Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2004) (29210); - het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Technische herstelwet 2003) (29026); - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (overige fiscale maatregelen 2004) (29035); en 3 andere wetsvoorstellen (29036, 29209, 29200 G), en de rapportage van de staatssecretaris van Financiën n.a.v. de motie-Rensema (27466, nr. 287a)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 463-500

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-12-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 11, pagina 463-500

09-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-GToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27466Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29209Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29036Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29035Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29026Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29210Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Tijdelijke regels ter zake van experimenten in het kader van het project "Kiezen op Afstand" (Experimentenwet Kiezen op Afstand) (28664)Pagina 451-463
Noot 1: Schriftelijke antwoorden van de Staatssecretaris van Financiën op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de wetsvoorstellen Belastingplan 2004 (29210), Overige fiscale maatregelen 2004 (29209), Richtlijn facturering (29036), Technische herstelwet 2003 (29026) en Begrotingsstaat BTW-compensatiefonds 2004 (29200 G)Pagina 503-518
Presentie en opening (dinsdag 9 december 2003)Pagina 451-451
Behandeling van het volgende voorstel van de commissie voor de Verzoekschriften: adres van I.M.C. Vissers te Uden betreffende belastingheffing over nabetaalde inkomsten (gedrukt stuk Eerste Kamer, nr. VI)Pagina 451-451
Lijst van besluiten (dinsdag 9 december 2003)Pagina 500-501
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2004) (29210); - het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Technische herstelwet 2003) (29026); - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (overige fiscale maatregelen 2004) (29035); en 3 andere wetsvoorstellen (29036, 29209, 29200 G), en de rapportage van de staatssecretaris van Financiën n.a.v. de motie-Rensema (27466, nr. 287a)Pagina 463-500
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 9 december 2003)Pagina 501-502

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 211 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan
2004) (29210);het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten
c.a. (Technische herstelwet 2003) (29026);het
wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (overige fiscale maatregelen
2004) (29035);het wetsvoorstel Wijziging van de
Wet op de omzetbelasting 1968 met het oog op de vereenvoudiging, modernisering
en harmonisering van de ter zake van de facturering geldende voorwaarden op
het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde (richtlijn facturering)
(29036);het wetsvoorstel Wijziging van de Wet
inkomstenbelasting 2001, ter zake van het bevorderen van de financiering van
de eigen woning met eigen middelen (materiële implementatie initiatiefwetsvoorstel
Hillen) (29209);het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2004 (29200 G);de rapportage van de staatssecretaris van Financiën
van 29 maart 2002 naar aanleiding van de motie-Rensema c.s. (27466, EK nr. 287a).(Zie vergadering van 8 december 2003.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de staatssecretaris
van Financiën op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie van de handelingen.)1De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Vanochtend is de nieuwe prinses aangegeven bij de burgerlijke
stand door prins Willem-Alexander en ingeschreven in het geboorteregister
van hofstad Den Haag. Haar naam is Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria.
Gisteren zei de heer Van Raak dat de geboorte van de prinses de staat een
nieuwe belastingbetaler oplevert. Op leden van het Koninklijk Huis zijn echter
artikel 40 van de Grondwet en de Wet financieel statuut van het Koninklijk
Huis van toepassing. Dit lijkt mij alleen niet het moment om daar al te uitgebreid
op in te gaan. Ik denk dat wij allemaal hopen dat wij de nieuwe prinses niet
alleen vanwege de belastingen een warm hart toe mogen dragen. Dat zal zelfs
de heer Van Raak met mij eens zijn.Binnen deze feestelijke context gaan wij over tot de behandeling van het
fiscale pakket 2004. De heer Biermans noemde het zelfs belastingbeschouwingen.
Laten wij dat woord erin houden, want ik vind het toch wat extra cachet geven
aan dit debat. Ik zal proberen om deze terminologie ook aan de overkant langzamerhand
gemeengoed te laten worden. Ik moet u zeggen dat ik gisteren met veel genoegen
en interesse heb geluisterd naar de inbreng van de Kamer. Ik vond deze erg
kritisch. Je zou kunnen zeggen dat de inbreng op sommige punten fors kritischer
was dan de inbreng aan de overzijde. Men was niet alleen kritisch in theoretisch-wetenschappelijk
reflecterende zin, maar ook in politieke zin. Dat maakte het voor mij des
te aangenamer om hier gisteravond te bivakkeren. Ik geloof dat de heer Schuyer
zei: vragen is altijd gemakkelijker dan antwoorden. Ik had bijna de omgekeerde
ervaring van het bekende gezegde, namelijk dat tien wijzen meer kunnen vragen
dan één gek kan beantwoorden. Toch zal ik een poging wagen.Veel vragen en opmerkingen zijn schriftelijk beantwoord. Mondeling zal
ik dat niet overdoen. Als de Kamer toch nog vragen heeft, hoor ik dat wel
in tweede termijn. Dan kan ik daarop ingaan.Ik stel mij de volgende structuur in mijn antwoord voor. Ik begin met
enkele algemene onderwerpen en de uitgangspunten van het belastingbeleid.
Daarbij ga ik in op de zorgvuldigheid van de fiscale wetgeving. Veel woordvoerders
hebben hierbij stil gestaan. Ik denk aan de voorbereidingstijd, de samenstelling
van het fiscale pakket en de nota's van wijziging ter zake, alsmede de terugwerkende
kracht. Daarna ga ik graag in op de Vpb en de toekomstige bestendigheid van
de vennootschapsbelasting. Vervolgens ga ik in op de Bosal-voorstellen en
in het algemeen op de thincap-regeling en de verliesverrekeningsmaatregel
met betrekking tot houdstermaatschappijen.Hierna wil ik ingaan op het koopkrachtbeleid en het inkomensbeleid. Vervolgens
ga ik in op het autopakket en het eigenwoningpakket. Tot slot resteren er
diversere onderwerpen.Nu dus het algemene belastingbeleid. Alle woordvoerders hebben een aantal
uitgangspunten geformuleerd die leidend zijn bij de beoordeling van de onderhavige
wetsvoorstellen. Ik heb in willekeurige volgorde gehoord het rechtvaardigheidsbeginsel,
het proportionaliteits- en gelijkheidsbeginsel, de rechtszekerheid, de doelmatigheid,
de eenvoud, de misbruikongevoeligheid en de gedragsbeïnvloeding. De heer
Schuyer sprak over signaalwerking. Voorts noem ik maatschappelijke acceptatie,
robuustheid van grondslagen, duurzaamheid en verschuiving van de lastendruk
van directe naar indirecte belastingen. Deze begrippen vinden hun weerklank
in de voorliggende voorstellen.Er is vaak aan gerefereerd aan mijn speech op het LOF-congres. Daarin
heb ik gesproken over enkele uitgangspunten voor het fiscale beleid. Laat
ik beginnen met de opmerking dat ik geen orthodoxe fiscale purist ben. Ik
kan mij het volgende dilemma wel voorstellen, zeker als je een meer wetenschappelijke
achtergrond hebt. Aan de ene kant is er het fiscaal orthodoxe, het purisme,
en aan de andere kant is het feit dat wij als politici geëngageerd zijn
met visie, met doelen en met instrumenten. Dat moet ook een benadering van
belastingheffing zijn.Wij kunnen de doelen van belastingheffing benoemen. De heer Platvoet had
het gisteren in dit verband over de budgettaire functie: het ophalen van geld.
Toch praat je ook over, zo zei hij, een allocatieve functie, het beïnvloedingsinstrument.
Je moet ook kijken naar de invloed op de gewenste inkomensverhoudingen. Daarmee
is belasting dus meer dan alleen geld ophalen. Dit heb ik ook zo van de Kamer
begrepen.Natuurlijk zijn er klankkleuren en smaakverschillen. Dat belasting meer
dan alleen geld ophalen is, betekent dat ik niet iemand ben die dogmatisch
op de lijn zit van het aftuigen van de kerstboom. Wij moeten overigens in
de gaten houden dat het beeld van het aftuigen van de kerstboom niet gebruikt
wordt als een mooie term waarmee bezuinigingen worden gepresenteerd.De heer Essers gaf al aan dat ik houd van een kerstboom met een paar lichtjes
erin. Dat moet echter niet al te abundant worden. Het moet dus niet doorslaan.
Wij moeten altijd bekijken of iets doeltreffend en inpasbaar is. Bovendien
moeten wij ervoor zorgen dat de administratieve lasten in bedwang worden gehouden.
Sterker, wij proberen die in deze kabinetsperiode met 25% omlaag te brengen.Bij belastingheffing is draagkracht van groot belang; daarover zal ik
straks bij de behandeling van het inkomensbeleid nog iets zeggen. Maar het
is misschien goed om ook even in te gaan op de duurzaamheid van het belastingbeleid
en op de verschuiving van de lastendruk naar de indirecte belasting. Ik kan
me best voorstellen dat deze verschuiving naar de smaak van sommige leden
niet voldoende is, maar dit kabinet gaat toch ook door met vergroenen van
het belastingstelsel. Een lichte verschuiving naar de indirecte belastingen
is daarvan het gevolg. Denk bijvoorbeeld aan de verhoging van de opbrengst
van de energiebelasting in 2005 met 450 mln, die tegelijkertijd zal worden
teruggesluisd naar de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting. Ik
zal straks ook nog iets zeggen over de ambtelijke werkgroep Vergroening, die
voorstellen zal doen om in het Belastingplan 2005 nadere vergroeningsmaatregelen
op te nemen.De heer Platvoet vraagt zich af welke verhouding van indirecte en directe
belastingen wenselijk of noodzakelijk zou zijn. De verhouding tussen kostprijsverhogende
belastingen en belastingen op inkomen, winst en vermogen is inderdaad verschoven
in de richting van de kostprijsverhogende belastingen. Voor de rijksbelastingen
is deze trend al wat langer gaande, zoals de heer Platvoet ook met cijfers
illustreerde. Dit hangt enerzijds nog samen met de belastingherziening van
2001, waarbij de btw en de milieubelastingen zijn verhoogd. Daar stond toen
een forse verlaging tegenover van met name belastingen en premies bij arbeid.Overigens betekent een verschuiving in de richting van indirecte belastingen
niet per definitie dat het totale stelsel minder nivellerend wordt, zoals
de heer Platvoet min of meer suggereerde. Denk bijvoorbeeld aan de premies
voor de volksverzekeringen en voor de werknemersverzekeringen; die zijn boven
een bepaalde inkomensgrens degressief, dus een verlaging daarvan werkt niet
per definitie denivellerend. Ook kunnen indirecte belastingen progressieve
kenmerken hebben. Zo is het verlaagde btw-tarief meer gericht op eerste levensbehoeften,
terwijl het hogere tarief meer voor luxere artikelen geldt. Ook dat is een
vorm van nivellering. Denk ook aan de vrijstellingen in de energiebelastingen,
die een wat meer gelijkmatig karakter krijgen. Er is ook al opgemerkt dat
andere indirecte belastingen voor een deel een vermijdbaar karakter hebben,
zoals het energieverbruik, maar ook de accijns van alcohol en tabak.Er is al met al op dit moment geen aanleiding om de belastingmix substantieel
te wijzigen. De heer Platvoet noemde met een lijstje van de OESO in de hand
een aantal landen die wat dit betreft boven en onder het gemiddelde zitten,
Nederland neemt hierbij een middenpositie in. Er zijn ook grenzen aan een
verdere verschuiving naar indirecte belastingen. Met name bij sommige accijnzen
stuit je op een gegeven moment wel op een grens. En bij verlaging van de directe
belastingen wordt de verzilveringsproblematiek in de komende jaren pregnanter.
Op de VWS-begroting komt er nu een subsidieregeling voor buitengewone uitgaven
en wij merken al dat deze her en der wringt bij het tarief van bepaalde schijven.
Je kunt dus zeggen dat de genoemde trend op een gegeven moment een natuurlijke
grens zal bereiken.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Ik proef uit het antwoord van de staatssecretaris dat het
geen bewust beleid van het kabinet is om extra impulsen te geven aan de verschuiving
van directe naar indirecte belastingheffing.Staatssecretaris Wijn:De trend in de richting van indirecte belastingen zal in de komende jaren
nog wel blijven bestaan, maar wij zullen wel moeten bekijken of de belasting
op arbeid niet te veel zal stijgen. Er is in ieder geval geen specifieke intentie
om de belastingmix substantieel te wijzigen. Ik heb tegelijkertijd bij uw
kritische opmerkingen over de trend die al wat gezet is de komende jaren,
ook een relativering willen plaatsen. Ik heb in uw verhaal niet eens zozeer
het accent geproefd van directe versus indirecte belastingen, als wel het
accent van nivellering versus denivellering. Welnu als je dan ziet dat nu
op koopkrachtgebied de broekriem her en der wat aangehaald moet worden, dan
is het toch ook zo dat wij proberen daar een evenwicht in te vinden. Dat betekent
in ieder geval niet: zorgen voor een groter maken van inkomensverschillen.
Ik begrijp overigens wel dat u daar misschien andere accenten zou zetten;
daar wil ik niets aan afdoen.Een ander belangrijk element dat door een aantal woordvoerders naar voren
is gebracht, betreft de uitvoering van de regelingen. Het moet natuurlijk
voor burgers en bedrijven overzichtelijk zijn. Wij hebben al gesproken bij
de financiële beschouwingen over een slagvaardige en efficiëntere
overheid, ook wat betreft de eenloketgedachte waar men naartoe wilde: een
centraal loket dat niet alleen heft en gelden int, maar dat ook mogelijkerwijs
inkomensafhankelijke regelingen aan burgers verstrekt. Het betekent dat ik,
de sfeer proevend, zie dat wij wat betreft een aantal fundamentelere uitgangspunten
niet zozeer van mening verschillen, maar dat wij in de maatvoering en in de
weging van die uitgangspunten wel politieke verschillen kunnen onderkennen.Voorzitter. Ik hoop dat u het goed vindt dat ik, omdat de agenda al wat
uitloopt, niet al te lang meer stilsta bij een aantal opmerkingen van de heer
Rabbinge over het algemene financiële beleid. Ik denk dat daar bij de
financiële beschouwingen al uitgebreid over is gesproken. Wat betreft
de opmerkingen die hij maakte over de houding die wij moeten hebben ten opzichte
van Brussel, denk ik dat dit een discussie is die ik beter aan mijn politieke
baas, de minister van Financiën, over kan laten. Ik denk wel dat ik in
het algemeen kan zeggen – ik heb de woorden van de heer Rabbinge niet
zo verstaan dat daarover tussen ons een verschil van mening is – dat
als wij een stabiliteitspact hebben waarover wij afspraken binnen Europa hebben,
daarvoor geldt: pacta sunt servenda. Wat dat betreft denk ik dat het nu met
de Duitse buren des te meer wringt, omdat wij vroeger zo samen optrokken daar
waar het ging over de stabiliteit van de munt en de discipline bij begrotingsbeleid.
Wij zullen daar de Europese partners die ook het Stabiliteits- en groeipact
hebben onderschreven, aan moeten houden. Ik heb in ieder geval de opmerking
van de heer Rabbinge zo begrepen dat de 3%-grens ook voor hem een belangrijke
grens is.De heer Rabbinge (PvdA):Ik vind dat je aan die percentages niet zou moeten tornen, maar dat het
goed is als die percentages in hun context moeten worden gezien en bepaald.
Dat heeft echter niet plaatsgevonden en dat heeft tot gevolg dat je nu ziet
dat men zich erin vastbijt en op een gelijkhebberige toon iedere keer dat
percentage naar voren haalt. Daarbij wordt dan niet gekeken in welke context
en op welke wijze je zou kunnen beredeneren dat tijdelijk wordt afgeweken
en op welke wijze je ze dan veel beter zou kunnen hanteren. Dat genuanceerde
beleid is van grote betekenis en het is voor Nederland ook van grote betekenis
om goed in Europa te kunnen blijven functioneren. Als wij alleen komen te
staan en daarmee in feite onze belangen niet dienen, is dat bijzonder riskant.
Ik verwijt het eigenlijk in zekere zin de bewindslieden dat zij dat niet doen.
Ik zou dit willen benadrukken in de richting van de staatssecretaris. Deze
spreekt weliswaar van zijn politieke baas, maar hij heeft, denk ik, ook wel
wat zeggenschap. Hij zou zijn collega zodanig kunnen beïnvloeden dat
deze nalaat om de belangen van Nederland in Europees verband te schaden.Staatssecretaris Wijn:Ik vind absoluut niet dat belangen van Nederland zijn geschaad, integendeel.
Uiteindelijk is bij de stemming over de vraag hoe om te gaan met het eventueel
toepassen van sancties, een uitslag bereikt van 20 stemmen vóór
en 20 stemmen tegen. Daarmee waren er te weinig stemmen voor een dergelijke
beslissing. Ik denk dan ook dat het beeld dat Nederland zich geïsoleerd
heeft in Europa, geen juist beeld is, zeker niet als je in aanmerking neemt
dat op het moment dat het over Frankrijk ging, Duitsland mee mocht stemmen,
en dat op het moment dat het over Duitsland ging, Frankrijk mee mocht stemmen.
Als je nog eens corrigeert voor het feit dat "de zondaar de andere zondaar
meebeoordeelt", kan het beeld van een geïsoleerd Nederland worden weggenomen.Van de voorgestelde maatregelen van het kabinet slaat een aantal in het
belastingplan neer. Ik noem de arbeidskorting, de combinatiekorting, maar
ook de loonmatiging en de structurele verbeteringen in de sociale zekerheid.
Er worden maatregelen genomen die Nederland positioneren om goed te kunnen
aanhaken op het moment dat de wereldeconomie weer aantrekt. Wij hopen allemaal
dat Nederland zich daarvoor goed positioneert. Dat laat onverlet dat wij pijnlijke
keuzes maken. De heer Platvoet vindt het niet genoeg, de heer Van Raak waarschijnlijk
ook niet, maar er wordt gekozen voor een lastenverhoging oplopend tot 2 mld
in 2007. Dat is niet gering. Ook met de maatregelen in het belastingpakket
proberen wij zoveel mogelijk de economische groei te stimuleren. Ik kom nog
te spreken over administratieve lasten, maar onderwerpen als verplichte elektronische
aangifte, de automatische voorlopige teruggaaf en de dwangbevelen per post
zijn er allemaal voorbeelden van dat wij "leaner and meaner" willen opereren.Ik kom op de zorgvuldigheid van wetgeving. Ik wil geen al te grote broek
aantrekken, want ik kan hier mooie woorden spreken, maar naarmate ik dat overmoediger
doe, zal ik harder door de Kamer worden aangepakt op het moment dat wij een
keer zondigen tegen de mooie principes. Als katholieke jongen verexcuseer
ik mij bij voorbaat richting de heer Van Middelkoop dat er wellicht een keer
een zondetje aan zit te komen. Desalniettemin is de zorgvuldigheid van wetgeving
terecht een punt van aandacht van deze Kamer. Dat is overigens ook aan de
overkant het geval. Wij moeten dat niet nuanceren. In dit kader is opgemerkt
dat de voorbereidingstijd voor dit debat wel erg kort is geweest. De heer Biermans heeft een aantal stellingen geponeerd, alle gericht op
de kwaliteit van wetgeving. Zo wenst hij geen indiening van voorstellen in
samenhang met flankerende voorstellen waarvan het beoogde resultaat niet helder
is. Hij wenst geen open en vage normen in antimisbruikwetgeving. Hij vraagt
om oneigenlijke of niet noodzakelijke combinaties van voorstellen in één
wetsvoorstel te voorkomen. Hij pleit voor een eenvoudige wetsredactie. Hij
vraagt om zo vroeg en zo breed mogelijke bekendmaking van voorstellen. Ook
de heer Essers heeft een aantal van dit soort punten aangehaald. Sterker nog,
hij sprak mij toe als voorzitter van de vaste Kamercommissie voor Financiën.
De heer Biermans zei, weliswaar in het kader van een ander onderwerp, dat
hij realist is. Dat deed mij deugd, want toen ik de zeven eisen zag staan,
dacht ik: goedemorgen, je moet er wat aan doen. In de schriftelijke beantwoording
hebben wij een mooie formulering gebruikt. Als de heer Biermans overal "in
beginsel" voor zet, kunnen wij een heel eind met elkaar optrekken. Maar goed,
het is goed dat de heer Biermans ons scherp houdt.Zeker richting de hardwerkende medewerkers van het ministerie herhaal
ik de opmerking van de heer Biermans dat het in zijn algemeenheid goed gesteld
is met de fiscale wetgeving in Nederland. Dat signaal wordt vanuit verschillende
hoeken afgegeven. De heer Bartel, staatsraad bij de Raad van State, en de
heer Groeneveld, vice-president van het hof in Den Haag en lid van de Raad
voor de rechtspraak, hebben dat ook aangegeven tijdens het congres waar ik
mijn speech heb gehouden. Het kan dus beter, maar een nuance is op zijn plaats.Ik kom op de korte voorbereidingstijd. In het algemeen is het streven
erop gericht om het belastingplan zo tijdig mogelijk in te dienen bij de Tweede
Kamer. De belastingplannen worden in principe op prinsjesdag ingediend. Die
relatief vroege indiening is het gevolg van de gewijzigde werkwijze sinds
2001 waardoor de besluitvorming over de fiscale maatregelen tegelijk plaatsvindt
met de besluitvorming over de begroting. De heer Essers heeft ervoor gepleit
om voorstellen sneller openbaar te maken, onder andere door wijziging van
artikel 25a van de Wet op de Raad van State. De toenmalige minister van BZK
heeft in oktober 2000 hierover een brief aan de Kamer gezonden waarin in het
bijzonder de spoedprocedures rond fiscale wetgeving in beeld waren. In die
brief waren de volgende argumenten aan de orde. Sinds de inwerkingtreding
van de wetgeving inzake het openbaar bestuur in 1980 zijn de adviezen van
de Raad van State over wetsvoorstellen openbaar geworden. Artikel 25a van
de Wet op de Raad van State impliceert een tijdelijke geheime periode die
begint bij de behandeling in de ministerraad en die ophoudt bij de indiening
van het wetsvoorstel.In 1992 heeft de commissie voor de toetsing van wetgevingsprojecten geadviseerd
om die geheimhouding op te heffen. Het kabinet heeft dat advies echter niet
overgenomen. Het ondersteunde juist de visie van de Raad van State dat er
bezwaren waren tegen eerdere openbaarmaking. Die bezwaren behelsden met name
politisering van de advisering op het moment dat de Raad van State daar nog
mee bezig is, het voortijdig onderwerp worden van politiek en maatschappelijk
debat en het in gedrang komen van een weloverwogen reactie van de kant van
de regering over de door de Raad van State uitgebrachte adviezen. Daarom heeft
in 1997, toen er ook gesproken werd over staatkundige, bestuurlijke en staatsrechtelijke
vernieuwing, het kabinet geen aanleiding gezien om wijziging in de openbaarheidsregeling
te brengen. Het gehele proces van de interne oordeelsvorming in het kabinet,
dat loopt van de eerste bespreking in de ministerraad tot aan indiening na
advisering door de Raad van State, leent zich daarom ook niet voor openbaarmaking.
De beslotenheid van de adviseringsfase geeft een betrekkelijke rust en geeft
het kabinet dus ook enige ruimte om naar aanleiding van een advies tot vrije
heroverweging te komen. De positie van de Raad van State als een soort laatste
adviseur van de regering kan ook een bijdrage leveren aan de kwaliteit van
het wetgevingsproces.Als je zou overgaan tot differentiatie bij de openbaarmaking van adviesaanvragen –
de heer Essers wierp hier een balletje over op – dan zou dat tot allerlei
discussies kunnen leiden omdat het heel moeilijk is om daar precieze criteria
voor aan te geven. Dit laat alle andere argumenten die ik zojuist naar voren
heb gebracht, onverlet. Wij zien dan ook geen aanleiding om hier thans een
wijziging in aan te brengen. Overigens moet de tijdwinst die behaald zou kunnen
worden met openbaarmaking op het moment dat een voorstel naar de Raad van
State gaat, enigszins worden genuanceerd. De datum van de adviesaanvrage over
het belastingplan was dit jaar 4 september en die van de indiening bij de
Tweede Kamer 16 september. De adviesaanvrage heeft dit jaar dus dertien dagen
in beslag genomen, waarvan acht werkdagen. Een zorgvuldige behandeling zal
hierdoor niet in het gedrang komen. Een eerdere publicatie van fiscale voornemens
die samenhangen met de begroting, is vaak ook niet mogelijk omdat in samenhang
met de miljoenennota in augustus, dus op het laatste moment, nog veel definitief
wordt besloten over de lastenkant, de koopkrachtplaatjes en dergelijke. Ook
wordt de maatvoering dan nog verder besproken. Dit jaar hebben wij overigens
een race tegen de klok moeten leveren om nog op tijd advies te kunnen vragen
aan de Raad van State. Het belastinginstrument speelt evenwel een vrij belangrijke
rol in de hele rijksbegroting. Als fiscale voornemens eerder gepubliceerd
zouden worden, als dat al mogelijk is, dan ontstaat er ook een soort discrepantie
met alle andere gegevens die op prinsjesdag voor het eerst naar buiten worden
gebracht.Ik kom op de Bosal-procedure. Ik kan mij voorstellen dat hier vraagtekens
bij worden geplaatst. Het heeft gespeeld tijdens het vorige kabinet. Ik vind
het lastig om daar met terugwerkende kracht iets over te zeggen. Er is vanuit
de Kamer gesteld dat er slechts met een beperkt aantal spelers uit het veld
is gesproken. Tegelijkertijd was het aantal spelers niet beperkt genoeg om
te voorkomen dat inmiddels diverse versies de ronde doen. Dat gaat vaak heel
snel. Er blijft bij wijze van spreken iets op het kopieerapparaat liggen en
het is zover. Ik heb er zelf ook nog vragen bij. Ik kom nog te spreken over
de samenloop met de behandeling bij het Hof van Justitie. Het gaat om gevoelige
wetgeving, maar als je daarmee bezig bent, komen veel tegenkrachten op. Wat
betreft belastingplicht kun je echter slechts in beperkte mate toestemming
vragen aan belangenbehartigers. Bij convenanten heb je dat spanningsveld
ook vaak. Ik kom daar nog op. Op zichzelf is een beetje spanning prima. Niemand
vindt belasting betalen leuk, maar het is wel leuk om wat dat betreft naar
de techniek te kijken.Een voorbeeld. In de eerste versie van de Bosal-wetgeving ontbrak de grens
van € 500.000 om ervoor te zorgen dat het MKB iets gemakkelijker
zou kunnen omgaan met de Bosal-reparatie. Als gevolg daarvan ontstond een
heleboel gedoe. Op een gegeven moment word je dan kwetsbaar, want er komen
allerlei krachten vrij, bijvoorbeeld in de media, die heel moeilijk in de
hand zijn te houden. De vraag is of een zorgvuldig wetgevingsproces daarmee
gediend is.De heer Rabbinge (PvdA):De staatssecretaris zegt iets wat veel wordt gezegd. Hij zegt dat niemand
het leuk vindt om belasting te betalen. Voor een staatssecretaris vind ik
dat een verkeerd uitgangspunt. Het is juist een voorrecht als je zoveel belasting
mag betalen, want dan kun je bijdragen aan maatschappelijke functies. Dat
is fantastisch. Dat lijkt mij een betere opvatting.Staatssecretaris Wijn:Dat is een heel goede opvatting. Ik vind persoonlijk dat ik niet genoeg
belasting kan betalen. Ik ben overigens tevreden met mijn wedde. Het is goed
dat de heer Rabbinge dit zegt, ook naar aanleiding van de rapportage over
waarden en normen. Een voorbeeld. Ik gaf laatst een interview aan een aantal
middelbare scholieren, voor de schoolkrant. Zij vroegen mij wat ik het allerbelangrijkste
vind. Dan val je terug op heel simpele dingen. Als mensen belasting betalen,
moeten ze zich realiseren dat het geld wordt besteed aan zaken als wegen,
lantaarnpalen en politie. Dat moet men dus als een voorrecht zien. De heer
Rabbinge zegt het mooi.De heer Van Raak (SP):Er kunnen nu twee dingen aan de hand zijn: of het geld wordt niet goed
gebruikt, of de staatssecretaris slaagt er niet in duidelijk te maken dat
het geld goed wordt besteed. Volgens mij zijn beide zaken niet goed.Staatssecretaris Wijn:Het eerste kan natuurlijk niet het geval, want deze Kamer praat mee over
de besteding van het geld. Dat moet dus goed zijn. Het tweede punt speelt
wel een rol. Wij moeten dat ook uitstralen. Wij proberen dat ook te doen via
VBTB en het afleggen van verantwoording. De heer Van Raak heeft echter wel
een punt. Wij moeten die discussie permanent met elkaar blijven voeren.Ik kom terug op de Bosal-kwestie. De heer Essers heeft mij uitgedaagd.
Hij zei tegen mij dat ik wel met een voorontwerp had moeten komen. De heer
Biermans zei daar ook iets over. Hij kwam zelfs met een a contrario: zeg je
met een voorontwerp de facto dat je verwacht dat je de zaak verliest? Die
uitspraak wil ik zeker niet voor mijn rekening nemen. Het is de vraag of je
met een voorontwerp je proceskansen negatief beïnvloedt. Een van de verdedigingslinies
bij Bosal was, dat het ging om fiscale cohesie. Het ging om een integraal
systeem van belastingheffing. Het systeem voor buitenlandse dochters was daarbij
iets anders dan voor binnenlandse dochters. Dat is echter verschoonbaar of
logisch, het is geen belemmering van het vrije verkeer en het past binnen
de autonomie van een nationale wetgever, binnen het hele systeem van de fiscaliteit.
Dan moet je het hof ervan overtuigen dat de samenhang in het fiscale stelsel
je tot een bepaalde maatregel of regel dwingt.Ik heb mij laten vertellen dat in de zaak Hoechst een ingevoerde wetswijziging
voor het hof, en overigens ook voor de advocaat-generaal, het bewijs was dat
er wel degelijk een alternatief mogelijk was. Een wetswijziging beïnvloedde
dus daadwerkelijk het proces bij het hof. Het hof kon daaruit namelijk de
conclusie trekken dat het anders kon. Dan sta je dus voor een dilemma. Als
je een alternatief hebt, heb je in feite zelf al het bewijs geleverd dat fiscale
cohesie geen wezenlijk argument is om een regeling overeind te houden. Dat
is een lastig dilemma. Een voorontwerp heeft dat risico.Ik wil een vraag aan de heer Essers stellen. Nu ligt de zaak van Marks
& Spencer bij het hof. Gediscussieerd wordt over de vraag hoe je om moet
gaan met verliezen van vaste inrichtingen in het buitenland. Wat adviseert
de heer Essers? Wij weten niet welke kant het precies op gaat. Er zijn verschillen
tussen Groot-Brittannië en Nederland. Pakt het helemaal fout uit, dan
hebben wij ook een probleem. Pakt het gematigd fout uit, door de context in
de overwegingen van het hof, dan is er misschien geen probleem. Tegelijkertijd
vinden wij dat Groot-Brittannië Marks & Spencer zou moeten winnen.
Wij overwegen zelfs om enkele opmerkingen tegenover het hof te maken. Wat
is dan wijsheid?De heer Essers (CDA):Ik wil graag een onderscheid maken. Je kunt kiezen voor een concrete wetswijziging –
een wetsvoorstel gericht op wijziging van de wet. Dat heeft men volgens mij
ook in Duitsland gedaan naar aanleiding van de procedure rondom Lankhorst-Hohorst
GmbH. Dan ondermijn je natuurlijk je positie. Als je de wet aanpast aan de
wensen van de tegenpartij, geef je je in feite al gewonnen.Het gaat er mij om dat je een consultatiedocument publiceert, een voorontwerp
van wet, waar mensen op kunnen reageren. Niemand zal het de regering kwalijk
nemen. Integendeel, men gaat ervan uit dat de regering vooruitdenkt en nadenkt
over de gevolgen van het onverhoopt verliezen van de procedure, ook al worden
goede argumenten aangevoerd. Ik zou het raar vinden als dat niet zou gebeuren.Dan Marks & Spencer. Er zullen ongetwijfeld scenario's worden ontwikkeld
voor het geval Marks & Spencer verloren gaat. Ik ben daar helemaal niet
zo pessimistisch over, maar mocht het verloren gaan, dan is geen man overboord.
Nu accepteren wij immers bij een vaste inrichting in het buitenland alle buitenlandse
verliezen. Er is wel een inhaalregeling op het moment dat winsten worden behaald,
maar het is wel een systeem dat wij volstrekt accepteren. Je kunt erover nadenken
om dat bij lichamen ook te doen, zoals wij dat voor de wijziging van de fiscale
eenheid ook hebben gehad. In tweede termijn zal ik nog een paar alternatieven
aangeven. Een voorontwerp vind ik een veel betere methode dan een concreet
wetsvoorstel. Ik ben het met de staatssecretaris eens dat het laatste niet
de bedoeling is.Staatssecretaris Wijn:Ik kom daar straks nog even op terug, bij de bespreking van de toekomst
van de vennootschapsbelasting. Misschien kan daarover dan van gedachten worden
gewisseld. Het vraagstuk waar de heer Essers op doelt, kan daar misschien
bij betrokken worden. Ik ben het wel met de heer Essers over het volgende eens. Als je terugkijkt –
dat is wijsheid achteraf, dus ik zeg dit niet in verwijtende of veroordelende
zin – vraag je je af of je het allemaal wat beperkter had moeten houden,
of wat meer in de boezem van het departement. Ik zie de heer Essers "ja" knikken.De heer Essers (CDA):Alle commentaren die nog steeds dagelijks binnenkomen, zowel bij het ministerie
als bij ons, hadden wij dan wat rustiger kunnen plaatsen, zodat de kwaliteit
van de wetgeving waarschijnlijk beter zou zijn geweest.Staatssecretaris Wijn:Over de kwaliteit van de wetgeving komen wij straks nader te spreken.
Ik durf het zo wel aan. Ik neem uw opmerkingen ter harte.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik zou het oorspronkelijke standpunt van de regering in dezen willen steunen.
Men dient zich te realiseren welke enorme precedentwerking ervan uitgaan als
vooruitlopend op definitieve uitspraken in beroepsprocedures al met alternatieven
naar buiten wordt gekomen. Het gaat niet alleen om beroepsprocedures in de
fiscale wetgeving. Op het gebied van de ruimtelijke ordening zijn er duizenden
beroepsprocedures op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau. Ik zou
het uiterst onverstandig vinden als vooruitlopend op definitieve uitspraken
verschillende overheden met oplossingen komen, mochten zij in het ongelijk
worden gesteld. Wie maakt die inschatting? Hoe groot of hoe klein is de realiteitswaarde
van die inschatting. Ik steun de opvatting van de staatssecretaris dat dit
uiterst onverstandig is.Staatssecretaris Wijn:Dank u wel.Laten wij uitgaan van de Nederlandse situatie waarbij de Hoge Raad prejudiciële
vragen stelt. Als het zover komt dat een zaak bij de Hoge Raad ligt en er
vragen aan het hof worden gesteld, dan heeft een inspecteur al iets gezegd,
is er bezwaar en beroep aangetekend, heeft het hof zich uitgesproken en uiteindelijk
de Hoge Raad. Het standpunt van de belastingdienst in casu is dan heel helder.
Je gaat er dan van uit dat je zo'n zaak wint.Publicatie van voorontwerpen zie ik niet in relatie tot zaken die voorliggen
bij het hof, maar in relatie tot eventuele wijziging van de vennootschapsbelasting.
Je moet nooit zaken publiceren, naar buiten brengen, of al filosoferend ingaan
op wat-als-scenario's als daarmee je kansen worden beïnvloed. Dat moet
van geval tot geval bekeken worden. De heer Essers zegt dat Groot-Brittannië
met Marks & Spencer een zodanig zekere zaak heeft dat als die wordt overgebracht
naar de Nederlandse situatie, je nu vooral niet met zaken naar buiten moet
komen, anders dan in een brede aanpak van de vennootschapsbelasting. Deze
zaak geeft op zichzelf geen aanleiding daar nu iets mee te doen. Ik kom daar
later op terug bij de positie van Europa.Er is gevraagd naar de samenstelling van het belastingplan. De algemene
lijn is dat voorstellen die in budgettaire en politieke zin nauw samenhangen
met het totale pakket aan financieel-economische voorstellen voor het nieuwe
begrotingsjaar deel uitmaken van het belastingplan. Het gaat dan meestal om
maatregelen die een beoogde datum van inwerkingtreding hebben van 1 januari.
Dat houdt verband met de koopkracht voor het komende jaar. Vaak bestaat het
belastingplan uit verschillende wetsvoorstellen. De materiële implementatie
van de initiatiefwet Hillen is bijvoorbeeld een afzonderlijk wetsvoorstel
in het belastingplan.Voorstellen tot herstel van technische onjuistheden zullen doorgaans niet
in het belastingplan worden opgenomen, maar in een afzonderlijk wetsvoorstel.
Dat is nu gebeurd in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen. Sommige
onderdelen moeten om uiteenlopende redenen zo snel mogelijk in werking treden.
De omvang van dergelijke wijzigingen kan zo beperkt en technisch zijn dat
vanuit wetgevingseconomie een afzonderlijk wetsvoorstel niet voor de hand
ligt. Wij nemen het dan even mee in een ander wetsvoorstel. Het zijn wel altijd
zaken die niet zo gek veel om het lijf hebben.Voorstellen van meer ingrijpende fiscaal-technische aard worden doorgaans
niet in het belastingplan opgenomen. Dit heeft te maken met het feit dat daaraan
een uitgebreid voorbereidingsproces aan ten grondslag moet liggen. Ik heb
daar wel voorbeelden van. Denkt u bijvoorbeeld aan het regiem fiscale eenheid,
de invoering van artikel 10.A Vpb met betrekking tot de uitholling van de
belastingheffing en versterking van de fiscale infrastructuur. U weet dat
er enige discussie is geweest over de zogenaamde antimisbruikbepaling.Als je deze visie hanteert, hoort Bosal eigenlijk niet in het Belastingplan
2004 plaats. Wij hebben dit toch gedaan, omdat de uitspraak over Bosal na
prinsjesdag werd gedaan. Dan ontstaat er meteen een massief lek. Wat wij hier
repareren kost straks nog steeds 500 mln euro structureel op jaarbasis. Je
hebt dan met zo'n enorm budgettair verlies te maken dat wij hebben gezegd
dat wij dit bij nota van wijziging wel opnemen in het Belastingplan 2004.
Het zal echt honderden miljoenen euro's kosten als dit niet op 1 januari 2004
in gaat. Hier zie je inderdaad dat het hemd nader is dan de rok en dat nood
wet breekt, u kent al die zegswijzen wel.De heer Essers vraagt dan op grond van welke criteria wordt besloten om
een nota van wijziging in te dienen. Dit zijn er verschillende. Zo kan het
voorkomen dat er tijdens het wetsproces blijkt dat er een foutje is gemaakt.
Soms moet er worden gereageerd op externe ontwikkelingen zoals Bosal of budgettaire
risico's, maar ik noem ook de aangepaste inflatiecijfers die ertoe leiden
dat alle tabellen moeten worden aangepast en de discussie in de Tweede Kamer
over chronisch zieken en gehandicapten. Daarover wordt binnenkort een novelle
uitgebracht die hopelijk vandaag door de Raad van State wordt beoordeeld.Ik vind het ook niet chic dat wij zes nota's van wijziging hebben uitgebracht,
maar voor iedere individuele nota is iets te zeggen. Laten wij het erop houden
dat wetgeving een dynamisch proces is. Wij hebben de intentie om dit zo helder
en overzichtelijk mogelijk te maken.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Alle budgettaire argumenten zijn herkenbaar en ongetwijfeld ook valide,
maar ik hoor geen legislatieve argumenten. Heel veel wetsvoorstellen die in
de Tweede en de Eerste Kamer worden behandeld, bevatten een materiële
wijziging van bestaande wetten. In die zin is er geen verschil met een nota
van wijziging zoals wij die nu kennen. Ik heb tot nu toe geen
overtuigende redenering gehoord die leidt tot de conclusie dat een zelfstandig
wetsvoorstel niet mogelijk was geweest of is het een bezwaar dat dit eerst
aan de Raad van State voor advies moet worden voorgelegd?Staatssecretaris Wijn:De heer Van Middelkoop duidt nu op Bosal?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ja.Staatssecretaris Wijn:Dit heeft zuiver te maken met de snelheid.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dit begrijp ik niet. De inhoud van een zelfstandig wetsvoorstel had ook
tot wijziging van de bestaande wetgeving geleid en had dezelfde tekst bevat
als nu in de nota van wijziging is opgenomen.Staatssecretaris Wijn:Een nota van wijziging kan een versnelde procedure volgen. Die wijziging
is wel zo substantieel dat de nota via de Raad van State is gegaan, maar hij
kon desondanks in de planning van de Raad van State en de Tweede en de Eerste
Kamer worden meegenomen. Het risico van een aparte wet is dat wij de deadline
van 1 januari niet zouden halen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik vind dit niet overtuigend. Als er een versnelde procedure mogelijk
is voor nota's van wijziging, kan die dan ook niet van toepassing worden verklaard
op zelfstandige wetsvoorstellen?Staatssecretaris Wijn:Ik kom hierop graag terug in tweede termijn. U overvraagt mij nu een beetje.
Ik moet eerst mijn gedachten bepalen over de vraag wanneer er kan worden gekozen
voor een soort noodwetgeving of spoedwetgeving. Dit kon hier mooi meelopen
en wij moesten de deadline van 1 januari halen. Er waren al een traject en
procedure voor behandeling van wetgeving in gang gezet en zodoende hebben
wij dit in elkaar gevlochten.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik maak graag gebruik van de handreiking van de staatssecretaris om hierop
terug te komen in tweede termijn, omdat hier natuurlijk ook de belangen van
de Kamers in het geding zijn. Ik heb dan liever een wat doordacht antwoord
dan de improvisatie die nu kennelijk nodig is.Staatssecretaris Wijn:Dit is nogal een kwalificatie.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Het was niet zo kritisch bedoeld, maar ik hoor aan mijn eigen toon dat
het wel zo klinkt. Ik hoop dat de staatssecretaris het belang van de Kamers
wel voor ogen houdt, want wij kunnen nu niet amenderen. Stel dat je grote
bezwaren zou hebben tegen deze nota van wijziging, dan zou je tegen het hele
belastingplan moeten stemmen. Ik hoor achter mij zeggen: "dat doen wij". Zo
simpel zit ik echter niet in elkaar.De heer Schuyer (D66):De heer Van Middelkoop raakt des poedels kern, maar ik moet de regering
op dit punt bijvallen. Wij hebben vaker gesproken over de vraag of aparte
wetgeving noodzakelijk is. In principe moet die lijn gevolgd worden. Naast
het belang van Kamer en parlementaire zaken heeft de staatssecretaris echter
ook te maken met het landsbelang. In dit geval was evident dat behandeling
van het onderwerp na 1 januari grote schade voor het land tot gevolg had.
Het is dan ook goed te verdedigen dat het onderwerp dit keer is meegenomen
in een wetsvoorstel.Staatssecretaris Wijn:Laat ik deze handschoen oppakken: wij stellen de medewerking van de Kamer
buitengewoon op prijs, hetgeen door ons ondersteund is met een technische
briefing en verschillende contacten. Ik erken natuurlijk volledig dat er nogal
wat druk op de Kamer is gelegd om deze wetsvoorstellen te verwerken. Ik heb
er respect voor dat dat gelukt is. Gisteren is een opmerking gemaakt over
ambtelijke ondersteuning. Het is mij bekend dat die in deze Kamer zo mogelijk
nog beperkter is dan aan de overzijde.Er zijn enkele opmerkingen gemaakt over terugwerkende kracht, waarbij
termen genoemd zijn als "onmiddellijke werking", "eerbiedigende werking",
"formeel terugwerkende kracht" en "materieel terugwerkende kracht". In de
schriftelijke beantwoording is daarover reeds een en ander gezegd, maar misschien
is het goed om daarop bij mijn eerste belastingplan wat dieper in te gaan.
Een van de belangrijkste beginselen bij het opstellen van wetgeving is de
toetsing aan het rechtszekerheidsbeginsel. Dat punt speelt met name een rol
bij de inwerkingtreding van wettelijke maatregelen. Bij het opstellen van
wetgeving geldt als hoofdregel dat de maatregelen opgenomen in een wetsvoorstel
effectief worden op het tijdstip dat het wetsvoorstel in werking treedt, de
zogenoemde "onmiddellijke werking". Onder omstandigheden kan deze onmiddellijke
werking worden verzacht door maatregelen te nemen waarin reeds bestaande situaties,
al dan niet tijdelijk, worden geëerbiedigd, de "eerbiedigende werking".
Het nadeel van de eerbiedigende werking kan zijn dat ongelijkheid ontstaat
tussen nieuwe en bestaande situaties. Een voorbeeld van de onmiddellijke werking
is de voorgestelde bijleenregeling.In geval voor onmiddellijke werking wordt gekozen, is de rechtszekerheid
voor wat betreft het verleden niet in het geding omdat een dergelijke maatregel
pas in werking treedt na afronding van het parlementaire proces. Dit betekent
wel dat tijdens het parlementaire proces voor iedere burger kenbaar wordt
welke maatregel wordt voorgesteld en met ingang van welke datum deze in de
toekomst gaat gelden. Omdat de term "onmiddellijke werking" door sommige leden
wordt verwoord als "materieel terugwerkende kracht" merk ik op dat de term
"materieel terugwerkende kracht" de lading niet geheel dekt. Onder omstandigheden
kan het wenselijk zijn dat maatregelen materieel terugwerken, maar ik gebruik
liever de term "onmiddellijke werking". Vervolgens komt de vraag aan de orde:
moet een bepaalde eerbiedigende werking van kracht zijn?Overigens kan het onder omstandigheden wenselijk zijn om maatregelen volledig
terug te laten werken. Dan spreken wij over: formele terugwerkende kracht.
Omdat de rechtszekerheid in het verleden, zeker bij verzwarende maatregelen,
in het geding kan zijn, wordt niet gekozen voor formele terugwerkende kracht,
tenzij bijzondere omstandigheden dat rechtvaardigen. Daarbij gaat het om omstandigheden
waarbij het algemeen belang prevaleert boven het individuele
belang. Dat kan het geval zijn indien sprake is van aanmerkelijke aankondigingseffecten,
een omvangrijk oneigenlijk gebruik of misbruik. Bij het toekennen van formele
terugwerkend kracht moeten de maatregelen voor belanghebbende, bijvoorbeeld
een belastingplichtige, voldoende kenbaar zijn. Een voorbeeld van vandaag
van een maatregel met formele terugwerkende kracht is de maatregel ter dichting
van een emigratielek bij de aanmerkelijkbelangheffing. Dit betekent direct
in werking treden en als er noodzaak toe is eerbiedigen. Als er formeel terugwerkende
kracht aan de orde is, kan dat slechts in het kader van bijzondere omstandigheden
die dat rechtvaardigen. Bij belastingwetgeving zullen maatregelen dan ook
door de regering moeten worden besproken, beargumenteerd en worden onderbouwd.Zowel de heer Schuyer als de heer Essers heeft gezegd dat in algemene
wetgeving zorgvuldiger moet worden omgegaan met de Europeesrechtelijke implicaties
van de fiscaliteit. Dit geldt zeker in het algemeen, en ook voor fiscale wetgeving.
De ontwikkelingen in de jurisprudentie van het Hof zijn de afgelopen tien
jaar nogal stormachtig geweest. Daaraan liggen allerlei redenen ten grondslag.
Zo neemt de Commissie vaker het initiatief. Verder zoeken belastingplichtigen,
al dan niet ondersteund door agressieve belastingadviseurs, steeds meer de
grenzen op. Daarnaast is er een directere werking van bepaalde Europese grondrechten
op het gebied van vrij verkeer. Mijn inschatting is overigens dat dit voorlopig
nog zo blijft. Gisteren is stilgestaan bij het gebrek aan Europese harmonisatie.
Naar mate de interne markt meer eisen stelt aan lidstaten, zal de druk uit
de jurisprudentie groter worden, met name om bepaalde vrijverkeersregels directer
te laten toepassen of op een verdergaande manier te interpreteren. Wij volgen
deze ontwikkelingen intensief – dit zeg ik tegen de heer Essers –
maar daarbij gaat het om het permanent volgen. Regelmatig gaan wij "met de
benen op tafel" bij elkaar zitten: wat speelt er allemaal en wat zouden mogelijk
reacties kunnen zijn. In dat verband is er geen formeel "paper trail", maar
wij houden ons daarmee dus wel regelmatig bezig. In het kader van de Marks
& Spencer-zaak heb ik al aangegeven dat wij indien nodig opmerkingen maken
in procedures over het recht van ander lidstaten. In sommige gevallen interveniëren
wij daarbij. Nieuwe wetgeving wordt vanzelfsprekend getoetst aan het Europees
recht.Europa speelt een pregnantere rol dan wij voor mogelijk hadden gehouden,
bij de toekomst van de vennootschapsbelasting.De heer Biermans (VVD):Ik wil een vraag stellen in het kader van de betrouwbaarheid van de overheid.
In mijn bijdrage heb ik gesproken over de negatief uitgevallen slotuitspraken.
De staatssecretaris hoor ik daar niet over.Staatssecretaris Wijn:Over welke slotuitspraken gaat het?De heer Biermans (VVD):Ik moet bij de bediening van de interruptiemicrofoon twee dingen tegelijk
doen. Het gaat mij om de uitspraak waarin de inspecteur door de rechter om
de oren werd geslagen omdat hij misbruik maakte van het procesrecht. Ik heb
dit geplaatst in het kader van "fair play" en een betrouwbare overheid. Kan
de staatssecretaris daarop reageren?Staatssecretaris Wijn:In de Tweede Kamer kan de interruptiemicrofoon ook met de voet worden
bediend; misschien is dat handig. Hier doen de Kamerleden zich collectief
een hernia aan doordat de microfoon zo laag staat; maar dit ter zijde. Dat
was een uitspraak van het Hof Den Bosch, waarin de inspecteur misbruik van
procesrecht werd verweten. Het kan inderdaad niet de bedoeling zijn dat wij
misbruik van procesrecht om de oren krijgen van het Hof. Het is een dilemma
dat vaak voorkomt. Binnen afzienbare tijd zal ik een wetsvoorstel indienen
bij de Kamer aangaande de aftrekbaarheid van de aankoopkosten van dochterondernemingen.
Hierbij zitten wij met een vergelijkbaar probleem.Er komt een uitspraak van de Hoge Raad. Ik kan alvast een tipje van de
sluier oplichten door te zeggen dat wij dat willen repareren. De Hoge Raad
wil met terugwerkende kracht bepaalde kosten aftrekbaar maken. Wij willen
dat niet omdat mensen nooit hebben verwacht dat die kosten aftrekbaar zouden
zijn en bovendien zou het een fors budgettair beslag met zich meebrengen.
Wat doe je echter met hangende nieuwe wetgeving? Overigens is de Tweede Kamer
geïnformeerd dat deze wetgeving eraan komt. Wat doe je tot die tijd met
bezwaarschriften? Houd je die aan of niet? Wat doe je met dreigend verloop
van aanslagtermijnen? Ik denk dat wij bezwaarschriften niet zó lang
kunnen ophouden dat wij te maken krijgen met de problematiek die aanhangig
is gemaakt bij het Hof Den Bosch. Je zult dan positief moeten beschikken op
een bezwaar. Daar zal dan wel bij gezegd worden: reken uzelf niet rijk, want
voordat de aanslag definitief wordt gemaakt, wordt er wetgeving ingevoerd
die dit voor een deel gaat repareren. Dit is dus een zeer belangrijk dilemma,
want er mag geen misbruik van procesrecht worden gemaakt en tegelijkertijd
kunnen wij ook de belastinggrondslag niet laten eroderen.De heer Biermans (VVD):Allereerst dank ik de staatssecretaris voor zijn tip met betrekking tot
de microfoon: het werkt zo uitstekend.Moet ik zijn antwoord in verband brengen met een eerdere opmerking inhoudende
dat hij vóór zorgvuldigheid van wetgeving is, maar zich bij
voorbaat al verontschuldigt voor de zonde die hij gaat begaan? Als dat zo
zou zijn, moet hij niet denken dat hij geen straf krijgt als hij zonden begaat.
Als dat de bedoeling is van die verontschuldiging, moet ik de staatssecretaris
zeggen dat het zo niet werkt. Wij spreken hier over een betrouwbare overheid
en een rechter die zegt dat de overheid een regeling gemaakt heeft die niet
klopt. Kan de minister mij nog een keer uitleggen waarom de overheid dan in
gelijke gevallen anders gaat handelen, namelijk bezwaarschriften aanhouden
en al die belastingplichtigen uiteindelijk ongelijk geven?Staatssecretaris Wijn:Gelijke gevallen moet je, waar mogelijk, gelijk behandelen. Overigens
geloof ik ook niet in biechten vooraf. Ik meen te weten dat de heer Biermans
uit de belastingadviespraktijk komt. In die sector is de vindingrijkheid ontzettend
groot. Ik denk dat wij mogen constateren dat de alertheid – om het woord
agressiviteit te vermijden – ook ontzettend groot is. Datzelfde geldt
voor de inventiviteit. Enerzijds moet de overheid betrouwbaar zijn. Aan de
andere kant moeten de belastinginkomsten qua omvang betrouwbaar
zijn. Wij komen hier nader over te spreken als de regering wetgeving ter zake
bij de Kamer aanbiedt. Wij worden geconfronteerd met een voordeel dat gegeven
wordt omdat één persoon het een keer heeft geprobeerd en dat
nooit werd verwacht door belastingplichtigen. Dat voordeel zou er vervolgens
toe leiden dat wij met terugwerkende kracht een aantal voordelen moeten geven
aan belastingplichtigen, die daar nooit op hebben gerekend. In zo'n geval
kun je met reparatiewetgeving komen, want uiteindelijk is het toch de wetgever,
parlement en regering, die bepaalt wat uiteindelijk de wetgeving moet zijn.
Dat is iets waarover wij met elkaar van gedachten kunnen wisselen.De heer Biermans (VVD):Volgens mij is het verschil in het volgende gelegen. Mijn redenering is
dat er een situatie is die klopt en dat vandaag de belastingplichtige van
de hoogste rechter gelijk krijgt. De staatssecretaris zegt echter dat die
situatie fout is en dat daarom alle andere belastingplichtigen wier bezwaarschriften
worden aangehouden en niet afgedaan worden, niet hetzelfde recht krijgen als
die ene die geprocedeerd heeft. Dit is een verschil in benadering.Staatssecretaris Wijn:Het is nog maar de vraag of de ene desbetreffende belastingplichtige voordeel
gekregen heeft. Dat weet ik, eerlijk gezegd, niet. Een dergelijke assumptie
heb ik nu ook niet scherp op het netvlies. Tegelijkertijd komt het meer voor,
zoals ook in het verleden vaak is gebeurd, dat, als een rechter aangeeft hoe
het moet en als dat een bepaald negatief effect heeft, er dan in de Kamer
een reparatiewet aan de orde komt die de uitspraak van de rechter met terugwerkende
kracht te niet doet. Ik heb daarvan zojuist een drietal voorbeelden gegeven.
Immers, wij praten ook hierbij over formeel terugwerkende kracht. Er kunnen
heel legitieme redenen, met name budgettaire, van groot belang zijn. Ik heb
zojuist het voorbeeld genoemd van aankoopkosten van deelnemingen. Het lijkt
mij goed dat wij daarover apart een discussie voeren. Terugwerkende kracht
zal, zeker als het formeel terugwerkende kracht is, per keer moeten worden
beargumenteerd op grond van het algemene kader dat ik heb geschetst.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik wil een vraag aan de heer Biermans als medewetgever stellen. Als de
rechter constateert dat er een fout in de wetgeving zit, vindt hij dan niet
dat het de taak van de wetgever is om die fout te herstellen?De heer Biermans (VVD):Als de rechter dat concludeert, moet je daar heel afgewogen mee omgaan.
Als het werkelijk een fout is die niemand voorzien had en die niemand ooit
gewild had, denk ik dat ik op de lijn van de staatssecretaris zit. Overigens
is dit vaker het geval, zeker als de staatssecretaris mij een realist noemt
en zeker als hij dat plaatst in het kader van het genereren van belastingopbrengst.
Het is mijns inziens goed dat wij met de staatssecretaris afspreken dat elke
keer wanneer er sprake is van terugwerkende kracht – en in de beleving
van de VVD-fractie is dit zeer regelmatig het geval – wij aandringen
op een uitermate uitvoerige motivatie van de noodzaak.Staatssecretaris Wijn:Dat zeg ik graag toe in het kader van de terminologie die ik net heb gebruikt
voor de formele terugwerkende kracht.Voorzitter. Ik wil nog een spanningsveld benoemen, en wel dat van de toekomst
van de Vpb en het Nederlandse vestigingsklimaat. Enerzijds proef ik bij een
aantal afgevaardigden dat het Nederlandse belastingklimaat concurrerend moet
zijn en dat wij ons dus moeten onderscheiden en anderzijds proef ik, soms
zelfs bij dezelfde afgevaardigden, een drang naar harmonisatie van belastingwetgeving
binnen Europa. Dit laatste kan goed werken voor het bedrijfsleven: men weet
in alle lidstaten wat de grondslag is en hoe het met tarieven zit. Wij zijn
echter een klein land en onze natuurlijke voordelen ten opzichte van grotere
landen zijn beperkt. Tegen deze achtergrond willen wij echter een aantrekkelijk
fiscaal klimaat houden. Het concurreren op fiscaal terrein veronderstelt natuurlijk
verschillen en dus gebrek aan harmonisatie. Ik vind het toch goed om dat spanningsveld
hier even te benoemen, omdat wij dat de komende jaren vaker zullen constateren.De heer Biermans stelde de retorische vraag of Nederland in fiscaal opzicht
nog wel een interessant vestigingsland is. Ik ga eerst nuanceren en dan toegeven.
De nuancering is bijvoorbeeld dat twee weken geleden bekend werd dat het Duitse
elektronicaconcern Siemens al zijn internationale, niet-Duitse activiteiten
vanuit Nederland gaat organiseren. Dit heeft te maken met het belastingvoordeel
dat Siemens daarmee denkt te kunnen verkrijgen. Overigens is dit maar een
van de elementen, want men vindt het ook prettig dat men in Nederland snel
een rechtsvorm kan oprichten en dat Nederlandse werknemers hun talen zo goed
spreken. Je merkt dus dat het vestigingsklimaat veel breder is, maar dat het
fiscale element door een groot concern nadrukkelijk als reden wordt genoemd
om een hoofdkantoor in Nederland te vestigen. Ik heb in de afgelopen tijd
in de kranten heel veel negatieve berichten gelezen en een enkele keer wordt
er een bagatelletje uit een vraag- en antwoordbesluit opgeklopt tot een grote
aantasting van het vestigingsklimaat. Ik vind dit een beetje vervelend. Ik
zou bepaalde mensen dan ook duidelijk willen maken dat men als de internationale
adviespraktijk, die overigens ook uurtjes schrijft voor internationale cliënten,
op deze manier doorgaat, niet alleen het zichzelf het brood uit de mond stoot,
maar ook Nederland. Ik vind dat de discussie wel wat meer in normaal vaarwater
terecht mag komen. Ik heb een concreet voorbeeld genoemd, maar heel vaak blijft
het nogal stil, als wij op onze beurt om voorbeelden vragen. Dus ik discussieer
heel graag aan de hand van concrete voorbeelden, wat overigens onverlet laat
wat er verbeterd kan worden en wat ik ook niet wil wegpraten. Maar een enigszins
normale toon in de discussie zou mij wel goed uitkomen.De heer Rabbinge (PvdA):Voorzitter! Ik denk dat de opmerking van de staatssecretaris zeer terecht
is. Het is bij heel veel inventarisaties in de sfeer van de ruimtelijke ordening
en de planologie gebleken dat vestigingen van bijvoorbeeld Japanse bedrijven
in Nederland niet zozeer bepaald worden door de premies of het fiscale klimaat
als wel door andere omstandigheden, zoals de beschikbaarheid
van een Japanse school in Amsterdam. Dergelijke omstandigheden tellen veel
meer mee. Ik verzoek de staatssecretaris om wat hij nu zegt, te adstrueren
met een aantal heel concrete voorbeelden, om wat tegengas te geven voor het
negativisme. Het lijkt mij heel nuttig als juist Financiën hierbij wat
tegenwicht biedt.Staatssecretaris Wijn:Dat heb ik eigenlijk nu al gedaan. Ik denk dat verder bijvoorbeeld de
veiligheidssituatie heel belangrijk is voor het vestigingsklimaat, net als
het onderwijs. Maar nu moet ik wel uitkijken dat ik niet zover mee glijd in
de relativering dat ik suggereer dat het fiscale element minder belangrijk
zou zijn, want dat is niet zo. Ik heb zelf ook wel enige kritiek op dit punt.
Ik heb dit eigenlijk al met de Kamer besproken bij de financiële beschouwingen,
maar ik zal het bij deze beschouwingen over het belastingplan nog maar eens
zeggen. Zo moeten de omlooptijden bij wat wij vroeger de rulings noemden,
nog verkort worden. Verder moet de uitvoeringspraktijk na een aantal wijzigingen
die terecht zijn aangebracht, nog wat uitkristalliseren. Maar er zijn ook
zaken die ik graag overeind houdt, zoals de 30%-regeling, waar de heer Van
Raak zo uitgebreid bij stil is blijven staan. Ik vind wel dat wij ons fiscale
vestigingsklimaat ontzettend goed in de gaten moeten blijven houden. Wij hoeven
in Europa niet het braafste jongetje van de klas te zijn, maar wij gaan ons
ook niet gedragen als een straatschoffie. Met die lijn denk ik dat wij Nederland
fiscaal wel aantrekkelijk kunnen houden, omdat wij op die andere punten heel
redelijk scoren.De heer Van Raak (SP):Ik ben erg blij dat het goed gaat met ons vestigingsklimaat. Ik dacht
dat er nu wel een opening zou zijn om iets aan de expat-regeling, de 30%-regeling
te gaan doen, maar de staatssecretaris heeft de deur alweer dichtgegooid.De heer Biermans en ik zijn het niet heel vaak met elkaar eens, maar wij
waren het er gisteren in ieder geval wel over eens dat belastingconcurrentie
zou moeten worden tegengegaan. Wat vindt de staatssecretaris bijvoorbeeld
van het initiatief om in Europees verband een minimumtarief voor vennootschapsbelasting
vast te stellen? Dan krijgt hij er van mij een half procentje bij, om bijvoorbeeld
van 35% uit te gaan. Wil hij zich hiervoor inzetten?Staatssecretaris Wijn:Ja, dat is ook iets dat wij vaak naar voren brengen. De Europese Commissie
heeft als lijn harmonisatie op het gebied van grondslag, zeg maar de winstberekening.
De Commissie zegt daarvan: ga richting een soort harmonisatie van de grondslag
en concurreer dan maar op tarief. Wij brengen daar gegevens tegenin als: Cyprus
met 0% of anders één van de Baltische staten met 0%, en Ierland
met 12,5%. Ik denk dat je inderdaad moet kijken naar gemiddelde druk en dan
praat je over grondslag maal tarief. Tegelijkertijd moeten wij ook hier realistisch
zijn: daar is in Europa nauwelijks draagvlak voor. Op het moment dat bijvoorbeeld
de Duitsers willen praten over de inkomstenbelasting en als daarbij zo'n expat-regeling
ter sprake komt, wordt gezegd: nee, dan hebben wij eerst binnen de ondernemersbelastingen
nog wel een paar dingen waarover wij verder willen praten.Er werd gisteren gerefereerd aan de historie die wij met Europa hebben.
Welnu, wij hebben als Nederland tien maatregelen die op de 66-lijst stonden
als belastingconcurrentie voor de broek gekregen. Die hebben wij aangepast
en er is een enkele overgangstermijn. Wij zijn nu OESO-conform, zij het dat
een en ander nog in wetgeving moet worden doorgezet. Wij gaan niet terug naar
een vorm van belastingconcurrentie waardoor wij weer in de beklaagdenbank
van de gedragscodegroep komen. Tegelijkertijd moeten wij zorgen voor snelheid
in de uitvoering, voor het meedenken met bedrijven en voor het leveren van
maatwerk binnen de gedragscodegroepcriteria en binnen de OESO-regels, waarbij
wij tegen bedrijven duidelijk zeggen: jullie zijn hier welkom, wij hebben
jullie graag! Dat is natuurlijk ook wel iets dat wij goed mogen uitstralen.
Als u dat nu ook zou zeggen tegen bedrijven, dan kan ik zeggen dat wij het
echt allemaal vinden.De heer Van Raak (SP):Het gaat mij met name om een tendens, in de zin dat als wij tarieven gaan
aanpassen, ons omringende landen ook weer gaan aanpassen. Ik zou graag van
de staatssecretaris horen dat hij aan die tendens iets wil doen. Dat kan hij
op symbolische wijze wellicht doen, maar hij kan het ook doen door in Europees
verband te pleiten voor harmonisatie. Daarmee laat je zien dat Nederland niet
meegaat in die negatieve spiraal van belastingconcurrentie en dat wij daar
iets positiefs tegenover willen stellen. Verder zijn alle bedrijven voor zover
zij zich aan de milieunormen en de normen van fatsoen houden, wat mij betreft
van harte welkom in Nederland. Ik wil ook van Nederland een zeer concurrerend
land maken, niet alleen op het gebied van de belastingen, maar vooral op het
gebied van gezondheidszorg en onderwijs.Staatssecretaris Wijn:Dit klinkt genuanceerder dan wij misschien hadden verwacht. Ik wil er
wel bij zeggen dat ik het met u eens ben. Ik doe het overigens al. Wij houden
op dit moment een toer langs een groot aantal hoofdsteden van de Europese
Unie, waarbij ik ook wil kennismaken met mijn counterparts. Ik ben vorige
week bijvoorbeeld nog in Berlijn geweest. Daarbij komt dit ook aan de orde.
Immers, de race to the bottom is voor een land met een verzorgingsstaat als
Nederland een heel vervelend gebeuren. Je wilt competitief blijven en dat
ben je op een breed scala, maar dan moet je ook fiscaal concurrerend blijven.
Als er gepraat wordt over verdere harmonisatie, dan zegt Nederland altijd
dat je niet alleen moet praten over grondslag maar ook over tarief en daarmee
over gemiddelde belastingdruk. Dat is de Europese Commissie niet met ons eens.
Het betekent tegelijkertijd dat wij zeggen: als die discussie daar niet verbreed
wordt, gaan wij ook niet praten over harmonisatie op onderdelen van de inkomstenbelasting.De heer Platvoet (GroenLinks):Met dat laatste raakt u een goed punt, want het is toch een beetje een
grabbelton. Ik kan dan met de hypotheekrenteaftrek komen, want als je wilt
harmoniseren, kunnen wij het daarover hebben. Als het gaat om een consistent
beleid op Europees niveau met betrekking tot belastingen, merk ik op dat zo'n
beleid nog ver is te zoeken. Ik wil nu even op de vennootschapsbelasting terugkomen.
Terecht heeft Rabbinge het bredere scala aan vestigingsvoorwaarden naar voren
gehaald. Ik vind het heel slecht dat de staatsse cretaris met
Cyprus aankomt. Is hij weleens op Cyprus geweest?Staatssecretaris Wijn:Nee.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik toevallig wel en ik heb bijvoorbeeld de infrastructuur daar gezien.
Ik kan het mij indenken dat landen die in de periferie van Europa op een eiland
of een half eiland zitten, als een soort noodsprong op 0% gaan zitten. Nederland
moet zich daarmee niet willen vergelijken. Dat slaat helemaal nergens op.Staatssecretaris Wijn:In het algemeen moet je ervoor zorgen dat je een concurrerend vestigingsklimaat
in brede zin hebt. Het belastingklimaat is daarvan een essentieel element.
Wij kunnen een vergelijking maken met Cyprus, Estland, Letland, Duitsland,
Frankrijk, Engeland, noem maar op. Wij hebben het net gehad over de gemiddelde
belastingdruk. Ik heb aangegeven dat het niet alleen de tariefgrondslag en
de percentages zijn, maar dat het ook te maken heeft met de snelheid waarmee
je bedrijven zekerheid biedt en waarmee je bedrijven op een andere manier
tegemoetkomt. Het is interessant dat juist namens de fracties van GroenLinks
en de SP op dit punt zo wordt geïnterrumpeerd. Ik maak de relativering
dat het vestigingsklimaat iets breeds is, maar ik ga niet zover om al te zeer
de fiscale aspecten te relativeren. De keuze van een bedrijf om zich ergens
te vestigen is heel vaak en misschien wel altijd financieel gedreven. Daar
moeten wij niet omheen draaien.De heer Van Raak (SP):Ik vind het onderwerp veel interessanter dan ik verwacht had. Kan de staatssecretaris
ons gegevens overleggen waaruit blijkt waarom bedrijven zich in Nederland
vestigen? Is dat met name om fiscale redenen?De heer Rabbinge (PvdA):Dat is wat ik daarnet aan de orde stelde. Het is een paar keer geïnventariseerd
vanuit VROM en EZ. Vastgesteld is dat fiscale argumenten weliswaar tellen,
maar uiteindelijk niet bepalend zijn. Meer bepalend zijn juist die andere
factoren. Dat geldt met name voor bedrijven die van buiten Europa komen. Het
is heel goed dat de staatssecretaris deze nuance aanbrengt. Het is van belang
om dat nog eens te benadrukken. De cijfers van een jaar of tien geleden zijn
vijf jaar geleden geactualiseerd. Het lijkt mij goed om dat nu nog een keer
te doen. Een heleboel indianenverhalen over het verslechterende vestigingsklimaat
kunnen daarmee worden gerelativeerd. Het zou goed zijn als de staatssecretaris
die update maakt, wellicht met de collega's van EZ, die hij heel goed kent.Staatssecretaris Wijn:Gisteren is een update uitgebracht. Ik denk dat ik het betoog van de heer
Rabbinge in grote lijnen kan onderschrijven. Ik blijf alleen zeggen dat wij
fiscaal concurrerend moeten blijven. Dat is absoluut de inzet van het beleid.
Ik heb al gesproken van het tarief, de grondslag en de snelheid van duidelijkheid.
Wij hebben het dan ook over de ingewikkeldheid van regelgeving en de toegankelijkheid
van de inspecteurs. Dat zijn allemaal zaken waar wij erg op letten. Wij hebben
niet voor niets tien maatregelen op de lijst van valse concurrentie. In het
verleden zijn wij blijkbaar wat al te ruim geweest. Her en der zit er in de
beroepspraktijk misschien nog wat pijn dat die situatie definitief voorbij
is. Tegelijkertijd ben ik niet tevreden over de huidige situatie. Ik sta hier
dus niet als een tevreden iemand, integendeel.De heer Biermans heeft bij de financiële beschouwingen aangegeven
dat wij ook eens moeten kijken naar de Vpb. Een aantal leden heeft dat vandaag
herhaald. Er is gesproken over Europa, het internationale vestigingsklimaat,
de ingewikkeldheid van regelgeving en allerlei bepalingen daarin. Vervolgens
is gevraagd wat ik daarmee wil doen. Ik ben van plan om dit onderwerp na de
behandeling van de thans voorliggende voorstellen hoge prioriteit te geven.
Wij willen hier direct na aanvang van het nieuwe jaar mee van start gaan.
Ik kan de Kamer verzekeren dat het departement hier een uitdaging in ziet.
De dynamiek van de vennootschapsbelasting is echter zo groot dat er de komende
jaren nog sprake zal blijven van Europese jurisprudentie. Dat is niet iets
wat in twee, drie, vier of zelfs tien jaar voorbij zal zijn. Het streven is
erop gericht om voorstellen uit te werken die aan het einde van deze kabinetsperiode
in werking kunnen treden. De heer Essers vroeg naar een tijdpad en dit is
het antwoord daarop. Uiteraard zullen wij bij de ontwikkeling van voorstellen
in overleg treden met maatschappelijke organisaties die hierdoor worden geraakt.
Bij deze operatie zullen wij onze ogen ook goed openhouden en de relatie tussen
de IB en de Vpb in de gaten houden. Verder zullen wij goed kijken naar de
relatie tussen de behandeling van enerzijds de meer mobiele en anderzijds
de minder mobiele productiefactoren en -activiteiten.Ik vind het moeilijk om hier verder op vooruit te lopen. Ik heb wel een
tijdpad gegeven, maar wij moeten nog bekijken hoe wij het proces precies vorm
kunnen geven. Het zou ook te ver voeren om dat hier in extenso te bespreken.
Uiteraard zullen wij goed voeling proberen te houden met maatschappelijke
organisaties, de academische wereld, de adviespraktijk en het bedrijfsleven
zelf, zowel in Nederland als in het buitenland. Ik kom hier graag op terug,
nadat wij hier in januari met veel zin mee aan de slag zijn gegaan. Ik meen
dat ik hiermee tevens ben ingegaan op de vraag van de heer Schuyer over het
minimumtarief voor de belastinggrondslag.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb nog een vraag over die herziening. Ik neem aan dat dit het gevolg
is van de uitwerking van de door de Tweede Kamer aangenomen motie over de
vennootschapsbelasting. In die zin begrijp ik de vraag hierover ook niet zo
goed. U was evenwel bezorgd over de budgettaire effecten van de uitspraak
in de zaak-Bosal en daarom hebt u die reparatiewetgeving snel in werking gesteld.
Wat is bij de herziening van de vennootschapsbelasting nu het uitgangspunt
ten aanzien van de opbrengst?Staatssecretaris Wijn:Ik heb om te beginnen niet het woord "herziening" in de mond genomen.
Ik vind dat een nogal risicovolle term, omdat daarmee wordt gesuggereerd dat
wij met een blanco vel papier beginnen en daarop een nieuwe Vpb gaan uittypen.
Binnen het departement werken wij hieraan onder de werktitel Vpb.2. De heer
Platvoet weet zelf dat de budgettaire ruimte tot 2007 buitengewoon gering
is. Er zal dus ook moeten worden bekeken of er met een grondslagverbredinkje
hier daar wat geld gevonden kan worden en of er wat geschoven kan worden.
Ik sta hier echter geen grootscheepse belastingvermindering
aan te kondigen.Ik heb al het een en ander gezegd over de Bosal-wetgeving. Ik ben ingegaan
op de procedure die wij hebben bewandeld, en de Europese context waarin een
en ander tot stand is gekomen. De heer Essers heeft hier als hoogleraar een
niet gering betoog over gehouden. Ik zit hier echter ook maar als beginnend
staatssecretaris, althans op fiscaal gebied. Ik heb ook niet de pretentie
om in vier jaar fiscalist te kunnen worden. Ik vind het daarom het jammer
dat een groot aantal vragen van de heer Essers blijkbaar niet eerder aan de
orde is gekomen in het proces. Dat zal hijzelf ook vinden. Er zat namelijk
een hoge mate van techniek in. De Bosal-reparatie is overigens zeer verstrekkend
en gecompliceerd. Ik heb dus niet de pretentie dat de wetgeving op dit punt
nooit meer hoeft te worden gewijzigd. Daarvoor zijn de praktijk en deze wetgeving
te complex. We doen nogal niet wat. Ik wijs bijvoorbeeld op de introductie
van de thincap-regeling. Wij hebben schriftelijk al voldoende uitgediscussieerd
wat daar de voor- en nadelen van zijn, hoe er in het verleden over werd gedacht
en hoe er nu over wordt gedacht. Ik sluit dus niet uit dat volgend jaar blijkt
dat de praktijk zich op een bepaalde manier heeft ontwikkeld en dat bepaalde
zaken als gevolg daarvan moeten worden aangepast. We doen het nu. We hebben
er vertrouwen in, maar dat laat onverlet dat op een bepaald moment kan blijken
dat het nog niet goed is.De heer Essers wees op de delegatiebepaling in artikel 10d, 11de lid.
Hij vond dat ik op dat punt met een AMvB moet komen, waarin mogelijke open
eindjes worden aangepakt. Het is echter niet duidelijk of dat elfde lid voldoende
ruimte geeft voor nadere regels met een bepaalde mate van verstrekkendheid.
De vraag is namelijk of dat binnen de wettelijke grondslag voor een dergelijke
delegatiebepaling valt. Verder vraag ik me af of wat dit betreft geen individueel
maatwerk moet worden geleverd. Een en ander hangt ook af van het overleg tussen
de belastingdienst en de belastingplichtige. Als je vermoedt dat er daadwerkelijk
een rechtsvraag aan de orde is geweest, dan kan dat bijvoorbeeld leiden tot
een vraag- en antwoordbesluit. Dit is echter niet de plaats diep in te gaan op de opmerkingen van de
heer Essers van gisteravond. Dat is schriftelijk al gebeurd. Er is ook contra-argumentatie
op gegeven. De heer Essers zal zich kunnen voorstellen, kijkend naar mijn
positie, dat ik die contra-argumentatie overtuigend vind. Wat mij betreft
is daarmee adequaat gereageerd op de opmerkingen van de heer Essers. Ik zeg
de Kamer graag toe dat ik haar op de hoogte houd van de ervaringen die wij
met deze reparatiewetgeving opdoen. Ik ga ervan uit dat de Kamer ons wat dit
betreft ook scherp houdt. Wij staan open voor de ervaringen die zij met een
en ander opdoet. Wat in een AMvB moet, zullen wij in een AMvB doen. Wat in
gemeen overleg tussen belastingdienst en belastingplichtige kan, dat wordt
op dat niveau geregeld, want maatwerk is van groot belang. Ik hoop dat ik
hiermee als het om de procedure gaat enig voorbehoud bij de heer Essers heb
weggenomen.Dan iets over de Bosal-uitspraak. De heer Essers vraagt hoe het zit met
de houdstermaatschappijen en de verliesverrekening. Als een houdstermaatschappij
verliezen maakt door het houden van dochters, dan gaat het niet aan profijtelijke
activiteiten in de houdstermaatschappij onder te brengen of om toekomstige
verliezen in de houdstermaatschappij in te brengen om die weg te strepen tegen
in het verleden gemaakte winsten. Op zichzelf zou dat mooi zijn, want dan
heb je een extra aftrek waarmee je een stukje winst kunt laten verdampen,
via compensabel verlies. Dat lekje moet je repareren. Het is een substantieel
onderdeel van de opbrengst.De maatregel is niet uitsluitend bedoeld voor houdsters die profiteren
van de Bosal-uitspraak. Dan zou de uitspraak min of meer ongedaan worden gemaakt
en dat zou inderdaad in strijd zijn met het EG-recht. De heer Essers zegt
een dergelijke aanpak niet te willen. Zijn waarschuwing voor het Europees
recht is in die zin ter harte genomen. Hij vraagt verder hoe het zit met de
reeds bestaande verliezen en of dit een materieel terugwerkende kracht is.
Volgens ons is er geen sprake van terugwerkende kracht. De bepaling geldt
immers alleen voor de aanslagen voor de komende jaren. Dan is er dus sprake
van een directe werking. Het is standaard dat zo'n wetsbepaling direct werkt
voor bestaande situaties. Beperk je het tot toekomstige verliezen, dan sla
je daarmee een fors budgettair gat. Om die reden hebben wij hiervoor gekozen.De heer Essers vraagt of je geen uitzondering moet maken voor liquidatieverliezen.
Principieel is er geen wezenlijk verschil tussen liquidatieverliezen en gewone
verliezen. De verliezen vloeien immers voort uit het hebben van een deelneming.
Vanuit die redering willen wij geen verschil gaan maken tussen een liquidatieverlies
of een gewoon verlies.De heer Essers (CDA):Ik wil nog even op de liquidatieverliezen ingaan. De aftrek van liquidatieverliezen
wordt gealloceerd op het terrein van de moedervennootschap. Het gaat in wezen
om verliezen die geleden zijn op het niveau van de dochtervennootschap. De
dochtervennootschap wordt echter geliquideerd en kan die verliezen niet meer
verrekenen. Daarom worden die bij de moedervennootschap in aanmerking genomen.
Het gaat de facto dus niet om verliezen van de moedervennootschap, maar om
verliezen van de dochtervennootschap. Dat gaat voorbij aan de intentie van
dit wetsvoorstel, dat de verrekening van de verliezen van de houdstermaatschappij
wil beperken.Staatssecretaris Wijn:Ja, maar dat laat datgene wat ik naar voren heb gebracht, in zekere zin
onverlet. Het is trouwens überhaupt de vraag of de mogelijkheden van
het verrekenen van liquidatieverliezen de schoonheid van de symmetrie verdienen.De heer Essers (CDA):Dat is een ander probleem met liquidatieverliezen. Je hebt een overkill
bij het verrekenen van verliezen geleden door een houdstermaatschappij met
binnenlandse deelnemingen. Ik begrijp de afweging in het kader het Europees
recht heel goed, maar het blijft toch een vorm van overkill. Bij liquidatieverliezen
gaat het echter nog een stapje verder. Daarbij spreek je immers over de niet
meer te verrekenen verliezen van de dochter die op deze manier helemaal niet
meer verrekend kunnen worden, ervan uitgaande dat er geen nieuwe houdsteractiviteiten
worden opgestart.Staatssecretaris Wijn:Het is de vraag of je dat echt een overkill moet vinden. De essentie van
de Bosal-wetgeving, die al een lastenverlichting voor het bedrijfsleven met
zich brengt, is dat je buitenlandse dochters en binnenlandse dochters gelijk
moet behandelen. Stel dat wij verliescompensaties zo ruim opzetten dat hier
vormen van confrontaties met verliezen ontstaan die wij niet willen. Dan wordt
de maatregel nog een stuk duurder. Dan laat ik het verschil tussen binnenland
en buitenland maar even buiten beschouwing, want dat mag niet meer van Europa.De heer Essers (CDA):Dan wordt het niet duurder dan het nu al is, want liquidatieverliezen
zijn nu al aftrekbaar. Wij verliezen dus helemaal geen belastingopbrengst.Staatssecretaris Wijn:Wel als je ze straks ook nog binnen de houdstermaatschappijen kunt plaatsen
en daar reële activiteiten tegenover kunt zetten die niet direct te maken
hebben met het zijn van houdster.De heer Essers (CDA):Naar mijn mening is dat nu ook al het geval. Liquidatieverlies is aftrekbaar
en verrekenbaar met winsten door materiële activiteiten. Ik snap de redenering
van de staatssecretaris wel. We hebben nu een kostenpost en we moeten ergens
geld vandaan halen, maar laten wij dan vaststellen dat dit voor wat betreft
deze post eigenlijk wat ver gaat.Staatssecretaris Wijn:Laat ik het anders stellen: wij doen het als wetgever gezamenlijk met
een bewuste intentie. Laat dat dan ook maar deel zijn van de wetsgeschiedenis.De heer Essers vraagt zich af of er geen systeem moet komen met een soort
winstsplitsing binnen houdstermaatschappijen. Ook dat is een kwestie van smaak.
Naar onze inschatting is de praktische betekenis van een dergelijk systeem
niet zo erg groot, omdat aan houdsteractiviteiten in het algemeen weinig winst
toegekend wordt. De uitvoering zou ook zeer gecompliceerd zijn. U kunt dan
zeggen dat de regeling toch al gecompliceerd is, maar dat is het argument
van de glijdende schaal. Op onze beurt vinden wij de regeling gecompliceerd
genoeg. Niet in het kader van het Bosal-arrest, maar in het kader van de vragen
van de heren Essers en Biermans maak ik nog een enkele opmerking over progressiviteit
en bijzondere tarieven. Beide leden hebben de suggestie gedaan op stakingswinsten
niet langer de progressieve heffing toe te passen, mede naar aanleiding van
de motie-Rensema. De bijzondere tarieven zijn in 2001 afgeschaft in de nieuwe
Wet IB 2001. In maart 2002 zijn daarvoor een drietal hoofdredenen genoemd.
Door de gang van zaken kon een en ander niet meer behandeld worden. Deze drie
hoofdredenen zijn overigens ook bij de belastingherziening aan de orde geweest.De eerste reden is budgettair. De opbrengst van de afschaffing van de
bijzondere tarieven is destijds ingezet voor het ondernemerspakket. Ondernemers
hebben toen enkele andere faciliteiten gekregen.De tweede reden is beleidsmatig, zoals ook uit het ondernemerspakket blijkt.
De facilitering is niet langer gericht op het beëindigen van het ondernemerschap,
maar op het starten van ondernemerschap. Ik noem de ruimere herinvesteringsreserve
in plaats van de vervangingsreserve, het verlagen van de kapitaalsbelasting,
de intensivering van de investeringsaftrek, de fiscale begeleiding voor herstructurering
van de land- en tuinbouw en de verruiming van de doorschuiffaciliteit. Het
was destijds een bewuste politieke keuze: er is budget en gebruik je dat voor
stakingen of voor starten? Er is voor gekozen een deel van het budget te gebruiken
voor starten.De derde reden is vereenvoudiging. Er hoeft nu niet meer ingewikkeld uitgerekend
te worden wat de jaarwinst is in het betreffende laatste jaar en wat de stakingswinst.Herinvoering van bijzondere tarieven betekent een forse budgettaire derving
van rond 190 mln euro per jaar, zo hebben onze rekenmeesters berekend en daar
hebben wij gewoon geen ruimte voor.De heer Essers heeft gisteren gevraagd naar een proportioneel ondernemingswinst
belastingtarief. Hij had het zelfs over een aparte box. Tot op grote hoogte
is er al rechtsvormneutraliteit bereikt in de belastingen. Het progressieve
tarief voor een eenmanszaak natuurlijk persoon is maximaal 52%. Voor een DGA
bedraagt de combinatie van aanmerkelijkbelangheffing en vennootschapsbelasting
51,25%. Als de IB 52% bedraagt en de aanmerkelijkbelangbelasting plus vennootschapsbelasting
51,25% lijken beide erg op elkaar.De heer Essers (CDA):Ik ben het met u eens over de top van de winst, maar bij de lagere winstinkomens
bestaat toch nog een groot verschil. De tendens is dat ondernemers met lagere
winsten beginnen in de sfeer van de IB. Naarmate die winsten hoger worden,
kan men overstappen naar de BV. Voor de toptarieven is er neutraliteit, maar
aan de onderkant van de tarieven bestaat er nog verschil. Dat geldt ook als
je de ondernemingsfaciliteiten erbij betrekt.Staatssecretaris Wijn:Dat is zo, maar wij doen ook wel iets aan de onderkant, want daar kennen
wij de zelfstandigenaftrek. Er zijn mij overigens uit de praktijk weinig signalen
bekend dat kleinere ondernemers hiermee een probleem hebben. Sterker nog,
als je een ondernemerswinstbelasting zou introduceren, zul je ook aan de onderkant
voor de kleinere ondernemers aanvullende regelingen moeten treffen. Een ander
argument is misschien nog dat een geruisloze inbreng in een BV of vanuit een
v.o.f., zeg maar een niet-rechtspersoon, in een eenmanszaak al bestaat. Wij
hebben ook de geruisloze terugkeer van de BV naar de inkomstenbelasting geregeld.Het RZO zegt dat dit iets is voor de lange adem. Ik kan mij voorstellen
dat wij bij de evaluatie van de IB 2001 hierop nog eens terugkomen. Ik begrijp
de achterliggende redenering wel, maar vooralsnog kan ik in de praktijk wel
met dit probleem leven.Dit geldt overigens ook voor de opmerkingen over het subjectieve ondernemersbegrip.
Ik denk dat wij de overdracht van een onderneming – ik kom hier nog
op terug met de nota over bedrijfsoverdrachten – en bedrijfsverplaatsing
uit elkaar moeten halen.Ik kan mij herinneren dat ik met de woordvoerders landbouw in de Tweede
Kamer hierover uitgebreid heb gediscussieerd. De vraag werd gesteld wat er
gebeurt als je als kippenboer graan gaat verbouwen. Is er dan sprake van het
staken van een onderneming? Het antwoord op die vraag is van
belang, want als je bepaalde faciliteiten krijgt, is het de vraag of je nog
wel een nette concurrent bent. Dus als je verandert van bedrijfssoort en je
krijgt daar faciliteiten door, ben je niet langer een eerlijke concurrent.Wij hebben hiervoor een opmengingsregeling zodat dit fiscaal gezien geleidelijk
kan verlopen. Als de bedrijfsactiviteit echter van het ene op het andere moment
wordt gewijzigd, is er wel sprake van een vorm van staking. In de Verkenning
belastingen 21ste eeuw is bezien of het subjectieve ondernemersbegrip ruimer
moet worden. Daar is wat voor te zeggen, maar de overplaatsing van een bedrijfsmiddel
van de ene objectieve onderneming naar de andere hoeft niet tot winstrealisatie
te leiden.De Werkgroep evaluatie en herziening fiscale tegemoetkomingen voor ondernemingen
in de Ib-Vpb, zeg maar Oort-II, heeft in 1998 aangegeven dat handhaving van
het huidige ondernemersbegrip de voorkeur verdient. In deze werkgroep was
ook het bedrijfsleven vertegenwoordigd. Naar het oordeel van deze werkgroep
kon daarbij een oplossing worden gevonden voor bestaande knelpunten door omvorming
van de vervangingsreserve in een herinvesteringsreserve, gecombineerd met
een doorschuifregeling die inhoudt dat de onderneming bij overdracht niet
geacht wordt te zijn gestaakt.Nog los van de budgettaire consequenties, zie ik vanuit dien hoofde op
dit moment geen aanleiding om een subjectief ondernemersbegrip in te voeren.De heer Essers (CDA):Het probleem waarop ik doel is dat de eigenaar van een bedrijf bijvoorbeeld
in Tilburg besluit ermee te stoppen om een nieuw bedrijf te beginnen in Zeeland.
Er is dan eenzelfde of misschien wel een groter vermogensbeslag nodig. Toch
zegt men nu: u staakt uw bedrijf in Tilburg, u moet afrekenen over de stille
reserves en goodwill en u start een nieuw bedrijf in Zeeland. Je kunt geen
vervangingsreserve of in de huidige terminologie een herinvesteringsreserve
toepassen over de grens van die objectieve onderneming. Wij zijn het eens
als de herinvesteringsreserve zou worden toegestaan voor het nieuwe bedrijf,
want dan leg je geen beslag op de liquiditeiten die het bedrijf hard nodig
heeft. Dat is het punt.Staatssecretaris Wijn:Voor een verhuizing die door een overheidsmaatregel wordt afgedwongen,
bestaan faciliteringen. Laten wij het op een onteigening houden, want anders
glijd ik misschien weg. Als een bedrijf zich van de overheid moet verplaatsen,
dan bestaan daarvoor faciliteiten. Ik begrijp wel wat u zegt, maar ik zet
daar het voorbeeld tegenover van iemand die in Zeeland een bedrijf wil starten.De heer Rabbinge (PvdA):Ik steun graag het betoog van de heer Essers. Juist in de landbouwsector
vinden dergelijke gevallen zeer vaak plaats.Staatssecretaris Wijn:Voor de landbouwsector is dat punt geregeld. Dat gaf ik net aan. Bedrijfsverplaatsingen
vinden daar vaak verplicht plaats.De heer Rabbinge (PvdA):Tot verhuizing kan ook vrijwillig besloten worden, bijvoorbeeld als iemand
zich realiseert dat hij in een reconstructiegebied gevestigd is en hij het
verstandig acht om naar een andere plek te gaan, waar meer perspectief is
op ontwikkeling.Staatssecretaris Wijn:Deze ingewikkelde discussie heb ik recentelijk met uw collega's aan de
overzijde tot hun tevredenheid gevoerd. Overigens ook tot tevredenheid van
uw partij. Ik beperk mijn uitspraken tot onteigening omdat ik geen foute uitspraken
wil doen. Ik heb begrepen dat dit knelpunt zich in de agrarische sector op
dit moment niet voordoet. Hetzelfde geldt voor de waardering van de melkquota.
De agrarische sector is volgens mij afgedekt. Als dat niet het geval blijkt
te zijn, dan kom ik daar in tweede termijn op terug.In de richting van de heer Essers geef ik aan dat ik zijn voorbeeld begrijp:
je stopt in Tilburg en verhuist naar Goes. Maar volgens dat voorbeeld kan
een schoolverlater of een starter in Goes geconfronteerd worden met iemand
uit Tilburg die gefaciliteerd wordt door de fiscus. Het is maar de vraag of
hun startpositie daarmee gelijk is.De heer Essers (CDA):Ik doel niet op een faciliteit maar op het voortzetten van de boekwaarde.
Er wordt geen premie verstrekt, maar er wordt ook geen straf opgelegd omdat
iemand zijn bedrijf elders begint. Zijn subjectieve onderneming wordt op de
boekwaarde voortgezet.Staatssecretaris Wijn:Als iemand zijn bedrijf verhuist en in een andere concurrentieomgeving
terechtkomt, dan start hij objectief gezien met een bedrijf. Als subject blijft
iemand ondernemer, maar in objectieve zin, ook ten opzichte van concurrenten,
wordt iemand een starter. Mijn invalshoek hierbij is natuurlijk ook van budgettaire
aard. Ik heb niet voor niets het historische exposé geschetst om aan
te geven dat een en ander destijds bij de commissie-Oort-II aanvaardbaar is
geacht.Ik kom op het punt van koopkracht en inkomensbeleid.De voorzitter:Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel tijd hij nog nodig heeft?Staatssecretaris Wijn:Het onderwerp inkomensbeleid is met name gericht op de heer Platvoet dus
dat kan snel. Daarna kom ik nog te spreken over de auto, de eigen woning en
een paar losse onderwerpen. Daarvan heb ik en passant al vrij veel behandeld.
Ik verwacht binnen een half uur klaar te zijn.Op het gebied van inkomensbeleid heeft de heer Platvoet gevraagd naar
de werking van kortingen en in het bijzonder naar de combinatiekorting. Momenteel
wordt op instigatie van mevrouw Giskes van de Tweede Kamer de huidige combinatiekorting
geïntensiveerd. Bovendien vindt een gerichte combinatiekorting plaats,
gericht op de minstverdienende partner en alleenstaanden. De algemene combinatiekorting
is primair een tegemoetkoming aan werkenden met jonge kinderen. Gezinnen met
kinderen staan er in het koopkrachtplaatje relatief iets beter voor. De aanvullende
combinatiekorting is bedoeld voor het bevorderen van de arbeidsparticipatie.Een volgende vraag betreft de inkomensafhankelijke arbeidskorting (EITC),
waarover aan de overkant ook prettig en lang is gediscussieerd. Het kabinet
kiest daar niet voor, omdat een inkomensafhankelijke arbeidskorting verderop
in het loongebouw een hogere marginale druk tot gevolg heeft.
Dat hangt natuurlijk wel af van het punt van waaraf wordt afgebouwd. Deze
hogere marginale druk zou negatieve gevolgen kunnen hebben voor investeringen
in menselijk kapitaal en scholing. Verder kan er een negatief effect optreden
bij de arbeidsproductiviteit. In dat licht kiest het kabinet niet voor een
EITC. Deze discussie zal echter ongetwijfeld nog vaak worden gevoerd.Als het goed is, heeft de Raad van State vandaag advies uitgebracht over
de novelle. Of deze al is ingediend bij de Tweede Kamer, weet ik niet. Vermoedelijk
nog niet, maar hopelijk gebeurt dat nog vandaag of anders morgenochtend. De
novelle behelst feitelijk een aanpassing op de zesde nota van wijziging. Hierdoor
worden ook extramurale kosten voor de AWBZ en medicijnen onder de bijzondere
ziektekosten gebracht waarvoor de vermenigvuldigingsfactor geldt. Voorts wordt
de vermenigvuldigingsfactor iets verhoogd, van 160% naar 165%, onder gelijktijdige
verlaging van de heffingskorting met € 2. Eigenlijk betekent dit
dat alle Nederlanders € 2 betalen om ervoor te zorgen dat wij iets
meer kunnen doen voor chronisch zieken en gehandicapten. In dat verband heb
ik in de Tweede Kamer wel in alle openheid aangegeven dat dit een beperkt
effect heeft. Gisteren zei een aantal van de sprekers dat ook; onder fiscale
woordvoerders wordt dit gemakkelijker gezegd dan onder meer algemeen georiënteerde
woordvoerders. Het is slechts in beperkte mate mogelijk om met fiscale maatregelen
iets te repareren wat op andere beleidsterreinen – zoals huursubsidie
en de eigen bijdrage voor de AWBZ – zijn beslag vindt. Alles wat je
fiscaal regelt, gebeurt namelijk tegen het tarief waarmee iemand wordt geconfronteerd.
Het positieve koopkrachteffect voor chronisch zieken en gehandicapten zal
rond de 0,3% liggen. Afhankelijk van het aantal uren huishoudelijk hulp zitten
hier uitschieters in. In ieder geval werkt het voor iedereen positief uit.De heer Platvoet (GroenLinks):Dit is voor mij een mooi bruggetje naar de arbeidskorting. Staatssecretaris
Wijn zegt dat het nadeel van fiscale reparaties is dat deze plaatsvinden tegen
het tarief. Het debat over het pakket van de regering, waarvan die belastingherziening
onderdeel is, wordt volgende week gevoerd. Daarop wil ik nu dus niet ingaan.
Het belangrijkste argument voor de invoering van een inkomensafhankelijke
arbeidskorting is dat daarmee een stimulans wordt gegeven aan mensen om de
uitkering te verlaten en te gaan werken. Er is echter een ander argument in
het licht van de koopkrachtverliezen die mensen lijden als gevolg van stelselherzieningen.
Het simpele antwoord van de staatssecretaris is dat de regering het niet ziet
zitten; hij geeft geen argumenten.Staatssecretaris Wijn:Ik begrijp dat de heer Platvoet onder andere zegt dat die arbeidskorting
moet worden gebruikt om tegemoet te komen aan bepaalde (negatieve) effecten
van het beleid. Daarvoor is de arbeidskorting echter niet bedoeld. Het is
niet zozeer een instrument om de koopkracht te regelen. Zij is vooral bedoeld
als een bevordering van de arbeidsparticipatie. Dat betekent ook dat met de
arbeidskorting geen mensen worden geholpen die niet werken. Een tegemoetkoming
voor chronisch zieken en gehandicapten voor zover die geen arbeid verrichten,
kan dus niet worden gevonden in een verhoging van de arbeidskorting. Wat de
heer Platvoet zegt, is echter ook geen volkomen onzin. Ik begrijp dat hij
zo aan de onderkant de armoedeval wat gerichter wil aanpakken. Met hem ben
ik van mening dat dit bevordert dat mensen van een uitkering naar werk gaan;
hij heeft dus een punt. Tegelijkertijd creëer je verderop in het loongebouw
nieuwe armoedevallen. Als je zou doen wat de heer Platvoet beoogt, dan moet
er in ieder geval fors geld bij en met fors bedoel ik ook echt fors. Als de
heer Platvoet deze heffingskorting als een bezuinigingsmaatregel wil gebruiken,
dan creëer je hoe dan ook ergens een armoedeval, zelfs als je het budgettair
neutraal zou doen.De heer Platvoet (GroenLinks):Je kunt een armoedeval hoger in het loongebouw voorkomen door de heffingskorting
met een glijdende schaal naar een nultarief te brengen. Het is maar de vraag
of er geld bij moet als je de korting in plaats van generiek specifiek maakt.Staatssecretaris Wijn:Dat is inderdaad de vraag. Als je kiest om op een bepaald punt af te bouwen,
dan ontstaat er vanaf dat moment minder prikkel tot investering in scholing
en arbeidsproductiviteit en het willen hebben van een hoger salaris. Je kunt
met betrekking tot alle heffingskortingen twisten of zij inkomensafhankelijk
moeten zijn, maar het kabinet voelt daar niet voor.De heer Van Raak (SP):Ik ben gisteravond in mijn termijn zeer uitgebreid ingegaan op de vele
nadelen van fiscale tegemoetkomingen voor slechte sociale wetgeving. Tot mijn
verrassing vertelt de staatssecretaris mij nu dat fiscale tegemoetkoming allerlei
nadelen kent.Staatssecretaris Wijn:Ik heb gezegd dat fiscale tegemoetkomingen beperkingen kennen.De heer Van Raak (SP):Ik heb gisteravond tien concrete vragen gesteld en de eerste daarvan komt
nu aan bod. Waarom heeft de staatssecretaris, ondanks de gebleken tekortkomingen,
opnieuw voor een fiscaal instrument gekozen?Staatssecretaris Wijn:Op welk terrein?De heer Van Raak (SP):In dit geval de onevenredig grote achteruitgang in koopkracht van chronisch
zieken en gehandicapten.Staatssecretaris Wijn:Achter maatregelen die in de gezondheidszorg worden genomen, zit niet
alleen een financieel idee. In de aanloop naar het nieuwe zorgstelsel is er
ook aandacht voor prikkels in de gezondheidszorg die verantwoordelijkheid
voor de effecten van bepaalde keuzes meer bij de mensen zelf neerlegt. Tegelijkertijd
zijn er bepaalde groepen die daarin niet altijd keuzevrijheid hebben, zoals
chronisch zieken en gehandicapten die te maken krijgen met een eigen risico.
Daarom is ervoor gekozen deze groepen fiscaal tegemoet te komen. Mensen met
lagere inkomens die verzilveringsproblemen hebben omdat zij geen belasting
betalen waartegen zij die aftrek kunnen wegstrepen, worden tegemoet gekomen
door middel van een subsidieregeling van VWS. Ik heb hierover ook met mevrouw
Kant gesproken. Wij waren het niet eens, maar wij waren het
wel met elkaar eens dat je andere maatregelen nooit 100% fiscaal kunt repareren,
al was het maar vanwege het tarief.Ik vind dat wij met de zesde nota van wijziging en de novelle een betere
benadering hebben gekozen. Door de vermenigvuldigheidsfactor van 1,65 en het
forfait voor zogenaamde verborgen ziektekosten waarvoor je geen bonnetjes
hoeft in te leveren, worden de maatregelen beter gericht. Deze maatregelen
moeten ervoor zorgen dat de drempel wordt gehaald en in die zin proberen wij
dus gericht te compenseren. De heer Van Raak heeft echter gelijk dat dit niet
genoeg is, want het is eenvoudigweg niet mogelijk om fiscaal 100% te compenseren.
De novelle en de zesde nota van wijziging zijn echter wel een verbetering
ten opzichte van de oorspronkelijke plannen van het kabinet.De heer Van Raak (SP):Ons fundamentele verschil van mening zit in het feit dat u mensen op een
heel andere manier wilt prikkelen om, in uw visie, op een efficiëntere
manier gebruik te maken van de gezondheidszorg. U krijgt nu een probleem op
uw bord dat u fiscaal moet repareren, terwijl dat ten principale niet kan.
Bent u met mij eens dat dit het probleem is waarvoor wij ons gesteld zien?Staatssecretaris Wijn:Ik denk dat wij het eens zijn over het punt waarop wij politiek van mening
verschillen.De heer Van Raak (SP):En wat is uw antwoord op mijn tweede vraag?Staatssecretaris Wijn:Daarop ben ik zojuist uitgebreid ingegaan.De heer Van Raak (SP):U bent het dus met mij eens dat u door uw collega iets is opgedragen wat
u ten principale niet kunt doen?Staatssecretaris Wijn:Nee, ik heb aangegeven dat de fiscale mogelijkheden beperkt zijn. Dat
is logisch, maar tegelijkertijd vind ik het heel goed wat wij hier doen. De
maatregelen zijn beperkt, maar de compensatie komt wel terecht bij de mensen
voor wie deze is bestemd.De voorzitter:Ik hoop dat de heer Van Raak zijn interrupties kan sparen voor de tweede
termijn, want ik vraag de staatssecretaris zijn betoog te vervolgen.Staatssecretaris Wijn:De heer Essers vroeg wanneer er voorstellen komen voor een stelsel van
integrale lastenmaximering met een toeslagensysteem. Wij gaan die inkomensafhankelijke
regelingen verder stroomlijnen, vooral op het gebied van zorg, wonen en kinderen.
Vanaf 2006 zullen die regelingen zoveel mogelijk centraal worden uitgevoerd
door een nieuwe dienst van de belastingdienst en dat vergroot de efficiëntie
en transparantie. Wij weten nog niet hoe die dienst gaat heten, maar binnenkort
gaan wij de naam vaststellen. Daarvoor hebben wij zelfs een prijsvraag uitgeschreven
in het Algemeen Dagblad. Er zijn interessante voorstellen ingediend en de
winnaar krijgt een rondleiding. Ik hoop dat wij ook bij de Eerste Kamer langs
mogen komen.Het traject is afgestemd op gezamenlijke uitvoering per 2006, maar de
Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen hopen wij al in 2004 ter behandeling
aan de Eerste Kamer aan te bieden. Ik kan op dit moment niet overzien of het
al helemaal een systeem van lastenmaximering zal zijn, maar wij gaan in ieder
geval stroomlijnen en glijdend maken, zodat armoedevallen worden geslecht.
Tegen de heer Platvoet zeg ik dat de kinderbijslag en de studiefinanciering
daar op dit moment niet bij worden betrokken, maar wel het zorgstelsel, de
huursubsidie, de WBK en misschien nog enkele andere inkomensafhankelijke regelingen.
De kinderbijslag wordt niet inkomensafhankelijk.De heer Platvoet (GroenLinks):Komt er een hoofdlijnennotitie alvorens dit wetsvoorstel wordt ingediend?
In dat geval kan er worden gesproken over de vraag wat moet worden begrepen
onder die inkomensafhankelijke regelingen. Ik zet natuurlijk in op verbreding.Staatssecretaris Wijn:Dat denk ik niet.De heer Platvoet (GroenLinks):Zeg dan zo'n hoofdlijnennotitie toe, want dan kan deze discussie breder
worden gevoerd in een politiek nog niet zo'n gevaarlijk stadium. Daar moet
u toch voor zijn?Staatssecretaris Wijn:Ik vind politiek niet zo snel gevaarlijk, althans zo lang de politiek
democratisch is. Wij zijn er zo op gebrand om ervoor te zorgen dat wij in
2006 van start kunnen gaan, dat ik die Wet inkomensafhankelijke regelingen
liever in één keer bespreek. Het is tenslotte een soort kaderwet
waarin allerlei zaken aan bod komen. Dat laat overigens onverlet dat de vakdepartementen
verantwoordelijk zijn voor de vakzaken. De belastingdienst gaat zich dus niet
ineens bezighouden met het vraagstuk van de passende huurwoning. Het gaat
om de uitvoering. Gisteren is er gewaarschuwd dat de uitvoering en de materie
goed op elkaar moeten worden afgestemd. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat
de materie in de uitvoering leidt tot problemen.De heer Rabbinge (PvdA):Kan de staatssecretaris ter verduidelijking ingaan op welke wijze hij
de verschillende elementen daarbij betrekt? Hij heeft allerlei inkomensafhankelijke
regelingen genoemd. Zijn dit alleen rijksregelingen of horen hier ook gemeentelijke
en regionale activiteiten bij? In welke mate gaat het om zaken die door de
vakdepartementen worden aangeleverd? Ik neem aan dat Financiën ervoor
zorgt dat alles op goede wijze op elkaar wordt afgestemd. Het zou verstandig
zijn om in deze vroege fase te voorkomen dat er politieke polarisering plaatsvindt
door het eerst op redelijk volmaakte wijze technisch te regelen.Staatssecretaris Wijn:Het gaat om landelijke inkomensafhankelijke regelingen. Daarbij moet gedacht
worden aan de nieuwe zorgtoeslag bij het nieuwe zorgstelsel, de huursubsidie
en een aantal kinderregelingen. Wij zijn met betrekking tot die laatste categorie
aan het kijken welke regelingen wij er precies wanneer bij kunnen betrekken.
Het gaat dus om wonen, zorg en kinderen. Wij overleggen goed met de ministeries
van Sociale Zaken, VWS, VROM, OCW en Financiën. Financiën heeft
met name een coördinerende rol in het kader van de overkoepelende wet,
AWIR. De onderliggende materiewetten, die betrekking hebben op bijvoorbeeld
het zorgstelsel en de huursubsidie, liggen primair bij het vakdepartement.
Dat moeten wij natuurlijk wel goed afstemmen. Daarom moeten wij
tijdens de behandeling van de kaderwet goed met elkaar overleggen of wij het
in de sfeer van definities en procedures voldoende overkoepelend hebben afgestemd,
zodat er daadwerkelijk sprake is van coördinatie.Overigens vind ik dit al vrij ambitieus, zeker in het licht van de taakstelling
van de belastingdienst. Ik ben er dan ook geen voorstander van om het aantal
regelingen dat wordt opgenomen, op dit moment verder uit te breiden. De heer
Platvoet noemde gisteren de studiefinanciering. Het is niet uit te sluiten
dat de studiefinanciering daar op termijn ook in onder kan worden gebracht.
Het is mijn ideaal om te komen tot een soort centrale verrekenkas van subsidies.
Wij komen snel met wetgeving en dan kijken wij wel hoe dat in de toekomst
gaat uitpakken. Laten wij eerst maar eens beginnen. Ik zie nog beren op de
weg die wij tegen kunnen komen. Als je te veel hooi op je vork neemt, loop
je het risico onder de last te bezwijken.De heer Essers heeft nog een vraag gesteld over inkomensbeleid, namelijk
wanneer de tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven concreet tot uitbetaling
kan komen. Er moet op 1 april aangifte worden gedaan. Naar aanleiding van
de definitieve aanslag volgen de uitbetalingen. Wij verwachten dat in augustus
80% tot 90% van de doelgroep door middel van de definitieve aanslag bereikt
zal zijn.Ik kom nu te spreken over het autopakket. Wij zijn daar zelf vrij enthousiast
over, want het is een forse slag die gemaakt wordt met betrekking tot het
beperken van de administratieve lasten. Ik wil een misverstand uit de weg
ruimen met betrekking tot de wijziging van het wetsvoorstel door amendering
in de Tweede Kamer. Een aantal woordvoerders gaat er nog van uit dat leaserijders
een cadeautje krijgen van 40 mln euro. Dat is niet juist, want het percentage
van 20% bijtelling is naar 22% gegaan. Dat leidt tot een lastenverzwaring
voor leaserijders van 65 mln euro. Met betrekking tot woon-werkverkeer krijgen
mensen te maken met een lastenverlichting van 570 mln euro, terwijl er voor
zakelijk gebruik sprake is van een lastenverzwaring van 332 mln euro. Bij
elkaar levert dat automobilisten een lastenverlichting op van 240 mln euro.
Wij verliezen hier per saldo 9 mln euro op. Om het plaatje structureel rond
te krijgen kunnen wij de regeling stimulering laagzwavelige brandstoffen,
die per 1 januari 2005 zou worden afgeschaft, een jaar eerder beëindigen.De heer Schuyer (D66):Dat houd ik voorlopig ook nog even staande, want de redenering die u volgt,
zal ongetwijfeld wel kloppen, maar met één uitzondering, namelijk
dat het woon-werkverkeer voor leaserijders nu ook zakelijk verkeer is geworden.
Dit was vroeger niet zo en dit heeft u gemakshalve niet meegerekend, zo vrees
ik.Staatssecretaris Wijn:Personen die nu nog 10 of 15% moeten bijtellen, behoeven nu niets meer
bij te tellen doordat het woon-werkverkeer anders wordt behandeld. Dit is
inderdaad een voordeeltje, daar heeft u gelijk in. Het gaat om een bedrag
in de orde van grootte van 40 mln, maar het is een subgroep. Voor degenen
die nu 10% of 15% moeten bijtellen en die wel meer moeten bijtellen, geldt
een lastenverzwaring van resp. 84 en 75 mln. In het totaalpakket gaan de leaserijders
er dus 56 mln op achteruit.De heer Schuyer (D66):Minus het bedrag van 40 mln dat u nu noemt.Staatssecretaris Wijn:Nee, daarin is dat bedrag van 40 mln verdisconteerd. Maar u heeft er wel
gelijk in dat het per individu kan verschillen. En u heeft er ook gelijk in
dat personen die nu 25% moeten bijtellen en die 22% zullen gaan bijtellen,
eveneens een voordeel hebben. Anderen hebben een nadeel en per saldo is het
nadeel 56 mln.Nu is er misschien door de amendering enigszins de indruk gewekt dat de
redenering is geweest dat het plaatje per saldo neutraal zal zijn als de situatie
zowel voor de ene groep als voor de andere neutraal blijft. Dit is echter
niet het primaire uitgangspunt geweest, zeker niet na de amendering. Het uitgangspunt
was primair: beschouw voortaan woon-werkverkeer als zakelijk verkeer en zorg
ervoor dat alle administratie, het bewaren van al die bonnetjes overboord
kan. Er is ook niemand die dit uitgangspunt bestreden heeft.Nu is er gevraagd of de belastingvrije vergoeding niet weer op 28 cent
per km gebracht zou moeten worden. Dat zou een miljard kosten. Als de leaserijder
dat moest opbrengen, zou de bijtelling voor het gebruik van lease-auto's tot
45% verhoogd moeten worden.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Neem een mooie tussenvorm...Staatssecretaris Wijn:Dit vonden wij een mooie tussenvorm.Voorzitter. De heer Schuyer vroeg zich af of er wel rekening gehouden
is met de administratievelastenverzwaring bij het vergoeden van de kosten
van het woon-werkverkeer. Werknemers die met hun eigen auto naar hun werk
gaan, hoeven geen rittenregistratie meer bij te houden, dus dat is een vermindering
van de administratieve lasten. Voor de maximale onbelaste vergoeding voor
woon-werkverkeer is alleen de werkelijke afstand tussen woning en werk van
belang. Dat is nu ook al zo. De werkgever kan deze vergoeding vrij eenvoudig
vaststellen aan de hand van de woon-werkafstand en de frequentie. Het is een
kwestie van even de twee postcodes invoeren in een routeplanner om de afstand
te vinden, het aantal reisdagen optellen en die twee met elkaar vermenigvuldigen.
En omdat werknemers geen rittenadministratie meer behoeven bij te houden,
is er naar onze mening per saldo geen sprake van een administratievelastenverzwaring.De heer Schuyer (D66):Dit zullen Shell, Philips en dergelijke bedrijven niet beamen. Als u een
keer een personeelsadministratie bijhoudt, weet u hoeveel mutaties er per
dag zijn vanwege uittreding, intreding en verhuizing. Dat is dus echt onzin,
daar moet u wel iets voor inboeken. Nu kan het mij overigens niet zo heel
veel schelen, het gaat mij er in essentie om dat de norm voor de bijtelling
van 25% voor de lease-auto een reisafstand van 30 km was. Het grootste deel
van de groep van leaserijders valt in die groep. Degenen die minder dan 30
km van hun werk wonen, ondervinden nu ineens een nadeel, maar daar staat tegenover
dat zij een geweldig voordeel van die lease-auto zelf hebben gehad. De norm
was dus in het algemeen die 25%. Overigens is het vrij makkelijk uit te rekenen,
want u heeft zelf voor die ene cent een verhoging van 2% toegepast, dus als
u op 28 cent had willen uitkomen, zou u dat tien keer hebben moeten doen
om op 43% uit te komen. Hier vraagt natuurlijk helemaal niemand om. Het gaat
erom dat er een zeker gemiddelde aan te geven is, en ik zou in overweging
willen geven om daar 23 of 24 cent van te maken. Dat is maatschappelijk veel
redelijker en bovendien veel socialer tegenover hele groepen anderen. Het
CDA heeft niet ten onrechte aangegeven dat de kern van het probleem bij de
non-profitorganisaties ligt, bij ziekenhuizen en dergelijke.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik maak eerst nog een algemene opmerking, dan zal ik ingaan
op die non-profitorganisaties. Wij zullen in de komende jaren nog geregeld
komen te spreken over het verminderen van administratieve lasten met generieke
regelgeving. Administratieve lasten zijn veelal het gevolg van fijnmazige
regelgeving. Als je die wilt verminderen, heeft het bijna altijd tot gevolg
dat er mensen op vooruit gaan en dat er mensen op achteruit gaan. Als wij
van 25% uitgingen, zou er een zwaar probleem zijn voor degenen die nu 10,
15 of 20% bijtellen. Die leveren met de huidige voorstellen ook in, resp.
84, 75 en 12 mln, want die zullen 22% moeten gaan bijtellen. Degenen die nu
25% moeten bijtellen, krijgen te maken met een vereenvoudiging in hun voordeel.
Nu is het de vraag, wat je per saldo acceptabel vindt. Wij vonden 20% al acceptabel.
De Tweede Kamer vond dat het 22% moest worden. Ook dat vonden wij acceptabel.
Het macro-effect is een lastenverzwaring van 56 mln voor leaserijders. Vervolgens
is het de vraag, wat een redelijke vergoeding voor het rijden met de eigen
auto is als je woon-werkverkeer en zakelijk verkeer gelijk wilt stellen om
van de rittenregistraties af te zijn. Bij een beschouwing van de variabele
kosten van bijvoorbeeld een middenklasse-auto die op diesel rijdt, blijkt
uit staatjes van de ANWB dat je met 17 cent – en inmiddels is het 18
cent geworden – heel goed uitkomt. Nu kwam het totaal op basis hiervan
toevallig budgettair ook mooi uit, daarom is het zo'n mooi kaartenhuis. En
als je van de baas met je eigen auto moet rijden, is het toch ook niet de
bedoeling dat je een soort loon in natura krijgt doordat je verdient op het
rijden met je auto. Per saldo is het dus een mooi pakket, maar de juistheid
van de opmerkingen over delen ervan is niet te betwisten, al zijn daar weer
aspecten van andere delen tegenover te zetten.Ik kom er eerlijk voor uit dat er nadelen kunnen zijn voor werknemers
in de ambulante gezondheidszorg. Wij weten nooit precies in welke gevallen
daarvan sprake kan zijn, want het hangt samen met de woonplaats ten opzichte
van het werkrayon, het aantal dagen dat men werkt, het vervoermiddel en de
regeling in de cao. Er is in sommige cao's afgesproken dat dit soort zaken
gewoon gerepareerd worden, in andere niet. Bij reparatie zijn het weer kosten
van de werkgever, dat zal ik ook niet bestrijden. Dan moet er dus weer een
oplossing binnen zijn budget gevonden worden. Voor de alfahulpen hadden wij
nog een specifieke heffingskorting, die overigens op grond van het gelijkheidsbeginsel
maar een tijdelijk karakter heeft. Ook hierbij geldt weer dat macro-rechtvaardigheid
geen individuele rechtvaardigheid is. Maar ik zie zo gauw geen mogelijkheid
om zonder in strijd te komen met het gelijkheidsbeginsel een uitzondering
te maken voor bepaalde ambulante beroepen. Ik verwacht overigens ook dat dit
in de praktijk z'n weg wel zal vinden; ik noemde al de cao voor de thuiszorg.
Ik heb begrepen dat de fractie van D66 hierover een motie wil indienen. In
reactie hierop moet ik zeggen dat ik denk dat het pakket dat wij voorstellen,
evenwichtig is, maar dat wij voor alfahulpen een oplossing via de heffingskorting
hebben geboden. Ik zeg toe dat wij de ontwikkelingen op dit punt goed in de
gaten zullen houden, wij zullen ze monitoren. Mocht blijken dat dit tot grote
problemen leidt, dan kom ik er graag op terug. Het departement zal de zaak
echt scherp in de gaten houden, maar tegelijkertijd denken wij dat de praktijk
hiervoor ook wel een oplossing zal bieden. Als je vereenvoudiging wilt, moet
je daar op een gegeven moment ook echt voor gaan.De heer Rabbinge (PvdA):Voorzitter. Op een aantal punten is de staatssecretaris het helemaal eens
met de opvattingen die vanuit de Kamer naar voren zijn gebracht. De voorgestelde
vereenvoudigingen willen wij allemaal, die lijken ons zeer gewenst. Waarom
zou je die administratieve lasten immers laten voortduren? Het gaat echter
om de perceptie van de effecten van deze maatregel. Deze effecten komen in
de perceptie van sommigen als onrechtvaardig over. De staatssecretaris zal
de zaak monitoren, toegespitst op één categorie. Gisteren hebben
wij hiervoor gewaarschuwd, omdat je anders toch weer zaken specifiek gaat
proberen te regelen. Als je de zaak in de gaten wilt houden, zou je alleen
de profitsector en de non-profitsector met elkaar moeten vergelijken. Dan
ben je al veel beter bezig dan door alleen de situatie voor de alfahulpen
of de ambulante zorg te bekijken.Staatssecretaris Wijn:Misschien ga ik uit van een andere definitie van het begrip "perceptie".
Volgens mij gaat het hierbij om het gevoelen, de beleving, niet om de inhoud
van de portemonnee.De heer Rabbinge (PvdA):Dat is precies de essentie van mijn opmerking. Daarom is het ook van belang
om dit zo duidelijk mogelijk uit te werken. U weet als beroepspoliticus beter
dan wij als amateurs dat percepties vaak veel belangrijker zijn dan feiten.
Daarom is het van belang om feiten en percepties enigszins met elkaar in overeenstemming
te brengen.Staatssecretaris Wijn:Dat ben ik met u eens. Bij het voorbeeld dat de heer Essers gisteren gaf,
ging het bijvoorbeeld om percepties. Voor vrijwilligers geldt dat de werkelijke
autokosten altijd volledig vergoed kunnen worden door de instantie die hen
inschakelt. Op jaarbasis kan dat zelfs ongetoetst tot € 700. Maar
ik begon over die monitoring omdat ik heb begrepen dat de heer Schuyer, die
ik zeer waardeer, hierover eventueel een motie wil indienen. Ik doe er dan
natuurlijk alles aan om hem te overtuigen, opdat die motie niet nodig is.
Ik zeg dus toe dat wij de zaak scherp in de gaten zullen houden, maar ik ga
niet verder dan dat, want ik ben ervan overtuigd dat het pakket dat wij voorstellen,
redelijk en evenwichtig is.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Ik waardeer de reactie van de staatssecretaris ook zeer, en
dan niet eens zozeer omdat hij die monitoring toezegt, als wel omdat hij er
niet omheen draait en aangeeft dat er zowel voordelen als nadelen zijn. Dat
is heel zuiver. Maar het gaat mij ook een beetje om het rondpompen van geld,
want het is evident dat men dit in de gezondheidszorg zal gaan
repareren. Zij hebben geen andere keuze, want als morgenochtend iemand zegt
dat hij of zij het voortaan met het openbaar vervoer gaat doen, dan ben je
pas echt duurder uit. Het betekent dat de vraag hoe het nu komt dat de gezondheidszorg
zo duur is, ook met dit soort elementen te maken heeft. Dat is één
van de redenen waarom ik de staatssecretaris zou willen meegeven om goed te
overwegen of zaken op dat punt niet sneller zouden moeten, omdat de kosten
ergens anders neergelegd worden en uiteindelijk, in het macro-economische,
bij de staat terechtkomen.Staatssecretaris Wijn:Eerst wil ik een relativering aanbrengen, die ik overigens niet flauw
bedoel. Het betreft het rondpompen van geld. Wat dat betreft vind ik lesgeld
een voorbeeld en wij hebben meer van dergelijke voorbeelden. In feite kun
je zelfs zeggen dat ambtenaren die belasting betalen een voorbeeld zijn van
het rondpompen van geld.De heer Schuyer (D66):Ik hoorde de staatssecretaris eerder met veel genoegen zeggen dat hij
misschien de studiefinanciering erbij zou nemen. Welnu, als je de studiefinanciering,
de basisbeurs, afschaft en tegelijkertijd de inschrijvingsgelden, dan kun
je de helft van Groningen opdoeken.Staatssecretaris Wijn:Wordt vervolgd, dit deel!Moet er gerepareerd worden? Nu, dat is de vraag. De 18 cent vinden wij
naar de inhoud een redelijke tegemoetkoming, omdat het de variabele kosten
goedmaakt. U kunt zeggen dat het evident is dat het gerepareerd gaat worden,
maar dat is de vraag. Er wordt gezegd dat het de variabele kosten van een
auto goedmaakt en onze indicatie is dat dit voor een middenklasseauto het
geval is. Nu, dan zegt de werkgever misschien wel: dit is waar je het mee
moet doen.De heer Schuyer (D66):Dat zal hij niet zeggen. Ik wil ook niet flauw zijn, maar u begon met
een middenklasseauto diesel. Het aantal mensen dat met zo'n auto rijdt, is
echter beperkt. Men gaat niet zijn auto aanschaffen op grond van het verkeer
dat men voor zijn werkgever heeft te verrichten. Zo zijn die zaken nooit begonnen.
De overgrote meerderheid zit in een heel ander tarief op dat punt.Staatssecretaris Wijn:Het zou kunnen dat u daar gelijk in heeft. Daar zeg ik dan weer het volgende
op, niet om flauw te doen maar wel om even de breedte van de praktijk met
elkaar te delen. Wie zegt niet dat bepaalde organisaties poolauto's gaan nemen?
Of misschien zien wij wel dat er kleine lease-auto's geregeld gaan worden.
Ik doe niets af aan uw opmerking dat mensen bij de aanschaf van een auto misschien
helemaal niet hebben gedacht of het een auto is die zich leent voor gebruik
ten behoeve van hun werk. Laten wij even kijken hoe zich dit in de praktijk
ontwikkelt.De heer Essers (CDA):Ik heb een vraag over de vrijwilligersregeling. De staatssecretaris zegt
dat tot € 700 de autokosten niet worden getoetst en dat je het gewoon
kunt opvoeren...Staatssecretaris Wijn:Ik moet dit herstellen. Het gaat om de totale vergoedingen die aan de
vrijwilliger worden gegeven.De heer Essers (CDA):Daarbij gaat het mij om de situatie dat je boven die € 700 komt.
De regeling is nu dat als je daar bovenop reële kosten maakt, je die
onbelast kunt genieten. Wordt dat straks onverkort doorgezet of wordt straks
gezegd: als u met 28 eurocent komt, accepteren wij maar 18 eurocent?Staatssecretaris Wijn:Nee, die 18 eurocent betreft de relatie werkgever-werknemer. Het gaat
hier om een vrijwilligersrelatie en dan mag het gaan om de werkelijke, integraal
gerealiseerde totale kosten. Kom je boven de € 700, dan moet je
dat natuurlijk wel aantonen. Daar zijn dan ook weer tabelletjes voor die je
bij de ANWB op de website kunt vinden, maar de belastingdienst heeft mij wel
gezegd dat het gaat om de werkelijke kosten en die kun je niet van een website
met een algemene richting halen. Wij praten dan echter over een indicatie
hoe je daarmee om zou kunnen gaan.Voorzitter. Ik kom op het voorstel-Hillen en de eigen woning. Ik zeg in
alle eerlijkheid dat ik dit onderwerp kort had willen afdoen en niet alleen
vanwege de tijd. Eigen woning en voorstel-Hillen hangen met elkaar samen.
Er is door een aantal woordvoerders gezegd dat de bijleenregeling niet tot
extra aflossen stimuleert. Ik denk dat dit gewoon een feit is in de categorie:
laten wij eerlijk vertellen wat wij aan het doen zijn. Het wetsvoorstel-Hillen
stimuleert natuurlijk wel tot extra aflossen. Ik zeg niet dat de bijleenregeling
ten opzichte van de huidige situatie dwingt tot het nemen van meer hypotheek.
Wij zien over de afgelopen twee jaar dat maar 4% van de hypotheken aflossingsbepalingen
met zich meebrengt. Ik wil wel bekennen dat de bijleenregeling niet bepaald
het aflossen stimuleert, maar ik wil niet zeggen dat het ten opzichte van
de huidige situatie zo is dat de bijleenregeling leidt tot vergroting van
de hypotheekschulden.Het wetsvoorstel-Hillen leidt wel tot een prikkel om extra af te lossen.
De heer Platvoet zei dat het terechtkomt bij de hogere inkomens, maar dat
is niet helemaal waar. Het heeft een voordeel voor 722.000 huishoudens. Daarvan
zitten er iets meer dan 300.000 onder een inkomen van € 20.000;
vervolgens hebben wij bijna 600.000 huishoudens gehad als wij zitten op een
inkomen van € 40.000. Daarboven zitten niet zo gek veel mensen meer.
Wat je ook ziet, is dat 340.000 huishoudens van die 722.000 65-plus-huishoudens
zijn. Daarmee zie je dat het niet bij de hogere inkomens neerslaat. Het betreft
zowel een koopkrachteffect, dat ook de heer Platvoet redelijk plezierig voor
moet komen, alsook de inherente vraag of je het rechtvaardig vindt dat als
iemand geen hypotheekrente meer in aftrek brengt, betrokkene dan een eigenwoningforfait
moet betalen. Wij hebben de voorstellen daarom samen ingediend, zodat de Kamer
ook ziet dat die twee wetten met elkaar samenhangen.Voorzitter. Ik heb veel bespiegelingen en overwegingen gehoord over wat
wij moeten doen met het eigen huis. Ik heb gehoord: een aparte box, respectievelijk
box 3, en normatief fictief aflossen in 30 stapjes in 30 jaar. Zo heb ik een
aantal zaken gehoord. De Eerste Kamer is ook politiek en ik weet één
ding: hoe verder ik meega met te filosoferen over iets dat het kabinet toch
niet van plan is, hoe meer onduidelijke boodschappen ik daarmee
uitzend. Ik heb alle filosofieën begrepen; ik heb ze fiscaaltheoretisch
zelfs gevat. Maar dit is wat het kabinet de komende vier jaar van plan is
met de hypotheekrenteaftrek en daar wilde ik het graag bij laten. "Hij trok
een olijk gezicht en hoopte voort te mogen naar het hoofdstuk 'laatste onderwerpen'."
Nu, dat mocht!Voorzitter. Ik kom dan bij het onderdeel diversen. Er is mij gevraagd
naar de minimumaccijns op het terrein van de tabaksindustrie. Dit is niet
een onderwerp waar ik zwaar wakker van lig. Alleen, wat wij nu doen, is een
accijnsverhoging. Dit is gedeeltelijk ook gewoon om geld op te halen. Het
zal daarnaast best een gezondheidseffect hebben, maar het gaat ook uiteindelijk
om geld op te halen. Iemand zei gisteren: daar waar je lage elasticiteiten
hebt, kun je het rustig als een stabiele belastinggrondslag gebruiken. Nu,
dat is hier het geval.Ik wil wel nog aangeven dat op het moment dat wij een minimumaccijns zouden
instellen, wij niet zozeer ingrijpen in de hoogte van de prijs van de pakjes
sigaretten, hoewel een pakje van € 2,30 van twintig stuks, het goedkoopste
merkloze pakje, dan vermoedelijk € 2,45 zou gaan kosten. Maar wat
je dan méér doet, is ingrijpen in de onderlinge verhouding tussen
deze sigaretten en de duurdere sigaretten. Daarbij komt dat op dit moment
de goedkope sigaretten, doordat wij een vast gedeelte en een ad valorem-deel
hebben, al relatief een hogere accijnsdruk hebben dan de duurdere sigaretten.
Redeneer je terug naar de sigaret dan is de accijns op een sigaret uit een
goedkoop pakje al hoger dan de accijns op een sigaret uit een duur pakje.
Stel je zo'n minimumtarief in – dat heeft natuurlijk schoonheid, want
het klinkt goed – dan bewerkstellig je de facto een hogere accijns op
goedkopere sigaretten en niet op duurdere. Daarmee grijp je in in de onderlinge
verhouding. Ik hoor in de tweede termijn wel of er de wens is dat ik daar
nog eens een jaar over nadenk en er bij het Belastingplan 2005 op terugkom.
Je mag het misschien als bewindspersoon niet zeggen, maar er zijn dingen waar
je gewoonweg niet zo'n extreme mening over hebt. Ik zeg het maar eerlijk.De heer Rabbinge (PvdA):Om de tweede termijn wat te bekorten doordat er dan niet meer op in behoeft
te worden gegaan, is het wellicht verstandig dat de staatssecretaris nog even
op het volgende ingaat. Ik doel op de vele berichten die wij ontvingen over
de grenseffecten van de, in de ogen van velen, dramatische accijnsverhoging.
Ik heb in eerste termijn gezegd dat deze accijnsverhoging de instemming van
de PvdA-fractie geniet, vooral ook omdat wij de tabaksaccijns inelastisch
achten, wat tot gevolg heeft dat de zekerheid van de inkomsten voor de staat
op dit gebied gegarandeerd is. Het is echter wel van belang om nog even naar
die grenseffecten te kijken, als het gaat om België, Duitsland en noem
maar op, waar velen over berichten. Wellicht is dat te verwaarlozen, maar
het zou wat mij betreft geruststellend zijn als de staatssecretaris hierop
ingaat.Staatssecretaris Wijn:Ik heb toevallig de gegevens van België en Duitsland bij me. Ik neem
even een pakje sigaretten van 25 stuks. Dat wordt in Nederland op 1 februari
aanstaande € 4,35, in België per 1 maart aanstaande € 4,40
en in Duitsland per 1 januari in ieder geval meer dan € 4,55. Voor
shag ligt dat iets anders: daar is België iets goedkoper. Als het om
grenseffecten gaat, zou het zelfs zo kunnen zijn dat een Duitser naar Nederland
moet komen en dan hoop ik dat hij meteen wat toeristische activiteiten meepakt!De heer Biermans (VVD):Ik rook niet en wat dat betreft ben ik totaal vrij van enig eigenbelang.
In één van de brieven van SSI en de tabaksdetailhandel wordt
er melding van gemaakt dat Duitsland en Frankrijk zo'n forste stijging niet
door laten gaan om reden dat de opbrengst dan veel minder is. Die vraag had
ik in eerste termijn gesteld. Misschien kan de staatssecretaris er alsnog
op reageren?Staatssecretaris Wijn:De gefaseerde inpassing van Frankrijk en Duitsland betreft verhogingen
van een veel grotere omvang dan Nederland. In Frankrijk gaat bijvoorbeeld
een pakje van 20 sigaretten van € 2,50 naar iets meer dan € 5,
in een paar stappen. In Duitsland wordt het pakje van 19 stuks in drie fasen
met een euro verhoogd. Wij komen inclusief btw op een verhoging van 55 eurocent.
De SSI, de tabaksindustrie, maakt een andere inschatting van de elasticiteit
dan Financiën, die dat overigens doet in navolging van het CPB. Nu, ik
vind het heel prettig dat de industrie inschat dat mensen heel snel van het
roken afgaan – het is een flauwe opmerkingen en de industrie moet dit
zo niet opvatten – en dat de staatskas er zeer bij gebaat is als wij
het in kleine stapjes verhogen. Wij denken echter dat de staatskas erbij gebaat
is als wij het gewoon in één tik uitdelen. Nu, dan moeten de
heren statistici de elasticiteit uitrekenen; wij volgen gewoon het CPB.De heer Platvoet (GroenLinks):De paranormale begaafdheid van de staatssecretaris is gelukkig nul. Ik
wil even het collectieve geheugen opfrissen, want verleden jaar hebben wij
een soortgelijk debat gevoerd over de verhoging van accijns op gedestilleerd.
Toen kregen wij ook talloze brieven binnen met de waarschuwing: let op, je
krijgt minder binnen dan je denkt, want iedereen in de grensstreek gaat in
andere landen winkelen. Kan de staatssecretaris duidelijk maken dat dit soort
redeneringen onzin zijn, zoals ook zal blijken uit de opbrengst van de accijns
dit jaar, in die zin dat deze niet zal tegenvallen? Het gaat hier om steeds
opduikende waarschuwingen die, in mijn perceptie, niet blijken te kloppen.Staatssecretaris Wijn:De drankaccijns heeft een heel grappig effect gehad, namelijk een aankondigingseffect,
in die zin dat men vorig jaar in de maanden november en december heel veel
drank heeft ingeslagen. Dit heeft vervolgens in de eerste maanden van 2003
tot een omzetdip geleid in de drankenhandel, wat voor die mensen heel vervelend
is. Naar ik heb begrepen, is inmiddels het niveau van de drankverkoop –
ik vertel het bijna alsof het goed nieuws is – weer net zo hoog als
het jaar daarvoor. Ik weet niet of in de Najaarsnota een tegenvaller op dit
punt gemeld wordt, maar ik geloof dat je alleen in het begin zoiets ziet.
Het zou best kunnen zijn dat op 31 januari – want het gaat op 1 februari
in – veel mensen nog naar de sigarenboer gaan. Dat is niet uit te sluiten.Ik kom op het lage btw-tarief. Het schijnt dat wij het op dit punt in
Europa goed hebben gedaan. Vanochtend verklaart de woordvoer der
van de heer Bolkestein in de Financial Times dat de Commissie op dit moment
serieus overweegt de unanieme vraag van de Ecofin om door te gaan met het
verlaagde tarief te honoreren. Ik ga ervan uit dat wij ook na 1 juli nog het
lage tarief hebben. In ieder geval hoeven kappers en fietsenmakers hun tarieven
per 1 januari niet te verhogen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dit is goed nieuws, zeg ik mede namens de schoenlappers. Betekent dit
dan niet dat de wet gewijzigd moet worden? Volgens mij betekent de voorliggende
wet automatisch dat een hoger btw-tarief in rekening moet worden gebracht.Staatssecretaris Wijn:Nee, wij hadden een wetswijziging moeten voorstellen als wij naar het
hoge tarief terug hadden gemoeten. In de Nederlandse wet staat dit onder het
lage tarief. In Europa liep het automatisch af en zouden wij automatisch in
het hoge tarief terechtgekomen zijn. Dat zouden wij via een wetswijziging
tot stand hebben moeten brengen. Als voor dit plan wordt gestemd, hebben wij
een ministeriële regeling nodig. Als wij op 1 januari niets doen, blijft
het in het lage tarief.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik had precies het omgekeerde begrepen, maar ik hoop dat ik ongelijk heb.
Het lijkt mij goed om dit nog even na te lopen, want het zou ook voor de mensen
die het aangaat heel vervelend zijn als iemand zich hier vergist.Staatssecretaris Wijn:Het zou ook vervelend zijn als ik u verkeerd voorlicht. Ik kom er graag
in tweede termijn op terug, omdat ik niet 100% zeker ben en dat is niet genoeg.
Maar het is wel een mooi Europees succes. Toen ik net staatssecretaris was,
hadden wij geen schijn van kans. Wij hebben nog een extra rapportage moeten
doen. De Kamer en de vakbeweging waren ervoor, maar de Europese Commissie
was fel tegen. Er was weinig steun bij andere Europese landen. Misschien dat
de tour langs de hoofdsteden wat geholpen heeft. In ieder geval zou het mooi
zijn. Zeker in deze economische tijden is het goed als deze diensten onder
het lage tarief blijven vallen. Ik kom op het belasten van commerciële activiteiten van woningcorporaties.
Er werd gesproken over stadsherstel. Het aangenomen amendement-Giskes heeft
tot gevolg dat commerciële activiteiten van woningcorporaties alleen
dan met Vpb worden belast, als ze niet door het Besluit beheer sociale-huursector
worden toegestaan. Voor restaurerende instellingen, zoals stadsherstellichamen,
betekent dit amendement dat er ten opzichte van de huidige situatie niets
verandert in die vrijstelling van de Vpb. Deze lichamen moeten zich, om vrijgesteld
te zijn, nagenoeg uitsluitend bezighouden met volkshuisvesting en daarvoor
wordt de grens gelegd op 10%. Zonder dit amendement zouden restauratie en
exploitatie van bijvoorbeeld bedrijfspanden altijd in de belaste sfeer terechtkomen.
In die zin heeft het amendement de huidige situatie hersteld.De vergadering wordt van 18.08 uur tot 19.15 uur geschorst.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de collega's die mij de gelegenheid geven
om als eerste een zeer korte tweede termijn te berde te kunnen brengen, zodat
ik een andere verplichting kan nakomen. Ik beloof de staatssecretaris dat
ik terug zal zijn als hij aan het woord is.Ik dank de staatssecretaris voor zijn inhoudelijke reactie, die zeer de
moeite waard was en zeer leerzaam voor iemand die een groentje is op het terrein
van de belastingwetgeving. Ik begon mij wat zorgen te maken toen hij ging
werken aan zijn katholieke zelfprofilering. Als protestant ben je altijd jaloers
op die wereld van vrijheid en blijheid, maar als staatssecretaris van Financiën
moet je natuurlijk tot de preciezen behoren. Ik zou hem willen adviseren,
wat meer bij de protestantse puriteinen te rade te gaan. Dat lijkt mij ook
in het belang van de belastingbetaler. Daarbuiten zijn er nog gelegenheden
genoeg om die katholieke profilering de ruimte te geven.De staatssecretaris zei op een gegeven moment dat hij zou doorgaan met
de vergroening van het belastingstelsel. Er komt een ambtelijke werkgroep.
Mijn eerste reactie was: moet nu alles opnieuw worden uitgevonden en overgedaan?
Wij hebben buitengewoon uitvoerige rapporten gehad op dit terrein. Ik herinner
mij nog de commissie-Van der Vaart. Het wordt toch geen uitstelprocedure?Van de staatssecretaris krijgen wij nog een nadere bezinning op de vraag
of dit type nota van wijzigingen, zoals nu met betrekking tot Bosal, moet
worden gehandhaafd. Moet toch niet voor zelfstandige wetgeving worden gekozen?
Ik bepleit dat laatste, opkomend voor de rechten van het parlement, de Eerste
Kamer in het bijzonder. De staatssecretaris heeft mij van geen kant overtuigd
dat de snelheid van werken vergde dat er een nota van wijziging kwam, die
ook weer langs de Raad van State moest. Volgens mij was diezelfde snelheid
te vinden als er een gewoon wetsvoorstel was ingediend.Interessant was het debat over het vestigingsklimaat. De staatssecretaris
gaf wat tegengas aan de ongeremde wensen van de VVD op dit punt. Hij sprak
over een update van EZ, maar trok niet de conclusie die ik had verwacht, maar
die misschien niet helemaal in zijn kraam te pas kwam, te weten dat het fiscale
regime inderdaad maar een van de factoren is die bepalend zijn voor het vestigingsklimaat,
en bij lange na niet de belangrijkste. Een van de collega's interrumpeerde
op een manier die ik graag zou willen onderlijnen. Bij het vestigingsklimaat
in Nederland zijn zaken als het onderwijsniveau, het feit dat er hier nauwelijks
stakingen zijn, de infrastructuur en sowieso de ligging in Europa veel belangrijker
factoren. Ik heb het al zo vaak gehoord. Ik neem aan dat dat ook het plaatje
was in die EZ-update. Misschien wil de staatssecretaris dat in tweede termijn
nog zeggen.Het plaatje van het autopakket heeft de staatssecretaris met zijn aanvullende
informatie wat gematigd. Dat maakt mij in mijn reacties wat voorzichtiger.
Een eerder aangekondigde motie hoeft om die reden wat mij betreft niet meer
te worden ingediend. Als er in 2005 dan toch iets moet gebeuren, dan liever
niet op een reactionaire wijze in de zin van het weer terugdraaien van wat
nu gedaan is. Laten wij dan maar iets nieuws bedenken wat beter is. Ten slotte herinner ik de staatssecretaris eraan dat hij de Kamer nog
de laatste procenten zekerheid moet geven op het punt van de wetgeving en
het lage btw-tarief op arbeidsintensieve diensten. Ik was niet geheel overtuigd
van de juistheid van de analyse die de staatssecretaris gaf.De heer Rabbinge (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik complimenteer de staatssecretaris met de wijze
waarop hij hier gediscussieerd en vragen beantwoord heeft. Dat past mij eigenlijk
niet, want ik ben geen echte belastingdeskundige. Misschien waardeert hij
daarom mijn waardering minder, maar desondanks wil ik het toch graag uitspreken.
Ik vond het een beantwoording waarin de staatssecretaris zeer charmant opereerde,
gemotiveerd was en soms zelfs betrokken. Ik zeg "soms zelfs betrokken", want
hij kon ook de verleiding niet weerstaan, die kennelijk is weggelegd voor
al degenen die zich met belastingen bezighouden, om in de techniek te kruipen
en een beetje technocratisch te zijn in de beantwoording. Voor iemand die
te boek staat als een technocraat is dat geen erg standje, maar het is evenmin
een compliment. Het is goed dat de staatssecretaris zich af en toe liet gaan
en dat hij wat emotioneel werd en zijn betrokkenheid bij zaken demonstreerde.
Wij stellen dat zeer op prijs.De staatssecretaris vertelde dat de mensen op het ministerie in de voorgaande
weken al hard hadden moeten werken en dat zij de afgelopen nacht tot drie
uur hebben doorgewerkt om de vragen van gisteren te beantwoorden. De baas
van de staatssecretaris, die ik geen baas maar een collega vind, zei altijd:
eerst het zuur, dan het zoet. Hier gaat het andersom. Van de 146 vragen die
beantwoord moesten worden, waren er 115 van het CDA en de VVD afkomstig. Die
zijn allemaal redelijk gedegen beantwoord, soms zelfs met anderhalve bladzijde.
Door de PvdA, D66, ChristenUnie, GroenLinks en SP waren 31 vragen gesteld,
waarvan 10 door de PvdA. Die vragen zijn wat minder uitgebreid beantwoord.
Hier en daar zijn ze zelfs wat afgedaan. De staatssecretaris heeft mij verzekerd
dat dat komt omdat ze soms sloegen op het algemene financiële beleid,
maar ik heb dat nog even geverifieerd. Dat bleek niet te kloppen. Kennelijk
is er een andere reden voor.Ik kom op het betoog van de staatssecretaris over de rol van belastingen.
Ik zei daarnet dat hij misschien soms wat te technisch was, maar er is ook
hoop. Wat de kaderwet voor de inkomensafhankelijke regelingen betreft ging
hij zeer gedetailleerd op een aantal zaken in die onze instemming genieten.
Het is bijzonder verstandig dat daar een goede regeling voor wordt getroffen.
Het moet duidelijk zijn hoe de cumulatie van effecten doorwerkt.De heer Platvoet (GroenLinks):Waar staat de PvdA in de discussie die wij bij de algemene financiële
beschouwingen en in eerste termijn hebben gevoerd over inkomensafhankelijke
regelingen en kinderbijslag of studiefinanciering?De heer Rabbinge (PvdA):Bij interruptie heb ik de staatssecretaris verzocht om in te gaan op het
totaalpakket. Hij heeft daarop gezegd dat het ging over zorg, gezondheid en
onderwijs. Ik heb dat goed genoteerd.De heer Platvoet (GroenLinks):Uw vraag was dus een opvatting.De heer Rabbinge (PvdA):Ja. Gelukkig werd het min of meer bevestigd door de staatssecretaris.
Laten wij genoegen nemen met zijn toezegging.De staatssecretaris ging ook in op de wijze waarop je belastingen moet
zien, hoe je ze kunt gebruiken voor het realiseren van maatschappelijke doelen.
Ik was erg gelukkig met de wijze waarop hij het interruptiedebat opvatte.
Hij beaamde dat het inderdaad een voorrecht is als je veel belasting mag betalen.
Hij zou graag in die richting groeien.Het is goed dat de staatssecretaris heeft toegezegd dat de gepercipieerde
onevenwichtigheid in het autopakket uit de wereld zal worden geholpen. Vrijwilligers
moeten in ieder geval volledige aftrek krijgen als zij met hun eigen auto
rijden. Voor werkers in de non-profitsector zal dat ook het geval zijn op
het moment dat er problemen ontstaan. Dat moet goed gemonitord worden. Het
kan tot gevolg hebben dat bij het belastingplan voor 2005 een correctie wordt
aangebracht. Daarmee kunnen wij vrede hebben. Het is voldoende aanleiding
om geen motie in te dienen. Het is niet nieuw dat er bij een belastingplan
correcties plaatsvinden. Wij hebben dit jaar het kerstpakket weer mogelijk
gemaakt, nadat het vorig jaar was afgeschaft.Een ander positief punt is de regeling ten aanzien van het initiatiefvoorstel
van de heer Hillen. De regering heeft een correctie aangebracht opdat het
proportionaliteitsprincipe en het gelijkheidsprincipe goed kunnen worden toegepast.
Dat heeft onze instemming. Ik was benieuwd naar de verschillende bedragen
die hiermee gemoeid waren. In de schriftelijke beantwoording is uiteengezet
dat datgene wat via de huursubsidie loopt, een factor 8 hoger is dan datgene
wat te maken heeft met deze correctie van het versneld binnenkrijgen en het
verminderen van de gezamenlijke hypotheekschuld. Dat heeft onze instemming.
Ik ben alleen benieuwd hoe dat op termijn doorwerkt in het budget van het
Rijk. Het Rijk heeft dan immers minder inkomsten uit belastingen. Daarover
wil ik graag iets horen.Ik was erg gelukkig met het feit dat de staatssecretaris heeft aangegeven
dat het vestigingsklimaat niet alleen wordt bepaald door toevallige premieregelingen,
investeringsregelingen of fiscale regelingen, maar ook en vooral door indirecte
factoren zoals goed onderwijs en veiligheid. Dat moet veel meer gepropageerd
worden, door de regering en door al degenen die investeerders van buiten Europa
kunnen overhalen om hier te investeren om zo de werkgelegenheid in Nederland
te laten aantrekken.Ik heb nog een aantal vragen over de lokale belastingen en de regionale
belastingen. In deze Kamer, maar ook op andere plekken, is herhaaldelijk gediscussieerd
over de mogelijkheid om de lagere overheden autonomie te geven bij de belastingheffing.
Een aantal belastinggebieden is hierop van toepassing, onder andere de opcenten
op de wegenbelasting. In mijn eerste termijn heb ik niet gezegd dat ik dacht
dat die opcenten zouden worden afgeschaft. In Nederland kan hierbij een variatie
optreden: op de ene plek 17 opcenten en op de andere plek 23 opcenten. In
feite geeft dit een regionale overheid de mogelijkheid om zelf te bepalen
of zij bij de opcenten het hoge of het lage tarief toepast.
Iemand die een auto rijdt in Gelderland is voordeliger uit dan iemand die
een auto rijdt in Zuid-Holland. Die mogelijkheid, deze autonomie, wordt nu
verminderd omdat de regering dit gelijk wil schakelen. Als ik dat mis heb,
hoor ik dat graag. Het gaat er mij niet om dat die opcenten worden afgeschaft.Het AOW-premiepercentage is 17,9. Dat is sinds 2000 niet meer veranderd.
De oplopende kosten van de AOW worden daarom gefinancierd door het Rijk. Iedereen
betaalt daaraan mee. Deze redenering van de regering over de financiering
van de AOW is juist, maar het gaat erom dat degene die pensioen trekt, wordt
vrijgesteld van de premieheffing. Dat heeft tot gevolg dat het begrip "ouderen
voor ouderen" hierbij niet van toepassing is. Dat gebeurt wel bij de belastingen,
omdat ouderen ook bijdragen aan de rijksbijdrage voor de totale oudedagsvoorziening.
Berekeningen die in 1991 door de WRR zijn uitgevoerd en in 1999 zijn herhaald,
laten zien dat een en ander veel aantrekkelijker wordt als de mensen die een
ruim pensioen genieten, ook bijdragen aan de AOW-financiering. Dat aantal
wordt steeds groter. Het lijkt mij verstandig om dat niet zo gemakkelijk af
te doen als de regering dat nu bij de schriftelijke beantwoording heeft gedaan.Het antwoord op mijn vraag over de negatieve waterschapslasten was een
typisch "KIR-antwoord", een "kluitje-in-het-riet-antwoord". Met dat antwoord
neem ik geen genoegen. Ik heb gevraagd om te bezien op welke wijze de administratieve
lasten bij natuurbeschermingsorganisaties en milieuorganisaties kunnen worden
verminderd door met negatieve waterschapslasten te werken. Daardoor wordt
voorkomen dat enerzijds waterschapslasten moeten worden betaald, terwijl anderzijds
subsidies worden verstrekt die ontoereikend zijn om die waterschapslasten
te betalen omdat men een functie vervult die maatschappelijk van belang is.
Ik pleit ervoor om dat veel eenvoudiger te maken. Dat kan tot gevolg hebben
dat de administratieve lasten zowel voor het Rijk als voor de natuurbeschermingsorganisaties
worden verminderd. Dan wordt een veel betere en doelmatiger financiering van
deze maatschappelijke activiteiten bereikt. Mijn volgende punt gaat over de regulerende heffingen, de bestemmingsheffingen
en de verbreding en verdieping van de belastinggrondslag. In dit kader wordt
het volgende antwoord gegeven."Tevens heeft het kabinet een interdepartementale ambtelijke werkgroep
ingesteld die bestaat uit ambtenaren van de ministeries van LNV, V&W,
VROM, EZ en Financiën. Deze werkgroep zal maatregelen voor een verdere
vergroening van het belastingstelsel bezien. Daarvoor is een aantal randvoorwaarden
aangegeven. Vergroeningsmaatregelen mogen niet leiden tot hogere administratieve
lasten van bedrijven." Dat is heel begrijpelijk. Daar ben ik het ook helemaal
mee eens, maar het uiteindelijke pakket dient budgettair neutraal te zijn.
Verder staat er: "Ik ben geen voorstander van het introduceren van nieuwe
vormen van belasting, noch met een regulerend karakter, noch met het karakter
van een bestemmingsheffing." Dat verbaast mij zeer. De collega van deze staatssecretaris
heeft in een eerdere functie, namelijk als directeur van het CPB, enorm gepleit
voor dit transactie-instrument om het gedrag van de actoren te beïnvloeden.
Daarvoor hield hij samen met oud-collega Wolfson voortdurend een pleidooi.
Nu wordt gezegd dat het kabinet daar niet gelukkig mee is en niet op die tour
wil. Terwijl het een instrument is dat werkt in een groot aantal gevallen!
Dat zal iedere econoom onmiddellijk beamen. Dat geldt lang niet voor alle
gevallen, maar wel voor een groot aantal gevallen. Daarover zijn prachtige
nota's geschreven door de SER, het CPB en de WRR, maar die worden gewoon,
hup, overboord gegooid. Kennelijk hebben die geen waarde omdat de regering
daar niet zoveel in ziet. Dat vind ik onverstandig. Het lijkt mij heel nuttig
om daar juist wel op in te gaan.De voorzitter:Mijnheer Rabbinge, wilt u afronden?De heer Rabbinge (PvdA):Ik heb nog drie minuten.De voorzitter:U heeft 10 minuten opgegeven. U heeft nu dertien minuten gesproken. U
krijgt nog één minuut.De heer Rabbinge (PvdA):U heeft gelijk. Ik zal wat dingen overslaan. Een punt wil ik nog noemen.Volgende week komen wij nog met de minister van Sociale Zaken over de
inkomensplaatjes te spreken. De staatssecretaris zegt dat in dat kader geen
eenmalige heffing zal plaatsvinden. Volgende week horen wij wel hoe het daarmee
staat.Waarschijnlijk zal door een van de andere fracties een motie worden ingediend
over de commerciële activiteiten van de woningcorporaties. Het gaat daarbij
om het mogelijk maken van stadsherstel door dat niet te belasten. Deze motie
zal medeondertekend worden door de fractie van de Partij van de Arbeid.De voorzitter:Dan geef ik nu het woord aan de heer Biermans, die zich ook aan zijn tijd
zal houden.De heer Biermans (VVD):Mevrouw de voorzitter. Nu u deze opmerking maakt, wil ik graag met een
rekensom beginnen. Dertig gedeeld door twee is vijftien, min zes is negen
minuten spreektijd. Ik hoop dat wij het daarover eens zijn.Ik wil de staatssecretaris en alle ambtenaren graag complimenteren. Wij
hoopten op een gedegen reactie en die hebben wij ook gekregen. Ik wil ook
de complimenten geven voor de openheid in de antwoorden en voor de openheid
in de Kamer. Als de staatssecretaris op bepaalde onderdelen twijfels had,
liet hij dat ook zien.Mijn collega zei al dat er veel vragen zijn gesteld. Deze uitgebreidheid
wordt veroorzaakt door twee dingen. 1. Een aantal vragen wordt gesteld door
degenen die het vak uitoefenen. 2. De behandelingstijd is erg kort geweest.
Het is jammer dat hier heel veel vragen gesteld moesten worden die in feite
al aan de overkant gesteld hadden kunnen worden, als men daar meer tijd had
gehad. Wellicht liggen er ook nog andere redenen aan ten grondslag.De staatssecretaris heeft gezegd dat hij de stellingen ter verbetering
van de kwaliteit van wetgeving ter harte neemt. Dat betekent dat wij de wetsvoorstellen
die hij de komende jaren aan ons voorlegt aan die uitspraak kunnen toetsen.
Als hij nou niet te vaak "in beginsel" roept om daarvan toch af te wijken,
kunnen wij heel tevreden zijn. Dan kom ik op de stelling dat de overheid een betrouwbare partner moet
zijn. Ik heb begrepen dat je "de terugwerkende kracht" in gedachten achteraan
moet zetten. Je begint met onmiddellijke ingang, vervolgens heb je eerbiedigende
werking – dat spreekt de VVD-fractie ook erg aan – en als laatste
heb je de uitzondering op alle positieve dingen: de terugwerkende kracht.
De VVD-fractie heeft van de staatssecretaris begrepen dat hij daar zeer terughoudend
in zal zijn. Als hij dit al naar voren haalt, zal hij in elk geval heel duidelijk
motiveren waarom hij dat doet. Wij waren het er al over eens dat budgettaire
redenen daar best een argument voor kunnen zijn.De VVD-fractie onderschrijft dat het vestigingsklimaat niet alleen een
fiscaal vestigingsklimaat is. Daar komt veel meer bij kijken. Tot genoegen
van de VVD-fractie zegt de staatssecretaris in elk geval ook dat het fiscale
aspect erg belangrijk is en dat dit een onderdeel is dat continu zijn aandacht
zal hebben.Uiteraard zijn wij heel blij met de toezegging van de staatssecretaris
dat wetsontwerpen tijdig zullen worden ingediend. Over de 146 vragen die gesteld
zijn, hebben wij al gesproken. Het zou niet goed zijn als die allemaal in
de eerste termijn beantwoord zouden zijn, want dan was ik nu klaar en dan
had ik maar tweeënhalve minuut gesproken.Ik heb gevraagd om een reactie op de brief van AVBB over de kilometervergoeding.
Het is mogelijk dat ik het heb gemist, maar ik meen dat dit niet aan de orde
is geweest. Over een reactie op de andere brief heb ik nog meer twijfel, omdat
ik toen van de ene kant van de Kamer naar de andere kant liep.Staatssecretaris Wijn:Wij kennen deze brief niet. De andere brief waar u een reactie op vraagt,
kennen wij ook niet. Het is mogelijk dat die in de loop van de dag bij het
departement zijn binnengekomen, maar ik weet niet op welke kritiek wordt gedoeld
als deze brief wordt aangehaald.De heer Biermans (VVD):De twee brieven zal ik zo meteen overleggen. Het was handig geweest als
dat voor het eten was gebeurd. Dan hadden wij de antwoorden nu kunnen krijgen.
Ik zal er in elk geval voor zorgen dat de staatssecretaris een kopie van deze
twee brieven krijgt. De staatssecretaris geeft in de schriftelijke antwoorden aan dat het kabinetsbesluit
over het wetsvoorstel Markt en overheid spoedig wordt genomen. Wat is spoedig?In de eerste termijn heb ik namens de VVD-fractie gezegd dat wij met de
Bosal-wetgeving niet blij zijn en dat ook niet zullen worden. Blijkbaar hadden
wij toen een profetische blik, want wij zijn er nog steeds niet blij mee.
Wij kunnen wel leven met de toezegging van de staatssecretaris dat hij ofwel
veel zaken nog zal verduidelijken in een AMvB, ofwel een vraag- en antwoordenbesluit
zal nemen en dat hij de Kamer tussentijds van de ontwikkelingen ter zake op
de hoogte zal houden.De toezegging die inmiddels wordt aangeduid met "Vpb.2" is voor de VVD-fractie
belangrijk. Door de concrete toezeggingen die de staatssecretaris op dit thema
heeft gedaan, heeft mijn fractie besloten om het indienen van een motie achterwege
te laten. Ik verzoek de staatssecretaris wel om de Kamer op de hoogte te houden
van de stand van zaken. De VVD-fractie wenst iedereen die met deze uitdagende
taak aan de slag gaat, daarbij heel veel plezier.Dan kom ik op de wetsvoorstellen over de omzetting van afgewaardeerde
vorderingen en de aankoopkosten van binnenlandse deelnemingen. Ik had de indruk
dat de staatssecretaris begreep wat ik bedoelde. Ik had hem gevraagd of wij
deze wetsvoorstellen nog dit kalenderjaar kregen. Het kalenderjaar duurt nog
drie weken. In het antwoord op de vragen van de commissie heeft de staatssecretaris
gezegd dat wij deze wetsvoorstellen nog dit jaar zouden ontvangen. Is dat
nog dit kalenderjaar, of is dat nog dit parlementaire jaar?Ik kom te spreken over het minimum tabaksaccijns voor goedkope sigaretten.
Het lijkt de VVD-fractie op twee manieren gezond om die accijns in te voeren.
De ene manier is gezond in financiële zin en de andere manier is gezond,
omdat het er misschien toe leidt dat er minder gerookt wordt. De VVD-fractie
had overigens van de staatssecretaris begrepen dat hij daar niet echt principieel
op tegen is.Heel veel vragen over het wetsvoorstel inzake implementatierichtlijn facturering
zijn beantwoord, ook tot tevredenheid van de VVD-fractie. De staatssecretaris
gaat echter op één punt niet in, en wel het Engelse systeem
van het schrijven van uren en andere specificaties op nota's. De Engelsen
gaan daar heel pragmatisch mee om, zoals ik omschreven heb.De VVD-fractie mist nog de antwoorden op de vragen over het collectief
vraagafhankelijk vervoer. Dat heeft betrekking op het BTW-compensatiefonds.Last but not least is de motie-Rensema, die kamerbreed is aangenomen.
De VVD-fractie is in elk geval niet tevreden met de antwoorden. Zij zal de
motie dan ook opnieuw ter bespreking in de commissie inbrengen. Vervolgens
bekijken wij wat daar verder mee moet gebeuren. Er zijn een aantal mogelijkheden.
De ene is dat wij wachten op de evaluatie IB 2001. Een tweede mogelijk moment
is dat de motie opnieuw wordt ingebracht bij de behandeling van de notitie
over de bedrijfsoverdracht. De laatste mogelijkheid is, zoals ik al aangaf,
dat de commissie er nog eerder over praat. Dat is echter aan de commissie.
In elk geval komt de VVD-fractie hierop terug.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik moet u corrigeren: die motie is niet kamerbreed aangenomen. De fractie
van GroenLinks heeft tegen die motie gestemd, daarbij ten volle gesteund door
de achtereenvolgende kabinetten. Gaat u nu eens op de inhoud van de argumenten
in! Wat mij aan de motie stoorde, is dat die is ingediend bij de behandeling
van het belastingplan van Paars II. Dat belastingplan had vele plussen en
minnen. De lijn daarvan heeft de staatssecretaris in zijn verdediging uiteengezet.
Het ondernemerspakket is stevig en positief, dus in het algemeen ten gunste
van de ondernemers, neergezet. De motie-Rensema haalt daar één
detail uit en blaast dat enorm op. Dat is mijns inziens een heel selectieve
en onevenwichtige benadering van het pakket. Een- en andermaal hebben drie
achtereenvolgende staatssecretarissen uitgebreid beargumenteerd waarom die
motie een uiterst onevenwichtige benadering bevatte. U kunt die motie wel
opnieuw in de commissie aan de orde stellen, maar ik heb liever dat u met
argumenten ingaat tegen de opvattingen van drie achtereenvolgende kabinetten.De heer Biermans (VVD):Ik hoop dat u het niet erg vindt dat wij de mensen die hier
nog aanwezig zijn niet belasten met commissiewerk. Mijn voorstel is heel constructief.
Ik wil namelijk in de commissie de argumenten uitwisselen. Vervolgens kunnen
wij bekijken wat wij er in de Kamer mee doen.De heer Platvoet (GroenLinks):U moet in het debat met de regering argumenten wisselen. Dat hoeft u niet
in de commissie te doen. Ik blijf tegen elke verlenging van het debat over
deze heilloze motie. Misschien denken ook andere partijen naar aanleiding
van dit interruptiedebat: laten wij er nu maar eens een punt achter zetten
en de VVD met een nederlaag opzadelen. U moet dus gewoon met de regering debatteren.De heer Biermans (VVD):De VVD-fractie heeft daar op dit moment geen behoefte aan. Wij zijn liberaal.
Wij hebben het recht om daar nu niet op in te gaan. Nogmaals, wij zetten dit
voort in de commissie.Voorzitter. De VVD zal de motie steunen over de stadsherstellichamen.
Uiteraard ziet de VVD-fractie met alle blijdschap uit naar de reactie van
de staatssecretaris.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ik dacht dat de heer Biermans na mijn interruptie klaar was
met zijn betoog. Daarom wilde ik al mijn bijdrage in tweede termijn leveren.
Ik trek daarvoor het boetekleed aan.Voorzitter. Ik sluit mij aan in de rij van dankzeggers aan het adres van
de staatssecretaris voor de manier waarop hij antwoord heeft gegeven en zich
in het debat staande heeft gehouden. Ik zeg daar wel bij dat hij daar natuurlijk
voor betaald wordt.Ik wil nog wel ingaan op enkele algemene punten. De staatssecretaris is
zijn antwoord ook met algemene punten begonnen. Hij heeft daarbij echter niet
klip en klaar aangegeven op welke aspecten hij de nadruk legt die bij de fiscale
problematiek een rol spelen. Dat sluit ook wel een beetje aan bij mijn algemene
beoordeling van het belastingplan, dat het van alles wat is en geen duidelijke
lijn bevat. De staatssecretaris heeft wel gesproken over een lastenverzwarend
element van 3 mld. Daar zouden wij blij mee moeten zijn. Als dat wordt afgezet
tegen de doorgevoerde lastenverlichtingen in de laatste vijf jaar, is die
lastenverzwaring gering, mede afgezet tegen de kritiek van het CDA, toen het
in de oppositie zat, op het paarse belastingplan. Ik vind het dus vrij mager.
Ik denk dat de voormalig financieel woordvoerder van de CDA-fractie in de
Tweede Kamer dat met mij eens kan zijn.Het CDA en de VVD hebben mijns inziens terecht een nummer gemaakt van
de procedures bij het belastingplan. Dit is pas mijn tweede periode als Kamerlid,
dus ik moet bescheiden zijn. Het is in die tijd wel de vijfde keer dat dit
soort punten naar voren worden gebracht. Ik denk hierbij aan het aanhikken
tegen de korte voorbereidingstijd en het brede karakter van het belastingplan,
alsook dat alles in één wet is ondergebracht en niet in onderscheiden
wetten, waardoor men niet tegen bepaalde punten kan stemmen. Er is geen sprake
van enige voortgang in de beantwoording van die kritiek. Het lijkt mij goed
dat er met de woordvoerders van het CDA en de VVD een gentlemen's agreement
wordt gesloten, waarin de regering nog twee keer de kans krijgt om met een
type belastingplan te komen waar zij voor gepleit hebben. Ik pleit daar trouwens
ook voor. Als een dergelijk plan steeds maar achterwege blijft, moet het parlement
doen wat het kan in zo'n situatie en dat is het belastingplan verwerpen. Dit
is misschien de enige harde methode om iets te bereiken voor de vormgeving
van het belastingplan. Misschien kunnen wij die deal maken voor 2005.De discussie over het inkomensbeleid blijft een beetje hangen. De staatssecretaris
is niet ingegaan op mijn opmerking over de relatie tussen de AOW en de ouderenkorting
en die tussen de kinderbijslag en de kinderkorting. Hij heeft in de schriftelijke
beantwoording wel duidelijk gesteld dat het kabinet toch voor verhoging van
die kortingen kiest, omdat dit een groter effect heeft voor mensen met een
laag inkomen. Op zich vind ik dit een goede benadering, omdat de draagkracht
een rol blijkt te spelen. Dat levert echter niet veel op bij de verdeling
van inkomens in Nederland. Als de regering dus aarzelend inzet op die lijn
en zij het debat voert met in het achterhoofd de doelstelling dat fiscaliteit
iets met inkomensverdeling heeft te maken, moet zij daar meer op inzetten
dan zij nu doet om het effect te bereiken wat zij wil bereiken.Dat was ook de kern van de discussie over de vraag of het uitgangspunt
generiek of specifiek moet zijn. Mijn mening is dat de korting zo specifiek
mogelijk ingezet moet worden voor mensen met een laag inkomen. De staatssecretaris
is daar naar mijn mening een beetje omheen gefietst. Nogmaals, die vorm van
fiscaliteit kan een belangrijk middel zijn bij de inkomensverdeling. Als de
regering zegt dat zij ook deze mening is toegedaan, is dat erg mondjesmaat.De staatssecretaris sprak kort over de eigen woning. Het kwam erop neer
dat de regering toch niet van plan is om meer te doen dan wat ter zake is
voorgesteld. Daar hoeft dus niet verder over gediscussieerd te worden. Hij
is dan ook niet ingegaan op mijn intelligente vraag die ik in eerste termijn
heb gesteld. Wat de een intelligent vindt, vindt de ander overigens misschien
dom. Welnu, in de Tweede Kamer is de motie-Giskes aangenomen over de integrale
visie op de financiële betrokkenheid van de overheid bij het wonen. Die
motie moet het kabinet ook uitvoeren. Ik heb gevraagd hoe de staatssecretaris
dat gaat doen, maar, zoals gezegd, heeft hij daar geen antwoord op gegeven.
Ik heb ook gevraagd hoe de uitvoering van die motie is te plaatsen ten opzichte
van de bijlage bij de miljoenennota van twee, drie jaar geleden. Die bevatte
een heel lijvig stuk van toenmalig staatssecretaris Wouter Bos over de fiscale
behandeling van het eigen huis.Het CDA en de VVD hebben indertijd tegen die motie-Giskes gestemd. Dat
vind ik wel een politiek signaal. Daarmee gaven die fracties aan dat zij niet
verder wilden nadenken en discussiëren over de fiscale behandeling van
de eigen woning. Ik herhaal dat die motie wel is aangenomen. Er is dus een
opdracht van de Tweede Kamer om daar iets mee te doen. De staatssecretaris
kan zich hier niet van afmaken door te zeggen dat de regering voor deze periode
heeft gedaan wat zij moest doen en dat daarmee de kous af is. Nee, voor de
Tweede Kamer is daarmee volgens mij de kous niet af. Ik kan de staatssecretaris
natuurlijk vragen of hij mijn opvatting deelt. Dat zou een interessante vraag
zijn. Hij moet echter gewoon die motie uitvoeren. Ik vind ook
dat hij daar iets substantieels over moet zeggen in tweede termijn.Het zal wel een fout in mijn karakter zijn, maar ik kan mij nooit zo opwinden
over het autopakket. Een aantal elementen in de voorstellen van het kabinet
vind ik wel redelijk. Ik denk hierbij aan de verlaging van het tarief naar
17 cent en bij amendement naar 18 cent belastingvrij per kilometer. In eerste
termijn heb ik mij verzet tegen het gebrek aan toename van lastendruk voor
de automobilist. De staatssecretaris is daar niet op ingegaan. Echt bezwaarlijk
vind ik dat hij niet is ingegaan op het effect van dit autopakket. Uit de
doorberekeningen blijkt namelijk dat hierdoor meer gebruik van de auto zal
worden gemaakt.In het verleden werd in het kader van het belastingplan echter ook gesproken
over vergroening en waar mogelijk het terugdringen van het autogebruik. De
fiscaliteit zou daarbij een rol kunnen spelen. Bij een autopakket zoals het
onderhavige is dat punt echter helemaal achter de horizon verdwenen. Ik herhaal
dat de staatssecretaris daar geen enkele opmerking over heeft gemaakt. Blijkbaar
vindt hij het dus geen probleem dat het effect van dit autopakket is dat er
meer onnodig, zo is mijn mening, met de auto wordt rond gereden. Het woon-werkverkeer
is in een heel groot aantal van de gevallen onnodig. Het zou de staatssecretaris
sieren wanneer hij als lid van een partij die ook een staatssecretaris voor
het milieu heeft geleverd, daarover iets substantieels opmerkt. Dat heeft
hij niet gedaan, dus nodig ik hem bij dezen alsnog daartoe uit. Dit geldt
des te meer daar zijn referentiekader de middenklasser diesel was. Wij weten
allemaal dat, als er een auto ernstig vervuilt, het wel de auto met een dieselmotor
is. Ik vond dat dus niet zo'n slim voorbeeld.Er is al veel gezegd over de vennootschapsbelasting, alsook over het Bosal-arrest.
De bijdrage van het CDA en die van de VVD hadden een zweem van: als dat een
apart wetsvoorstel was geweest, zoals was bepleit, dus geen belastingplan
in hapklare brokken, maar in diverse wetten gegoten, zou er tegen de Bosal-wet
gestemd worden. Op het laatst begreep ik echter van de heer Biermans dat dit
voor de VVD weer niet zou gelden. Dat vind ik wel vreemd. Van het CDA weet
ik het nog niet. Ik zal het straks aan de CDA-woordvoerder vragen, als hij
het niet uit zichzelf zegt. Mijn vraag zal zijn: wat had het CDA gedaan, als
dit een apart wetsontwerp was geweest? Maar goed, de desbetreffende motie
is in de Tweede Kamer aangenomen. Wij zullen zien wat het oplevert.Ik ben wel tevreden met de toezegging van de staatssecretaris dat er in
deze regeringsperiode geen sprake kan zijn van budgettaire effecten in negatieve
zin, dus dat de vennootschapsbelasting minder opbrengt. Integendeel. Wat ons
betreft, kan die belasting best omhoog. Ik ben er namelijk van overtuigd,
hetgeen door anderen ook betoogd is en min of meer door de staatssecretaris
is overgenomen, dat vele andere factoren een belangrijke rol spelen bij de
vraag of een bedrijf uit het buitenland, met name van buiten Europa, zich
in Nederland vestigt.Op één vraag heeft de staatssecretaris tot mijn grote verdriet
geen antwoord gegeven terwijl hij daar volgens mij wel een opvatting over
heeft. Het gaat om het BTW-compensatiefonds. Ik had een heel simpele vraag,
namelijk om bij de evaluatie de optie van het intrekken van deze wet te betrekken.
De wet is voor de gemeenten welhaast onmogelijk uit te voeren.Ik kom op de eindconclusie van de GroenLinks-fractie. Om redenen die in
mijn betoog hebben doorgeklonken, de inkomensdenivellerende werking, het ontbreken
van een echte breuk met het paarse belastingplan waar GroenLinks op hoofdpunten
tegen was en de lichte ontgroening die plaatsvindt in het belastingplan, stemt
mijn fractie tegen het aannemen van het belastingplan 2004, alsmede tegen
de materiële implementatie initiatiefwetsvoorstel Hillen.De heer Essers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik spreek mijn grote waardering uit voor de schriftelijke
en mondelinge beantwoording van onze vragen. De staatssecretaris heeft net
zoveel fiscale ervaring als dat ik politieke ervaring heb. Op dat terrein
houden wij elkaar goed in evenwicht. De overeenkomst tussen ons is dat hij
belastingen leuk begint te vinden en ik politiek leuk begin te vinden. Het
gaat dus goed zo.Ik stel kort een paar punten aan de orde. Ik begin met de korte voorbereidingstijd.
Het is de eerste keer dat ik een behandeling als deze meemaak en ik moet zeggen
dat het mij niet meevalt. Afgelopen donderdag ontvingen wij een groot pakket
antwoorden op de vele vragen die wij hadden gesteld. Wij hadden slechts kort
de tijd om die antwoorden goed tot ons te nemen. Vervolgens vond het debat
plaats. Vanmiddag werden wij verrast met een bijna even dik pakket antwoorden
op vragen die wij gisteravond gesteld hadden. Dat is illustrerend voor de
druk waaronder zowel het departement als de Eerste Kamer staat. Er is dus
echt wel iets aan de hand. Ik heb namens de commissie aandacht gevraagd voor
die korte voorbereidingstijd, waarbij ik artikel 25a van de Wet op de Raad
van State heb genoemd. Ik heb begrepen dat daarmee niet veel tijdwinst zou
worden bereikt; ongeveer dertien dagen. Dat was dus niet de oplossing. Toch
blijf ik daar aandacht voor vragen, ook voor de mogelijkheid van voorontwerpen
van wet. Ik weet dat daar in Engeland gebruik van wordt gemaakt. Dat hoeft
niet altijd in het kader van een heel beladen wetsvoorstel te zijn. Het is
mij bekend dat in Engeland buitengewoon goede ervaringen zijn opgedaan met
commentaren die via internet op een voorontwerp werden geleverd. De grote
winst van dit debat is dat de staatssecretaris duidelijk heeft aangegeven
dat hij ernaar streeft om de wetsvoorstellen die niet per se aan een belastingplan
gekoppeld hoeven te worden, te ontkoppelen. Door de kabinetswisseling is dit
jaar een stuwmeer ontstaan van fiscale voorstellen, waardoor wij nu met een
groot pakket geconfronteerd zijn, los van de Bosal-problematiek die ik meen
als een incident te moeten afdoen.De heer Platvoet (GroenLinks):Als wat u voorstelt niet gebeurt – ik hoor dat voorstel al vier
jaar – gaat u dan in op de deal die ik voorstelde?De heer Essers (CDA):Dat kan ik u natuurlijk niet beloven. Een belastingplan is buitengewoon
belangrijk. Voordat wordt overgegaan tot het afschieten daarvan, moet er heel
wat aan de hand zijn. Ik neem de toezegging van de staatssecretaris
serieus. Ik denk dat hij mij ook serieus neemt. Ik geef namens de vaste commissie
van Financiën aan dat het echt om een serieus probleem gaat. Wij vervallen
in het plengen van krokodillentranen als wij ons punt elke keer herhalen zonder
er wat aan te doen. Ik houd de staatssecretaris dan ook aan zijn woord.Ten aanzien van de fiscale kerstboom heb ik veel antwoorden gekregen op
mijn vragen. Ik heb goed geluisterd naar de woorden van de staatssecretaris
over de kilometervergoeding voor werknemers in de non-profitsector, met name
in de ambulante gezondheidszorg. Naar mijn mening is het een goed idee om
op dit punt te monitoren, dus om na te gaan wat er gebeurt met die categorie
mensen. Wat is het effect van het gelijkschakelen van woon-werkverkeer en
zakelijk verkeer? Wat is het effect op cao's en op bruto- en nettovergoedingen?
Welke gevolgen heeft dat voor deze categorie mensen? Ik neem dus genoegen
met het antwoord van de staatssecretaris op dit punt.De heer Rabbinge (PvdA):Ik heb begrepen dat op het moment dat de gepercipieerde onrechtvaardigheid
feitelijk juist blijkt te zijn, u bereid bent om ervoor te zorgen dat in het
belastingplan 2005 een correctie wordt opgenomen.De heer Essers (CDA):Ik heb in mijn inbreng erop gewezen dat zich voor deze categorie mogelijk
een probleem voordoet. Dat is door niemand ontkend. Ik wacht rustig het resultaat
van de monitoring af en dan zien wij wel weer verder. Er ontstaat uiteindelijk
een inkomensplaatje dat in zijn totaliteit bezien moet worden.De heer Rabbinge (PvdA):Met dat antwoord komt u slechts ten dele tegemoet aan de wens om meer
duidelijkheid te scheppen voor een grote categorie mensen. Zij hebben op dit
moment het idee dat zij gedupeerd worden. Als de stelling van de staatssecretaris
correct blijkt te zijn, is er geen reden voor correctie. Wij moeten als politici
de duidelijkheid scheppen dat er gecorrigeerd wordt als het nodig is.De heer Essers (CDA):Nogmaals, ik sluit mij aan bij het antwoord van de staatssecretaris. Er
vindt een monitoring plaats en wij wachten het resultaat daarvan af.Met betrekking tot de fiscale ondernemingsfaciliteiten kom ik nog even
terug op het probleem van de bedrijfsverplaatsingen van plaats A naar plaats
B. De staatssecretaris uitte de zorg dat een tegemoetkoming in de zin van
een doorschuiving ten koste gaat van starters in plaats B. Ik meen dat het
tegendeel het geval is. De starters in plaats B komen niets tekort. Zij krijgen
zelfs een hogere afschrijvingsbasis en in veel gevallen starterssubsidies.
Het probleem is juist dat degenen die hun bedrijf verplaatsen benadeeld worden,
omdat zij moeten afrekenen tegen het progressieve tarief over hun stille reserves
en goodwill. Dat progressieve tarief slaat hier heel hard door. Ik heb dit
punt in een andere hoedanigheid al eens aan de orde gesteld. Het gaat om een
onrechtvaardigheid waar echt wat aan gedaan moet worden.Wij moeten een onderscheid maken tussen formele en materiële terugwerkende
kracht. Ik heb daaraan veel aandacht besteed in mijn inbreng. Wij hebben gesproken
over het lek bij de aanmerkelijkbelangregeling. Die aankondigingseffecten
zijn natuurlijk toch wel materieel, dus concreet zal daar weinig aan veranderen.
Ik denk dat er wel een groot verschil is. De staatssecretaris heeft aangegeven,
dat er een wetsvoorstel wordt ingediend over de aankoopkosten van binnenlandse
deelneming. Ook daarin is het element van de terugwerkende kracht opgenomen.
Ik vind dat er een groot verschil is tussen het terugkomen op een arrest van
de Hoge Raad in het kader van een open norm die ook op die manier bedoeld
is – goed koopmansgebruik – en een lek dat een individuele belastingplichtige
heeft ontdekt in regelgeving. Ik zie de discussie wat dat betreft met belangstelling
tegemoet.De staatssecretaris kan nog aandacht besteden aan de kwestie van goed
koopmansgebruik. Ik stel de convenanten graag nogmaals aan de orde. Wij zijn
allen tevreden over die open norm van het goed koopmansgebruik, maar deze
is toch aan wat slijtage onderhevig geweest. De fiscale behandeling is op
een aantal belangrijke terreinen onbekend; ik noem de waardering van het auteursrecht
en het merkrecht en alles wat speelt in het kader van intellectueel eigendom
en de financieringsinstrumenten. Er zijn misschien twee of drie arresten waaraan
enige indicatie ontleend kan worden. In landen als Engeland en Amerika bestaan
daarover pakken met regelgeving. Ik ben daar niet op uit, maar er is wel een
tussenweg te vinden. Het instrument van het convenant kan daarin goed worden
toegepast.De schriftelijke beantwoording op dit punt is wat dubbel. Enerzijds wordt
er gedaan alsof ik een oneerbaar voorstel doe en wordt er betoogd dat hieraan
principiële bezwaren kleven. Anderzijds wordt gesteld dat daarvan vaak
gebruik wordt gemaakt. Ik meen dat met convenanten in de regel goede ervaringen
worden opgedaan. Ik breng de optie daarom graag onder de aandacht van de staatssecretaris.
Daarmee wordt recht gedaan aan het flexibele winstbegrip en meer houvast gegeven
aan belastingplichtigen.Over Bosal is veel gezegd en geschreven. Het is logisch dat niet op al
onze vragen een volledig bevredigend antwoord gegeven kon worden, al was het
maar omdat sommige antwoorden nog niet bestaan. Er is te weinig tijd geweest
om alles grondig te bestuderen. De staatssecretaris heeft toegezegd ons op
de hoogte te houden van de ervaringen met betrekking tot Bosal. Ik zie echter
graag wat meer dan een vraag-en-antwoordbesluit. Wij zijn medewetgever en
wij hebben onze aarzelingen uitgesproken over Bosal. Wij hebben begrip voor
de noodsituatie waarin wij verkeren maar dat laat onverlet dat de wetgeving
in recordtempo tot stand is gekomen. Ik vraag de staatssecretaris daarom nadrukkelijk
om de punten waarop in de besluiten sprake is van materiële regelgeving
voor te leggen aan het parlement voor bespreking. Die verantwoordelijkheid
moeten wij als medewetgever op ons nemen; die moeten wij niet in het geheel
overlaten aan de belastingdienst als uitvoerder.Ik ben van mening dat op drie terreinen aanpassing van de vennootschapsbelasting
nodig is. Vpb-2 valt naar mijn mening in drie delen uiteen. Ten eerste dring
ik aan op een puur tekstuele aanpassing. De wet is volstrekt onleesbaar geworden.
Alleen al een vernummering kan verlichting bieden, al zou dat
pas een begin zijn. Een opschoning van de tekst moet in elk geval overwogen
worden. Ten tweede moet de vennootschapsbelasting bezien worden in het licht
van nationale vraagstukken. Ik doel hierbij met name op de definitie van het
belastingsubject. Ook de relatie met de IB-onderneming moet in die afweging
nadrukkelijk betrokken worden. Ik meen dat er veel stroomlijning kan plaatsvinden
en dat er nagedacht moet worden over het gelijk behandelen van IB-ondernemers
en Vpb-ondernemers. Ten derde moet er oog zijn voor de internationale dimensie.
Ik ben het met de staatssecretaris eens dat wij die niet in ons eentje kunnen
oplossen. Meent de staatssecretaris echter dat wij achterover kunnen leunen
totdat er een keer wat gebeurt in Europa?Op dit moment liggen constructieve voorstellen van de Europese Commissie
voor op het terrein van home state taxation. Het probleem is dat een concern
dat in meerdere lidstaten activiteiten ontplooit, per saldo verliezen kan
draaien terwijl het per saldo belast wordt omdat elke lidstaat een stukje
van de koek belast. Als een concern in het geheel belast kan worden, dan wordt
het bedrijfsleven daarmee een groot plezier gedaan. Het voorstel van home
state taxation houdt in dat een groep landen – dat hoeven niet alle
lidstaten te zijn – een stelsel kiest dat aansluit bij het stelsel van
het land waarin de moedervennootschap gevestigd is. Met een beperkt aantal
landen kan een afspraak worden gemaakt over het vennootschapsbelastingstelsel.
In dat kader kan ook de eigenvermogen/vreemdvermogenproblematiek worden behandeld.
Ik hoor graag van de staatssecretaris of hij in deze discussie een passieve
of actieve houding inneemt.Waar moeten wij naartoe met de vennootschapsbelasting? Ik had op een gegeven
moment het idee dat als wij maar vaak genoeg roepen dat het goed gaat met
het vestigingsklimaat, het ook goed zou zijn. Ik ben daar echter niet zo gerust
op. Natuurlijk worden veel krokodillentranen geplengd, met name door mensen
die nadrukkelijk hun brood verdienen met holdingmaatschappijen. Uit signalen
blijkt echter dat wij veel terrein verliezen. Niet zozeer aan Cyprus, want
daarmee gaat een vergelijking niet op, maar wel aan landen zoals Oostenrijk,
Duitsland en Frankrijk. Aan die landen verliezen wij terrein. Zij hebben namelijk
goed gekeken naar ons systeem; zij hebben dat gekopieerd en verbeterd. Het
probleem van Nederland is dat het het beste jongetje van de klas heeft willen
zijn toen het op een zwarte lijst terechtkwam. Nederland heeft toen zijn rulingsysteem
aangepast terwijl daar naar mijn mening geen reden voor was.De heer Van Raak (SP):Dat is toch een beetje "eigen schuld, dikke bult". De heer Essers is het
stoutste jongetje van de klas geweest en nu gaat hij klagen dat de andere
jongetjes nog stouter zijn bij de belastingconcurrentie.De heer Essers (CDA):Laten wij het niet te kinderlijk maken. Er is gewoon concurrentie en dat
betreur ik omdat wij als Europa zouden moeten concurreren met Amerika en Japan
en niet met elkaar.De heer Van Raak (SP):Met zijn drieën, de heer Biermans, de heer Essers en de heer Van
Raak, vragen wij de staatssecretaris dus nogmaals om zich in Europees verband
in te zetten voor harmonisatie van belastingwetgeving. Waarbij wij er alledrie
voor pleiten dat de tarieven niet naar beneden maar eerder omhoog gaan.De heer Essers (CDA):Spreek voor uzelf, zou ik zeggen.De heer Rabbinge (PvdA):Wij dreigen nu een debat van zonet te herhalen. Ik was zeer gelukkig met
de opstelling van de staatssecretaris; ik hoop dat hij dat bevestigt. Hier
doet zich iets voor wat je wel vaker ziet. Fiscalisten denken dat de fiscaliteit
heel erg bepalend is. Ik maak mij er sterk voor dat dit een "blinding insight"
is van een fiscalist, die daardoor niet in de gaten heeft dat heel veel andere
dingen veel meer bepalend zijn voor de uiteindelijke vestiging dan alleen
wat je vanuit de fiscale invalshoek ziet.De heer Essers (CDA):Ik wil graag alles relativeren en ik hoop van harte dat de heer Rabbinge
gelijk heeft. Laat ik even het lijstje langslopen van de goede punten van
Nederland op fiscaal terrein door de jaren heen. Om te beginnen is er een
kwalitatief uitstekende belastingdienst, waarmee goed zaken kon worden gedaan.
Van te voren kon je weten wat de gevolgen waren van voorgenomen handelingen:
het rulingbeleid. Dat is voor een stuk teruggedraaid. Gelukkig niet helemaal
en zijn er tekenen dat het weer terugkomt. De vereisten om een ruling te krijgen
zijn echter aanmerkelijk toegenomen.Verder zijn er de expertisegroepen binnen de belastingdienst, die het
proces waarbinnen je een besluit van de belastingdienst krijgt, aanmerkelijk
ophouden. Ook daar is men voornemens te verbeteren, maar op dat gebied hebben
wij terrein verloren. Een ruimwerkende deelnemingsvrijstelling is altijd een
groot voordeel van Nederland geweest. Ook dat wordt door andere landen gekopieerd.
Een ruim netwerk van belastingverdragen; daar zijn wij nog steeds heel erg
goed in, en dat moet ook zo blijven. Afwezigheid van bronheffing op rente
en royalty's; ook dat is nog steeds een goed punt van het Nederlandse klimaat.
Verder is er een flexibel fiscaal winstbegrip. Er zijn dus heel veel goede
tekenen om te zeggen: het gaat nog goed. Er zijn echter ook bedreigingen.De heer Rabbinge (PvdA):Ik ben de heer Essers verschrikkelijk dankbaar voor de wijze waarop hij
uiteenzet hoe geweldig ons fiscale klimaat is voor vestiging; dat onderschrijft
in feite het standpunt van de staatssecretaris, en ik ben het daarmee heel
erg eens.De heer Essers (CDA):Wat minder goed is... Doordat wij naast die goede belastingdienst zo'n
buitengewoon goed gilde van belastingadviseurs hebben, benutten wij elke mogelijkheid
die zich voordoet. Vervolgens reageert de belastingdienst daar weer op met
regelgeving of met fraus legis. Dat maakt de voorspelbaarheid van de uitkomst
van een bepaald proces, gekoppeld aan de verminderde mogelijkheden van rulings,
veel minder. Dit zie ik als een minder aspect van ons vestigingsklimaat.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik beloof – ik herhaal: ik beloof – de staatssecretaris
dat ook mijn fractie voortaan zal spreken over de "belastingbeschouwingen".
Die toezegging heeft de staatssecretaris alvast. In dat licht vraag ik mij
wel af hoe het zit met zijn toezeggingen aan mij. Tot mijn schrik
zijn alle vragen die ik in eerste termijn heb gesteld – dat waren er
tien – door de staatssecretaris niet behandeld of beantwoord. Een ander
interessant punt is dat hij twee vragen die ik niet heb gesteld, heeft beantwoord
in zijn schriftelijke bijdragen. Daarop wil ik toch kort ingaan, omdat het
mooi aangeeft hoe ambtenaren van het ministerie van Financiën denken
dat een SP-vraag eruitziet. Deze vragen heb ik dus niet gesteld, maar zij
stonden wel in de schriftelijke bijdrage."De leden van de SP-fractie vragen
of miljonairs ook een tegemoetkoming kunnen ontvangen ingevolge de TBTBU,
en vragen waarom ter zake van deze regeling een fiscaal instrument wordt gebruikt.
Verder vragen deze leden naar afspraken in Europees verband ten aanzien van
belastingsubsidies." Deze vraag zou ik zelf niet verzonnen kunnen hebben;
ik weet eigenlijk ook niet wat er staat. Ik ben dan ook erg onder de indruk
dat er toch een antwoord op is gekomen.Ik neem aan dat dit een grapje is van de staatssecretaris, en dat de antwoorden
op de echte vragen nog komen. Daarbij gaat het om de fiscale tegemoetkoming
voor chronisch zieken en gehandicapten, de hypotheekrenteaftrek en de 30%-regeling
voor ex-pats.Ik hoorde de staatssecretaris zeggen: wetgeving is een dynamisch proces.
Wij kunnen vanavond dus toch nog ver komen. In mijn eerste termijn ben ik
nadrukkelijk – volgens sommigen misschien te nadrukkelijk – ingegaan
op de politieke context van belastingplannen, vooral wat de fiscale tegemoetkoming
voor chronisch zieken en gehandicapten betreft. Volgens mijn fractie zijn
dat de ware "sitting ducks" van dit belastingplan.Mijn fractie heeft een afkeer van fiscale compensatie voor slechte sociale
wetgeving. Echter, beter dit fiscale instrument dan helemaal niets; wij tellen
toch ook wel weer onze zegeningen. Ik vroeg de staatssecretaris of hij kan
verzekeren dat eventuele meevallers in de tegemoetkomingsregeling ten goede
komen van chronisch zieken en gehandicapten. Verder vroeg ik of hij begin
volgend jaar, liefst voor de derde woensdag in mei, definitieve cijfers zou
kunnen geven over de koopkrachtontwikkelingen van deze groep. Ook vroeg ik
of hij bereid is om deze groep tegemoet te komen via een voorlopige aanslag
loon- en inkomstenbelasting.Mijn fractie heeft verder vragen gesteld over de hypotheekrenteaftrek
en de 30%-regeling voor expats. De staatssecretaris heeft eigenlijk al gezegd
dat hij helemaal niets voor mijn voorstellen voelt. Ik wil op dit punt echter
toch nog kort ingaan. Voor mijn fractie is het erg onlogisch dat een regeling,
een belastingsubsidie die de afgelopen acht jaar met 100% is gegroeid, in
deze tijden van geringe economische groei nagenoeg ongeschonden blijft bestaan.
De staatssecretaris sprak eerder al over het vestigingklimaat in Nederland,
waarbij hij aangaf dat fiscale regelingen daarin niet de hoofdrol spelen.
Dat was toch zijn belangrijkste argument om niet aan die 30%-regeling voor
expats te tornen. In dat licht moet de staatssecretaris met een nieuw argument
komen. Meer in het algemeen vraag ik mij af of het niet aanpakken van genoemde
belastingsubsidies wellicht weinig te maken heeft met fiscale overwegingen,
en eigenlijk heel veel met politiek ideologische opvattingen van de staatssecretaris.
Klopt deze analyse?Mijn fractie ondertekent de motie over het stadsherstel. Verder moet ik,
niet alleen omdat hij mijn vragen niet heeft beantwoord maar ook om inhoudelijke
redenen, de staatssecretaris mededelen dat wij het Belastingplan 2004 in deze
vorm niet kunnen goedkeuren.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Ook ik wil beginnen met het nadrukkelijk complimenteren van
de staatssecretaris en hem bedanken voor zijn uitvoerige antwoord. De heer
Essers zei in zijn bijdrage in tweede termijn dat de staatssecretaris pas
recent met belastingvraagstukken is geconfronteerd; dat maakt de wijze waarop
hij zich in deze Kamer staande heeft weten te houden, alleen maar waardevoller
en meer bewonderenswaardig. Deze Kamer is in het algemeen ongemeen deskundig
opereren op het terrein van belastingen. Ik vind dat een bijzonder compliment
waard.Ik had aangekondigd om in ieder geval een motie mee te ondertekenen over
het autodossier. De staatssecretaris heeft daarop uitvoerig geantwoord. Ik
ben niet op alle punten overtuigd van zijn gelijk, maar de monitoring die
hij heeft aangeboden, is geschikt om de vinger aan de pols te houden. Ik heb
er dan ook vertrouwen in dat wij daarover een bepaalde rapportage krijgen.
In tweede termijn wil ik graag horen op welke termijn wij daarvan de eerste
resultaten mogen verwachten. Verder hoor ik graag van hem welke monitoring
hij precies voor ogen heeft. Gaat het om herstel van die 28 eurocent, of meet
hij het ergens anders aan af?Door andere fracties is bij herhaling al gezegd dat er wel een andere
motie op stapel staat. Daarbij gaat het over de motie over het stadsherstel.
De staatssecretaris heeft bij vraag 39 schriftelijk op dit punt geantwoord.
Het gaat hem erom dat het amendement-Giskes alleen het nadeel dat dreigde,
oplost. Mijn fractie is van mening dat het amendement tot doel had de culturele
waarden en de restauratie daarvan buiten de Vpb te stellen. Ik heb reeds gezegd
dat sinds 2000 hierover een ruime briefwisseling met het departement is geweest.
Geen van die brieven is eigenlijk echt beantwoord. Uit deze briefwisseling
heb ik wel kunnen opmaken dat het om een buitengewoon klein bedrag gaat. Indertijd
ging het om ongeveer 3 mln gulden; dat is het absolute maximum. In zijn schriftelijke
beantwoording geeft de staatssecretaris aan – dat is een belangrijk
punt – dat voorzichtig moet worden omgegaan met verdere vrijstellingen;
op zichzelf is dat waar. Verder vindt hij dat deze niet voor objecten moeten
worden aangewend met zakelijke doelen. Ook dat is terecht. Deze punten hebben
wij dan ook getracht in onze motie uit te sluiten, zodat het alleen gaat om
organisaties die zich bezighouden met herstel van rijksmonumenten die een
culturele bestemming krijgen. Ik heb de eer deze motie te overhandigen.De voorzitter:Door de leden Schuyer, Van Middelkoop, Platvoet, Biermans, Essers, Rabbinge
en Van Raak wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging, overwegende dat het van nationaal belang is dat rijksmonumenten met culturele
waarde worden gerestaureerd, zoals daar zijn kerken, gemalen of fabrieksgebouwen;constaterende dat instellingen die zich bezighouden met restauraties van
rijksmonumenten met culturele bestemming, voor zover zij voor meer dan 10%
van hun activiteiten op die terreinen werkzaam zijn, vallen onder de Vpb;verzoekt de regering op grond van artikel 5 Vpb, aan de te ontwerpen AMvB
toe te voegen: "alsmede lichamen werkzaam in het belang van de monumentenzorg,
voor zover zij als zodanig zijn erkend op basis van het Besluit Rijkssubsidiëring
Restauratie Monumenten",en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie krijgt D (29210).De heer Schuyer (D66):Ik ga verder met een aantal korte punten. De staatssecretaris heeft opmerkingen
gemaakt over de minimumaccijns. Hij heeft daarbij eerlijk gezegd dat hij over
een aantal punten geen uitgesproken mening heeft. Ik begrijp dat; op zichzelf
is het ook geen zwaar punt. Voor mijn fractie is belangrijk dat de branche
er zelf nadrukkelijk om vraagt en dat het een lichte stijging van de inkomsten
betekent. Bovenal wordt de detailhandel er mee beschermd. Deze heeft het op
dit moment erg moeilijk door allerlei prijzenslagen. Grootwinkelbedrijven
kunnen met B-merken en dergelijke zwaar onder de prijzen duiken. Voor mijn
fractie is dat de overweging om de staatssecretaris te verzoeken voor 2005 –
hij gaf dat zelf ook al aan – naar die minimumaccijns te kijken.Ik begrijp dat de staatssecretaris – hoewel ik daarover enigszins
teleurgesteld was – erg kort was over het eigen huis. De regering wenst
niet verder te gaan dan wat is voorgesteld. Die illusie had ik overigens ook
niet. Bovendien heeft mijn fractie een Hoofdlijnenakkoord ondertekend. Mijn
punt raakt dat ook niet. Er is echter wel een motie-Giskes aangenomen, wat
een studiepakket vereist dat verder zal gaan dan de komende drieëneenhalf
jaar. In dat opzicht vond ik het van belang om te laten zien dat de systematiek
van de bronnentheorie met het wetsvoorstel over de bijleenregeling in ieder
geval ter discussie kan komen. Daarmee is toch het een en ander aan de wortel
van de bronnentheorie gedaan, waardoor het hele huurwaardeforfait dat er aan
vast zit, komt te zweven. Alles bij elkaar is dit reden genoeg om daar grondig
naar te kijken. Ik ben geïnspireerd door de gedachte dat je dit allemaal
in één pakket kunt onderbrengen, namelijk in een vierde box.
Op die manier kun je ook nog iets doen voor starters op de woningmarkt door
bijvoorbeeld een vrijstelling te geven voor de eerste € 100.000
overdrachtsbelasting.Voorts wil ik nog een paar opmerkingen maken over de Vpb, waarover in
interruptiedebatten uitvoerig is gesproken. Ik ben het eens met de visie van
de heer Rabbinge op de overwegingen die bedrijven hebben om zich ergens te
vestigen. Zaken als gezondheidszorg, de aanwezigheid van internationale scholen
en het opheffen van files wegen allemaal zwaar. De belastingwetgever kan overwegen
dat er door vestigingen ook op andere gebieden geweldige inkomsten gegenereerd
worden in het belastingsysteem door inkomstenbelasting en de bestedingen van
mensen die zich hier vestigen. Ik heb hier echter geen inzicht in. Er kan
in ieder geval niet alleen worden gekeken naar de inkomsten uit de Vpb. Een
korting op de VBP kan meer belasting genereren als dit leidt tot vestiging
van meer bedrijven.Ik heb veel vragen gesteld over de schuldsaneringsproblematiek bij schuldsaneringen
en overnames. Daarbij heb ik het voorbeeld van Hagemeyer genoemd. In de schriftelijke
beantwoording heeft de staatssecretaris toegezegd dat hij nog deze maand zal
komen met een wetsvoorstel waarin hij een toelichting zal geven op de kwestie
van verliescompensatie, zowel met betrekking tot de schuldenaar als degenen
die de schulden overnemen. Zo dicht aan het einde van het jaar kan de staatssecretaris
vast een klein tipje van de sluier oplichten.De vergadering wordt van 20.40 uur tot 20.45 uur geschorst.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik zal eerst de vragen beantwoorden van de woordvoerders en
afsluiten met mijn ervaring rondom dit debat. Ik zal daarbij niet ingaan op
opmerkingen van beschouwende aard, maar die knoop ik natuurlijk goed in de
oren.Ik stel de vriendelijke woorden van de heer Rabbinge over de verhouding
tot de minister op prijs. Ik zal het stenografisch verslag naar hem doorgeleiden.
De heer Rabbinge heeft gevraagd wat de maatregelen op termijn voor effect
zullen hebben. Ik heb de stukken erop nageslagen en wij hebben het doorgerekend
tot 2007. Dat is ook de horizon op basis waarvan wij het budgettaire effect
aan de Kamer rapporteren. Het is een belastinguitgave en dat betekent dat
ieder jaar in bijlage 5 van de miljoenennota zal worden aangegeven hoe duur
deze maatregel is. In de schriftelijke behandeling staat inderdaad dat de
verhouding 250 mln tot 1,6 mld is. Deze gegevens worden jaarlijks automatisch
bekend gemaakt.De heer Rabbinge vroeg mij voorts hoe het precies zit met de lokale belastingen.
Op het gebied van gemeentelijke belastingen gaan er een aantal zaken gebeuren.
Wij zullen daar in de loop van volgend jaar op terugkomen. De Tweede Kamer
zullen wij daarover een brief op hoofdlijnen sturen alvorens wij overgaan
tot de gedeeltelijke afschaffing van de OZB en de maximering. De heer Rabbinge
heeft gelijk dat de opcenten op de motorrijtuigenbelasting voor de provincies
sinds 1996 zijn gemaximeerd. Daartussen zitten inderdaad vrij grote verschillen.
Tot mijn verbazing zijn ze in mijn provincie afgelopen jaar verlaagd en dat
is een positieve ontwikkeling. Blijkbaar zit daar nog voldoende ruimte voor
autonomie. Wij zullen hierop terugkomen in het debat over autonomie van decentrale
overheden dat wij de komende tijd gaan voeren.Je kunt deze autonomie op verscheidene manieren benaderen. De autonomie
kan in een belastingheffingsmogelijkheid zitten, maar ook in een zekere autonomie
in het uitgeven van middelen. Het is niet zozeer dat de autonomie wordt bepaald
door de inkomsten, maar je zou kunnen zeggen dat de autonomie meer wordt aangeduid
door de wijze waarop een decentrale overheid vrij is beleidsafwegingen in
het uitgavenkader te maken.De heer Rabbinge (PvdA):De staatssecretaris heeft gelijk dat je te maken hebt met
twee componenten, namelijk de inkomstenkant en de uitgavenkant. Het vrij besteedbare
deel van het budget gaat terecht omhoog, maar het is tegelijkertijd van belang
dat een lokale of regionale overheid de autonomie krijgt om in zekere zin
zelf te beslissen over de inkomsten. Dit komt overeen met het Thorbecke-model.
En zoals ik al in eerste termijn zei, is Nederland wat dit betreft een uitzondering
in Europa, samen met Frankrijk. Overal elders in Europa is er een mogelijkheid
om regionaal of lokaal een eigen belastingregime te bepalen, zij het natuurlijk
dat men dit niet volledig zelf kan bepalen. Het past in het regeringsbeleid
van versterking van de autonomie van de lagere overheden om hen zelf een deel
van de belastingheffing te laten verzorgen en daarbij keuzes te maken. De
opcenten op de wegenbelasting zijn daarvoor een mogelijkheid. Een andere mogelijkheid,
de vaartuigenbelasting, is enige tijd in discussie geweest, maar ze is in
de ijskast gezet. Toch is het niet onverstandig om hier nog eens naar te kijken,
want dan hoeven de regionale overheden de hand niet op te houden bij de rijksoverheid
en zijn zij tot op zekere hoogte in staat, hun inkomsten zelf te regelen.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik heb in dit debat blijk gegeven van mijn groeiende enthousiasme
voor de fiscaliteit, voor belastingen, maar dit enthousiasme gaat niet zo
ver dat ik zonder meer instem met een voorstel voor nieuwe belastingen. Wij
komen er nog op terug; in de komende discussie over decentrale belastingen
zullen wij heel goed moeten letten op de beleving van de burgers en die van
wethouders. Deze discussie zullen wij moeten voeren in het bijzijn van de
minister van Binnenlandse Zaken, denk ik. Ik heb nu eigenlijk al een reactie
gegeven, maar ik moet hier natuurlijk een beetje mee oppassen, want die discussie
volgt nog. Zodra je de OZB voor een deel afschaft, komt deze vraag pregnant
naar voren. Je zult er ook voor moeten zorgen dat er geen concurrentie tussen
gemeenten ontstaat waarvan burgers misschien de dupe worden. Maar goed, daar
kunnen wij nog op terugkomen.De heer Rabbinge noemde ook de mogelijkheid van negatieve waterschapslasten.
Het Rijk geeft bepaalde organisaties subsidie omdat die goede dingen doen
voor het milieu, het waterbeheer etc., maar die is in veel gevallen niet eens
voldoende om de waterschapslasten te dekken. Misschien was het schriftelijke
antwoord op dit punt wat zuinig, want de heer Rabbinge deed hiermee een suggestie
om tot vereenvoudiging te komen. En ik vind dat wij elke suggestie voor vereenvoudiging
in beginsel positief tegemoet moeten treden; wij hebben al gesproken over
het rondpompen van geld. Verkeer en Waterstaat heeft de primaire verantwoordelijkheid
voor de Waterschapswet. Dit betekent dat ik voorzichtig wil zijn, maar het
gaat hierbij om een interdepartementaal beleidsonderzoek, dus ik zal deze
suggestie daarbij in ieder geval naar voren brengen. Zodra dit IBO is afgerond,
komt er een brief naar de Staten-Generaal en dan kunnen wij er verder over
discussiëren. Het was in ieder geval niet de bedoeling om de heer Rabbinge
met een kluitje in het riet te sturen, maar als ik het schriftelijke antwoord
nog eens lees, moet ik zeggen dat het wel wat zuinigjes is.Ik ben het niet met de heer Rabbinge eens dat wij de AOW zouden moeten
fiscaliseren. In de schriftelijke antwoorden staat eigenlijk al dat wij langs
een langs een omweg al een stukje van de AOW fiscaliseren, namelijk door een
maximum voor de premie te bepalen en door de toezegging dat de rest met een
rijksbijdrage zal worden aangevuld. Overigens zou het tarief in de eerste
en de tweede schijf vanzelfsprekend uitsluitend nog uit belastingheffing bestaan,
als wij alle volksverzekeringen volledig fiscaliseerden. Dan zou de vermogensontwikkeling,
de lastenontwikkeling, ook geen direct effect meer hebben op de eerste en
de tweede schijf. Het beleid van de regering is er echter primair op gericht
om toe te werken naar lastendekkende premies, opdat de volksverzekeringen
daarmee ook gedekt worden. De AWBZ-premie zou dus in principe voldoende moeten
zijn voor de uitgaven in de AWBZ en de AOW-premie zou in principe genoeg moeten
zijn voor de AOW-uitkeringen. Dit is van groot belang, omdat de regering nog
steeds het verzekeringskarakter overeind wil houden, zij het dat het hierbij
om volksverzekeringen gaat. De sluipende fiscalisering is enkelen in de regering
al een doorn in het oog. En voor de AOW geldt dan nog dat het een welvaartsvast
basispensioen is, niet inkomensafhankelijk. Als die uitkering op de een of
andere manier ook nog inkomensafhankelijk wordt gemaakt, geldt er een dubbel
draagkrachtprincipe, omdat men er ook al naar rato van het inkomen aan bijdraagt.
Deze kant wil de regering niet op.De heer Rabbinge (PvdA):Dat wil ik ook niet, voorzitter, maar daar gaat het mij ook niet om. Ik
wil geen volledige fiscalisering, dat is niet de essentie van mijn opmerking.
Die is dat het van belang is om na te gaan of de ouderen die een goed pensioen
genieten, een bijdrage kunnen leveren aan het betaalbaar houden van de AOW
ten behoeve van de andere ouderen en die van volgende generaties. De staatssecretaris
zegt terecht dat het karakter van volksverzekering behouden moet blijven.
Dat is al heel erg lastig en het zal steeds lastiger worden omdat er steeds
meer gaan "oogsten", terwijl er steeds minder aan zullen bijdragen. Daardoor
zal de rijksbijdrage steeds hoger moeten worden. Wel, dit zou je iets kunnen
verminderen door ouderen die een goed pensioen genieten, zoals de leden van
deze Kamer, zodanig te laten bijdragen aan de premies dat de AOW betaalbaar
blijft. Ik zeg niet dat de staatssecretaris het zo moet doen, ik geef hem
alleen in overweging om hierover eens na te denken, ook om solidariteit van
ouderen met ouderen te bewerkstelligen.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik bedoel het niet als vervelende opmerking, maar ik heb hierover
al eens nagedacht. Wij verschillen hierover gewoon van mening, de regering
ziet de AOW echt als een welvaartsvast, waardevast basispensioen. Wij zouden
de mensen die hier al jarenlang rekening mee hebben gehouden, ook niet willen
confronteren met wijzigingen in deze regeling.De heer Rabbinge (PvdA):Daar gaat het mij ook helemaal niet om. Integendeel, ik ben het helemaal
eens met wat u zegt: waardevast, onafhankelijk van het inkomen enz. Het gaat
om de betaalbaarheid van deze voorziening. Nu komt 18% uit de premies en ruim
80% komt dus uit de bijdrage van het Rijk. Ik voorzie dat dit
premiepercentage nog verder zal afnemen en dat de rijksbijdrage nog verder
zal stijgen, tenzij de regering erin slaagt om meer mensen premie te laten
betalen. Ik geef u alleen in overwegen, hierover eens na te denken.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter! Het is aardig geformuleerd als de heer Rabbinge mij dit in
overweging geeft, maar ik wil hier toch geen ruimte voor geven. De AOW-premie
kent een maximum en als het totaal onvoldoende is, wordt er via de rijksbijdrage
extra geld gestort. Hij kent ook de werking van het AOW-spaarfonds, een initiatief
van zijn collega Van Zijl, waarmee de AOW ook voor toekomstige generaties
betaalbaar kan worden gehouden. Dit betekent dat wij iets verschillende percepties
hebben van het probleem van de financiering van de AOW op langere termijn,
ik ben er dus iets optimistischer over. De heer Rabbinge wil blijkbaar ook
geen inkomensafhankelijke AOW, maar als hij langs een omweg sommige AOW'ers
toch wil laten bijdragen, is er per saldo toch een inkomensafhankelijke AOW
ontstaan. Die richting willen wij noch gesaldeerd, noch bruto inslaan.De heer Rabbinge (PvdA):Het gaat niet om de premie voor de AOW'ers, het gaat om AOW'ers met een
groot pensioen.Staatssecretaris Wijn:Dat had ik heel goed begrepen en in die zin heb ik ook gereageerd.Voorzitter. De heer Rabbinge heeft nog gesproken over de vergroeningscommissie.
Ik weet niet of hij nu mijn minister op een jeugdzonde heeft betrapt, als
het erom gaat of alles wat hij als directeur van het CPB gezegd heeft, inmiddels
is geïmplementeerd. Dat zal ik eens aan hem vragen. De vergroeningscommissie
zal concrete voorstellen moeten doen, die wij zullen betrekken bij het Belastingplan
2005. Daar kunnen aldus de eerste resultaten worden gezien.De heer Van Middelkoop wees, evenals andere woordvoerders, met betrekking
tot de nota van wijziging op het punt van de snelheid. Het is nu inderdaad
deel van het totaalpakket geworden; dat kan ik niet ontkennen. Ten aanzien van het lage btw-tarief kan ik melden dat ik inderdaad gelijk
had. Ik liet enige ruimte voor onzekerheid, maar dat was niet nodig. Ik heb
inmiddels uit andere kranten begrepen dat de Commissie echt om is op het punt
van de lage btw-tarieven. Welnu, laten wij het hopen. Ik houd hier nog een
slagje om de arm totdat ik het formeel gehoord heb. Het zou echter een mooi
succesje betekenen.Over het vestigingsklimaat kom ik straks in wat bredere zin te spreken.
Ik dank de heer Van Middelkoop voor zijn opmerkingen over het autopakket.Ik kom tot de beantwoording van de heer Biermans. Het zou kunnen zijn
dat ik een enkele door hem gestelde vraag in de snelheid niet heb kunnen noteren.
Hij vroeg wanneer wordt verdergegaan met het wetsvoorstel inzake markt en
overheid. Nu, dat is spoedig, naar ik hoop. Ik kan dit echter niet precies
inschatten. De Eerste Kamer heeft zelf ook een rol gehad in de verdere behandeling
van dit wetsvoorstel.De heer Biermans vroeg of het wetsvoorstel inzake afgewaardeerde vorderingen
nog dit jaar komt. Het is inderdaad de bedoeling dat dit wetsvoorstel nog
dit jaar bij de Tweede Kamer wordt ingediend. Wij hebben evenwel de afgelopen
weken nogal een wissel getrokken op de ambtenaren. Ik hoop dan ook dat wij
dit echt gaan waarmaken, maar anders wordt het in ieder geval begin januari.
Ik weet dat de heer Biermans graag op kerstavond aan dit soort wetsvoorstellen
zit te sleutelen, maar misschien is een avond in januari ook prettig.Over het minimumaccijnstarief is van meerdere kanten gesproken; ik kom
er straks op terug.Voorts sprak de heer Biermans over het collectief vraagafhankelijk vervoer
(CVV) en de toepassing in dezen van het BTW-compensatiefonds. De regels van
de btw-wetgeving en het BTW-compensatiefonds hebben hetzelfde resultaat voor
zowel de algemene vervoerscontracten als het CVV. In het kader van het CVV
bestaat dus recht op compensatie op de voet van het BTW-compensatiefonds,
als het openbaarvervoersbedrijf aan de decentrale overheid presteert. Het
BTW-compensatiefonds biedt geen mogelijkheid tot compensatie als uitsluitend
aan de reizigers wordt gepresteerd en niet aan de decentrale overheid. In
die situatie bestaat bij de algemene vervoerscontracten recht op compensatie
via de begroting van Verkeer en Waterstaat, die is toe te rekenen aan de besteding
van de rijksbijdrage voor deze vervoerscontracten. Ik herinner mij dat ik
daar recent Tweede-Kamervragen over heb mogen aftekenen.Via de begroting van Verkeer en Waterstaat wordt ook de btw gecompenseerd
die is toe te rekenen aan de besteding van de rijksbijdrage voor het CVV.
Dit zal Verkeer en Waterstaat in de Rijksbijdrageregeling openbaar vervoer
2004 neerleggen. De belastingdienst zal over deze aangelegenheid vervolgens
nader worden geïnformeerd. Dit merk ik op in verband met de verwijzing
van de leden van de fractie van de VVD naar pagina 72 van het informatiepakket
BTW-compensatiefonds van het ministerie van Financiën van maart 2003.
Daarin is niet expliciet aandacht besteed aan verschillende situaties die
zich in casu kunnen voordoen.De heer Biermans vroeg naar een pragmatische aanpak bij de implementatie
van de richtlijn facturering. Ik kan hier niet in een keer aangeven of wij
het precies op de Engelse manier zullen doen. Ik mis daar op dit moment het
precieze overzicht voor. Wij willen het met een pragmatische oplossing doen.
Ik zou mij zo kunnen voorstellen dat de belastingdienst daar nog eens wat
richtlijnen geeft voor de praktijk, als het gaat om de precieze feitelijke
en praktische uitvoering. Ik begrijp de voorbeelden die hij noemde: je hebt
daar vaak een juniortarief, een seniortarief, een medewerkertarief en een
stagiairtarief. Wij moeten maar eens kijken hoe dit in de praktijk uitpakt.
Het gaat er hier natuurlijk ook om of je materieel voldoet aan de Europese
richtlijn. Er is geen intentie om wat betreft dit onderdeel van de richtlijn
facturering strakker te zijn dan Europa ons opdraagt. Op één
puntje zijn wij dit wel, maar in het algemeen is dat helemaal niet de intentie
geweest. Ik ga ervan uit dat de praktijk hier wel zijn weg vindt.De heer Biermans stelde een vraag naar aanleiding van de brief van het
AVBB. Ik bied excuses aan voor mijn interruptie. De griffier van de Eerste
Kamer had het wel degelijk doorgestuurd naar het departement, maar ik was
zelf wat achtergebleven door de hectiek van hedenmorgen. Het
gaat over de mogelijkheden en onmogelijkheden ten aanzien van vergoedingen
voor carpoolen en over de vraag hoe het dan gaat met de chauffeur. De chauffeur
kan nu 18 cent krijgen en iedere meerijder kan ook 18 cent krijgen. Echter,
in verband met de helderheid van de uitvoering en om te voorkomen dat er vormen
van verkapt loon gaan lopen binnen de kilometervergoeding, moeten de carpoolers
dat onderling afstemmen. Iedereen weet van iedereen dat wie meerijdt, 18 cent
belastingvrij kan krijgen. Dat moet men in de praktijk onderling maar oplossen.
Het is niet zo dat dit via de werkgever kan lopen, want dan raken wij het
overzicht kwijt in de uitvoering: is er wel gecarpoold, wie heeft er gechauffeerd,
wie reden er mee en over welk traject? Dat geeft ook allemaal weer lastenverzwaring.
Dit moeten de mensen maar zelf oplossen. Het zijn meestal volwassenen, zodat
dit wel zal lukken.Ik kom straks ook terug op de opmerking van de heer Biermans over het
vestigingsklimaat en de Vpb.Ik kom vervolgens bij de heer Platvoet. Deze vindt de lastenverzwaring
niet genoeg. Bij de financiële beschouwingen – toen gaf de heer
Zalm antwoord – triggerde hij mij ook al door mij in zijn inleiding
te citeren als toen nog woordvoerder van de CDA-fractie in de Tweede Kamer.
Ik ben dat natuurlijk niet vergeten en ik begrijp wel dat hij vraagt of daar
niet een inconsistentie in zit: eerst in de ene functie en nu in de andere
functie. Daar zit echter ook een tijdsverloop in. Ik heb als Kamerlid inderdaad
wel gezegd dat er tijdens Paars II te veel lastenverlichting is gegeven. Ik
vind dat de minister daar, in zijn beantwoording bij de financiële beschouwingen,
wel een reëel tegenargument heeft gegeven door te zeggen: als je achteraf
kijkt, is dat in de conjuncturele situatie, die in de tussentijd veranderd
is, misschien wel een goede timing geweest.Op dit moment lijkt het mij niet verstandig om, ceteris paribus, met een
nog forsere lastenverzwaring te komen. Als wij geconfronteerd worden met een
forsere budgettaire problematiek, kan dat natuurlijk weer anders liggen. Op
dit moment gaat het om een belastingpakket met een lastenverzwaring die tot
2 mld oploopt in 2007. Als je dan kijkt naar de economische situatie, denk
ik dat een nog forsere lastenverzwaring ook zo zijn effect zou kunnen hebben
op de economie en op de consumptieve bestedingen. Die laatste staan al enigszins
onder druk. Wij zien dat mensen uit onzekerheid relatief veel gaan sparen
op dit moment, terwijl juist de consumptieve bestedingen bij kunnen dragen
aan economische groei. Overigens denk ik dat deze voornamelijk uit het bedrijfsleven
moet komen, maar verdere lastenverzwaring zou, in deze timing gezien, misschien
niet verstandig zijn. Zo zie je maar dat een lastenverlichting geven, als
je dat rond krijgt, een enkele keer wat gemakkelijker is dan weer een lastenverzwaring
doorvoeren. De heer Platvoet heeft terecht geconstateerd dat dit blijkbaar
zo is.Wat betreft de inkomensverdeling zegt de heer Platvoet dat hij het allemaal
wat mondjesmaat vindt wat hier gebeurt. Ik heb dit niet als een bijzondere
vraag ervaren maar als een vaststelling. Nu hij zijn conclusie rondom het
belastingplan al heeft geformuleerd, heb ik niet de indruk hem nog te kunnen
overtuigen. Het is een kwestie van smaak; wij denken dat dit evenwichtig is.Op de motie-Giskes kwam ook de heer Schuyer terug. Ik voelde mij wat dat
betreft erg aangesproken door de inbreng in tweede termijn van de heer Vendrik
van de fractie GroenLinks in de Tweede Kamer. De heer Vendrik wees erop dat
het bij de miljoenennota van een paar jaar geleden allemaal al is gedaan en
dat er een nota Mensen, Wensen, Wonen is verschenen van de minister van VROM.
De heer Vendrik zei toen het volgende en dat vond ik heel interessant; misschien
citeer ik hem iets te uitbundig, maar de hoofdlijn is juist. Wij willen dat
de efficiencytaakstellingen van 10% op de ministeries worden gehaald. Wij
willen VBTB. We willen bij allerlei onderwerpen monitoring en twee jaar na
dato moet dat in de miljoenennota zijn weerslag krijgen. Een stuk dat pas
is verschenen willen we dan aangepast hebben. Op die opmerkingen heb ik uitgebreid
geantwoord en gezegd het met hem eens te zijn. Zijn benadering vond ik zeer
reëel. Echter, wat gebeurt er? Hij stemt voor de aanneming van de motie-Giskes,
terwijl de regering dat had ontraden. Ik vond dat raar. Ik begrijp de politieke
inzet wel en dat je soms iets ter discussie wilt stellen. De vraag is nu of
de kous af is. Mijn antwoord is: nee, de kous is niet af. Als 76 leden of
meer voor een motie stemmen, is die aangenomen en dan heeft de regering een
opdracht gekregen. Die opdracht voert zij vervolgens uit. Ik zeg er wel bij:
dat gaat niet con amore. Het komt overigens wel meer voor dat je een opdracht
moet uitvoeren, maar daar niet vrolijk van wordt. In zekere zin zal de nota
een up date worden van datgene wat de Kamer een paar jaar geleden heeft gekregen.
Wij zullen nagaan in hoeverre er een samenhang is met de recent verschenen
nota Mensen, wensen, wonen. De nota zullen wij de Kamer doen toekomen en wij
wachten verder de reactie van de Tweede Kamer af. De regering zelf meent wel
de analyse te kunnen maken en van die analyse heb ik geprobeerd deze Kamer
deelgenoot te maken. Sorry voor de indruk die ik wek, want het komt er allemaal
niet hartelijk uit.De heer Schuyer (D66):Ik begrijp het wel. Ik kan mij hier overigens van alles bij voorstellen,
maar ik vind wel dat u de uitkomst van het debat hier kunt verwerken in de
te verschijnen nota. Er is met name met betrekking tot de vierde box een aantal
suggesties gedaan. Die suggesties heb ik beargumenteerd en daarbij verwezen
naar het verlaten van de bronnentheorie op grond van een andere wet. Ik denk
hierbij aan de bijleenregeling. Graag lees ik in de nota het commentaar hierop.
Ik wil namelijk weten wat de regering hiervan vindt. De nota biedt een geschikte
gelegenheid om dat aan te geven.Staatssecretaris Wijn:Akkoord, maar u zegt dat afscheid wordt genomen van de bronnentheorie.
Dat was echter uitdrukkelijk niet de bedoeling met de indiening van het wetsvoorstel-Hillen.
Dat is ook de reden waarom wij met een andere vormgeving zijn gekomen dan
die oorspronkelijk in het wetsvoorstel van de heer Hillen was verwoord. Met
dat wetsvoorstel wilde men het eigenwoningforfait aanpassen. Nu nemen wij
daarover een bepaling in een andere passage van de wet op en willen daarmee
aangeven dat wij de bronnentheorie volledig in stand laten. Het eigenwoningforfait
wordt aangemerkt als inkomsten uit de bron en de hypotheekrente als verwervingskosten
voor de bron.De heer Schuyer (D66):Nu doet zich een misverstand voor. Ik heb namelijk nooit gezegd dat de
bronnentheorie wordt verlaten op grond van het wetsvoorstel-Hillen. Die theorie
wordt daarentegen verlaten op grond van de bijleenregeling. Als je de kosten
ten aanzien van de verwerving niet meer volledig kunt aftrekken – laat
er geen misverstand over bestaan: wij zijn voor dat stapje – moet je
de verwerving aan de inkomstenkant op een andere manier in aanmerking nemen.
U hebt volstrekt gelijk dat met het wetsvoorstel-Hillen dezelfde lijn is voortgezet,
maar met de bijleenregeling hebt u een begrenzing aangegeven en gezegd hoeveel
aan schuld mag worden opgebouwd. Daarmee verlaat je ook de bronnentheorie.Staatssecretaris Wijn:Ik moet dit toch met kracht ontkennen, al was het alleen maar voor de
wetsgeschiedenis. De bijleenregeling laat de mogelijkheid voor het verwerven
van een bron volledig in stand. Het blijft hierbij gaan om wat je aan cash
geld, aan direct geld nodig hebt voor het kopen van het nieuwe huis. Uitgaande
van het feit dat de vorige bron wordt vervreemd om de nieuwe te kunnen gebruiken,
blijven de kosten voor die additionele verwerving volledig aftrekbaar. Daarmee
zijn de verwervingskosten voor de nieuwe bron voortkomend van een vorige bron
volledig fiscaal aftrekbaar.De heer Schuyer (D66):Ik hoop dat u dit in de nota die naar aanleiding van de motie-Giskes zal
worden uitbracht, verwoordt. Ik meen namelijk dat deze stelling op den duur
niet houdbaar is. Als men handelt zoals u aangeeft, grijpt men namelijk in
in het bestedingpatroon van mensen. U zegt iets over de aanwending van het
geld dat de mensen bezitten. Zij verkopen bijvoorbeeld een huis en de meerwaarde
moeten zij voor iets anders besteden. Zij mogen niet bijlenen. Daarmee gaat
u heen en weer. Ik begrijp hoe u de wetsgeschiedenis ziet en ik snap uw betoog.
Er zijn echter, niet in deze kabinetsperiode, op dit punt heel uitdrukkelijk
uitlatingen gedaan en daarom meen ik dat het nuttig is met een zwaardere weerlegging
te komen dan die u vanavond kunt geven. Wij moeten ook niet proberen hiermee
verder te gaan.Staatssecretaris Wijn:Zonder iets af te doen aan de opmerkingen die ik zojuist heb gemaakt,
zeg ik dat mij dit een goed voorstel lijkt.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik vind het fijn dat u de woorden van de heer Vendrik uitgebreid citeert.
Ik heb zelf het debat er niet op na gelezen, maar weet wel dat de heer Vendrik
voor de motie-Giskes heeft gestemd. Mij gaat het nu om de interpretatie van
het politieke signaal. U zei dat u niet con amore de motie gaat uitvoeren.
U pakt het signaal wel goed op. Het gaat hier echter niet om de eigen woning,
maar ook om huurwoningen. In mijn eerste termijn heb ik gewezen op de scheefgroei
in de huursector. Je kunt echter ook de stelling betrekken dat er in de koopsector
scheefgroei is. Ik verwacht dat u in de te schrijven notitie op dat aspect
ingaat. Ik vind dit namelijk een belangrijk punt.Staatssecretaris Wijn:Waarvan acte!De heer Platvoet (GroenLinks):Dat doet u dus.Staatssecretaris Wijn:Ik zal uw woorden op mij laten inwerken. De huursector roept bij mij toch
een andere associatie op, maar nogmaals, ik zal uw woorden op mij laten inwerken,
want ik kan wat u zegt niet een, twee, drie hard maken.De heer Platvoet (GroenLinks):Scheefgroei bij het wonen heeft ook iets te maken met de huursubsidie.
Mensen met een hoog inkomen wonen in een woningwetwoning en mensen met een
laag inkomen vaak in een duurdere woning. Dat bedoel ik met scheefgroei in
de huursector. Dit geldt ook voor de koopsector: mensen met een hoge hypotheek
hebben een bescheiden woning en mensen met grote, dure woningen een lage of
afgeloste hypotheek. Mij gaat het om dat aspect.Staatssecretaris Wijn:Ik wil echter niet komen tot een normering waarmee de verhouding tussen
je vermogen en de omvang van je huis wordt aangegeven. Daarom reageer ik zo
afhoudend: die kant willen wij niet op. Ik weet dat u die kant wel op wilt.
Je kunt dit aspect vanuit verschillende invalshoeken benaderen, maar voordat
je het weet heb je te maken met normeringen. Dan is de vraag: wat heb je in
box 3 aan vermogen staan en welke normering geldt op grond van box 1 voor
de hoogte van de hypotheek? U brengt het allemaal wel aardig en dan ben je
geneigd om te zeggen: ik zal daar eens aan denken. Voor mij blijft evenwel
onverlet wat ik in eerste termijn heb gezegd en wat wij thans doen als het
gaat om de hypotheekrenteaftrek. That it will be.De heer Van Raak (SP):Dan heb ik een iets minder aardige opmerking. U wilt wel normeren voor
huurders, maar niet voor kopers. Wat is het fundamentele verschil tussen beide
groepen?Staatssecretaris Wijn:De mensen van de ene groep kunnen in aanmerking komen voor huursubsidie
en die van de andere niet.De heer Van Raak (SP):De kopers krijgen ook heel veel subsidie, vooral als zij in een oud huis
wonen. De bedragen die zij dan krijgen kunnen flink oplopen.Staatssecretaris Wijn:Dat is ook weer waar.Voorzitter. Dan kom ik toe aan een reactie op de opmerkingen van de heer
Platvoet over het pakket voor de auto. Hij vroeg wat het effect van dat pakket
op de mobiliteit zal zijn. Dat weten wij niet. Vermoedelijk heeft het een
opdrijvend effect, met name in de ochtendspits. Hoe groot dat effect is, is
nog moeilijk in te schatten. Wat dat betreft zijn de heren en dames geleerden
nog bezig met elkaar de hersens in te slaan. Het is ook buitengewoon lastig.
Het pakket is er te veelomvattend voor. Op dit moment krijg je 5 cent als
je op de fiets gaat. Straks wordt dat 18 cent. Op dit moment is carpoolen
minder aantrekkelijk dan straks. Als je tussen de 0 en 10 kilometer van je
werk woont, krijg je op dit moment niets. Straks krijg je wel wat. Er zitten
nogal wat effecten in. Het wordt nu bekeken. Zodra het klaar is, komt het
naar de Kamer.De heer Platvoet (GroenLinks):In de antwoorden staat dat er modellen zijn die laten zien dat er een
toename van de mobiliteit en het autogebruik zal zijn. De staatssecretaris
zegt: dat moeten wij maar afwachten. Stel dat het een overduidelijk effect
is van de fiscale behandeling van de auto. Accepteert de staatssecretaris
dat dan? Zegt hij dan: oké, dat moet dan maar? Of heeft hij nog andere
beleidsdoelstellingen, bijvoorbeeld met betrekking tot het milieu? Zal het
pakket ook tegen die achtergrond tegen het licht worden gehouden?Staatssecretaris Wijn:Ik vind dit een dusdanig hypothetische vraag, dat ik er niet op wil ingaan.
Wij moeten eerst maar eens afwachten wat er precies uitkomt. Ik heb net beargumenteerd
aangegeven waarom ik niet al te grote effecten verwacht. Dat moeten wij maar
even afwachten. Ik ga niet speculeren over allerlei scenario's.De heer Platvoet (GroenLinks):De staatssecretaris heeft gezegd dat in het Belastingplan 2005 een substantiële
paragraaf inzake vergroening van de belastingen zal worden opgenomen.Staatssecretaris Wijn:Nee, ik heb gezegd dat wij op dit moment aan het kijken zijn naar vormen
van verdere vergroening. Bij het Belastingplan 2005 komen wij daarop terug.
Vergroening is niet noodzakelijkerwijs hetzelfde als mobiliteitsbeperking.De heer Platvoet (GroenLinks):Als er in het Belastingplan 2005 substantiële aandacht wordt besteed
aan het aspect van de vergroening, zal dit punt worden meegenomen. Dat lijkt
mij een redelijk, haast nederig verzoek.Staatssecretaris Wijn:Laat ik de volgende toezegging doen. Het Belastingplan 2005 zal u genoeg
aanleiding geven om er uitgebreid met ons over te discussiëren.Moet bij de evaluatie van het BTW-compensatiefonds ook de mogelijkheid
van afschaffing ervan worden bezien? Als de evaluatie er aanleiding toe geeft
om aandacht aan dat scenario te geven, dan zullen wij dat natuurlijk doen.Ik ben al ingegaan op de korte voorbereidingstijd. Het doet mij deugd
dat ik in ieder geval heb kunnen aangeven hoe het gegaan is met de Raad van
State, het besluitvormingsproces in augustus en de indiening van de miljoenennota.
Het is allemaal erg kort. De heer Essers heeft gewezen op de handelwijze in
Engeland met voorontwerpen van wetgeving. Ik neem die suggestie mee. Misschien
dat wij daarin iets kunnen vinden.Wat de Bosal-reparatie betreft vraagt de heer Essers om het voorleggen
van nadere materiële regelgeving. Vanuit een intentie van transparantie,
openheid en de bereidheid tot discussie zeg ik er het volgende over. Als er
een AMvB komt, dan zeg ik een vorm van voorhangprocedure toe. Ik heb niet
paraat hoe dat in de wetgeving staat en of voorhang vereist is, maar wij kunnen
zoiets wel doen. Als het een vraag- en antwoordbesluit is, dan is de lijn
dat het in beginsel gaat om een uitleg of een toepassing van bepaalde wettelijke
bepalingen en niet zozeer om nieuw beleid. Ik zal de Kamer op de hoogte houden
van ontwikkelingen rondom vraag- en antwoordbesluiten, maar ik ga niet zover
om hier een soort quasi-voorhang toe te zeggen. Een vraag- en antwoordbesluit
is echt bedoeld voor praktische invulling. Als het verder gaat en wij echt
over materiële inhoudelijke beleidsbesluiten praten, dan zullen wij dat
met de Kamer delen.Ik vind dat ik wel degelijk inhoudelijk ben ingegaan op de vragen van
de heer Biermans over de motie-Rensema. Niet dat ik de heer Platvoet nodig
heb om mijn argumentatie sterker te maken, maar hij had wel een punt. In die
zin gebruik ik hem toch maar even. Een discussie is ook een keer klaar. Wij
hebben een notitie toegestuurd. Wij hebben het hier besproken. Ik ben inhoudelijk
ingegaan op de budgettaire problemen. Ik ben ingegaan op de manier waarop
in het nieuwe belastingstelsel het progressief tarief zich verhoudt tot het
bijzonder tarief. Ik ben kort ingegaan op de inflatoire component bij stakingswinst.
Dat de heren Biermans en Essers het niet eens zijn met het regeringsbeleid
kunnen zij elke keer weer naar voren brengen. Ik zou de discussie over de
motie-Rensema willen afsluiten. Als straks de notitie bedrijfsoverdrachten
of de evaluatie IB 2001 hier ter sprake komen, dan kunnen de heren het punt
weer maken, maar ik zou het prettig vinden als het punt van de toezeggingenlijst
af mag. Er komt nog ampel gelegenheid om erop terug te komen.De heer Biermans (VVD):Wij spraken daarnet over een andere motie. De staatssecretaris zei toen:
als de meerderheid ervoor is, voer ik de motie con amore uit. Voor deze motie
was er volgens mij ook een grote meerderheid. Kan de staatssecretaris mij
uitleggen hoe het uitvoeren van moties in elkaar zit?Staatssecretaris Wijn:In het kader van "werkt u zich eens lekker in" heb ik een enorm pakket
moeten doornemen over de motie-Rensema. Er is inmiddels inhoudelijk op gereageerd.
Daar is een reactie op gekomen, daar is een notitie op gekomen. In die zin
in die motie gewoon uitgevoerd. Er stond niet in de motie: wij willen ons
politieke gelijk en een herinvoering van de bijzondere tarieven. Dat doen
wij dus ook niet. Nogmaals, men kan er steeds weer op terugkomen, maar het
dossier-Rensema is hiermee inhoudelijk wel behandeld. Als straks bij de evaluatie
wordt gezegd: kijk eens hoe slecht het uitpakt, had die bijzondere tarieven
maar in stand gehouden, dan gaan wij verder praten. Stel dat de heer Biermans
nu zegt: voer het bijzondere tarief weer in. Ik heb voorgerekend dat dat 190
mln kost. Dan moet dus een harde dekking worden aangegeven. Een VVD'er die
een ongedekte motie indient, daar kan ik mij eigenlijk niets bij voorstellen.De heer Essers is verder nog ingegaan op het begrip "goed koopmansgebruik".
Het ontwikkelt zich door jurisprudentie. Hij wil verschil aanbrengen tussen
terugwerkende kracht bij uitspraken die "goed koopmansgebruik" nader richten
en bij uitspraken waarbij dat niet aan de orde is. Ik vind het gevaarlijk
om die kant op te gaan. Ik kan mij voorstellen dat een Kamer van reflectie
dit in het achterhoofd houdt bij het bekijken van wetsvoorstellen met formele
terugwerkende kracht, maar ik heb aangegeven dat wat de regering betreft het
toetsingskader voornamelijk zit in de budgettaire effecten. Er zit altijd
een spanningsveld in. Als je in je wetgeving open normeringen hebt en die
normering vervolgens nader wordt geijkt door de Hoge Raad of door jurisprudentie
in bredere zin, dan kun je via wetgeving reparatie toepassen. Mijn smaak is
een iets andere, maar laten wij dat maar case by case bekijken. De heer Essers
heeft me ook gevraagd met convenanten te gaan werken. De ambivalentie in mijn
antwoord hierop heeft te maken met het volgende. Ik vind het
gek om met convenanten te gaan werken als er sprake is van belastingplicht.
Dat suggereert een gelijkwaardigheid in contractspartners die er gewoon niet
is. Een belastingplicht is een belastingplicht. Er wordt een bedrag opgelegd
en dat moet worden betaald. Toch heeft de heer Essers wel een punt. Dat is
de andere kant. Je werkt soms wel met convenanten op het gebied van bijvoorbeeld
de waardering. Op dit moment kijken wij in het kader van de liberalisering
van de energiemarkt naar de waardering van de activa van elektriciteitsproductiebedrijven
en die van elektriciteitsnetwerken. Dat gaat in goed overleg met de sector.
Goed koopmansgebruik eist dat wij wat dat betreft aansluiten bij de realiteit,
zodat wij via onze belastingheffing geen onterechte economische nadelen creëren.
Ik zeg toe dat ik dit meeneem, ook naar aanleiding van de waarderingsvraagstukken
rondom het auteursrecht.Dan nog iets over de Vpb. Ik hoop daarmee alle opmerkingen hierover te
beantwoorden. Ook die kwestie nemen wij mee. In eerste termijn heb ik aangegeven
dat ik de term "herziening" in het kader van de Vpb niet in de mond zal nemen,
omdat ik dat buitengewoon tricky vind. De Vpb genereert een belangrijke belastingopbrengst.
Voorts ligt de Vpb zeer gevoelig bij het bedrijfsleven, omdat die direct ingrijpt
in de positie van het bedrijfsleven. Ik wil wat dat betreft een prudente gedragslijn
volgen. Ik heb al iets gezegd over het tijdpad. Ik wil er nu verder niet op
vooruitlopen, want wij zijn nog niet zover met de analyse. De heer Essers
vraagt om een en ander tekstueel op te schonen, al is het een vernummering.
Dat neem ik mee, want er is van diverse kanten opgemerkt dat de redactie enigszins
ingewikkeld is. Wat dat betreft kunnen wij een redactionele slag maken. Mogelijk
sluiten definities niet helemaal op elkaar aan. Daar zullen wij naar kijken.
Wij zullen zorgen voor een helderder omschrijving waar dat kan.Er zijn ook nog nationale vraagstukken, zoals dat met betrekking tot het
belastingsubject. Ik neem aan dat de heer Essers daarbij duidt op artikel
5. Hierbij speelt ook de discussie over markt en overheid. Die hebben wij
al in zekere zin gevoerd. Ik ben daar overigens terughoudend in. Ik wil de
kwestie niet overhoop halen. Kijk naar de pensioenfondsen en de woningbouwcorporaties.
Voor je het weet, voeren wij een discussie over privatiserings- en markt-
en overheidsvraagstukken. Ik vind echter dat de fiscaliteit wat dat betreft
volgend moet zijn, vooral als je kijkt naar de marktordeningvraagstukken en
de relatie tussen markt en overheid enerzijds en maatschappelijk middenveld
anderzijds. Op die manier kun je ook nog een discussie voeren over maatschappelijke
ondernemingen en not for profitorganisaties die in reguliere markten opereren.
Ik neem deze kwestie ook mee, maar ik wil daarmee geen verwachtingen creëren.Dan iets over home state taxation. De heer Essers stelt voor om desnoods
met een kopgroep te beginnen. Ik wil nog iets opmerken over het vestigingsklimaat
in bredere zin. Ik wil iets toevoegen aan wat ik daarover in eerste termijn
heb gezegd. Ik heb dit bewust breder getrokken. Ik heb gezegd dat fiscaliteit
een van de zaken is aan de hand waarvan bedrijven een besluit nemen. De 30%-regeling
is overigens veel belangrijker is dan een aantal van ons denkt. Vaak beslist
de directeur of een bedrijf ergens naar toe gaat. Hij neemt dan in de overwegingen
mee of zijn kinderen naar een goede school kunnen, of hij 's avonds veilig
over straat kan en wat de verhuizing voor hem persoonlijk betekent. Zo werkt
het. Daarom mijn fanatisme waar het gaat over het overeind houden van de 30%-regeling.
Het financiële speelt dus wel mee. Ik ben ingegaan op het rulingbeleid.Dan iets over de natuurlijke voordelen van Nederland als vestigingsplaats.
De heer Rabbinge zei dat wij geografisch gunstig liggen. Dat klopt, maar tegelijkertijd
constateer ik dat bedrijven zich steeds vaker gaan vestigen rondom de grotere
centra. Ik noem Londen, Berlijn, Parijs en Wenen. Je moet dus kijken naar
de comparatieve voordelen van Nederland, op basis waarvan bedrijven zich hier
vestigen. Kijk je naar de geografische ligging, in combinatie met de invlechting
met andere bedrijven, bijvoorbeeld de ontwikkelingen rondom Euronext, dan
constateer ik dat een aantal comparatieve voordelen waarover Nederland vroeger
beschikte, wel degelijk onder druk staat. Dat heeft ook te maken met schaalvergroting
en centralisatie van het internationale bedrijfsleven. In die zin vind ik
dat wij het fiscale vestigingsklimaat ook moeten bekijken vanuit de invalshoek
van de schaalgrootte van een land als Nederland. De Duitsers zijn van mening
dat wij iets aan die 30% moeten doen. De Duitsers hebben met Frankfurt een
institutioneel voordeel, vergeleken met Amsterdam. Een paar jaar geleden lag
dat nog anders. Ook daar zit een bepaalde dynamiek in. Dat betekent dat het
fiscale aspect van het vestigingsklimaat iets belangrijker wordt als je voelt
dat je op andere natuurlijke punten iets achteruitgaat. Voor de rest sluit
ik mij helemaal aan bij het rijtje van de heer Essers. Ik voeg daar de 30%-regeling
dus aan toe.De heer Essers vindt home state taxation een prima zaak, maar ik wijs
in dat kader wel op het spanningsveld tussen een concurrerend fiscaal vestigingsklimaat
enerzijds en de harmonisatie binnen de EU anderzijds. Dat spanningsveld hebben
wij al besproken. Juist als het gaat om de behandeling van het eigen en het
vreemd vermogen ben ik dus terughoudend. Stel dat wij dit zouden kunnen doen
met bijvoorbeeld de Benelux en Denemarken. Dan heb je een kopgroep. Tegelijkertijd
vind ik dat in het kader van de gehele EU een redelijk kwetsbare. Wij nemen
ook deze kwestie mee in onze ransel. Van de drie die de heer Essers noemde,
vind ik de laatste misschien nog wel de moeilijkste. We komen erop terug.Dan kom ik bij de heer Van Raak. Het doet mij deugd dat het hem deugd
doet dat wij hem zulke intelligente vragen toedichten. Hij heeft nog gesproken
over de hypotheekrenteaftrek. Ik ben daarop ingegaan. De heer Van Raak vroeg
of de kosten daarvan worden gemonitord. Ik heb dat aangegeven. Hij vroeg ook
hoe wij dat in de toekomst gaan doen. Daar heb ik ook op gereageerd.De heer Van Raak (SP):Een suggestie: een wijngiro. Van de mensen met de hoogste inkomens krijgt
7% bijna de helft van het geld van de hypotheekrenteaftrek. Als wij een wijngiro
openen, een nieuwe manier van doen in Den Haag, kunnen deze mensen daar geld
op storten. Dan kan de staatssecretaris dat weer doorgeven aan de mensen die nu op de huursubsidie worden gekort. Dat lijkt mij een fantastisch
idee en budgettair neutraal.Staatssecretaris Wijn:Ik ken maar één wijngiro en dat is mijn eigen girorekening.
Het doel is prima. Het staat eenieder vrij om daarop te storten.De heer Van Raak heeft ook iets gezegd over een tegemoetkoming. Mij schoot
vervolgens een woordspeling te binnen over de sitting ducks van de heer Essers.
Ik wilde zeggen: beter een duck in de hand dan tien in de lucht.De heer Van Raak (SP):Het ging om chronisch zieken en gehandicapten. Deze opmerking is een beetje
ongepast.Ik zal mijn vragen voor de tweede keer herhalen. Kan de staatssecretaris
de Kamer verzekeren dat eventuele meevallers in de tegemoetkomingsregeling
ten goede zullen komen aan chronisch zieken en gehandicapten? Mijn partij
merkt bij haar hulpdiensten dat erg veel mensen geen gebruik maken van deze
regeling omdat zij veel te ingewikkeld is. Dat is een van de nadelen die ik
noemde van fiscale regelingen. Waarschijnlijk blijft er geld over. Gaat dat
geld dan naar de gehandicapten en de zieken of zal de staatssecretaris dat
als een extra bezuiniging opvoeren?Kan de staatssecretaris deze Kamer begin volgend jaar, het liefst ruim
voor de derde woensdag in mei – de dag waarop de staatssecretaris aan
de overkant op zijn prestaties wordt afgerekend – definitieve cijfers
geven over de ontwikkeling van de koopkracht van deze groep? Anders kan een
en ander pas in 2005, of misschien zelfs pas in 2006, worden gecompenseerd.De chronisch zieken en gehandicapten moeten de kosten voorfinancieren.
Zij krijgen die pas een jaar later terug. De kosten die gemaakt worden in
2004 krijgen zij pas terug in 2005. Kan de staatssecretaris hier iets aan
doen, bijvoorbeeld bij de voorlopige loon- en inkomstenbelasting?Staatssecretaris Wijn:Ik begrijp nu weer waar mijn woordspeling vandaan kwam. Ik geef nogmaals
toe dat de fiscale tegemoetkoming niet het hele nadeel wegneemt. Omdat de
heer Van Raak dat zo relativeerde, had ik willen zeggen "beter één
vogel in de hand dan tien in de lucht". De raming van de kosten van de verzilveringsregeling
en de buitengewone uitgavenregeling hebben wij naar beste kunnen gemaakt.
Als daarbij een onderuitputting optreedt, komen wij daarop terug. Een tegenvaller
wordt in principe gedekt uit het EMU-saldo. Ontstaat een meevaller, dan komt
die ook in het EMU-saldo terecht. Zo werken wij nu eenmaal aan de inkomstenkant.
Aan de uitgavenkant, waaronder de verzilveringsregeling valt, ligt dat ietsje
anders. Wij hebben nu naar beste geweten geraamd en we komen daarop terug
zodra wij de cijfers hebben. Dat is natuurlijk niet in mei 2004. De derde
woensdag in mei wordt overigens teruggekeken op het begrotingsjaar 2003. De
eerste indicaties over de werking van de regeling zullen wij rond Prinsjesdag
hebben. Voor de gegevens over de koopkracht moet ik de heer Van Raak verwijzen
naar de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Over de tegemoetkoming
merk ik op dat in het jaar 2004 op basis van het jaar 2003 kan worden teruggegeven.
Dat komt dan in augustus aan de orde.De heer Van Raak (SP):De staatssecretaris kan hier niet doorverwijzen naar de heer De Geus omdat
het hierbij om fiscale maatregelen gaat. De heer De Geus zal dan weer doorverwijzen
naar deze staatssecretaris, enz. Dan zijn wij uitgespeeld.Staatssecretaris Wijn:Dat is niet de bedoeling. Ik vermoed dat wij pas met Prinsjesdag gegevens
hebben over de belastingeffecten. Over het belastingjaar 2004 kan dat pas
in 2005. Verder heb ik aangegeven dat het algehele koopkrachtbeeld door de
minister van Sociale Zaken moet worden gegeven.De heer Van Raak (SP):Als op Prinsjesdag blijkt dat de groepen waarvoor deze regeling is bedoeld,
er meer op achteruitgaan dan de staatssecretaris nu denkt, wordt dat dan met
terugwerkende kracht gecompenseerd?Staatssecretaris Wijn:Een compensatie met terugwerkende kracht is nu niet aan de orde. Nu spreken
wij over de vraag hoe wij er in fiscaal opzicht voor kunnen zorgen dat chronisch
zieken en gehandicapten het komende jaar voordeel genieten van het ziektekostenforfait
voor chronisch zieken en van de vermenigvuldigingsfactoren. Het budget dat
wij daarvoor hebben is verhoogd doordat iedereen minder voordeel uit de heffingskorting
wordt gegeven. Wij moeten ervoor zorgen dat dit geld komt bij de groepen die
ik zojuist heb genoemd. Die groepen zijn bepaald op basis van de uitgavencategorieën
die onder de specifieke kosten van de buitengewone uitgavenregeling vallen.De heer Van Raak (SP):Dan moet ik concluderen dat heel veel mensen in Nederland in 2004 en 2005
veel zekerheid zullen hebben: mensen die heel veel profiteren van de hypotheekrenteaftrek
en mensen die veel profiteren van de 30%-regeling. Bepaalde zwakke groepen
in de samenleving, chronisch zieken en gehandicapten, zullen door dit kabinet
in onzekerheid worden gelaten.Staatssecretaris Wijn:Die conclusie werp ik verre van mij. Zekerheid is er voor chronisch zieken
en gehandicapten, althans voor de personen die door de nota van wijziging
en de novelle onder de specifieke ziektekostencategorie zullen vallen. Dat
is een heel rijtje. Een van de leden heeft het rijtje opgenoemd. Daar hebben
wij de eigen bijdrage voor de extramurale AWBZ-zorg aan toegevoegd, alsmede
medicijnen, hulpmiddelen, beddengoed en een aantal andere zaken. Mensen die
deze uitgaven hebben, krijgen de zekerheid dat zij die mogen aftrekken via
de buitengewone uitgavenregeling. Daar is een multiplicatiefactor voor vastgesteld.
Men krijgt recht op een additionele aftrek. Deze is gebaseerd op ziektekosten
die niet worden aangetoond. Deze kosten worden vervolgens tegen het tarief
teruggegeven of ze kunnen worden verzilverd via de ministeriële regeling
van VWS. Dat komt niet helemaal tegemoet aan alles wat in de gezondheidszorg
gebeurt, maar het is wel zeker dat een stukje via de belasting wordt teruggegeven.
Ik begrijp dat de heer Van Raak dat niet genoeg vindt. Dat vind ik heel vervelend,
maar er wordt wel zekerheid geboden, namelijk de zekerheid die ik zojuist
heb geschetst.Wellicht is de heer Van Raak niet tevreden met de door mij gegeven antwoorden, maar ik meen wel dat ik de vragen van de SP heb beantwoord.De heer Schuyer heeft mij gevraagd bij het autopakket de vinger aan de
pols te houden en dat heb ik toegezegd. Nu ik deze toezegging heb gedaan,
wil hij de voorgenomen motie niet meer indienen. Daarvoor dank ik hem.De heer Schuyer heeft gezegd dat een korting op de Vpb misschien meer
bedrijven kan opleveren. Ik zal nagaan of aan het Vpb-tarief een elasticiteit
is verbonden. Ik neem aan dat die er moet zijn, maar ik weet niet of daar
onderzoek naar is gedaan. Als een verlaging van het Vpb-tarief met 1% ertoe
leidt dat de grondslag met meer dan 1% toeneemt, zou je dat kunnen doen. Ik
ken overigens ook bedrijven die zich wel in Nederland willen vestigen, maar
die geen Vpb willen betalen omdat zij hier veel mensen naartoe brengen die
inkomstenbelasting, woonbelasting en btw betalen, restaurants bezoeken, enz.
Tegen die bedrijven zeg ik echter dat ook voor hen de Vpb-plicht geldt. Dat
gaat een beetje ver. Dat heeft de heer Schuyer ook niet gezegd; integendeel
zelfs. Ik zal wel nagaan of wij daar gegevens over hebben, want ik vind de
benadering wel aardig.Op het eigen huis ben ik al ingegaan, zodat ik nu kan overgaan op de minimumaccijns.
Deze wil ik in relatie brengen met de motie van de heer Schuyer. Ik neem zijn
opmerkingen over de minimumaccijns ter harte. Met een beetje goede wil beschouw
ik die als een dekking voor de motie. De strekking van de motie is duidelijk.
De overweging en de constatering beperken de reikwijdte vergeleken met een
variant die hier eerder naar voren is gebracht. Ik vind de motie daarom ook
recht doen aan de gedachtewisseling die wij hier hebben gehad. In het verzoek
wordt gekoppeld aan het BRRM. In het Belastingplan 2005 zal ik de materiële
wens van deze motie implementeren. Of dat via de AMvB en het BRRM gaat, kan
ik nog niet helemaal overzien. Daar moet ik nog even naar kijken. Het gaat
dan wel per 2005 in. Ik denk dat de heer Schuyer daar wel mee kan leven. Het
punt is binnengehaald.Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar complimenten aan mijn adres. Het
past bij het einde van deze belastingbeschouwingen om dat ook tegenover de
Eerste Kamer te doen. Toen ik hier gisteren zat, kreeg ik erg veel vragen op mij afgevuurd.
Toen dacht ik wel: tjonge jonge jonge, dat is niet niks. Zowel qua diepgang
als qua politieke portee ging dat verder dan ik verwacht had. Diepgang mocht
ik eigenlijk wel verwachten, hoewel de feitelijkheid van de vragen suggereerde
dat enkele vragen wellicht in een eerder stadium aan de orde hadden kunnen
komen. Misschien geldt hetzelfde voor de politieke portee. Ik vond het heel
aardig en in die zin heb ik heel veel geleerd van deze belastingbeschouwingen.
Het is goed om de eerste keer die beginselen goed met elkaar te hebben doorgenomen.
Immers, in de komende jaren zullen wij daar vast nog weleens op terugvallen.Ik dank u dus hartelijk voor dit debat. Ik maak graag van de gelegenheid
gebruik om de complimenten die door u aan de ambtenaren zijn gemaakt, te herhalen.
Er is hier geconstateerd dat de wetskwaliteit in Nederland van een zeer behoorlijk
niveau is; dat is met name aan de ambtenaren te danken. Hun tomeloze inzet
respecteer en waardeer ik bijzonder. Daar was ook vannacht weer sprake van.
Ik kan u vertellen dat het een voorrecht en een feest is om tussen die kwaliteit
te mogen werken.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, volgende week over de wetsvoorstellen en de ingediende motie
te stemmen.Ik stel voorts voor, de rapportage van de staatssecretaris van Financiën
van 29 maart 2002 naar aanleiding van de motie-Rensema c.s. (27466, nr. 287a)
voor kennisgeving aan te nemen.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Ik dank eenieder van harte voor zijn aanwezigheid en zijn inbreng.Sluiting 21.51 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-463-500.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl