Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 140 en 443 van het Wetboek van Strafrecht (25638)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 628-639

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-02-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 18, pagina 628-639

02-02-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25638Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 2 februari 1999)Pagina 607-607
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 2 februari 1999)Pagina 665-666
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1998 (26201)Pagina 607-628
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1998 (26201)Pagina 642-665
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 140 en 443 van het Wetboek van Strafrecht (25638)Pagina 628-639
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 3 mei 1996 te Genève tot stand gekomen Protocol inzake het verbod of de beperking van het gebruik van mijnen, valstrikmijnen en andere mechanismen, zoals gewijzigd op 3 mei 1996 (Protocol II zoals gewijzigd op 3 mei 1996), en van het op 13 oktober 1995 te Wenen tot stand gekomen Aanvullend Protocol inzake blindmakende laserwapens (Protocol IV), gehecht aan het Verdrag inzake het verbod of de beperking van het gebruik van bepaalde conventionele wapens die geacht worden buitensporig leed te veroorzaken of een niet-onderscheidende werking te hebben (25925, R1614)Pagina 639-642

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de artikelen 140 en 443 van het Wetboek van Strafrecht (25638).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! De CDA-fractie staat uit volle overtuiging achter
de verhoging van de strafmaat die in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld. Wij
zijn in de schriftelijke voorbereiding al op een aantal kwesties ingegaan
betreffende de tekst en uitleg van het wetsvoorstel. In aanmerking nemend
de antwoorden die daarop gekomen zijn, is ons voornemen om het wetsvoorstel
te steunen niet veranderd. Onze twijfels betreffen vooral de vraag of dit
wetsvoorstel voldoende is om te bereiken dat het strafrecht aan de maat is
ten opzichte van criminaliteit die in organisaties en netwerken wordt beoefend.
Daarbij wijzen wij op een aantal punten en wij vragen de minister om daarop
in te gaan.We hebben net berichten gekregen, juist gisteren, over een nieuwe rapportage
van Kleemans, Van den Berg en Van de Bunt over georganiseerde criminaliteit
in Nederland. Naast de persberichten was daar gisteren nog niet zoveel over
beschikbaar. Ook de internetsite van het ministerie van Justitie bevatte geen
mededelingen daarover. Afgaande op die internetsite was er sinds 19 januari
trouwens helemaal niets gebeurd. Maar vanochtend kregen we het rapport van
de onderzoekers hier in de Eerste Kamer. Reeds door eerste indrukken en na
vluchtige lezing van het rapport is er reden om aandacht te besteden aan de
inhoud van dat rapport in relatie tot het wetsvoorstel dat voorligt.In het "Ten geleide" wordt door prof. Fijnaut geschreven: "Waar voor sommigen
sprake was van een reële en acute bedreiging voor de democratische rechtsstaat,
daar hadden anderen het over een exotische bagatel." Nu, een belangrijke kwaliteit
van de rapportage van Fijnaut en anderen voor de parlementaire enquêtecommissie
is dat er voor de laatste opvatting, als zou georganiseerde criminaliteit
een exotische bagatel zijn, waarbij al snel sprake is van overkill in de strafrechtelijke
reacties, geen ruimte meer is. Daarvoor kan nu worden verwezen naar het uitgebreide
rapport, waarvoor de enquêtecommissie de middelen en de mogelijkheden
beschikbaar heeft gesteld en ook naar het jongste rapport van Kleemans, Van
den Berg en Van de Bunt. Ook dat rapport draagt bij aan precisering van het
inzicht. Wie de casus aan het slot doorneemt, kan niet anders dan oordelen
dat Justitie hier ten overstaan van de georganiseerde criminaliteit een zware
en belangrijke taak moet vervullen.Ik citeer wat verderop uit het rapport, blz. 8: "De werkelijkheid van
de Nederlandse georganiseerde criminaliteit blijkt er veel kleuriger uit te
zien dan de stelling van 'etnische specialisatie' doet voorkomen." Er wordt
in het rapport gewezen op wisselende samenwerkingsverbanden die voorkomen
op het gebied van de georganiseerde criminaliteit. Wij zouden graag van de
minister vernemen hoe hij deze beschrijving van veranderingen in werkwijze
bij dit soort misdrijven in georganiseerd verband, in netwerken, beoordeelt
in relatie tot het wetsvoorstel dat voorligt. De duurzaamheid van het samenwerkingsverband
lijkt immers te gaan ontbreken in een aantal niet onbelangrijke gevallen.
Welke consequenties verbindt de minister hieraan voor de uitleg en de toepassing
van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht en voor de wenselijkheid van
nadere wetswijziging?Op blz. 12 van het rapport wordt melding gemaakt van een aantal negatieve
effecten van het laten ontstaan van een schemerzone. In feite worden daar
ook kritische woorden gesproken over het wetsvoorstel waarmee de minister
onlangs in de Tweede Kamer bezig is geweest, betreffende de opheffing van
het bordeelverbod, en wordt er gewaarschuwd tegen het ontstaan van een schemerzone
en ontwijkingsstrategieën als gevolg van legalisering. Inzake het gedoogbeleid
voor softdrugs wordt er evenzeer gewaarschuwd tegen het schemergebied waarvan
criminele samenwerkingsverbanden profiteren. Uiteraard reiken de rechtspolitieke
implicaties van datgene wat daar onder de aandacht wordt gebracht, verder
dan het wetsvoorstel dat nu voor ons ligt. Het zijn argumenten tegen het laten
ontstaan van een schemerzone. Voor onze fractie is de conclusie die eraan
moet worden verbonden, niet dat het allemaal maar moet worden gelegaliseerd
en verder moet worden gelegaliseerd. Integendeel, naar onze mening is er reden
om strakker op te treden tegen activiteiten in de schemerzone. Onze collega's
in de CDA-fractie in de Tweede Kamer hebben eerder al indringend gepleit voor
verhoging van de strafmaat voor de handel in softdrugs. Ook hierover willen
wij het oordeel van de minister vernemen. Wij vragen hem, hierbij in te gaan
op de beperkingen die verbonden zijn aan artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht,
en op de waarneming dat de duurzaamheid aan samenwerkingsverbanden meer en
meer lijkt te ontbreken, blijkens de rapportage van Kleemans, Van den Berg
en Van de Bunt.Het Wetboek van Strafrecht heeft een sterk individueel uitgangspunt. Dat
is historisch verklaarbaar en begrijpelijk. Omdat het altijd om persoonlijke
verantwoordelijkheid moet gaan, kan niemand worden gestraft voor wat buiten
zijn of haar verantwoordelijkheid in de omgeving is gebeurd. Dat is terecht.
Waarvoor iemand verantwoordelijk wordt gehouden, heeft echter ook te maken
met de manier waarop de een op de ander invloed uitoefent of juist aantoonbaar
hierin tekortschiet. Daarom betreuren wij het dat de wijziging van artikel
141 van het Wetboek van Strafrecht, over de openlijke geweldpleging, zo moeizaam
verloopt. Hierdoor wordt er voor criminaliteit die wordt gepleegd in verbanden,
in turba, zoals het met een Latijnse term nogal eens ook op het ministerie
wordt genoemd, verwezen naar de mogelijkheden van een rekkelijke interpretatie
van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht. Dit is ook in praktijk gebracht
rondom de eurotop. De discussies daarover hoef ik niet in herinnering te roepen
bij de minister.De vraag is of de wijziging van artikel 141 van het Wetboek van Strafrecht
niet naast een adequate vormgeving van artikel 140 wat meer tempo en aandacht
moet krijgen. De minister heeft op 5 november in de Tweede Kamer meegedeeld
dat het wetsvoorstel tot wijziging van artikel 141 van het Wetboek van Strafrecht
daags daarna in de ministerraad zou worden behandeld. Artikel 306 is, als
wij het goed begrijpen, daarin niet meegenomen. Een paar weken later, op 24
november, zei de minister in een overleg in de Tweede Kamer dat het wetsvoorstel
toen bij de Raad van State lag, maar dat het na advies van de Raad van State
weer in de ministerraad aan de orde zou komen. Wat is er aan de hand? Zo'n
 hernieuwde behandeling die wordt afgesproken voordat de Raad
van State advies heeft uitgebracht, wijst op twijfel of verdeeldheid in de
ministerraad. Kan de minister dit toelichten? Is het advies van de Raad van
State er inmiddels? Het belang van dit wetsvoorstel hoef ik na enkele jaren
van schokkende geweldpleging in en om het uitgaansleven niet toe te lichten.Wij zijn ermee bekend dat artikel 140, mede door het ontbreken van tijdige
verandering van artikel 141, op ruime schaal wordt toegepast. Onze collega's
uit de fractie van de PvdA hebben in de schriftelijke voorbereiding al blijk
gegeven van hun mening, dat er dan maar wettelijke beperkingen zouden moeten
worden aangebracht ten aanzien van de delicten waarbij artikel 140 van toepassing
zou kunnen zijn. Wij zouden die weg niet willen inslaan. Dat zal ook blijken
uit eerdere stellingname van onze kant.Wij zouden eerder de problemen die in een rekkelijke interpretatie van
artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht zijn gelegen, willen oplossen door
ervoor te zorgen dat er met andere strafbepalingen adequaat kan worden opgetreden
tegen wangedrag dat nu maar onder artikel 140 wordt gebracht. Uiteraard moet
dat gecombineerd worden met een goede beoordeling ervan in het kader van het
beleid van het openbaar ministerie. Vandaar dat wij, een- en andermaal en
ook bij deze gelegenheid, uitdrukkelijk wijzen op het belang van die andere
bepalingen en op de wenselijkheid dat de handel in softdrugs strafbaar wordt
gesteld op een niveau dat in verhouding staat tot de ernst en de ontwrichting
die er maatschappelijk van uitgaat en tot alles wat daarmee verweven is.Wij wijzen ook op het belang van de afstemming in het kader van de Europese
Unie. Daarover is een akkoord bereikt, zij het vrij moeizaam, in het kader
van de Raad van ministers van justitie en van binnenlandse zaken. Is er intussen
zicht op dat die afstemming in het kader van de Europese Unie voldoende geschiedt
in ons land en in andere lidstaten? Is een nadere wijziging van artikel 140
van het Wetboek van Strafrecht deswege nodig of is naar het oordeel van de
minister hiermee voldaan aan wat er ook voor de Europese harmonisatie dient
te worden gedaan? Wij zouden ook in dit verband met nadruk willen wijzen op
de wisseling in de samenwerkingsverbanden die intreedt.Wij zouden de minister ten slotte willen vragen om in te gaan op de uitleg
van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht op het punt van, wat men wel
noemt, de witteboordencriminaliteit. Denk bijvoorbeeld aan een organisatie
die op zichzelf geen doelstelling heeft die haar in de criminele sfeer brengt,
maar die wel stelselmatig met illegale of zwarte arbeidskrachten werkt.Wij zien met belangstelling uit naar het antwoord van de minister.De heer Talsma (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ook mijn fractie heeft bij de schriftelijke voorbereiding
van dit wetsvoorstel gezegd, dat zij gaarne bereid is het te steunen. Het
heeft ook maar een heel beperkte strekking: de strafmaxima worden iets verhoogd,
van vijf naar zes jaar, en het begrip leiderschap, leider, komt erin. Ook
betreft het nog een paar andere punten: het strafrechtelijk financieel onderzoek
wordt gemakkelijker en de preventieve hechtenis ook iets.Wij hebben er daarbij op gewezen dat er toch ook nogal wat punten in de
praktijk zijn die aandacht behoeven. Zo hebben de Nationale ombudsman en ook
de rechter uitspraken gedaan in gevallen waarin, naar hun mening, artikel
140 niet goed was toegepast. Bij de voetbalrellen met dodelijke afloop in
Beverwijk is door de rechtbank Amsterdam gezegd, dat artikel 140 een zwaar
machtsmiddel vormt waarmee voorzichtig moet worden omgegaan. De rechtbank
heeft toen in een aantal gevallen gemeend – het is nogal feitelijk;
daar ga ik dus niet op in – dat het hier niet kon worden toegepast.
De ombudsman heeft in een uitvoerig rapport naar aanleiding van de politie-
en justitiehandelingen tijdens de Eurotop gezegd, dat in vele gevallen politie
en justitie hun bevoegdheden duidelijk hebben overschreden. Naar mijn mening,
voorzitter, klare taal.Nadat wij hierop hebben gewezen, hebben wij de minister gevraagd welke
wetswijziging of aanvulling van de wet de minister overwoog. Enigszins tot
onze verbazing kwam toen het antwoord dat de minister helemaal geen wetswijzigingen
overwoog. Hij zegt dan verder wel dat hij bezig is met artikel 141, de openlijke
geweldpleging: daar gaat het hier niet om, maar het hangt er nauw mee samen.
Daarmee ben ik het eens. Door mijn fractie is zelfs een jaar geleden al aangegeven
hoe de moeilijkheid daar op een vrij eenvoudige manier is op te lossen. Het
ging erom dat de strafverzwaring alleen gold voor de dader die het totale
feit van A tot Z had begaan, zulks in afwijking van de normale regeling ten
aanzien van het mededaderschap in onze strafwet. Ik heb toen voorgesteld het
artikel zodanig te wijzigen dat niet alleen wordt gesproken over "door hem
is begaan", maar over "door hem en/of zijn mededader(s) is begaan". Dan is
de hele zaak opgelost.Ik ben blij dat de minister daarmee bezig is. Het duurt naar mijn mening
nog vrij lang. Om mij niet duidelijke redenen zegt de minister dat het zo'n
moeilijk vraagstuk is. Het is al weer anderhalf jaar geleden dat die zaken
speelden en het wordt tijd dat in dit geval ook de bevolking merkt dat er
iets gaat veranderen.Terug naar het onderhavige wetsvoorstel. Ik heb een brief gelezen van
de voorganger van deze minister, gedateerd 19 november 1997 (25419, nr.6)
over de aanhoudingen in Amsterdam tijdens de Eurotop. Daarin zegt de vorige
minister dat bij het begrip "criminele organisatie" het bewijs van een voldoende
coherentie nodig is, dat er sprake moet zijn van een gestructureerd samenwerkingsverband.
Elders lezen wij dat er gemeenschappelijke naam zou moeten zijn, dat men regelmatig
moet vergaderen. Ik zet daarbij enige vraagtekens. Men zou zelfs een gemeenschappelijk
budget moeten hebben. Er wordt in elk geval een aantal eisen gesteld. De toenmalige
minister zegt letterlijk: "De grens van wat onder dit begrip gebracht kan
worden bij grootschalige ordeverstoringen, biedt onvoldoende zekerheid dat
artikel 140 een adequate basis biedt, al is het onder omstandigheden toepasbaar."
Eenvoudiger geformuleerd wordt daar dus gezegd: je kunt er soms wel mee werken,
maar in een groot aantal gevallen is de bepaling criminele organisatie niet
van toepassing bij grootschalige ordeverstoringen.De Amsterdamse driehoek bestaande uit burgemeester Patijn, politie
en justitie wil in de toekomst uitdrukkelijk meer specifieke bevoegdheden
hebben om deugdelijk te kunnen optreden bij dreigende ordeverstoringen. Zij
uiten de wens dat tijdens het Europees kampioenschap in 2000 – dat is
dus volgend jaar al – een wettelijk instrumentarium – ik onderstreep
wettelijk instrumentarium – ter beschikking komt dat dit mogelijk maakt.Dan keer ik terug naar het antwoord van de minister die met zijn medewerkers
in een soort olympische rust verkeert en zegt: ik doe niets en ik hoef ook
niets te doen. Als de rechter, de ombudsman en de driehoek in Amsterdam met
deze kampioenschappen in het verschiet, die zeker zware eisen zullen stellen
aan de handhaving van de openbare orde zoals tijdens de Eurotop het geval
was, om een wettelijk instrumentarium vragen, is het dan niet nodig dat de
minister daaraan iets doet? Ik begrijp dat ook de heer Hirsch Ballin enigszins
in die richting denkt, misschien iets anders dan ik.Het begrip criminele organisatie zou niet toepasselijk moeten zijn op
grootschalige ordeverstoringen en groeperingen die dat voorbereiden c.q. van
plan zijn. Er zou een apart artikel moeten komen – bijvoorbeeld 140a –
voor groeperingen die acties voorbereiden. Dan is de eis veel lichter. Dan
zijn supporters die in een autobus van A naar B rijden, in B uitstappen en
daar al roepend over straat lopen, al een groepering. Die zouden eronder kunnen
vallen. Dat lijkt mij zeer goed mogelijk. Zou de minister dit in het licht
van alles wat ik zojuist heb, willen overwegen?Tot slot nog een opmerking van een andere aard, voorzitter. Ik heb al
vaker gezegd dat de inwerkingtreding van een wet een beetje voorzichtig moet
gebeuren. Nu staat ook hier weer: "De wet treedt in werking de dag na publicatie
in het Staatsblad." Dat is in de praktijk niet te hanteren. Ik weet dat op
het departement wordt gezegd, dat de officieren van Justitie en de advocaten
in de stukken kunnen lezen dat het eraan komt. Maar zo is de praktijk niet.
Die praktijk kent de minister ook. Men is bezig met de dingen van de dag.
Er zijn zoveel wetswijzigingen aan de orde. De ene duurt lang en de andere
kort. Dat kan men op die kantoren niet allemaal bijhouden. Men is er pas mee
bezig als de wet in het Staatsblad staat. Het is volstrekt onjuist als zo'n
wet dan de volgende dag al in werking treedt. Ook in de aanwijzingen voor
de regelgeving wordt gezegd, dat bij het invoeren van nieuwe wetten altijd
rekening gehouden moet worden met een redelijke termijn om de praktijk daarmee
kennis te laten maken.Ik stel het bijzonder op prijs als de minister zou willen toezeggen, dat
hij voor de toekomst wil overwegen deze invoeringstermijn belangrijk ruimer
te maken. De Wet op de bekendmakingen zegt, dat, als er geen andere bepaling
is, een wet ingaat op de eerste dag van de tweede maand na de bekendmaking
in het Staatsblad. Dat zou hier ook kunnen worden toegepast.Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! Het gaat hierbij om een wetsvoorstel van beperkte strekking.
Beoogd wordt de maximumgevangenisstraf gesteld op deelneming aan een criminele
organisatie te verhogen van vijf naar zes jaar en de maximaal mogelijke geldboete
te verhogen. Verder wordt verhoging van de strafmaat voor oprichters en bestuurders
met zoveel woorden ook toepasselijk op leiders. Ten slotte wordt artikel 443
Strafrecht gelijkgetrokken met artikel 154 Gemeentewet. Over de wijziging
van artikel 443 hebben wij geen opmerkingen. Dat ligt anders wat artikel 140
betreft.De memorie van toelichting bij het wetsvoorstel begint met een aantal
passages over de ernst van georganiseerde criminaliteit en de rol van artikel
140 in de aanpak daarvan. De PvdA-fractie is het natuurlijk eens met de regering
en met de andere fracties die hierover hebben gesproken dat georganiseerde
criminaliteit in de werkelijke zin van het woord een ernstig kwaad is, dat
met inzet opgespoord en vervolgd moet worden en adequaat bestraft moet worden.
Wij betwijfelen echter of de nu voorgestelde wetswijziging nodig is om dit
doel te dienen. Wij zijn geneigd deze wetswijziging als symboolwetgeving te
beschouwen, waarmee de politiek een vuist balt, maar geen wezenlijke bijdrage
levert aan de bestrijding van de misstand waar het om gaat. Het rapport van
het WODC over georganiseerde criminaliteit, waarover collega Hirsch Ballin
al het een en ander heeft gezegd, hebben wij vanmorgen gezien. Ik heb het
niet echt grondig kunnen doornemen, maar na oppervlakkige lezing daarvan constateerde
ik dat dit rapport ons niet tot een andere conclusie zou brengen. Wat de aan
te pakken schemerzones betreft, denk ik dat onze conclusie tegenovergesteld
zou zijn aan die van de CDA-fractie. Wij zouden eerder de andere suggestie
van het rapport volgen, dat er misschien dingen gelegaliseerd moeten worden
die dat nu niet zijn.Wij willen ons standpunt adstrueren dat deze wetswijziging eigenlijk niet
zoveel bijdraagt. Ook nu al kunnen aanzienlijke straffen worden opgelegd aan
deelnemers van criminele organisaties, die verhoogd kunnen worden voor leiders
en als artikel 140 wordt bewezen tezamen met een ander feit. Het wordt vaak
in die vorm ten laste gelegd. Verder voegt de introductie van het begrip "leiders"
niets wezenlijks toe, aangezien de interpretatie van het begrip "bestuurders"
door de Hoge Raad al ruim genoeg is om meer informele vormen van leiderschap
daaronder te vatten. Wij vragen ons verder af hoe wezenlijk artikel 140 is
in de aanpak van georganiseerde criminaliteit, nu wij uit de antwoorden van
de minister op onze vragen begrijpen dat het aantal bij het parket ingeschreven
zaken in de periode 1994-1996 met een kwart is afgenomen. Zijn er inmiddels
meer recente cijfers beschikbaar over het gebruik van het artikel?In het algemeen vinden wij het niet wenselijk dat van tijd tot tijd als
reactie op een incident het strafmaximum voor een bepaald delict wordt verhoogd,
zoals hier gebeurt naar aanleiding van een losse opmerking in het Hakkelaarproces.
Wij hebben in de schriftelijke voorbereiding al opgemerkt dat wij het beter
zouden vinden als de strafmaxima zo nodig worden herzien, nadat de onderzoeken
zijn voltooid die nu plaatshebben naar aanleiding van een motie in de Tweede
Kamer. Wij zijn trouwens benieuwd hoe het met die onderzoeken staat.Aan de andere kant baart het ons zorgen dat artikel 140 zich leent voor
een heel ruime toepassing, ook wanneer er vrij brede overeenstemming is dat
dit niet zou moeten gebeuren. Collega Talsma heeft al gerefereerd aan de kritiek
op de brede toepassing van dit artikel door onder anderen de
ombudsman. Een recent voorbeeld, dat ook in de Tweede Kamer uitvoerig is besproken,
is de toepassing tegen de demonstranten bij de Eurotop. Er zijn blijkens een
artikel van het ministerie van Justitie zelf ook nog andere voorbeelden, die
al tijdens de schriftelijke voorbereiding zijn aangehaald. Zo is artikel 140
ingezet tegen vredesactivisten en ook tegen groepen die zich bezighouden met
het zonder vergunning verkopen van wafels of die zich bezighouden met graffiti,
om er maar een paar te noemen.De toepassing van artikel 140 op deelnemers aan organisaties die zich
bezighouden met minder ernstige delicten, leidt tot het resultaat dat een
deelnemer aan een organisatie, die verder geen strafbaar feit heeft begaan,
hoger gestraft kan worden dan degene die het delict werkelijk gepleegd heeft.
Dat is strafrechtelijk een heel ongebruikelijk resultaat. Wij realiseren ons
dat door de regering uitdrukkelijk is gesteld, dat de strafverhoging niet
voor dit type organisaties is bedoeld. Dat laat vaag voor wat voor een type
organisaties de verhoging van het strafmaximum wel bedoeld is. Gaat het wellicht
om het soort organisaties dat ook wordt bestreken door het wetsvoorstel bijzondere
opsporingsmethoden? Ik krijg hierop graag een reactie van de minister.De heer Hirsch Ballin (CDA):Wil collega Le Poole aangeven welke soorten minder ernstige misdrijven
zij nu in gedachten heeft? Gaat dat nog steeds over toestanden vergelijkbaar
met de Eurotop, of denkt zij wellicht aan criminele organisaties die zich
specialiseren in inbraken en dergelijke? Wat bedoelt zij met de soorten misdrijven
die hierbuiten zouden moeten worden gehouden?Mevrouw Le Poole (PvdA):Ik kom zo meteen op een voorstel voor beperking van de reikwijdte van
het artikel. Als ik mijn betoog afmaak, heb ik ongeveer aangeduid hoe ik dat
zie. Daarbij steun ik op een proefschrift van iemand die gepromoveerd is aan
een universiteit waarmee collega Hirsch Ballin nauwe banden heeft.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik maakte zelfs deel uit van de promotiecommissie van mevrouw De Vries-Leemans.
Maar misschien is het goed dat de collega dadelijk ook mijn vraag naar voorbeelden
beantwoordt.Mevrouw Le Poole (PvdA):Goed. Ik ga verder met mijn betoog. Wij vinden dat de nu voorgestelde
strafverhoging ertoe noopt om nog eens het vraagstuk van de ruime reikwijdte
van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht aan de orde te stellen. Al
een aantal malen is door verschillende strafrechtgeleerden, die allerminst
van heethoofdigheid beschuldigd kunnen worden, zoals prof. D.H. de Jong te
Groningen, voorgesteld de reikwijdte van het artikel te beperken. Zeker wanneer
de strafmaat verhoogd wordt, lijkt het ons zinvol dat dergelijke voorstellen
nog eens serieus bekeken worden. Zo lijkt bijvoorbeeld het voorstel van mevrouw
De Vries-Leemans, de promovenda over wie ik het net met collega Hirsch Ballin
had, in haar proefschrift om de strafbaarstelling te beperken tot organisaties
die zich bezighouden met misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis is toegestaan,
een zinnige inperking. Enerzijds kan daarmee misbruik worden voorkomen, anderzijds
maakt dat ingrijpen mogelijk in een aantal gevallen waarin werkelijk ingegrepen
moet worden voordat het misdrijf gepleegd is.Wij hebben ook bij de schriftelijke voorbereiding al gevraagd hoe de minister
hiertegenover staat. Tot nu toe is zijn antwoord afwijzend. Hij wijst daarbij
op de ernst van de omstandigheid, dat misdrijven in georganiseerd verband
worden begaan. Het probleem met dit antwoord is volgens ons dat artikel 140
nu juist deelneming aan organisaties strafbaar stelt, zonder dat enig misdrijf
is begaan of zelfs maar aannemelijk is dat enig misdrijf zal gebeuren. Als
het misdrijf begaan is, dan is op grond van de regeling van deelneming al
strafverzwaring mogelijk. Wij hechten eraan ook nu nog eens dringend aan de
orde te stellen dat het ons wenselijk voorkomt, dat een dergelijke beperking
van de reikwijdte van artikel 140 tot stand komt. Daarmee kom ik op de interruptie
van collega Hirsch Ballin. Het lijkt mij dat wij kunnen denken aan misdrijven
waarop voorlopige hechtenis staat. Mogelijk kan men ook denken aan een aantal
strafbare feiten waarop onvoldoende straf staat om voorlopige hechtenis te
kunnen toepassen, maar die wel van bijzonder belang zijn in de context van
criminele organisaties. Dat ontleen ik ook aan het proefschrift van mevrouw
De Vries-Leemans. Er zou nog eens kunnen worden nagedacht over de wijze waarop
dat precies moet, want een precies voorstel daartoe kan ik nu niet formuleren.
Maar het lijkt mij dat je hiermee een heel eind kunt komen.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik hoor graag van collega Le Poole wat de redenen zijn voor haar voorstel.
Heeft zij voorbeelden voor ogen van gevallen waarin artikel 140 is toegepast
en die volgens het door haar gehanteerde criterium terecht buiten de justitiële
boot zouden zijn gevallen?Mevrouw Le Poole (PvdA):Ik noem bijvoorbeeld de aanhoudingen in het kader van de Eurotop. Ik ben
niet de eerste die opmerkt dat artikel 140 daarbij is misbruikt. Verder heb
ik net een aantal voorbeelden genoemd van zaken waarbij het volgens mij te
ver voert om de enkele deelname aan een organisatie te vervolgen, op te sporen
en strafbaar te stellen, zonder dat het strafbare feit dat daarachter zit,
gepleegd is.De heer Hirsch Ballin (CDA):Het laatste is een abstracte omschrijving. Waar het gaat om een gang van
zaken als bij de Eurotop, is het volgens mijn fractie beter om ervoor te zorgen
dat er in het Wetboek van Strafrecht een adequate strafbepaling voor dit soort
wangedrag tot stand wordt gebracht. Daarmee kan de behoefte om naar artikel
140 te grijpen, worden weggenomen.Mevrouw Le Poole (PvdA):Ik ben ook erg benieuwd naar het antwoord van de minister op de vragen
die collega Hirsch Ballin en collega Talsma hebben gesteld over de plannen
met betrekking tot wijziging van artikel 141. Ik ben geneigd om het ermee
eens te zijn dat het nogal ingewikkeld is om dat te doen. Er wordt kennelijk
aan gewerkt. De minister heeft natuurlijk ook een heel departement achter
zich staan om hem te helpen om artikel 141 en, als het aan mij ligt, ook artikel
140 nog eens goed door te lichten en tot verstandige voorstellen te komen.
 Beide Kamers kunnen daar dan nog eens heel goed over nadenken.
Ik wacht dus met belangstelling de antwoorden van de minister af.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter! Mijn fractie wil bij de behandeling van dit wetsvoorstel volstaan
met een korte verklaring, zo u wilt een stemverklaring. Onze collega Femke
Halsema heeft bij de behandeling van dit wijzigingsvoorstel in de Tweede Kamer
in haar maidenspeech het standpunt van GroenLinks glashelder verwoord. Wij
hebben daar weinig aan toe te voegen. De wijziging van artikel 443 is in onze
ogen een verbetering. De wijziging van artikel 140 echter niet. De onderbouwing
van de verhoging van de strafmaat is zwak. Behalve voor het aanpakken van
de georganiseerde misdaad kan artikel 140 nog steeds gebruikt worden bij grootschalige
ordeverstoringen. Ook al hoopt de regering dat dit in de toekomst niet of
nauwelijks zal gebeuren, toch worden geen waarborgen geschapen om dat uit
te sluiten. Onduidelijk blijft of de reikwijdte van de wet nu al dan niet
wordt uitgebreid tot voorbereidingshandelingen. Ook de gronden waarop voorlopige
hechtenis mogelijk is, zijn niet scherp geformuleerd. Dit alles geeft onze
fractie niet de ruimte om steun aan de wijziging van artikel 140 te geven.
Omdat de wijziging van beide artikelen in een wetsvoorstel wordt aangeboden,
vervalt hiermee ook de steun voor wijziging van artikel 443.De voorzitter:In verband met het afscheid van de heer Harteveld schors ik de vergadering.
Daarna wordt de beraadslaging over dit wetsvoorstel voortgezet.De vergadering wordt van 16.53 uur tot 17.25 uur geschorst.Minister Korthals:Voorzitter! Ik dank de leden voor hun inbreng. Het is geen groot wetsvoorstel,
maar het is het wel waard om op deze wijze te bespreken.De georganiseerde criminaliteit vormt een grote bedreiging voor de Nederlandse
samenleving. Met name dat is uit het onderzoek door de parlementaire enquêtecommissie
gebleken. Artikel 140 Wetboek van Strafrecht speelt bij de bestrijding van
die georganiseerde criminaliteit een belangrijke rol. Het stelt het enkele
deelnemen aan een organisatie die het plegen van misdrijf tot oogmerk heeft,
strafbaar.Het wetsvoorstel dat wij vanmiddag bespreken, beoogt deze functie van
artikel 140 Wetboek van Strafrecht te versterken door het artikel op twee
punten te wijzigen. In de eerste plaats wordt voorgesteld de wettelijke strafmaxima
op het deelnemen te verhogen. Voorts wordt het begrip "leider" – ik
kom daar nog op terug – in het derde lid ingevoegd. De gedachte om de
strafmaat van artikel 140 Wetboek van Strafrecht te verhogen, is destijds
opgekomen naar aanleiding van het proces tegen de Hakkelaar.Mijn ambtsvoorganger kwam, mede op basis van geluiden uit het OM, tot
de conclusie dat, gelet op de bedreiging die van de georganiseerde criminaliteit
kan uitgaan, de maximale gevangenisstraf van vijf jaar onvoldoende is. Ik
deel die conclusie. De ernst van de feiten die onder artikel 140 Wetboek van
Strafrecht kunnen vallen, rechtvaardigt naar mijn mening de strafverhoging.
Het hoofdmotief van dit wetsvoorstel is derhalve strafverhoging. Dat doet
de vraag rijzen hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot het onderzoek naar
de strafmaxima, waar de Tweede Kamer in de motie-Dittrich/Kalsbeek-Jasperse
om heeft gevraagd. Ook in uw Kamer, voorzitter, bestaat grote interesse voor
dit onderzoek. Zo hebben de leden van de fracties van de PvdA en D66 bij de
voorbereiding van de behandeling van dit wetsvoorstel al naar dit onderzoek
gevraagd.Inmiddels is het onderzoek beschikbaar gekomen. Ik heb het gistermiddag
in ontvangst mogen nemen. Enkele leden zijn al zover dat zij bijna gedetailleerd
op de inhoud daarvan konden ingaan. Daarover ben ik verheugd. Ikzelf zal na
een nadere studie een definitief standpunt bekendmaken. Op sommige elementen
ga ik overigens dadelijk wel in. Op uw verzoek, voorzitter, zal ik het onderzoek
zo spoedig mogelijk rechtstreeks aan uw Kamer toezenden. De belangrijkste
uitkomst ervan wil ik echter niet onvermeld laten. De onderzoekers concluderen
dat het rationele patroon van de strafmaxima zich door de jaren heen redelijk
heeft gehandhaafd. Het was verrassend dat er over een periode van 113 jaar
eigenlijk weinig schommelingen zijn geweest in de strafmaxima en dat die relatief
weinig zijn gewijzigd. Wat dat betreft is daarin een constante te ontdekken.Wordt in het onderzoek betreffende de wettelijke strafmaxima ook aandacht
besteed aan dit wetsvoorstel? In het onderzoek wordt inderdaad concreet aandacht
besteed aan dit wetsvoorstel. De opmerkingen daarover behoren naar mijn mening
helaas echter niet tot de sterkste onderdelen van het rapport. In de slotbeschouwing
wordt gesteld dat de onderhavige wetswijziging rechtstreeks verband houdt
met de behoefte aan een effectievere bestrijding van de handel in softdrugs.
Dat is echter niet het argument dat voor mij en mijn ambtsvoorganger centraal
heeft gestaan. Dat blijkt ook uit het onderzoeksrapport zelf. Daarin wordt
uitdrukkelijk gesteld dat bij dit wetsvoorstel de objectieve ernst van het
feit als argument wordt benadrukt. Zo staat er dat op het leiden van een criminele
organisatie, als de betrokkene tevens deelneemt aan concrete misdrijven, een
gevangenisstraf van meer dan tien jaar dient te staan. Daarmee komt deze opmerking
in het onderzoeksrapport mijns inziens in de lucht te hangen. In het rapport
wordt ook nog opgemerkt dat de voorgestelde strafverhoging een doorbreking
van de consistentie van de strafmaxima in titel V van het Wetboek van Strafrecht
zou betekenen. Deze stelling wordt naar mijn oordeel echter onvoldoende onderbouwd.
Geconstateerd wordt slechts dat de strafbedreigingen in deze titel zeer sterk
variëren. Dat hangt samen met het feit dat ook de strafbepalingen in
deze titel sterk variëren. In deze titel staan strafbaarstelling van
openlijke geweldpleging en van draagmoederschap, van opruiing en van grafschennis,
van deelneming aan een criminele organisatie en van godslastering. Het is
niet goed mogelijk de strafbedreigingen in deze delicten te vergelijken, laat
staan op consistentie. Hoe zou men moeten bepalen hoe de straf gesteld op
openlijke geweldpleging en die op godslastering zich tot elkaar moeten verhouden?
Dat komt neer op het vergelijken van appels en peren. Het is mij een raadsel
hoe de onderzoekers, deze appels en peren vergelijkend, kunnen
oordelen dat dit wetsvoorstel tot inconsistentie in titel V leidt.Het onderhavige wetsvoorstel brengt geen wijziging aan in de reikwijdte
van artikel 140 Wetboek van Strafrecht. Gedachten in die richting zijn wel
geopperd. Zo is wel voorgesteld om de reikwijdte – ik zeg dit met name
in de richting van mevrouw Le Poole – te beperken tot deelneming aan
een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven waar vier
jaar gevangenisstraf of meer op staat. Het is voor mij de vraag of wij die
kant op moeten gaan. Ook misdrijven waar niet vier jaar gevangenisstraf op
staat, kunnen in georganiseerd verband worden begaan. Te denken valt aan zaakbeschadiging,
waar twee jaar gevangenis op staat, of oplichting, waar drie jaar gevangenis
op staat. Het georganiseerde karakter van de zaakbeschadiging of oplichting
en het verwijt dat daarmee samenhangt zouden, als dit voorstel wordt gevolgd,
niet in de tenlastelegging tot uitdrukking kunnen worden gebracht. Dat lijkt
mij onwenselijk. Artikel 140 Wetboek van Strafrecht brengt heel in het algemeen
tot uitdrukking dat wij het strafwaardig vinden wanneer mensen in georganiseerd
verband misdrijven beramen en plegen. Ik zie niet in waarom het in georganiseerd
verband begaan van zaakbeschadiging of oplichting niet meer strafwaardig zou
zijn. Met het voorgaande hoop ik in ieder geval voldoende duidelijk te hebben
gemaakt waarom dit wetsvoorstel zich beperkt tot een aanpassing van de strafmaat
alsmede het invoegen van het begrip "leider" in het derde lid.Van verschillende kanten is gevraagd hoe het staat met de wijziging van
artikel 141 Wetboek van Strafrecht. Deze wijziging strekt ertoe elke persoon
die als medepleger van openlijke geweldpleging kan worden aangemerkt, daar
strafrechtelijk aansprakelijk voor te kunnen stellen. Dit wetsvoorstel is
thans aanhangig bij de Raad van State. Beide wijzigingen worden afzonderlijk
voorgesteld, omdat zij een verschillende strekking hebben. De wijziging van
artikel 140 Wetboek van Strafrecht beoogt geen wijziging te brengen in de
reikwijdte van dit artikel. Beoogd wordt slechts een passender bestraffing
mogelijk te maken in de zwaarste gevallen die onder dit artikel vallen. De
voorgestelde wijziging van artikel 141 beoogt een betere strafrechtelijke
bestrijding mogelijk te maken van openlijke geweldpleging, gepleegd bijvoorbeeld
door krakers of bij voetbalrellen.Daaraan gekoppeld was de vraag waarom dit wetsvoorstel terugkomt naar
de ministerraad. Daar was gewoon een vraag over gesteld. Ik zal niet zeggen
door wie, want dan zou ik klappen uit de ministerraad. Het gebeurt overigens
wel vaker dat na advies van de Raad van State wetsvoorstellen terugkomen bij
de ministerraad. De werkelijke reden daarvan is dat het een principieel aspect
heeft. Over het algemeen zijn individuen in het strafrecht strafbaar, maar
hier gaat het om het strafbaar stellen van een groep. Na advies van de Raad
van State leek het de ministerraad verstandig daar nog een keer naar te kijken.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Wetsvoorstellen komen vaak terug in de ministerraad
omdat dat moet op grond van het dictum van het advies van de Raad van State
en incidenteel als de behandeling in de ministerraad in de eerste ronde aanleiding
geeft tot verschil van inzicht en men behoefte heeft dat verschil van inzicht
opnieuw te bespreken met het advies van de Raad van State erbij. Mag ik uit
de mededelingen van de minister afleiden dat het laatste hier het geval was?Minister Korthals:Nee, ik kan mij niet herinneren dat er duidelijke verschillen van mening
waren. Zoals ik reeds zei, heeft men het raadzaam geacht om na ommekomst van
het advies van de Raad van State het wetsvoorstel nog eens in de ministerraad
te bespreken. Wellicht gaat het onmiddellijk en vlot door. Dat hoop ik, maar
misschien leidt het advies tot nadere overweging binnen de ministerraad.Voorzitter! De heer Hirsch Ballin heeft ook gevraagd hoe het onderhavige
wetsvoorstel zich verhoudt tot het initiatief tot gemeenschappelijk optreden
tegen de georganiseerde criminaliteit dat in het kader van de Europese Unie
is aangenomen. Beide initiatieven komen voort uit de gedachte dat de georganiseerde
criminaliteit een grote bedreiging vormt. Voor het overige kunnen beide initiatieven
los van elkaar worden bezien en beoordeeld. Het gemeenschappelijk optreden
tegen de georganiseerde criminaliteit dwingt overigens niet tot een wijziging
van artikel 140 Wetboek van Strafrecht. Aan de strafbaarstellingsverplichting
die in dit gemeenschappelijk optreden besloten ligt, wordt door artikel 140
Wetboek van Strafrecht reeds voldaan.De heer Hirsch Ballin vroeg voorts hoe artikel 140 zich verhoudt tot de
witteboordencriminaliteit. Artikel 140 Wetboek van Strafrecht is naar mijn
mening ook bij witteboordencriminaliteit onder omstandigheden toegestaan.
Indien bijvoorbeeld sprake is van een complexe fraude met EU-gelden zal dikwijls
ook sprake zijn van een gestructureerd samenwerkingsverband dat in de termen
van artikel 140 Wetboek van Strafrecht valt. Het kan naar mijn mening ook
zeer wel in de rede liggen, artikel 140 Wetboek van Strafrecht in die situatie
toe te passen.De heer Hirsch Ballin (CDA):Betekent dit dat artikel 140 ook toegepast kan worden als een onderneming
met in het algemeen illegale activiteiten op de manier die de minister zo-even
omschreef fraudeert met EU-gelden, tegen de financiële belangen van de
gemeenschap? Betekent dit ook dat artikel 140 toegepast kan worden als in
een geheel legale bedrijfstak stelselmatig wordt gewerkt met illegale of zwarte
arbeid?Minister Korthals:De eerste vraag van de heer Hirsch Ballin kan ik bevestigend beantwoorden.
Dat is het geval. De tweede vraag vind ik moeilijker te beantwoorden, want
dat gestructureerd samenwerkingsverband is niet gericht op illegale activiteiten.
Toepassing van artikel 140 in de door de heer Hirsch Ballin geschetste situatie
is mogelijk, maar daar kan ik nu geen stellige uitspraak over doen.Voorzitter! Gevraagd is naar mijn visie op de verandering in samenwerking
binnen georganiseerde verbanden in relatie tot dit wetsvoorstel. Ik leg er
nog eens de nadruk op dat het onderhavige wetsvoorstel geen wijziging in de
reikwijdte van artikel 140 Wetboek van Strafrecht brengt. Onder artikel 140
Wetboek van Strafrecht vallen overigens ook thans reeds wisselende
samenwerkingsverbanden, zo heeft de Hoge Raad uitgemaakt. Het rapport bevat
echter inderdaad veel interessante informatie die de komende weken nader bestudeerd
zal worden.In dit verband wees de heer Hirsch Ballin erop dat er sprake kan zijn
van ontwijkingsstrategie. Over het algemeen zullen criminelen geen strijd
aangaan met de overheid. Als de overheid waakzaam is, zullen criminelen ontwijkend
gedrag vertonen en zich naar het buitenland begeven. Dat is voor mij reden
om dit internationaal sterker te willen aanpakken. Als het aan Nederland ligt
zullen wij daar hoge prioriteit aan geven.De heer Hirsch Ballin heeft verder gevraagd hoe het staat met de strafmaat
voor de softdrugs. Ik dacht dat in deze Kamer een wetsvoorstel ligt waarin
de strafmaat voor de beroepsmatige hennephandel verhoogd wordt tot vier jaar.De heer Hirsch Ballin waarschuwt tegen het gedoogbeleid. Over het gedogen
is indertijd een rapport geschreven. Ik ben zelf ook geen groot voorstander
van gedogen. Er zal bij het drugsbeleid voorlopig echter sprake zijn van enig
gedogen, bijvoorbeeld bij de coffeeshops. Mijn standpunt is dat wij op het
gebied van de drugs op het ogenblik een beetje pas op de plaats moeten maken,
niet met wilde plannen verdergaan en een beetje afwachten hoe het zich internationaal
ontwikkelt. Wij zullen verder werken aan een uitgebreide uitwisseling van
gegevens over de resultaten die er internationaal zijn. Gemeentes die daar
behoefte aan hebben, kunnen, waar dit mogelijk is, op basis van een gemeentelijk
beleid het aantal coffeeshops terugdringen.De heer Talsma heeft heel duidelijk gewezen op het rapport van de ombudsman,
waarin staat dat artikel 140 niet altijd goed wordt toegepast. Ik ben het
in dezen overigens met de ombudsman eens. Ook ik heb indertijd als Kamerlid
gevonden dat artikel 140 Strafrecht in het geval van de gebeurtenissen tijdens
de Eurotop in Amsterdam niet moest worden toegepast. Overigens was het aan
de rechter om dat te beoordelen. Artikel 140 is niet bestemd voor handhaving
van de openbare orde. Ik ben dus met de heer Talsma van mening dat artikel
140 Strafrecht, in gevallen van grootschalige ordeverstoringen, niet altijd
een adequate basis biedt. Er zal in dergelijke gevallen immers dikwijls geen
sprake zijn van een gestructureerd samenwerkingsverband. Naar mijn mening
is artikel 141 Strafrecht meer geschikt voor de strafrechtelijke afhandeling
van dergelijke ordeverstoringen. Daarin wordt strafbaar gesteld het openlijk
met verenigde krachten geweld plegen tegen personen of goederen. Problematisch
aan de strafbaarstelling van artikel 141 Strafrecht is evenwel dat van elke
deelnemer moet worden bewezen dat hij zelf een gewelddadige handeling heeft
verricht. Zoals ik al zei, is aan de Raad van State een wetsvoorstel tot wijziging
van artikel 141 Strafrecht ter advies voorgelegd. Daarin wordt voorgesteld,
de strafbaarstelling op dit punt enigszins te verruimen.Samenvattend kan ik de heer Talsma antwoorden dat er derhalve inderdaad
een wetswijziging wordt overwogen. Een verdere aanpassing van artikel 140
Strafrecht wordt op dit moment evenwel niet overwogen.Voorzitter! De heer Talsma heeft erop gewezen dat de inwerkingtredingsbepalingen
vaak te snel van kracht worden. Hij heeft gevraagd of ik daarop zou willen
letten. Ik vrees dat hier een misverstand in het spel is. De onderhavige inwerkingtredingsbepaling
is in overeenstemming met het model dat onder b. is opgenomen in aanwijzing
178 van de aanwijzingen voor de regelgeving, editie 1998. Dat neemt niet weg
dat ik zijn waarschuwing ter harte neem, want in sommige gevallen is dat inderdaad
te snel. In dit geval waarin het vrijwel uitsluitend om een verhoging van
de strafmaat gaat, denk ik dat het geen enkel bezwaar is, wanneer deze wet
een dag na publicatie in het Staatsblad inwerking treedt.Voorzitter! Mevrouw Le Poole heeft in haar bijdrage aangegeven, deze wetswijziging
als een symboolwetgeving te beschouwen, waarmee de politiek een vuist balt
maar geen wezenlijke bijdrage levert aan de bestrijding van de misstand waar
het om gaat. Op zichzelf kan ik mij deze reactie wel voorstellen. Inderdaad
is het wetsvoorstel een uitvloeisel van een concrete strafzaak, namelijk die
tegen de Hakkelaar. Inderdaad moet men geen overdreven verwachtingen koesteren
omtrent de bijdrage die dit wetsvoorstel aan de bestrijding van de georganiseerde
criminaliteit zal leveren.Het wetsvoorstel is zeer bescheiden van opzet. Kern is dat de maximumstraf
van een bestaand delict met een jaar wordt verhoogd. Toch geloof ik dat mevrouw
Le Poole dit wetsvoorstel enigszins onrecht doet, als zij het enkel als symboolwetgeving
zou willen betitelen. De centrale gedachte achter dit wetsvoorstel is niet
dat de georganiseerde misdaad pas effectief kan worden bestreden, als de straf
op artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht een jaar omhoog gaat. De centrale
gedachte is dat het bij artikel 140 Wetboek van Strafrecht om zodanig ernstige
feiten kan gaan dat het geldende strafmaximum niet passend is. Ik hoop dat
die gedachte mevrouw Le Poole wel aanspreekt, want zij geeft ook aan het met
de regering eens te zijn dat de georganiseerde criminaliteit een ernstig kwaad
is, dat adequaat bestraft moet worden.Verder gaat het er voor mijn gevoel niet zozeer om of een incident de
directe oorzaak is. Het gaat om de maatschappelijke oorzaak die achter het
incident ligt. Die maatschappelijke oorzaak achter dit wetsvoorstel is dat
artikel 140 Wetboek van Strafrecht mede een ander soort criminaliteit is gaan
bestrijken, namelijk de georganiseerde criminaliteit. Dat is ook in de geschiedenis
een verandering. Mijns inziens is het wetsvoorstel ook niet een overspannen
reactie op die maatschappelijke oorzaak. De maximumstraf wordt uiteindelijk
maar met één jaar verhoogd.Verder heeft mevrouw Le Poole aangegeven dat de ruime toepassing van artikel
140 Wetboek van Strafrecht haar zorgen baart. Zij noemt in dit verband de
inzet van dit artikel bij de Eurotop. Ik ben daar al diepgaand op ingegaan.
Tenzij er een heel duidelijk gestructureerd verband kan worden aangetoond,
zal het in analoge gevallen in dergelijke situaties niet moeten worden toegepast.Toepassing van artikel 140 Wetboek van Strafrecht op deelnemers van organisaties
die zich met minder ernstige delicten bezighouden, heeft tot resultaat dat
een deelnemer aan een organisatie die geen strafbaar feit heeft gepleegd,
hoger gestraft kan worden dan degene die het delict daadwerkelijk heeft gepleegd.
Op zichzelf zie ik daar geen bezwaar in. Wanneer je werkelijk de moeite neemt
om je te organiseren, bijvoorbeeld tot vernielingen en dergelijke,
is het inderdaad mogelijk, op grond van artikel 140 Wetboek van Strafrecht,
een grotere gevangenisstraf toegewezen te krijgen door de rechter dan wanneer
je alleen de vernieling toepast.Overigens is dat minder ongebruikelijk dan het lijkt, als bedacht wordt
dat artikel 140 Wetboek van Strafrecht een zelfstandig delict betreft. Het
is goed om hier te benadrukken dat de rechter in de concrete situatie vanzelfsprekend
is gerechtigd om rekening te houden met alle omstandigheden die bij het delict
een rol hebben gespeeld. Dat zal hij gewoonlijk ook doen.Voorts vraagt mevrouw Le Poole voor welk type organisaties de verhoging
van dit strafmaximum bedoeld is. Zij veronderstelt terecht dat het gaat om
de criminele organisaties in de zin van de parlementaire enquêtecommissie
die ook aan de orde kunnen komen in het wetsvoorstel Bijzondere opsporingsmethoden.Mevrouw Le Poole heeft verder gevraagd naar recente cijfers over de toepassing
van artikel 140 Wetboek van Strafrecht. Die heb ik niet. Wat ik wel weet,
is dat er een behoorlijke schommeling over de jaren plaatsvindt. Soms wordt
het gebruikt bij ordeverstoringen, zoals bij de Eurotop in Amsterdam, en dan
stijgen de aantallen enorm. Andere keren is het weer een beetje uit. Je kunt
dus vaststellen dat er een schommeling is in het gebruik van artikel 140.
Ik denk dat die schommelingen er een beetje uitgehaald zullen worden, wanneer
artikel 141 Wetboek van Strafrecht, dat meer op ordeverstoringen ziet dan
artikel 140, kracht van wet heeft.Tot slot heeft mevrouw Le Poole gevraagd hoe het begrip "leider" geïnterpreteerd
moet worden en of dat nu wel zoveel bijkomende waarde heeft.Uitgangspunt bij de interpretatie van dit begrip is het spraakgebruik,
de feitelijke betekenis die dit begrip in het dagelijks leven heeft. Daarbij
is van belang of de betrokkene het voor het zeggen heeft. Dat is ook de term
die de Hoge Raad gebruikt in de Hoge Raad 18 januari 1994. Daarin wordt degene
die het voor het zeggen heeft door de Hoge Raad als bestuurder aangemerkt.
Het is echter wat merkwaardig om iemand als de Hakkelaar als bestuurder aan
te merken. Daarbij wordt gewoonlijk vooral gedacht aan een bestuurder van
een rechtspersoon. De invoeging van het begrip "leider" zorgt ervoor dat degene
die het voor het zeggen heeft als zodanig ook strafbaar wordt gesteld. Bij
de beantwoording van de vraag of iemand het in een organisatie voor het zeggen
heeft, spelen vervolgens een aantal omstandigheden een rol. Van belang is
de macht die de betrokkene in de organisatie heeft en zijn gezag over andere
deelnemers. Macht en gezag kunnen bijvoorbeeld blijken uit de omstandigheid
dat de betrokkene initiatieven neemt, waarnaar de anderen zich richten. Van
belang is ook of de betrokkene anderen bevelen geeft.Tot slot heeft mevrouw Zwerver heel duidelijk aangegeven wat haar redenen
zijn om tegen het wetsvoorstel te stemmen, evenals de fractie van GroenLinks
aan de overzijde. Zij heeft ook de duidelijke motivering van mevrouw Halsema
in haar maidenspeech aangehaald. Zij heeft erop gewezen dat artikel 443 voor
haar een verbetering is. Ik ben het met haar eens dat artikel 140 en de verhoging
van de strafmaat van vijf naar zes jaar het hoofdbestanddeel van dit wetsvoorstel
zijn. Als zij daar om principiële redenen bezwaar tegen heeft, kan ik
niet anders dan respecteren dat zij tegen het wetsvoorstel zal stemmen.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Wij danken de minister voor zijn antwoord, ook
omdat hij ons het gevoel heeft gegeven dat hij verder wil werken in de goede
richting. Dat betekent dat hij het niet laat bij dit zeer beperkte wetsvoorstel,
maar dat hij in het oog houdt op welke plaatsen in het Wetboek van Strafrecht
er verder nog veranderingen nodig zijn om adequaat te reageren op de georganiseerde
en zware criminaliteit, ook als daarbij nieuwe verschijningsvormen aan de
orde zijn. Dat betekent ook dat we dit punt van gesprek tussen ons en de regering
vandaag met de behandeling van dit wetsvoorstel niet als afgesloten beschouwen.
Wij zullen uiteraard volgen of dat metterdaad en op de vereiste punten gebeurt
en wij zullen de minister daar in voorkomende gevallen op aanspreken.Het was ook uit dat oogpunt dat wij het rapport over de georganiseerde
criminaliteit dat gisteren de publiciteit en vanochtend ons bereikte aan de
orde hebben gesteld. Daarin is in ieder geval een aantal aanknopingspunten
te vinden om te zeggen dat het niet kan blijven bij deze beperkte wijziging
van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht. We zullen moeten afwachten
wat er wordt voorgesteld op het punt van artikel 141. Dat ligt nu bij de Raad
van State. Misschien kan de minister aangeven wanneer het advies van de Raad
van State wordt verwacht. Dat zou ook kunnen gelden voor artikel 306 van het
Wetboek van Strafrecht.Dat geldt ook voor het optreden tegen de handel in softdrugs. Ik heb op
dat punt in eerste termijn ook verwezen naar het recente rapport. Dat geeft
nog eens alle argumenten weer om niet te berusten in de schemerzone. De minister
zei in zijn antwoord iets over het wetsvoorstel 25325 tot verhoging van de
strafmaat bij beroeps- en bedrijfsmatige hennepteelt. Ik meen dat hij op dat
wetsvoorstel doelde. Ik zie hem instemmend knikken. Ik wil daarvan aangeven
dat het in ons gezichtspunt wel een stap in de goede richting is, maar dat
het niet ten volle dekt wat wij naar voren hebben gebracht over het optreden
tegen de handel in softdrugs. Er zal meer nodig zijn om de schemerzone die
door de onderzoekers is geschetst, weg te nemen.Het antwoord van de minister over de toepasbaarheid op witteboordencriminaliteit
en organisaties met op zichzelf legale activiteiten riep bij mij enige twijfel
op. Ik denk dat het vooral zal aankomen op een inschatting van het oogmerk.
Uiteraard is hierbij casuïstiek aan de orde, die door de rechter is beoordeeld
en zal worden beoordeeld. Ook hierin ligt echter een reden om het feitelijke
functioneren van de strafbepalingen in het oog te houden.Wij hebben ook in de schriftelijke procedure naar voren gebracht dat wij
wat twijfel hadden over de toevoeging van "leiders" in verhouding tot de bestaande
jurisprudentie. Ik kan mij wel het volgende voorstellen, en misschien wil
de minister in tweede termijn hierop ingaan, in bevestigende zin zou ik suggereren.
Ik kan mij voorstellen dat het toevoegen van het begrip "leiders" betekenis
heeft in relatie met het door de onderzoekers wier rapport ik eerder aan haalde, gesignaleerde fenomeen van flexibilisering in de criminele
organisaties. Ook daar is er flexibilisering. De uitleg van het begrip "bestuurders"
mag het flexibiliseren van de organisatiepatronen niet tot een ontsnappingsroute
maken. Ik kan mij voorstellen dat het begrip "leiders" het mogelijk maakt,
een meer incidenteel leiderschap onder artikel 140 te brengen. Ik bepleit
ook om het zo op te vatten.Ten slotte maak ik een opmerking over het onderzoek naar de strafmaxima,
waarmee de minister zijn antwoord begon. Daar hebben wij niet over gesproken.
Ook de evaluatie van de strafmaxima was nog niet waarneembaar op de internetsite.
Ik dank de minister toch voor de beschouwingen erover. Bij de strafmaxima
moet wel uitdrukkelijk onder ogen worden gezien dat in Nederland met het automatisme
van de vervroegde invrijheidstelling zoiets is ingetreden als een grote leugen
over de werkelijke hoogte van de straffen die worden opgelegd. Het eervorige
kabinet heeft het initiatief genomen voor het doorbreken van dit automatisme.
De voorgangster van de huidige minister is op dit punt een andere koers ingeslagen,
maar heeft in een van haar laatste ontmoetingen met deze Kamer laten weten
dat zij bij nader inzien misschien toch wel wilde werken aan het doorbreken
van het automatisme. Het zou goed zijn als de minister dit punt zou meenemen
bij de beoordeling van het rapport en wil bevestigen dat het automatisme en
de hieraan verbonden onwaarachtigheid onderhanden worden genomen.De voorzitter:Ik deel aan de Kamer mede dat de dinerpauze zal vallen na de afhandeling
van het wetsvoorstel goedkeuring van het protocol inzake het verbod of de
beperking van het gebruik van mijnen. Dit houdt in dat het antwoord van de
minister en van de staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
pas na de dinerpauze zal aanvangen.Voorzitter: SchuyerDe heer Talsma (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn duidelijke antwoorden. Dit impliceert
niet dat ik er tevreden mee ben. Ik denk dat wij een beetje langs elkaar heen
praten.De minister zegt dat wij het bij ordeverstoringen maar moeten zoeken in
de openlijke geweldpleging. Ik wijs erop dat artikel 140 ervan uitgaat dat
men behoort tot een organisatie die criminele feiten voorbereidt. De minister
zegt hierop dat artikel 140 voortaan maar niet moet worden toegepast op ordeverstoringen.
Dit betekent dat de voorbereiding van een ordeverstoring niet kan worden aangepakt.
Ik heb net al het voorbeeld genoemd van een autobus met supporters die zich
gedragen zonder enige openlijke geweldpleging, maar luid racistische kreten
roepen. De politie ziet in de bus een paar mensen die zij ook de vorige keer
heeft gezien, maar kan er niets tegen doen in de zin van politiemaatregelen.
Het gaat dus om een groepering die geen blijvend organisatorisch verband hoeft
te hebben en die roepend optrekt naar een stadion. Voor mijn part staan zij
ook daar een kwartier alleen maar te roepen. Je voelt echter aan dat het kan
ontaarden in het gooien en smijten met voorwerpen en het molesteren van buren
en spelers. In de gedachte van de minister kan hierbij in de toekomst artikel
140 niet meer worden toegepast. Ik wilde nu juist hem en vooral ook burgemeester
Patijn helpen, die uitdrukkelijk zegt: wij willen een wettelijk instrumentarium
om bij dreigende ordeverstoringen... Immers, dat is het punt: voor die dreigende
ordeverstoringen heeft de minister geen soelaas geboden.Dan de opmerking over het in werking treden. Ik heb de tekst van de "aanwijzingen"
zo niet bij de hand, maar ik weet wel zeker dat er een bepaling in staat,
dat de praktijk er redelijk op moet kunnen inspelen. Al zou het alleen maar
om een jaar méér straf gaan, het is tegenover het complete justitiële
apparaat een buitengewoon onheuse bejegening, zo vind ik, om het te laten
ingaan op een moment dat men het Staatsblad hoogstwaarschijnlijk nog niet
eens heeft gezien. De normale gang van zaken moet dus zijn, dat er ten minste
een aantal weken tussen zit. Als de minister vindt dat het, ervan afgezien
of het nu kan of niet, een goede zaak is om het zo snel te doen, dan hoor
ik daar graag de redenen voor.Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn uitvoerige beantwoording. Wij
zijn er nog niet helemaal van overtuigd dat het geen symboolwetgeving is.Wij zijn verheugd te horen dat het onderzoek over de strafmaat er is.
Dat onderzoek heb ook ik nog niet gezien – collega Hirsch Ballin vermeldde
het ook al – maar ik ben er uitermate in geïnteresseerd hoe het
eruit ziet. Ik begrijp overigens dat het nogal kritisch is over de onderhavige
strafverhoging, om verkeerde redenen, maar dat kan ik dus niet meenemen bij
de behandeling van dit wetsontwerp. Dat vind ik wel jammer.Verder was ik blij dat de minister nog eens uitdrukkelijk heeft gezegd,
dat het bij die verhoogde strafmaat alleen maar gaat om wat ik de georganiseerde
criminaliteit in werkelijke zin heb genoemd. Dan gaat het om de georganiseerde
criminaliteit waar de parlementaire enquêtecommissie het over had en
waar ook het wetsvoorstel bijzondere opsporingsmethoden het over heeft. Dat
is volgens mij iets duidelijker dan wat er tot nu toe gezegd is over waar
die verhoogde strafmaat nu precies voor bedoeld is.Ik betreur het dat de minister ook nu weer heeft gezegd, dat hij geen
noodzaak ziet tot zelfs maar het bestuderen van de vraag of je de reikwijdte
van het artikel zou dienen te beperken. Het lijkt mij nog steeds dat het nuttig
zou zijn. Ook nu weer valt mij op dat de minister zegt: het is helemaal niet
zo erg, als die straf hoger is dan voor het grondfeit – om het zo maar
te noemen; ik denk dat de minister wel begrijpt wat ik bedoel – want
het begaan van feiten in georganiseerd verband is zo erg. Maar die feiten
worden helemaal niet begaan, als er alleen maar dit feit ten laste wordt gelegd:
het enige feit dat dan begaan wordt, is het meedoen aan een criminele organisatie.
Dat is nog steeds iets wat toch ook een beetje lijkt op een poging of in ieder
geval op iets dat normaal gesproken een stap is vóór het begaan
van het eigenlijke strafbare feit. Daar is men in het strafrecht altijd heel
voorzichtig mee geweest en mijns inziens terecht. Ik vind dat nog steeds een
punt dat mij dwarszit en ik zou graag hebben dat het ministerie met alle middelen
die het ter beschikking heeft, nog eens kijkt of je de reikwijdte
van het artikel niet zou moeten beperken.Minister Korthals:Voorzitter! Ik ben blij met de opmerking van de heer Hirsch Ballin, dat
dit eigenlijk een stap is op een weg van meerdere stappen – ik vertaal
het maar even – die genomen moeten worden om de georganiseerde criminaliteit
te bestrijden. Dat doen we. In uw Kamer komt binnenkort ook de BOB, die dan
besproken gaat worden. Dat is ook een stap en die heeft eveneens z'n nadelen.
Ik denk dat ook heel belangrijk is de organisatie van zowel het openbaar ministerie,
als de politie en uiteindelijk ook de organisatie van de rechterlijke macht,
zodat die sneller tot uitspraken komt. Waar het mij om gaat – daar zijn
de heer Hirsch Ballin en ik het volledig over eens – is dat er allemaal
stappen genomen moeten worden om de georganiseerde criminaliteit daadwerkelijk
aan te pakken. Ik heb gereageerd op zowel het rapport Georganiseerde criminaliteit
alsook op het rapport met betrekking tot de strafmaxima. Ik had begrepen dat
beide rapporten in uw bezit waren. Dat blijkt niet het geval te zijn. Ik zeg
u in ieder geval toe, dat u ook het rapport over de strafmaxima krijgt. Daarna
komt op een gegeven moment het standpunt van de regering. Ik denk dat u uit
het rapport over de georganiseerde criminaliteit haalt, dat er ook wat meer
opgetreden zou moeten worden tegen de handel in softdrugs omdat er zo'n belangrijke
schemerzone is.Wij zijn het erover eens dat de strafmaat moet worden verhoogd voor het
beroepsmatig telen van hennep. Dat wetsvoorstel ligt in de Eerste Kamer. Ik
ben het volledig met de heer Hirsch Ballin eens, dat er adequaat moet worden
opgetreden tegen de handel in softdrugs. Dat betekent in eerste instantie
dat ook het OM en de politie daaraan meer aandacht zullen moeten geven om
vervolgens te komen tot opsporing, vervolging en veroordeling.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mag ik uit dit antwoord van de minister afleiden dat hij nog steeds positief
staat tegenover verandering van de wetgeving? Ik breng dit even ter sprake,
ook naar aanleiding van wetsvoorstel 25325, dat de minister in eerste termijn
heeft genoemd. Dat had meer kunnen omvatten als het amendement-Van de Camp
was aanvaard in de Tweede Kamer. Ik meen dat de minister dat in een andere
rol ook ondersteunde. Ik heb dat echter niet kunnen nagaan. Dat kan hij waarschijnlijk
zelf nog in herinnering roepen. Zou een dergelijke benadering nog steeds op
een positieve instelling van de minister van Justitie mogen rekenen?Minister Korthals:Ik ben van oordeel dat het er niet altijd om gaat, dat je de strafmaxima
verhoogt, maar dat men als het verkeerd gaat sneller tot opsporing en vervolging
komt. Sterker nog, ik ben van oordeel dat je moet oppassen te vaak strafmaxima
te verhogen. Als de heer Hirsch Ballin mij in de mond wil leggen dat ik ook
vind dat die strafmaat verhoogd zou moeten worden, moet ik zeggen dat dat
nu juist is wat ik niet wil zeggen.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik wilde de minister niets in de mond leggen, maar een uitlokken dat er
wat uit zijn mond komt.Ik zou in verband met de redengeving voor het wetsvoorstel dat wij nu
bespreken, erop willen wijzen dat die redengeving mede is gevonden in de behoefte
om de grootschalige handel in softdrugs beter te kunnen bestrijden. Daarop
is dan hetgeen wij in eerste termijn naar voren hebben gebracht van toepassing,
namelijk dat het niet alleen een kwestie van de strafmaat van artikel 140,
maar ook van de delictsomschrijvingen. Wat ik zo-even interrumperend naar
voren bracht, ziet dus ook niet op de strafmaat zonder meer, maar op een delictsomschrijving
die daarop betrekking heeft naast artikel 140 in combinatie met een adequate
strafmaat.Minister Korthals:Precies! Het is dan ook zo, dat op basis van de verhoging van de strafmaat
voor de georganiseerde criminaliteit – artikel 140 Strafrecht –
een leider van een organisatie, in aanmerking nemend dat hij een delict begaat
zoals handel in softdrugs, door allerlei cumulaties een gevangenis zal kunnen
gaan krijgen van tien jaar.Mevrouw Le Poole (PvdA):Nu de heer Hirsch Ballin zo uitvoerig ingaat op de strafmaat voor de handel
in softdrugs, wil ik opmerken dat mijn fractie het wel eens is met hetgeen
de minister op dat punt gezegd heeft. Het leek mij nuttig dat naar voren te
brengen.Minister Korthals:Zo ziet u, ik krijg steun.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik zou erop willen wijzen dat het rapport over de georganiseerde criminaliteit
dat gisteren is gepubliceerd, in ieder geval aangeeft dat er reden is voor
nader beraad over dit onderwerp.Minister Korthals:Dat ben ik op zichzelf eens met de heer Hirsch Ballin. Wij spreken nu
al over twee rapporten die gisteren aan mij zijn aangeboden en waarop ik een
eerste reactie heb gegeven. Uiteraard komt er een uitgebreid standpunt van
de regering.Het ingevoegde begrip "leider" hoeft wat de heer Hirsch Ballin betreft
eigenlijk niet, want de jurisprudentie van de Hoge Raad bevatte dat eigenlijk
al. Met het oog op het nieuwe rapport zegt hij evenwel dat het wel eens een
betekenis kan krijgen: je kunt het incidenteel leiderschap als gevolg van
de flexibilisering van de criminaliteit misschien niet vangen onder het begrip
"bestuurder" in artikel 140, maar wel door het begrip "leider" in te voegen.
Ik vind dat een interessante gedachte. Het was uiteraard niet de reden om
dat begrip in te voegen, maar het is wel een prettig bijkomend effect.De heer Hirsch Ballin vraagt of ik bij het rapport over de strafmaxima
wil ingaan op de vervroegde invrijheidstelling. In het verleden heb ik daarover
vaak mijn mening gegeven. Het is er in de Kamer altijd op neergekomen dat
wij het huidige systeem van de vervroegde invrijheidstelling handhaven. Dat
heeft veel voor- en nadelen. Overigens ben ik best bereid om er naar aanleiding
van dat rapport nog eens naar te kijken.De heer Hirsch Ballin vraagt naar de misdaadonderneming. Het misdadige
oogmerk van de organisatie behoeft volgens de jurisprudentie van de Hoge Raad
niet het enige of belangrijkste oogmerk van de organisatie te zijn.De heer Talsma zegt dat het bij grote ordeverstoringen kennelijk niet
 voldoende is om gebruik te maken van artikel 140, terwijl daar
wel behoefte aan is. Op het ogenblik bekijken wij, ook in het kader van het
EK 2000, in hoeverre wij instrumenten kunnen aanreiken aan het openbaar bestuur
om te kunnen optreden tegen dergelijke gemeenschappelijke ordeverstoringen.
Overigens kan ik nu al zeggen dat het geen gemakkelijke discussie is. Ik kan
alleen maar met de heer Talsma onderschrijven dat een verder wettelijk instrumentarium
nodig is voor dreigende ordeverstoringen. Wij zijn doende te bekijken of wij
dat instrumentarium ook kunnen leveren. Het is een zeer moeilijk vraagstuk.De heer Talsma (VVD):Voorzitter! Ik probeer de zaken zo eenvoudig mogelijk te houden. Ik heb
de suggestie aangedragen om het woord "groepering" in te voegen. Daar valt
iedere groepering in, ook met een bus aankomende voetbalsupporters of actievoerders.
Ik ben het met de minister eens dat artikel 140 lang niet altijd kan worden
toegepast. Ik begrijp echter dat hij daarin berust en de oplossing meer zoekt
in een instrumentarium in de sfeer van ordehandhaving door de burgemeester.
Er kleven allerlei moeilijkheden op juridisch gebied, waarover de heer Hirsch
Ballin en mevrouw Le Poole hebben gesproken, aan de vraag: wat is een criminele
organisatie en welke criteria gelden daarvoor? Een eenvoudige supportersclub
is dat niet. Ik draag een middel aan om met artikel 140a om ook die groepen
in hun voorbereidende werk juridisch te kunnen aanpakken. Ik vind het jammer
als de minister daar niet aan wil, maar dan moet ik mij daarbij neerleggen.
Ik zie echter niet welk instrumentarium hij dan gaat uitzoeken, waarvan hij
zegt dat het allemaal zeer moeilijk is. Ik heb het woord "groepering" aangedragen
voor artikel 140a.Minister Korthals:Wij denken na over alle mogelijkheden, dus ook over het vastleggen van
het woord "groepering" in artikel 140a. Maar dan kom ik terug op hetgeen ik
in het begin heb gezegd, te weten dat het strafrecht primair is gericht op
het individu. Met het begrip "groepering" haal je iets anders binnen. Datzelfde
probleem hebben wij overigens bij artikel 141 Strafrecht. Daarom hebben wij
gevraagd om na het advies van de Raad van State dit wetsvoorstel nog eens
in de ministerraad te bespreken. Dat geeft aan dat er sprake is van een principieel
punt, dat heel goed moet worden bekeken.Wat de inwerkingtreding betreft, heb ik de heer Talsma al in die zin gelijk
gegeven, dat een wetsvoorstel niet onmiddellijk in werking moet treden als
de hele praktijk er nog niet op is voorbereid. Ik heb alleen gezegd dat het
in dit geval wel kan, omdat het nu uitsluitend gaat om een verhoging van de
strafmaat van vijf naar zes jaar. Voor de toekomst zullen wij daar dus wel
naar kijken.Mevrouw Le Poole is ook geïnteresseerd in het rapport over de strafmaxima.
Ik heb al gezegd dat daaruit bleek dat hierover door de eeuw heen vrijwel
hetzelfde werd gedacht. Dat neemt niet weg dat de rechter wel minder en zwaarder
is gaan straffen op basis van de strafmaxima die gesteld waren. Je ziet nu
dat de rechter wel zwaarder straft, maar dat kan binnen de bestaande strafmaxima.Mevrouw Le Poole blijft kritisch over de onderhavige strafmaatverhoging.
Ik heb zo goed mogelijk uitgelegd waarom dat toch nuttig, functioneel en noodzakelijk
is. Ik zeg de Kamer bij dezen toe dat ik nog eens zal kijken naar de reikwijdte
van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht. Dat kan ook in het kader van
al die bepalingen gebeuren. Ik heb wel grondig aangegeven dat ik daar op dit
ogenblik geen bezwaar zie en dat ik het een goede zaak vind, maar niettemin
wil ik best nog eens naar de reikwijdte kijken.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van GroenLinks wordt conform artikel
121 van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij geacht willen
worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-628-639.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl