Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G) en een aantal moties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 613-642

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 12, pagina 613-642

08-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-BToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-GToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 8 oktober 1998)Pagina 642-642
Presentie en opening (donderdag 8 oktober 1998)Pagina 613-613
Noot 1: Schriftelijke antwoorden van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, mede namens de staatssecretaris, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor 1999 (26 200 XIV); Noot 2: Schriftelijke antwoorden van de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor het Grote Steden- en Integratiebeleid op op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor 1999 (26200 VII)Pagina 701-718
Behandeling van: de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (25702, nrs. 158 t/m 195)Pagina 613-613
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G) en een aantal motiesPagina 642-657
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 8 oktober 1988)Pagina 700-700
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G) en een aantal motiesPagina 613-642
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 1999 (26200 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Gemeentefonds voor het jaar 1999 (26200 C); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Provinciefonds voor het jaar 1999 (26200 D)Pagina 657-700

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 155 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar
1999 (26200 XIV);het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds,
afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B);het wetsvoorstel
Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds
voor het jaar 1999 (26200 G),en van:- de motie-Van Ardenne-van der Hoeven/Schreijer-Pierik over een onevenredig
nadeel voor knelgevallen in de varkenshouderij (26200-XIV, nr. 9);- de motie-Waalkens c.s. over een oplossing voor 26 categorieën knelgevallen
in de varkenshouderij (26200-XIV, nr. 10);- de motie-Ter Veer c.s. over voorlichting over bedrijfsbeëindiging
in de varkenshouderij (26200-XIV, nr. 11).(Zie vergadering van 6 oktober 1998.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de bewindslieden
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij op vragen, gesteld in eerste termijn.
Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Apotheker:Mevrouw de voorzitter! De achter ons liggende jaren waren
voor de land- en tuinbouw jaren van grote dynamiek en veel vernieuwing. Het
is mijn overtuiging dat zonder de besluitvaardigheid en het doorzettingsvermogen
van mijn voorganger Van Aartsen, een aantal ontwikkelingen niet in gang zou
zijn gezet op de manier waarop dit nu gebeurd is. Er is, kortom, de afgelopen
jaren een stevige basis gelegd waarop staatssecretaris Faber en ik kunnen
voortbouwen.Mevrouw de voorzitter! De landbouw is een dragende pijler van de plattelandssamenleving
en van de economie. Verschillende landbouwsectoren staan midden in of aan
de vooravond van ingrijpende maatschappelijk gewenste vernieuwingsprocessen.
Het gaat daarbij om een dubbelslag. Het versterken en modernisering van het
agro-ondernemerschap en het dichten van de kloof tussen de inspanning van
de sector en de verwachtingen in de samenleving, bijvoorbeeld ten aanzien
van milieu, dierenwelzijn en volksgezondheid. Dit is overigens – en
ik ben mij daarvan zeer bewust – een hoog ambitieniveau dat niet in
enkele jaren kan worden bereikt.Door de leden Van Ardenne en Geluk zijn dan ook in die richting opmerkingen
gemaakt en vragen gesteld over de financiële middelen die in de komende
jaren beschikbaar zijn voor de bedoelde versterking en herstructurering van
de land- en tuinbouw. Ik heb die nog eens op een rij gezet en ik wil u graag
aangeven dat globaal tot het jaar 2010 tot de volgende opstelling kan worden
gekomen aan middelen in de sector of in de gebieden van de producerende land-
en tuinbouw.Allereerst hebben wij, zoals ik in nota van wijziging aan de Kamer heb
aangegeven, de gelden voor de reconstructie van de zandgebieden opgehoogd
met gelden uit het NMP-3, hetgeen toch een bedrag van ruim 1 mld. vertegenwoordigt.
Van de herstructurering van de varkenshouderij oude gelden is nog een bedrag
beschikbaar van ruim 400 mln. Voor de herstructurering van de glastuinbouw
in nieuwe zin is door deze regering 250 mln. uitgetrokken. Maar ook oude gelden
ten bedrage van ruim 200 mln. zijn nog beschikbaar. Ik wil daaraan nog graag
toevoegen de jaren van het benutten van het stimuleringskader, markt- en concurrentiekracht
en toch ook de vernieuwing van het landelijk gebied van in totaal 1,2 mld.
Ik voeg daaraan het agrarisch landschaps- en natuurbeheer toe omdat dit een
middel is voor inkomensvorming voor de land- en tuinbouw, met een bedrag van
170 mln. Bij elkaar geteld is er een bedrag van ruim 3 mld. beschikbaar, specifiek
voor de land- en tuinbouwsectoren en voor een kwaliteitsimpuls in de producerende
gebieden. Daarbij is nog niet inbegrepen de eventuele bijdragen uit Brusselse
fondsen waarvoor ik mij krachtig zal inzetten en waarvoor ook de nieuwe kaderregeling,
die één verordening zal betekenen om 25% cofinanciering binnen
te halen, de mogelijkheden biedt.Een aantal woordvoerders vroeg aandacht voor inkomensontwikkelingen in
de land- en tuinbouw als zodanig. Mevrouw Van Ardenne deed dat en ook de heer
Poppe die in dat verband verwees naar een onderzoek van het LEI, waaruit zou
blijken dat 40% van de boeren onder het bestaansminimum leeft. Ik deel op
zichzelf de zorg die de heer Poppe uitsprak met betrekking tot de perspectieven
van het gezinsbedrijf. Bij de algemene beschouwingen is door de RPF reeds
aandacht gevraagd voor het aangehaalde LEI-rapport. De minister-president
heeft destijds in zijn reactie een aantal factoren genoemd, waarom de in dat
rapport genoemde cijfers gerelativeerd kunnen en moeten worden. Zo is geen
rekening gehouden met inkomsten van buiten het bedrijf en van andere gezinsleden
en hebben de gebruikte cijfers betrekking op een ongunstig jaar. Ik ben mij
er zeer van bewust dat dit niet wegneemt dat veel boerenbedrijven die zich –
om mevrouw Van Ardenne te citeren – in het peloton bevinden soms incidenteel
en soms structureel moeilijke jaren doormaken. Vandaar ook het belang van
vernieuwing en verbreding van de productie voor de toekomst van de agrarische
sector. Ik kom daarover uitgebreider te spreken.Een belangrijke inbreng zal LNV ook hebben in de komende discussies over
de ruimtelijke inrichting van ons land. Bijna tweederde van Nederland valt
immers onder wat in stedelijke termen wordt aangeduid als groene ruimte en
wat door de bewoners zelf meestal gewoon platteland wordt genoemd. De druk
op de ruimte is enorm. Daarop is door verschillende leden gewezen. Alle creativiteit
en inventiviteit moeten dan ook uit de kast worden gehaald om de verschillende
functies in de groene ruimte blijvend tot hun recht te laten komen. Economische
bedrijvigheid en leefbaarheid, natuur en recreatie, zij zullen allemaal de
ruimte moeten krijgen. Er zijn dus scherpe keuzes nodig. Vanuit het perspectief
van LNV zullen wij nadrukkelijk onze verantwoordelijkheid nemen om mede invulling
te geven aan het streven van het kabinet naar een goede verhouding tussen
economie en ecologie. Hiermee krijgt, ondanks die ruimtedruk, de groene ruimte
ook in de producerende gebieden meer kwaliteit. Ik hecht eraan dat neer te
zetten als een belangrijke extra kans, die moet en kan worden benut! Een groene
kwaliteit die niet zonder een economisch gezonde land- en tuinbouw kan worden
bereikt! Om dit te bereiken stelt het kabinet fors extra middelen beschikbaar.
Ik heb die graag opgesomd.In aanvulling op de genoemde 3 mld. voor de land- en tuinbouw en de producerende
gebieden is immers ruim 2 mld. extra uitgetrokken voor natuur- en natuurontwikkeling.
Extra middelen voor de aanleg van natte natuur, voor grondverwerving en voor
versterking van de kwaliteit van het beleid zijn daarmee beschikbaar. Alles
bij elkaar wordt tot 2010 voor het platteland 5 mld. beschikbaar gesteld ten
behoeve van de door ons beoogde kwaliteitsimpulsen.Aldus, mevrouw de voorzitter, en ik hecht eraan dat zo samen te vatten,
kan de dubbelslag van gezonde sector en ecologische duurzaamheid een drieslag
worden: een vitaal platteland dat ook een dubbele groene kwaliteit kent van
producerende en van niet-producerende gebieden, inclusief de daarbijbehorende
stadsranden en verbindingen tussen de natuurgebieden en de stedelijke omgeving.Zoals aangekondigd in het regeerakkoord zal het kabinet nog dit jaar in
een houtskoolschets de contouren aangeven van de visie op de bedoelde ruimtelijke
economische inrichting van Nederland. Ik kan de heer Waalkens wat dat betreft
geruststellen, dit zal gebeuren vanuit onze verantwoordelijkheid voor de groene
kwaliteit van de leefomgeving. Die verantwoordelijkheid staat niet ter discussie
en wordt ook gedeeld door de andere leden van het kabinet,
getuige het feit dat LNV de leiding heeft gekregen bij het uitwerken van het
programma ruimte en ruimtedruk. LNV zal nadrukkelijk die bijdrage leveren
en ook kunnen leveren in dit perspectief.Immers, keuzes die wij de komende jaren maken rondom verstedelijking en
mobiliteit zijn inderdaad nogal bepalend voor de vraag of wij erin slagen
de vitaliteit van het platteland en de kwaliteit van de groene ruimte te verhogen.
Met nadruk noem ik daarbij ook de kwaliteit van de agrarische cultuurlandschappen,
de ruimte waarvan de boeren zelf voor een belangrijk deel het uiterlijk bepalen,
waarbinnen zij hun brood verdienen en waarvan zij dagelijks gebruik kunnen
maken.Juist deze aspecten zijn voor mijn ministerie belangrijk om een stevige
rol te spelen bij het trekken van de 'dubbele groene kaart' in het nationale
ruimtelijkeordeningsspel, dat samen met andere ministeries wordt gespeeld.
Ik zeg dat ook tegen mevrouw Van Ardenne die expliciet vroeg hoe in dit kader
de positie van LNV moet worden gezien. Bij de uitvoering van de reconstructie
en het regisseren van de reconstructieaanpak rondom de gebieden intensieve
veehouderij zandgebieden bijvoorbeeld kan die sturende en daarmee ook coördinerende
rol duidelijk vorm krijgen. Dit moet geschieden in uitdrukkelijke afstemming
met de provincies. Dat zal kern van mijn beleid zijn. De provincies zullen
de uitwerking ter hand moeten nemen en de gebiedsspecifieke keuzes moeten
maken.Mevrouw de voorzitter! Met het oog op de versterking van de vitaliteit
en de kwaliteit van het landelijk gebied zal ook de plattelandsvernieuwing
in brede zin door dit kabinet van nieuwe impulsen worden voorzien. Onder anderen
mevrouw Vos en de heer Stellingwerf drongen hierop aan.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik wil terugkomen op de nota. Zal daarin ook aandacht worden
besteed aan de grondkostenproblematiek? Of komt de minister daarover nog apart
te spreken?Minister Apotheker:Bedoelt u de houtskoolschets van de nota ruimtelijke ordening?De heer Stellingwerf (RPF):U zette zojuist uiteen dat in die nota aan een aantal aspecten, met name
de hele ruimtelijke problematiek betreffende de verhouding tussen platteland,
stad en landbouw, aandacht wordt besteed. Maar wordt in de nota ook aandacht
besteed aan de grondkostenproblematiek, zoals die door meer woordvoerders
aan de orde is gesteld?Minister Apotheker:In eerste instantie zullen wij het in de houtskoolschets, als voorloper
van de vijfde nota ruimtelijke ordening, over de dubbele groene kaart in Nederland
hebben. De grondprijsproblematiek is een niet onbelangrijke, zeer zware uitvoeringsproblematiek
waarop de staatssecretaris in het kader van haar politieke verantwoordelijk
zeker opmerkingen zal maken.De heer Geluk (VVD):Is de minister niet met ons van mening dat met de investeringen in veel
groen en natuur, waarvan wij natuurlijk ook de noodzaak erkennen, een heel
zware financiële claim wordt getrokken op de toekomst?Minister Apotheker:Daarom is de claim ook financieel gehonoreerd in het regeerakkoord. Daarin
staat klip en klaar dat de ecologische hoofdstructuur wordt veiliggesteld,
dat er extra gelden voor agrarisch natuurbeheer zijn om de verwevenheden ook
op een efficiënte manier vorm te geven.De heer Geluk (VVD):Dat begrijp ik. Maar ook in de toekomst, over tien, vijftien of twintig
jaar, krijg je de kosten van beheer elk jaar voor je kiezen. Die moeten steeds
betaald kunnen worden. Dat kan natuurlijk alleen als wij, zoals nu, een hoogconjunctuur
kennen. Ik hoop dat het zo blijft, maar je moet natuurlijk ook rekening houden
met de toekomst.Minister Apotheker:Het kaartbeeld van de ecologische hoofdstructuur dat binnenkort onder
andere door de provincies wordt afgerond, staat vast. Dat heeft de Nederlandse
samenleving, dat heeft de politiek zo besloten. De financiële instrumentaria,
de beheersings- en kostenaspecten die daarbij een rol spelen, zullen zeker
door de staatssecretaris worden belicht. Maar het kaartbeeld staat voor mij
vast en moet ook uitgangspunt van het beleid zijn en blijven. In het kader
van de verwevenheid met agrarisch natuurbeheer kan een interessante mix en
overgang worden gezocht.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De minister sprak over het gebiedsgericht beleid, onder meer
in relatie tot de houtskoolschets. Ik heb hem in eerste termijn gevraagd of
er sprake zal zijn van samenwerking met het ministerie van Economische Zaken.Minister Apotheker:Op de coördinatie van het plattelandsbeleid in brede zin zal ik nu
nader ingaan.De brede plattelandsvernieuwing kan met instrumenten worden aangescherpt.
Ik noem de stimuleringsregeling vernieuwing landelijk gebied, die daartoe
scherper zal worden ingericht. Behalve op economische concurrentiekracht en
ecologische duurzaamheid zal het plattelandsbeleid zich inderdaad ook richten
op de algehele economische structuur, met name de landbouweconomische structuur,
van de landelijke gebieden in de provincies. Ik merk dit al aan de nota's
van de provincies die hiermee bezig zijn. Het valt mij op dat de provincies
Noord-Brabant en Zeeland in het kader van aansluiting bij ruimtelijke ordening
2030, zelf ook toekomstvisies in die richting maken. Het zal mijn beleid zijn
om het departement van LNV een schakelrol te laten spelen in de uitwerking
van deze gebiedsgerichte, door een democratisch orgaan vastgestelde nota.
Met de middelen van LNV zal het gebiedsgerichte beleid, dat uiteindelijk toch
vanuit het nationale niveau moet worden aangegeven, mede vorm worden gegeven.
Voor het brede plattelandsbeleid – zoals door mij bedoeld en dus ontwikkeld
door gebiedsautoriteiten op regionaal en lokaal niveau, namelijk provincies
of groepen gemeenten met de provincie – is de coördinatie van groot
belang. Ik wil dit graag verduidelijken.In het kader van de coördinatie wil ik twee aspecten onderscheiden,
dus los van het meedoen aan de landelijke discussie over ruimtelijke ordening.
Ik begin met de horizontale coördinatie. Ik wil ervoor waken dat wij
in de valkuil vallen dat wij doen alsof horizontale coördinatie uitsluitend
en voornamelijk op nationaal niveau moet plaatsvinden. Daar is de slag voor
het landelijk gebied in mijn ogen niet te winnen. Het departement
van LNV is met de middelen al voldoende leidend om het grote 'spending department'
voor het landelijk gebied te zijn. Het gaat erom dat de verbreding op regionaal
niveau wordt aangegeven. Daartoe wil ik de provincies en de regio's graag
stimuleren. Ik overweeg om binnen het stimuleringskader een prikkel op te
stellen, zodat provincies in gebieden met hun middelen, met hun apparaat en
met hun planologisch-economische kijk daaraan vorm kunnen geven.Het tweede punt, de verticale coördinatie, sluit daarbij aan en is
wat mij betreft de kern van de coördinatieopgave. Hoe gaat een departement
met middelen en een visie op het landelijk gebied het geld zodanig toesluizen,
dat de aldaar gemaakte plannen tot uitvoering kunnen komen? Het centraal zetten
van de verticale coördinatie past heel goed in het bestuursakkoord nieuwe
stijl dat het Rijk met provincies en gemeenten wil sluiten. De coördinatieaspecten
zullen met name vanuit gemeenten en provincies moeten worden aangedragen.
Via de decentralisaties die de andere departementen al hebben laten gelden –
ik noem bijvoorbeeld de stads- en dorpsvernieuwingsgelden, die vanaf 1985
op regionaal niveau besteed mogen worden – kan bundeling bij de provincies
plaatsvinden. Het departement moet een input in deze benadering verzorgen.
Zo wil ik het coördinatievraagstuk graag oplossen.De heer Poppe (SP):Ik vind het een beetje abstract. Voor plattelandsvernieuwing moet je eerst
de problemen goed geanalyseerd hebben. Op basis daarvan moet je duidelijk
maken wat er dan vernieuwd moet worden. Ik heb het gehad over de armoede op
het platteland. De minister bagatelliseert dat enigszins door te zeggen dat
er ook nog andere inkomsten zijn. Ik hoorde op de radio een reactie van de
plattelandsvrouwen. Er wordt veel bijverdiend omdat het moet.Minister Apotheker:Dat geldt voor 70% van de Nederlandse gezinnen.De heer Poppe (SP):Dat weet ik, maar het heeft ook te maken met de eigen culturele identiteit
van het platteland. De minister moet iets duidelijker zijn over wat hij precies
met vernieuwing bedoelt.Minister Apotheker:Misschien ben ik wel te snel naar de aanpak en de coördinatie gegaan.
Daar werd namelijk nogal scherp naar gevraagd. De cumulatie van problemen
op de droge zandgronden is een voorbeeld aan de hand waarvan wij die voorfase
kunnen bezien. Waar hebben wij het over? Waarom is er een probleem? Daarin
zal het departement zeker leidend en scherp analyserend moeten optreden. Wij
zullen de aspecten moeten verzamelen die ook landelijk opgelost moeten worden,
bijvoorbeeld met aanvullend beleid rondom de nitraatrichtlijn. Wij zullen
discussies moeten voeren over de melkveehouderij. Kan een grotere grondgebondenheid
een bijdrage leveren aan de oplossing van dergelijke gebiedsproblemen? Ik
zeg meteen met de heer Poppe dat het daarmee begint. Ik benadruk dat wij in
het verbreden tot echt vernieuwend beleid de provincies en gemeenten een grote
rol moeten laten spelen. Ik heb daar ervaring mee. De provincies en gemeenten
zijn daar ook mee bezig. Men schrijft het op.De heer Poppe (SP):Ik moet vaststellen dat de minister in het dossier dat hij van zijn voorganger
heeft overgenomen, geen inzichtelijke analyse heeft aangetroffen. Hij moet
er nog mee beginnen. Dat is dus vier jaar stil blijven liggen.Minister Apotheker:In het kader van de reconstructiewet zijn wij de kernargumentaties aan
het omzetten. Welke basiselementen moet zij bevatten om gebieden te kunnen
aanpakken? Dat moet de komende maanden gebeuren.De heer Poppe (SP):Het gaat natuurlijk niet alleen om de reconstructiewet, het gaat ook om
alle andere problemen op het platteland, die het gevolg zijn van intensivering,
schaalvergroting, het EU-landbouwbeleid van de afgelopen twintig jaar. Er
zijn diepgaande problemen. Als 38% van het boerenbedrijfsleven op een houtje
moet bijten, moet je iets doen. Dan moet je bij de mensen beginnen om draagvlak
te krijgen. Dat mis ik een beetje in het verhaal van de minister.Minister Apotheker:Ik sprak over plattelandsvernieuwing in relatie tot een gebiedsgerichte
aanpak. De heer Poppe wordt op zijn wenken bediend met onze beleidsagenda.
Meteen in hoofdstuk 2 staat na het vitale platteland de inkomensvorming bij
de agro-ondernemers centraal. Er wordt aandacht geschonken aan startende ondernemers,
er is aandacht voor ontwikkelingen in de inkomensvorming. Wat is een gezinsbedrijf
en welke typen zijn daarin te onderscheiden? Al dit soort zaken zal zeker
grote aandacht krijgen.De heer Geluk (VVD):Voorzitter! De minister had het over de coördinatie, zowel horizontaal
als verticaal. Dat spreekt mij aan. Horizontaal wil hij het beleid coördineren
en verticaal gaat het over het coördineren van de middelen. Het laatste
baart ons echter wat zorgen. Wij hebben nu allerlei verschillende potten die
benut kunnen worden, maar de integratie tussen de gelden is nogal eens zoek.
Begrijp ik het nu goed dat de minister op dat punt wat meer gaat coördineren?Minister Apotheker:Op Europees gebied is van negen plattelandsregelingen één
regeling gemaakt. Naar analogie daarvan wil ik bij de evaluatie van het stimuleringskader
en andere facetten van het beleid helderheid geven over de manier waarop het
departement middelen toe sluist naar gebieden die actief bezig zijn.De heer Geluk (VVD):Worden daar bijvoorbeeld ook de reconstructie- en herstructureringsplannen
bij betrokken?Minister Apotheker:Die worden er met name bij betrokken, omdat die naast de bestaande middelen
de gestapelde gebieden een extra kans geven om echt met z'n allen aan de slag
te gaan.De heer Geluk (VVD):En hoe zit het dan met natuurontwikkeling waar het meeste geld naartoe
gaat?Minister Apotheker:De categorieën staan als zodanig vast. Er zijn twee hoofdcategorieën
in het regeerakkoord opgenomen, namelijk reconstructie zandgebieden en natuurontwikkeling.
Ik wil die categorieën in stand laten. De verwevenheid
kan zitten bij agrarisch natuurbeheer. Daar kan nog een interessante discussie
over ontstaan, ook met de Kamer.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De aanpak van de minister lijkt een vertrouwenwekkende. In
de praktijk van het leven komt het echter voor dat als er op het niveau van
de regio plannen zijn gemaakt, deze ook nog eens overgenomen moeten worden
door het macrobeleidskader, om het zo maar te zeggen. Wat is de intentie van
deze minister op dit punt? Als er in de regio een plan is ontwikkeld, is het
dat dan ook, wanneer althans is voldaan aan de randvoorwaarden?Minister Apotheker:Ik ben blij dat de heer Poppe hier langs een andere invalshoek al over
is begonnen. De vraag is namelijk hoe je moet beginnen. Je zult er helder
over moeten zijn dat in een bepaald gebied op een gegeven moment taakstellend
moet worden uitgegaan van het totaalbudget van de rijksoverheid voor de komende
jaren, al dan niet op een bepaalde manier gestapeld. Het is mij opgevallen
dat de provincies in toenemende mate gelden in hun begroting voteren voor
plattelandsbeleid. Daarom wil ik hen uitdagen om er gezamenlijk iets van te
maken. Er moet vanaf het begin evenwel helderheid zijn over het taakstellend
financieel kader.De heer Van der Vlies (SGP):Inderdaad, voorzitter! Ik mag aannemen dat de minister ook vooronderstelt
dat als die plannen door de provincies worden gemaakt voor een regio, dit
in volstrekte samenspraak gebeurt met de agrarische sectoren die in het geding
zijn.Minister Apotheker:Er zijn eigenlijk twee hoofdcategorieën bij het verbeteren van het
landelijk gebied. De eerste categorie wordt gevormd door de provinciale besturen
en de gedeputeerden. Toen ik hen ontmoette, heb ik hun deze filosofie ook
voorgehouden. De tweede categorie bestaat uit de op regionaal niveau werkende
sectororganisaties. Er zal een matching moeten komen van de regio-inkleuring
per sector en het provinciaal bestuur dat daarvoor integraal visies en beleid
ontwikkelt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik dacht dat de minister de ambitie had om ook interdepartementaal
te kunnen sturen en in het kabinet afspraken te maken over die sturing. Ik
hoor daar nu niets over terug. Dat lijkt mij evenwel belangrijk, omdat nogal
wat departementen te maken hebben met plattelandsvernieuwing. Ik noem EZ,
VROM, Verkeer en Waterstaat en uiteraard LNV. Ziet de minister kans om die
afstemming te realiseren? Wil hij bevorderen dat centrale wetgeving, als het
om gebiedsgerichte benadering gaat, decentraal wordt toegesneden op de regio?
Op dat punt klemt het op het moment heel vaak, bijvoorbeeld bij de milieuwetgeving.Minister Apotheker:Ik zie het als volgt. Als de gebieden sterk worden gestimuleerd om met
een eerste schets van het financiële kader plannen te maken, en dit vervolgens
ook doen samen met de dienst landelijk gebied van het ministerie en alle mensen
die in de gebieden werkzaam zijn, zullen er in de ogen van de gebiedsautoriteiten
meer aspecten tot project verheven moeten worden. Achttien jaar geleden heb
ik dat ook in het Oost-Groningse meegemaakt met de reconstructie avant la
lettre bij de Gronings-Drentse veenkoloniën. Omdat wij qua uitgaven in
feite de leiding hebben bij de aanpak van het landelijk gebied, stel ik mij
voor dat dan helder is dat dit ministerie zich ontwikkelt tot 'doorvertaler'
naar het rijkskader van de wensen die niet op zijn terrein liggen. Ik kan
mij voorstellen dat er discussies komen over een regiospecifieke invulling
van bepaalde onderdelen van het milieubeleid, als wij het hebben over een
uitgewerkt reconstructieplan. Zo kan ik mij voorstellen dat wij als eerste
ontvanger van een gebiedsplan lezen dat een discussie gevoerd moet worden
over de functie van overblijvende agrarische gebouwen. LNV moet daarover nooit
de zeggenschap willen hebben. Wel moet het de schakelrol willen vervullen
om tegen de collega van VROM te zeggen: bij deze aanpak zou deze discussie
zeer terecht zijn. Met deze twee voorbeelden wil ik de positie van mijn ministerie
bij de uitwerking van plannen naar departementen, die daarop een keer 'ja'
moeten zeggen, willen invullen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Zo had ik de intenties uit de beleidsagenda begrepen. Maar dan is er nog
een financiële component. Ik denk toch dat de minister wat helderder
moet zijn als het gaat om de bedragen die hij voor de komende jaren beschikbaar
heeft voor plattelandsvernieuwing, en datgene wat hij van lagere overheden
verwacht. Hij noemde iets in die richting. Als je almaar heen en weer schuift,
komt de vraag naar voren waar de budgetten blijven en wie verantwoordelijk
is voor wat. Dan weten wij niet waar wij aan toe zijn, zeker de regio's niet.Minister Apotheker:Ik denk dat de eerste voorbeelden heel snel op ons af komen. Vorige week
heb ik een werkbezoek gebracht aan Oost- en Zuid-Nederland, waar ik met vijf
gedeputeerden heb gesproken. Als wij de kern van de reconstructiewet aan de
Kamer aanbieden, zal blijken hoe in 1999 de eerste gebiedsplannen in dat kader
'op het kleed zullen komen'. Dus kunnen wij dan zien welke zaken LNV verder
met andere departementen moet regelen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Maar die gebiedsplannen zijn toch klaar, en daar is toch ook een financiële
vertaling bij?Minister Apotheker:Maar u vroeg, wat LNV gaat doen om die financiële helderheid te geven.
Die helderheid kunnen wij pas geven sinds vrijdag, toen in het kabinet de
'meerjarenfiche' op dit onderdeel beschikbaar is gekomen. Ik ben blij dat
ik tot nu toe de enige bewindsman ben die op zijn onderdeel hier kan melden
dat hij gelden heeft! Laten wij de komende maanden besteden aan het inzichtelijk
maken, hoe dat precies gaat.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik vind dat positief. Maar ik constateer dan wel niet zozeer een maatschappelijk,
als wel een financieel tekort.Minister Apotheker:Ik ga ervan uit dat wij bij de stapeling van de gelden voor de aanpak
van de zandgebieden, met de miljoenen van VROM waar het gaat om specifiek
milieubeleid, een stevig begin kunnen maken met de gecumuleerde problematiek
op de droge zandgronden, en daarin ook de reconstructie vorm kunnen geven
die dient om het andere doel, het nu daadwerkelijk beginnen
met de ecologische hoofdstructuur en de onduidelijke randen daarlangs, concreet
te maken. Ik ben daar optimistisch over, omdat het opgeteld tot 2010 om ruim
3 mld. voor de producerende gebieden gaat.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Maar als het in één of twee gebiedsgerichte plannen al om
6 à 7 mld. gaat, is er toch een heel groot verschil tussen wat u heeft
begroot...Minister Apotheker:Sorry dat ik u onderbreek, maar wij moeten dan in de eerste fase gewoon
helder maken welk rijksgeld wel en niet beschikbaar is. Ik kan ook niet meer
geld aanbieden dan is toegesluisd naar mijn departement.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben het eens met de minister dat de provincies en de organisaties
in de gebieden zelf een uitermate belangrijke rol moeten spelen in de uiteindelijke
vormgeving van die gebiedsgerichte plannen. Ik heb in eerste termijn gevraagd
of sprake zal zijn van duurzame economische structuurontwikkeling en, zo ja,
welke rol het ministerie daarin dan zal spelen. Die vraag is nog niet beantwoord.
Is als het gaat om de meer inhoudelijk kant van de gebiedsgerichte plannen,
een sturing vanuit het ministerie van LNV en andere ministeries, zoals EZ
en VROM aanwezig, zodat de duurzaamheidsvisie de basis krijgt die nodig is?Minister Apotheker:Als wij het eens zijn over de basisgedachte, zoals zo-even omschreven
en besproken, neem ik mij voor de Kamer vrij snel een inventarisatie aan te
bieden, welke onderdelen van andere departementen een rol spelen bij de door
ons beoogde aanpak van plattelandsvernieuwing, waarbij inderdaad niet alleen
landbouwkundige duurzaamheid, maar in algemene zin economische duurzaamheid
van het gebied een invalshoek moet zijn. Dan is het niet alleen LNV. Ik wil
dat, zoals gezegd, de komende maanden graag in beeld brengen.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! De minister refereerde zojuist aan het feit dat
ook VROM gelden beschikbaar heeft gesteld voor de problematiek van de droge
zandgronden en voor de uitvoering van de nitraatrichtlijn. Kan ik uit zijn
woorden opmaken dat hij over de aanpak daarvan overeenstemming heeft bereikt
met zijn collega van VROM? Zo ja, houdt dit in dat er scherpere normen worden
gesteld of houdt het in dat het LNV-pakket van stimulerende maatregelen wordt
uitgevoerd?Minister Apotheker:Ik kan en wil daar nu niets over zeggen, omdat die uitwerking er niet
is in die specifieke zin. U hebt in de toelichting bij de nota van wijziging
kunnen zien – en dat is een kabinetsstuk – dat er NMP-3-gelden
worden gestapeld op de reconstructiegelden, waardoor er nog meer mogelijkheden
zijn voor een gebiedsgerichte aanpak dan alleen op basis van de 800 mln. die
het departement van LNV daarvoor beschikbaar heeft gesteld.Mevrouw de voorzitter! Vervolgens heb ik een aantal opmerkingen over de
noordelijke regio. Het kabinet is thans in overleg met de drie noordelijke
provincies over de uitwerking van het Langman-akkoord. Dat is ook zo'n voorbeeld
van de door mij beoogde en gewenste verticale coördinatie. Over de uitkomsten
van dat overleg zal ik de Kamer in de komende weken nader informeren. Ik kan
er nu al over opmerken dat het in mijn ogen gaat om een duidelijke afspraak
in het regeerakkoord. De toedeling van middelen door LNV ten behoeve van de
kwaliteit van het platteland in het noorden zal overeen moeten komen met het
gewicht dat aan het landelijk gebied in het noorden wordt toegekend. Daarbij
worden het relatieve inwonertal en de oppervlakte van dat landelijk gebied
als normen gehanteerd. Dat betekent dat LNV ook kan bijdragen aan de agrarische
structuurversterking in het noorden door daarvoor miljoenen beschikbaar te
stellen. Ik zal de Kamer op dit punt in de loop van deze maand nader informeren.De heer Geluk (VVD):Wij hebben het nu over de invulling van enveloppen, begrijp ik. Wij hebben
de minister ook gevraagd of elke regio aan bod komt. Hij heeft zojuist het
noorden genoemd, maar er zijn talloze andere regio's te noemen waar geen sprake
is van droge zandgronden, waar geen reconstructie plaatsvindt. Komen deze
regio's dan ook aan bod?Minister Apotheker:In de periode tot 2010 wordt natuurlijk gekeken naar de andere landsdelen.
VijfApotheker provincies vallen al onder het beleid voor de droge zandgronden.
Het noorden telt drie provincies. Zo geredeneerd, zullen al vrij snel de komende jaren projecten in het kader van ICES – dus kwaliteitsinvesteringen
in die gebieden – worden uitgevoerd. Ik kan een kleine stap verdergaan
door te zeggen dat de reconstructie van de glastuinbouwgebieden ook zeker
al twee provincies omvat. Ik stel mij voor dat ik nu nader concretiseer op
welke wijze middelen aan gebieden worden toegedeeld.De heer Geluk (VVD):Maar ik begrijp best dat provincies zelf plannen aan u voorleggen om ook
aan bod te kunnen komen.Minister Apotheker:Ik heb bijvoorbeeld deze week nog de Zeeuwse gedeputeerde aangemoedigd
om vooral door te gaan met zijn proefproject plattelandsvernieuwing. Mij is
gebleken dat de directie Zuidwest van mijn departement daar een grote rol
in speelt.De heer Geluk (VVD):Ik doel niet alleen op Zeeland.Minister Apotheker:Ik noemde deze provincie om een voorbeeld te geven. Inmiddels gaat het
al om tien provincies.De heer Geluk (VVD):Ja, maar ik denk ook aan de Flevopolder. Voor dat gebied zijn al gelden
uitgetrokken door de Europese Unie, maar het is een gebied dat sterk de aandacht
behoeft als het gaat om plattelandsbeleid.Minister Apotheker:Daar is natuurontwikkeling een belangrijk onderdeel. Het is mogelijk om
vrij snel inzicht te geven in de toesluizing van middelen naar gebieden en
niet steeds met hetzelfde argument. Ik zeg de Kamer graag toe dat ik dat inzicht
zal verschaffen.Mevrouw de voorzitter! Dan kom ik bij de kwaliteit van de kennisontwikkeling
rondom economisch bedrijfsleven in de land- en tuinbouw en bij de kwaliteit
van ons leefmilieu. In het algemeen zal de prioriteitenstelling van het LNV-kennisbeleid
aansluiten op de thema's in de uitgebrachte beleidsnota: een vitaal platteland,
modern ondernemerschap, de markt en de consumer trends daarbinnen, de internationalisering
en het ontwikkelen van kennis en kunde als zodanig.De komende jaren zijn cruciaal voor de landbouw in een Unie met twintig
leden of meer, waarvoor vrijwel alle fracties aandacht hebben gevraagd. Alle
lijnen die wij in Brussel voor de toekomst uitzetten, moeten bovendien in
het perspectief worden geplaatst van de komende onderhandelingsronde over
verdere liberalisering van markten, die in WTO-verband op stapel staat. Nederland
steunt op hoofdlijnen de voorstellen die daartoe binnen Agenda 2000 zijn uitgebracht.
In de verdere besluitvorming zullen die voorstellen nauwgezet moeten worden
bewaakt wat betreft de mogelijke effecten op de inkomens van de producenten
en de verdeling van de gelden uit de structuurfondsen over de lidstaten. Dat
zullen twee zware aandachtspunten in mijn internationaal beleid zijn. De kern
daarvan is waar de Nederlandse land- en tuinbouw sterk in is en de meerwaarde
binnenhaalt: de exportbevordering als speerpunt van beleid.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik heb een vraag gesteld over het rapport van het
LEI over een andersoortig landbouwbeleid, meer gericht op productiebeheersing
dan de liberalisering die er nu aankomt. In de schriftelijke beantwoording
zegt de minister dat daarover niet wordt gepraat in Brussel en dat zij negatieve
gevolgen heeft. Kan de minister een duidelijkere omschrijving geven van de
negatieve gevolgen van het huidige beleid die wij nu al kunnen zien? Zij zullen
zeer waarschijnlijk toenemen bij verdere liberalisering, zeker als die mondiaal
is. Ik vind dat de minister daar te gemakkelijk voor wegloopt. Ik wil graag
een duidelijk standpunt horen over het rapport van het LEI. Dat moet in ieder
geval worden betrokken bij de nota die eraan komt.Minister Apotheker:Ik heb gezegd dat de inkomensvorming en de effecten van de voorstellen
op de producerende land- en tuinbouw een zwaar ijkpunt zullen zijn bij het
beoordelen van voorstellen. Het is nu al duidelijk dat er bij de huidige plannen
een ondercompensatie plaatsvindt in de productiesfeer in de aardappelmeelsector.
Daarmee kan ik niet instemmen, want dit speelt zich af in een gebied waar
niet veel meer deuken toelaatbaar zijn in de sociaal-economische structuur.
Daaraan kan mijn opstelling worden getoetst.De heer Poppe (SP):Dat is een duidelijk antwoord, maar mijn vraag blijft staan. Op dit moment
zijn er veel gedwongen bedrijfsbeëindigingen. Dat is voor de betrokkenen
een ramp en een ellende. Zij moeten het platteland af en aan de rand van de
stad in een Vinex-hutje gaan wonen. Dat betekent dat de culturele identiteit
die de minister wil bevorderen, wordt aangetast. De sociale cohesie is dan
toch ook in gevaar? Daarbij gaat het om allemaal dingen die je wilt verbeteren,
zie de memorie van toelichting. Daarom vraag ik de minister met nadruk om
niet zozeer te kijken of Nederland als exportland op landbouwgebied overeind
blijft, maar meer naar de situatie van de mensen die het werk moeten doen.
Ook voor boeren met een kleiner bedrijf moet er een fatsoenlijke boterham
overblijven.Minister Apotheker:Het hangt voor mij met elkaar samen. De export is een speerpunt van beleid
en noodzakelijk om de inkomensvorming in de primaire sector op gang te houden.
Ik heb twaalf jaar lang kunnen zien dat een inzakkende aardappelmeelsector
slecht is voor de inkomensvorming, omdat de derivatisering technologisch duur
en moeilijk is, zodat de eindproducten minder kansen op de wereldmarkt hebben.
Doe je wel aan exportbevordering, dan profiteert ook de primaire sector daarvan.
Ik vind dat je het wel in samenhang moet blijven zien.De heer Poppe (SP):Dat is duidelijk. Je moet alles in samenhang zien: de hele wereld, maar
zeker dit.Minister Apotheker:Dat moet hier heel duidelijk.De heer Poppe (SP):Als blijkt dat er door het Europese beleid van verdergaande liberalisering
slachtoffers vallen, hoe denkt hij dat dan te kunnen voorkomen? De minister
wil immers ook niet dat er slachtoffers vallen?Minister Apotheker:Door bij het gedeeltelijk afstappen van prijssteun scherp te kijken naar
een rechtvaardige vorm van inkomenscompensatie. In mijn ogen is ondercompensatie
niet toelaatbaar wanneer er onbedoelde verschillen optreden.De heer Poppe (SP):Denkt de minister aan ander werk, subsidiëring of andere zaken die
door Nederland geregeld moeten worden? Hoe denkt de minister anders dit bedrijfsleven
met zijn bedrijfsbeëindigers overeind te houden? Dat is mij niet duidelijk.
Het LEI zegt dat deze bedrijven het met een ander beleid uit hun eigen productie
kunnen halen. Dat lijkt mij toch een gezondere situatie.Minister Apotheker:Ik heb al toegezegd dat ik het LEI-rapport een rol zal laten spelen bij
het thema inkomensvorming. Ik heb u nu toegezegd dat ik bij de voorstellen
in het kader van Agenda 2000 naar inkomenscompensatie zal kijken. Ik heb de
Kamer ook al een toezegging gedaan over bedrijfsbeëindiging; ook dat
is een soort ondernemingsbeslissing die niet altijd in een negatief daglicht
behoeft te worden gezien. Je kunt bijvoorbeeld prachtig blijven wonen op het
platteland en een andere inkomensvorming entameren. Die verhuizing naar de
Vinex-hutjes zie ik in de praktijk niet plaatsvinden, want het grote goed
van het met uitzicht op het platteland wonen is geïnternaliseerd in de
geest van de bewoners van dat gebied. Daar ben ik dus niet zo bang voor. Het
gaat erom om de economische structuur van het platteland te blijven toetsen
aan de effecten van rondes van de WTO en Agenda 2000. Daar zal ik mij voor
inzetten.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben blij met de mededeling dat de inkomenspositie een zwaar punt is;
u had dat uiteraard ook al eerder beschreven. Ik vraag mij echter wel af of,
gelet op de ontwikkeling van de wereldmarktprijzen, niet de dreiging bestaat
dat wij met oogkleppen op – dat klinkt wat negatief – doorredeneren.
Als de prijzen blijven dalen, zal het nu voor de inkomenscompensatie gereserveerde
bedrag immers volstrekt onvoldoende zijn. Vanochtend heb ik in de kranten
bovendien gelezen dat wij het met de door Nederland beoogde korting van 1
mld. op de EU-uitgaven wel kunnen schudden of dat dat in ieder geval heel
moeilijk gaat worden. Ik denk dus dat er enorme problemen gaan opdoemen.Minister Apotheker:Ik houd mij nu vast aan één zekerheid, die tevens de prikkel
is om de financiële nettobetalingspositie aan de orde te stellen: er
wordt nog steeds 2 tot 2,5 maal meer uitgegeven dan er qua inkomensvorming
of prijssteun binnenkomt. Dat betekent dat iedere vorm van nationale enveloppe –
ik wil het woord 'renationalisatie' niet noemen, want ook de Europese Commissie
vermijdt dat woord – de kans biedt om op zichzelf een uniforme inkomenssteun
in stand te blijven houden – dat vind ik een voorwaarde voor zo'n in
Europees verband afgesproken benadering – en, als hier met een gekwalificeerde
meerderheid toe besloten wordt, daarnaast toch een bijdrage te leveren aan
de kabinetsdoelstelling van verlaging van de netto-uitgaven; het gaat immers
per saldo netto miljoenen opleveren.De heer Stellingwerf (RPF):Maar ziet u in dat bij het willen compenseren van de inkomenstekorten
het gevaar bestaat dat er, als de prijzen op de markt onderuitgaan of een
dalende tendens blijven vertonen, straks te weinig geld is om te kunnen compenseren?Minister Apotheker:Op dit moment zie ik dat gevaar nog niet. Ik moet eerst zien hoe de voorstellen
eruit komen te zien. De Europese Commissie doet daar nu terughoudend over.De heer Waalkens (PvdA):De minister houdt een heel warm pleidooi voor gebiedsgericht beleid, maar
daar waar Europa in beeld komt, is hij enigszins bezig met een terugtrekkende
beweging. Ik moet zeggen dat ik nog niet onder de indruk ben van zijn argumenten
en er niet van overtuigd ben dat wij, gelet op de afhankelijkheid –
ook van gebieden – van de inkomenscompensatie, voldoende uit de spiraal
komen van compensatie en lagere prijzen. Ik vraag de minister in hoeverre
hij stappen gaat ondernemen om die afhankelijkheid te doorbreken en om in
die zin het Europese beleid als verlengstuk van zijn redenering inzake de
regionalisering vorm te geven. Op het nationale niveau trekt hij immers een
behoorlijk grote broek aan ten aanzien van het gebiedsgerichte beleid, maar
in Europees verband blijven wij doorlopen in een spiraal.Minister Apotheker:Dat komt ook doordat ik de voorstellen in het kader van Agenda 2000 niet
afwijs – dat heb ik ook in uw termijn beluisterd – omdat wij nog
geen zicht hebben op de effecten per sector van de diverse hoofdgroepen van
marktordening en prijssteun. Dat debat zullen wij met elkaar gaan voeren:
wat moet daarin met scherpte de Nederlandse opstelling zijn? Wij laten nu
berekenen hoe de mogelijke nieuwe systematiek in de diverse productgroepen
uitpakt op het punt van inkomensvorming. Daar wil ik graag nader met de Kamer
over spreken.De heer Waalkens (PvdA):Die studie naar de effecten is, als je doorredeneert vanuit een scenario,
op zich natuurlijk interessant. Het gaat mij echter veel meer om het creatief
oppakken van andere mogelijkheden om uit die spiraal te komen. Als je de huidige
lijnen doortrekt, zijn de effecten immers zonneklaar; dat hoef je helemaal
niet verder te onderzoeken, want dat gaat de verkeerde kant op.Minister Apotheker:Ik ben het met de heer Waalkens eens dat er in die sectoren een impuls
tot vernieuwing moet komen om in de kolom en de eindproducten sterker op de
internationale markt te komen. Daar ligt ook een rol voor LNV. Het is niet
alleen een kwestie van cijfers doortrekken en dan conclusies trekken, maar
er moet ook input van beleid van LNV komen. Ik merk ook aan de sectoren dat
zij het zelf zo voelen. Wij moeten dus hand in hand optrekken om de sectoren
weerbaar te maken in een meer geliberaliseerd prijssysteem in de wereld. Dat
is mij zonneklaar.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben blij dat de minister heeft gezegd dat hij het LEI-rapport
wil betrekken bij de discussie over de inkomensvorming. In het LEI-rapport
staat dat een scenario van productiebeheersing positieve gevolgen kan hebben
voor de inkomensontwikkeling in de landbouw. Wil de minister dat ook wat breder
betrekken bij de discussie over het milieu- en het dierenwelzijnsbeleid als
het gaat om de toekomst van de landbouw? Is hij ook bereid om opener en actiever
discussie te voeren over dit toch heel belangrijke thema met de vele maatschappelijke
organisaties? Daar is het tot nu toe erg weinig van gekomen.Minister Apotheker:Ik heb al een opmerking gemaakt over economische en ecologische duurzaamheid
in de gebieden. Ik heb bevestigd dat ik die samenhang ook zie. Ik ben het
met mevrouw Vos eens dat Europa bij de WTO-rondes ook kan zeggen dat het noodzakelijk
is om het milieubeleid te koppelen aan de nieuwe systematiek van prijs- en
inkomensverhoudingen. Ik zal deze rondes ingaan onder het motto dat er meer
is te regelen dan alleen de inkomenssteun.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ziet de minister ook mogelijkheden om het idee van productiebeheersing
in het LEI-rapport, dat natuurlijk een zekere afscherming van de Europese
markten tot gevolg kan hebben, een rol te laten spelen in de discussie in
de WTO aan de hand van argumenten van consumer concerns en milieu? Is hij
van plan om zich daarvoor in te zetten?Minister Apotheker:Het zou in strijd zijn met mijn eerdere opmerking dat ik nog bezig ben
om de effecten goed voorgesorteerd te krijgen als ik nu zou zeggen dat ik
die kansen al zie. Mijn inzet is om daar op basis van de filosofie van het
LEI-rapport naar te kijken en daar nader met de Kamer over van gedachten te
wisselen. Ik kan er nu, met alle permissie, ook niet meer van zeggen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Is de minister ook bereid om dat niet alleen met de Kamer te doen, maar
ook breder, met allerlei organisaties in de samenleving?Minister Apotheker:Daar is dan een sectorgesprek of een reeks sectorgesprekken aan voorafgegaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):Is dat dan niet alleen met de agrarische sector, maar bijvoorbeeld ook
met milieuorganisaties?Minister Apotheker:Ja.De heer Geluk (VVD):Voorzitter! Ik begrijp dat de minister het beleid wat betreft Agenda 2000
nog op een rijtje aan het zetten is. Wij wachten dat met belangstelling af.
Ik sluit mij bij die vraag aan. Wij hadden het er net over dat exportbevordering
een speerpunt van beleid is. Ik ben blij dat de minister dat punt overneemt.
Dat is de voorwaartse verdediging die wij zo nadrukkelijk aan de orde hebben
gesteld. In de begroting bij de post industrie en handel zien wij echter een
afname in de middelen. Dat valt dan toch heel moeilijk met elkaar te rijmen.Minister Apotheker:Het stimuleringskader kent heel veel projecten die de exportbevordering
dienen. Met name de tenders die wij nu op de nieuwe manier doen, lijken goed
te worden beoordeeld door prof. Van der Zwan. Daar zitten nieuwe mogelijkheden
in. Langs die lijn zou ik graag ook de stimulering van mijn departement verder
vorm willen geven.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De minister noemt nu prof. Van der Zwan, althans de commissie die de beoordeling
doet. Is het bekend dat het soms zeven maanden duurt voordat er beoordeling
plaatsvindt? Wordt het niet eens tijd dat de minister nagaat of de aanpak
adequater kan, want dit lijkt mij niet echt stimulerend?Mevrouw de voorzitter! Ik heb deze punten bewust in het kader gesteld
van de beoogde drieslag: de economische weerbaarheid, de ecologische en maatschappelijke
aanvaardbaarheid en de kwaliteit van de groene ruimte. Mag ik het wat dit
algemene deel betreft nog eens zo zeggen. De nota Dynamiek en vernieuwing
heeft de maatschappelijke agenda en de gevolgen daarvan sterk laten doorwerken
in de zienswijze van het departement op land- en tuinbouw en groene ruimte.
Ik zou mij kunnen voorstellen dat wij door de thema's die wij nu aan het uitwerken
zijn met deze benadering, van dynamiek en vernieuwing gaan naar kracht en
kwaliteit; kracht van de sector en kwaliteit van het gebied waarin de sector
actief is en van het ondernemerschap zelf. Vanuit die grondhouding en de daarbijbehorende,
soms nieuwe, verdeling van verantwoordelijkheden tussen verschillende overheidsniveaus
en tussen overheid en sector, wil ik graag de komende jaren met uw Kamer nader
vormgeven aan de kwaliteit van de uitvoering.Mevrouw de voorzitter! In dat kader tot slot een algemeen punt over de
beleidsagenda. De Kamer heeft dat stuk ter kennisname gekregen, omdat wij
de komende weken een eerste ronde van overleg hebben met een groot aantal
belangrijke vertegenwoordigers van de betrokken organisaties om na te gaan
of de themaduiding de juiste is dan wel ook lacunes of verkeerde beelden bevat.
Dat overleg zal vrij snel kunnen leiden tot een stuk met thema's waarmee LNV
de komende jaren aan de slag wil. Wij zullen de maanden november en december
dan gebruiken om de beleidsagenda gericht uit te werken samen met sectoren
en maatschappelijke organisaties die een hoofdrol spelen bij die thema's.
Wij willen van hen weten welke lijnen zij daarin uitgewerkt zouden willen
zien, opdat wij begin volgend jaar de nota kunnen afronden en een programmatisch
karakter kunnen geven aan wat nu nog slechts een agenderend stuk is met een
hoog notitiegehalte. Dat betekent dat er de komende maanden veel tijd zal
worden geïnvesteerd in die gesprekken. Wij zijn daartoe zeer gemotiveerd.
Dat brengt mij ook nog tot een opmerking aan het adres van de heer Van der
Vlies die zei: maar we hebben toch ook al Dynamiek en vernieuwing en alles
houdt toch niet ineens op. Natuurlijk is dat zo. Daarom heb ik in het begin
ook verwezen naar de periode-Van Aartsen en daarom heb ik gewezen op kansen
om het stimuleringskader als regulier beleid te handhaven, maar er ook nieuwe
accenten aan te geven. En die wil ik graag met de Kamer bespreken.Mevrouw de voorzitter! Tijdens de interruptiedebatjes is er al veel over
gezegd, maar ik wil nu toch nog kort ingaan op het algemene kader van Agenda
2000. Niet alleen de door mij al genoemde aardappelzetmeelsector verdient
daarbij de aandacht. Ook voor de granen- en de kalfsvleessector geldt dat
er sprake is van ongelijke bedeling in de voorstellen van Agenda 2000. De
prijsdaling van rundvlees als gevolg van die voorstellen, waarin wordt uitgegaan
van bedrijven van een bepaalde omvang, terwijl die in Nederland vaak groter
zijn, brengt ons land in een verkeerde positie.Ten slotte in dit verband nog iets over de zuivelsector. Diverse afgevaardigden
hebben daar opmerkingen over gemaakt. Ik ben het met de Commissie eens dat
de melkquota als beginsel tot 2006 behouden moeten blijven. Echter, de voorstellen
tot verhoging van de melkquota komen in hun uitwerking neer op een per lidstaat
gedifferen tieerde verhoging. Nederland behoort tot de landen
die het slechtst bedeeld worden. En dat is in mijn ogen onterecht. Dat landen
zorgen hebben over gebieden die ontvolkt raken, kan ik mij voorstellen, maar
elke lidstaat kan er zelf voor zorgen dat de quota in bepaalde gebieden blijven.
Dat moet ook worden gezegd tegen de landen die dat argument sterk naar voren
brengen. Immers, via nationale regels voor het beheer van de quota is veel
te doen. Daar is echt geen Europees beleid voor nodig, en al helemaal geen
Europees beleid dat bepaalde landen, zoals Nederland, discrimineert.De commissievoorstellen bevatten ook een aantal horizontale regelingen.
Een daarvan betreft cross compliance. Dat wil zeggen dat de mogelijkheid wordt
geschapen om bepaalde voorwaarden te stellen aan directe betalingen, zoals
de hectaretoeslagen en dierpremies. Ik heb daarover in de richting van mevrouw
Vos al een intentie uitgesproken. Ik denk ook aan voorwaarden op het gebied
van het milieu of natuur- en landschapsbeheer. Het gaat ook om veel geld.
Je kunt je afvragen of op den duur een prijsverlaging, die in het verleden
heeft plaatsgevonden een voldoende blijvende legitimatie is. Daarom is cross
compliance – ik hoop dat de sector het zal aanvaarden – niet alleen
inhoudelijk juist maar ook voor het beeld van de sector een goede zaak. Ik
zeg dit ook aan het adres van mevrouw Van Ardenne.De heer Stellingwerf (RPF):Ik keer nog even terug naar het eerste deel over de melkquota. De minister
zegt dat de behandeling van Nederland niet redelijk is. Hij gebruikte het
woord 'discriminatie'. Zijn de huidige voorstellen voor hem niet aanvaardbaar?Minister Apotheker:Ik vind dat bij de huidige voorstellen de onderbedeling voor Nederland
te sterk is. Het is met een verkeerd argument tot stand gekomen. Andere landen
zeggen: wij hebben in bepaalde gebieden een ontvolking en dus moeten wij daarom
veel meer verhoging van de melkquota hebben. Als ze daarop eerder hadden geanticipeerd
en met een nationale benadering het beleid hadden omgezet, dan hadden deze
argumenten niet tot Nederlandse onderbedeling hoeven te leiden.De heer Stellingwerf (RPF):Is met uw benadering nog het nodige te bereiken? Ik denk dat er met de
vuist op tafel geslagen moet worden.Minister Apotheker:Er zijn veel landen die het met de Nederlandse redenering eens zijn.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben bang dat sprake is van obstructie: er is voldoende tegenstand om
het toch de nek om te draaien.Minister Apotheker:Dat heb ik nog niet gemerkt. Die obstructie heeft nog niet die breedte
gekregen om deze conclusie te trekken.De heer Waalkens (PvdA):Ik denk dat wij buiten de werkelijkheid gaan staan als ik let op de laatste
opmerking van de minister. Er is in Europa een andere wind gaan waaien. Ik
heb uit uitlatingen van de minister begrepen dat hij mogelijkerwijs halverwege
aansluiting wil zoeken bij de zogenaamde 'bende van vier'. Om de aansluiting
niet te missen gaan wij schoorvoetend mee en maken een deal: 2005. Ik meen
dat een dergelijke inzet een verkeerd signaal is. Ik verzoek de minister veel
meer scherpte in het debat te brengen en niet alleen te spreken over de compensatiemogelijkheden.
Ik meen dat wij een sprong naar voren moeten maken. De minister neemt die
sprong niet. Hij gaat uit van de geruststellende gedachte dat wij tot 2006
wel de mogelijkheid hebben om ons aan te passen. Er wordt geïnvesteerd
in de veronderstelling dat er doorgeredeneerd zal worden.De voorzitter:Dit wordt een tweede termijn.Minister Apotheker:Ik ben bereid om de discussie veel eerder dan in 2006 te voeren. Daarom
heb ik in Europa gezegd in 2003 graag mee te doen aan de discussie. Ook andere
aspecten komen aan bod, zoals quotumkosten en leasekosten. Er is al een begin
van een discussie. Men mag uit mijn opstelling niet proeven dat ik niets zou
willen met dat systeem. Het tegendeel is het geval.Voorzitter! Ik kom te spreken over de cofinanciering van het Europese
landbouwbeleid. Recentelijk is daarover veel geschreven. Ik vind het een gelukkige
zaak – hoewel het een terughoudend bericht is van de Europese Commissie –
dat het punt van nettobetalingsposities aan de orde is gesteld. De term 'renationalisatie'
wordt niet genoemd, maar het komt er wel op neer. De Commissie is zich ervan
bewust dat een aantal landen terecht de nettobetalingspositie opvoert. Zij
erkent dat er landen zijn die bij de cofinanciering in het kader van de structuurfondsen
in een nadelige positie verkeren doordat zij vanwege hun structuur slechts
een kwart cofinanciering kunnen bemachtigen, zodat zij ook altijd worstelen
met het versiaire probleem, maar die tegelijkertijd recht hebben op een discussie
over nettobegrenzers of over het verbeteren van de nettobetalingspositie via
nationale enveloppen met behoud van inkomenssteun.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De minister heeft er natuurlijk gelijk in dat de Europese
Commissie erkent dat Nederland erg veel afdraagt aan de Europese Unie, maar
aan de andere kant is het duidelijk dat zij eveneens heeft aangegeven dat
Nederland niet hoeft te rekenen op vermindering van de afdracht. Nu heb ik
in de Volkskrant gelezen dat het kabinet dit hard gaat spelen, dat het een
veto gaat uitspreken over allerlei besluitvorming in het kader van Agenda
2000. Dit verontrust mij eerlijk gezegd wel, want dit zou kunnen betekenen
dat Nederland de uitbreiding van de Unie in de richting van Oost-Europa zou
traineren.Minister Apotheker:Voorzitter! Dit is breed kabinetsbeleid en dit moet ook zo blijven. Het
gaat om de financiële ijkpunten, waarbij de minister van Financiën
in zijn raad natuurlijk vooraan loopt, terwijl de minister-president helemaal
vooraan loopt in de Algemene Raad. Als de Commissie aangeeft dat Nederland
niet meteen in termen van landbouwuitgaven op een verbetering van zijn positie
moet rekenen, is dat natuurlijk ook qua procedure terecht. Ik kan me niet
voorstellen dat dit punt niet uitdrukkelijk aan de orde zou komen in de Algemene
Raad en bij de financiële top. Dit zal zeker de inzet van het kabinet
zijn, omdat uitvoering van de voorstellen in het kader van Agenda 2000 in
ongewijzigde vorm onze positie door de structuur van ons land alleen nog maar
verder zal verslechteren. Maar het is ook een kwestie van solidari teit
om te kijken naar de positie van de Midden-Europese landen die willen toetreden.
Wij moeten ons afvragen of wij daarmee niet snel ons paadje schoonvegen terwijl
de positie van die landen daardoor eerder slechter dan beter zou worden. Het
is een nogal ingewikkeld dilemma met veel facetten.Mevrouw Vos (GroenLinks):Volgens kranten wordt er wel met een veto gedreigd als het gaat om de
voorstellen in het kader van Agenda 2000. Wat betekent dit dan? Overweegt
het kabinet dit serieus, of zegt u dat de soep zo heet niet wordt gegeten?Minister Apotheker:Ik kan hier niet op reageren omdat ik een van de betrokkenen ben. Bovendien
kan het wel in de krant staan, maar het moet allemaal nog aan de orde komen.
Een scherpe opstelling van Nederland zal dus nog even buiten de discussie
moeten blijven, omdat dit niet het juiste forum en ook niet het juiste tijdstip
is. Het is nu niet aan de minister van Landbouw om hierover structurerende
zaken naar voren te brengen.Voorzitter! Bijna alle fracties hebben aandacht besteed aan de voortgang
van de herstructurering, een belangrijk onderwerp. Ik heb in de afgelopen
weken intensief met de Kamer gediscussieerd over de knelgevallen en afgelopen
dinsdag zijn er drie moties op dit stuk ingediend. In de motie van de leden
Waalkens, Feenstra, Oplaat en Ter Veer wordt gevraagd om een nadere rapportage
waarin wordt ingegaan op de vraag, op welke wijze en in welke mate mijn eerdere
toezegging inzake verruimingen soelaas bieden voor de 26 door LTO genoemde
categorieën. Ik zie deze motie ook als een ondersteuning van mijn bedoeling
om met de huidige meetlat de Kamer snel te rapporteren over het vangnet en
de verruiming tot de 26 resterende gevallen of soorten. De Kamer kan die informatie
begin volgende week tegemoetzien. De resterende problematiek moet dan ook
die scherpte hebben en moet ook gefilterd zijn op doelstellingen die wel in
de herstructureringswet zitten. Het mag dus niet in een bepaalde categorie
zodanig worden verdampt dat dit geen bijdrage aan de doelstelling van de wet
zou zijn. Ik wil dus die resterende problematiek aan de Kamer aanbieden, daarin
een scherp inzicht geven en ook een oordeel geven over de resterende knelgevallen.Tegen deze achtergrond ontraad ik dan ook met klem aanvaarding van de
motie van de leden Van Ardenne-van der Hoeven en Schreijer, omdat daarin toch
een andere lijn is uitgezet. In de motie wordt gesproken van het in zijn geheel
honoreren, als een objectiveerbare groep, van de nu ingebrachte 26 gevallen
of soorten. Laten wij echter eerst de meetlat van de huidige verruiming langs
de gevallen leggen en dan praten over de resterende problematiek. Dat is mijn
lijn, die ik graag aan de Kamer wil blijven voorhouden.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Heb ik goed begrepen dat de minister zei dat hij begin volgende week die
inventarisatie heeft en dat de Kamer die tegemoet kan zien?Minister Apotheker:Volgende week heeft u de rapportage met betrekking tot die verruiming
en de vraag of dit in termen van de bedoeling van de wet wel of niet knelgevallen
zijn, met een oordeel van de minister wat te doen met mogelijke schrijnende,
scherpe resterende gevallen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Daarmee is de motie van de coalitie overbodig, constateer ik.Minister Apotheker:Die mag altijd.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Die mag altijd, uiteraard.Minister Apotheker:Ik ben altijd en in dat dualisme zeker gewend om roepen uit Kamers te
laten zijn wat ze zijn. Die kunnen een stimulans betekenen om in Nederland
met deze helderheid aan de gang te gaan, maar ook om zeer snel te rapporteren
over eventuele lacunes waar onbedoeld niet goed naar was gekeken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik wijs er wellicht ten overvloede op dat er een inventarisatie is van
LTO Nederland van alle knelgevallen die nog overal buiten vallen. Ik verzoek
de minister om ook deze lijst te betrekken bij zijn rapportage.Minister Apotheker:Ik heb toegezegd – en dat staat ook in de motie van de andere geachte
afgevaardigde – dat de hele range van 26 gevallen moet worden beoordeeld.
Dat is iets anders dan nu al toezeggen om ze om te bouwen in aanvullende categorieën.
Zij zullen alle 26 worden geanalyseerd en tot een oordeelsvorming van de minister
leiden.De heer Ter Veer (D66):Hulde voor de voortvarendheid. Mij lijkt dat wij desalniettemin deze motie
moeten handhaven, omdat zij nu eenmaal een signaal is dat op schrift is gesteld.
Daardoor heeft zij ook haar eigen werking. Wij zullen op z'n vroegst dinsdag
over de motie stemmen. Mij lijkt in elk geval dat over de motie gestemd moet
zijn, voordat het antwoord op de motie kan komen. Dat is de logische gang
van zaken.Daarnaast is er nog een tweede motie, die de minister nog zal becommentariëren.
Die motie heeft naar mijn gevoelen een samenhang met deze. Die samenhang is
dat wij ook de kans moeten geven om het stof te laten dalen. De vraag is of
de minister het met mij eens is dat eventueel niet alleen LTO de brievenbus
is via welke knelgevallen worden gesignaleerd, maar dat het ook de dienst
landbouwvoorlichting zou kunnen zijn of...De voorzitter:Mededelingen kunnen ook in uw tweede termijn, mijnheer Ter Veer.De heer Ter Veer (D66):De vraag is dus of het niet al te voortvarend is dat wij al maandag, dinsdag
of woensdag die rapportage hebben, omdat het stof dan nog niet is neergedaald.Minister Apotheker:Uiteraard komt er eerst stemming over een motie, maar je weet nooit of
die wordt aangenomen. Ik denk van wel. Die helderheid is er dan. U heeft ook
mijn toezegging dat ik zo wil werken.Ik ben het met de heer Ter Veer eens dat in de beoordeling van de motie
en ook het eventueel daarop terugkomen meespeelt hoe helder het verhaal van
het aanvullend instrumentarium voor bedrijfsbeëindiging, wat ook onderdeel
is van de andere motie, is. Het zijn voor mij communicerende vaten vanuit
de idee dat een goede beëindiging niet een slachtofferschap
oplevert. Met andere woorden: beide moties worden bij een goede uitvoering
en goede rapportage gezien als het bevorderen van hetzelfde doel. Na het neerdalen
van een zekere duidelijkheid, die nu zou kunnen ontstaan, moeten ook bedrijfsbeëindigers
weten waar zij aan toe zijn, als zij het laatste signaal van de minister op
dit punt vernemen. Dat aanvullende instrumentarium moet namelijk tegelijkertijd
ook in beeld komen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik ben het met de minister eens dat er snel duidelijkheid
moet ontstaan en daarom is zijn voortvarende aanpak, voorondersteld dat er
een goed resultaat zal zijn en dat weet ik nog niet, adequaat. Heeft de minister
in dit stadium, na deze toezeggingen, nog wel behoefte aan de motie van de
coalitie? De motie van mevrouw Van Ardenne vraagt nog iets meer en die heeft
hij zojuist met klem ontraden, maar de motie van de coalitie gaat de minister
uitvoeren nog voordat zij is aanvaard. Er is dan toch een regel dat die motie
helemaal niet meer in stemming hoeft te komen omdat zij haar werk al heeft
gedaan? Ziet de minister dat ook of vindt hij dat die motie toch nodig is
om hem te sterken in het beleid dat hij zich had voorgenomen? Mij lijkt dat
een beetje merkwaardig.Minister Apotheker:De Kamer hecht blijkbaar een prachtige additionele meerwaarde aan moties,
maar het is zonneklaar dat ook een minister en het departement uiteindelijk
bij een gegeven duidelijkheid willen weten wat er met de resterende gevallen
aan de hand is. Wat nieuw is, is het politieke signaal dat aan mij wordt gegeven.
Ik heb gezegd dat ik daarop in mijn oordeelsvorming en niet alleen in analyse
en rapportage, wil terugkomen. Maar ik zou dat niet uitbundig geëntameerd
hebben als de Kamer er niet om gevraagd had. Daar ben ik eerlijk in!De heer Van der Vlies (SGP):Dus het signaal dat dinsdag in de Kamer is afgegeven, is helder. U pikt
het op en u doet een toezegging. Volgende week komt u met een stuk. Wij kunnen
dat behandelen en dan zien wij verder. Ik mag hopen dat er een goed resultaat
zal zijn zodat er snel helderheid is voor alle gevallen die nog in de klem
zitten.Minister Apotheker:Het gaat mij inderdaad om de helderheid en die kan langs een paar lijnen
worden verkregen: door goed te kijken of het vangnet en de aanvulling niet
al een oplossing is voor een aantal gevallen; door ook te bezien of de doelstelling
van de wet bij bepaalde knelgevallen wordt verdampt zodat zij niet als knelgeval
zouden moeten worden gehonoreerd; gevallen met een goed zicht op bedrijfsbeëindiging.
Maar er is nog een vierde categorie denkbaar: gevallen die bij nader inzien
toch een oordeel van de minister vragen en waarvoor hij besluit om ze toe
te voegen zodat volledig duidelijk is vanaf welk moment het zakendoen met
elkaar in gang kan worden gebracht, waardoor het hoofddoel is bereikt. Daar
gaat het mij echt om. Daarom is een signaal van de Kamer ondersteunend om
dat hoofddoel langs deze motie te bevorderen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Mag ik de minister vragen om niet te wachten op het in stemming
brengen van die motie op volgende week dinsdag, maar spoorslags te beginnen
met die rapportage? De onzekerheid is immers groot bij de varkenshouders;
men weet echt niet waar men aan toe is.Minister Apotheker:Wij beginnen al zo snel mogelijk, maar ik kan nog niet zeggen wanneer
er een oordeelsvorming is. Wel heb ik gezegd dat u volgende week van mij een
brief krijgt over dit onderdeel.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik heb een andere vraag aan de minister die hiermee direct
te maken heeft. In het schriftelijk antwoord staat dat de minister komt met
een onderzoek naar de mogelijkheden om meer middelen beschikbaar te stellen
voor wat bij een bedrijf een sociaal plan heet, om mensen op een sociale en
verantwoorde wijze het bedrijf te laten beëindigen. Nu is dat niet het
doel van de wet geweest, want dat doel was: minder mest en minder varkens,
de generieke korting. Wordt daarbij ook bekeken of in alle gevallen die bedrijfsbeëindiging
wel gewenst is? Dat heeft te maken met de sociale cohesie...De voorzitter:Mijnheer Poppe, dit wordt ook weer een tweede termijn.De heer Poppe (SP):Dit was mijn vraag, mevrouw de voorzitter!De voorzitter:Maar die vraag is nu duidelijk.De heer Poppe (SP):Ik wil weten of het in alle gevallen gewenst is, bijvoorbeeld als het
gaat om jonge bedrijven waar men eigenlijk nog niet wilde stoppen. Het heeft
ook gevolgen voor de omgeving als ze verdwijnen, want 60% gaat naar een ander
bedrijf en daarmee krijg je een concentratie. Wordt die ontwikkeling ook meegenomen
in het plan van de minister?Minister Apotheker:Bedrijfsbeëindiging is niet iets dat je oplegt aan iemand. Een ondernemer
komt en vraagt welke middelen en instrumenten beschikbaar zijn. Daar wil ik
verbetering en helderheid in brengen. Bovendien heeft niet alleen de herstructureringswet
het begrip bedrijfsbeëindiging in de varkenssector op de agenda geplaatst.
De huidige prijsontwikkelingen spelen een rol en misschien ook een zonder
een varkenspest in de sector al gevoelde situatie, of het in Nederland niet
te uitbundig wordt in de intensieve veehouderij. Ik proef dat ook bij de pluimveesector.
Dat moeten wij natuurlijk niet vergeten. De gezondmaking van een sector moet
ook gedragen worden door argumenten van een meer structurele aard en die zijn
er.De heer Poppe (SP):Moeten wij niet voorkomen dat er alleen nog maar grote varkenshouders
overblijven en de kleine bedrijven wegvallen? Ik sprak in dat verband over
sociale cohesie.Minister Apotheker:In de wijze waarop ik het Varkensbesluit heb verruimd, had de heer Poppe
kunnen proeven dat het doorgaan in de varkenshouderij niet iets is dat Nederland
niet zou moeten willen. Het gaat om een gezondmaking van de sector. Daaruit
kunnen grote doorgroeiers ontstaan en kleine blijvers.Vorige week hebben wij uitgebreid stilgestaan bij de prijsmalaise in de
sector. Zoals toegezegd, zal ik bij de Europese Commissie blijven aandringen
op verdere maatregelen om de varkensmarkt te stabiliseren en
ruimte te maken voor prijsherstel, hoe moeilijk dat ook is.De motie van de heer Ter Veer is erop gericht snel duidelijkheid te verkrijgen
en de dynamiek te bevorderen. Onze inzet betreft de volgende onderdelen: natuurlijk
het flankerend beleid inclusief de bedrijfsbeëindiging, het sociaal-economisch
plan, misschien verdere verruiming van borgstellingsfaciliteiten en fiscale
ondersteuning. Zeker als het helder voor het voetlicht wordt gebracht en er
gesprekken worden gevoerd over een concrete invulling langs deze vier lijnen,
is het naar mijn mening een pakket dat goed is voor de sector. Ook daarover
zal ik de Kamer binnenkort per brief informerenOver de fiscale kant wordt gesproken met de staatssecretaris van Financiën.
In het antwoord op vraag 13 heb ik aangegeven dat er een werkgroep is gevormd
die bekijkt welke opties er zijn voor het wegnemen van bestaande fiscale belemmeringen.De heer Ter Veer (D66):Kan de minister hiervoor een termijn aangeven? Mogen wij daarover binnen
twee à drie weken duidelijkheid verwachten?Minister Apotheker:Ik kan dat nu niet zeggen. Laat ik zo afspreken dat, wanneer ik het over
het andere onderdeel heb, ik in tijd zal aangeven wanneer het onderdeel bedrijfsbeëindiging
in beeld wordt gebracht. Het streven is dat zo goed mogelijk te zwaluwstaarten
omdat het een en hetzelfde doel dient.De heer Stellingwerf (RPF):Mevrouw de voorzitter! Het is goed dat de minister het beleid concreet
vorm wil gaan geven.De voorzitter:Mijnheer Stellingwerf, ook u moet concrete vragen stellen.De heer Stellingwerf (RPF):In de pers zijn berichten dat er biggen worden doodgespoten of drachtige
zeulen worden afgevoerd naar de slachterijen, omdat de varkenshouders het
water tot aan de lippen staat. Ik vind dat een moreel zeer kwestieuze zaak.
Wat doet de minister daaraan?Minister Apotheker:Toen dat bericht in de pers verscheen, heb ik diezelfde dag opdracht gegeven
te onderzoeken of dit breed verspreid het geval was. Dat bleek niet zo te
zijn. Het is een incident. Het is kwalijk en het mag zich niet verspreiden.
Wij zullen daarop zeer alert zijn.De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb van diverse kanten gehoord – en dat is niet ontkend door
Wien van den Brink – dat dit gebeurt. Ook slachterijen melden, zonder
dat zij zich bekend willen maken, dat dit gebeurt. Ik hoop dat het inderdaad
incidenten zijn. Maar ik ben nog niet geheel overtuigd.Minister Apotheker:Ik refereerde aan de informatie van die bewuste dag. Ik weet niet of het
inmiddels meer plaatsvindt. Wij zijn er alert op hoe zich dat ontwikkelt.De heer Oplaat (VVD):Is de minister op de hoogte van de vragen van de fractie van de VVD aan
de staatssecretaris van Financiën over de vervangingsreserve stakingswinst?
Deelt de minister onze mening, dat de regering de Kamer zo spoedig mogelijk
daarover moet inlichtingen? Op dit moment geldt namelijk nog het 40% afromingsregime.
Dat wordt op 1 december 60%.Minister Apotheker:Het antwoord is 'ja', conform de inhoud van het antwoord van een minuut
geleden. Het gaat allemaal om het vermijden van een tweede korting.De voorzitter:Hoeveel tijd denkt de minister nog nodig te hebben voor zijn antwoord?Minister Apotheker:Een kwartier.De voorzitter:Dan schors ik voor enkele ogenblikken.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Apotheker:Mevrouw de voorzitter! Ik ga in op de kwaliteit in de keten, ook aan de
hand van de opmerking van mevrouw Vos over het gesleep met dieren over lange
afstanden. Ik ben het met haar eens dat dat gesleep moet worden ontmoedigd.
Deze opvatting kan op brede steun in de Unie rekenen. De regels voor transport
zijn in de afgelopen jaren verscherpt. Onze inzet is gericht op verdere ontmoediging
van het gesleep.Hoe staat het met het plan om te komen tot een topproduct in eigen land,
als alternatief voor het langeafstandstransport? Op dit moment wordt met de
bedrijven en de productieketen druk gewerkt aan een aantal activiteiten om
te komen tot grotere toegevoegde waarde van het varkensvlees. Het gaat daarbij
overigens niet om een plan van ons. Het departement van LNV zit in een aanjaagrol
en facilieert de initiatieven en projecten van de keten die bijdragen aan
de doelstelling van minder levende export en meer verwaarding van producttoevoegingen
in eigen land.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Het is goed dat het ministerie daar op enigerlei manier bij
betrokken is. Ik zou echter graag een actievere en meer sturende rol van het
ministerie zien. Er zijn goede initiatieven gekomen van de landbouwsector
zelf en die worden breed ondersteund door de vakbond, milieuorganisaties en
de dierenbescherming. Ik ben bang dat het bij die goede voornemens zal blijven
en dat er uiteindelijk weinig zal gebeuren. Is het mogelijk dat het ministerie,
als het gaat om de inzet van het instrumentarium, scherper inzet op de meerwaarde
van verwaarding in eigen land en het onaantrekkelijker maken van de export
van biggen?Minister Apotheker:Die motivatie is er in de sector en de keten. Wij zijn aanjager en wij
faciliëren de projecten, nemen daar kennis van en richten onze sturing
daar ook verder op.Mevrouw Vos (GroenLinks):Kan de minister aangeven hoe hij facilieert? Wat wordt er nu door het
ministerie gedaan?Minister Apotheker:Ik zal u een schriftelijk overzicht van de projecten doen toekomen.Ik kom op de voortgang van de reconstructie. Zoals al tijdens het debat
van 24 september aangegeven, streef ik naar snelle indiening van de reconstructiewet
die kan dienen als slagvaardig instrument voor de aanpak van de droge zandgronden.
Zoals diverse leden terecht hebben benadrukt, is er een directe band tussen
de herstructurering en de reconstructie. Via de reconstructie
kan het proces worden ondersteund en zo – dat is het tweede hoofddoel –
krijgt de ruimtelijke en milieukwaliteit ook een extra impuls. Ik vind de
reconstructie dan ook echt van groot belang voor het oplossen van de problematiek
van die gebieden. Ik heb daar reeds over gesproken. De komende maanden zullen
worden benut – ik heb daar ook afspraken over gemaakt met de vijf betrokken
gedeputeerden en in algemene zin ook in een eerste contact met het IPO –
om te komen tot een nadere invulling van de kerndoelen en dus ook de hoofdelementen
van de aan de Kamer uit te brengen wet. Die brede kwaliteitsslag is gewenst
om goede, adequate en ook gedragen aanwending van de ICES-middelen mogelijk
te maken, om in het ammoniakbeleid een verschuiving van depositie naar emissie
aan te brengen en om de bestuurlijke partners die klaarstaan om hun energie
te leveren, te faciliëren met een instrument waar zij iets aan hebben.
Ik ben optimistisch over een tijdige afronding. Ik hoop nog steeds de ontwerpreconstructiewet
eind dit jaar aan de Kamer te kunnen aanbieden.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! De minister sprak over een verschuiving van depositie
naar emissie in het ammoniakbeleid. Is hij bereid om daaraan het woordje 'uitsluitend'
uit het regeerakkoord aan toe te voegen?Minister Apotheker:Een minister kan geen woorden aan een regeerakkoord toevoegen.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Er staat in het regeerakkoord: uitsluitend emissie.
Daarom vraag ik de minister of hij bereid is om in de reconstructiewet, waar
de omslag wordt gemaakt van depositie naar emissie, het woordje 'uitsluitend'
uit het regeerakkoord over te nemen en neer te schrijven in de reconstructiewet.Minister Apotheker:Ik wil eerst aan de slag met de belanghebbenden, met name de gebiedsautoriteiten
en de provincies. Daarna zal ik de Kamer rapporteren over dit punt.De reconstructie en daarmee de varkenssector verlatend, kom ik op de herstructurering
van de overige sectoren. LTO heeft dit voorjaar zijn visie op de toekomst
van de melkveehouderij vastgesteld. Deze visie vormt een goed uitgangspunt
voor de aanpassingen in deze sector en de maatschappelijke wensen die op dit
punt leven. De heer Waalkens en de heer Van der Vlies hebben over de pluimveehouderij
gesproken. De wijze waarop thans kippen worden gehouden in ons land is zodanig
dat de maatschappelijke kritiek blijft toenemen. De politiek maakt zich daar
terecht zorgen over. Ook binnen de sector wordt de noodzaak gevoeld om de
bedrijfsvoering op bepaalde onderdelen aan te passen, hetgeen ook in de sectornota
'Iedereen kiplekker' is aangegeven. Ik ben evenwel van mening dat de in de
sectornota voorgestelde maatregelen niet toereikend zijn om dat maatschappelijke
tekort, om het zo maar te noemen, in deze sector naar tevredenheid op te lossen.
Ik ben voornemens op zeer korte termijn – de Kamer heeft daar terecht
om gevraagd – met de sector overleg te starten over een noodzakelijke
aanpak. Hij is aan zet, maar ook de minister is aan zet om in een overleg
aan te geven hoe hij verder om zou willen gaan met het in het regeerakkoord
gestelde en de algemene beweging die de sector zich nu voorneemt.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Misschien is het een gepaste vraag wannéér
de minister daaruit zijn conclusies trekt, ter wille van duidelijkheid voor
de sector, want wij hebben, zoals de minister weet, nog maar ruim één
jaar te gaan voor de volgende peildatum. Wil de sector adequaat kunnen insteken
op wat uit dat overleg komt, dan moet dat niet te lang gaan duren. Zou dat
nog in dit kalenderjaar kunnen?Minister Apotheker:Het door u geschilderde tijdpad is juist. Daarom zal het een van de eerste
stevige sectorgesprekken zijn die op de rol staat, en zeer binnenkort zal
plaatsvinden. Mijn volgorde is: eerst de sector, met vervolgens een aanscherping
van de minister, en ook de sector voorhouden dat dat tijdpad niet gratuit
is, zoals niets in een regeerakkoord gratuit is. Daar moeten wij met z'n allen
mee verder. Maar de politieke duidelijkheid is op dit dossier nogal groot.De heer Van der Vlies (SGP):Nou, dat weet ik niet helemaal zeker.De voorzitter:Dat kunt u in tweede termijn vertellen.De heer Van der Vlies (SGP):Maar...De voorzitter:Gebruikt u nu uw tijd om vragen te stellen waarvan u de antwoorden nog
nodig hebt om uw tweede termijn voor te bereiden.De heer Van der Vlies (SGP):Ik wilde toe naar mijn vraag, of de minister in dit kalenderjaar kan aangeven
wat zijn vereisten in aanvullende zin op 'Iedereen kiplekker' zijn.Minister Apotheker:Ja.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Wordt dit de nieuwe lijn van de minister? Eerst de kaders vaststellen,
en dan pas overleg plegen?Minister Apotheker:Dat is geen nieuwe lijn. Er zijn altijd kaders voorhanden. Hier is het
nogal duidelijk: het streven is gericht op het komen tot een verbod op legbatterijen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat is het probleem niet. Het zou goed gebruik zijn om eerst te overleggen
met de sector en dan kaders vast te stellen. De minister heeft het kader vastgesteld,
wat is vastgelegd in het regeerakkoord. Er was nog geen overleg met de sector.
Is dat de stille revolutie, waar hoofdredacteur Brouwers in Zuivelzicht op
doelde? De stille revolutie bij Landbouw, waar men gaandeweg verdergaat met
het vaststellen van kaders, zonder dat overleg is gevoerd met de sector.Minister Apotheker:Ik zeg nu binnenkort met de sector te gaan praten op basis van de nota
die hij heeft uitgebracht en van wat in het regeerakkoord is voorgenomen,
om het verschil daartussen te bespreken. Aan de Kamer zal ik melden wat de
daaruit volgende lijn van de minister zal zijn om te voldoen aan het tijdpad,
waarover wij ook overeenstemming hebben. Dat lijkt mij nogal transparant,
en niets met een stille revolutie te maken hebbend. Overleg is één,
maar kaders vasthouden en daaraan scherpte geven, hoort daar
zeker bij.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik denk dat het goed is dat de minister het overleg met de sector serieus
neemt, en niet bij voorbaat kaders vaststelt, maar dat in overleg met sectoren
doet om te kijken welk tijdpad nodig is om de doelen te bereiken.Minister Apotheker:Het was deze volgorde die deze mogelijkheid biedt.De voorzitter:Ik wijs alle leden erop dat het vanaf nu niet meer zo gaat. De vragen
die u per se moet stellen, kunt u nog stellen, maar ik ga dat nu heel streng
beoordelen. Alle opmerkingen en dergelijke verwerkt u maar in uw tweede termijn.De heer Waalkens (PvdA):Wordt bij mij de proef afgenomen?De voorzitter:Ja.De heer Waalkens (PvdA):In de schriftelijke beantwoording gaat de minister in op het volièresysteem.
Sluit hij daarmee andere systemen uit?Minister Apotheker:Nee, ik wil daar graag later op terugkomen, als wij het gesprek met de
sector gevoerd hebben.Mevrouw Vos (GroenLinks):Zal de minister per januari 2000 komen met een voorstel voor een verbod
op legbatterijen, zoals in het regeerakkoord staat?Minister Apotheker:Eind dit jaar kom ik naar de Kamer met een nadere positieopstelling, mede
op basis van het gesprek met de sector. Daarin zal ik ook het tijdpad nader
aanduiden, zoals binnen het regeerakkoord is aangegeven, om tot definitieve
opstelling te komen.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Deelt de minister de mening van de VVD dat –
zoals ook in het regeerakkoord beschreven is – de internationale concurrentiepositie
in deze sector daarbij in ogenschouw moet worden genomen en dat er nog ruimte
moet zijn voor een debat over de afschaffing van batterijsystemen?Minister Apotheker:Ik heb ook elders aangegeven dat de concurrentiepositie altijd –
en dus ook in deze sector – een van de facetten is waarmee bij de uitvoering
van beleid rekening moet worden gehouden.Mevrouw de voorzitter! Ik ga in op de overdracht en huur van melkquota.
Verschillende afgevaardigden hebben aangegeven dat dit dossier voortdurend
aandacht behoeft. De hoge quotumkosten baren ook mij zorgen. Vooral voor startende
ondernemers kan het een lastige barrière zijn, in het bijzonder bij
uitbreiding van het bedrijf. Ik laat dan ook onderzoeken hoe de overname van
gezonde bedrijven minder zwaar kan worden gemaakt. De quotumprijzen worden
nadrukkelijk bij dit onderzoek betrokken.Door de heer Ter Veer is in dit verband de nadruk gelegd op de rol van
de leaseregeling. Over de gewenste aanpak daarvan heb ik mijn eindoordeel
nog niet gevormd. In het begin van november zal hierover een beslissend gesprek
met de organisaties worden gevoerd. Naar aanleiding daarvan kan ik de Kamer
mijn eindoordeel op dit punt meedelen. Dat zal nog dit najaar gebeuren. Samenvattend
kan ik stellen dat ik de zorgen van de Kamer deel over de kapitaalfactor in
de melkveehouderij. De leaseregeling is een van de punten om tot nadere versoepeling
van dit hoofddossier te komen.De sector van de biologische landbouw ontwikkelt zich momenteel snel.
Dat is te constateren aan de hand van het groeiend assortiment biologische
producten in de schappen van de supermarkten. De binnenlandse vraag naar biologische
producten neemt snel toe. De afzet van biologische zuivel is het afgelopen
jaar bijvoorbeeld verdubbeld. Dat zijn belangrijke signalen. Het is ook belangrijk
dat die tendens, die in Nederland wat versterking kan gebruiken, doorzet.
Ik wil mij de komende jaren dan ook conform het plan van aanpak verder richten
op het versterken van de vraag door onder andere de voorlichting te verbeteren,
de afzetmogelijkheden te vergroten en de kwaliteits- en leveringscondities
in de keten beter op elkaar af te stemmen. Op dit moment is er een speciale
tender van de subsidieregeling demonstratieprojecten opengesteld, waarvoor
2 mln. beschikbaar is gesteld. Daarnaast ben ik voornemens het exportinstrumentarium
actief in te zetten ter bevordering van de buitenlandse afzet. Het reserveren
van extra middelen, zoals mevrouw Vos vraagt, acht ik momenteel niet noodzakelijk.
Wel zal ik de komende periode bezien welke maatregelen nodig zijn nadat het
plan van aanpak biologische landbouw is uitgevoerd in het jaar 2000. De biologische
sector wil, zo is uit overleg gebleken, een keten vormen die vrij is van genetisch
gemodificeerde organismen. Dat is een belangrijk punt. In Europees verband
wordt een verbod op het gebruik van GGO's in de biologische landbouw geregeld.
Discussiepunt is nog of onder zeer strikte voorwaarden – indien er geen
alternatieven voorhanden zijn – een uitzondering gemaakt kan worden
voor het gebruik van diergeneesmiddelen. Ter bevordering van het realiseren
van een GGO-vrije biologische landbouw zal ik ook in 1999 de activiteiten
van het Platform biologica ondersteunen.De heer Stellingwerf (RPF):Begrijp ik goed dat de ontheffing niet van toepassing is op landbouwgewassen?Minister Apotheker:Ik zal u hierover later berichten.Mevrouw de voorzitter! Verschillende fracties hebben gesproken over de
nitraatrichtlijn, het aanvullend stikstofbeleid en de ingebrekestelling door
de Europese Commissie. In december 1997 heeft de Nederlandse regering een
actieprogramma ingediend. Inmiddels heeft de Europese Commissie dat actieprogramma
beoordeeld. De Commissie is van oordeel dat de Nederlandse aanpak van de mestproblematiek
toch onvoldoende is. Op 1 oktober heeft de Commissie Nederland formeel in
gebreke gesteld wat betreft de uitvoering van de nitraatrichtlijn. Het gaat
daarbij niet om een definitief standpunt van de Commissie over een mogelijke
verdragsinbreuk, maar Nederland krijgt de gelegenheid om te reageren. Dat
hoort bij de procedure. Als Nederland niet met een bevredigende reactie komt,
zal de Commissie een zogenoemd met redenen omkleed advies moeten uitbrengen,
waarin Nederland een termijn wordt gesteld om de nadere maatregelen te treffen
die de Commissie noodzakelijk acht. Pas als deze maatregelen zouden uitblijven,
 kan de Commissie de zaak aan het Hof voorleggen.De heer Oplaat (VVD):Is mijn conclusie juist, dat naast Nederland nog acht andere Europese
landen in gebreke zijn gesteld?Minister Apotheker:Nederland is niet het enige land.Mijn collega van VROM en ik streven er uiteraard naar de bezwaren van
de Commissie weg te nemen en bereiden thans een reactie in de vorm van aanvullend
beleid voor. Het is op dit moment niet zinvol om op de inhoudelijke kant daarvan
in te gaan in de gedachtewisseling met de Kamer. Ik volsta met de toezegging
dat ik de Kamer zo snel mogelijk over dat aanvullend beleid zal informeren.Mevrouw Vos (GroenLinks):Op welke termijn moet Nederland die aanvullende maatregelen voorleggen
aan de Commissie en op welke termijn kunnen wij dat plan verwachten?Minister Apotheker:Daar is altijd een zekere termijn voor. Het gaat erom dat Nederland nu
zelf het aanvullend beleid formuleert, zodat de Commissie ook inzicht krijgt
in de tijd. Het nitraatdossier moet in 2010 tot een goed einde worden gebracht,
maar het programma vindt nu onvoldoende steun in de Commissie, dus wij moeten
een aanvullend beleid formuleren.Mevrouw Vos (GroenLinks):Hebt u een deadline van de Commissie gekregen?Minister Apotheker:Er is nog geen sprake van een deadline. Het gaat erom wat Nederland gaat
doen om wat de Commissie onvoldoende vindt, aan te vullen met helder beleid,
dat hopelijk het fiat van de Commissie kan krijgen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Op welke termijn kan de Kamer zo'n plan verwachten?Minister Apotheker:Ik ben volop doende met de collega van VROM. Ik wil nu niet over de inhoud
spreken, maar ik zal u daarover nader informeren.De heer Geluk (VVD):Wij praten hier wel over de financiering. Denkt u dat er een eerste aanzet
kan worden gegeven met de lijn die in de aanvullende begroting is aangegeven?Minister Apotheker:In de nota van wijziging wordt al een eerste aanduiding van de financiering
gegeven. Wij moeten aangeven of het aanvullend beleid mogelijk is met deze
financiering en welke overige middelen in de milieuplannen beschikbaar zijn.De heer Van der Vlies vroeg mij of ik vind dat op het terrein van de biotechnologie
alles wat kan, ook moet kunnen. Hij vroeg mij tegelijkertijd een standpunt
in te nemen over kerntransplantatie, zonder de uitkomsten van het maatschappelijk
debat af te wachten. Zoals ik in de conceptbeleidsagenda heb gezegd, achten
wij het stimuleren van een maatschappelijk debat over biotechnologie van groot
belang, omdat er veel zorgen en vragen over dit onderwerp leven. Op dit moment
wil ik volstaan met te verwijzen naar de brief die ik aan de Kamer heb gestuurd
over het voortzetten van het stap-voor-stapbeleid. Door dit beleid kan de
Kamer volledig aan bod komen en haar oordeel uitspreken, wanneer zich cases
voordoen.De heer Van der Vlies (SGP):Wil de minister er dan wel voor waken dat bij die stap-voor-stapbenadering
geen stap wordt gezet die wij uiteindelijk, gelet op de maatschappelijke discussie,
zullen betreuren?Minister Apotheker:Dat is de kern van mijn opmerking. De lengte van de procedure en het feit
dat diverse maatschappelijk geledingen aan bod komen, voorkomen dat er een
stap wordt gezet waar wij later spijt van krijgen. Ik zeg de heer Van der
Vlies uitdrukkelijk toe dat er contact zal zijn met de Kamer om te voorkomen
dat wij stappen zetten die, na het afronden van deze belangrijke ethische
discussie, ongepast blijken.De heer Van der Vlies (SGP):Om dat te kunnen beoordelen, moeten wij eigenlijk van elke voorgenomen
stap in kennis worden gesteld. Dan kan er eventueel een discussie over ontstaan.Minister Apotheker:Dat zeg ik graag toe. Dat was ook de reden waarom ik dit graag zo wil
houden en de Kamer die geruststelling wil geven.In het algemeen heb ik al iets gezegd over de vernieuwing van de LNV-kennisstructuur.
Naar aanleiding van de vragen over de bezuinigingen op de Landbouwuniversiteit
Wageningen merk ik het volgende op. De afgelopen jaren is een niet geringe
afnemende belangstelling van studenten voor het wetenschappelijk-agrarisch
onderwijs waar te nemen; dat verontrust mij een beetje. In de periode 1990-1998
ging het om een daling van 36%. Dat is een erg grote en scherpe daling, ook
in vergelijking met het gemiddelde voor het wetenschappelijk onderwijs, waar
in dezelfde periode een daling van 6% viel te noteren. Ook in vergelijking
met de technisch-wetenschappelijke opleidingen is de daling bij de LUW hoog.
De rijksbijdrage aan de LUW is in de afgelopen periode nagenoeg gelijk gebleven.
Bovendien laten prognoses zien dat de daling nog niet geheel is afgelopen.
Op grond van die gegevens is de korting op de Landbouwuniversiteit in het
regeerakkoord vastgesteld en onderbouwd. Ik heb begrip voor de daardoor ontstane
schrik bij de universiteit, maar deze maatregel is in mijn ogen redelijk,
objectiveerbaar en onvermijdelijk, gelet op de ontwikkelingen in het wetenschappelijk
onderwijs in algemene zin. Ik wil de taakstelling in de komende weken graag
met de Landbouwuniversiteit bespreken. Er is ruimte voor modaliteiten en men
krijgt ruimte voor de invulling, maar ik hecht eraan om bij deze bezuinigingstaakstelling
vast te houden aan het objectieve gegeven dat de universiteit qua kosten per
student – dat betreft niet alleen de onderwijskosten, maar zeker ook
het hele cluster van kosten – boven het gemiddelde zit. Dat moet een
invalshoek blijven om tot een goede invulling van de bezuiniging te komen.De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb er begrip voor dat de minister hier niet alle genoemde argumenten
weerlegt, maar ik zou graag zien dat de in een zeer uitgebreide brief neergelegde
fundamentele kritiek van de Landbouwuniversiteit door het ministerie wordt
becommentarieerd. Ik hecht er immers aan om die argumenten, wellicht op een
 ander tijdstip, nog eens met elkaar te wegen.Minister Apotheker:Ik zeg u toe dat de wijze waarop de modaliteiten worden gezocht, altijd
objectiveerbaar is en in relatie staat tot het kernargument: is het waar dat
de gemiddelden in Wageningen hoger liggen dan bij de andere technische universiteiten?
Als men mij duidelijk kan maken dat daar niets van klopt, heb ik een probleem.
Als men mij dat niet duidelijk kan maken, moeten wij er samen uitkomen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ook in de afgelopen jaren is er toch al stevig bezuinigd op de Landbouwuniversiteit?
In die zin heeft het dalende aantal studenten wel degelijk tot bezuinigingen
geleid. Mijn tweede opmerking is dat de Landbouwuniversiteit het niet reëel
vindt dat de minister niet heeft gekeken naar het aantal reëel bekostigde
studenten en dat, als hij dat wel zou doen, de kosten van onderwijs per student
aan de LUW helemaal niet zoveel hoger zijn dan aan andere universiteiten,
bijvoorbeeld de TU Eindhoven. Dat lijkt mij een reëel punt. Kan de minister
daarop reageren? Is hij bereid om deze bezuiniging op te schorten totdat volstrekt
helder is dat de wijze waarop hij een en ander heeft berekend, wel overeenkomt
met de realiteit?Minister Apotheker:Los van de vraag of je een taakstelling nu wel of niet overeind houdt –
ik houd haar overeind – begin je in alle gevallen met de uitnodiging
aan de universiteit om met de invulling te komen. Alleen op die manier kan
worden gewaarborgd dat de argumentatie helder is. Op dat punt heb ik mijn
intentie al aangegeven.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Op dit punt ben ik positief, maar ik vraag de minister om ook eens te
bekijken wat het internationale karakter van de universiteit voorstelt. Er
komen immers ongeveer 300 buitenlandse studenten hierheen; via een verschuiving
van budgetten kan deze problematiek voor de LUW wellicht opgelost worden.Minister Apotheker:Zo zijn er heel veel facetten. Ik wil daar objectiveerbaar mee omgaan
en ik zal ook dit punt daarbij betrekken.De heer Passtoors (VVD):Betekent dit dat de minister ook antwoord heeft gegeven op het voorstel
van de fractie van D66?Minister Apotheker:Dat moet de fractie van D66 beoordelen.De heer Passtoors (VVD):Over de in het regeerakkoord vastgelegde bezuiniging is met heel veel
moeite overeenstemming bereikt. Het oorspronkelijke voorstel van de PvdA en
D66 hield immers een veel hogere bezuiniging in. Met heel veel moeite heeft
de VVD toen gedaan gekregen dat de bezuiniging zich hiertoe zou beperken.
Is die bezuiniging, wat u betreft, niet meer aan de orde?De heer Ter Veer (D66):Voorzitter!...De voorzitter:Eerst de minister, dacht ik zo, want de vraag was gericht aan de minister.Minister Apotheker:Mijn antwoord is duidelijk. Ik voer het regeerakkoord uit en ik probeer
dat op objectieve wijze met goede wederzijdse expertise te doen.De heer Ter Veer (D66):Ik wil alleen opmerken dat er van besprekingen rondom het formeren van
een regeerakkoord geen notulen bestaan. Ik heb er dus bezwaar tegen dat de
heer Passtoors nu geschiedvervalsing pleegt. Wij hebben daar allemaal onze
eigen aantekeningen over. Als wij de aantekeningen van de heer Passtoors en
mij vergelijken, zal blijken dat het niet de VVD-fractie was die in een fameus
gevecht de bezuinigingsvoorstellen bij de LUW heeft weten te keren, maar dat
het omgekeerde het geval is geweest.De voorzitter:Ik heb graag dat u dat bilateraal uitvecht en als het nodig is, horen
wij de uitkomst wel.Minister Apotheker:Mevrouw de voorzitter! Ik kom bij het laatste punt.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter!...De voorzitter:De heer Poppe heeft ook nog een punt.De heer Poppe (SP):Ik heb een punt.De voorzitter:Dat denkt u, maar dat weten wij pas als u het verteld hebt.De heer Poppe (SP):Per hoofd van de bevolking geven wij in Nederland het minst aan onderwijs
uit. Hoe is dat voor het landbouwonderwijs? Heeft de minister daar informatie
over? Onder de plannen die de minister heeft, zitten een heleboel goede die
wij ook zullen steunen, maar daar zal meer kennis voor nodig zijn. Hoe is
dat nu te rijmen met zo'n forse bezuiniging op de Landbouwuniversiteit?Minister Apotheker:Wij hebben goede kennis nodig en een intelligente organisatie. Wageningen
is wat dat betreft heel goed bezig. Die kans op synergie wordt ook niet afgeroomd.
Heel veel andere landen hebben zelfs helemaal geen Landbouwuniversiteit; zij
hebben dat in een reguliere universiteit ondergebracht.Laten wij de zaak afsluiten. Ik zal melden hoe de modaliteiten gevonden
worden binnen het huidige bezuinigingsprogramma van deze minister, want het
is waar dat niet in het regeerakkoord stond hoe de bezuiniging van 150 mln.
per onderdeel moest worden gevonden. Ik ga aan het werk met dit programma.Ik kom toe aan de herijking van de landinrichting. De heer Ter Veer heeft
als nieuwe opdracht voor landinrichting plattelandsontwikkeling genoemd en
ik ben dat van harte met hem eens. Met de herijking van de landinrichting
wordt bij uitstek een instrument gecreëerd – de Kamer heeft het
ook gehoord aan het begin van mijn bijdrage – dat noodzakelijk is om
de gebiedsgerichte aanpak en de versterking van land- en tuinbouwsectoren
op een gezonde, adequate en moderne manier vorm te geven. Realisering van
natuur en het scheppen van recreatiemogelijkheden, zoals mevrouw Swildens
toevoegde, maar ook inpassing van infrastructuur en verbetering van de relatie
stad-platteland kunnen daarin een blijvende plek krijgen. Voor een aantal
belangrijke projecten in het landelijk gebied, zoals de reconstructie, is
landinrichting een onmisbare, maar ook gelukkig nog als dienst in het landelijk
gebied aanwezig zijnde, kans om rijksbeleid met gebiedsautoriteiten ter plekke
vorm te geven. Het gaat daarbij om grote investerin gen voor
de bedoelde kwaliteitsimpuls van het landelijk gebied in de komende jaren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Mag ik aannemen dat de suggestie van de heer Ter Veer om landinrichting
af te schaffen bij de minister niet in goede aarde valt?Minister Apotheker:De ruilverkaveling is een belangrijk minpunt van de dienst landinrichting.
Het wordt door niemand hier bestreden dat je een decentraal apparaat moet
hebben dat nieuwe beleidsintensiveringen kan omzetten in projecten, de moderne
plattelandsvernieuwing. Het is goed dat je als departement een instrument
hebt in de gebieden waarin je aan de slag wilt. Je moet dat apparaat op een
moderne en adequate manier toerusten, om het een kristallisatiepunt te laten
zijn, de vertaling van de schakelpositie van LNV op gebiedsniveau. Daar wil
ik aan vasthouden en daar wil ik aan werken, maar daarvoor is het wel nodig
dat de problematiek van de verplichtingenstand wordt opgelost. De financiële
verplichtingen uit het verleden vormen als het ware een loden last, niet alleen
om budgettaire redenen, maar ook omdat het vaak verouderde doelstellingen
betreft. Ik wil de aanpak van die verplichtingenstand samen met de provincies
krachtig oppakken. Dat is ook al besproken met de betrokkenen in een eerste
contact. De projecten die in uitvoering en voorbereiding zijn, moeten daarbij
ook tegen het licht worden gehouden. Natuurlijk zeg ik mevrouw Swildens toe
dit met de provincies te zullen doen. Zij hebben die rol gekregen en moeten
die ook houden, maar ook zij zullen er belang bij (moeten) hebben om via die
opschoning aan het eind van de tunnel zelf het licht te zien van de nieuwe
adequate, aan de nieuwe doelstelling voldoende projecten.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Voorzitter! Ik ben blij dat de minister het zo stelt, al had ik eigenlijk
niet anders verwacht. Maar mijn vraag aan de minister is of hij ook de financiële
problematiek daarbij ziet. Er is met een kasritme van 140 mln. op jaarbasis
en een verplichtingenbestand van 1,4 mld. natuurlijk wel een probleem. Die
oude prop zit er en die moet je kwijt om een kans te kunnen geven aan de nieuwe
projecten die wij met elkaar willen realiseren. De minister gaat het nu met
de provincies bespreken, maar de vraag is wat daarbij financieel gezien zijn
inzet is. Misschien kan hij dat vandaag nog niet zeggen. We hebben in het
verleden natuurlijk al een aantal aanlopen via de projectgroep gezien, waarbij
ook de provincies een forse bezuiniging...De voorzitter:Mevrouw Swildens, we zouden korte vragen stellen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):...wilden doorvoeren. Maar er wordt natuurlijk ook iets van de minister
verwacht. Mijn concrete vraag was, of wij daarop al enig zicht kunnen hebben
bij het algemeen overleg van 29 oktober a.s. over de herijking.Minister Apotheker:Nu wil ik volstaan met de opmerking dat ik de provincie en de dienst zelf
een drieslag voorhoud. Iedereen vindt opschoning van oude bestanden zeer gewenst,
maar dan wel ervan uitgaande dat contracten contracten zijn, tenslotte moet
de overheid betrouwbaar zijn. Er is een eerste inventarisatie uitgevoerd die
een zekere mogelijkheid biedt. Er is nieuw geld voor gebiedsgericht beleid.
De vraag is hoe provincies ook beleidsintensiveringen kunnen gebruiken in
het raam van regiocontracten, teneinde snel en versneld in de richting van
die moderne projecten te gaan. Ik zou dat nieuwe geld willen insluizen in
die benadering, zodat de provincies een kans krijgen om eerder mentaal afscheid
te nemen van de oude planvorming omdat zij de nieuwe tegemoet kunnen zien.
De provincies moeten daarbij ook nog met mij de bezuinigingen binnen de landinrichting
invullen. Dat is geen gemakkelijke drieslag, maar ik vind hem interessant
genoeg om hem in beeld te houden.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik had nog een aanvullende vraag, die eigenlijk gekoppeld was aan een
andere vraag die ik gisteren heb gesteld. Is het dan verstandig om als je
het hebt over beleidsintensivering ten aanzien van bijvoorbeeld verwerving,
het accent te leggen in het jaar 2000 in plaats van in 1999? Wij willen in
het totale verhaal toch zo gauw mogelijk van die oude prop af. Dat is...De voorzitter:Zo wordt uw vraag niet concreter.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik denk dat de staatssecretaris en de minister het heel goed begrijpen.De voorzitter:Het gaat hier niet om begrip, mevrouw Swildens. Help nou even mee. Wij
hebben met elkaar afgesproken dat we alleen nog even korte vragen stellen,
nodig voor de voorbereiding van de behandeling in tweede termijn.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Is ook mede in dit verband de volgorde van de inzet van de intensiveringsgelden
dan een voor de hand liggende?Minister Apotheker:Ik wil alle ruimte geven aan het departement en de provincies om met een
strakke regiegroep deze drie facetten in beeld te brengen. Jaartranches kunnen
daarbinnen aan de orde komen, maar laten we de provincies nu gewoon de kans
geven om zelf uit te spreken hoe zij de beleidsintensiveringen zouden willen
omzetten in concrete acties.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Maar, u...De voorzitter:Nee, mevrouw Swildens, het woord is aan de heer Geluk.De heer Geluk (VVD):Voorzitter! Wat is de insteek van de minister? Wat gaat hij doen met de
oude verplichtingen? Worden die wel of worden die niet op korte termijn gehonoreerd?Minister Apotheker:Die oude verplichtingen komen aan de orde in de inventarisatie waar een
strakke regiegroep op gezet wordt. Ik overweeg daarvoor een onafhankelijk
voorzitter te zoeken om het geheel op tempo te houden. Natuurlijk komt daarbij
ook de categorie aan de orde van recente projecten die met verouderde doelstellingen
van tien, twaalf jaar geleden tot stand zijn gekomen en waarvan iedereen zich
afvraagt of daar wel mee doorgegaan moet worden. Die categorie projecten biedt
de meeste kans op versnelde opschoning. Alle projecten worden
tegen het licht gehouden.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik had een...De voorzitter:Nee, mevrouw Swildens, de minister geeft de antwoorden en u stelt de vragen.
U hebt twee keer de kans gehad.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Maar ik heb het concrete antwoord op een zeer concrete vraag nog niet
gehad.De voorzitter:De minister gaat zelf over zijn eigen antwoorden.De minister vervolgt nu zijn betoog.Minister Apotheker:Ik sluit af. Ik heb aan het begin van mijn betoog gezegd dat er de komende
jaren veel investeringskansen en kwaliteitsimpulsen voor het landelijk gebied
aan de orde zijn. Landinrichting is daarbij als vernieuwd instrument onontbeerlijk
en kan ook een belangrijke rol spelen in de verbreding van het plattelandsbeleid.
Daarmee komt een van de hoofddoelstellingen voor de komende vier jaar in beeld:
met een moderne plattelandsdienst met kracht en kwaliteit het landelijk gebied
kwaliteit geven.De heer Geluk (VVD):De vraag van D66 over de ruilverkaveling is nog niet aan de orde geweest.De heer Ter Veer (D66):Ik kan dat het beste beoordelen. Ik denk dat de minister een perfect impliciet
antwoord heeft gegeven.De voorzitter:Dan hebben wij dat ook geregeld.Staatssecretaris Faber:Mevrouw de voorzitter! De minister heeft al verwezen naar ons voornemen
om begin volgend jaar een beleidsagenda te presenteren waarin op hoofdlijnen
onze belangrijkste prioriteiten zullen worden verwoord. In de recent uitgebrachte
discussienotitie vond men onze aanzet daartoe. In aanvulling op de opmerkingen
van de minister wil ik graag een tweetal prioritaire thema's belichten. De
thema's zijn: kwaliteit van onze voeding en het natuurbeleid. Het eerste prioritaire
thema is uiteraard de impuls van het regeerakkoord voor het natuurbeleid.
In dat licht wil ik de Kamer graag bedanken voor de vriendelijke welkomstwoorden
afgelopen dinsdag, waarbij overigens ook nog is gezegd dat zowel de minister
maar zeker ook de staatssecretaris kennelijk enthousiast aan hun taak beginnen.
Hoe kun je niet enthousiast aan een taak beginnen, als er zulke goede beleidsintenties
en ideeën bij de meestbetrokken instanties zijn? In 'Veters los' staan
de ambities fantastisch verwoord: het gaat erom Nederland spannender, mooier
leuker, natuurlijker, ruimer en verrassender te maken voor de natuur en voor
de mensen. Dat daarbij nog enige werk te verrichten is maakt de inzet alleen
maar groter.De centrale doelstelling is en blijft het behoud van de biodiversiteit.
Dat betekent voor mij dat met nog meer kracht gewerkt blijft worden aan de
realisering en versterking van de ecologische hoofdstructuur. Ik durf de stelling
aan dat Nederland hierdoor leuker, mooier en meer uitnodigend wordt. Zoals
gezegd, biodiversiteit staat centraal, zowel in het nationale als in het internationale
natuurbeleid. De noodzaak daartoe is wederom onderstreept in de Natuurbalans
1998. Ik ben het daarmee eens. Een schriftelijke reactie mijnerzijds heb ik
de Kamer vorige week toegezonden. Een aantal kernpunten. Het belangrijkste
instrument – ik ben blij te constateren dat het politiek breed gedragen
is – is de ecologische hoofdstructuur. Het kabinet heeft als antwoord
op de stijgende grondprijzen extra middelen beschikbaar gesteld, in totaal
tot 2010 980 mln. Op dit moment voldoen deze middelen.De grondprijsontwikkeling blijft een punt van zorg. Ik zal concreet ingaan
op een aantal instrumenten die van de zijde van de Kamer zijn gesuggereerd.
Mevrouw Vos bracht het idee van een natuurgrondbank. Ik begrijp haar zo dat
zij een bepaald percentage van de investeringen in infrastructuur apart wil
zetten in een fonds – zij noemt dit de natuurgrondbank – waaruit
het natuurbeleid kan worden gefinancierd. De filosofie achter haar voorstel
is dan een koppeling van groene, rode en grijze infrastructuur. Die filosofie
spreekt mij zeer aan. Ze komt ook op twee manieren terug in het kabinetsbeleid.
Ten eerste heeft het kabinet een extra impuls voor grote aansprekende natte
natuurprojecten mogelijk gemaakt naast de forse infrastructurele investeringen
in de komende jaren. Ten tweede wordt sinds enige jaren gewerkt met het compensatiebeginsel.
De voeding die mevrouw Vos voorstelt voor haar natuurgrondbank wijkt niet
ver af van de wijze waarop het compensatiebeginsel in de praktijk wordt toegepast.
Dit beginsel, vastgelegd in de PKB structuurschema Groene ruimte bepaalt dat
indien om zwaarwegende redenen natuur moet wijken voor andere functies, zoals
wegen en woningbouw, de natuurwaarden die verloren gaan, elders moeten worden
gecompenseerd. En ook daarmee is dus een koppeling aangebracht tussen investeren
in asfalt en beton enerzijds – ik gebruik nu de woorden van mevrouw
Vos – en groen anderzijds. Deze compensatie kan langs twee wegen tot
stand worden gebracht. Ten eerste is er de mogelijkheid dat de initiatiefnemers
van de voorgenomen in greep in de natuur zorgen voor een zowel kwantitatief
als kwalitatief vervangend natuurgebied elders. Ten tweede kan er financiële
compensatie worden geboden, bijvoorbeeld door middel van een storting in het
groenfonds door de initiatiefnemers. De hoogte van het te storten bedrag wordt
bestuurlijk overeengekomen. Dit financiële compensatiebeginsel is nog
niet wettelijk vastgelegd. De werking ervan wordt binnenkort geëvalueerd
en ik zal daarbij bezien of het niet zinvol is een wettelijke inkadering in
de Natuurbeschermingswet alsnog te regelen. Daarbij zal ik de mogelijkheid
betrekken van een mechanisme waarmee een vaste maatstaf ontstaat voor de hoogte
van de vergoeding die ter compensatie moet worden geboden. Hierbij spreek
ik de ambitie uit om het idee 'rood betaalt voor groen' nader uit te werken
en te concretiseren.Bij enkele leden leven veel verwachtingen over de mogelijkheden van het
voorkeursrecht, analoog aan de Wet voorkeursrecht voor gemeenten. Ik wil hen
erop wijzen dat het instrumentarium hiervoor reeds beschikbaar is. In de Wet
agrarisch grondverkeer wordt aan het Bureau beheer landbouwgronden een voorkeursrecht
verstrekt, te benutten in specifiek aangewezen gebieden, waaronder reservaats-
en andere natuurgebieden. Dit instrument is om een aantal redenen
nooit benut. De belangrijkste reden is dat het vestigen van een voorkeursrecht
geen versnelling met zich brengt, maar eerder een vertraging. Dit hangt ten
eerste samen met de complexiteit van de te volgen procedures. Ten tweede wordt
met het voorkeursrecht geen directe versnelling bereikt in de grondaankoop.
Het is een passief recht: je kunt een grondeigenaar niet dwingen tot verkoop
van grond, je kunt slechts voorkomen dat een ander de grond koopt. Echter,
door de lengte van de procedure heeft de verkoop die men eigenlijk had willen
voorkomen, vaak al plaatsgevonden voordat het voorkeursrecht is gevestigd.
Andere zwaarwegende nadelen in verband met dit voorkeursrecht zijn de hoge
uitvoeringslasten, de te verwachten fraudedruk en de grote onzekerheid over
het effect op de regionale grondprijsontwikkeling.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik constateer iets vreemds. Er is een voorkeursrecht mogelijk
op aangewezen gebieden. Dan is het toch niet mogelijk dat die plotseling aan
anderen verkocht worden? Dat zou toch illegaal zijn?Staatssecretaris Faber:De procedures voor het effectueren van het voorkeursrecht duren erg lang.
In het verleden is wel eens gebleken dat in de tussentijd de grond reeds aan
een ander was verkocht.De heer Stellingwerf (RPF):Dan moeten wij snel gaan kijken wat aan die procedures kan worden gedaan,
want anders heb je aan dit instrument ook niets.Staatssecretaris Faber:Dat is wat ik zeg.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het is de vraag of de staatssecretaris bereid is om dat te gaan doen.
Het voorkeursrecht werkt in die zin blijkbaar anders en minder goed dan het
nieuwe voorkeursrecht voor gemeenten in verband met de aankoop van grond ten
behoeve van bijvoorbeeld Vinex-locaties. Is de staatssecretaris echt bereid
om hierin het een en ander te veranderen, zodat het wel werkt? Is het overigens
niet zo dat het voorkeursrecht een dempende werking kan hebben op grondprijsstijgingen?Staatssecretaris Faber:In de praktijk blijkt dat dit laatste niet het geval is; het voorkeursrecht
heeft eigenlijk een prijsopdrijvende werking. Later kom ik hierop terug.Wat betreft uw eerste vraag, het is maar zeer de vraag of het op dit moment
zo goed gaat bij de gemeenten. Het is ook zeer de vraag of het instrument
echt zo vaak wordt gebruikt als u kennelijk zou willen. Het is dus ook de
vraag of dit instrument, dat niet zo fantastisch werkt, ook moet worden ingezet
voor landbouwgrond. Sterker nog, het instrument bestaat, maar is nooit gebruikt
om redenen die samenhangen met de weerbarstige praktijk van alledag.Mevrouw Vos (GroenLinks):Betekent dit dat u bereid bent om serieus te bekijken of de procedures
rond dit instrument zo veranderd kunnen worden dat het wel effectief kan worden
ingezet, zoals de heer Stellingwerf vroeg?Staatssecretaris Faber:Ja, het instrument is er. Misschien is het goed dat wij daar nog eens
heel goed naar kijken. Wellicht is die wet ook weer eens uit het stof tevoorschijn
gehaald omdat het niet werkt. Toen ik haar gisteren las, vond ik het een hoogst
interessante wet, zeker als je praat over de memorie van toelichting en de
aanbiedingsbrief van de bewindslieden van toen. Je praat dan toch over een
wet van bijna twintig jaar geleden. Zo actueel was dat, maar toch heeft dat
instrument niet gewerkt. Het is dus zeer de vraag waarom het de komende jaren
wel zou gaan werken. Als u daar behoefte aan heeft, kan dit in tweede termijn
wat nadrukkelijker naar voren komen en kunnen wij het nog eens opnieuw tegen
het licht houden. Vooralsnog heb ik echter niet de behoefte.Ik kom vervolgens op de onteigening. Onteigening kan worden toegepast
en wordt ook toegepast, zoals u weet, zij het dat dit instrument niet zo gek
veel wordt toegepast. Gegeven de forse kosten en opnieuw de lange tijdsduur
van de onvermijdelijke procedures levert het geen oplossing op voor het probleem,
namelijk de mogelijke vertraging in de aankoop van gronden ten gevolge van
de grondprijsontwikkeling. Daarnaast wijs ik erop dat het onteigeningsinstrument
terughoudend moet worden ingezet, gegeven de prijsopdrijvende werking ervan
op andere grondtransacties in hetzelfde gebied.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Met die terughoudendheid ben ik het helemaal eens, want het is eigenlijk
een paardenmiddel. Kent de minister de gang van zaken bij Verkeer en Waterstaat
waar men heel vaak niet het onteigeningsinstrument inzet, maar daarop vooruitlopend
met dezelfde zak geld op basis van vrijwilligheid goede resultaten bereikt?
Denkt ook de staatssecretaris dat je op die manier dingen kunt binnenhalen
zonder onteigening, eigenlijk met dat instrument als een soort van stok achter
de deur?Staatssecretaris Faber:De essentie van uw woorden zit in 'met dezelfde zak geld', want het ging
over die grondprijzen en de vraag hoe wij die grondprijzen iets naar beneden
zouden kunnen bijstellen. Dat was althans de zorg van de Kamer. Daar reageer
ik op. Dan moet je constateren dat het onteigeningsinstrument daarin niet
werkt. Als je dan als alternatief neemt dat je met dezelfde zak geld ongeveer
hetzelfde doet, hebben wij het niet over het probleem waarover wij het hadden.
Als het gaat om de vraag in hoeverre je op het allerlaatste moment –
want het wordt vaak op het allerlaatste moment ingezet – het laatste
restje grond kunt krijgen om je doelstelling te bereiken, is het een heel
verstandig iets. Maar nogmaals, de grondprijzen leiden daar niet echt onder.Bij een tweetal instrumenten heb ik zo wat kanttekeningen gezet, maar
dat wil uiteraard niet zeggen dat wij achteroverleunen en berusten in lopende
ontwikkelingen. Langs verschillende wegen voeren wij een aankoopbeleid waarbij
prijsopdrijving wordt vermeden en prijsstijgingen zoveel mogelijk worden ontweken.
Wij beschikken daarvoor over het volgende pakket aan instrumenten. Ten eerste
analyseren wij continu de particuliere agrarische grondmarkt. U krijgt daar
ook geregeld een overzicht van. Op basis van die analyse komen wij tot een
prijsstelling, gerelateerd aan de marktprijs, echter in beginsel niet hoger
dan de prijs die betaald wordt in dat gebied, niet hoger dan
75% van de transacties in dat gebied. Ten tweede zien wij erop toe dat de
particuliere markt voldoende ruimte wordt gelaten. Wij zorgen ervoor dat onze
grondvraag op regionaal niveau in beginsel niet meer is dan eenderde van het
aanbod van grond. Daarmee wordt prijsopdrijving zoveel mogelijk voorkomen.
Ten derde benutten wij het instrument van de grondruil optimaal. Zo wordt
met name binnen landinrichtingsgebieden grond aangekocht die vervolgens kan
worden geruild met de gewenste EHS-gronden. Grondruil gebeurt ook op het niveau
van kavelruil of bilateraal met individuele ondernemers. Dit is een belangrijk
instrument om de realisatie van de EHS te versnellen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Van de minister kreeg ik niet het antwoord, maar dan nu de vraag aan de
staatssecretaris. D66 heeft het voorstel gedaan om kavelruil af te schaffen.
Vindt de staatssecretaris dat dit ook aan de orde is en zou dit de problemen
met betrekking tot landinrichting en uitvoering EHS bevorderen?De heer Ter Veer (D66):Opnieuw, mevrouw de voorzitter, moet ik vragen of ik mag corrigeren wat
mij in de mond wordt gelegd. Ik heb gezegd dat wij ruilverkavelingen met een
administratief karakter radicaal gaan afschaffen. Een vrijwillige kavelruil
is weer een andere vorm van afkorting in drie letters waar ik geen woord over
heb gezegd.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Mijn vraag blijft echter dezelfde. Het is een suggestie van de heer Ter
Veer, als het gaat om het instrumentarium van landinrichting, om daar één
onderdeel uit te halen. Het lijkt mij goed om te vernemen of bij de staatssecretaris
dan wel de minister – ik had nog geen antwoord – de bereidheid
bestaat om die suggestie van de heer Ter Veer over te nemen.Staatssecretaris Faber:Van wie die suggestie ook is en of die terecht is of niet, wil ik in het
midden houden. Helder is dat ik grondruil als een goed instrument zie.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het lijkt mij helder. De suggestie van de heer Ter Veer is daarmee van
tafel?Staatssecretaris Faber:Dat lijkt mij aan de heer Ter Veer.Voorzitter! Sterker nog, wij willen dat instrument uitbreiden met een
experiment met compensatiebedrijven. Tot voor kort bestond de mogelijkheid
om bedrijven in zijn geheel te verplaatsen naar Flevoland. De naam van de
gemeente waarin dat gebeurde, zal ik u besparen. Ter compensatie van het wegvallen
van die mogelijkheid zal BBL bij wijze van experiment gehele bedrijven, gebouwen
en grond, gaan aankopen die aan boeren die willen verplaatsen, kunnen worden
aangeboden. Als vierde in het rijtje van instrumenten, zetten wij enkele stimuleringsmaatregelen
in. Wij hebben de regeling verlening hervestigingstoeslag, die voorziet bij
verplaatsing in een tegemoetkoming in de kosten. Het gaat hierbij gemiddeld
om drie ton per bedrijf. Dit instrument is breed inzetbaar, nadat helderheid
is verkregen over begrenzing van een gebied voor natuurontwikkeling of reservaat.
Ik wil ook de mogelijkheid noemen van boerderijverplaatsing en de beëindigingsregeling
in landinrichtingsprojecten in uitvoering. Beide zijn inzetbaar voor de realisatie
van de ecologische hoofdstructuur. Met het hier genoemde pakket aan instrumenten
beschikken wij mijns inziens over voldoende middelen om de mobiliteit te bevorderen
en de grondprijsstijging effectief tegemoet te treden.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Men zal dan met die begrenzing en de kwalitatieve doelstellingen hard
aan de gang moeten gaan, voorzitter, anders halen wij het niet!Mijn constatering in eerste termijn, dat de grondprijzen alleen maar stijgen
en dat er steeds meer geld voor nodig is, zal moeten leiden tot het tackelen
van het probleem. Denkt de staatssecretaris met deze instrumenten voldoende
in handen te hebben? Hebben wij deze instrumenten niet al eerder uitgeprobeerd?
Ik heb ook gevraagd wat er terecht is gekomen van mijn motie die in mei in
deze Kamer is aangenomen, over de onderhandelingen tussen provincies, het
Rijk en de gemeenten.Staatssecretaris Faber:Op die laatste vraag kom ik straks terug.Met mijn uitvoerige verhaal, waarmee ik reageerde op de instrumenten en
de grondprijsontwikkeling, kom ik tot de conclusie dat het huidige instrumentarium
daarin voorziet.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Er is een autonome ontwikkeling in de grondprijzen. Ze zijn
geweldig omhooggegaan en dat moet de overheid ook maar aanzien. Met andere
woorden, het dempende effect van de overheidsmaatregelen dat de staatssecretaris
schildert, is mij nog niet helder geworden.Staatssecretaris Faber:Je kunt de redenering ook omkeren: als je het niet zou hebben gedaan,
wat was er dan met de grondprijzen gebeurd? Wij werken aan instrumenten en
wij constateren dat de overheid geen actieve rol speelt om de grondprijzen
te verhogen. Vervolgens hebben wij inderdaad te maken met bestaande grondprijzen.
Daarvoor is extra geld in het regeerakkoord opgenomen en ik heb gezegd dat
dit tot op heden voldoet. Mocht in de nabije of iets verdere toekomst blijken
dat dit niet voldoet, dan moeten wij opnieuw met elkaar om de tafel gaan zitten.De heer Van der Vlies (SGP):De overheid kan toch niet lijdzaam toezien hoe die grondprijzen zich ontwikkelen?
Stel dat ze nog verder omhooggaan, dan is dat toch fnuikend voor jonge starters,
ondernemers, bedrijfsovernames? Dat is geweldig complex. U probeert de brand
in te dammen, maar die brand moet worden geblust.Staatssecretaris Faber:Dat is uw mening en ik heb daartegenover gesteld wat ik ervan vind. Ik
wil echt waarschuwen voor de grote verwachtingen die op het gebied van de
rol van de overheid op dit punt leven. Ik wil dat vooral omdat tot nu toe
is gebleken dat elke ingreep van de overheid tot een verdere verstoring op
die regionale grondmarkten heeft geleid en tot een verdere prijsopdrijving.
Het lijkt mij wijsheid om me bij die constatering te houden en niet verder
te interveniëren, behalve op terreinen waar dat al gebeurt en waarvoor
ik de instrumenten al heb genoemd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Het wordt mij niet duidelijker, want nu wekt
de staatssecretaris de indruk dat de overheid het maar moet laten gebeuren
en dat zij zichzelf er geen actieve rol in toekent. Wil zij dat inderdaad
zeggen of is zij bereid, mochten die forse grondprijsstijgingen doorzetten,
om op korte termijn naar nieuwe instrumenten te zoeken? Het lijkt mij van
groot belang te weten of zij daartoe bereid is.Staatssecretaris Faber:Ik heb niet gezegd dat de overheid maar moet toekijken. Ik heb gezegd
dat de overheid zich op het moment dat zij participant is op die grondmarkt,
zodanig opstelt en zulke maatregelen heeft getroffen, dat zij niet meewerkt
aan opdrijving van de grondprijzen. Voor het overige is het toch heel duidelijk
dat wij onderdeel zijn van diezelfde markt die wij met elkaar hebben gecreëerd.De heer Stellingwerf (RPF):Kortgeleden is er een rapport uitgekomen van prof. Bomhoff over de grondprijzen.
Hij spreekt over een soort positieve planschade. De overheid is verplicht
een negatief uitpakkende bestemmingswijziging te vergoeden, maar het omgekeerde
gebeurt nooit. Wat is daarover het oordeel van de staatssecretaris?Staatssecretaris Faber:Zal ik u toezeggen dat ik daarover zeer binnenkort zal gaan nadenken?
Als ik daarmee klaar ben, laat ik u dat weten.Voorzitter! De inzet van het kabinet is en blijft dan ook het realiseren
van de EHS als ruggengraat van het beleid binnen het vastgelegde tijdpad en
met behoud van de kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen. Dat geldt
ook waar ruimte wordt geboden voor particulier natuurbeheer. De locaties die
voor particulier beheer worden aangewezen door de provincies, worden wel degelijk
onderdeel van de EHS. Zij worden echter niet door de overheid verworven. De
te bereiken natuurdoelen zoals die door het Rijk zijn geformuleerd, blijven
ook daar onverkort van kracht. Bij de aanwijzing van de desbetreffende gebieden
is dat dan ook het bindende kader.Ik stap nu over naar de zogeheten natte natuur. Naast de investeringen
in de EHS zal het ministerie van LNV zich binnen het kabinet richten op het
realiseren van een evenwichtig investeringspakket, omgeven met voldoende groene
waarborgen. Gezocht wordt naar mogelijkheden om natuur en landschap te versterken.
Evenwicht tussen ecologie en economie is ook hier leidraad voor het kabinet.
Daarbij behoren extra middelen voor natte natuur, alsook het inpassingsbudget
voor infrastructuur. De extra middelen voor natte natuur worden vooral ingezet
rondom het IJsselmeer, de randmeren en de Zuid-Hollandse delta. Het gaat om
investeringen in aansprekende natuurprojecten op en rondom het water, passend
bij het unieke deltakarakter van Nederland. Deze projecten vormen een aanvulling
op de natuurontwikkeling in de uiterwaarden, zoals opgenomen in het Deltaplan
grote rivieren.Daarnaast gaat een deel naar herstel en inrichting van rijkswateren, bijvoorbeeld
herstel en aanleg van natuurvriendelijke oevers. Voor die natte natuur is
in de periode tot 2010 in totaal een bedrag van 800 mln. beschikbaar. Ik hecht
eraan in dit verband te zeggen dat er sprake is van een goede samenwerking
met Verkeer en Waterstaat, zowel wat de aanpak als het financiële gedeelte
betreft.Het is evident dat voor een werkelijk vitale natuur de water- en milieucondities
in en rondom onze natuurgebieden aanmerkelijk verbeterd zullen moeten worden.
In dat licht zal in deze kabinetsperiode, samen met andere overheden, verdroging,
ammoniakemissie en de problematiek van nitraat en fosfaat op de hoge zandgronden
krachtig worden aangepakt. Zoals u hoort, ondersteun ik hierin de minister
zeer.Een belangrijk speerpunt van ons beleid zal zijn natuur voor mensen. Daarmee
bedoel ik het versterken van de directe betekenis van natuur voor mensen voor
het genieten van rust, ruimte, stilte en schoonheid. Ook het recreatieve element
speelt daarbij een rol. Ik kom daarop straks terug. Ik wil met anderen voorkomen
dat Nederland saai wordt. Dat wil zeggen niet overal dezelfde landschapskwaliteiten,
maar wel een versterking van onze landschapskwaliteiten. Allerlei vormen van
natuur moeten dicht bij de mensen worden gebracht, dicht bij de stad, bij
nieuwe woningbouwlocaties en op en rondom het boerenerf.De heer Poppe (SP):Wat verstaat de staatssecretaris precies onder natuur? Natuur binnen de
cultuurlandschappen of iets anders?Natuurbelang zegt dat het landschap uniformer wordt in Nederland, de open
gebieden verdwijnen en de kleinschalige landschappen worden aangetast. Er
is dus sprake van een neergaande lijn.De staatssecretaris wil Nederland leuker maken. Betekent dat stoppen van
die neergaande lijn en de achteruitgang herstellen? Dat is nodig, wil het
leuker worden. Hoe stelt zij zich dat voor?Staatssecretaris Faber:Volgens mij vertel ik nu hoe ik dat denk te gaan doen. Er zitten allerlei
impulsen in het regeerakkoord. Er zijn financiële middelen voor. Ik heb
al gezegd dat er ontzettend veel initiatieven liggen die kunnen worden aangepakt.
In de Natuurbalans wordt een aanzet gegeven, daarbij lettend op de constatering
dat het allemaal ietsje minder mooi gaat dan wij met de bestaande instrumenten
hadden verwacht en gewild. Een ook de natuurorganisaties in Nederland hebben
een aanzet gegeven. Met die initiatieven gaan wij aan de gang. Ik zie de 'natuur'
heel breed, heel divers: van het prachtige bos tot heel creatieve oplossingen
en experimenten voor natuurontwikkeling in Nederland.De heer Poppe (SP):U bedoelt dus niet mooie cultuurhistorische landschappen...Staatssecretaris Faber:Ook.De heer Poppe (SP):...omvormen tot bos met een surfplas?Staatssecretaris Faber:Dat lijkt mij niet echt verstandig. Natuur is ook cultuurhistorisch landschap.De heer Poppe (SP):U bedoelt dus respect voor het landschap, zoals door de mensen gemaakt?
Ik denk aan de 17de-eeuwse polderlandschappen. Die wilt u beschermen?Staatssecretaris Faber:Ook. En elders zal natuur moeten worden ontwikkeld om te komen tot het
diverse, niet saaie landschap in Nederland.De heer Poppe (SP):Dat was mijn vraag: waar denkt u natuur te ontwikkelen? Meestal doet de
natuur dat zelf. Daarom heet het ook 'natuur'.De voorzitter:De staatssecretaris bepaalt zelf haar antwoord!De heer Poppe (SP):Kernpunt is voor mij dat in Natuurbalans wordt geconstateerd dat er een
achteruitgang, een negatieve ontwikkeling is. Daar hoor ik de staatssecretaris
te weinig over. Zij heeft het over projecten ter verbetering. Maar als dat
inhoudt dat hier en daar een hekje om een landschap wordt gezet omdat het
moet worden behouden en mooier moet worden, terwijl aan de rest niets wordt
gedaan, schiet het niet op. Mijn vraag heeft betrekking op het totaalbeeld
van de kwaliteit van het landschap.De voorzitter:Uw vraag is wel duidelijk, mijnheer Poppe.Staatssecretaris Faber:Maar wij zijn daar toch heel actief mee bezig! Ik noem de ontwikkeling
van de ecologische hoofdstructuur en van het programma beheer. Wij zijn toch
heel nadrukkelijk daarmee aan de gang. U vindt het niet snel genoeg gaan,
mijnheer Poppe. Dat kan voor ons alleen maar een stimulans zijn.De heer Poppe (SP):Ik constateer wat in Natuurbalans wordt geconstateerd. Het gaat niet voor-
maar achteruit.Staatssecretaris Faber:Het gaat niet snel genoeg vooruit. Dat wordt in Natuurbalans geconstateerd.
Wij gaan er in de komende jaren aan werken om het sneller te laten gebeuren.De heer Passtoors (VVD):Voorzitter! De staatssecretaris heeft het over een natuur voor mensen.
Er zijn natuurlijk uitzonderingsgevallen waarin echt moet worden beschermd
en de toegang van mensen tijdelijk niet mogelijk is. Maar betekent dit dat
de natuur die ontwikkeld wordt normaal gesproken toegankelijk is voor mensen?Staatssecretaris Faber:Natuurlijk moet er natuur zijn voor de natuur, de flora en de fauna die
wij in Nederland in stand willen houden dan wel willen terugbrengen. Ik herinner
aan de diversiteit die van groot belang is. Daarnaast moet de natuur, zeker
in dit dichtbevolkte land, zeer toegankelijk zijn voor mensen. Daaraan hebben
wij met elkaar behoefte.Voorzitter! Agrarisch natuur- en landschapsbeheer betekent wat voor de
natuur en ook voor de bewoners van stad en platteland. Ook hiervoor heeft
het kabinet extra financiële ruimte gemaakt. Voor agrarisch natuurbeheer
en landschapsbeheer komt extra geld beschikbaar, in totaal tot 2010 170 mln.
Dit wordt ingezet op versterking van de kwaliteit van natuur en landschap
inclusief cultuurhistorie, op de versterking van de relatie stad-land en op
de versterking van de relatie landbouw-natuur. Met deze inzet zal een palet
van tinten groen gaan bijdragen aan het behoud en de versterking van de biodiversiteit
en de kwaliteit en de diversiteit van het landelijk gebied. Ik vat kort samen.
Ten eerste: de EHS is ruggengraat van de natuur. Ten tweede: bij nieuwe investeringen
moeten kansen voor natuur en landschap worden benut. Ten derde: er mag geen
eenvormigheid zijn, maar een voor mensen aantrekkelijk Nederlands landschap.Mevrouw de voorzitter! Het tweede prioritaire thema dat ik nadrukkelijk
naar voren wil brengen, is de kwaliteit van onze voeding. Ik kom overigens
nog terug op een aantal vragen die het vorige thema betreffen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dus natuurbeheer is nog aan de orde?Staatssecretaris Faber:Ik kom daarop straks nog terug. Ik schets even de twee hoofdthema's van
mijn beleid en geef daaraan een eigen inkleuring. Daarna kom ik terug op een
aantal vragen.Het tweede thema is dus de kwaliteit van onze voeding. De afgelopen jaren
zijn consumenten steeds kritischer geworden ten aanzien van de kwaliteit van
de voeding. Daarbij gaat het niet alleen om de kwaliteit van het eindproduct,
maar evenzeer om de kwaliteit van de manier waarop het product tot stand is
gekomen. De komende jaren zal mijn ministerie haar beleid op deze ontwikkeling
laten aansluiten. Er zal een breder en dieper kwaliteitsbegrip worden gehanteerd.
Met breder bedoel ik dat naast strengere controle op de kwaliteit van het
eindproduct, de voedingsmiddelen, ook nadrukkelijk gekeken zal worden naar
de kwaliteit in het productieproces. Dan gaat het zowel om het drastisch terugdringen
van salmonella en campylobacter op vlees en het aan banden leggen van het
gebruik van antibiotica en andere additieven in veevoer, als om een betere
controle op de kwaliteit van diervoeders. Met de verdieping van het kwaliteitsbegrip
bedoel ik dat het stimuleringsbeleid de komende jaren zal worden gericht op
de kwaliteitseisen uit de markt, die de wettelijke normen die als minimum
gelden, steeds vaker te boven gaan. Die extra kwaliteitseisen worden bepaald
door de consumenten en, mede namens hen, door voedingsmiddelenconcerns en
supermarkten. Deze vormen de werkelijke uitdaging voor de agroproductieketens.De heer Oplaat (VVD):Realiseert de staatssecretaris zich dat het drastisch terugdringen van
de salmonella en campylobacter geen eenvoudige opgave zal zijn? Het is heel
wat eenvoudiger om in een kooihuisvestingssysteem salmonellavrije eitjes te
produceren dan midden in een weiland.Staatssecretaris Faber:Ik realiseer mij dat wij een lange weg te gaan hebben. Ik geef hier de
inzet aan.De heer Waalkens (PvdA):Hebben wij echt nog een lange weg te gaan?Staatssecretaris Faber:Het is natuurlijk een betrekkelijk begrip. In reactie op de vraag van
de heer Oplaat zeg ik dat wij dit niet heel snel zullen hebben gerealiseerd.
Het is een moeizame weg, waarvan wij hopen dat hij niet al te lang zal zijn.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Een van de onderdelen van de thema's van D66 is het radicaal stoppen met
antibiotica in diervoeders, met name vanuit het oogpunt van volksgezondheid.
Hoe staat de staatssecretaris daartegenover?Staatssecretaris Faber:Wij hebben hierbij met diverse actoren te maken. Ik kom er zo dadelijk
nog op terug.Het ministerie zal de komende jaren de oriëntatie van de sectoren
op de kwaliteitseisen van de markt stimuleren. Daarvoor zal innovatie op de bedrijven worden gestimuleerd. Te denken valt daarbij aan het
groenelabelconcept voor stallen en kassen. Het kennisbeleid zal worden bijgestuurd.
Ketenvorming zal worden gestimuleerd, net als het debat over de wenselijkheid
van nieuwe gentechnologieën.Ik kom op de voortgang van het gewasbeschermingsbeleid. In het begin van
dit jaar sprak de vorige minister met de commissie over het plan van aanpak
voor de tweede fase van het Meerjarenplan gewasbescherming. Dit najaar zal
ik bezien of en, zo ja, in hoeverre het agrarisch bedrijfsleven daadwerkelijk
invulling heeft gegeven aan de afgesproken en voorgenomen maatregelen. De
Kamer weet waar het om gaat: het verminderen van de afhankelijkheid. Op basis
daarvan zal ik waar nodig aanvullende maatregelen overwegen. Ik zal de Kamer
apart schriftelijk over een en ander informeren. Tevens kan zij de voortgangsrapportage
meerjarengewasbeschermingsbeleid over het jaar 1997 tegemoetzien.Mevrouw Vos (GroenLinks):Er is een motie van mevrouw Van Ardenne en mij aangenomen, waarin werd
gevraagd om het ontwikkelen van een milieu-indicator. Dat lijkt mij van groot
belang, ook bij vermindering van de afhankelijkheid. Hoe staat het met de
uitvoering van die motie?Een tweede zorg betreft de sanering van middelen die niet voldoen aan
de milieueisen in het besluit toelating bestrijdingsmiddelen. Ik voorzie dat
wij een moment naderen waarop vanuit de sector veel weerstand komt, omdat
te veel middelen moeten worden gesaneerd. Ik vraag de staatssecretaris om
daarop actief in te spelen. Heeft zij daar al plannen voor ontwikkeld?Staatssecretaris Faber:Bij de eerder toegezegde schriftelijke informatie zal ik ook de stand
van zaken in de uitvoering van de motie betrekken. Op het tweede punt ga ik
nog in in de rest van mijn betoog.Een bijzonder aandachtspunt is de beschikbaarheid van een effectief en
breed middelenpakket. Een actieplan daartoe is onlangs gezamenlijk met het
landbouwbedrijfsleven en de industrie vastgesteld. De aangewezen partijen
geven hier thans invulling aan. Binnen de glastuinbouwsector loopt hiertoe
zelfs een apart project. Mijn indruk is dat de noodzakelijke acties en de
samenwerking op dit punt tot goede resultaten kunnen leiden, met name binnen
de glastuinbouw voor de zogeheten kleine teelten.De werkzaamheden voor een verdere verbetering van de uitvoering van het
toelatingsbeleid verlopen adequaat en volgens plan. Over het verzelfstandigingsvoorstel
inzake het College toelating bestrijdingsmiddelen praten wij hier volgende
week verder. Het EU-harmonisatiebeleid begint langzaam maar zeker door te
werken in de nationale toelating van gewasbeschermingsmiddelen. Ik verwacht
dat mede hierdoor de grootste verschillen tussen de lidstaten, wat de toegelaten
middelen betreft, op langere termijn zullen verdwijnen. Dit najaar wordt de
voorbereiding afgerond en worden algemene regels in procedure gebracht voor
de open teelten. Deze zullen leiden tot een vermindering van de belasting
van het oppervlaktewater door gewasbeschermingsmiddelen.Het Meerjarenplan gewasbescherming loopt inderdaad tot en met het jaar
2000, zoals mevrouw Van Ardenne heeft opgemerkt. Met het oog hierop ben ik
voornemens om de Kamer in de loop van het volgend jaar een beleidsnotitie
toe te zenden met de contouren van de verdere beleidsontwikkeling naar het
jaar 2000. Ik denk dat de opmerkingen van mevrouw Vos met name daarin zullen
worden meegenomen. Alvorens dit te doen, zullen de hoofdlijnen hiervan ter
discussie en toetsing aan verschillende vertegenwoordigers van de samenleving
worden voorgelegd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Begrijp ik het goed dat de staatssecretaris zegt dat bijvoorbeeld
de milieu-indicator vooral van betekenis zal zijn in de periode na 2000?Staatssecretaris Faber:Neen, een reactie op de motie inzake die milieu-indicator zal worden meegenomen
in de rapportage die de Kamer binnenkort krijgt.Ik kom op het onderdeel diergezondheid en de organisatie daarvan. Naar
aanleiding van de vragen van de leden Ter Veer en Oplaat over de aanpassing
van de veterinaire organisatie wil ik het volgende opmerken. Op 31 maart dit
jaar is het beleidsvoornemen diergezondheid aan de Kamer aangeboden. Hierin
is door de vorige minister uitgebreid ingegaan op de wenselijke aanpassingen
in de verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheid en bedrijfsleven en in
de organisatie van de diergezondheid. Deze hebben zowel betrekking op de beleidsorganisatie
als op de uitvoerende dienst. Aan deze aanpassingen wordt op dit moment voortvarend
gewerkt. De formele procedure voor de totstandkoming van de beleidsorganisatie
is vrijwel rond. Bij de uitvoerende dienst, de rijksdienst voor keuring van
vee en vlees, is een nieuwe directeur benoemd en zijn de veranderingstrajecten
voortvarend in gang gezet. Die veranderingstrajecten zijn overigens hard nodig.
Uiteraard streven wij naar succes op korte termijn, maar de problemen zijn
niet gering. Wat het beleidsvoornemen betreft, wordt momenteel overleg gevoerd
met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. Ik wil zelf een soort afrondend
overleg met het bedrijfsleven voeren over het beleidsvoornemen diergezondheid.
Mede op grond van de resultaten daarvan zal ik een definitief voorstel aan
de Kamer voorleggen. Daarin zal ik ingaan op de stand van zaken rond de veterinaire
organisatie. Ik ga ervan uit dat deze definitieve nota de Kamer nog dit jaar
zal bereiken.Een belangrijk instrument bij het veterinaire beleid is de identificatie
en registratie van landbouwhuisdieren. Het onderhavige systeem voor varkens
is al eerder in de Kamer aan de orde geweest in het kader van de varkenspest.
Verbeteringen in dit systeem zijn noodzakelijk om bij de uitbraak van een
dierziekte op een effectieve wijze traceringsonderzoek te kunnen doen. De
ervaringen die voor runderen met I&R zijn opgedaan bij de laatste BSE-uitbraak,
tonen aan dat ook dit systeem verbeterd moet worden. Naar aanleiding van de
problemen rond het traceren van nakomelingen en de moeder van het met BSE
besmette dier is door de directeur milieukwaliteit en voeding aan de directeur
van de Stichting gezondheidszorg voor dieren gevraagd om een inzicht te geven
in de omvang van het aantal runderen in het systeem dat wel is afgemeld bij
afvoer van een bedrijf, maar niet is aangemeld door de ontvanger. Ik heb de
Kamer daar al over geschreven. Wij hebben het dan over runderen
die in het systeem zijn zoekgeraakt, de zogeheten zwevende runderen. In reactie
op de brief die is gevraagd aan de directeur van de Stichting gezondheidszorg
dieren (SGD) is door de verantwoordelijke sectordirecteur per brief aangegeven,
dat dit een percentage van 10 à 12 is. In aantallen is dit circa 500.000,
op een totaalaantal van ruim 4 miljoen runderen. In de brief verklaart de
SGD deze aantallen door te wijzen op onvoldoende discipline bij afmeldingen
door slachthuizen, bij export en destructor en als gevolg van administratieve
tekortkomingen. Volgens de SGD is ruim de helft van het aantal zwevende runderen
geslacht.Mevrouw de voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat ik deze situatie zeer
ongewenst acht. Ik heb daarom onmiddellijk besloten de noodzakelijke maatregelen
te treffen. Dubbelzijdig melden, waarbij de afmelder ook het bestemmingsadres
moet opgeven en de ontvanger het adres van herkomst, is daarbij mijns inziens
een goed middel. Vanuit het bedrijfsleven is geopperd de dieren bij elk transport
te scannen. Ik ben bereid deze optie bij de uitwerking te onderzoeken. Ten
slotte zal het huidige bestand moeten worden opgeschoond. Hiertoe zal een
projectgroep worden opgezet. Ik ken aan deze werkzaamheden een hoge prioriteit
toe.De heer Oplaat (VVD):Is de staatssecretaris met de VVD van mening dat runderen in natuurgebieden,
zoals de Oostvaardersplassen, eigenlijk ook een vorm van zwevende runderen
zijn, die eigenlijk ook een I&R-regeling behoeven, koegriepinentingen
enzovoorts?Staatssecretaris Faber:Maar wat wil het geval? Ik ken de Oostvaardersplassen goed, en weet dus
dat wij uitgerekend die runderen heel goed kunnen tellen, waardoor wij heel
precies weten welke runderen daar rondlopen. Ik geloof dus dat u iets anders
wilt zeggen.De heer Oplaat (VVD):Met alle respect, maar een boer kan zijn dieren ook tellen. Maar het gaat
niet om tellen, maar om de plicht tot registratie en identificatie, die is
opgelegd aan de boeren. Ziet u de wilde koeien in natuurgebieden ook niet
als zwevende runderen, die eigenlijk ook getraceerd zouden moeten kunnen worden?Staatssecretaris Faber:Hier is al eens besproken – als daar behoefte aan is, kunnen wij
dat nog wel eens doen – dat er heel goede redenen zijn waarom uitgerekend
de runderen in de natuurgebieden een andere behandeling hebben dan andere
runderen. Ik weet niet of je dat positieve discriminatie moet noemen. Waar
ik het over heb, is over de ernst van de problemen met betrekking tot de systematiek
van I&R. Die lijkt mij ernstig genoeg om daaraan prioriteit te geven.Mevrouw de voorzitter! Met betrekking tot de antibiotica in diervoeders
kan ik zeggen, dat op 31 augustus jl. de minister van VWS mede namens mij
het advies van de Gezondheidsraad inzake antimicrobiële groeibevorderaars
aan de Kamer heeft doen toekomen. Ik ben het met de heer Ter Veer eens, dat
het gebruik van antibiotica in veevoeders zo spoedig mogelijk moet worden
beëindigd. In de begeleidende brief staat dan ook dat de minister van
VWS en ik die beleidsintentie hebben uitgesproken. Dat betekent wel dat ingrijpende
maatregelen nodig zijn. Zo spoedig mogelijk moet het gebruik als groeibevorderaar
van een zestal genoemde stoffen worden beëindigd, en binnen drie jaar
het gebruik van alle antibiotica.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Is de staatssecretaris bereid dienaangaande overleg met de sector te plegen,
opdat een traject kan worden afgesproken en afgesloten, waarbinnen de gestelde
doelen gehaald kunnen worden?Staatssecretaris Faber:Afgelopen week zijn op ambtelijk niveau gesprekken gevoerd met het bedrijfsleven
en met betrokken consumentenorganisaties, met als doel het opstellen van een
concreet plan van aanpak tot beëindiging van het gebruik van antibiotica
als diervoederadditief. Op bestuurlijk niveau zal binnenkort een afrondend
gesprek plaatsvinden. Daarna zullen de minister van VWS en ik op korte termijn
het regeringsstandpunt aan de Kamer aanbieden. Ik zal dan tevens verslag doen
van de gevoerde gesprekken.De heer Poppe (SP):Zijn wetenschappelijke gegevens voorhanden over de betekenis van abrupt
stoppen met preventief gebruik van antibiotica, met name in relatie tot het
fokken van onze grote huisdieren, eenzijdig gericht op de productie van vlees,
melk en eieren en niet op de dieren als geheel? Daardoor worden de dieren –
ik verwijs naar de commissie-Ouwerkerk – kwetsbaarder. Er is natuurlijk
een relatie tussen antibiotica en de kwetsbaarheid. Die combinatie hoor ik
in uw antwoord nog niet. Vandaar mijn vraag, hoe die combinatie ligt.Staatssecretaris Faber:Die combinatie wordt meegenomen, want natuurlijk kun je iets waaraan mens
en dier, in dit geval dier, al ik weet niet hoe lang gewend zijn, niet helemaal
abrupt afbreken; daarvoor is een overgangsperiode nodig. Dat zijn ook de kwesties
die met het bedrijfsleven en met deskundigen worden besproken. Die link zal
in ieder geval worden gelegd in het standpunt dat ik de Kamer zal aanbieden.De heer Poppe (SP):Mijn vraag was: betekent dit dat er criteria moeten komen voor het fokken
van dieren op hun productiekwaliteit in relatie tot het dier als geheel, zodat
het dier gezonder wordt en daardoor minder kwetsbaar? Wordt gedacht aan een
combinatie van ingrepen?Staatssecretaris Faber:Dit onderwerp is afgelopen dinsdag uitvoerig bij interruptie aan de orde
geweest. Op deze vraag kan ik nu nog geen concreet antwoord geven, maar ik
zeg toe dat ik er nader op terugkom.De heer Van der Vlies (SGP):Deze materie heeft toch ook een Europees aspect? Ik kan mij voorstellen
dat wij onze dieren antibioticavrij gaan voederen, terwijl de ons omringende
landen dat niet doen. Hoe moet ik dat zien in het kader van de open grenzen?
Waar zijn wij dan precies mee bezig? U heeft nu een spoor getekend in samenspraak
met de sector. Ik meen dat er ook nog sprake moet zijn van een ander spoor,
namelijk om dit op Europees niveau te bewerkstelligen. Beide sporen moeten
wel met elkaar in verband staan, anders loopt Nederland vooruit op de rest
van Europa en dat is niet verstandig met het oog op de gezondheid. Dan worden
er op Europees niveau toch producten op de markt gebracht van
dieren die wel antibiotica toegediend hebben gekregen via hun voer.Staatssecretaris Faber:Over dit aspect wordt in Europees verband uitvoerig gesproken. In toenemende
mate is merkbaar dat men in Europees verband opschuift in de richting van
een verbod van het gebruik van antibiotica. In enkele Scandinavische landen
zijn op dit punt al maatregelen genomen. Ik durf nu nog niet te zeggen of
Nederland wat dat betreft extreem vooruitloopt op de rest van Europa. Ik denk
dat het wel meevalt. Dat zal overigens nog blijken in het debat over het regeringsstandpunt,
dat nu nog in voorbereiding is.De heer Van der Vlies (SGP):Maar u sluit niet uit dat Nederland tot een verbod komt, terwijl de ons
omringende landen nog niet zover zijn?Staatssecretaris Faber:Dat wordt meegenomen bij de beleidsbepaling. Het wordt niet op voorhand
uitgesloten.Mevrouw de voorzitter! Dan kom ik bij een vraag van de heer Stellingwerf
over het veiligheidsprotocol voor genetisch gemodificeerde organismen, de
zogeheten GGO's. Hij vroeg of in dat veiligheidsprotocol expliciet aandacht
kan worden besteed aan de risico's op de lange termijn voor de voedselveiligheid
en aan de bedreigingen voor de biologische landbouw als geheel. In het kader
van het Biodiversiteitsverdrag is een veiligheidsprotocol in voorbereiding
dat het grensoverschrijdend verkeer van genetisch gemodificeerde organismen
beoogt te regelen. Het doel van dat protocol is dat het importerende land
weet welke genetisch gemodificeerde organismen territoir zijn binnengekomen.
Dit is conform het Nederlandse standpunt en conform het standpunt van de Europese
Commissie. Op dit moment bereidt een internationale werkgroep voor welke bepalingen
moeten worden opgenomen in het protocol. Door het beperkte doel van het protocol
horen bepalingen over voedselveiligheid en biologische landbouw daarin niet
thuis. De aangekondigde beleidsnota biodiversiteit richt zich op een verbreding
van het draagvlak voor de biodiversiteit en met name op het uitwerken van
het duurzaam gebruik van biodiversiteit in economische sectoren, zoals de
landbouw.Groene ruimte, natuur en recreatie; ik ben ermee begonnen en ik eindig
ermee. Graag wil ik de Kamer informeren over de voortgang van het programma
beheer. De Kamer heeft daar recentelijk nog een brief over ontvangen. Eind
vorig jaar zijn de uitkomsten van het programma beheer in deze Kamer besproken
en vastgesteld. Vervolgens is dit jaar gewerkt aan de uitwerking van de voorstellen,
de implementatiefase. De meeste aandacht is daarbij besteed aan de vorming
van een nieuw subsidiestelsel, bestaande uit een regeling voor natuur en bos
en een regeling voor agrarisch natuurbeheer en landschap. De regeling natuurbeheer
ligt inmiddels bij de Europese Commissie voor toetsing op toelaatbare steun
en cofinanciering. Voor de periode tot het van kracht worden van deze regelingen
zijn tijdelijke regelingen opgesteld om tegemoet te komen aan de animo bij
de voortrekkers van particulier en agrarisch natuurbeheer. Die tijdelijke
regeling natuur is inmiddels van kracht. De tijdelijke regeling voor gebieden
met als hoofdfunctie landbouw is nagenoeg gereed ten behoeve van projecten
voor agrarisch natuurbeheer in 1999.De heer Passtoors heeft enkele vragen gesteld over deze tijdelijke regelingen,
allereerst over de ruimte voor nieuwe projecten. De tijdelijke regeling particulier
natuurbeheer maakt geen onderscheid tussen lopende en nieuwe projecten. Ook
in 1999 zal deze regeling vigerend zijn. De deelname is in principe niet beperkt
tot lopende projecten, maar er zijn uiteraard wel budgettaire grenzen.Tot op heden heeft Brussel niet gereageerd op de regeling voor natuur.
De tijdelijke regeling particulier natuurbeheer is in juli door Brussel geaccepteerd.
Inmiddels zijn er vragen gesteld door de Europese Commissie over de fiscale
vrijstelling van subsidies bij particulier natuurbeheer.Door mevrouw Swildens en mevrouw Vos is de vrees geuit dat de kwalitatieve
doelstellingen van de EHS niet worden gehaald vanwege een te enthousiaste
inzet op particulier natuurbeheer. Deze constatering is niet te vinden in
de Natuurbalans, zonder dat ik deze tot het boek der boeken wil verklaren,
en zij kan volgens mij ook niet worden gedaan op grond van ervaringen met
experimenten bij het programma beheer.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Het was geen constatering, maar een waarschuwing. U zei dat er wordt vastgehouden
aan de afgesproken kwalitatieve doelen. Mijn vraag was om commentaar te geven
op de stelling dat niet alleen bij het aanwijzen van gebieden, maar vooral
bij het afsluiten van individuele overeenkomsten met beheerders, versnippering
moet worden tegengegaan, vanwege het antiverdrogingsbeleid en het kunnen beheren
van grote eenheden. In de praktijk is hierbij enige spanning ontstaan. Mijn
vraag is of u daaraan de nodige aandacht besteedt in de gesprekken met de
provincies.Staatssecretaris Faber:Ja.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik hecht eraan iets over mijn positie te zeggen. Net als mevrouw Swildens
ben ik een groot voorstander van particulier natuurbeheer, maar ik vind ook
dat zeer zorgvuldig vastgehouden moet worden aan doelen van natuurbeheer.
Ik heb signalen gehoord dat er onder meer in Gelderland en Flevoland wel degelijk
sprake is van spanning tussen het behalen van kwaliteitsdoelen en het inzetten
van particulier beheer. Is de staatssecretaris hiervan op de hoogte en wil
zij er zorgvuldig voor waken dat die kwaliteitsdoelen bewaakt blijven?Staatssecretaris Faber:Absoluut, dit is wel degelijk een groot punt van overleg met de provincies.
De provincies wijzen bij de begrenzing van de ecologische hoofdstructuur de
doelen toe aan bepaalde gebieden en zij spreken ook uit of particulier natuurbeheer
mogelijk is. Daarbij is op voorhand duidelijk dat niet alle natuurdoelen zich
lenen voor particulier natuurbeheer. Er blijft beslist een belangrijke rol
weggelegd voor de provincies bij de aankoop van gronden voor de grote terreinbeherende
organisaties. In de praktijk zal blijken dat het daarbij vooral gaat om grote
aaneengesloten natuurgebieden en om natuurdoelen die een lange ontwikkelingstijd
vergen. Ik meen dan ook dat met de uitwerking van de systematiek in het programma beheer de sturingsmogelijkheden om een betere kwaliteit
van de ecologische hoofdstructuur te realiseren, verbeterd worden.Begin volgend jaar spreek ik met de provincies over het dan ontstane beeld
van de begrenzing en de rol van particulieren. Ook de relatie met het optreden
van versnippering en het waterbeleid kan dan worden beoordeeld. Ik streef
ernaar de kaart met landsdekkende natuurdoelen waar mevrouw Swildens naar
vroeg, in het eerste kwartaal van 1999 af te ronden. Uitgangspunt blijft daarbij
uiteraard de landelijke taakstelling voor de natuurdoelen. Daarom is het naar
mijn mening niet nodig om per provincie minima aan te geven, maar wel om heel
duidelijk provinciale quota of gekwalificeerde hoeveelheden gebied aan te
geven.Over de vraag van mevrouw Swildens naar het vangnet van verwerving kan
ik de Kamer melden dat in de natuurgebiedsplannen de koopplicht van kracht
blijft. Tevens biedt de nieuwe regeling natuur de mogelijkheid om in één
gebied zowel particulier beheer als verwerving na te streven.Naar aanleiding van vragen over de rol van beheerders bij de vaststelling
van natuurdoelen kan ik meedelen dat er uiteraard overleg met beheerders plaatsvindt.
Dit betekent niet dat de beheerders de eindverantwoordelijkheid hebben voor
de vaststelling van de doelen. Het vasthouden aan de landelijke taakstelling
biedt mijns inziens voldoende garantie tegen nivellering van de kwaliteit.Naar aanleiding van vragen van mevrouw Augusteijn en mevrouw Swildens
meld ik dat op basis van de regeling natuur, zoals die nu in Brussel ter goedkeuring
ligt, subsidies worden verstrekt voor een periode van 30 jaar als landbouwgrond
wordt omgezet in natuur en/of bos. Het om de zes jaar van locatie wisselen,
is bij die regeling dus niet aan de orde. Alleen de subsidies voor het in
stand houden van bestaande bos- en natuurgebieden hebben een looptijd van
zes jaar, maar dat is al sinds jaar en dag zo. Dit betreft gebieden waar reeds
lang planologische duidelijkheid bestaat over de functie natuur of bos en
veelal is in die situaties de Boswet van kracht. Vooruitlopend op de aanpassing
van de Natuurbeschermingswet voor particulier natuurbeheer worden in de huidige
subsidiebeschikkingen kwalitatieve verbintenissen opgenomen ten aanzien van
de functiewijziging.Mevrouw Swildens heeft gevraagd naar de opbouw van de subsidieregelingen.
De regeling voorziet in een subsidie van 85% van de normkosten die behoren
bij een natuurdoel indien beheersinspanningen voor dat doel zijn gerealiseerd
en in een bijdrage van 15% van de normkosten indien dat doel daadwerkelijk
wordt gehaald. Dat kan men zien als bonus voor het daadwerkelijk bereiken
van het resultaat.De heer Stellingwerf heeft gevraagd of de keuze om de verantwoordelijkheid
voor de ecologische hoofdstructuur te decentraliseren, verkeerd is geweest.
Hij heeft de suggestie gedaan van een gemeenschappelijk uitvoeringsprogramma
van het Rijk, de VNG en het IPO. Ik ben van mening dat een gedeelde verantwoordelijkheid
tussen het Rijk en de provincies nog steeds een juiste lijn is. Het structuurschema
is op het punt van de te realiseren rijksdoelen ook helder. Ik ben met de
provincies in overleg over het tijdig halen van de begrenzing van de EHS.
De suggestie om het gemeenschappelijk karakter van het uitvoeringsprogramma
te versterken, zal ik graag met het IPO en de VNG bespreken.Naar aanleiding van de opmerkingen van met name mevrouw Augusteijn, maar
ook van mevrouw Swildens en de heer Passtoors over een tussendoel merk ik
het volgende op. In de brief aan de Kamer van afgelopen maandag heb ik al
aangegeven dat de tijdelijke regelingen ook in 1999 van kracht zullen blijven.
Ik heb al gezegd dat de doelstelling van de tijdelijke regeling er met name
op is gericht om het enthousiasme van de voorlopers van particulier natuurbeheer
niet af te remmen. Het staat echter voorop dat de taakstelling in het kader
van de realisering van de ecologische hoofdstructuur wordt gehaald. Mevrouw
Augusteijn denkt daarbij aan een tussendoel van 25.000 ha in deze kabinetsperiode.
Op zich ben ik eens met het benoemen van een tussendoel; sterker nog: dat
lijkt mij een goede gedachte. Daarvoor is echter wel nodig dat wij nu alle
opties in het kader van de realisering van de EHS openhouden. Ook de door
mevrouw Swildens genoemde mogelijkheid van verwerving of van een vangnet sluit
ik daarbij niet uit.Mevrouw Vos (GroenLinks):Betekent dit dat de staatssecretaris bereid is tot het stellen van tussendoelen
en dat zij ervoor zal zorgen dat de financiële middelen die nodig zijn
om dat tussendoel te bereiken, op tijd beschikbaar zijn? Kortom: betekent
de problematiek van de grondprijsstijging en dergelijke dat er een extra druk
komt om die gronden op tijd aan te kopen en de realisatie van de EHS een stap
verder te brengen?Staatssecretaris Faber:Ik ben bereid tot het stellen van tussendoelen. Daar wil ik over discussiëren;
dat zullen wij bekijken en dan kunnen wij daar met elkaar over praten. Met
betrekking tot de benodigde financiële ruimte ben ik heel helder: wij
praten over de begroting van het ministerie van LNV voor 1999 en de daarbijbehorende
meerjarenramingen, uiteraard in het kader van het regeerakkoord. Daaruit blijkt
heel helder over hoeveel geld wij het hebben. Daarmee zullen wij het moeten
doen en ik heb al gezegd dat ik ervan uitga dat wij het daarmee kunnen doen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik zou bijna zeggen: dit gaat nergens heen. De staatssecretaris zou moeten
aangeven met welke middelen zij welke doelen wil bereiken. Heeft zij nu voldoende
middelen voor datgene wat als ambitie in de beleidsbrief en de beleidsdocumenten
staat, namelijk om nu al binnen de EHS natuuraankopen te doen?Staatssecretaris Faber:Zoals het er nu naar uitziet, kunnen die doelen gehaald worden. Wij hebben
de ambities vastgelegd en er zijn extra gelden beschikbaar gesteld, zodat
wij die doelen kunnen halen. Het gaat hier om de formulering van tussendoelen,
waar mevrouw Augusteijn het over had. Daarvan heb ik gezegd dat ik het principe
om met elkaar te praten over tussendoelen omarm, zonder daarbij met aantallen
hectares te komen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Maar dan zijn er toch geen extra middelen voor tussendoelen nodig? De
inschatting van de staatssecretaris is immers dat zij voldoende
middelen heeft.Staatssecretaris Faber:Ik heb het ook niet over extra middelen gehad. Dan is dat een misverstand.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik had dezelfde opmerking ook zo geïnterpreteerd. De staatssecretaris
voegde eraan toe dat wij nu een begroting hebben vastgesteld en dat daarbinnen
het een en ander zich moet afspelen en als dat zou leiden tot extra middelen...
Ik ga er voorshands van uit dat het ook niet nodig is.Het gaat niet alleen om de doelstelling op zichzelf, maar ook om de kwalitatieve
doelstellingen. Het gaat om het beheer, om de inrichting en de verwerving.
In die zin zal het in z'n geheel moeten worden meegenomen. Is de staatssecretaris
dat met mij eens? Waar denkt zij aan bij deze tussendoelstellingen? Ik heb
gezegd dat wij dat telkens voor een periode van vier jaar moeten doen en dat
wij een doorkijkje moeten maken naar een langere periode.Staatssecretaris Faber:Ik ben het met mevrouw Augusteijn eens dat het om al die verschillende
elementen of tussendoelen gaat. Het is niet alleen het aantal hectares, maar
wel degelijk ook de kwaliteit, het beheer en dergelijke. Anders is het toch
wat te arm, zou ik bijna willen zeggen. Het gaat dus om het gehele complex.
Ik kom graag nader terug op de vraag waar ik precies aan denk, omdat ik daar
nog verder over van gedachten wil wisselen en omdat ik mijn geest op wil maken,
zoals dat heet.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Mag ik toch een poging wagen om de staatssecretaris vast te pinnen op
een termijn? Zou het mogelijk zijn dat wij hier voor 1 januari 1999 in ieder
geval twee afspraken maken? De provincies stellen de begrenzingen vast...De voorzitter:Dat had u ook heel mooi in tweede termijn kunnen vragen.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ja, maar het sloot zo mooi aan.De voorzitter:Ja, dat vindt u, maar ik wil de staatssecretaris nu toch wel graag de
gelegenheid geven om haar beantwoording in eerste termijn af te ronden.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Mag zij deze vraag nog meenemen?De voorzitter:Ja, van mij wel.Staatssecretaris Faber:Ik vind het eigenlijk wel heel mooi wat de voorzitter zegt. Vindt mevrouw
Augusteijn het goed dat ik haar vraag in tweede termijn beantwoord?De voorzitter:Ik vind dat wel heel slim van de staatssecretaris.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik heb mede ten behoeve van de voorzitter een zeer concrete vraag. De
staatssecretaris ontkende dat er sprake zou zijn van het kunnen wisselen van
locatie. Zij zei dat het alleen zou gelden bij bos op landbouwgrond, maar
de subsidieregeling die nu voorligt in Brussel – ik noem maar even kortheidshalve
artikel 31, eerste lid, onder c – geeft toch duidelijk aan dat wel degelijk
afgestapt kan worden van aangevangen beheer. Het grote probleem is dan dat
je de continuïteit en de duurzaamheid op de tocht zet. Wil de staatssecretaris
daar nog eens heel erg goed naar kijken?Staatssecretaris Faber:Zo'n vraag kan ik uiteraard niet naast mij neerleggen, dus dat zal ik
doen.Voorzitter! Bijna alle leden hebben vragen gesteld over de vogelrichtlijn
en de habitatrichtlijn. Mevrouw Vos vroeg hoe de regering gebieden voorwaardelijk
denkt te kunnen aanwijzen, want de richtlijnen geven daar juridisch geen grond
voor. Ik ga meteen in op een cluster vragen, te weten de vraag over de aanvraag
tegen de achtergrond van de bekende jurisprudentie van het Europese Hof, het
antwoord van de Europese Commissie op aanmelding van de habitatrichtlijn,
het aanvullen van de lijst met grote wateren en de reden waarom de Waddenzee
en andere gebieden niet zijn aangemerkt. De vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn
bieden niet nadrukkelijk de mogelijkheid om gebieden voorwaardelijk aan te
wijzen. Daar heeft mevrouw Vos volkomen gelijk in. In de jurisprudentie van
het Europese Hof is uitgemaakt dat de aanwijzing van gebieden alleen mag plaatsvinden
op grond van zogeheten ecologische criteria. Ecologische criteria zijn dan
ook voor de regering bepalend geweest voor de selectie van de Nederlandse
habitatrichtlijngebieden, zoals aangemeld bij de Europese Commissie. Hetzelfde
geldt voor de selectie van de tot dusverre aangewezen en nog aan te wijzen
vogelrichtlijngebieden.In de brieven van 14 juli en 5 augustus jl. is de Europese Commissie gevraagd
het Nederlandse standpunt te bevestigen over de wijze waarop Nederland uitvoering
geeft aan artikel 6 van de habitatrichtlijn. Zoals ik in de schriftelijke
beantwoording bij de schriftelijk ingediende vragen ook heb aangegeven, is
de wens om duidelijkheid te krijgen over de rechtsgevolgen van dat artikel
de reden van dit verzoek geweest. Op dit moment beschikt de regering nog niet
over informatie over de reactie van de Europese Commissie op het Nederlandse
verzoek. De Commissie kiest uiteindelijk de aan te wijzen habitatgebieden
op basis van de lijsten die de verschillende lidstaten hebben ingediend. Nog
niet alle lijsten zijn aan de Commissie toegezonden. De Europese Commissie
is dus aan zet om alle door de lidstaten ingediende lijsten te beoordelen
en samen te voegen.Bij de vogelrichtlijn is de situatie anders. De lidstaten wijzen zelf
de gebieden aan op basis van de criteria van de richtlijn. Zoals bekend waren
er tot dusver in Nederland 29 gebieden aangewezen als speciale beschermingszone.
Na het arrest van het Europese Hof is er een lijst aan de Europese Commissie
gezonden met een 60-tal gebieden die naar het oordeel van de Nederlandse regering
in aanmerking komen voor aanwijzing. De Kamer heeft deze lijst gekregen. Er
is onder meer een aantal gebieden in opgenomen die tot de grote wateren gerekend
kunnen worden. Het zogeheten PKB Waddenzeegebied is overigens al enkele jaren
geleden aangewezen als speciale beschermingszone op basis van de vogelrichtlijn.
Al met al is er sprake van een ambitieus programma waarmee Nederland een behoorlijke
indruk maakt.Een aantal gebieden of delen van gebieden, behorende tot de categorie
grote wateren die in aanmerking komen voor de aanwijzing onder de vogelrichtlijn,
voldoen niet aan de ecologische criteria van de habitatrichtlijn. Dat geldt
bijvoorbeeld voor de uiterwaarden van de IJssel en de Waal.De heer Stellingwerf (RPF):Daarover wil ik met name een vraag stellen. Ik heb namelijk gehoord dat
het niet alleen gaat om het niet voldoen aan ecologische criteria, maar dat
ook uit bestuurlijk overleg de conclusie is getrokken dat bepaalde gebieden
niet moesten worden aangewezen. Kunt u bevestigen of ontkennen dat het vooral
bestuurlijke overwegingen zijn geweest?Staatssecretaris Faber:Dat is een van de redenen waarom de Europese Commissie is gevraagd aan
te geven hoe moet worden omgegaan met artikel 6 van de richtlijn en in hoeverre
dat spoort met de criteria die wij zelf hebben aangelegd in de Natuurbeschermingswet.
Ik zou haast zeggen dat daar op dit moment discussie over is met Europa.De heer Stellingwerf (RPF):Dat kan dus betekenen dat er nu gebieden niet zijn aangewezen in het kader
van de habitatrichtlijn, hoewel daar wel degelijk ecologische argumenten voor
zijn, maar de gebieden op andere gronden zijn uitgesloten.Staatssecretaris Faber:Er hebben, zoals dat ook hoort, alleen ecologische criteria ten grondslag
gelegen aan de ingezonden lijst van gebieden.De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb het over gebieden die niet zijn aangewezen.Staatssecretaris Faber:Dat dacht ik al, maar ik dacht: dat komt vanzelf. Ik ben van mening dat
wij dat punt zeer alert en effectief in ogenschouw zullen moeten nemen. Ik
zeg dan ook toe dat het invulling geven aan de habitat- en de vogelrichtlijn
hoog op mijn prioriteitenlijstje staat, inclusief de opmerkingen die u daarbij
gemaakt hebt. Niet voor niets is hiervoor een taskforce ingesteld.Om de betreffende vraag van de heer Ter Veer in het kader van het openluchtrecreatiebeleid
te beantwoorden, merk ik op dat ook ik wil dat het beleid voor de recreatie
de komende jaren een sterke impuls krijgt. De memorie van toelichting, het
regeerakkoord en de regeringsverklaring spreken daarover duidelijke taal.
Zowel recreatie en toerisme in het landelijk gebied als het groen in en om
de stad staan op de agenda van het kabinet.Wat betekent de keuze voor deze twee pijlers van beleid concreet? Het
landelijk gebied bezit kwaliteiten als ruimte, rust en afwisseling, die zowel
randvoorwaarden zijn voor het succes van het recreatief-toeristische bedrijfsleven
als kansen bieden voor productverbreding van agrarische ondernemers. Recreatie
wordt daarmee steeds belangrijker als nieuwe economische drager van de plattelandsontwikkeling.
Mevrouw Van Ardenne wees hierop. Vooral in het kader van het gebiedsgericht
beleid zal hieraan nader inhoud worden gegeven samen met lokale en regionale
overheden, organisaties en bedrijfsleven, waaronder ook het toeristisch bedrijfsleven.
De stimuleringsregeling vernieuwing landelijk gebied van het ministerie van
LNV blijft daartoe ook komend jaar een belangrijk instrument.De tweede en nieuwe pijler is de vergroening van de stad. Hiermee sluit
ik aan op een vraag van mevrouw Van Ardenne die uitbreiding van binnenstedelijke
natuur wenst. Op dit moment verkent het ministerie van LNV samen met de ministeries
van VROM en Binnenlandse Zaken de mogelijkheden voor een financiële impuls
om de kwaliteit van de openbare ruimte, toegespitst op het groen in en om
te steden, fors te verbeteren. Daarbij gaat het bij mij vooral om de beschikbaarheid,
bruikbaarheid en bereikbaarheid en beleving van het groen voor alle bevolkingsgroepen.
De compacte stad moet een complete stad worden. Met deze actie kom ik tegemoet
aan de wensen van de vier grootste steden (G4) en de 21 middelgrote steden
(G21). Vooruitlopend op die impuls zijn er met de vier grote steden afspraken
gemaakt om hun visie op de verstedelijking van Nederland, de deltametropool
nader uit te werken voor het thema Groen in en om de stad. Gemeenten en Rijk
werken hierin samen. Met de vier grote steden zijn vergelijkbare contacten
in ontwikkeling. De geschetste ontwikkelingen betekenen deels een intensivering
van bestaand recreatiebeleid en deels een nieuwe koers, een koers waarin de
aandacht voor het groen zich ook uitstrekt tot het groen in de stad. Wij zullen
deze koers tezamen met onze partners nader uitwerken en de Kamer vanzelfsprekend
goed op de hoogte houden.Mevrouw de voorzitter! De agenda voor de komende jaren voor het ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is interessant. Wij mij betreft om
te komen tot een spannender, gevarieerder, mooier en verrassender Nederland.De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb nog een vervelend punt. Twee jaar geleden is een motie aangenomen
die voor het soortenbeleid 4 mln. beschikbaar stelde. Ze is mooi uitgevoerd.
Verleden jaar ging er 1 mln. van af. Op aandringen van de Kamer is dat met
een nota van wijziging hersteld. Nu moet ik constateren dat er weer 0,5 mln.
van het soortenbeleid afgehaald is dat naar de AID gaat. De bedoeling van
de motie was het bedrag zuiver te houden. Helaas wordt het budget nu weer
aangetast. Ik dring erop aan dat dit wordt hersteld. Het moet 4 mln. blijven.Staatssecretaris Faber:U hebt hierop een schriftelijk antwoord gekregen.De heer Stellingwerf (RPF):Ja, maar dat is niet bevredigend.Staatssecretaris Faber:Toch is dat het antwoord.De heer Stellingwerf (RPF):Ik verzoek u er toch nog eens over na te denken, gezien de tweejarige
historie.Staatssecretaris Faber:Dat zal ik doen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik heb geen antwoord gehad op mijn vraag waarom in het kader van de intensiveringen
voor verwerving in 1999 32,6 mln. is ingezet en voor 2000 70,1 mln. Waarom
niet omgekeerd?Staatssecretaris Faber:Omdat wij genoodzaakt waren het ritme, de systematiek van het regeerakkoord
aan te houden. Het is een pragmatische verklaring voor iets wat je inhoudelijk
en gevoelsmatig wellicht om had willen keren.De voorzitter:Ik zie dat alle leden nu via een interruptie een tweede termijn gaan houden.
Dat doen wij dus niet. Ik wijs er nog op dat de meeste leden
hun spreektijd in eerste termijn meer dan verbruikt hebben.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.28 uur tot 14.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-613-642.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl