Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 maart 2003 te Brussel totstandgekomen Protocollen bij het Noord-Atlantisch Verdrag inzake de toetreding van de Republiek Bulgarije, de Republiek Estland, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Roemenië, de Republiek Slovenië en de Republiek Slowakije (Trb. 2003, 53, 54, 55, 56, 57, 58 en 59) (28871)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 520-530

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

05-01-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 12, pagina 520-530

15-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28871Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van enkele wetten op het beleidsterrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in verband met het herstellen van wetstechnische gebreken en leemten (29046); - Wijziging van de Telecommunicatiewet en de Wet Onafhankelijke post- en telecommunicatieautoriteit in verband met de invoering van een regeling voor toegang tot openbare telecommunicatienetwerken bestemd voor het bieden van toegang tot internet en een verduidelijking en een verruiming van de regeling voor toegang tot omroepnetwerken (28203); - Wijziging van diverse wetten op het terrein van VWS, teneinde enkele wetstechnische gebreken te herstellen of andere wijzigingen van ondergeschikte aard aan te brengen (Technische aanpassingen van VWS-wetgeving 2003) (29230); - en 2 andere wetsvoorstellenPagina 519-520
Herdenking van oud-Eerste-Kamerlid de heer BraakmanPagina 519-519
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met een verruiming van de bestedingsvrijheid voor scholen in het primair en voortgezet onderwijs (28762)Pagina 530-538
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 maart 2003 te Brussel totstandgekomen Protocollen bij het Noord-Atlantisch Verdrag inzake de toetreding van de Republiek Bulgarije, de Republiek Estland, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Roemenië, de Republiek Slovenië en de Republiek Slowakije (Trb. 2003, 53, 54, 55, 56, 57, 58 en 59) (28871)Pagina 520-530
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 maart 2003 te Brussel totstandgekomen Protocollen bij het Noord-Atlantisch Verdrag inzake de toetreding van de Republiek Bulgarije, de Republiek Estland, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Roemenië, de Republiek Slovenië en de Republiek Slowakije (Trb. 2003, 53, 54, 55, 56, 57, 58 en 59) (28871)Pagina 538-553
Presentie en opening (maandag 15 december 2003)Pagina 519-519

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Goedkeuring
van de op 26 maart 2003 te Brussel totstandgekomen Protocollen bij het Noord-Atlantisch
Verdrag inzake de toetreding van de Republiek Bulgarije, de Republiek Estland,
de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Roemenië, de
Republiek Slovenië en de Republiek Slowakije (Trb. 2003, 53, 54, 55,
56, 57, 58 en 59) (28871).De voorzitter:Ik heet van ganser harte welkom in dit huis de minister van Buitenlandse
Zaken, alsmede de minister van Defensie.De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Gennip (CDA):Mevrouw de voorzitter. Namens de fractie van het CDA heet ik van harte
welkom de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, de heer Bot. Vele malen
is hij in deze Kamer geweest, maar dan op de gereserveerde tribune hier boven
ons als adviseur en waarnemer. Met des te meer genoegen zien wij hem nu achter
de regeringstafel de stoel bezetten van de vele voorgangers die hij zo lang
en zo bekwaam heeft geadviseerd. Wij wensen hem veel zegen en geluk in zijn
ministerschap, dat in zijn eerste twee weken al op een ongeëvenaarde
wijze vroeg om ervaring, deskundigheid en vastberadenheid.Het spijt mij daarom oprecht dat ik vanavond moet beginnen met het afdraaien
van een valse grammofoonplaat. Wij worden opnieuw, en voor de zoveelste keer,
in deze Kamer geconfronteerd met de noodzaak van een overhaaste afdoening
van een verdrag. De Tweede Kamer en het ministerie van Buitenlandse Zaken
hebben zes en een halve maand genomen voor de behandeling van dit, toch zeer
eenvoudige, verdrag. Ook bij andere gelegenheden, zoals FOL – ik spreek
hier ook als voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken –
heb ik moeten aankondigen dat het niet vanzelfsprekend is dat wij voor onze
beurt maar twee weken krijgen. De MP doet nu een beroep op ons om voor het
kerstreces dit verdrag af te handelen. Het argument is valabel: ons land blijkt
regelmatig hekkensluiter te zijn bij de ratificatie van internationale verdragen
en wil in het voorjaar de toetreding van zeven nieuwe leden rond kunnen komen,
dan moet de uiterste snelheid betracht worden. Willen wij ons werk zorgvuldig
doen, dan is een behandelingsperiode van drie maanden niet overdreven en hebben
wij al eerder zes weken als minimum geïndiceerd. Ik hoop dat de nieuwe
minister zich zal inspannen om aan die termijnen strikt de hand te houden.
Wij kunnen in het vervolg anders moeilijk de garantie geven dat wij zullen
meewerken aan tijdige afdoening. Gaarne een toezegging in deze zin van de
minister.Het onderwerp van onze behandeling is – hoe eenvoudig wellicht ook
volkenrechtelijk – toch van historische betekenis. De voorganger van
de minister refereerde aan tot tranen toe bewogen regeringsleiders op de top
van Praag vorig jaar. Toetreding van bijvoorbeeld het Balticum tot de NAVO:
wie had dat zelfs twaalf jaar geleden voor mogelijk gehouden? Er zijn andere
beelden: een demonstratie vier jaar geleden voor het stadhuis in Vilnius.
Ik kom dat stadhuis uit, na een vergadering van de NAVO-assemblee. NATO en
demonstraties: de reflex van de jaren zeventig en tachtig kwam plotseling
weer op. Maar ik vergis mij: de spandoeken en de kreten roepen het tegengestelde
uit: "NATO is cool! We want in!" Historische momenten uit een land waarvan
eenderde van de bevolking door de voormalige Sovjetbezetter naar Siberië
is gedeporteerd. En vorig jaar in Boekarest, in dat overdimensionale cultuurpaleis,
dat voor een eeuwigheid de onoverwinnelijkheid van de communisten in steen
en marmer moest bevestigen, ooit getooid met alleen maar rode vlaggen en beelden
van hamer en sikkel, en nu de vlaggen van Vaticaanstad, Bulgarije en de NATO.
Tezelfdertijd herbergde het de bezoekende paus, de vergaderende NAVO-assemblee
en de ontvangende ex-koning, nu premier, Simeon van Saksen Coburg. De scheppers
van dat paleis zullen het zich wel anders hebben voorgesteld voor het Europa
van het begin van de 21ste eeuw.Dankbaar begroet mijn fractie daarom de toetreding van de zeven nieuwe
leden als een volgende stap in de heling van Europa. Wij onderstrepen de algehele
ontspanning die deze toetreding mogelijk maakt. De aanhouders hebben het gered.
Dat was, zeker als wij de gigantische strategische betekenis van het Balticum
bekijken, niet altijd voor de hand liggend en dat was het evenmin als wij
de kritiek in ons eigen land wegen. Vijf jaar geleden moesten wij stelling
nemen tegen standpunten als die van onze ambassadeur in Moskou en de toenmalige
VVD-leider, tegen zijn eigen minister van BUZA in, dat dit soort uitbreidingen
onnodige provocaties waren van de Russische Federatie. Hoe ziet de regering
dat nu?Toch zijn er ook vragen te stellen, zorgen te uiten bij dit verdrag. Naast
wat in de Tweede Kamer is gezegd, voor ons een viertal. De zorgen van Bolkestein
mochten vijf jaar geleden overdreven zijn, ik weet niet of de huidige plannen
van de VS – als zij waar zijn – om eigen bases te vestigen in
de toetredingslanden van 1997 en in die van nu, zo wijs zijn. Angst is een
slechte raadgever in relatie met Rusland, maar onnodige provocatie moet ook
vermeden worden. Wij denken dat er allereerst enorm moet worden geïnvesteerd
om Rusland zoveel mogelijk te betrekken bij de Atlantische waardegemeenschap,
ook door intensivering van de relatie met de EU. Wij sluiten uiteraard de
wenselijkheid van bases tegen het terrorisme niet uit, maar dan toch graag
in het kader van een samenhangend beleid ten aanzien van Rusland,
dat wij in die strijd als bondgenoot moeten houden. Het zou ook voor Nederland
goed zijn, als wij aan de verhouding met Rusland meer aandacht zouden schenken
en aan de verhouding met de Oekraïne. Wij, Europa, de westerse wereld,
hebben alle baat bij een geciviliseerd, in de diepe betekenis van het woord,
op onze waarden aanspreekbaar, open en welvarend Rusland. Maar ook de onzekerheid
over de richting die de Oekraïne kan gaan inslaan, onderstreept dat de
kaarten in Europa en verder oostwaarts nog lang niet definitief getekend zijn;
en dat op een moment, dat de situatie in de Centraal-Aziatische republieken
met het jaar verslechtert. Ik verwijs voor deze ontwikkelingen en de perspectieven
naar het artikel van ambassadeur Hoekema in de Internationale Spectator van
januari van dit jaar waarin hij de collectieve defensie ziet uitgroeien tot
een systeem van coöperatieve veiligheid.Atlantische waardegemeenschap, zeiden wij, maar dat roept ook meteen de
grenzen op van het NAVO-gebied. Wij zien dat vele landen in de wachtkamer
zitten, zichzelf uitnodigen of uitgenodigd zijn. Maar mogen wij er nog eens
aan herinneren, hoe kritisch – en terecht – wij indertijd hebben
gekeken naar het toetredingsproces van een land als Spanje? Hoe belangrijk
dat land ook strategisch gezien was, er kon geen sprake van zijn dat dit onder
het Franco-regime deel uitmaakte van de NATO. Maar wij zien nu allerlei druk
om landen als Azerbeidzjan of Georgië steeds intensiever bij het bondgenootschap
te betrekken. We kunnen zoveel Amerikaanse bronnen citeren, die stellen dat
er een onevenwichtigheid dreigt tussen de prioriteit van de strijd tegen het
terrorisme en de strijd voor democratie, mensenrechten en vrijheid. Ik ben
zelf bepaald Atlanticus, en ik heb daarvan ook in recente publicaties getuigd,
maar de grenzen van het Atlantisch Bondgenootschap houden voor mij op, waar
de dragende waarden van het Westen ook ophouden. Kan de regering onze terughoudendheid
delen, en is het niet hoog tijd voor een "wider NATO"-beleid parallel aan
het "wider Europe"-beleid?Ons derde punt is meer militair-technisch van aard. Zesentwintig landen
gaan nu deel uitmaken van de verdragorganisatie. Wij kennen de zeer tekortschietende
rendementen van onze Europese defensie-inspanning; 15 eurocent op een dollar,
zeggen sommigen. De toetreding van deze zeven bovenop de vorige toetreders
creëert een NAVO van zesentwintig landen, vooral landjes. Dat alleen
al maakt een taakverdeling en specialisatie onvermijdelijk. Is het waar, dat
er in een land als Slowakije een paar duizend luchtmachtmilitairen ingezet
zijn om vier à vijf straaljagers in de lucht te houden? Zesentwintig
lidstaten maken niet alleen de besluitvorming – bij consensus! –
wel heel ingewikkeld; dat totaal maakt ook specialisatie voor de nieuwe en
de oude leden onvermijdelijk. Hoe ziet de regering deze consequentie van de
uitbreiding?Ons vierde, laatste en belangrijkste punt gaat ver uit boven het militair-technische.
Het gaat in wezen om de vraag hoe de nieuwe lidstaten omgaan met hun eigen
verleden. Zeker, daar zitten ook gewone militaire aspecten aan vast, met name
ter zake van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Binnenkort verschijnt
een moedige studie van het Romanian Institute for Recent History, een soort
RIOD, over hoe gebrekkig het communistische tijdperk is afgesloten. Moedig,
omdat, zoals wordt aangetoond, sleutelfiguren van de Securitate tot in dit
decennium invloed konden en kunnen uitoefenen, misschien zelfs een bepalende,
ter zake van de politieke machtsverhoudingen. Van de 24 kilometer –
vierentwintig kilometer! – persoonlijke dossiers van de Roemenen die
door deze dienst zijn aangelegd, zijn ettelijke tienduizenden, zo niet honderdduizenden
dossiers zoek, en dus zijn in die orde van grootte Roemeense staatsburgers
voorwerp van chantage en belastering. Vorige week nog werd in Tsjechië
duidelijk, dat voormalige leden van de inlichtingendiensten nog steeds politici
en medeburgers chanteren. Het kan niet zo zijn, dat juist de toetreding tot
de NATO de positie van de voormalige vervolgers van hun landgenoten zal beschermen
of zelfs versterken. Het is al zo velen in Centraal- en Oost-Europa een doorn
in het oog, dat de wachttorens en regenjassen van weleer voor vele voormalige
agenten vervangen zijn door BMW's en maatpakken, terwijl de meerderheid van
de bevolking, met name gepensioneerden, er juist slechter aan toe is dan vroeger.
Het is velen in West en Oost een ergernis, dat de oude nomenclatuur op zoveel
plaatsen de macht heeft hernomen. Het niet echt afrekenen met het verschrikkelijke
verleden van collaboratie en onderdrukking, van vervolging en martelaarschap
zal een generatielange hypotheek leggen op samenlevingen en cultuur van de
nieuwe toetreders, tenzij zij, wat wij die volkeren van harte gunnen en waartoe
zij ook in staat zijn, met dat verleden in het reine weten te komen. De zucht
naar normalisatie is begrijpelijk, maar "waarheid en verzoening" zijn niet
alleen voor landen als Zuid-Afrika en Chili noodzakelijke recepten voor heling
en een echt nieuw begin. De geschiedenis van Europa in de twintigste eeuw
zal voor altijd getekend zijn door het litteken van wat onder nazistische
en fascistische onderdrukking is gebeurd en het is noodzakelijk dat daarvoor
"Vergangenheitsbewaeltigung" in het Europa van na de Tweede Wereldoorlog heeft
plaatsgevonden. Wat er in het communistisch tijdvak heeft plaatsgevonden,
is echter minstens van eenzelfde orde van gruwelijkheid en mensenverachting.
Dat is het andere, onverwijderbare litteken op het gelaat van Europa.Theoretische beschouwingen? Wij vragen allereerst van de Nederlandse regering
en de "oude" NAVO-leden een zeer strikt beleid ten aanzien van de positie
krijgsmacht-civiel bestuur in die landen en met name alle inzet om aan misbruik
van de kennis en invloed van de voormalige veiligheids- en inlichtingendiensten
paal en perk te stellen. Ik erken dat men op de goede weg is, maar er moet
nog veel gebeuren. Wij vragen dat in onze contacten duidelijk wordt gemaakt
dat wij weet hebben van dat verleden van vervolging en onderdrukking. Wij
vragen – daar waar aangelegen en verzocht – steun voor initiatieven
van die eigen "Vergangenheitsbewaeltigung". Hoe zit het, vragen wij aan de
regering, met die garanties rond misbruik van de positie van "de diensten"?
Ziet de regering ook de noodzaak van voortzetting, misschien intensivering
van haar beleid tot versterking van het maatschappelijk middenveld in het
algemeen en misschien tot samenwerking met en steun aan initiatieven en instituten
die een rol kunnen spelen in dat proces van waarheid en verzoening? Onze fractie zal de toetreding van zeven nieuwe leden van harte ondersteunen,
maar wij zien tezelfdertijd met grote belangstelling de antwoorden van de
regering tegemoet.De heer Pormes (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ook mijn fractie heet de minister van harte welkom.
Ik sluit mij aan bij de wijze en kritische opmerkingen van de voorzitter van
onze commissie over de behandeling van deze goedkeuringswet.Bij de NAVO-top in Praag vloeiden letterlijk emotietranen. Ik heb geprobeerd
mij daar een voorstelling van te maken. Volgens mij zijn de regeringsleiders,
generaals en admiraals elkaar huilend in de armen gevallen. Dit is toch een
heel emotioneel tafereel. Ontroerender kan het niet en ik ben blij dat wij
de verdediging van het bondgenootschappelijk grondgebied aan hen kunnen toevertrouwen.Leek de NAVO aan het begin van de jaren negentig grotendeels overbodig
en op zoek naar een nieuwe missie, aan het einde van dat decennium leek de
organisatie een wedergeboorte te hebben ondergaan. Na de diepe crisis over
Bosnië kwam de gezamenlijke actie in de Balkan in 1995 en 1999. Onder
leiding van Washington breidde de NAVO zich uit naar het oosten. Dit was overigens
onderdeel van een vaag omschreven beleid om in de post-koude oorlog vrede
te waarborgen.Aan de andere kant liep de NAVO het risico Moskou tegen zich in het harnas
te jagen en angst en achterdocht te zaaien over de toekomstige taken en ambities
door landen op te nemen die tijdens de koude oorlog met de Sovjet Unie geallieerd
waren geweest en aan Rusland grensden.Het besluit de Tsjechische Republiek, Hongarije en Polen uit te nodigen
om toe te treden tot het bondgenootschap dat tijdens de NAVO-top in Madrid
in 1997 werd aangenomen, werd zowel geprezen als een stap om de veiligheid
van het continent te vergroten als verguisd als een poging om nieuwe scheidslijnen
in Europa te trekken.Het probleem Rusland lijkt opgelost te zijn nu de minister van Buitenlandse
Zaken Ivanov vorige week op bezoek in München, duidelijk heeft gemaakt
geen bezwaar te maken tegen uitbreiding. Rusland heeft de ambitie om samen
te werken, niet om lid te worden van de NAVO noch van de Europese Unie. Rusland
streeft naar samenwerking met de Europese Unie, NAVO, OVSE en de Verenigde
Staten om op die wijze de veiligheid wereldwijd te garanderen.Over de achtergronden van de uitbreiding naar het oosten is veel geschreven
en dat het vooral ging om een Amerikaans belang, is ook geen geheim. De Europeanen
gingen akkoord om de VS te vriend te houden, de Atlantische band te versterken
en omdat het hen niets zou kosten.In Europa is ook weinig debat gevoerd. Toen minister Van Mierlo werd gevraagd
of wij daarover niet eens moesten discussiëren, was het antwoord: die
trein heeft het station al verlaten. Dit gold toen en dit geldt nog steeds.De NAVO is met opzet vaag over de criteria voor uitbreiding. Officieel
is het standpunt dat de NAVO "will decide by consensus whether to invite each
member to join according to the judgement of whether doing so will contribute
to security and stability in the North Atlantic area at the time such a decision
is made". Vager kan het niet. Om het toch enigszins in de pas te laten lopen,
is tijdens de top in Washington het Membership Action Plan (MAP) in het leven
geroepen. Dit plan geeft geen garanties over toekomstig lidmaatschap, en is
ook geen checklist van voorwaarden waaraan de geïnteresseerde landen
moeten voldoen. Net als het "partnership for peace programme" van de NAVO
is het MAP gebaseerd op zelfdifferentiatie. De deelnemende landen mogen zelf
bepalen welke elementen van het programma het beste passen bij de nationale
omstandigheden en prioriteiten. De NAVO houdt de voortgang die de aspirant-leden
al dan niet maken, in de gaten, en geeft politiek en technisch advies. Een
keer per jaar, in het voorjaar, worden de verrichtingen van de landen in de
Noord-Atlantische Raad geëvalueerd. In dit plan staan zaken genoemd als
mensenrechten; het oplossen van etnische of externe conflicten met vreedzame
middelen; het land moet op weg zijn naar stabiliteit en welvaart; de regering
moet principes van vrije markt, sociale gerechtigheid en een schoon milieu
naleven; democratische civiele controle op de strijdkrachten; hervorming van
de strijdkrachten; vertrouwelijke behandeling van gevoelige informatie moet
zijn gegarandeerd.Het rapport van het Centre for European Security Studies, getiteld Organising
national defences for NATO membership, gaat in op de vraag in welke mate de
MAP-landen klaar zijn voor het lidmaatschap. Een van de belangrijke conclusies
van de CESS-studie is dat verwaarlozing van human capital en expertise, en
de onwil om daarin te investeren, de voornaamste redenen zijn voor de vele
jaren die verloren zijn gegaan bij de defensiehervormingen. Herschikking van
personeel en herstructurering van organisaties en strijdkrachten hebben niets
gedaan aan de veel te grote pool van mankracht die niet gekwalificeerd is
en ongelofelijk topzwaar in de hogere rangen; noch aan de volkomen onrealistische
planning van voornamelijk holle strijdkrachten; noch aan de noodzakelijke
mentaliteitsverandering en reorganisatie van civiele en militaire verantwoordelijkheden.Er is het laatste jaar terecht veel veranderd, maar wij weten niet precies
wat de stand van zaken is. Dat komt natuurlijk vanwege de vele vertrouwelijke
stukken. Om 19.30 uur hebben wij overigens ook zo'n pakket aan vertrouwelijk
informatie gekregen. Het is ons onmogelijk om dat tussen 19.30 uur en 21.00
uur goed door te lezen, terwijl er een fractievergadering staat gepland. Zo
kan het niet. Mijn fractie is van mening dat tenminste de Tweede Kamer optimaal
geïnformeerd moet worden. Het is onvoldoende, deze uitsluitend zoet te
houden met het vertrouwelijk informeren van de commissie. Dit gebeurt te vaak
en veelal onnodig. Als ik de eerste pagina's van die stukken lees, vraag ik
mij af wat daar nu zo vertrouwelijk aan is. Dit moet echt op een andere manier
worden aangepakt.Het Protocol behoeft ingevolge artikel 91 van de Grondwet de goedkeuring
van de Staten-Generaal, alvorens het Koninkrijk aan het Protocol kan worden
gebonden. Als dit zo is geregeld, moeten wij dit ook goed doen. Het moet geen
formaliteit en wassen neus zijn. Wij moeten de minister niet vertrouwen op
wat hij zegt, wij moeten kunnen controleren dat wat hij zegt
correct is. Mijn fractie spreekt haar zorgen hierover uit. Een ander probleem
dat uit de discussie aan de overzijde zichtbaar is geworden, is de grote zorg,
ook bij het kabinet, over de betrouwbaarheid van de veiligheidsdiensten; kennelijk
is daarvoor aanleiding op basis van de rapporten. Dit moet worden bezien in
het licht van de ongetemde corruptie en de slechte financiële staat van
verschillende toetredende landen.In welke mate zijn de landen gereed op het terrein van goed bestuur? Zijn
zij in staat een transparant defensiebeleid te ontwikkelen en begrotingsdiscipline
op te brengen? Kunnen zij de verzekering geven dat zij in de toekomst een
betaalbaar, passend en sociaal acceptabel defensiebeleid zullen voeren? De
NAVO zal hen onderwerpen aan de discipline van de verdragsorganisatie oftewel
het "defense review process". Wat zijn dan de gevolgen als wij na een jaar
constateren dat er geen veranderingen tot stand zijn gebracht? Mag ik de regering
in dit verband vragen naar de evaluatie van Tsjechië, Polen en Hongarije?
Ook bij de toetreding van deze landen werden vele tekorten geconstateerd en
vele toezeggingen gedaan. Hoe staat het ermee, wordt de Kamer hierover nog
geïnformeerd? In dit verband zal ik een voorbeeld geven. Tsjechië
en Polen spenderen een groot deel van het voor investeringen beschikbare geld
aan materieel dat moeilijk inpasbaar is in de gezamenlijke militaire NAVO-organisatie.
De modernisering van de Russische MIG-29-gevechtsvliegtuigen van de Poolse
luchtmacht is in dit verband een teken aan de wand. Wat vindt de minister
van deze ontwikkeling?Met betrekking tot de militaire capaciteiten kan ik kort zijn. Alle landen
hebben last van gebrek aan middelen en van de erfenis van achterhaalde wapens
en systemen. De omvang van de strijdkrachten varieert echter enorm, net als
de kwaliteit die verwacht kan worden van de verschillende landen. Waarom is
er niet voor gekozen dat de kandidaten hun huidige inspanning voortzetten?
Waarom worden de landen niet uitgenodigd, nadat de geplande maatregelen zijn
uitgevoerd? Dit is voor de landen die zo snel mogelijk willen toetreden verre
van ideaal, maar het is beter dan een algeheel uitstel. Het zou logisch zijn
de landen aan te moedigen het juiste pad te volgen en ze een concreet perspectief
te bieden met zo'n toezegging.Voor mijn fractie is een veel belangrijker vraag wat de uitbreidingskwestie
voor invloed heeft op het algemene proces van consolidering van democratische
en economische hervormingen en van de stabilisering van de veiligheid in Europa.
De NAVO lijkt te verworden tot een politieke, overzeesachtige organisatie,
weliswaar met een duidelijke missie, maar met een defensie-uitgave van ongeveer
500 mld dollar. De NAVO-lidstaten moeten toch erkennen dat het bij de uitbreiding
gaat om een vergroting van de veiligheidsgemeenschap en om een zone van stabiliteit.
De militaire middelen moeten dienovereenkomstig worden georganiseerd, rekeninghoudend
met dreigementen van buiten Europa. Over wat voor dreigingen spreken wij dan,
behalve het internationaal terrorisme dat al zo vaak wordt genoemd? Hoe groot
is de zone van stabiliteit? Waar trekken wij de grens?Mijn fractie heeft een andere benadering van veiligheid. Het inzetten
van militaire middelen krijgt hierin geen prominente plaats, laat staan het
preventief gebruik van geweld. Wij opteren voor het uitputten van alle vreedzame
middelen van crisismanagement, van preventieve diplomatie tot economische
sancties, vooraleer tot het gebruik van geweld over te gaan. Een dergelijke
aanpak sluit aan op het veiligheidsbeleid van de Europese Unie op lange termijn.
Dat beleid is gericht op conflictpreventie door dialoog, samenwerking en partnerschap.
Deze brede benadering van veiligheid komt bijvoorbeeld duidelijk naar voren
in het EU programme for the Prevention of Violent Conflict, dat is goedgekeurd
door de Europese Raad. Een gestage uitbreiding van de NAVO roept tenslotte
vragen op over de verhouding tussen de meer en meer op conflictpreventie en
-beheersing gerichte NAVO en het zich langs dezelfde lijnen ontwikkelende
Europese veiligheids- en defensiebeleid. Het ongetwijfeld moeizame zoeken
naar consensus over de toetreding van nieuwe NAVO-lidstaten heeft onvermijdelijk
een uitwerking op de voortgang van een gemeenschappelijk Europees veiligheidsbeleid.
Daarbij denk ik aan de realisatie van de snellereactiemacht van 60.000 man.Ik heb begrepen dat het kabinet van mening is dat wij de komende drie
à vier jaar geen nieuwe landen meer moeten toelaten. Die periode moet
dan worden benut om het materieel en de manschappen beter inzetbaar te maken
en vooral intern orde op zaken te brengen. Wat betekent dit nu? Is de nood
zo hoog? Als er aanleiding is om geen nieuwe landen toe te laten, waarom is
dan niet eerder een pas op de plaats gemaakt? Hoe gaan wij om met de landen
die min of meer hadden gerekend op toetreding, maar vroegtijdig zijn afgevallen?
Krijgen ze geen herkansing? Mogelijk is mijn informatie onjuist; ik heb haar
ontleend aan een bericht van het ANP, dat de minister op 1 of 2 december heeft
geciteerd.De bewindsman heeft gekozen voor een collectieve goedkeuringswet en niet
voor een goedkeuringswet voor elk toetredend land afzonderlijk. Wij vinden
dit lastig, omdat hierdoor in onvoldoende mate een afzonderlijk oordeel kan
worden gegeven.Volgend jaar zullen wij uitvoerig debatteren met de minister over de NAVO.
Uitbreiding ervan zal er volgens mijn fractie toe leiden dat de VS, nog meer
dan in het verleden, hun eigen weg zoeken en dat Europese lidstaten free-ridergedrag
zullen vertonen. Een fundamenteel debat over de rol van de NAVO is dan ook
wenselijk.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Het overgrote deel van het verhaal van de heer Pormes doet mij vermoeden
dat de fractie van GroenLinks de wens van een aantal Europese landen wil honoreren
om lid te worden van de NAVO. Aan het eind van zijn betoog komt er echter
een merkwaardige draai. Daaruit blijkt volgens mij dat de fractie van GroenLinks
niet zozeer tegen de uitbreiding is, als wel gewoon tegen de NAVO. Klopt die
waarneming? Het zou mij zeer verbazen. Ik heb namelijk begrepen dat de fractie
van GroenLinks de afgelopen jaren in een aantal gevallen daadwerkelijk steun
heeft gegeven aan bepaalde crisisbeheersingsoperaties waarin de NAVO participeerde.
Het politieke signaal is nu zeer onhelder.De heer Pormes (GroenLinks):Misschien kan ik het duidelijker maken. Wij hebben bijvoorbeeld
ook een helder standpunt tegenover de Eerste Kamer. Wij vinden namelijk dat
zij opgeheven dient te worden. Wij zijn heel kritisch en vinden dat de strategie
en doelstellingen van de NAVO de afgelopen jaren behoorlijk zijn gewijzigd.
Wij vinden dan ook dat er een hernieuwd debat moet plaatsvinden over het nut
en de noodzaak van de NAVO.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Als die analogie klopt, dan zou mijn conclusie zijn dat u ermee akkoord
gaat dat de wens van andere landen wordt gehonoreerd zo lang de NAVO bestaat.De heer Pormes (GroenLinks):Wij gaan niet akkoord zo lang de NAVO bestaat, maar wij zullen de NAVO
kritisch volgen zo lang wij lid zijn. Net zoals nu met de uitbreiding, zullen
wij onze eigen afweging blijven maken.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):En die is? Ik vraag dat voor alle duidelijkheid, want u hebt het niet
met zoveel woorden gezegd.De heer Pormes (GroenLinks):Ik wil het nog wel explicieter maken: op dit moment zien wij geen reden
om akkoord te gaan met deze goedkeuringswet.De heer Kox (SP):Voorzitter. Namens de SP-fractie heet ik de nieuwe minister van Buitenlandse
Zaken hartelijk welkom. Wij kunnen hem vandaag begroeten in de senaat omdat
wij de oude minister van Buitenlandse Zaken hebben kunnen doorschuiven naar
het Noord-Atlantisch bondgenootschap. Als de senaat vanavond "ja" zegt zal
de NAVO volgend jaar worden uitgebreid met zeven nieuwe lidstaten, mits alle
andere lidstaten natuurlijk eveneens "ja" zeggen. Dat betekent dat het verdragsgebied
zal reiken van de Grote Oceaan tot de Zwarte Zee. Alleen Rusland ontbreekt
om het bondgenootschap werkelijk wereldbolomspannend te laten zijn. Volgens
mij was er nog nooit zo'n grote militaire macht op aard en nog nooit was een
Nederlander zo machtig als Jaap de Hoop Scheffer gaat worden. Zelfs de heer
Luns heeft dat in zijn gloriedagen niet bereikt. Jaap de Hoop Scheffer valt
daar persoonlijk mee te feliciteren – en dat heb ik ook gedaan –
maar of Nederland en de wereld daar blij mee moeten zijn, waag ik te betwijfelen.Voordat ik daar verder op inga, wil ik een opmerking maken over de procedure.
Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Van Gennip. Het is een beetje
onbeleefd om tegen zeven landen die heel graag lid willen worden van de NAVO,
te zeggen "ja hoor, doe maar". Als je gaat trouwen antwoord je ook niet "ja
hoor, doe maar" als er wordt gevraagd: wat is daarop uw antwoord. Dat gaat
zo niet. Zij hebben naar lidmaatschap gestreefd en dat dient op een goede
wijze bekrachtigd te worden. Daarover dient gedebatteerd te worden, want het
is een verbintenis die je aangaat voor het leven. Ik bedoel dat laatste niet
in de zin van het huwelijk, maar deze verbintenis gaat letterlijk over leven
en dood.De heer Van Gennip (CDA):Er worden weleens, ondanks de snelheid van het jawoord, uit volle overtuiging
spoedhuwelijken gesloten.De heer Kox (SP):Je spreekt dan van moetjes.De heer Van Gennip (CDA):Zelfs dat kunnen heel goede huwelijken zijn. Hier was niet de kracht van
het jawoord, maar het tempo van het jawoord aan de orde. Aan de kracht heeft
dat wat mijn fractie betreft niets afgedaan.De heer Kox (SP):Ik had het ook voor de nieuwe lidstaten fijn gevonden als wij daarover
volgens de normale procedure hadden kunnen spreken. Als nieuwe minister kun
je niet alles direct goed doen, maar ik had het ook iets beleefder gevonden
als wij wat eerder dan een minuut geleden de stukken voor vanavond hadden
gekregen. Op de envelop staat "strikt vertrouwelijk" en "teruggeven na afloop",
dus ik kan er ook niet uit voorlezen. Ik heb deze stukken trouwens helemaal
niet kunnen lezen. Stel dat er iets belangrijks in staat, dan kan ik daar
niet over spreken. Ik vind niet dat dit kan. Ik stel daarom voor – en
volgens mij voorziet de agenda daar ook in – dat wij niet eerder dan
morgen stemmen over dit voorstel, want ik vind dat ik op zijn minst de kans
moet krijgen om de stukken die de minister ons heeft toegestuurd, door te
nemen. Misschien staat er namelijk iets in dat zin heeft. Als de minister
direct kan zeggen "u hoeft het niet te lezen want er staat absoluut niets
verstandigs in" dan had hij ze ons ook niet hoeven toesturen. Op deze manier
kan het alleen niet. Ik begrijp dat de stukken ingaan op de vraag hoe het
er voorstaat in al die landen. Als je verdragen serieus moet nemen, dan dienen
wij ook serieus de kans te krijgen om dit tot ons te nemen.De heer Van Gennip (CDA):Ik denk dat hier een kleine opheldering op zijn plaats is. De ministers
zijn uiteraard uitstekend in staat om zichzelf te verdedigen, maar het feit
dat deze stukken er nog gekomen zijn, is te wijten of te danken – het
ligt eraan hoe u het wilt interpreteren – aan mijn verzoek van hedenochtend.De heer Kox (SP):Wij weten allang dat de Eerste Kamer zonder de heer Van Gennip überhaupt
niet kan functioneren. Ik begrijp absoluut niet waarom hij nooit minister
is geworden.Ik heb graag, al is het maar in theorie, de mogelijkheid om morgen nog
een debat hierover te voeren. Als de minister ons uitlegt dat dit allemaal
niets voorstelt, hoor ik het graag.Ik zou uitleggen waarom mijn fractie niet blij is met de voorgestelde
uitbreidingen en waarom zij daar ook niet mee zal instemmen. Het is opmerkelijk
dat het volledige Warschaupact in twee tranches overstapt naar de NAVO. Dit
zal sommige mensen deugd doen; bijzonder is het in ieder geval. Op Rusland
na, hebben wij de hele zaak overgenomen. Wie had zich dat vijftien jaar geleden
kunnen voorstellen? Hoe zal de wereld er over vijftien jaar uitzien? Wij kunnen
ons dat nu niet goed voorstellen. Ik ben er in ieder geval niet gerust op
dat de wereld er goed uitziet als zij militair voor een belangrijk deel wordt
beheerst door de NAVO. Welk toekomstbeeld van de wereld heeft de minister?Het bondgenootschap verplicht de zeven nieuwe leden tot wederzijdse bijstand
indien een van de lidstaten wordt aangevallen, zonodig met behulp van al het
beschikbare militaire geweld. Wij zijn weer verplicht om hen
bijstand te verlenen indien zij worden aangevallen. Je kunt je afvragen waar
je nog zo veel solidariteit tegenkomt in deze steeds individueler wordende
wereld. Als je dit nader bestudeert, vraag je je echter af waarom al die landen
vinden dat zij elkaar moeten beschermen. Waartegen moeten zij zich eigenlijk
beschermen? Kan de minister mij vertellen waardoor Letland, Slovenië,
Bulgarije, Slowakije en de rest worden bedreigd? Wie is de vijand? Deze niet
onbelangrijke vraag stel je toch als je voornemens bent een militair bondgenootschap
aan te gaan?Onlangs was ik als lid van de Nederlandse delegatie bij de parlementaire
assemblee van de NAVO in Orlando. Daar heb ik met name dankzij de Amerikaanse
inbreng vernomen dat er een vijand is: het terrorisme. Als je vraagt om een
nadere omschrijving van de term terrorisme, komt er niet zoveel uit. Het is
namelijk al het dreigende geweld tegen burgers. Op mijn vraag of dit betekende
dat wij de Koude Oorlog met terugwerkende kracht als terrorisme van beide
zijden moesten beschouwen, werd ontkennend geantwoord. Wat terrorisme is,
werd mij niet duidelijk. Ik hoorde wel dat wij ons tegen die vijand moesten
verdedigen en dat de Amerikanen vonden dat de NAVO nog veel groter en sterker
moest worden. Ik hoorde dat trouwens ook toen generaal Meyers ons aan de hand
van zeer spannende videoclips duidelijk maakte hoe snel een oorlog tegenwoordig
kan losbarsten. Hij toonde dit aan de hand van fictieve staten en oproerbewegingen.
Ik hoorde dat hij vond dat de NAVO groter moest worden, besluitvaardiger en
een stuk minder democratisch, want dat ging volgens hem niet zo goed samen.
Sam Pormes heeft hierover al iets gezegd. Kan de minister ook zijn toekomstbeeld
daarop ontvouwen? Krijgen wij een steeds grotere NAVO die steeds minder democratisch
kan zijn? Generaal Meyers zei dat het hem speet, maar dat de tijden voorbij
waren dat dit allemaal democratisch kon worden besloten of zoiets dergelijks.
Ik ben het zeer eens met de uitspraak van de heer Van Gennip dat de uitbreiding
van de NAVO op zijn minst moet ophouden als ondemocratische landen dreigen
te worden geïncorporeerd. Ik herinner de heer Van Gennip er overigens
aan dat Portugal lid van de NAVO is geweest in een periode waarin de regering
niet helemaal in orde was. Blijkbaar kunnen ondemocratische landen allang
lid zijn van de NAVO.Ik doe niet ingewikkeld over onze mening dat de NAVO zichzelf heeft overleefd.
Over haar rol in het verleden kunnen wij uitgebreid discussiëren; ik
wil duidelijk zijn over haar rol in de toekomst. Wij moeten het bondgenootschap
niet uitbreiden, maar opheffen. Is dat erg? Nee, dat is niet erg. Het is fijn,
want het betekent dat de Koude Oorlog die ons allemaal de kop had kunnen kosten,
goed is afgelopen. Dat was bekend in het Oosten en het Westen, in het Noorden
en het Zuiden. Opheffing is helemaal niet erg; het is juist een stap voorwaarts.
Ik begrijp dat deze regering geen plannen in die richting heeft, maar ik begrijp
ook dat wij hier binnenkort inhoudelijk over gaan discussiëren. Het valt
mij op dat er wel Oost-Europese nieuwkomers in de NAVO zijn maar dat de niet-gebonden,
vroeger neutraal genoemde landen blijkbaar helemaal geen aandrang voelen om
zich als nieuw NAVO-lid te melden. Kan de minister mij uitleggen waarom Estland
wél en Zweden beslist geen lid van de nieuwe NAVO wil worden als die
nieuwe NAVO zoals wordt gezegd geheel nieuwe taken in een hele andere wereld
zou hebben? Wat snappen de Esten wel wat de Zweden niet begrijpen? Wat begrijpen
de Bulgaren wél wat in Oostenrijk maar niet helder kan worden? Waarom
zijn de inwoners van Slowakije een stuk slimmer dan de Finnen? Wat is er toch
mis met de Ieren dat zij níet begrijpen wat men in Roemenië wél
begrijpt? Ik begrijp het in ieder geval niet. Als de nieuwe NAVO een grote
betekenis zou hebben voor de wereldvrede enz., zouden toch ook de ongebonden
landen die stap moeten gaan zetten? Het feit dat zij dat niet doen, doet mij
twijfelen of de enige reden om tot de NAVO te willen toetreden, ligt in het
besef dat de zeven nieuwe landen vinden dat zij onder onze veiligheidsparaplu
thuishoren. Is het niet eerlijker om gewoon te zeggen dat zij denken dat de
toegang tot de vleespotten van het westen loopt via de NAVO en dat zij daarom
bereid zijn die prijs te betalen? Is het dan geen erg dure koop? Er moet immers
nog veel gebeuren in die landen om de legers NAVO-geschikt te maken? Dat gaat
erg veel geld kosten. Bestaat er volgens de minister een kans dat er in de nieuwe lidstaten
op kortere of langere termijn weapons of mass destruction gestationeerd gaan
worden? Ik heb nooit in een leger gezeten, dus ik begrijp daarvan niet zoveel,
maar als men dan toch kernbommen heeft, kan ik mij voorstellen dat deze beter
op Volkel weggehaald kunnen worden en in Boekarest worden neergelegd. Dan
liggen zij wat dichter bij een mogelijk doel. Maar is dat niet vreemd in het
kader van de wereldwijde zoektocht naar massavernietigingswapens? Kan het
zo zijn dat wij straks aan de ene kant van de Zwarte Zee wapens neerleggen
terwijl het bezit daarvan in een land aan de andere kant van de Zwarte Zee
tot een oorlog met de NAVO zou kunnen leiden? Kan de minister uitleggen hoe
dat zit: één binnenzee die een wereld van verschil maakt?Kan de minister mij ook nog kort aangeven welke extra bewapeningsverplichtingen
de nieuwe landen in ieder geval moeten aangaan? Wat gaat dat allemaal kosten?
Zonder een schot te lossen, kost het al verschrikkelijk veel mensenlevens.
Als wij alle miljarden die aan bewapening worden uitgegeven, zouden kunnen
inzetten voor de bestrijding honger, ziekten en armoede zouden wij erg veel
mensen in leven kunnen houden.Kan de minister mij ook zeggen of er al een berekening is gemaakt hoe
groot de kansen zijn op conflicten tussen de nieuwe lidstaten en hun buurlanden?
Daar wringt immers nogal wat: deels als resultaat van het Warschaupact en
deels omdat minderheden in het ene en in het andere land wonen.Wat gaat er gebeuren als er zich in de nieuwe lidstaten op niet al te
lange termijn spanningen voordoen die leiden tot conflicten waarbij zelfs
geweld te pas komt? Is dat terrorisme waartegen de NAVO gaat optreden? Wij
hebben ons altijd afzijdig gehouden van de ETA en de IRA omdat wij wel wisten
dat het rampzalige gevolgen zou hebben als wij dat niet zouden doen. Wat nu
als het in Roemenië of Slowakije gaat botsen? Dat zou immers kunnen gebeuren.
Wat doen wij dan?Waarom wordt er eigenlijk nooit een zuidelijk land lid van de NAVO: India,
Brazilië of Zuid-Afrika? Dat zijn toch mooie democratieën. Waarom
zijn die eigenlijk uitgesloten van het lidmaatschap van de NAVO? Omdat zij niet Noord-Atlantisch zijn? Maar hoe Noord-Atlantisch is Roemenië?Ik kan heel duidelijk zijn, ook in de richting van de heer Van Middelkoop.
De SP is tegen de NAVO. Wij willen de NAVO graag opheffen; positiever gezegd:
wij willen de NAVO graag verheffen. Wij willen dat de militaire machten van
deze wereld onder toezicht van de VN komen te staan. Om dat te bereiken, moet
de NAVO in ieder geval niet worden uitgebreid. Ons voorstel is: hef te NAVO
op en begin met het niet toelaten van zeven nieuwe landen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Ik spreek namens de fracties van de ChristenUnie
en de SGP.Voorzitter. Ik kan de verleiding niet weerstaan om te reageren op de woorden
van de heer Kox. Ik hoop dat ik het moment nog zal meemaken waarop de Verenigde
Naties de beschikking krijgen over een echte krijgsmacht, inclusief kernwapens.
Het is vreselijk om dit te moeten zeggen, maar ik weet absoluut zeker dat
als dit gebeurt de SP ook tegen die krijgsmacht grote bezwaren zal hebben.
Ik ben blij dat wij een zodanige VN niet hebben, zodat alle kritiek op de
NAVO en vergelijkbare bondgenootschappen onverkort gedebiteerd kan worden.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik weet dat de heer Van Middelkoop vanwege zijn geloofsovertuiging
niet mag wedden. Als hij dat wel mocht, zou ik hem graag vragen om iets in
te zetten. Ik vind dat hij niet moet voorspellen wat wij in zo'n geval zouden
doen. Wij zijn redelijk consequent geweest. Wij zijn tegen deze NAVO, omdat
die een bedreiging voor de wereldvrede is. Dat wil weer niet zeggen dat wij
er per definitie op tegen zijn om de militaire macht ergens anders onder te
brengen. Ik meen daarom dat de heer Van Middelkoop iets minder stellig moet
zijn en een iets milder standpunt moet innemen. Misschien kunnen wij het later
eens worden. Als hij zich nu met mij tegen deze NAVO uitspreekt, kunnen wij
samen het volgende punt uitwerken.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik bevond mij even in Utopia, mevrouw de voorzitter. Ik meen dat ik er
nu verstandig aan doe de discussie niet voort te zetten, al was het alleen
al vanwege het kleine zinnetje dat de heer Kox uitspraak. Hij zei de NAVO
als een bedreiging voor de wereldvrede te zien. Zelfs een discussie daarover
ambieer ik niet. Maar laat ik ter zake komen.Ook onze fractie heet de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken van harte
welkom. Natuurlijk hadden wij vandaag ook graag met hem gesproken over het
echec van de Europese Raad van het afgelopen weekend. De ironie is dat wij
uitgerekend in het eerste debat met hem aandacht moeten besteden aan de uitbreiding
van het bondgenootschap waarover zijn voorganger over enige tijd de scepter
zal zwaaien. Nogmaals, ik verheug mij in de samenwerking met deze nieuwe minister
van Buitenlandse Zaken. Ik heb daar alle vertrouwen in. Dezer dagen zag ik
in de krant een foto die in Brussel was genomen. Op die foto waren de heren
Bot en Chirac samen te zien. Ik zie de minister van Buitenlandse Zaken nu
knikken. Wat mij opviel was dat de heer Bot sprak en president Chirac aandachtig
luisterde. Toen ik dat zag, mompelde ik: zo zie ik dat graag.Voorzitter. Wij houden ons nu bezig met de tweede uitbreidingstranche
waarbij een zevental landen zal toetreden. Het is al eerder gezegd: deze uitbreidingstranche
heeft aanzienlijk minder politieke beroering gewekt dan de eerste. De eerste
was internationaal spannend, omdat het de vraag was wie wel en wie niet mee
mochten doen. Ik herinner mij dat ik destijds teleurgesteld was dat een land
als Roemenië zich niet mocht aansluiten bij de eerste drie die wel mochten
toetreden. Ook nationaal was die uitbreiding toen een stuk interessanter,
zeg ik met verontschuldiging aan de heren Kox en Pormes. Toen was er in de
Tweede Kamer vitaal verzet onder leiding van de heer Bolkestein. De VVD was
destijds een van de coalitiepartners en dat gaf een apart cachet aan het debat
over de eerste tranche. Dat verzet van de heer Bolkestein had wel enigszins
mijn sympathie. Ik heb dat toen in het debat in de Tweede Kamer laten merken,
maar de werkelijkheid van dit moment gebiedt te zeggen dat het een achterhoedegevecht
was. Dat achterhoedegevecht was ook wel begrijpelijk, want zij vormde een
illustratie van de moeite die velen, mijzelf inbegrepen, hadden met het afscheid
van een NAVO die wij tientallen jaren hadden gekend als een traditionele defensieorganisatie,
een defensiebondgenootschap. Natuurlijk heeft het dat karakter nog altijd,
maar gelukkig is dat op het tweede plan gekomen. Verder gold dat wij te maken
hadden met de overgang naar de aanvaarding van een nieuwe realiteit, te weten
de NAVO als een collectieve veiligheidsorganisatie. Sommige argumenten die
vandaag tegen deze uitbreiding zijn geuit, richten zich tegen de NAVO die
nog nauwelijks bestaat. Die argumenten hebben weinig te maken met de NAVO
die er wel is en die zijn betekenis heeft bewezen. Landen die nu tot de tweede
tranche behoren, willen graag internationale verantwoordelijkheid dragen bij
crisisbeheersingsoperaties waarvan de NAVO de leiding is gaan nemen. De NAVO
is ingrijpend veranderd en in dat licht moeten wij deze uitbreiding beoordelen.
Beter geformuleerd: de term uitbreiding is niet helemaal correct. Het is goed
om, zoals in de stukken staat, te spreken van toetreding.Er doen zich daarbij tal van nieuwe vragen voor. Ik ga die niet allemaal
debiteren. Misschien wordt er nog eens een debat over de NAVO als zodanig
geagendeerd. Ik denk wel aan de verhouding tussen de NAVO aan de ene kant
en de veiligheidspolitieke ambities van de Europese Unie aan de andere. Wellicht
biedt die voor de minister van Buitenlandse Zaken de mogelijkheid om iets
te zeggen over het bijna-akkoord – zo noem ik het – dat op dit
punt kennelijk in Brussel wel bereikt was met betrekking tot de verdere uitwerking
van de defensieorganisatie. Heb ik het goed begrepen dat in elk geval de lijn
niet zou zijn gepasseerd die ook de Nederlandse regering met mijn instemming
heeft getrokken, te weten: er mag geen EU-hoofdkwartier komen? Dan komt er
immers echt een probleem met de NAVO. Er doen zich natuurlijk heel andere
vraagstukken voor, die vanavond al helemaal geen bespreking behoeven, te weten
dat de homogeniteit van het Atlantisch bondgenootschap de laatste jaren ernstig
op de proef wordt gesteld. We hebben immers te maken met een eerste speler,
de VS, onder leiding van George Bush, die hegemonistische doelen kent en het
unilateralisme als instrument daarvoor inzet. Ik hoop dat dat
nog eens verandert. Ook dat maakt het karakter van het Noord-Atlantisch Bondgenootschap
een totaal andere dan in het verleden.Vragen die wel onmiddellijk op ons afkomen, zijn de volgende. Ik begin
met de rol van Eerste en Tweede Kamer bij de besluitvorming, als de NATO Response
Force wordt ingezet. De minister van Defensie zal begrijpen waar ik het over
heb, en dat ík het erover heb. Ik heb het namelijk over de vraag, of
artikel 100 van de Grondwet nog wel voldoet. Sta mij toe in dit debat op te
merken – ik heb het debat in de Tweede Kamer gevolgd – dat ik
het niet al te chique vind van de minister van Defensie als deze aan de Tweede
Kamer, en dus ook aan ons, vraagt om te kijken of er wellicht aanpassingen
nodig zijn. Ik vind dat er ook een constitutionele plicht op het kabinet,
en dus op de minister van Defensie, rust om daarover zelf met gedachten te
komen. We zijn met elkaar immers tot de ontdekking gekomen dat ook het kabinet
belang heeft bij een parlementair draagvlak. Als daaraan iets moet gebeuren,
mag je toch niet tegen de Tweede Kamer zeggen: roept u maar een werkgroep
in het leven, ik denk wel mee. Ik zou het op prijs stellen als het kabinet
wat assertiever was, met de minister van Defensie in de allereerste plaats.
Hij kent zijn belangen daarbij.Een ander vraagstuk dat ook onvermijdelijk op ons afkomt, is wat we hebben
leren kennen als de Bush-doctrine van de preventieve aanval. Daarover is veel
geschamperd, deels niet ten onrechte. Hij had er ook nooit een doctrine van
moeten maken. Maar het leidt geen twijfel, als je een strategische analyse
maakt van de wereld om ons heen, dat vragen als die van de preventieve aanval
wel degelijk ook op ons bordje terechtkomen. De secretaris-generaal van de
VN studeert er al op, de Nederlandse regering heeft al om advies gevraagd,
en ik vraag haar of zij de betekenis van dit soort nieuwe vragen ook voor
ons onderkent.De toetreding van de zeven nieuwe landen is van betrekkelijk geringe betekenis
voor de NAVO als zodanig. Daarbij is het te billijken, zeg ik met enige soepelheid,
dat misschien niet alles helemaal op orde is, een jaar na de besluitvorming
in Praag. Maar dat brengt onze gemeenschappelijke veiligheid niet in gevaar.
Het is dan ook niet zozeer de NAVO die er veel belang bij heeft dat er weer
een zevental landen bijkomt, maar het gaat vooral om het belang van die landen
zelf. Voor die landen is deze toetreding een element in een proces van politieke
en militaire modernisering. Het is goed dat dat plaatsvindt en dat wij daarbij
betrokken zijn. De heer De Hoop Scheffer, de toenmalige minister van Buitenlandse
Zaken, memoreerde in het debat in de Tweede Kamer dat bij de besluitvorming
in Praag, toen de kogel door de kerk was, er emotietranen vloeiden bij een
aantal regeringsleiders van de invités. De heer Pormes schamperde daar
zo-even wat over, maar ik vind dat eerlijk gezegd niet nodig. Dat was namelijk
wel een eerlijk moment, en ik begrijp dat wel. In 1991 ben ik als lid van
een parlementaire delegatie onder leiding van de heer Van Traa op bezoek geweest
in de Baltische staten. Dat was een buitengewoon interessant politiek bezoek.
Die landen hadden zichzelf net onafhankelijk verklaard, maar dat was internationaal
nog niet erkend. De Russische troepen waren nog in het land, en de parlementen
hadden zichzelf op een bijna aandoenlijke wijze gebarricadeerd in Tallinn,
Riga en Vilnius. Wat mij van dat bezoek in elk geval is bijgebleven, is dat
ons toen werd gezegd: u hebt vijf jaar lang te lijden gehad van de bezetting
van de door de Duitsers, maar wij 50 jaar van bezetting door Duitsers en Russen.
De vrijheidsdrang was indrukwekkend. Dan vind ik het zeer bijzonder –
dat is een argument om dit debat zijn betekenis te geven – dat die landen
nu mogen toetreden tot de NAVO, en volgend jaar een aantal daarvan tot de
EU. Het begrip "historische gebeurtenis" is de laatste jaren al zo vaak gevallen,
dat ik daarmee nu voorzichtig zal zijn, maar voor die landen is het dat wel
degelijk.De toetreding is een onderdeel van de opendeur politiek van de NAVO. Er
komen er nog meer. Ik heb uit de debatten in de Tweede Kamer begrepen dat
landen als Bosnië-Herzegovina en Servië-Montenegro ook de ambitie
hebben, toe te treden tot het Partnership for Peace Program, wat in toenemende
mate het voorportaal voor het lidmaatschap van de NAVO is geworden. Ik zou
het op prijs stellen als ik daar een begin van een reflectie van een van de
bewindspersonen, waarschijnlijk de minister van Buitenlandse Zaken, op zou
kunnen krijgen. Eerlijk gezegd, vind ik het curieus dat een land als Bosnië,
dat op dit moment een internationaal protectoraat is en niet meer dan dat,
het uitzicht wordt gegeven op een lidmaatschap van de NAVO. Dat geldt ook
voor Servië en Montenegro, waar nog zoveel interne labiliteit is, waar
de spanningen rond Kosovo nog niet zijn opgelost en waar men nog moeite heeft
om mensen uit te leveren aan het tribunaal. Moet je die al een uitzicht geven
op het lidmaatschap van de NAVO? Het belang van de NAVO is nihil. Laat die
landen eerst maar eens aan hun eigen zaken werken en die op orde brengen,
voordat een stap wordt gezet, zoals met de andere landen. Als de minister
van Buitenlandse Zaken een begin van een antwoord zou willen geven, zou ik
dat op prijs stellen.Het is mij niet helemaal duidelijk waarom de Nederlandse regering voorstander
zou zijn van toetreding van het Balticum en Slovenië tot het CSE-verdrag,
of beter gezegd, het aangepaste CSE-verdrag. Wat is de materiële betekenis
daarvan? Tegen de heer Van Gennip wil ik nog zeggen dat als de Verenigde Staten
bases willen verplaatsen naar de Midden- en Oost-Europese landen, ik het argument
van een mogelijke verontrusting aan Russische zijde op dit moment nauwelijks
meer valide vind. Als het om financiële redenen verstandig is om dat
te doen, moeten zij dat niet nalaten. Ik zou het iets anders vinden als zij
het zouden doen als een soort represaillemaatregel voor de Duitse positie
in de Irak-oorlog. Ik hoop dat ze dat niet zullen doen, zoals dat aanvankelijk
wel het geval leek te zijn.Ten slotte wil ik opmerken dat ik het onzin vind om de stemming uit te
stellen tot morgen, ook al weet ik dat het in het totaal niets uitmaakt. Vanaf
mei kon iedereen weten dat er zogenaamde geclassificeerde stukken waren. Ik
vind het wat raar om de minister van Buitenlandse Zaken te verwijten dat wij
nu geen tijd hebben om ze in te zien, aangezien wij als Kamer zo lang hebben
gewacht om ze ter inzage te krijgen. Laten wij dan ook fair zijn tegen de
minister van Buitenlandse Zaken en gewoon aan het eind van dit debat de zaken
in stemming brengen.De heer Van Gennip (CDA):Zijn wij het ook oneens als het gaat om de behoefte aan
verduidelijking over die eventuele plannen voor verplaatsing of stichting
van bases? Als je dit soort zaken alleen maar zo naakt ziet, roept dat allerlei
vragen op, zoals de vraag of het inderdaad een represaille is voor het niet
meedoen aan de Irak-veldtocht. Dat is mijn zorg. Ik heb geprobeerd aan te
tonen dat het geplaatst moet worden in het veel bredere perspectief van een
veiligheidscoöperatie waarin Rusland ook een plaats heeft.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Zo geformuleerd, vind ik het moeilijk daarmee akkoord te gaan. Dat vooronderstelt
namelijk nog altijd dat je – dat was ook het debat bij de eerste uitbreiding –
pas dan iets mag doen binnen de NAVO of met de NAVO, als je eerst langs Moskou
bent geweest om je af te melden. Laten wij reëel zijn: de Russen zitten
al in Brussel, hebben hun plaats in het NAVO-hoofdkwartier en worden geconsulteerd.
De heren Bush en Poetin zijn meen ik de grootste vrienden van elkaar. Kortom,
het argument van de Russische dreiging is volgens mij nauwelijks meer valide.
Er zullen niet al te veel Russen zijn die zich daar nog in herkennen. Roep
dat dus ook niet op.De heer Van Gennip (CDA):De heer Van Middelkoop heeft gezegd dat hij indertijd een zekere sympathie
had voor het standpunt van de heer Bolkestein. Dat had ik, inhoudelijk in
ieder geval, niet tijdens de behandeling. Ik heb ook gezegd dat wij ons niet
moesten laten afschrikken door de Russische Federatie en zeker aan de Russen
geen vetorecht moeten geven over dit soort zaken. Het is echter iets anders
om iets in een breder en zwaarder perspectief te zien.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Het bezwaar van de heer Bolkestein was destijds – ik zei al dat
ik daar enige sympathie voor had – niet zozeer de Russische dreiging
of een mogelijk veto, maar hij realiseerde zich dat het karakter van de NAVO
als militaire organisatie ingrijpend zou gaan wijzigen – zeker als je
dat vergelijkt met het verleden – als je er zoveel landen aan gaat toevoegen.
Daar had ik wel enige sympathie voor. Ook mij kostte het enige tijd om mij
te realiseren dat wij van een defensieorganisatie zijn overgegaan naar een
collectieve veiligheidsorganisatie, waar je heel andere eisen aan mag en moet
stellen.De heer Hoekzema (VVD):Mevrouw de voorzitter. Allereerst namens de fractie van de VVD een welkom
aan de minister van Buitenlandse Zaken. Wij feliciteren hem met deze benoeming
en wij wensen hem heel veel succes in dit mooie ambt.Ik wil mij graag aansluiten bij de kritische opmerkingen van collega Van
Gennip over de grote haast waarin wij gedrongen zijn. Hierbij echter toch
onze inbreng.Mevrouw de voorzitter. Mijn fractie vindt het een goede zaak dat de scheidslijn
in Europa verdwijnt. Met de toetreding van Polen, Tsjechië en Hongarije
is hiermee een goed begin gemaakt. Wij staan nu voor het besluit om Bulgarije,
Estland, Letland, Litouwen, Roemenië, Slovenië en Slowakije definitief
toe te laten door de ratificering van de daarbij behorende protocollen bij
het Noord-Atlantisch Verdrag. Mijn fractie juicht deze ontwikkeling toe.In de memorie van toelichting constateert de regering dat de zeven toetredende
landen aan de verplichtingen uit het Verdrag van Washington van 4 april 1949
willen en kunnen voldoen en ook aan het politieke acquis. De toetreding bevordert
het definitief verdwijnen van de scheidslijn in Europa en zij bevordert de
stabiliteit in Midden- en Oost-Europa. Mijn fractie stemt dan ook in met de
voorliggende uitbreiding van de NAVO met de zeven genoemde landen.Wij hebben nog een aantal vragen aan de regering. Ook na de toetreding
van de genoemde landen zullen er nog hervormingen in deze nieuwe lidstaten
moeten worden doorgevoerd. Het is daarbij van belang dat erop wordt toegezien
dat deze hervormingen ook daadwerkelijk plaatsvinden. Hoe zijn op dit punt
de resultaten van Polen, Tsjechië en Hongarije na hun toetreding in 1990?
Het is jammer dat, zoals bleek bij de behandeling van het onderhavige wetsvoorstel
in de Tweede Kamer, dat de NATO Defense Planning Review 2002 vertrouwelijk
moest blijven en ook het Report to Council on the Accession Talks betreffende
de nieuwe toetreders. Dat geldt ook voor ons als Eerste-Kamerleden. Wij hebben
vlak voor de vergadering deze vertrouwelijke stukken kort kunnen inzien –
dank daarvoor aan de minister van Buitenlandse Zaken – maar helaas te
kort om een goed beeld te krijgen. Bovendien blijven de stukken vertrouwelijk
en kunnen wij er niet concreet over praten in deze vergadering. In een rapport
van David Price, lid van de House of Commons van Canada, behandeld door hem
in de NAVO-assemblee in Orlando van 7 t/m 11 november jongstleden, las ik
dat redelijk transparant is beschreven dat het niet eenvoudig zal zijn voor
de toetredende landen om tot een goede bijdrage aan de Alliantie te komen.
Dat is begrijpelijk, omdat Letland, Litouwen, Estland en Slovenië uit
het niets een militair apparaat moeten opbouwen, terwijl Bulgarije, Roemenië
en Slowakije de omschakeling moeten maken van een op Sovjetstijl gestructureerde
krijgsmacht naar een NAVO compatibele krijgsmacht. Wij willen de ministers
dan ook vragen of de regering op basis van de ervaringen met Polen, Tsjechië
en Hongarije duidelijk de verwachting en het vertrouwen heeft dat de zeven
nieuwe lidstaten ook na hun toetreding op een grondige wijze hun hervormingstaken
zullen afwerken. Daarnaast wil mijn fractie met betrekking tot de verwachting
dat de lidstaten een bijdrage leveren aan de inspanningen van het bondgenootschap
aan de regering vragen of zij kan aangeven dat de nieuwe lidstaten in de toekomst
een goede militaire bijdrage kunnen leveren.Mijn fractie vindt dat de uitbreiding van 19 naar 26 leden niet de gewenste
versterking van de besluitvorming en de slagvaardigheid van de NAVO mag aantasten.
Ik moet zeggen dat de ervaringen met Polen, Tsjechië en Hongarije in
dezen positief zijn. Ik zie dat de nieuwe toetreders echt een transatlantische
instelling hebben. Toch willen wij graag de zienswijze van de regering op
de consequenties van deze uitbreiding voor de consensus die de NATO-besluitvorming
nu eenmaal vereist.Tot slot wil ik het namens mijn fractie nog hebben over de relatie met
Rusland. Rusland heeft zich bij deze uitbreiding neergelegd. Toch wil ik graag
van de regering horen hoe zij de gevolgen voor de relatie met Rusland
beoordeelt. Immers, een goede relatie met dit grote land blijft van groot
belang voor de stabiliteit in ons werelddeel en is geopolitiek van vitale
betekenis.De heer Pormes (GroenLinks):De heer Hoekzema stelt dat de uitbreiding de stabiliteit in Midden- en
Oost-Europa bevordert. Welke onstabiele situatie ontstaat als die uitbreiding
niet doorgaat?De heer Hoekzema (VVD):In feite wordt dan de tweedeling op ons Europese continent bevestigd en
dat is bepaald geen goede zaak. Het is juist goed als wij deze landen én
via NAVO én daaropvolgend via Europese Unie betrekken bij onze waardegemeenschap.
Het lijkt mij dat wij daarmee een resultaat bereiken dat een stuk stabiliteit
in ons werelddeel garandeert. Dat vind ik een groot goed.De heer Pormes (GroenLinks):Waaruit bestaat die tweedeling dan? Kunt u dat concreet maken?De heer Hoekzema (VVD):Deze landen horen nu nog niet bij onze waardegemeenschap. Alleen dit feit
al houdt een tweedeling in.De heer Pormes (GroenLinks):Met andere woorden: zonder de NAVO kunnen deze landen niet behoren tot
onze waardegemeenschap.De heer Hoekzema (VVD):Zonder de NAVO en de Europese Unie kunnen zij niet behoren tot die waardegemeenschap.De heer Middel (PvdA):Voorzitter. Dit is het eerste debat met de nieuwe minister van Buitenlandse
Zaken.Mijnheer Bot. Namens de sociaal-democratie, en speciaal namens onze fractie
in dit huis, heet ik u van harte welkom. U heeft een fantastische reputatie
als topdiplomaat. Dat betekent niet meteen dat u ook een topminister wordt,
maar wij hopen het wel, voor u, voor het land en voor ons, de oppositie. Dat
wij het met elkaar eens zullen zijn, is niet op voorhand een gegeven, maar
wij verheugen ons op de discussies met u hier. Veel succes!Voorzitter. Een kleine persoonlijke noot. Het is heel leuk dat Henk Kamp
hier als minister van Defensie is. Hij is een persoonlijke vriend en was in
een nog niet zo ver verleden mijn favoriete tegenstander in het vreemdelingendebat.De uitbreiding van de NAVO met zeven lidstaten typeert in feite de paradox
waarin wij verzeild zijn geraakt. De NAVO is van karakter veranderd, maar
eigenlijk ook weer niet. Eerst zijn er drie landen bij gekomen en als alles
goed gaat, komen er nog zeven landen bij. Het zijn landen uit het voormalige
Oostblok, uit de voormalige Sovjet-Unie. Er is zelfs een land bij, Slovenië,
dat voor de val van de muur in 1989 nog helemaal niet bestond. Het is een
gigantische uitbreiding vanuit een heel andere hoek dan wij gewend zijn. Toch
blijft de NAVO hetzelfde, want zij heeft tot doel de vrede en de stabiliteit
te bevorderen. Nooit meer oorlog in Europa, nooit meer oorlog tegen Europa:
dat is de slogan die in dit verband past.Deze paradox zit in zekere zin ook in de Partij van de Arbeid. Ruim 25
jaar geleden besloot het partijcongres van de Partij van de Arbeid op voorstel
van de afdeling Groningen, waar ik toen nogal wat mee te maken had, dat Nederland
zo snel mogelijk uit de NAVO moest. Het tweede kabinet-Den Uyl moest dat regelen.
Hoe het met het tweede kabinet-Den Uyl is gegaan, is bekend. Wij blijven hopen,
maar het is er niet van gekomen. Nederland is dus niet uit de NAVO. Nu praten
wij over diezelfde NAVO, in totaal gewijzigde omstandigheden, als een gegeven.
En toch moet ik zeggen dat ik dat 25 jaar geleden een ontzettend goed congresbesluit
van de PvdA vond, in de context van die tijd. Maar wij moeten eerlijk toegeven:
het is allemaal heel anders geworden. Ik kan niet zeggen hoe het over 25 jaar
zal zijn, net zoals de heer Kox ook niet kan zeggen hoe het over 15 jaar zal
zijn. Maar het geeft wel weer met welke paradox wij allen te maken hebben.Voorzitter. Ik heb twee punten van kritiek naar aanleiding van het voorstel
dat nu voorligt. Ik wil allereerst iets zeggen over de evaluaties van de militaire
bijdragen van Hongarije, Polen en Tsjechië aan de NAVO en het rapport
over de defensie-inspanningen van de zeven kandidaat-lidstaten. Wij kunnen
een heel verhaal houden dat het allemaal anders had gemoeten, maar het blijft
natuurlijk merkwaardig dat wij wel een rapport vertrouwelijk mogen inzien,
maar dat wij met de inhoud van het rapport hier verder niets mogen. Hier,
waar het publieke debat gevoerd wordt en ook gevoerd moet worden. Het blijft
merkwaardig dat wij eigenlijk ook geen conclusies mogen verbinden aan die
vertrouwelijke rapportages. Als gevraagd wordt waarop ik bepaalde conclusies
baseer, mag ik dat vervolgens niet toelichten. Ik heb nadat ik ook die mooie
plastic zak geopend had, die meteen maar weer teruggegeven aan de griffier.
Wij hebben er op deze manier helemaal niets aan.Dit betekent echter niet dat het daarmee een gedane zaak is. De PvdA-fractie
wil de minister vragen, ervoor te zorgen dat dit in de toekomst anders gaat.
Er komen binnenkort meer aanvragen van nieuwe lidstaten. Ik denk aan Macedonië,
Albanië en Kroatië. Het is van belang dat wij weten hoe het gegaan
is met de lidstaten die nu zullen toetreden tot de NAVO. Het is van belang
dat wij de evaluaties die dan gemaakt worden, kunnen gebruiken in de discussie
straks. Ik weet dat de voorganger van de huidige minister, de heer De Hoop
Scheffer, in de Tweede Kamer heeft gezegd dat het niet aan Nederland ligt
dat die vertrouwelijkheid in acht moet worden genomen, maar dat dit de voorschriften
van de NAVO zijn. Het blijft echter vreemd dat een organisatie die pal staat
voor democratie, openheid, transparantie en al die waarden die wij zo aanhangen,
zich op dit punt zo gesloten, bijna op een onbenullige wijze, gedraagt. Als
de minister toch al met ons van mening is dat het eigenlijk niet kan, laat
hij zich dan ook hard maken richting de NAVO en erover spreken met de nieuwe
secretaris-generaal om aan te geven dat dit de volgende keer toch echt anders
moet.Mijn tweede punt van kritiek heeft te maken met het gegeven dat wij nu
moeten besluiten over een toetreden van zeven landen in één
keer. Het is dus één keer zeven in plaats van zeven keer één.
Het is alles of niets. Dat is een beetje merkwaardig. Wij zouden hier toch
liever een beoordeling van alle landen afzonderlijk geven, zodat wij ook nog
even kunnen stilstaan bij de vraag of bepaalde landen op dit moment eigenlijk
wel thuishoren in het bondgenootschap. Ik geef een voorbeeld:
Roemenië, het meest corrupte land van Europa. De heer Van Gennip heeft
daar ook al behartigenswaardige woorden over gesproken. Waarom kunnen wij
nu niet even stilstaan bij dat land? Als wij zouden concluderen dat Roemenië
eigenlijk geen lid zou mogen worden van de NAVO – en ik heb sterk de
neiging om dat te zeggen – dan zou dat volgens dit voorstel betekenen
dat ook die andere zes landen geen lid zouden kunnen worden. Een heel ander
voorbeeld is Litouwen, een land met een president die sterke banden heeft
met de Russische maffia. Wij kunnen dan natuurlijk tegelijkertijd zeggen dat
het parlement in Litouwen in staat is om een commissie in te stellen om ervoor
te zorgen dat daar een eind aan komt en dat die president waarschijnlijk wordt
afgezet. Dat zegt dus ook iets over het democratische gehalte van Litouwen.Kortom, op zichzelf klopt het natuurlijk niet wat wij hier aan het doen
zijn. Wij moeten nu in één keer beslissen over zeven landen.
Er zitten een paar zeer bonafide landen bij – als je die kwalificatie
in dit verband mag gebruiken – maar er zitten ook een paar landen bij
waarvan je zou zeggen: eigenlijk liever niet. Ik hoop dat dit de volgende
keer anders zal gaan, dat wij dan afzonderlijk over landen als Macedonië
en Kroatië kunnen praten.De heer Kox (SP):De heer Middel zegt dat het de volgende keer anders moet. Ik neem aan
dat wij het daar allemaal over eens zijn. Maar waarom moet het dan nu zo?
Hij heeft gezegd: als ik het mocht zeggen, dan wordt Roemenië op dit
moment niet toegelaten en worden andere landen wellicht niet toegelaten. Dan
moet hij dat toch gewoon zeggen? Dan kan hij toch niet zeggen: het ligt nu
eenmaal voor, dus doe ik het maar? Wat is daar het nut van?De heer Middel (PvdA):Het gaat niet zozeer om het nut, het gaat om de systematiek die gevolgd
is. Als je verklaart dat je tegen de toetreding van één lid
bent, dan draag je ook de consequentie voor het feit dat zes andere landen
niet worden toegelaten.De heer Kox (SP):Ik hoorde u zeggen: als het aan mij ligt... Ik neem aan dat u namens uw
fractie spreekt.De heer Middel (PvdA):Gelukkig wel!De heer Kox (SP):Dat komt ook altijd voor in uw club.De heer Middel (PvdA):Nou, dat valt mee.De heer Kox (SP):Soms niet, nu wel.U zegt: als het aan onze fractie lag, zou Roemenië nu niet worden
toegelaten. Hoe kunt u dan besluiten om dat toch te doen? Omdat het een procedure
zou zijn? Dan is de procedure toch ondergeschikt aan uw wens?De heer Middel (PvdA):Als wij hier in de positie zouden verkeren dat wij breedvoerig over elk
afzonderlijk land zouden kunnen spreken en daar afzonderlijke consequenties
en besluitvorming aan zouden kunnen verbinden, dan zou die discussie anders
verlopen dan zij nu verloopt. Je weet nu dat als je het over één
land hebt, je het over het totale voorstel hebt.De heer Kox (SP):U neemt dus ergens een besluit over waar u het uiteindelijk niet mee eens
bent?De heer Middel (PvdA):Zo diep hebben wij er als fractie nog niet over gediscussieerd, maar ik
denk dat mijn fractie het met mij eens is dat het heel prematuur is om Roemenië
nu toe te laten. Omdat wij nu een besluit moeten nemen over zeven landen ineens
en er gelukkig ook landen bij zijn die in een andere positie verkeren, zeggen
wij dat het misschien nog bijtrekt. De heer Van Gennip heeft daar al verstandige
dingen over gezegd. Het opnemen in de NAVO-familie zou ook een positieve invloed
kunnen hebben.Voorzitter. Tot slot plaats ik twee kanttekeningen bij wat woordvoerders
van andere fracties in eerste termijn gezegd hebben. De heer Van Gennip heeft
zeer behartigenswaardige dingen gezegd over Rusland en de Oekraïne. Ik
zal zijn vragen niet herhalen, maar ik vraag de minister alleen nog om nog
even stil te staan bij de positie van die landen. Het is jammer dat de heer
Van Gennip geen minister is geworden. Wij hadden het hem graag gegund, maar
wij gaan daar niet over. Dat geldt overigens ook voor de heer Van Middelkoop.
De heer Van Middelkoop was misschien al minister geweest als hij lid was geweest
van een andere partij. Hij heeft ook enkele behartigenswaardige dingen gezegd
over de positie van Servië, Montenegro en Bosnië-Herzegovina. Ik
zal zijn vragen niet herhalen, maar ik onderstreep wel het belang daarvan.De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-520-530.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl