wij op het amateuristisch vlak ook maatregelen
nemen. Ook op dat vlak kan verspreid worden en dat kan schadelijk zijn voor
kinderen. Terecht is opgemerkt dat er sprake is van een grijs gebied. Dat
gebied moeten wij zo goed mogelijk proberen te omlijnen en daarover moet de
politie goed worden geïnstrueerd. Werkenderwijs moet er op dat gebied
steeds meer helderheid komen. Daarom zal ik aan het openbaar ministerie zeggen
dat men heel goed moet toetsen wat de individuele opsporingsambtenaar meent
te moeten doen. Daar wees de heer Pitstra ook op. Een individuele politieman
moet, voordat hij zich hiermee gaat bemoeien, nagaan waar het nu eigenlijk
over gaat. Het is in meer gevallen zo dat de toetsing van de handelingen van
de politie op zichzelf geen slechte zaak zou zijn, maar daar wil ik het nu
verder niet over hebben.
 
 Wat Internet betreft hebben wij te maken met een groot probleem, niet
zo zeer vanwege de inhoud van artikel 240b als vanwege de mogelijkheid van
opsporing. Dat is een moeilijk punt. Op het ogenblik wordt
onderzocht hoe daaraan vorm kan worden gegeven. In het elektronische verkeer
heb je soms te maken met afbeeldingen van echte kinderen en soms met afbeeldingen
van geconstrueerde kinderen. Dan kan ook niet meer gesproken worden van schade
voor het kind, maar het is dan voor de jeugd in het algemeen misschien wel
schadelijk. Dat valt echter niet onder deze delictsomschrijving, omdat het
hierbij gaat over fysiek bestaande kinderen. Over dat punt moet verder nagedacht
worden. In ieder geval moeten wij minimaal gelijke tred houden met de ontwikkeling
van de techniek en liever zou ik zien dat wij daarop kunnen anticiperen.
 
 Vervolgens kom ik bij de specialisatie van de politie. Er is binnen het
politieapparaat op dit moment een discussie aan de gang over de wenselijkheid
van specialisatie. De Kamer kent alle golfbewegingen wel. In de reorganisatie
is op een gegeven moment gekozen voor de generale taakstelling. Die is soms
erg ver doorgevoerd, waardoor bepaalde specialismen zijn verdwenen. Dan heb
ik het over kinderporno en over het probleem dat de heer Holdijk noemde met
betrekking tot kinderprostitutie. Dit laatste heeft natuurlijk ook onze aandacht.
Het is een groot probleem. Het sekstoerisme is moeilijk grijpbaar, maar in
eerste instantie wil ik mij richten op de prostitutie in Nederland. Dat sluit
niet uit dat ook het sekstoerisme de aandacht moet hebben, maar het is niet
direct in het kader van dit wetsontwerp aan de orde.
 
 Bij de CRI is een coördinator aangesteld die gegevens verzamelt uit
de verschillende regio's. Hij houdt bij wat er aan opsporingsgegevens is.
Hij verspreidt deze ook over de regio's zodat er combinaties gemaakt kunnen
worden.
 
 Toevallig las ik vanochtend in de krant dat er in Amsterdam een groep
is opgerold die zich intensief bezighield met kinderporno. Er zijn grote hoeveelheden
materiaal in beslag genomen. Het was duidelijk een commercieel handelende
groep. Ik vind dat een goed resultaat.
 
 Wanneer uit gegevens blijkt dat het verschijnsel kinderporno groot is,
dan kan dat op dit moment landelijk onderzocht worden door de nieuwe structuur
die bij politie en openbaar ministerie beproefd wordt. Ik doel op het landelijk
OM-bureau dat op het gebied van mensensmokkel inventarisaties maakt en bekijkt
of deze als onderzoek bij de verschillende regio's uitgezet kunnen worden.
Ik vind kinderporno bij uitstek een gebied dat zich voor een dergelijke aanpak
leent.
 
 Voorzitter! Ik zeg hierbij toe dat ik de richtlijnen die opgesteld zullen
worden door OM en politie aan deze Kamer zal doen toekomen. Ik meen hiermee
de vragen te hebben beantwoord.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor haar antwoorden. Al was het niet
duidelijk in de nota aan deze Kamer, nu is duidelijk geworden dat artikel
240b Wetboek van Strafrecht beoogt, kinderen te beschermen tegen seksueel
misbruik. De minister zegt daarbij uitdrukkelijk dat dit geen zedendelict
behoeft te zijn. Er behoeft geen strafbaar feit gepleegd te zijn. Het gaat
wel om seksueel misbruik. Ik zie dat ik de minister goed heb begrepen. Ik
ben daar blij om, want hiermee is de door mij gewenste duidelijkheid verkregen.
 
 Er komt nu wel een andere vraag bij mij op. In de Tweede Kamer heeft de
minister bij de plenaire behandeling het volgende gezegd. Een foto van een
kind solo moet heel duidelijk strafbaar zijn wanneer uit de foto blijkt dat
het kind "op de een of andere manier is misbruikt, dan wel onder dwang of
bedreiging tot bepaalde handelingen is gebracht." Uit deze woorden zou men
afleiden dat de minister in het debat met de Tweede Kamer op een ruimer standpunt
stond. Ik wil dat ruimere standpunt niet bepleiten, maar zij geeft dat wel
aan door de woorden te gebruiken "is misbruikt, dan wel onder dwang of bedreiging
tot bepaalde handelingen is gebracht." Het zou mij wat waard zijn als de minister
zei dat zij niet heeft bedoeld, te treden buiten de gevallen die als seksueel
misbruik kunnen worden gekwalificeerd en dat de woorden "dan wel" niet zo
strikt moeten worden opgevat.
 
 Voorzitter! Ik wil graag nog een opmerking maken aan het adres van mijn
collega Pitstra. Hij zei dat naar zijn mening oud-minister Hirsch Ballin een
overreactie heeft getoond. De heer Pitstra liet daarop een verwijzing volgen
naar de zaak-Mader. Ik wil hem erop wijzen dat de vervolging in de zaak-Mader
ver voor het in functie treden van minister Hirsch Ballin is aangevangen,
namelijk eind 1987, begin 1988. Dit kan dus nooit een voorbeeld zijn van de
zogenaamde overreactie van minister Hirsch Ballin.
 
 
 
 
 
 De heer Holdijk (SGP):
 
 Voorzitter! Ook ik dank de minister van Justitie voor haar reactie. Het
doet mij genoegen dat ik na de gedachtenwisseling met mevrouw Michiels de
essentie van het delict in eerste termijn kennelijk correct heb omschreven.
Dat was voor mij de belangrijkste vraag.
 
 Al is het in de marge van de behandeling van dit wetsvoorstel ik wil toch
nog even terugkomen op de kinderprostitutie. Ik heb geluisterd naar hetgeen
de minister daarover heeft gezegd. In reactie op mijn opmerking over het zogenaamde
sekstoerisme heeft zij gezegd dat zij liever eerst naar het eigen land kijkt.
Ik doe dat natuurlijk ook liever. Onze fracties hebben dat gedaan op die bewuste
negende oktober 1991. Dat debat is ermee geëindigd dat het klachtvereiste
is gehandhaafd. Ik heb dat nu ter sprake gebracht omdat het in het internationale
verkeer overduidelijk is dat sekstoerisme niet aangepakt kan worden als dit
vereiste gehandhaafd wordt.
 
 Ik heb de minister horen zeggen dat sekstoerisme de aandacht moet hebben.
Ik vraag geen verdere uitspraken van haar op dit ogenblik. Ik ga er mijnerzijds
van uit dat het die aandacht ook zal krijgen en dat er wellicht een moment
van herbezinning zal komen op het standpunt dat is ingenomen in de brief aan
de Tweede Kamer. Daarin liet het kabinet weten dat de destijds gemaakte afweging
nog steeds de juiste is. Het lijkt mij dat daarbij onderhand forse vraagtekens
geplaatst moeten worden. Niet alleen de organisatie Child Right heeft daarop
gewezen. Tussen vorige week en vandaag kwam mij nog een bericht onder de ogen
dat hetzelfde standpunt wordt ingenomen in een recent uitgevoerd onderzoek
door de Nationale teleloterij "Elk kind telt" naar de opvatting van Nederlanders
over sekstoerisme en de aanpak daarvan. Ook uit dat onderzoek zou blijken
dat een ruime meerderheid van de Nederlanders een aanpak voorstaat
zoals ik in eerste instantie heb bepleit. Dat lijkt mij opnieuw een reden
tot herbezinning.
 
 
 
 
 
 De heer Pitstra (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik kan kort zijn. Ik dank de minister hartelijk voor de antwoorden.
In het debat gaat het om het grijze gebied. De fracties van GroenLinks en
Partij van de Arbeid willen wat meer grijs witten en de andere willen wat
meer grijs zwart maken. De lijn van de minister is om werkenderwijze met toetsing
door individuele politiemannen te kijken waar wij uitkomen. Zij zit op dezelfde
golflengte als de fractie van GroenLinks door te benadrukken dat het aan die
toetsing in allerlei gevallen weleens heeft ontbroken en dat toetsing ook
in dit geval noodzakelijk is.
 
 Heel belangrijk vond ik de uitspraak van de minister over de zaak-Mader.
Dat mag niet weer gebeuren. Zij heeft uit het gesprek met hem begrepen dat
heel veel ongerustheid over dit wetsvoorstel is veroorzaakt door hetgeen met
die zaak is gebeurd.
 
 Mevrouw Michiels wil ik toegeven dat deze zaak speelde in 1987. Maar het
is twee keer gebeurd. Een klimaat van overreactie, waarin gezegd wordt dat
in Nederland heel veel aan de hand is op het gebied van produktie en distributie
van kinderporno, terwijl dat niet waar is, kan leiden tot dit soort praktijken.
Ik wil daarbij niet een voormalig bewindspersoon specifiek aanwijzen.
 
 Ik heb gevraagd wat een uitdagende houding is en wat daarop tegen is.
Wij zullen in de toekomst bekijken hoe de richtlijnen uitvallen en wat de
praktijk zal zijn.
 
 Een aantal vragen zal ik herhalen omdat ik daarop geen antwoord heb gekregen.
Wat zijn de restricties bij huiszoekingen? Kan elke medewerker in elke fotocentrale
bij elke blootfoto een anonieme tip geven? Wordt dit gestimuleerd? Wat zijn
precies de objectieve gronden waarop de beslissing tot strafrechtelijk optreden
berust?
 
 Zou de minister willen reageren op de uitspraak van een politiefunctionaris
in Amsterdam die zei dat er al een lijst met 50 namen van personen en instellingen
is, waaronder ook wetenschappelijke. Wetenschappelijke instellingen zouden
toch niet op die lijst moeten voorkomen, gezien het door de Tweede Kamer aanvaarde
amendement? Vindt de minister die lijst niet veel te lang?
 
 Ik kan alvast verklappen dat de fractie van GroenLinks, alles overwegende,
zal instemmen met het wetsvoorstel. De richtlijnen worden naar het parlement
gezonden. Een eventuele discussie over die grijze en witte gebieden kunnen
wij via de Tweede Kamer voeren. Het is misschien ook mogelijk dat volgend
jaar te doen bij de behandeling van de begroting voor Justitie in de Eerste
Kamer.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! Mevrouw Michiels van Kessenich heeft mij geciteerd tijdens
een debat in de Tweede Kamer en heeft daarmee een ander probleem aangegeven
dan zij in eerste termijn deed. Het ging toen over de situatie waarin een
kind op de een of andere manier is misbruikt dan wel onder dwang of bedreiging
tot bepaalde handelingen is gebracht. Dat moet men natuurlijk niet los zien
van de hele discussie die daar heeft plaatsgevonden. Het gaat om misbruik
in seksuele zin. Andersoortig misbruik van kinderen is er wellicht ook, bijvoorbeeld
kinderarbeid, maar daar hadden wij het niet over. Het ging over misbruik in
het kader van dit probleem. Dat moet men dan ook in die context zien. Ik ben
dus niet van mening dat ik toen iets anders aan het bedoelen was dan ik op
dit moment nog bedoel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):
 
 Voorzitter! Ik snijd helemaal niet een ander probleem aan. Het is juist
het probleem waar ik in eerste instantie over heb gesproken. Wat is volgens
de minister de reikwijdte van deze strafbepaling? Als de minister nu bevestigt
dat dat de bestrijding van seksueel misbruik is, dan ben ik daar volledig
mee akkoord. Het gaat mij puur om de duidelijkheid.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Een ander argument, laat ik het dan zo zeggen!
 
 Voorzitter! De heer Holdijk gaf aan dat met het beantwoorden van de vraag
van mevrouw Michiels van Kessenich zijn vraag over de delictsomschrijving
ook is beantwoord. Dat klopt, want hij heeft dezelfde vraag gesteld. Hij is
vervolgens ingegaan op het sekstoerisme. Ik denk dat het niet de bedoeling
is om hierover nu een uitgebreide discussie te voeren, maar ik wil wel zeggen
dat het klachtvereiste niet het begin van een strafzaak hoeft te zijn. Er
kan sprake zijn van een bepaald onderzoek, waarbij iemand wordt gehoord. Dat
zul je immers altijd moeten doen, wil je kunnen bewijzen dat iets heeft plaatsgevonden.
Wanneer een slachtoffertje, een misbruikt kind in een ander land, zegt dat
het gebeurd is, dat hij het er niet mee eens is en dat hij daarover klaagt,
dan kan dat gewoon in een proces-verbaal van een verhoor worden opgenomen.
Het is dus niet zo dat er eerst een klacht moet worden ingediend en dat vervolgens
de strafzaak pas gaat lopen. Maar dan nog is het een probleem dat moeilijk
aan te pakken is.
 
 De heer Pitstra heeft nog even gesproken over die uitdagende houding.
Daar kun je natuurlijk eindeloos over praten. De houding kan zijn aangenomen
door een kind dat trots is op zichzelf; dat is natuurlijk helemaal geen seksueel
misbruik of verkeerd of wat dan ook. Maar ook daar krijg je natuurlijk een
verschuiving van een grens. Het gaat daarbij om interpretaties. Misschien
kun je op de een of andere manier uit een foto opmaken op welke manier die
is gemaakt. Dat maakt immers ook nog wel eens wat uit. Een kind op het strand
is toch iets anders dan een kind in een slaapkamer. Daar moeten wij in de
praktijk gewoon heel verstandig mee omgaan.
 
 Een volgend punt is het doen van huiszoeking. Dat is iets wat opsporingsambtenaren
in het algemeen niet op eigen gelegenheid doen, zeker niet wanneer het om
dit soort delicten gaat. Dan zal er toch een verlof van de rechtbank moeten
zijn en zal ook aangetoond moeten worden wat de redenen voor het doen van
die huiszoeking zijn. Daar zijn dus de politie, vervolgens het openbaar ministerie
en ten slotte de rechtbank die het verlof tot huiszoeking verleent, bij betrokken.
Die toetsing is daar naar mijn mening dus wel gewaarborgd.
 
 Er is voorts gesproken over anonieme tips van een fotocentrale. Allereerst
zijn het natuurlijk geen anonieme tips. Als men op een fotocentrale op een
gegeven moment een fotorolletje ontwikkelt en afdrukt en men
ziet daar de vreselijkste dingen, dan ben ik toch wel blij als men dat even
laat weten aan de politie. Dat moet echter niet gebeuren wanneer men toevallig
een fotootje tegenkomt. Wij zullen natuurlijk geen heksenjacht op dit soort
foto's propageren, maar als men een hele rol met allerlei vreselijke foto's
tegenkomt, dan moet men dat naar mijn mening wel melden.
 
 Er is gezegd dat het optreden te maken heeft met objectieve gronden voor
beslissingen. Je zult het inderdaad zoveel mogelijk moeten objectiveren. Als
het gaat over een foto die wordt aangetroffen en meegenomen, dan hangt het
oordeel af van de mate waarin de privacy van de persoon in kwestie is geschaad.
Dat heeft vooral te maken met huiszoeking. Voorts moet men een beetje voorzichtig
zijn met het in beslag nemen van iets. Ook dat kan immers de privacy van een
persoon raken, misschien niet in formele zin maar in materiële zin natuurlijk
wel.
 
 De heer Pitstra heeft nog gesproken over een lijst van personen en instellingen
bij de politie. Ik ken die lijst niet, maar ik ben wel benieuwd wat voor instellingen
daarop staan. Er is door middel van een amendement in de Tweede Kamer een
exceptie in de wet opgenomen, waarbij wetenschappelijke instellingen etcetera
worden uitgesloten. Het is wat lastiger bij therapeutische instellingen. Wanneer
is het een therapeutische instelling? Daar wordt ook wel eens misbruik van
gemaakt. Kortom, wij moeten daar wel op toezien. Ik zal mij daarover laten
informeren.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19951996-5-143-152.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl