Behandeling van de wetsvoorstellen:  - Tijdelijke wet voor de penitentiaire noodcapaciteit ten behoeve van drugskoeriers (Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers) (28201);  - Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen in verband met het verblijf van in bewaring gestelde verdachten alsmede arrestanten in een politiecel (verblijf in politiecellen) (28202)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 3447-3468

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-02-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 48, pagina 3447-3468

07-02-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28201Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28202Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een wetsvoorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs (28081)Pagina 3496-3497
Eindstemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de invoering van de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs (28024)Pagina 3493-3493
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet uitvoering EG-mededingingsverordeningen in verband met de procedure-verordening voor steunmaatregelen (27872); - Aanpassing van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek aan richtlijn (EG) nr. 97/55 inzake misleidende reclame (27619); - Wijziging van de Wet tot behoud van cultuurbezit in verband met een evaluatie van die wet (27812)Pagina 3413-3413
Presentie en opening (donderdag 7 februari 2002)Pagina 3413-3413
Debat naar aanleiding van het algemeen overleg op 31 januari 2002 over de toepassing van AVI-slakken bij de aanleg van de HSL-ZuidPagina 3468-3469
Stemming over een motie, ingediend in het debat over de toepassing van AVI-slakken bij de aanleg van de HSL-Zuid, te weten de motie-Van der Steenhoven/Augusteijn-Esser over afdichting van AVI-slakken (22026, nr. 157)Pagina 3500-3500
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Wet arbeid vreemdelingen, te weten: - de motie-Santi c.s. over uitbreiding van de maximale duur van het verrichten van arbeid (19637, nr. 646); - de motie-Van Gent/Ravestein over aanpassing van de bijverdienregeling (19637, nr. 647)Pagina 3497-3497
Eindstemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van accreditatie in het hoger onderwijs (27920)Pagina 3493-3493
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellenPagina 3500-3501
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (voorwaardelijke machtiging) (27289), over: - de motie-Buijs over de crisisopvang (27289, nr. 25); - ;de motie-Buijs over een uniforme indicatiestelling (27289, nr. 26); - de motie-Dittrich c.s. over afwijking van het behandelingsplan (27289, nr. 33); - over 4 andere motiesPagina 3493-3496
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen in verband met het verblijf van in bewaring gestelde verdachten alsmede arrestanten in een politiecel (verblijf in politiecellen) (28202)Pagina 3499-3499
Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet tot aanvulling van de bepalingen inzake de verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, de provinciale staten en de gemeenteraden in verband met de tijdelijke vervanging van hun leden wegens zwangerschap, bevalling of ziekte (28051)Pagina 3413-3429
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over het vernietigingsbeleid ten aanzien van kadavers, te weten: - de motie-Stellingwerf over beperking van de tariefstijging (24668, nr. 78); - de motie-Atsma over een financieringssysteem voor destructie (24668, nr. 79); - de motie-Atsma en de motie-Waalkens/Udo over een subsidieregeling voor alternatieve verwerkingsmethoden (24668, nr. 80 en 81)Pagina 3500-3500
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Tijdelijke wet voor de penitentiaire noodcapaciteit ten behoeve van drugskoeriers (Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers) (28201); _ Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (verblijf in politiecellen) (28202)Pagina 3472-3493
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet tot aanvulling van de bepalingen inzake de verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, de provinciale staten en de gemeenteraden in verband met de tijdelijke vervanging van hun leden wegens zwangerschap, bevalling of ziekte (28051)Pagina 3430-3447
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Tijdelijke wet voor de penitentiaire noodcapaciteit ten behoeve van drugskoeriers (Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers) (28201); - Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen in verband met het verblijf van in bewaring gestelde verdachten alsmede arrestanten in een politiecel (verblijf in politiecellen) (28202)Pagina 3447-3468
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet tot aanvulling van de bepalingen inzake de verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, de provinciale staten en de gemeenteraden in verband met de tijdelijke vervanging van hun leden wegens zwangerschap, bevalling of ziekte (28051), over de motie-Rehwinkel c.s. 28051, nr. 7) en de motie-Scheltema-de Nie (28051, nr. 8)Pagina 3497-3497
Regeling van werkzaamheden (donderdag 7 februari 2002)Pagina 3429-3430
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Tijdelijke wet voor de penitentiaire noodcapaciteit ten behoeve van drugskoeriers (Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers) (28201)Pagina 3498-3499
Debat naar aanleiding van het algemeen overleg op 6 februari 2002 over het vernietigingsbeleid ten aanzien van kadaversPagina 3470-3472
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de noodwetten drugskoeriers (28201,28202), te weten: - de motie-Rietkerk over het huis van bewaring de Blokhuispoort (nr. 15); - de motie-Dittrich c.s. over zo veel mogelijk gescheiden plaatsing van voorlopig gehechten en afgestraften (nr. 16); - de motie-Dittrich c.s. (nr. 17) en de motie-Halsema c.s. (nr. 19)Pagina 3499-3500
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over schikkingen van het openbaar ministerie, te weten: - de motie-Halsema/De Wit over een wettelijk verbod op gevoelige transacties (28216, nr. 2); - de motie-Van Oven c.s. over het uitgangspunt dat ernstige misdrijven voor de rechter worden gebracht (28216, nr. 3); - en drie andere motiesPagina 3497-3498

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 121 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen: Tijdelijke wet voor de penitentiaire noodcapaciteit ten behoeve van drugskoeriers
(Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers) (28201);Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet
en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen in verband met het verblijf
van in bewaring gestelde verdachten alsmede arrestanten in een politiecel
(verblijf in politiecellen) (28202).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Wij spreken vandaag over de noodwetgeving die is opgesteld
naar aanleiding van het probleem met de drugskoeriers op Schiphol, de zogenaamde
"bolletjesslikkers". In januari is een plan van aanpak verschenen met daarin
een aantal onorthodoxe maatregelen, gericht op het op zo kort mogelijke termijn
oplossen van de knelpunten en capaciteitstekorten in de strafrechtsketen.
Er zijn drie wetsvoorstellen aangekondigd waarvan wij er vandaag twee behandelen:
verblijf in politiecellen en noodcapaciteit drugskoeriers. Het derde wetsvoorstel
zal de verruiming van de bevoegdheid van de politierechter betreffen. Daarover
komen wij later te spreken.Ik heb bij het debat over het plan van aanpak aangegeven dat de fractie
van de ChristenUnie doordrongen is van de noodzaak om zo nodig met behulp
van onorthodoxe maatregelen, waaronder noodwetgeving, het probleem van de
drugssmokkel via koeriers het hoofd te bieden. Dat laat onverlet dat ik de
voorliggende wetsvoorstellen kritisch heb bekeken, omdat ook onorthodoxe maatregelen
behoren te voldoen aan bepaalde minimumeisen, waaronder in elk geval de verenigbaarheid
met de Grondwet en internationale verdragen. Met name op dit laatste punt
heb ik namens mijn fractie de nodige vragen gesteld, die overigens voor een
belangrijk deel al door de Raad van State waren gesteld. De beantwoording
door de regering is op enkele maar niet op alle punten bevredigend. Met name
over bepaalde punten in het wetsvoorstel over de noodcapaciteit kom ik vandaag
graag nader met de minister te spreken.Ik zal eerst nog eens het centrale uitgangspunt van de fractie van de
ChristenUnie weergeven. De wetgever dient ook bij noodwetgeving ervoor te
zorgen dat afwijkingen van bepalingen uit internationale documenten, ook als
Nederland bij de ondertekening voorbehouden heeft gemaakt, en beperkingen
van de grondrechten van burgers niet verder gaan dan strikt noodzakelijk is
met het oog op de oplossing van de problemen waarop die wetgeving is gericht,
in casu het tekort aan celruimte en het tekort aan penitentiair personeel.
Voor dergelijke afwijkingen respectievelijk beperkingen is in elk geval een
deugdelijke, dragende motivering vereist. De noodzaak en de proportionaliteit
ervan dienen nauwgezet verantwoord te worden.Over het wetsvoorstel inzake het verblijf in politiecellen kan ik kort
zijn. Mijn fractie heeft geen problemen met de strekking van het wetsvoorstel,
namelijk het legaliseren van de gegroeide praktijk waarbij het verblijf in
politiecellen feitelijk wordt gedoogd. Zoals bekend is mijn fractie altijd
een verklaard tegenstander geweest van gedogen. In dit geval gaat het om een
maximale periode van tien dagen, de zogenaamde "uiterste grens". Het ligt
voor de hand dat dit, anders dan in het andere wetsvoorstel, een structurele
maatregel zal zijn.Het is wat merkwaardig dat in de toelichting met geen woord gerept wordt
over de relatie met het plan van aanpak. Hoewel de minister aangeeft dat het
wetsvoorstel ook los van het plan van aanpak nuttig is, valt niet te ontkennen
dat het als noodwet is ingediend in verband met de problematiek van de drugskoeriers
op Schiphol. Ik verzoek de minister om een uitleg op dit punt.De minister verdedigt omstandig dat het feit dat de regeling ook van toepassing
is op jongeren vanaf twaalf jaar niet in strijd is met het Verdrag inzake
de rechten van het kind. De minister stelt in zijn antwoord dat dit verdrag
geen specifieke aanduiding bevat van de plaats waar de straf moet worden uitgezeten;
het behelst meer algemene richtsnoeren, waaronder het rekening houden met
de behoeften van een persoon van zijn of haar leeftijd, artikel 37 onder c.
Net als vrijwel alle collega's acht ik het evenwel ongewenst dat jeugdigen
tien dagen in een politiecel kunnen worden opgesloten. Om die reden heb ik
het amendement van mevrouw Duijkers meeondertekend. Zonder twijfel past die
weg veel beter bij de geest van het verdrag inzake de rechten van het kind.
Met nadruk onderstreep ik het belang van het gescheiden detineren van minderjarigen
en het geven van bijzondere aandacht aan de mogelijkheden voor de gedetineerde
om contact met zijn ouders te hebben.In het licht van het eerder genoemde centrale uitgangspunt van mijn fractie
spits ik mijn inbreng bij het tweede wetsvoorstel toe op vraag of beperkingen
van de grondrechten van burgers verder gaan dan strikt noodzakelijk is en
of zij behoorlijk zijn gemotiveerd. De eis van een dergelijke zorgvuldigheid
en nauwkeurige verantwoording, vloeit niet alleen voort uit de Grondwet, maar
ook uit internationale verdragen, in dit verband met name het BuPo-verdrag.Zonder voor het wetsvoorstel ook maar enig enthousiasme op te brengen,
heeft mijn fractie op de meeste punten begrip voor de aangebrachte beperkingen
die nu eenmaal voortvloeien uit het karakter van deze voorstellen. Vrolijk
word ik er niet van, maar dat geldt ook voor de regering. Ik herhaal mijn opmerking uit het verslag dat ik met de nodige teleurstelling
heb geconstateerd dat aanvankelijk nog veel verdergaande beperkingen van grondrechten
waren voorgesteld, die pas naar aanleiding van het advies van de Raad van
State zijn verzacht. Zo werd in de oorspronkelijke toelichting bij artikel
26 van het wetsvoorstel zonder omhaal van woorden gesteld dat het bij de voedselverstrekking
rekening houden met godsdienst of levensovertuiging van de gedetineerden nu
eenmaal "arbeidsintensief is en derhalve voor deze voorziening niet uitvoerbaar."
Dat lijkt mij niet de manier om met fundamentele rechten om te gaan. Het is
goed dat de regering zich op dat punt heeft laten corrigeren.Uit de nota naar aanleiding van het verslag wordt mij niet duidelijk waarom
de woorden "indien mogelijk" nu zoveel beter zijn dan "zoveel mogelijk", de
formulering uit de Penitentiaire beginselenwet. Ik lees van alles over "onevenredige
inspanningen" die gevergd zouden worden, "geen garanties" die afgegeven kunnen
worden en "minder prioriteit". Ik ben echter niet overtuigd dat in dit opzicht
afwijking van de Penitentiaire beginselenwet gerechtvaardig is. De minister
erkent zelf immers dat de Staat een inspanningsverplichting behoudt in het
licht van artikel 6 van de Grondwet, de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging.
Als dat zo is, verandert er niet zoveel door de andere formulering en ben
ik ervoor om niet de suggestie te wekken dat er van alles verandert, oftewel
minder wordt. Ik heb dus een voorkeur voor de formulering uit de Penitentiaire
beginselenwet en vraag de minister daarop in te gaan.In het verlengde hiervan vraag ik aandacht voor het belangrijke punt geestelijke
verzorging. De minister schrijft dat er beperkt personeel beschikbaar is.
Men probeert het wel, maar er zijn geen garanties te geven. Allemaal tot uw
dienst, maar dan snap ik niet waarom voor de geestelijke verzorging een andere
route wordt gekozen, namelijk het in zijn geheel schrappen, dan voor het rekening
houden met de godsdienst of levensovertuiging bij de voedselverstrekking.
Het ligt dan toch voor de hand dat hier dezelfde formule gebruikt wordt? Ik
heb hiertoe een amendement op stuk nr. 9 ingediend waarin aansluiting wordt
gezocht bij artikel 41, lid 2, van de Penitentiaire beginselenwet. Ik heb
daarbij vooralsnog gekozen voor de term "indien mogelijk", maar mijn voorkeur
heeft de formulering "zoveel mogelijk". Als de minister daarop, wat artikel
26 van deze noodwet betreft, positief reageert, pas ik daarop graag mijn amendement
in die zin aan. Vooralsnog heb ik er, vanwege de overzichtelijkheid, de voorkeur
aan gegeven om de formulering van het wetsvoorstel te volgen.Ik maak deze opmerking over de geestelijke verzorging en het niet opnemen
daarvan in deze wet ook tegen de achtergrond van het al eerder door mij genoemde
BuPo-verdrag over burgelijke en politieke rechten. In artikel 18, lid 3, staat:
"De vrijheid van eenieder zijn godsdienst of levensovertuiging tot uiting
te brengen kan slechts in die mate worden beperkt als wordt voorgeschreven
door de wet en noodzakelijk is ter bescherming van de openbare veiligheid,
de orde, de volksgezondheid, de goede zeden of de fundamentele rechten en
vrijheden van anderen."U ziet: een tekort aan gevangenispersoneel is in dit rijtje niet opgenomen.
Intussen is de regering wel gehouden om aan te geven op welke van de genoemde
gronden de vrijheid van godsdienst in voorkomende gevallen wordt beperkt.
Ik nodig de minister daartoe dan ook uit ten aanzien van de door mij genoemde
onderwerpen: het rekening houden met godsdienst en levensovertuiging bij de
voedselverstrekking en de geestelijke verzorging. Op welke grond in artikel
18, lid 3, van het BuPo-verdrag, worden de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging
in dit wetsvoorstel nu beperkt? Of voegt de minister met dit wetsvoorstel
een nieuwe grond aan het BuPo-verdrag toe? Dat lijkt mij een oorspronkelijke,
maar niet verkieslijke weg.Artikel 41 van de Penitentiaire beginselenwet opent met het stipuleren
van de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging als zodanig. Ook dat vind
ik in het wetsvoorstel niet terug, terwijl in het overzicht achter de memorie
van toelichting met zoveel woorden wordt gesteld dat op dit punt geen afwijking
van de beginselenwet bestaat. In dat overzicht staat: "wel vrijheid van godsdienst
volgens de Grondwet". Dat lijkt mij terecht, maar dan lijkt het mij een omissie
dat dit niet in het wetsvoorstel is opgenomen. Die omissie is natuurlijk gemakkelijk
te herstellen. Ik ben graag bereid dat te doen door aanpassing van mijn amendement,
dat immers over hetzelfde artikel uit de Penitentaire beginselenwet gaat.
Een nota van wijziging van de minister is mij echter ook welkom. In elk geval
krijg ik graag een positieve reactie van de minister op dit punt.Ik heb nog een meer algemene opmerking over de opzet van het wetsvoorstel.
In het verslag heeft mijn fractie gevraagd waarom ervoor is gekozen, de gehele
Penitentiaire beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
buiten werking te stellen en waarom niet is gekozen voor noodbepalingen in
die wetten. De minister heeft wel een punt met zijn verhaal, maar het argument
van de leesbaarheid van de wet, dat de minister aanvoert, vind ik niet erg
sterk en zeker niet, nu het gaat om forse beperkingen van rechten en verharding
en verstrakking van het detentieregime. Nog vreemder vind ik de opmerking
dat anders de verleiding groot zou zijn om na een jaar bepaalde uitzonderingen
langer te laten duren. Hier onderschat de minister de zelfbeheersing van in
elk geval de medewetgever.Ik merk ten overvloede op dat verlenging natuurlijk niet onmogelijk is
geworden door het schrappen van de mogelijkheid om de werking bij koninklijk
besluit met een jaar te verlengen; dat is gebeurd naar aanleiding van een
advies van de Raad van State. Het moet alleen bij wet gebeuren, dus daar zijn
we zelf bij. Gezien het karakter van deze ingrijpende noodwet vind ik dat
ook terecht en wel zo prettig. Het amendement-Rietkerk op stuk nr. 7 biedt
hiervoor een andere route, die mij nog niet zo gek lijkt, namelijk om het
wel bij besluit te regelen, maar met een voorhangprocedure. Onze weerstand
in het algemeen tegen voorhangprocedures mag bekend worden verondersteld,
nadat wij die zoveel jaren naar buiten hebben gebracht. In dit geval lijkt
een voorhangprocedure mij echter nog niet zo gek. Ik kan mij niet voorstellen
dat de regering er in dit geval bezwaar tegen heeft, want het werkt aanmerkelijk
sneller dan een wetswijziging. Bij dit onderwerp is dat niet onbelangrijk.
Vooralsnog wens ik echter helemaal niet na te denken over verlenging.
Ik ga er gewoon van uit dat de regering alles uit de kast zal halen om de
capaciteitsproblemen binnen een jaar op te lossen, zodat wij na een jaar weer
afstand kunnen nemen van dit wetsvoorstel.De regering vindt de minimumeisen niet nodig, omdat in het wetsvoorstel
al normen zijn opgenomen voor een humane bejegening. Dat mag zo zijn, maar
in het wetsvoorstel staat niets over minimumeisen voor de gebouwen. De minister
is het toch met mij eens dat niet ieder gebouw, bijvoorbeeld een oude kazerne,
een flatgebouw, een loods of een knusse keet, in aanmerking komt om bolletjesslikkers
in op te bergen? Ik wijs erop dat ook aan politiecellen minimumeisen zijn
gesteld. Ik hecht eraan, zeker bij een onorthodoxe en ingrijpende noodmaatregel
als deze, dat een bodem van normen wordt gelegd voor aanvaardbare huisvesting.
Dat hoeft misschien niet in de wet, maar kan, parallel aan bijvoorbeeld de
Regeling politiecellencomplex, in een lagere regeling.Ik ben gerustgesteld door de antwoorden op mijn vragen over de gescheiden
huisvesting van minderjarigen. Zij worden ondergebracht in gescheiden cellen
of slaapvertrekken en zoveel mogelijk gescheiden als ze buiten de verblijfsruimten
zijn. Ik begrijp toch goed dat het luchten van de minderjarigen in elk geval
altijd op verschillende momenten zal zijn en niet "zo veel mogelijk"? Je kunt
dat volgens mij namelijk plannen.De minister zegt dat het streven is om niet meer dan vier personen in
één ruimte te plaatsen. Dat lijkt mij een goede formulering.
Waarom kan dit echter niet in de tekst van het wetsvoorstel worden opgenomen?
Dat lijkt mij niet vreemd en bovendien brengt dat het gangbare begrip "groepsopsluiting"
terug tot zijn ware proporties. Ik lees over bewaking door speciaal op te
leiden particuliere beveiligingsbureaus, onder verantwoordelijkheid van een
directeur die weer onder verantwoordelijkheid van de minister valt. Elders
las ik dat het dagelijks beheer van de noodvoorziening onder ambtelijke leiding
van departementspersoneel staat. Dat klinkt alsof departementale ambtenaren
tot directeur worden benoemd. Klopt dat en, zo ja, hoe zit het met specifieke
vereisten qua deskundigheid en ervaring in het beheren van een detentievoorziening?Zoals eerder gezegd, is de fractie van de ChristenUnie bereid om ook vergaande
en ingrijpende maatregelen in de strijd tegen de drugssmokkel te steunen.
Maar staat u mij toe nog eens te zeggen dat wij over maatregelen zoals die
nu worden voorgesteld, met geen mogelijkheid enthousiast kunnen zijn. Dat
geldt des te meer als wij bedenken dat wij hier nog altijd spreken in het
kader van wat ik maar noem "de operatie dweilen op Schiphol". Wij hebben het
uitsluitend over de pakezels, over de veelal jonge en werkloze koeriers aan
wie door de grote jongens op de Antillen gouden bergen zijn beloofd, die grote
risico's nemen en op Schiphol hun droom uiteen zien spatten. Ik hecht eraan
om te herhalen wat ik daarover in het debat van 23 januari heb gezegd, namelijk
dat wij hierover niet overdreven weekhartig moeten doen. Wie zich laat overhalen
om tegen beloning cocaïne te smokkelen, moet als hij tegen de lamp loopt
de gevolgen dragen. Maar het blijft schrijnend dat de maffiabazen die het
grote geld vangen, zelf buiten schot blijven; dié zou ik met liefde
in een noodcapaciteit met een strak en streng regiem zien verdwijnen. De beide
wetsvoorstellen die wij vandaag bespreken, zijn dweilwetten maar helaas wel
noodzakelijk.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er wordt voor het eerst in Nederland een apart regiem geïntroduceerd
voor een delictscategorie, namelijk de drugskoeriers. U spreekt over armoedige
omstandigheden waarin mensen vaak tot drugskoerier komen. Vindt u het dan
in algemene zin te rechtvaardigen dat drugskoeriers in vergelijking met alle
andere verdachten en veroordeelden in Nederland – ongeacht welk delict
zij hebben gepleegd of waarvan zij worden verdacht – onder een zwaarder
regiem komen te staan?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wij hebben die discussie ook in de schriftelijke voorbereiding met elkaar
kunnen voeren. Ik heb daarbij natuurlijk langer stilgestaan omdat het inderdaad
een onorthodoxe maatregel is. Gelet op de omvang van het probleem waarvoor
wij gesteld zijn, heb ik bij het bespreken van het plan van aanpak al aangegeven
dat ik mij bij zo'n maatregel als noodmaatregel iets kan voorstellen. Het
klinkt misschien een beetje flauw als ik zeg dat ik niet enthousiast ben,
dat ik er niet vrolijk van word doch dat ik het plan op hoofdlijnniveau wel
zal steunen, maar dat is precies zoals ik mij voel. Ik begrijp dat ook van
de regering. Liever zouden wij zo'n maatregel niet nodig hebben, maar gelet
op de omvang van de problemen op Schiphol moeten wij iets doen wat wij normaal
gesproken niet direct zouden doen, namelijk deze onorthodoxe maatregel treffen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zou u willen vragen, dit ook te wegen in het kader van het gelijkheidsbeginsel.
Ik snap wel dat er een uitzonderlijke situatie is ontstaan op Schiphol, maar
rechtvaardigt zo'n situatie dat de individuele drugskoerier in een soberder
regiem met een grotere inbreuk op zijn grondrechten en met minder rechtsbescherming
wordt geplaatst dan bijvoorbeeld een overvaller of wie dan ook? Is dat voor
de individuele drugskoerier ten opzichte van de individuele overvaller te
rechtvaardigen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Laten wij vooropstellen dat de individuele drugskoerier al een maand weet
dat deze wetsvoorstellen eraan zitten te komen. Hij kan het in ieder geval
dus vóór zijn. Hij hoeft niet in die noodcapaciteit terecht
te komen. Hij heeft een heleboel goede gronden om af te zien van drugssmokkel,
laten wij dat vooropstellen, mevrouw Halsema, en dit zou er een van kunnen
zijn. Gegeven de omvang van het probleem, kies ik voor het steunen van een
noodmaatregel. Ik zeg daarbij meteen dat het een noodmaatregel moet zijn en
geen structurele maatregel. Het moet over een jaar echt afgelopen zijn, dat
is onze inzet. Ik zie de nadelen ervan, ik zie het punt van het gelijkheidsbeginsel,
maar in dit geval steunen wij de regering.Als het een noodwetgeving is bestemd voor drugskoeriers – en dat
hebben wij met elkaar afgesproken – moet het wel duidelijk zijn dat
het niet in ons mag opkomen om wanneer dit probleem afneemt en er een ander
probleem oprijst, de desbetreffende mensen in deze noodcapaciteit te plaatsen.
Ik vraag daarom naar de voornemens van de minister op dat punt. Stel dat zich
dat zou voordoen en er komt ruimte in de noodcapacitieit, wat
is dan het beleid van de regering?Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister eindigt in de nota naar aanleiding van het verslag met de
opmerking dat over een jaar zal worden nagegaan of meer structurele maatregelen
gerechtvaardigd zijn. Hier schuilt natuurlijk het gevaar van een precedent
in. Bent u niet bang dat met de acceptatie van deze noodmaatregel, u eigenlijk
geen verweer meer heeft bij volgende maatregelen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Verweer heb ik altijd. Als je kiest voor een noodmaatregel, kies je voor
een noodmaatregel en niet voor structurele maatregelen, ook niet op termijn.
Dat betekent dat ik voor mijn gevoel een zelfstandig beslismoment heb, mochten
er nieuwe voorstellen van de kant regering komen – dat geldt voor de
hele Kamer – om dan alsnog te overwegen of je zo'n maatregel wel of
niet steunt. Ik heb overigens niet voor niets gezegd dat ik nu spreek over
deze noodmaatregel, die geldt voor een jaar. Ik wil niet eens nadenken over
de vraag of een verlenging mogelijk is. Laat staan dat ik wil nadenken over
structurele maatregelen op dat punt. Als de regering vindt dat daar redenen
voor zijn, hoor ik dat wel en dan zal ik mijn gedachten daarover gaan vormen.De voorzitter:Aangezien de heer De Wit – dat geldt straks misschien ook voor de
heer Van der Staaij – nog zit bij de constitutie van de enquêtecommissie
Bouwnijverheid, geef ik nu het woord aan de heer Niederer. De heer De Wit
krijgt op een later moment het woord.De heer Niederer (VVD):Mijnheer de voorzitter. In het plan van aanpak drugsmokkel, waarover wij
spraken tijdens het debat op 23 januari jl., heeft de minister van Justitie
een groot aantal maatregelen aangekondigd om de problematiek van de bolletjesslikkers
op Schiphol aan te pakken. Een van die maatregelen is wetgeving om de detentiecapaciteit
voor deze drugskoeriers aanzienlijk te vergroten. Daartoe liggen vandaag twee
wetsvoorstellen voor. Een wetsvoorstel om verdachten hun bewaring maximaal
tien dagen in een politiecel te laten uitzitten en een wetsvoorstel dat celcapaciteit
ten behoeve van drugskoeriers creëert en waartoe de Penitentiaire beginselenwet
op onderdelen buiten werking wordt gesteld.Ik wil met het laatste wetsvoorstel beginnen. De tijdelijke wet noodcapaciteit
drugskoeriers voorziet erin dat meerdere drugskoeriers tegelijkertijd in groepsruimten
worden ingesloten, bijvoorbeeld in kazernes. De VVD-fractie vindt dit een
prima oplossing. Deze mensen kunnen namelijk zonder bezwaar bij elkaar worden
vastgezet. De wet geldt echter slechts voor een jaar. Daarna moeten de bestaande
capaciteits- en personeelsproblemen binnen het reguliere gevangeniswezen zijn
opgelost, waarna de aangehouden drugskoeriers binnen de bestaande gevangenissen
kunnen worden ingesloten.Los van de vraag of het überhaupt wel lukt om deze problemen binnen
een jaar op te lossen, vinden wij het zonde om het concept van de groepsinsluitingen
een tijdelijke te laten zijn. Daar waar wij al een precedent kennen bij de
vreemdelingenbewaring – daar zitten zo'n zes tot acht mensen, zonder
noemenswaardige problemen bij elkaar op een zaal – wil de VVD-fractie
dat groepsinsluitingen binnen het reguliere gevangeniswezen mogelijk worden.
Natuurlijk gaan wij geen gewelds- en zedendelinquenten bij elkaar in een zaaltje
zetten, maar het is wel goed denkbaar dat mensen die veroordeeld zijn voor
lichtere feiten, zoals een eenvoudige diefstal of het niet betalen van een
boete, als groep worden ingesloten.Mevrouw Duijkers (PvdA):Dit bericht van de zijde van de VVD-fractie verwondert mij enigszins,
omdat van de zijde van het personeel veelvuldig is aangegeven dat als wij
tot zo'n maatregel over zouden gaan, het veiligheidsniveau van de inrichting
ernstig omlaag zou gaan. Moet ik nu begrijpen dat u liever heeft dat een personeelslid
in elkaar wordt geramd, dan dat er één persoon in één
cel komt? Dat is namelijk de consequentie.De heer Niederer (VVD):Dat is helemaal niet de consequentie. U overdrijft het schromelijk, omdat
u niet wilt dat er meerderen op een cel komen. Dat is uw uitgangspunt. Ons
uitgangspunt is jarenlang geweest dat dat wel moet kunnen. Ik heb er nadrukkelijk
bij gezegd dat het geldt voor bepaalde categorieën gedetineerden, die
totaal geen problemen veroorzaken in de sfeer die u nu suggereert.Mevrouw Duijkers (PvdA):De heer Niederer wil mijn fractie in een hoek drukken waar
zij absoluut niet in thuishoort. De fractie van de PvdA is tegenstander van
twee in één cel omdat de Nederlandse cellen daar niet op toegerust
zijn. Zij is wel voor meervoudig celgebruik als de celruimte daarvoor geschikt
is. De heer Niederer is voorstander van het gebruik van de celruimte voor
meerdere categorieën, maar inmiddels is wel duidelijk geworden dat die
categorieën niet in die cellen ondergebracht kunnen worden.De heer Niederer (VVD):U heeft mij niet goed beluisterd, want ik heb gezegd dat de tijdelijke
capaciteit die wij creëren in het kader van deze noodwetgeving voor drugskoeriers,
niet na een jaar overboord moet worden gezet. Wij zijn er voorstander van
om die capaciteit binnen het reguliere gevangeniswezen, in het kader van de
Penitentiaire beginselenwet, blijvend aan te merken voor groepsinsluitingen
voor andere categorieën verdachten dan de categorieën waar wij nu
in het kader van de noodwetgeving over spreken. Ik heb het helemaal niet over
het plaatsen van een veldbedje in een cel. Het gaat erom dat de capaciteit
die nu gecreëerd wordt, niet tijdelijk is, maar blijvend karakter krijgt.Mevrouw Duijkers (PvdA):Begrijp ik goed dat de heer Niederer eigenlijk het faillissement van de
criminaliteitsbeheersing in Nederland uitschrijft? Dat gebeurt namelijk als
wij onze goede humane bejegening van gedetineerden zo maar in de goot gooien,
omdat wij vinden dat alles maar opgevangen moet worden in kazernes.De heer Niederer (VVD):Ik geloof dat de PvdA dat failliet uitschrijft. Wij sluiten graag mensen
op die foute dingen hebben gedaan. Dat zou de PvdA ook eens moeten doen. Dan
wordt het een stuk veiliger in deze samenleving waar de PvdA zo veel over
praat, maar zo weinig actie in onderneemt. Wij zijn helemaal niet inhumaan
bezig. Hoe komt mevrouw Duijkers daarbij? Er is niets inhumaans aan.De heer Dittrich (D66):Op dat laatste punt doorgaand: het is natuurlijk wel een VVD-minister
van Justitie die verantwoordelijk is voor de criminaliteitsbeheersing in Nederland.
Maar dat even daargelaten. De heer Niederer komt nu met het voorstel om de
noodcapaciteit voor andere categorieën te gebruiken. Waarom dient hij
geen amendement in om het artikel te schrappen dat bepaalt dat het alleen
om koeriers van harddrugs gaat?De heer Niederer (VVD):Ten eerste was ik nog niet klaar met mijn betoog en ten tweede wil ik
eerst van de minister horen wat hij daarvan vindt. Dan zal ik kijken wat mij
te doen staat in tweede termijn.De heer Dittrich (D66):Maar dat is toch vragen naar de bekende weg. In alle stukken staat dat
de regering vindt dat deze noodwetgeving is ontworpen voor een specifieke
groep drugskoeriers en niet voor andere categorieën. Het lijkt mij dat
de heer Niederer hier een ballonnetje oplaat dat niet in deze wetgeving thuishoort.De heer Niederer (VVD):Ook de heer Dittrich heeft niet goed naar mij geluisterd. Deze noodwetgeving
geldt voor een jaar voor de drugskoeriers. Dat is evident. Wij vinden het
echter zonde om de voorzieningen die er dan zijn te sluiten en stellen voor
om die groepsruimten onder de Penitentiaire beginselenwet te brengen voor
groepsinsluitingen. Wij kampen namelijk met capaciteitsproblemen en dit zou
een goede duurzame en effectieve oplossing zijn voor het heenzendingenvraagstuk.
De heer Dittrich is toch ook tegenstander van een beleid van heenzendingen?
Daarom is van de zijde van de VVD-fractie deze concrete suggestie gedaan.
Ik hoor wel wat de minister daarvan vindt in zijn eerste termijn.Voorzitter. De aanpak van de bolletjesslikkers is er bij uitstek een van
bovennationale aard. Nederland kan het uiteraard niet alleen. Het is een zaak
van koninkrijksbelang. Nog belangrijker dan de aanpak op Schiphol is de aanpak
op de Antillen, bij de bron, om te verhinderen dat drugskoeriers in het vliegtuig
richting Schiphol kunnen stappen. De invoer vanuit de Antillen moet veel krachtiger
worden bestreden. Deze "sence of urgency" schijnt minder aanwezig te zijn
bij de Antilliaanse minister van Justitie, de heer Martha. In de pers leek
hij deze week wat achterover te leunen en eenzijdig naar Nederland te kijken.
Met name de kustwacht kreeg de schuld. De minister van Justitie heeft deze
week met de heer Martha gesproken en een protocol gesloten. Wil de minister
op de inhoud daarvan ingaan? Heeft de heer Martha naar zijn oordeel wel het
besef van een grote verantwoordelijkheid voor wat er op de Antillen gebeurt?
Wat onderneemt het kabinet wanneer de Antillen om wat voor reden dan ook in
gebreke blijven? De VVD-fractie wenst dat ook de Antilliaanse regering een
soortgelijk plan van aanpak als het onze opstelt. Merkbaar effect daarvan
moet zijn dat wij op Schiphol geen bolletjesslikkers meer zien. De Antilliaanse
autoriteiten moeten de bolletjesslikkers daar aanhouden, vastzetten en berechten.
Bovendien moeten de paspoorten worden ingenomen. Met andere woorden, onderkent
eenieder voldoende het belang van een koninkrijksaanpak bij deze vorm van
criminaliteitsbestrijding?Het andere wetsvoorstel gaat over bewaring in een politiecel voor maximaal
tien dagen. Deze wet is nodig, omdat de Rotterdamse rechtbank vorig jaar bewaring
in een politiecel onrechtmatig oordeelde, bij gebrek aan een onderliggende,
formele wet. Tot dan toe was de praktijk dat verdachten in een politiecel
ingesloten bleven, wanneer er geen ruimte was in een huis van bewaring.Met het voorliggende wetsvoorstel wordt een wettelijke basis gegeven aan
die praktijk, waarmee het bezwaar van de Rotterdamse rechtbank wordt ondervangen.
De VVD-fractie had al eerder aangedrongen op spoedige wetgeving om bewaring
in een politiecel mogelijk te maken, omdat veel politiecellencapaciteit om
deze reden thans onbenut blijft. Hierdoor worden heenzendingen in de hand
gewerkt en dat willen wij toch niet. Met het wetsvoorstel wordt een bijdrage
geleverd aan een betere benutting van de politiecellencapaciteit. De VVD-fractie
stemt hiermee in.De VVD-fractie heeft zich met overtuiging gecommitteerd aan onverkorte
uitvoering van het plan van aanpak inzake drugssmokkel en daarmee aan het
tot stand brengen van de noodzakelijke wetgeving. Wie A zegt, moet ook B zeggen.
Wij stemmen in met beide wetsvoorstellen en onderstrepen daarmee dat een krachtige
aanpak van de problematiek van de drugskoeriers op Schiphol ons ernst is.
Het is zonneklaar dat wij degenen die om welke reden dan ook
tegen deze wetsvoorstellen stemmen, verantwoordelijk houden voor het laten
voortbestaan van de situatie op Schiphol die tot zoveel commotie heeft geleid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kan de heer Niederer aannemelijk maken op welke wijze de tijdelijke noodvoorziening
bijdraagt aan vermindering van de problemen op Schiphol? De minister heeft
dat nog niet uit kunnen leggen, maar dat kan hij misschien wel.De heer Niederer (VVD):Ja, ik wel. Degenen die vastzitten, kunnen niets doen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het gaat om marktmechanismen en instroom. Wij hebben hier niet te maken
met hardnekkige recidivisten, maar met een eindeloze aanwas van over het algemeen
nogal ongelukkige mensen die zich soms onder druk hebben laten zetten om bolletjes
te slikken. Je doet daar niets aan door mensen groepsgewijs op te sluiten.
Het marktmechanisme verandert niet, zolang mensen in Nederland op grote schaal
cocaïne blijven gebruiken.De heer Niederer (VVD):Mevrouw Halsema kan er misschien voor zorgen dat er in Nederland geen
vraag meer is naar cocaïne. Dat is haar opdracht. Het gaat om mensen
die wel degelijk recidiveren, omdat zij economisch aan de grond zitten en
er belang bij hebben om zoveel mogelijk transporten te doen. Als die mensen
worden ingesloten, neemt de invoer af. Als je de zaak op Schiphol goed dichttimmert
en laat zien dat het ernst is, zingt het de wereld wel door dat je niet op
Schiphol, maar een halte verder moet zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij begrijpt u niet helemaal hoe het werkt. De mensen die het
een keer in Nederland hebben gedaan, kunnen niet recidiveren, want zij komen
Nederland niet meer in. Wat dat betreft gaat het niet om recidivisten, maar
om mensen die het voor het eerst doen. Het is een permanente aanwas van nieuwe
mensen. Kunt u aannemelijk maken dat er een preventieve werking van uitgaat,
waardoor mensen het niet meer zullen doen? Dan haalt u mij ook over de streep,
want dat vindt u zo belangrijk.De heer Niederer (VVD):Ik weet niet of ik dat belangrijk vind. In een goed criminologisch handboek
is te lezen dat er voldoende afschrikwekkende werking kan worden georganiseerd
die van invloed is op de instroom. Deze is er nu nog niet bij de recidive,
omdat zij niet ingesloten kunnen worden. Door deze maatregelen gaat dat veranderen.
Ik geloof in de heilzame werking ervan en in de preventieve, generale werking
dat mensen zich wel twee keer achter de oren krabben, als zij het nog eens
willen proberen op Schiphol. Daar gaat het om.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Niet om flauw te zijn, maar u hebt een beetje pech, want ik ben criminoloog.De heer Niederer (VVD):Dat wist ik.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik hoor graag een verwijzing naar het handboek waar dat in staat. Daar
ben ik zeer benieuwd naar.De heer Niederer (VVD):Ik zal de desbetreffende hoogleraar noemen. Deze is misschien niet van
uw kleur, maar van de onze.De heer Rietkerk (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie maakt zich nog steeds zorgen over de drugssmokkel
in maar ook via Nederland, met behulp van bolletjesslikkers maar ook via andere
wegen. Het probleem is immers breder dan alleen de bolletjesslikkers. Kennelijk
heeft Nederland een bijzondere aantrekkingskracht. "Voorkomen is beter dan
genezen", is een heel bekend gezegde. Het voorkomen van grote aantallen bolletjesslikkers
richting Schiphol zorgt er naar ons idee voor dat het aantal benodigde cellen
uiteindelijk wordt teruggedrongen. En dat is hard nodig.De brief over heenzendingen van 23 februari, de nota naar aanleiding van
het verslag en de vandaag ontvangen brief over heenzendingen geven eigenlijk
een triest beeld van het gevangeniswezen in 2001. Er was dus al sprake van
een triest beeld voordat bekend werd dat intensiveringen hard nodig zijn als
gevolg van de aanhouding van tientallen bolletjesslikkers per week. Uit het
spoeddebat van 12 december kwam naar voren dat het aantal heenzendingen in
2001 op zo'n 250 geschat werd. De werkelijke cijfers zijn nu 327 als het gaat
om het heenzenden van gedetineerden. Dat zijn er dus veel meer.In het spoeddebat van 12 december werd ook gesproken over het aantal heenzendingen
van verdachten. Dat is veel ernstiger. Ik heb dat "onaanvaardbaar" genoemd.
De minister noemde dat, vanwege de politieke consequenties, "onverteerbaar".
Tijdens het spoeddebat van 12 december werd gesproken over 12 heenzendingen,
in de brief die tijdens het vorige plenaire debat op ons bureau dwarrelde,
werd gesproken over 48 heenzendingen en nu wordt het aantal opengelaten. Uit
de laatste brief, die ik zojuist gelezen heb, blijkt dat het een worsteling
schijnt te zijn om een vraag die ik namens de CDA-fractie op 12 december al
gesteld heb, twee maanden later beantwoord te krijgen. Het is ongelooflijk
dat aan het eind van het jaar niet de juiste cijfers over het aantal verdachten
dat heengezonden is, kunnen worden gegeven.In de nota naar aanleiding van het verslag kwam nog iets nieuws aan de
orde: de heenzending van jeugdige verdachten in 2001. Als ik goed tel, kom
ik op een kleine 400 jongens en 63 meisjes. Het gaat in totaal dus om meer
dan 450 jeugdige verdachten die in 2001 geplaatst hadden moeten worden, maar
die zijn heengezonden. Als ik voor de vuist weg reken, blijkt dus dat er in
2001 al meer dan 800 heenzendingen zijn geweest plus het onbekende aantal
verdachten dat wij op 13 februari te horen zullen krijgen. Dit terwijl er
begin 2000 nog een overschot aan celcapaciteit was van 1600 plaatsen bruto!
Klopt deze constatering? Blijkt hier eigenlijk niet uit dat, los van de bolletjesslikkers
en de intensivering, de reguliere justitiële inrichtingscapaciteit onvoldoende
is? Moeten de bezuinigingen die nog niet gerealiseerd zijn, toch niet teruggedraaid
worden? Moet er toch niet veel meer structureel geld naar het personeelsbeleid
gaan, zodat er meer personeel kan komen, zoals ook al werd gevraagd in de
motie van het CDA die in december werd ingediend? De minister heeft de Kamer
de aanvaarding van deze motie ontraden en zij is door de Kamer
helaas ook niet aanvaard.Ik roep de minister opnieuw op om structurele maatregelen te nemen. Dat
geldt in ieder geval voor de aangekondigde sluiting van de Blokhuispoort in
Leeuwarden. De CDA-fractie vindt dat de minister deze aangekondigde sluiting
gewoon moet terugdraaien. Zij overweegt op dat punt een motie in te dienen.Zoals ik stelde: voorkomen is beter dan genezen. Dat betekent ook dat
brongerichte maatregelen noodzakelijk zijn.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Ik hoor de heer Rietkerk nu weer praten over de Blokhuispoort
in Groningen. Is die sluiting niet pas ergens in 2004 of 2005 voorzien? Wekt
hij hier nu niet de suggestie alsof dat gebouw morgen dichtgaat en dat er
daarom in het noorden te weinig plek is?De heer Rietkerk (VVD):In Nederland is er te weinig plek. De Blokhuispoort staat in Leeuwarden.
In Groningen komt er een nieuw huis van bewaring. Ik wijs op de aanpassingen
en investeringen die in Leeuwarden zijn gepleegd. Wij hebben ook brieven gehad
van de gemeente en van de burgemeester mevrouw De Boer over de situatie aldaar.
Ook het personeel stelt vanuit zijn eigen betrokkenheid dat de Blokhuispoort
gewoon open kan blijven als er een paar investeringen plaatsvinden. Op grond
daarvan vindt mijn fractie, ook gelet op de onduidelijkheid die nu is ontstaan,
dat het nu is: de Blokhuispoort blijft open, tenzij. De minister hanteert
de stelling: de Blokhuispoort gaat dicht, tenzij. Meer fracties hebben zich
daarover uitgelaten. Zowel mevrouw Duijkers als de heer Niederer hebben in
de krant uitspraken gedaan.De heer Dittrich (D66):Welke onduidelijkheid is er? Ik heb begrepen dat er allerlei onderhandelingen
zijn geweest, waar ook het personeel bij betrokken was, en dat iedereen wist
wat er zou gebeuren. De onduidelijkheid wordt dus voor een deel door u gecreëerd,
omdat u genomen beslissingen probeert terug te draaien door ze ter discussie
te stellen.De heer Rietkerk (CDA):Ik ben heel consequent. In de twee vorige debatten heb ik steeds vragen
gesteld vanuit de intentie dat de Blokhuispoort open zou blijven. Onze inschatting
is dat er een tekort aan capaciteit is. Daar heb ik in mijn inleiding al op
gewezen. Wij vinden het antwoord van de minister onbevredigend. Ik wil dat
de Kamer straks zo nodig, als het antwoord van de minister onduidelijk is,
in een motie uitspreekt dat de aangekondigde sluiting wordt teruggedraaid.
Dat is een heroverweging van beleid. Als u het er niet mee eens bent, kunt
u gewoon tegen de motie stemmen.Voorzitter. Zoals ik al stelde, is voorkomen beter dan genezen. Dat betekent
dat er brongerichte maatregelen nodig zijn, zoals het tegenhouden van drugssmokkelaars
door controle op de Antillen en Aruba, en ook in andere landen, het in kaart
brengen van drugsdealers en het rechercheren op criminele netwerken, dus de
grote "narco-bazen". De CDA-fractie heeft bij de behandeling van de begroting
van het ministerie van Binnenlandse Zaken een amendement ingediend met als
doel om geld te reserveren voor extra recherche voor internationale criminaliteitsbestrijding.
Dan kijk ik de woordvoerders van de fracties die tegen het amendement hebben
gestemd in het bijzonder aan.De laatste tijd is er in de media veel te vernemen over de problematiek
in andere delen van het Koninkrijk met drugssmokkel. Het blijkt dat het daar
vechten tegen de bierkaai is. De autoriteiten daar gaven de Nederlandse autoriteiten,
deze minister, de schuld van de situatie. De CDA-fractie vindt deze reactie
te goedkoop. De Antillen en Aruba hebben wat ons betreft ook een eigen verantwoordelijkheid.
Het uithalen van de minister op de Antillen naar Nederland lijkt haast op
"chantage". Hij zei dat de Antillen pas wat kunnen doen als Nederland en andere
landen forse geldbedragen naar de eilanden brengen. Natuurlijk vinden wij
wel dat deze minister assistentie moet verlenen en graag niet te "knieperig",
zoals mijn collega Van de Camp van de week heeft gezegd, want er is sprake
van een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat heeft na ruim een jaar praten
geleid tot de afspraken van 3 januari 2002 die wij van de minister hebben
ontvangen. Hoe kan het dat er al bij de eerste actie op Curaçao, waarbij
45 bolletjesslikkers zijn aangehouden, een aantal zaken is misgegaan? Zijn
de afspraken van 3 januari wel voldoende of moeten wij er nog een schepje
bovenop doen?De CDA-fractie wijst overigens op het beleidsplan van de Kustwachtcommissie,
waar de Nederlandse regering in is vertegenwoordigd. Daarin wordt gesproken
over het handhavingsbeleid met betrekking tot grensbewaking, douane en drugsbestrijding.
Wat betekent dit concreet voor de inzet van deze minister? Wat zijn de effecten
daarvan? De CDA-fractie heeft tijdens het debat op 23 januari op interrupties
van onder anderen de heer Niederer al aangegeven dat zij de maatregelen op
de Antillen en Aruba onvoldoende vindt. Het is dweilen met de kraan open,
zeker als je kijkt naar de ontwikkelingen op Sint-Maarten, Bonaire en de Benedenwindse
Eilanden, zoals Curaçao. Het afgelopen jaar is er veel gepraat tussen
Nederland, de Antillen en Curaçao. De CDA-fractie constateert dat het
aantal douanemensen daar is gehalveerd en dat de beloofde radarapparatuur
niet is gekomen. De situatie op de Benedenwindse Eilanden, Curaçao
en Bonaire, lijkt niet anders. Sinds wanneer wist de minister van deze situatie?
Omdat het direct te maken heeft met de noodwetgeving pleiten wij voor preventieve
en repressieve maatregelen op de Antillen. Naar ons idee zijn die hard nodig,
omdat ze direct van invloed zijn op de noodcapaciteit die nu nodig is en op
de noodmaatregelen die nu genomen moeten worden.De heer Dittrich (D66):U bent nu al bijna tien minuten bezig, maar u hebt nog helemaal niet over
de wetten gesproken waar wij het over zouden moeten hebben. U hebt gerefereerd
aan het plan van aanpak dat hier in januari aan de orde is geweest. Ik hoop
toch echt dat u ook inhoudelijk op deze wetsvoorstellen ingaat.De heer Rietkerk (CDA):Ik heb voor twintig minuten ingeschreven. U moet dus nog tenminste tien
minuten naar mij luisteren. Overigens, die tien minuten waarover u sprak zijn
bruto, want u interrumpeert mij. De minuten die u daarvoor hebt gebruikt,
moet u eraf trekken. Ik ben netto dus vijf minuten bezig. De CDA-fractie vindt
het van groot belang dat er niet alleen wordt gekeken naar repressieve maatregelen
in Nederland, maar ook naar de brongerichte maatregelen. Ik
ben benieuwd naar uw inbreng. Wij hebben het vorige debat een verantwoordingsdebat
genoemd en wij hebben het toen, gelet op de tijd, niet gehad over het plan
van aanpak. Daarom neem ik daarvoor nu bewust de tijd. Dat had u kunnen zien
op de intekenlijst.Ik rond deze onderdelen nu af door te stellen dat wij pleiten voor preventieve
en repressieve maatregelen op de Antillen en Aruba. Ik noem er een paar: het
innemen en zo nodig laten vervallen van paspoorten, het inzetten van elektronische
snuffelhonden, het beschikbaar stellen van voldoende scans voor drugsonderzoek
op lichamen, op bagage en voor vracht, het effectiever uitwisselen van persoonsgegevens
en het inzetten van air marshalls in de vliegtuigen op de risicovluchten.
Ook zijn er op de Antillen extra slikkercellen nodig en medische zorg. Ook
nodig is het aantrekken van douanepersoneel en bewakers voor de noodzakelijke
100%-controle. Daarbij vinden wij het ook van belang dat de regering initiatieven
op de Antillen die zijn gericht op het tegengaan van drugsverslaving en op
scholing en onderwijs, mede stimuleert.Tot slot wat dit betreft nog een vraag op basis van de actualiteit. Wij
constateren dat er spoedoperaties op bolletjesslikkers zijn uitgevoerd en
dat is gesteld dat die bijdragen aan de wachtlijsten voor operaties, omdat
de door deze mensen bezette bedden voor anderen waren bedoeld. Komt dat vaak
voor?Ik kom nu toe aan het pakket van noodmaatregelen en de twee ontwerpnoodwetten.
Wij vinden dat het pakket te laat is gekomen, maar daar hebben wij op 23 januari
voldoende bij stilgestaan.Allereerst bespreek ik het wetsvoorstel Tijdelijke wet noodcapaciteit
drugskoeriers. Hiermee wordt het mogelijk gemaakt dat personen van 16 jaar
of ouder die worden verdacht van drugssmokkel, in bewaring zitten wegens drugssmokkel
of veroordeeld zijn wegens drugssmokkel, bij elkaar worden ingesloten. Er
kan van uitgegaan worden dat er sprake zal zijn van meerdere personen in één
cel. Hiermee kan de CDA-fractie instemmen. Het gaat weliswaar om ingrijpende
maatregelen, maar ik ben het met college Rouvoet eens: nood breekt wet. Er
is in het algemeen sprake van een cellentekort. De bolletjeskoeriers dragen
hieraan volgens ons maar ten dele bij. De CDA-fractie vindt dat de maatregelen
die nu toegepast gaan worden op de drugskoeriers ook toegepast kunnen worden
op bijvoorbeeld criminele illegalen voor wie geldt dat zij na afloop van hun
straf het land zullen worden uitgezet. Graag krijg ik hierop een reactie van
de minister, omdat ik op dit onderdeel een motie overweeg.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U wilt een verbreding van de reikwijdte van de wet. Hoe had u gedacht
dat bij motie te regelen? Ik denk dat u daartoe met een amendement moet komen.
Of overweegt u dat niet?De heer Rietkerk (CDA):Dat hangt af van de reactie van de minister.Voorts merkt de CDA-fractie op dat de minister bij nota van wijziging
het voorstel van GroenLinks heeft overgenomen om de lijst II-stoffen uit de
Opiumwet niet onder de regeling te laten vallen. Kan bijvoorbeeld vinylbital,
de laatste stof op lijst II, ook via bolletjesslikkers binnenkomen? Ik heb
het antwoord op deze vraag nodig, omdat de minister geen motivering geeft
voor het schrappen van de stoffen uit lijst II. In mijn tweede termijn kom
ik erop terug.Het oorspronkelijke wetsvoorstel bevatte de bepaling dat de wet via Koninklijk
Besluit met maximaal één jaar kon worden verlengd. De Raad van
State had hiertegen bezwaar. De regering heeft die bepaling vervolgens geschrapt.
De CDA-fractie heeft een amendement ingediend om de mogelijkheid in te voeren
van verlenging met een jaar, maar dan met de beperking dat het voornemen hiertoe
aan de Kamer bekend moet worden gemaakt. De Kamer krijgt dan de gelegenheid
om te bekijken of er reden voor verlenging is. Daarmee is de slagvaardigheid
verzekerd die nodig is om de werkingsduur van de wet op termijn te kunnen
verlengen in geval van een acuut capaciteitsgebrek op het moment dat deze
wet verloopt. Anderzijds is het onmogelijk de verlenging door te voeren zonder
dat hierover, desgewenst, door de Kamer is gesproken. Hiermee is dan dus een
belangrijke extra waarborg ingebouwd in vergelijking met het oorspronkelijke
regeringsvoorstel. Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de opmerking van collega
Rouvoet over de geestelijke verzorging.Ik heb nog twee vragen voordat ik naar het andere wetsvoorstel overga.
Hoe zit het met de bewaking van de bolletjesslikkers in het calamiteitenhospitaal
in Utrecht? Ik heb begrepen dat naast de marechaussee ook de bijzonderebijstandeenheid
van Justitie ingezet zou kunnen worden. Die eenheid bestaat uit 60 mensen
die zijn opgeleid voor dergelijke taken in noodsituaties. Is dit nog steeds
zo of wordt er gekozen voor particuliere beveiligers?Heeft de minister een toezegging gekregen van Ossendrecht/Woensdrecht?
Zo ja, voor hoe lang en voor hoeveel plaatsen?Het tweede wetsvoorstel regelt het tijdelijk verblijf van gedetineerden
op een politiebureau als er geen cel vrij is in een huis van bewaring. Deze
procedure werd tot oktober jl. toegepast, maar de rechter heeft die in feite
afgestraft. Het wetsvoorstel biedt een grondslag om een persoon maximaal tien
dagen op een politiebureau vast te houden. De CDA-fractie stemt op een onderdeel
na in met dit wetsvoorstel. Het onderdeel jeugdigen heeft niet onze instemming.
Wij hebben het amendement-Duijkers mede ondertekend, want wij willen niet
dat 12-, 13-, 14- en 15-jarigen tien dagen in een politiecel kunnen doorbrengen.
Is het waar dat dit wetsvoorstel ten koste gaat van cellen waarin gedetineerden
moeten worden ondergebracht die door de politie in het normale werk worden
opgebracht? Kan de minister ons de garantie geven dat dit wetsvoorstel niet
tot verdringing leidt? De Amsterdamse korpschef heeft op dit risico gewezen.In voorgaande jaren is al eerder gesproken over een dergelijk wetsvoorstel.
Het wetsvoorstel is destijds ingetrokken, maar medio 2001 bleek dat er opnieuw
sprake was van overbelasting van de capaciteit. Is dit de reden om dit wetsvoorstel
opnieuw in te dienen of is dit het gevolg van de problematiek van de bolletjesslikkers?Houdt de minister rekening met de kans dat het probleem van drugssmokkel
via bolletjesslikkers zich zal verplaatsen nu hij krachtdadige maatregelen
treft? Nadat er een scan was geplaatst voor vracht op Rotterdam of Schiphol,
verplaatste de smokkel zich naar de bolletjesslikkers. Nu de minister via
deze wetsvoorstellen en anderszins maatregelen treft, kan ook
daarop slim worden ingespeeld. Anticipeert de minister op die mogelijkheid
en, zo ja, op welke wijze?Ik wijs op een artikel in Het Parool van 6 februari jl. onder de titel
Dagvaarding van bolletjesslikkers is ondeugdelijk. Hieruit blijkt dat het
openbaar ministerie de eerste bolletjesslikkers die vanwege het celtekort
met een dagvaarding werden vrijgelaten, eigenlijk een nieuwe dagvaarding zou
moeten geven, omdat er vormfouten zijn gemaakt en papieren fouten, nog los
van het feit dat een van de verdachten niet meer te vinden is. Van deze eerste
groep is de dagvaarding nietig. Vormen zij de eersten van een reeks?Minister Korthals:Doelt de heer Rietkerk op het geval waarin de akte van uitreiking niet
in het dossier zit?De heer Rietkerk (CDA):Er is sprake van formulieren die aan het dossier ontbreken, maar ik weet
niet welke formulieren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Rietkerk was vrij kort in zijn beoordeling van het wetsvoorstel
over de noodcapaciteit. Ik heb hem niet horen spreken over de vormgeving van
de beperking van de grondrechten en rechten in dit wetsvoorstel. Mag ik hem
in algemene zin de vraag stellen of hij vindt dat de wijze waarop dit wetsvoorstel
vorm geeft aan de beperking van die grondrechten in alle opzichten tot tevredenheid
stemt? Ik heb zelf gesproken over de geestelijke verzorging en de voedselverstrekking.
Is hij tevreden over de wijze waarop dit wordt gemotiveerd in het wetsvoorstel?De heer Rietkerk (CDA):Ik heb in mijn eerste termijn nadrukkelijk gesteld dat ik mij in dezen
bij u aansluit, en ook als het om dit grondrecht gaat. Ik sta dus sympathiek
tegenover het amendement. Ik ben grosso modo tevreden over de aanpassingen
in het wetsvoorstel naar aanleiding van de adviezen en over de weging van
het wetsvoorstel ten opzichte van de grondrechten in internationale verdragen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mag ik dan ook rekenen op uw steun voor mijn pleidooi om bij de voedselverstrekking
rekening te houden met geloofsovertuiging of levensovertuiging, dus dat hierbij
wordt aangesloten bij de formulering in de Wet op de penitentiaire beginselen
en de woorden "zo veel mogelijk" in plaats van "indien mogelijk" worden gehanteerd?De heer Rietkerk (CDA):Ik zag in uw amendement "indien mogelijk" staan, dat onder andere betrekking
had op geestelijke zorg. Daar sta ik sympathiek tegenover. U stelde de vraag
zeer duidelijk en hebt de voorkeur voor een andere formulering. Ik wacht verder
de antwoorden van de minister af en zal hierop in tweede termijn specifieker
ingaan.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voor ons ligt de tijdelijke wet Noodcapaciteit drugskoeriers en de conceptwet
Verblijf in politiecellen. De afgelopen maanden werden de signalen steeds
nadrukkelijker dat met de verhoogde opsporing van drugskoeriers op Schiphol
een enorm succes werd behaald. Daarnaast bleek dat door de veranderde gevangenispopulatie,
het hoge aantal vacatures en het stijgende ziekteverzuim de personele problemen
binnen de Dienst Justitiële Inrichtingen een enorme omvang aannamen.De Partij van de Arbeid is van mening dat de ernst van de situatie in
de toestroom van drugskoeriers deze tijdelijke wet noodvoorzieningen rechtvaardigt,
maar wij betreuren het zeer dat het zo ver heeft moeten komen. In de loop
van het debat over de groei van het aantal drugskoeriers vliegend op Schiphol,
hebben wij de ruimte gegeven voor noodmaatregelen. Toen gaven wij echter reeds
aan dat de PvdA de voorstellen op hun proportionaliteit zal beoordelen.Het mag duidelijk zijn dat de Partij van de Arbeid voorstander is van
een stevige aanpak. Wij zoeken echter ook naar een balans tussen een stevige
aanpak en de rechtspositie die gedetineerden gebruikelijk in Nederland hebben.
Deze noodsituatie vraagt om maatregelen op de korte termijn. Uitgangspunt
voor ons is dat ook met deze maatregelen op de korte termijn dan weliswaar
niet het maximale, maar wel het optimale niveau moet worden nagestreefd.De noodmaatregelen vormen de laatste schakels in de strafrechtsketen.
Het gevangeniswezen kan en mag niet het afvoerputje worden van het mislukken
van de vorige partners in de keten. Ik herhaal hier wat collega Van Oven enige
weken geleden reeds zei: de stevige aanpak in Nederland staat of valt met
het succes van de maatregelen op de Antillen. Kan de minister aangeven hoe
het staat met de uitwerking van de maatregelen, in het bijzonder op Curaçao?
Op welke wijze zijn de opgepakte drugskoeriers de laatste maanden vastgezet?
En indien zij in een regulier huis van bewaring in hechtenis zijn genomen,
heeft dit dan geleid tot een verdringing van andere categorieën gedetineerden?Nu de tijdelijke wet Noodvoorzieningen drugskoeriers zelf. In dit voorstel
zitten elementen die tijdens het Schipholdebat niet aan de orde zijn geweest.
De minister stelt nu een aantal aanvullende maatregelen voor die de rechtspositie
en de humane bejegening tot het laagste, minimale niveau terugbrengen. Het
zijn met name die laatste voorstellen die niet passen in de traditie van de
humane bejegening van gedetineerden in Nederland. Bovendien tarten deze nieuwe
voorstelen niet alleen de letter maar bovenal de geest van een aantal internationale
verdragen en Europese standaarden.In de ogen van de Partij van de Arbeid komt daarmee de balans tussen een
stevige aanpak en het behoud van de rechtspositie in gevaar. De fractie van
de Partij van de Arbeid neemt als uitgangspunt dat de beperkingen van de rechten,
faciliteiten en voorzieningen voor de gedetineerden ook in deze noodsituatie
proportioneel dienen te zijn met de omvang van de problematiek van de bolletjesslikkers.
Een tweede uitgangspunt is dat deze noodvoorziening in beginsel alleen als
noodopvang dient te functioneren. Het ontwikkelen van reservecapaciteit dient
erop gericht te zijn om een snelle doorstroming naar een reguliere inrichting
dan wel een reguliere reserve-inrichting mogelijk te maken. Derde uitgangspunt
is dat naar een optimaal niveau gestreefd moet worden bij de dagbesteding,
lichamelijke beweging of sport en de voorbereiding op de terugkeer in de samenleving.
Het vierde uitgangspunt, maar zeker niet het laatste, is dat het noodzakelijk
is om in deze noodvoorzieningen voor een adequaat toezicht zorg te dragen,
opdat de in deze tijdelijke wet vastgelegde bepalingen worden
gehandhaafd.De tijdelijke wet biedt de mogelijkheid, gedetineerden tot 1 maart 2003
te interneren in een van de noodvoorzieningen. Dit veroorzaakt in de ogen
van mijn fractie een dilemma. Een langdurig verblijf onder de voorgestelde
omstandigheden is immers nauwelijks meer als proportioneel te beoordelen.
De PvdA-fractie voorziet een tijdelijk verblijf in de noodvoorziening.Bij het bestuderen van de informatie over de samenstelling van de groep
verdachten valt op dat er een verschuiving is van mensen met een Nederlands
paspoort naar buitenlandse verdachten. Inmiddels wordt de categorie Poolse
en Bulgaarse drugskoeriers aangesproken. Er zitten naar verhouding veel vrouwen
bij en het zijn verder voornamelijk jonge mannen, en zelfs jongens.Het is van belang om de verdachten zo snel mogelijk goed te informeren
over hun rechten en de mogelijkheid om hier in Nederland rechtshulpverlening
te krijgen. Tijdens het verblijf in de noodvoorziening is het van belang om
de situatie beheersbaar te houden. Het is noodzakelijk om gedetineerden bezigheden
aan te bieden. Gelet op het groot aantal jonge mensen betekent dat ook de
gelegenheid geven om lichamelijke actief te zijn. Kan de minister aangeven
welke maatregelen hij zal treffen om die standaarden te handhaven?De PvdA-fractie hecht aan het beginsel van resocialisatie. De veiligheid
van de samenleving is immers gediend met adequate resocialisatie. Een dergelijk
beleid helpt voorkomen dat ex-gedetineerden terugvallen in het criminele circuit.
Indien er binnen de noodvoorzieningen geen mogelijkheden voor reïntegratieactiviteiten
zijn, pleit die situatie er des te meer voor dat gedetineerden zo snel mogelijk
doorgeplaatst worden naar een reguliere inrichting. Op welke wijze is er echter
samenwerking mogelijk met reguliere inrichtingen in de buurt om bepaalde onderdelen
van penitentiaire programma's te realiseren? Samenwerking is tenslotte immers
samen sterk staan.De heer Rietkerk (CDA):Hoe denkt mevrouw Duijkers Nigeriaanse en Braziliaanse bolletjesslikkers
eigenlijk te resocialiseren?Mevrouw Duijkers (PvdA):Reïntegratie is bedoeld voor mensen met een Nederlands paspoort en
mensen die in de Nederlandse samenleving moeten terugkeren. Als er mogelijkheden
zijn, kan de resocialisatie bestaan uit het aanleren van een vak. Resocialisatie
heeft bij niet Nederlanders echter wel hogere prioriteit dan reïntegratie
in de Nederlandse samenleving. Door het leren van een vak mag worden gehoopt
dat zij betere mogelijkheden krijgen om zich te handhaven in bijvoorbeeld
de nigeriaanse samenleving en dat zij niet nogmaals in de verleiding komen
om dit soort delicten te plegen.De heer Rietkerk (CDA):Wat voor programma wilt u opstellen voor Nigerianen? Je kunt namelijk
niet in een paar maanden een vak leren.Mevrouw Duijkers (PvdA):Er zijn vakken die in een paar maanden kunnen worden geleerd. Ik denk
dan aan een snelcursus tot automonteur of systeemprogrammeur. Dat zijn functies
die ook voor die landen van belang kunnen zijn. Je moet onderzoeken welke
mogelijkheden er zijn en over welke kwalificaties een gedetineerde beschikt.
Als er geen ruimte is, houdt het op, maar als er wel ruimte is, zul je ook
buitenlandse gedetineerden de mogelijkheid moeten bieden om een vak te leren.
Alleen op die manier kunnen zij een bestaan opbouwen in hun land van herkomst
en dat is nog altijd de beste bescherming tegen criminaliteit.De heer Rietkerk (CDA):Houdt u daarbij rekening met de arbeidsmarkt van het land van herkomst?Mevrouw Duijkers (PvdA):Wij zullen natuurlijk maatwerk moeten leveren. Dat houdt in dat rekening
moet worden gehouden met de mogelijkheden van een gedetineerde en de omgeving
waarnaar hij zal terugkeren. Als daar geen computers zijn, moet je natuurlijk
niet opleiden tot een systeembeheerder.De heer Niederer (VVD):Waarom wil mevrouw Duijkers eigenlijk de "grootwethouder" van de wereld
worden om de problemen in ons eigen land op te lossen? Haar bijdrage brengt
mij ook in verwarring, omdat deze noodwetgeving bedoeld is om mensen in te
sluiten tot zij kunnen worden heengezonden. Zij wijdt echter een substantieel
deel van haar betoog aan resocialisatie en cursussen die mensen zouden moeten
volgen. Daar gaat het toch helemaal niet om?Mevrouw Duijkers (PvdA):U streelt mijn ijdelheid met de veronderstelling dat ik een wethouder
van de wereld kan zijn. Ik wijs u op Europese regelgeving waarin Europese
standaarden zijn opgenomen. Daarin staat dat ook aan buitenlandse gedetineerden
een resocialisatieprogramma moet worden aangeboden. De minister stelt dat
de voorliggende noodwetgeving zoveel mogelijk in de geest van de Europese
standaarden wordt ingevuld. Om die reden worden wij geacht om de mogelijkheden
te onderzoeken, een resocialisatieprogramma aan te bieden aan buitenlandse
gedetineerden.De heer Niederer (VVD):Zegt u hiermee niet eigenlijk dat de noodwetgeving beneden het minimumniveau
ligt van grondrechten die toekomen aan gedetineerden? In dat geval moet u
namelijk tegen de wetsvoorstellen stemmen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Een aantal zaken moet goed uit elkaar worden gehouden. Op de grondrechten
van gedetineerden, zoals vastgelegd in de Nederlandse Grondwet, kan slechts
in beperkte mate inbreuk worden gemaakt. De bepalingen in de PBW op dit punt
zijn overgenomen in het wetsvoorstel. Daarnaast staat er op basis van humanitaire
rechten een aantal aanvullende bepalingen in de PBW dat niet is overgenomen
in de tijdelijke voorzieningen. In de lijn van het beleid van mijn fractie
pleit ik daarom voor resocialisatie. Zowel in de Nederlandse wetgeving als
in de Europese en internationale standaarden en verdragen is dit punt opgenomen.
Ik verzin het niet ter plekke.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben het voor de verandering eens met de heer Niederer. Uw beperking
van grondrechten tot strijdigheid met de Grondwet is niet deugdelijk. De Raad
van State wijst erop dat grondrechten van gedetineerden zijn vastgelegd in
het BuPo-verdrag. De raad komt tot de conclusie dat een scheiding
tussen veroordeelden en verdachten noodzakelijk is, gelet op de bescherming
van de grondrechten van gedetineerden. Wat is uw mening in dezen?Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik neem uw eerste opmerking voor kennisgeving aan. Wij hebben op dat punt
een verschillende zienswijze ten aanzien van de begripsbepalingen grondrecht
en Grondwet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Overigens deel ik de mening van de Raad van State.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik heb het begrip "grondrechten" in het debat anders vertaald. Ik beweer
niet dat het advies van de Raad van State incorrect is. In de loop van het
debat heb ik een andere betekenis aan het begrip gegeven.In de schriftelijke inbreng heeft mijn fractie aangegeven dat zij het
samen plaatsen van veroordeelden en verdachten onwenselijk acht. Momenteel
vindt dit in de penitentiaire inrichtingen wel plaats onder voorwaarde dat
de veroordeelden nog maar geringe tijd behoeven uit te zitten. Het is immers
niet gewenst om iemand die nog maar een maand te gaan heeft, over te plaatsen
naar een gevangenis. Mijn fractie heeft aangegeven dat het onwenselijk is
om een en ander toe te staan in de noodwetgeving, maar zij houdt niet vast
aan een strenge handhaving van die bepaling. Mijn fractie is namelijk van
mening dat de capaciteitsproblematiek en de problemen rond de drugskoeriers
zo groot zijn dat de beschikbare capaciteit maximaal benut moet worden. Adequaat
toezicht kan ongewenste situaties voorkomen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U erkent dat er sprake is van schending van internationaal vastgelegde
rechten, maar omwille van de capaciteitsproblematiek gedoogt u de schending
daarvan? Daar komt het op neer.Mevrouw Duijkers (PvdA):Mijn fractie is van mening dat de nood zo groot is, dat het principe moet
worden uitgevoerd tenzij dat niet mogelijk is. In dergelijke gevallen is sprake
van overmacht.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Capaciteitsproblemen kunnen toch worden verholpen door te bouwen, niet
door rechten af te nemen van verdachten en veroordeelden?Mevrouw Duijkers (PvdA):Wij hebben te maken met een acute situatie. Het bouwen van een gevangenis
kost tijd. De minister is daarmee hard aan het werk en dat stimuleren wij
ook. Eventueel kunnen met de plaatsing van kabines noodcellen gerealiseerd
worden. In de tussentijd zou het echter onacceptabel zijn als verdachten worden
heengezonden in afwachting van het opbouwen van noodcellen en reservecapaciteit.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Hiermee raakt u de kern van het probleem. Het probleem draait om verdachten,
niet om veroordeelden. Nu opent u de deur en schept u een precedent voor het
samen plaatsen van verdachten en veroordeelden omwille van een capaciteitsprobleem,
waarbij tevens de onschuldpresumptie onderuit wordt gehaald. U kunt niet aannemelijk
maken dat zich ook een capaciteitsprobleem bij veroordeelden voordoet.Mevrouw Duijkers (PvdA):Het een hangt met het ander samen. Wanneer 250 verdachten van het transport
van drugs worden gearresteerd, zal op zijn minst een deel van die personen
worden veroordeeld en in een gevangenis hun straf uitzitten. Een toename van
het aantal verdachten leidt tot een toename van het aantal veroordeelden.
Ook voor die categorie moet er een voorziening worden getroffen.Het beklagrecht en het toezicht worden tot een minimum teruggebracht.
Het is de combinatie van minimaal regime – dit is nog minder dan sober
regime – uitholling van de faciliteiten en voorzieningen zoals sport,
dagprogramma's en reïntegratieactiviteiten in combinatie tot het verblijf
in "meermanscellen", die het noodzakelijk maken dat er toezicht is op de dagelijkse
gang van zaken. Let wel, het personeel dat wordt ingezet is onervaren. Elke
nieuwe penitentiaire inrichting heeft minstens 20% ervaren personeel. In dit
geval is dat percentage 0. Bovendien is het geen geschoold personeel. Het
bewakingspersoneel heeft slechts een minimale opleiding gehad voor het werken
met gedetineerden. Dat vormt een basis voor misverstanden, een risico voor
knullige situaties en alles wat leidt tot irritaties. Het bevreemdt mijn fractie
dan ook dat de commissie van toezicht met de commissaris van de maand uit
het wetsvoorstel wordt gehaald. De PvdA-fractie is van mening dat er onder
de huidige omstandigheden grote behoefte aan deze commissie is. Het toezicht
vanuit de Raad voor de straftoepassing is te weinig frequent en te veel op
afstand om in deze bijzondere omstandigheden de rol van de commissie van toezicht
te vervangen. Immers, de maandcommissaris van de commissie van toezicht kan,
indien nodig, dagelijks toezien op de gang van zaken en bemiddelen bij klachten.
Daardoor is hij een rechtstreeks aanspreekpunt voor gedetineerden. De PvdA
heeft derhalve met steun van D66 en GroenLinks een amendement ingediend om
de commissie van toezicht in de tijdelijke wet in te voeren. Over de bezetting
van de commissie maken wij ons geen zorgen. Er kan namelijk samengewerkt worden
met de reeds bestaande commissies van andere inrichtingen en wat let ons,
Kamerleden, om mee te draaien in een dergelijke commissie?Ik wil over de tijdelijke wet nog een aantal korte opmerkingen maken.
Kan de minister aangeven wanneer de Kamer de nieuwe prognoses krijgt over
de totale capaciteitsproblematiek en die van de drugskoeriers in het bijzonder?
Is het mogelijk een meerjareninvesteringsplan bij te voegen? De PvdA is geen
voorstander van plaatsing van minderjarigen in een noodvoorziening. Ik wijs
op de beantwoording van mijn vragen over de instroom van jongeren in afdelingen
die eerder in jeugdinrichtingen gesloten waren en de nieuwe beschikbare capaciteit.
Het is de vraag of er een acuut capaciteitsprobleem bij de jeugdinrichtingen
is. Kunnen bolletjesslikkers in een gewone reguliere jeugdinrichting terecht?
De PvdA is ook voorstander van begrenzing van de werkingsduur van deze tijdelijke
wet.De heer Rietkerk (CDA):Is er naar uw idee, gelet op de geactualiseerde cijfers, nu wel of geen
capaciteitsprobleem bij de jeugdinrichtingen?Mevrouw Duijkers (PvdA):Er bestaat speelruimte tussen de behoefte aan cellen voor
jeugdigen – OTS en strafrechtelijk geplaatsten– en behandelinrichtingen
en alternatieve strafvoorzieningen en nachtdetentie. Hieruit blijkt dat er
geen acute problemen zijn. Hiervan uitgaande pleit ik ervoor, bolletjesslikkers
zoveel mogelijk in jeugdcellen te plaatsen. Wij weten dat het moeilijk is
om deze cellen met de juiste categorie mensen te vullen. Ik begrijp echter
uit de cijfers dat er geen sprake is van een acuut probleem.De heer Rietkerk (CDA):In de nota naar aanleiding van het verslag staat dat er een wachtlijst
is. Dat moet toch op een acuut probleem duiden. Bent u op de hoogte van de
personele problemen in de jeugdinrichtingen? Weet u dat er afdelingen leeg
staan?Mevrouw Duijkers (PvdA):Er zijn 17 meisjes en 5 jongens, of omgekeerd, die wachten op een plaatsing
in een behandelinrichting. Dat is een zo klein aantal dat je je moet afvragen
of dit een dramatische wachtlijst is. De vraag is veeleer hoelang zij op de
wachtlijst staan. Als iemand drie weken op de wachtlijst staat, is dat geen
urgent probleem. Staat iemand drie maanden of negen maanden op een wachtlijst,
dan spreken wij over een urgent probleem. Het staan op de wachtlijst is geen
probleem, maar de duur ervan.Misschien mag ik de heer Rietkerk eraan herinneren dat het de PvdA-fractie
is geweest die in juni een AO heeft laten agenderen om over de personele problematiek
in jeugdinrichtingen te spreken. Uit de beantwoording van de vragen die ik
aan de staatssecretaris heb gesteld, blijkt dat de helft van de afdelingen
weer instroom van jeugdigen kent. De staatssecretaris hoopt dat zij per 1
maart a.s. weer vol zijn met jeugdigen en dat ook voldoende gekwalificeerd
personeel beschikbaar is.De PvdA-fractie is voorstander van het begrenzen van de werkingsduur van
deze tijdelijke wet. Om de ontwikkelingen nauwgezet te volgen, is de minister
uitgenodigd om voor het zomerreces met een tussenrapportage te komen en in
het najaar met een evaluatie. Ziet hij daartoe mogelijkheden?De heer Niederer (VVD):Dit noodwetje duurt slechts één jaar. Stel dat de evaluatie
u niet zint, bent u dan bereid om de wet op uw instigatie te laten intrekken
en de heenzendingen dan volledig voor uw rekening te nemen?Mevrouw Duijkers (PvdA):Tegen vrienden van mij zeg ik altijd: wie heeft ooit kunnen voorzien dat
de Muur in Berlijn viel? Deze wet zal een jaar in werking zijn. Dat betekent
dat wij op enig moment in het najaar naar de stand van zaken kijken. Op dat
moment zullen wij ook kijken welke oplossingen wij kunnen kiezen. Ik sluit
geen enkele oplossing uit, maar het gaat mij te ver om bij voorbaat voor deze
te kiezen.De heer Dittrich (D66):Dat vind ik een merkwaardig antwoord. Stel dat na zes maanden blijkt dat
de instroom van drugskoeriers zo is afgenomen dat de noodvoorzieningen niet
nodig zijn. Dan is de PvdA-fractie het toch met de D66-fractie eens dat wij
van die voorzieningen af moeten en de reguliere detentiecapaciteit moeten
aanboren?Mevrouw Duijkers (PvdA):Dat bedoel ik ook te zeggen met mijn antwoord. Dit is een noodwet met
een tijdelijke werking. Zolang de noodopvang nodig is, zullen wij die gebruiken.
Zijn er geen drugskoeriers meer die die noodvoorziening nodig maken, dan moet
je die ook sluiten. Ik wil echter niet bij voorbaat zeggen dat wij de wet
gaan verlengen, mocht eind van het jaar blijken dat de problematiek van de
drugskoeriers nog steeds bestaat. Ik wil op dat moment bekijken welke oplossing
de meest wenselijke is.De heer Dittrich (D66):Daar leid ik uit af dat u het amendement van de heer Rietkerk dat op dat
ene artikel slaat en dat een verlenging van weer een jaar mogelijk maakt,
niet zult steunen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Dat zullen wij inderdaad niet doen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een tegengestelde vraag. Kan ik uit het betoog van mevrouw Duijkers
concluderen dat zij niet uitsluit dat deze maatregelen veel langer blijven
bestaan?Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik sluit geen enkele oplossing uit. Als er een noodsituatie blijft, sluit
ik deze oplossing niet uit. Ik vind het echter wenselijk om een andere oplossing
te kiezen, bijvoorbeeld het realiseren van meer noodcapaciteit volgens de
reguliere formule die onder de Penitentiaire beginselenwet valt. Ik vind dit
een noodoplossing en dat betekent dat ik haar zo snel mogelijk afgeschaft
wil zien. U weet net als ik dat in januari "slechts" 250 drugskoeriers zijn
opgepakt. Als dit aantal in de loop van het jaar zo blijft, halen wij dit
jaar een instroom van 2500. Die aantallen cellen zijn niet te realiseren,
zodat wij naar bevind van zaken moeten handelen. Wij zijn er echter geen voorstander
van.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U weet toch net zo goed als ik dat die stijgende aantallen een gevolg
zijn van de intensivering van de bestrijding van drugshandel?Mevrouw Duijkers (PvdA):Dat lijkt mij ook prima.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De vraag is of u die intensivering ook wilt voortzetten en of u wilt dat
er geen drugskoerier meer mag wegkomen. Als nood blijft bestaan, zult u ten
gunste van verdere intensivering op een gegeven moment akkoord gaan met een
permanente inbreuk op de grondrechten, waarvan u eerder in uw betoog zegt
dat u dit eigenlijk niet aanvaardbaar vindt.Voorzitter: Van NieuwenhovenMevrouw Duijkers (PvdA):Veiligheid in de samenleving heeft prioriteit. Op het moment dat je werkt
aan de veiligheid in de samenleving, pak je de criminaliteit in de samenleving
aan. Dat noemen wij een stevige aanpak. Ook als er een toestroom van drugskoeriers
blijft, mag in de ogen van de PvdA-fractie geen van de koeriers vrijgelaten
worden als zij in hechtenis genomen kunnen worden. Als dit soort harde noodvoorzieningen
daarbij een oplossing bieden, is dat een mogelijkheid. Wij zullen echter blijven
zoeken naar alternatieven die humaner zijn en een evenwicht houden tussen
de ernst van het vergrijp en de humanitaire rechten, of, zoals u dat noemt,
de grondrechten van gedetineerden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar die humanitaire rechten zijn voor u dan toch heel erg kwetsbaar?
Elke keer als u een nieuwe opsporingsprioriteit kiest die tot meer opsporing
leidt, schuift u die rechten opzij. Dat is de enige conclusie die ik kan trekken.Mevrouw Duijkers (PvdA):Die conclusie komt voor uw rekening en is niet de mijne.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik begrijp het niet helemaal. U sluit aan de ene kant niet uit dat wij
nog langer met dit type noodcapaciteit te maken zullen hebben, u betreurt
dat en zoekt naar alternatieven. Aan de andere kant kiest u er desgevraagd
toch niet voor om het amendement van de heer Rietkerk te steunen waarin wordt
voorgesteld om, indien verlenging nodig is, dit via een voorhangprocedure
te doen in plaats van door middel van het ingewikkelde proces van wetswijziging.
Het moet toch mogelijk zijn om als het nodig is – liever niet –
zo snel mogelijk te verlengen. Een wetswijziging neemt maanden in beslag,
dan valt er dus een gat en dat wilt u toch ook niet?Mevrouw Duijkers (PvdA):Wij hebben deze wetgeving in nog geen twee weken tijd behandeld. Een verlenging
door middel van een AMvB kan zes weken tot drie maanden duren en deze noodwet
hebben wij in veertien dagen gedaan. De tijd is niet het probleem. Als wij
echt iets willen, brengen wij dat tot stand. Wij willen alle ruimte overhouden
om straks in het najaar opnieuw de ernst van de situatie te kunnen beoordelen.
Het feit dat deze wet eindigt, geeft ook een bepaalde druk op de minister
om zorg te dragen voor alternatieven.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wat is volgens u het voordeel van een formele wetswijziging boven de voorhangprocedure
bij een KB?Mevrouw Duijkers (PvdA):Dat heeft te maken met de politieke druk. Wij willen dat de regering zich
nu en straks maximaal inzet voor het realiseren van reguliere voorzieningen
en dat wij niet altijd aangewezen zijn op noodvoorzieningen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het verschil is in ieder geval wel dat je bij een wetswijziging advies
van de Raad van State nodig hebt en dat is bij een voorhangprocedure niet
het geval.De voorzitter:Misschien moet ik iedereen even toespreken. Interrupties zijn niet perse
om opmerkingen te maken. Dat kunt u in uw eigen tijd doen!De heer De Wit (SP):Wat is uw oordeel over de balans, mevrouw Duijkers? U hebt een heleboel
kritische opmerkingen gemaakt over dit wetsvoorstel en zegt eveneens dat er
heel hard moet worden opgetreden. Vindt u dit aanvaardbaar, gelet op de inbreuken
die worden gemaakt op de rechten van verdachten en veroordeelden?Mevrouw Duijkers (PvdA):De hoofdlijn van de wet verdient onze steun. Wij vinden de situatie met
de bolletjesslikkers zo ernstig dat wij via een noodwet voorzieningen willen
realiseren. Dat betekent echter niet dat wij alles willen weggooien. Er zal
gewerkt moeten worden aan dagbesteding, er zal ruimte moeten zijn voor lichamelijke
oefeningen en er moet gewerkt worden aan enige vorm van resocialisatie. Voor
ons is bovendien belangrijk dat de commissie van toezicht terugkomt in de
wet. Wij horen graag het antwoord van de minister hierover.De heer De Wit (SP):Dat snap ik. Maar wat vindt u van de balans? Er ligt nu een wetsvoorstel
waarvan u kunt zien hoe het uitpakt. Er wordt inbreuk gemaakt op een aantal
fundamentele grondrechten.Mevrouw Duijkers (PvdA):Een debat is er om je voor te bereiden op een definitief oordeel. U vraagt
mij nu reeds een definitief oordeel te geven terwijl ik nog met mijn eerste
termijn bezig ben. Ik maak een aantal opmerkingen. Ik heb een amendement ingediend.
Afhankelijk van het antwoord van de minister kom ik straks wellicht nog met
moties. Dan hebben wij een eindoordeel, nu nog niet.Voorzitter. Ik ga verder met mijn betoog. De vraag is of er voldoende
geschoolde selectiefunctionarissen beschikbaar zijn om deze enorme toestroom
aan gedetineerden te plaatsen. De Europese regelgeving schrijft voor dat er
's nachts met name voldoende beveiliging aanwezig moet zijn. Kan de minister
dat garanderen? Hoe zit het met de brandbeveiliging? Is er een rampenplan
voor de noodvoorziening?In de brief van NJCM van vanochtend wordt er onder meer voor gepleit om
bij plaatsing verdachten en veroordeelden te scheiden. Op welke wijze realiseert
de minister dit en kan hij voorkomen dat vrouwelijke en mannelijke gedetineerden
elkaar treffen en er risico's ontstaan voor de veiligheid van de vrouwen?
Op welke wijze worden de medewerkers die ingezet worden in en rond deze noodopvangvoorzieningen
gescreend op hun antecedenten en de geschiktheid voor de omgang met gedetineerden?Dan nu de behandeling van de conceptwet Verblijf in politiecellen. Meerdere
keren heeft de PvdA ervoor gepleit dat niet alleen een betrouwbare capaciteitsplanning
wordt gerealiseerd, maar dat ook het logistieke proces van plaatsing en bezetting
wordt geoptimaliseerd. De PvdA is dan ook van mening dat als uitgangspunt
moet dienen dat plaatsing in een reguliere inrichting bovenaan staat. Bij
het beoordelen van plaatsing in een politiecel dient de geschiktheid van plaatsing
eveneens een belangrijke rol spelen. Immers, het verblijf kan oplopen tot
meer dan zestien dagen in totaal. De politie is er niet op toegerust om zwaarverslaafden
en/of gestoorde gedetineerden voor langere tijd te huisvesten. Hoe kijkt de
minister hiertegen aan?De PvdA heeft, gesteund door de meeste fracties hier in de Kamer, een
amendement voorbereid dat regelt dat minderjarigen in de leeftijd van 12 tot
16 jaar niet in politiecellen kunnen worden opgevangen indien zij in voorlopige
hechtenis worden genomen. Dat geldt uiteraard ook voor OTS-jongeren die in
het kader van een crisisplaatsing in een gesloten inrichting moeten worden
opgenomen. En wij gaan er zondermeer van uit dat kinderen onder de 12 absoluut
niet in een politiecel thuishoren.De heer Niederer (VVD):Ik heb een vraag over het amendement. Hoe weet mevrouw Duijkers nu zeker
dat op jongelui tussen de 12 en 16 jaar, die natuurlijk ook voor drugskoeriersdiensten
kunnen worden ingezet, geen verhevigde druk door de syndicaten wordt gelegd
om naar de Nederland te gaan, omdat zij toch niet in een politiecel
terecht zullen komen?Mevrouw Duijkers (PvdA):Wij zoeken steeds een balans. Wij zoeken een balans tussen een stevige
aanpak en een bescherming van de humanitaire rechten van gedetineerden. Als
je een afweging moet maken tussen het plaatsen van kinderen in politiecellen,
om wat voor delict het dan ook gaat, en de rechtsbescherming waar minderjarigen
recht op hebben, slaat bij ons de balans door naar de rechtsbescherming van
kinderen, ongeacht het delict dat zij hebben gepleegd.De heer Niederer (VVD):Ik heb het over jeugdige criminelen en over heenzendingen als zij drugsbolletjes
met zich voeren. De kans dat dat gebeurd is aanzienlijk vergroot en dat neemt
u voor uw rekening.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik vind dit een opmerking de in de campagne thuishoort. Ik laat ze de
uwe, want dat is niet mijn conclusie.Desalniettemin is deze wet, gelet op de opvangproblematiek van drugskoeriers,
meegegaan in een spoedprocedure hier in de Kamer. De PvdA vraagt de minister
om een jaar na inwerkingtreding van deze wet een evaluatie uit te voeren,
opdat nogmaals bezien wordt of deze wet realiseert wat hij beoogt en de rechtspositie
van verdachten en arrestanten niet te zeer wordt aangetast.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter. De fractie van D66 heeft wat problemen met onderdelen
van beide wetsvoorstellen. De regering stelt nogal wat drastische maatregelen
voor en alles bij elkaar opgeteld betekent het wel een forse achteruitgang
in de humane manier waarop wij in Nederland mensen in politiecellen en huizen
van bewaring opsluiten. De regering voert als hoofdargument aan dat er een
geweldige toename is van het aantal bolletjesslikkers en dat die toename onvoorzien
zou zijn. Daarom zouden er geen tijdige maatregelen zijn getroffen en zijn
er vergaande voorstellen nodig, zo vat ik het even kort samen. De fractie
van D66 heeft de indruk dat als er het afgelopen jaar meer, beter en consequent
was gecontroleerd op Schiphol, die toename van de drugskoeriers minder zou
zijn geweest. Wij kunnen dat niet bewijzen, maar dat is wel onze indruk en
die is ook gebaseerd op uitlatingen van mensen op de werkplek. Als de regering
eerder met de Antillen, Aruba en Suriname afspraken zou hebben gemaakt over
goede controles op de vliegvelden daar, zou het aantal bolletjesslikkers of
kofferkoeriers niet zo groot zijn geweest, verwachten wij. Dan zouden er ook
niet zulke vergaande voorstellen gedaan hoeven worden.Het heenzenden van drugskoeriers met een dagvaarding is geen goed alternatief,
dat is waar. Het maakt op de kleine gemeenschap op de Antillen en in Suriname
nauwelijks indruk. Dan zullen andere drugskoeriers door de drugsorganisaties
geronseld blijven worden en naar Nederland blijven vliegen. Daarom zijn wij
het met de regering eens dat opsluiten en berechten noodzakelijk is om de
rechtsstaat geloofwaardig te houden. Maar toch, gelet op het voorgaande, voelen
wij ons als fractie in de positie gemanoeuvreerd dat wij akkoord moeten gaan
met de meeste voorstellen terwijl wij dat eigenlijk niet willen. Aangezien
de voorstellen tijdelijk van karakter zijn en omdat het noodmaatregelen zijn,
is daar nog wel een rechtvaardiging voor te geven. Sommige voorstellen houden
echter permanente veranderingen in. Sommige wetsartikelen worden permanent
aangepast.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Van wie moet u akkoord gaan?De heer Dittrich (D66):Van onszelf, omdat wij ons in de positie gemanoeuvreerd voelen, gelet
op de noodsituatie die is ontstaan, dat er echt iets moet gebeuren om de toevloed
aan drugskoeriers tegen te gaan. Dat betekent het opsluiten van mensen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan moet u zeggen: ik wil akkoord gaan. Dat lijkt mij wel zo zuiver. U
zei terecht dat de ontstane noodsituatie te voorzien was. De noodwetten die
nu worden behandeld, zijn een inadequate reactie na het eerder uitblijven
van adequate reacties. Daar had u ook op kunnen ingrijpen.De heer Dittrich (D66):U heeft het nu over een inadequate reactie, maar dat heb ik niet gezegd.
Ik heb net uitgelegd dat wij met sommige onderdelen problemen hebben. Daar
zal ik later op ingaan.Het is een mix van tijdelijke maatregelen en permanente maatregelen. Met
name met dat laatste heb ik nogal wat problemen. Stel nu dat het drugstoerisme
enorm teruggedrongen kan worden – wat ik hoop en ook verwacht –
toch blijven die permanente veranderingen staan. Maar beide voorstellen zien
op het einde van de keten. De drugs zijn vervoerd, de koeriers zijn gepakt.
De fractie van D66 vindt preventie echter veel belangrijker. Wil de problematiek
wezenlijk worden aangepakt, dan zal er toch echt iets gedaan moeten worden
aan het verbeteren van de leefomstandigheden van veel mensen op de Antillen
en in Suriname. De armoede moet daar worden aangepakt. Daarnaast moeten ook
de drugsorganisaties – het middenkader en het hoger kader – goed
worden aangepakt. Ik nodig de minister uit om de Kamer verslag te doen van
zijn besprekingen met de Antilliaanse minister van Justitie, de heer Martha.
Heeft de minister de verwachting dat de controles op de Antillen binnen afzienbare
termijn afdoende zullen zijn? Zullen de drugsorganisaties – ook de top
en het middenkader – op korte termijn goed worden aangepakt?Mevrouw de voorzitter. Allereerst een opmerking over de werkingsduur van
het wetsvoorstel inzake de noodcapaciteit drugskoeriers. Er staat heel duidelijk
in dat de maatregel vervalt na één jaar. Dat is een duidelijke
afgrenzing. Wat nu als bijvoorbeeld na zes maanden blijkt dat de problemen
zijn opgelost of zodanig zijn verminderd dat wij de noodcapaciteit niet nodig
hebben? Blijven dan degenen die veroordeeld zijn in de tijdelijke noodvoorzieningen
of kunnen zij worden overgeplaatst naar reguliere gevangenissen, ervan uitgaande
dat daar plaats is? Kunnen wij in de praktijk eerder van de noodmaatregelen
af als wij dat zouden willen? Een en ander staat natuurlijk in direct verband
met de wijze waarop de afspraken met de Antillen en met Suriname in de praktijk
worden gebracht.De heer Rietkerk heeft een amendement opgesteld – en ik vind het
een heel spitsvondig amendement – dat ertoe strekt om aan het einde
van de termijn met de Kamer te bespreken of via een voorhangprocedure een
verlenging van de termijn met een jaar mogelijk is. Wij zouden,
gezien het totaal van de inbreuken die op het recht worden gedaan, veel liever
zien dat het blijft zoals de regering het voorstelt, namelijk een afgrenzing
van één jaar. Dat zet de regering onder druk om van alles te
proberen, ook in de relaties met de Antillen en Suriname en bijvoorbeeld door
het bouwen van extra cellen, om de toevloed van het drugstoerisme te verminderen.
Kiezen wij voor de ontsnappingsmogelijkheid van het amendement-Rietkerk, dan
is het heel verleidelijk om weer voor noodmaatregelen te kiezen als een noodsituatie
zich voordoet. En voordat je het weet wordt er gedurende twee jaar inbreuk
gedaan op alle rechten. Ik heb mijn definitieve oordeel nog niet klaar, maar
ik hoor graag eerst de reactie van de minister.Uit de brief die vandaag werd uitgereikt, heb ik nog niet helemaal begrepen
hoeveel cellen er specifiek voor bolletjesslikkers worden bijgebouwd. Kan
de minister dat zeggen? Hoelang duurt het gemiddeld voordat de bolletjes bij
iemand die in zo'n specifiek cel zit, het lichaam hebben verlaten? Denkt de
minister dat er binnenkort voldoende cellen zijn voor slikkers, zodat de doorstroom
naar de voorzieningen op gang gebracht kan worden?Op onze vraag over meer mensen in één verblijfsruimte heeft
de minister geantwoord dat de bedoeling is dat er niet meer dan vier mensen
in zitten. Gelet op het noodkarakter van deze operatie gaan wij hier node
mee akkoord, maar het is wel van belang dat er externe controle is op hoe
het binnen die voorzieningen toegaat. Om die reden hebben wij het amendement
van collega Duijkers mede ingediend.Wij hebben er moeite mee dat voorlopig gehechten samen met afgestraften
in één verblijfsruimte geplaatst kunnen worden. Wij vinden dat
dit zoveel mogelijk moet worden voorkomen. Ik heb heel goed tot mij genomen
dat Nederland een voorbehoud heeft gemaakt bij het BuPo-verdrag. Ik heb het
niet zelf kunnen controleren, maar mij is meegedeeld dat veel andere Europese
landen het BuPo-verdrag op dit punt zonder voorbehoud hebben geratificeerd.
Mijn stelling is dat wij die regel zoveel mogelijk moeten naleven, ook bij
noodwetgeving. Wij willen dat de selectiefunctionaris bij plaatsing zoveel
mogelijk rekening houdt met scheiding van voorlopig gehechten en afgestraften.
Dit geldt niet alleen voor de selectiefunctionaris, maar ook voor de directeur
van de voorziening zelf. Wij overwegen om hierover een motie in te dienen,
als wij het niet eens zijn met de reactie van de regering.Minderjarigen in de leeftijd van 16 tot 18 jaar moeten eigenlijk niet
in voorzieningen van deze noodprocedure worden ondergebracht. Op onze schriftelijk
vragen hierover heeft de minister geantwoord dat dit op voorhand niet de bedoeling
is, maar dat is geen duidelijke taal. Wij vinden dat te mager en overwegen
in tweede termijn een motie hierover in te dienen.De regering voert in de stukken aan dat als gevolg van het cellentekort
en het personeelstekort allerlei voorzieningen die in Nederland tot het normale
niveau van detentiezorg behoren, niet van toepassing kunnen zijn. Voorzieningen
voor sport, geestelijke verzorging, dagbesteding en bezoek worden allemaal
geminimaliseerd. Voor de fractie van D66 is het van belang dat mensen die
gedetineerd zijn, zoveel mogelijk worden gestimuleerd om toch iets van hun
leven te maken, Resocialisatie is van groot belang, hier, op de Antillen of
in Suriname, want daarmee kan recidive worden voorkomen. Wij doen een dringend
beroep op de regering om zoveel mogelijk van dit soort faciliteiten en voorzieningen
mogelijk te maken. Ik hoop dat de minister hierop ingaat in zijn antwoord.Wij hebben er moeite mee dat particuliere beveiligers die nauwelijks ervaring
hebben met de zorg voor gedetineerden en hooguit een korte cursus achter de
rug hebben, deze moeilijke groep drugskoeriers moeten bewaken en begeleiden.
Het gaat vaak om mensen die geen Nederlands spreken en die sociaal niet echt
redzaam zijn. Vaak zijn het jongeren en ook is er vaak sprake van psychische
problemen. Om al die redenen lijkt het ons erg belangrijk dat goed gekwalificeerd
personeel met deze mensen optrekt. Welke actie onderneemt de regering om zoveel
mogelijk goed gekwalificeerd personeel aan te trekken?De heer Niederer (VVD):Bent u bekend met het feit dat er thans twee landelijke wervingscampagnes
worden gehouden om penitentiaire inrichtingswerkers aan te trekken? Die mensen
zijn niet direct beschikbaar. Dan moet je wel uitwijken naar particuliere
beveiligers om in ieder geval de bewaking te kunnen garanderen. Meent u werkelijk
dat mensen uit die branche dit niet aankunnen? Zo moeilijk is deze categorie
gedetineerden niet.De heer Dittrich (D66):Het eerste deel beantwoord ik bevestigend, maar het tweede deel niet.
Dit is wel degelijk een heel moeilijke groep. Het zijn drugskoeriers, vaak
afkomstig uit zwakke groepen. Het zijn jonge mensen met problemen, met psychische
problemen, zonder kennis van de Nederlandse taal en met een heel andere cultuur
als achtergrond. De begeleiding daarvan is erg is zwaar, zeker als ze met
meer in één verblijfsruimte zijn opgesloten, als er geen geestelijke
verzorging is, als ze niet kunnen sporten en als er geen dagbesteding is.
De heer Niederer kan daar de schouders wel over ophalen, maar het is echt
een heel moeilijke groep. Ik vind het bezwaarlijk om dit alleen over te laten
aan particuliere beveiligers die daarvoor alleen een cursus hebben gevolgd.
Ik zeg niet dat we het niet moeten doen, want dan zitten we met het probleem:
wat dan? Wel wil ik van de minister weten wat hij gaat doen om op zo kort
mogelijke termijn voldoende mensen in te zetten die wel over die ervaring
beschikken.De heer Rietkerk (CDA):Ik heb de indruk dat het geen moeilijke groep is. Uit welke bronnen –
bijvoorbeeld evaluaties – haalt de heer Dittrich zijn informatie dat
het zo'n moeilijke groep is?De heer Dittrich:Die informatie haal ik onder andere uit mijn praktijkervaring in de tijd
toen ik nog geen Kamerlid was. Toen bestonden er ook al drugskoeriers. Dat
is namelijk helemaal geen nieuw fenomeen. Ook toen al ging het om mensen die
sociaal heel zwak stonden, die erg arm waren en in vreselijke omstandigheden
verkeerden. Die lieten zich dan verleiden om drugs naar Schiphol te vervoeren.
Ik kan u verzekeren dat de begeleiding van dat soort mensen heel moeilijk
is. Dat is ook zo voor rechtshulpverleners. Het is moeilijk om tolken te vinden
enz. Wij moeten hier dus niet net doen alsof het om een eenvoudige groep gaat
waar gemakkelijk mee om kan worden gegaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Vindt u het in het licht van de omstandigheden waarin deze mensen verkeren,
gerechtvaardigd dat deze mensen onder een ander, zwaarder en veel soberder
regime worden gebracht dan welke andere verdachte of veroordeelde in Nederland
ook?De heer Dittrich (D66):Daar antwoord ik bevestigend op, gelet op de noodsituatie waarin wij verkeren.
In het begin van mijn betoog heb ik al gezegd dat ik hoop en verwacht dat
alle aanvullende maatregelen ertoe zullen leiden dat wij zo snel mogelijk
van deze voorziening af kunnen komen. Nogmaals, dit betreft een noodsituatie.
Dat hebben wij in januari ook al gezegd. Wat dat betreft bewandelen wij een
rechte lijn en dat doen wij ook bij de behandeling van deze wetgeving. Wij
gaan hier node mee akkoord.Voorzitter. Rest mij nog een opmerking over de politiecellen. De aanpassing
van de wetgeving op dat punt is structureel. Die vervalt niet als het probleem
met de drugskoeriers op Schiphol is opgelost. Dat heeft ons ertoe gebracht
op dit punt een amendement in te dienen. Wij vinden dat de rechter de mogelijkheid
moet hebben om iemand die in totaal 16,5 dag aaneensluitend in een politiecel
moet doorbrengen, elders te plaatsen. Hij moet de mogelijkheid hebben om in
het bevel tot bewaring op te nemen dat de persoon in kwestie naar een specifiek
genoemde plaats kan worden overgebracht. In de praktijk wordt daar spaarzaam
gebruik van gemaakt. De NVVR heeft daar in haar advies ook op gewezen. Wij
willen niet dat minderjarigen in de leeftijd van 16 tot 18 jaar in een politiecel
kunnen worden geplaatst. Wij hebben het amendement op dit punt dan ook mede
ondertekend.Tot slot. De minister zegt dat hem helemaal geen klachten over de kwaliteit
van de bewaking van arrestanten in politiecellen bekend zijn. Ons bereiken
echter wel degelijk klachten dat deze bewaking nogal wat te wensen overlaat.
Dit geldt echter niet in het hele land, het geldt voor specifieke politiebureaus,
voor specifieke regio's. Als je hierover doorpraat, kom je aan de weet dat
dit te maken heeft met het inzetten van onervaren particuliere beveiligers.
Nu antwoordt de minister op vragen van D66 dat hij ervan uitgaat dat de kwaliteit
van het in te zetten personeel voldoende gewaarborgd is. Hij zegt erbij dat
dit decentraal geregeld is, zodat het een zaak van de regio, van de korpschef
en degelijke is. Maar wie heeft er nu een totaaloverzicht van de kwaliteit
van de bewaking van arrestanten in Nederland? Hebben de externe regionale
en interregionale commissies die politiecellen bezoeken en op de kwaliteit
van de bewakers letten, ook onderling contact? Brengt men een gezamenlijk
jaarverslag uit? Is er een website waar gegevens te vinden zijn en waar klachten
van bijvoorbeeld methadonartsen centraal geregistreerd worden, opdat er adequaat
op gereageerd kan worden?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Het dilemma waarvoor deze twee wetsvoorstellen ons plaatsen,
is treffend verwoord door de Raad van State. Hij stelt: "De mate waarin deze
vergaande maatregelen proportioneel en rechtvaardig worden gevonden, is afhankelijk
van de prioriteit die wordt gegeven aan de bestrijding van de handel in drugs."
In het spoeddebat heb ik gesteld dat bij het betrappen van drugskoeriers een
repressieve reactie op haar plaats is. Tegelijkertijd heb ik afstand genomen
van de toenemende morele en politieke verontwaardiging waarmee dit verschijnsel
tegemoet wordt getreden. Ik zei toen en herhaal nu graag dat een gedegen en
consequente handhaving iets anders is dan het richten van meer en meer handhavingscapaciteit
op Schiphol en andere plaatsen van invoer en doorvoer. Drugshandel dient met
redelijke middelen te worden bestreden, er dient echter geen Nederlandse "war
on drugs" te worden begonnen als nasleep van een ministeriële affaire.Even terzijde, Nederland lijkt op meer fronten over te gaan op beleid
naar Amerikaans voorbeeld. Zo ondermijnt het verbod op het testen van ecstasy
via de motie van verleden week bijvoorbeeld de centrale gedachte van het drugsbeleid
tot dusverre, namelijk de bescherming van de volksgezondheid, en verruilt
deze voor de kortzichtige flinksheid van verbieden. Laat ik nog maar eens
zeggen dat wij de aanneming van deze motie ten diepste betreuren en dat wij,
ondanks dat het in strijd is met ons dualistisch gemoed, onder deze omstandigheden
begrip hebben voor de beslissing van minister Borst om deze niet uit te voeren.De Raad van State merkt terecht op dat de capaciteits- en personeelstekorten
die tot deze twee noodwetten leiden, in belangrijke mate een gevolg zijn van
de intensivering van de opsporing van drugshandel. Wij delen niet de overtuiging
dat deze intensivering wenselijk of noodzakelijk zou zijn. Extra schaarse
opsporings- en handhavingscapaciteit reserveren wij liever voor de aanpak
van andere delicten, zoals huiselijk geweld of wapenhandel.De toename van drugstransporten met koeriers was ook geenszins onvoorzien,
wat de noodwetten des te meer discutabel maakt; ze vormen een paniekreactie
nadat een effectieve reactie van de minister en verantwoordelijke instanties
op hun eigen beleid was uitgebleven. Onze van de politieke meerderheid afwijkende
opvatting over de noodzaak van intensivering maakt dat wij met grote reserve
tegenover het eerste wetsvoorstel staan, het wetsvoorstel over de tijdelijke
noodcapaciteit, en dat wij niet echt staan te juichen over het tweede, het
wetsvoorstel over de politiecellen.Laat ik beginnen met de Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers. Ik
heb geprobeerd, mij een voorstelling te maken van de voorzieningen en van
de verblijfsruimten die de minister op het oog heeft. Waar de minister weinig
duidelijkheid kan geven en weigert minimumnormen te stellen, rijst het beeld
van bijvoorbeeld oude kazernes, waar militairen buiten de wacht houden, terwijl
binnen particulier beveiligingspersoneel zich bezighoudt met gedetineerden.Die gedetineerden zijn een bonte mengelmoes van volwassenen, jongeren,
mannen, vrouwen, verdachten en veroordeelden, die niets of heel weinig hebben
te doen; met z'n vieren in één cel slapen en verblijven, vanwege
de personeelstekorten en de mankementen aan het gebouw; beperkte of nauwelijks
bezoekrechten kennen, niet of nauwelijks kunnen telefoneren, geen of nauwelijks
briefgeheim kennen en in hun godsdienstige behoeften niet of
nauwelijks gekend worden. Als zij hiertegen bezwaar willen aantekenen, kunnen
zij in beperkte mate hun beklag doen en moeten dan een maand wachten op een
oordeel. Zij kunnen daar worden vastgehouden zolang als de wet geldt en dat
is een jaar. Een jaar vrijheidsontneming zonder privacy, terwijl er weinig
rechtsbescherming is tegen de inbreuk op grondrechten, is een heel erg lang
jaar. Het enige wat de verdachten en veroordeelden gemeenschappelijk hebben,
is dat zij min of meer hetzelfde delict hebben gepleegd of daarvan worden
verdacht.Mijn fractie vindt het zeer bezwaarlijk dat nu een, zij het tijdelijke,
speciale detentie voor één delictscategorie wordt geïntroduceerd.
Hiermee wordt niet alleen gesuggereerd dat het hier een delict betreft dat
een zwaarder regime verdient dan willekeurig welk ander delict, maar ook dat,
zoals ook door het NJCM is opgemerkt, individuele drugskoeriers verantwoordelijkheid
dragen voor het algemene en structurele probleem van de capaciteitstekorten
in het Nederlandse gevangeniswezen.De minister heeft met ons de afgelopen jaren de afschaffing van het sobere
regime verdedigd en nu gaat hij over tot een regime dat veel soberder is dan
het sobere regime dat wij kennen. Hij geeft daarvoor twee argumenten. In de
eerste plaats wijst hij erop dat de wet tijdelijk is. Laten wij echter wel
wezen: daar zal iemand die dit hele komende jaar wordt ingesloten, weinig
troost uit kunnen putten. Het tweede argument is dat het slechts een beperkt
deel van de gedetineerden betreft. Maar, zo vraag ik de minister, de rechtvaardiging
van een gevangenisregime is toch niet gelegen in de grootte of de kenmerken
van de groep die ervoor in aanmerking komt, maar in de humane bejegening van
het individu?Het verbaast mij dat de minister zich zo weinig lijkt aan te trekken van
de scherpe kritiek van de Raad van State en het in de nota naar aanleiding
van het verslag lijkt te bagatelliseren als een relatieve vermindering van
de hoge standaard die het Nederlandse gevangeniswezen kent. Hij gaat er daarmee
aan voorbij dat de Raad van State strijdigheid of in ieder geval spanning
ziet als het gaat om enerzijds verschillende onderdelen van de wet en anderzijds
de Grondwet, het Verdrag van de rechten van het kind, het Europees verdrag
voor de rechten van de mens, het Internationaal verdrag voor de burgerrechten
en politieke rechten, de European Prison Rules en de ECOSOC Rules. Het Nederlandse
Juristencomité voor de Mensenrechten spreekt niet voor niets van een
enorme teruggang in het humane karakter van het Nederlandse detentierecht.In antwoord op een vraag in de nota naar aanleiding van het verslag zegt
de minister dat de tijd heeft ontbroken om dit wetsvoorstel te toetsen aan
bijvoorbeeld de European Prison Rules. Graag zou ik die vergelijking van de
minister nu alsnog tegemoet zien.Laat ik mijn voornaamste en meest zwaarwegende bezwaren preciseren. Voorzieningen
noch verblijfsruimten worden gedefinieerd; van de verblijfsruimten is enkel
bekend dat zij maximaal vier mensen mogen bevatten. Mijn fractie tekent er
daarbij bezwaar aan dat in de wet geen verwijzing meer is opgenomen naar het
beginsel van één gevangene in één cel, hoewel
de Raad van State dit wel heeft geadviseerd. Dat betekent dat er in de tijdelijke
noodvoorziening niet meer gestreefd hoeft te worden naar privacy. Ik heb een
amendement ingediend om te verankeren dat het streven moet blijven: één
gevangene in één cel.Verdachten en veroordeelden worden bij elkaar geplaatst en de minister
volgt hierbij een zeer discutabele redenering. Hij stelt op pagina 6 van de
nota naar aanleiding van het verslag: bij drugskoeriers is doorgaans glashelder
dat zij schuldig zijn aan het feit waarvoor zij gehecht zijn, omdat de drugs
in dan wel op hun lichaam zijn aangetroffen, dan wel in hun bagage. Daarom,
zo zegt de minister, is een absolute scheiding van onveroordeelden en veroordeelden
niet vereist. Omwille van personeelstekorten en gebouwelijke beperkingen lijkt
de minister hier het beginsel los te laten dat men onschuldig is totdat het
tegendeel is bewezen. Volgens de Raad van State is hier rechtstreeks sprake
van strijdigheid met het internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke
rechten. Dat bepaalt dat verdachten gescheiden moeten worden gehouden. Nederland
mag daarop wel een voorbehoud hebben gemaakt, schending van de geest van dit
verdrag zonder dat de noodzakelijkheid hiervan voldoende is aangetoond, beschouwt
mijn fractie als zeer ongewenst. Ook op dit punt heb ik een amendement ingediend.Dan kom ik te spreken over de gebrekkige scheiding en niet terechte gelijke
behandeling van volwassenen en jongeren. Om de scheiding te verzekeren –
in het wetsvoorstel staat namelijk nu: gescheiden in verblijfsruimten –
heb ik bij amendement wijziging van artikel 8 voorgesteld. Een consequentie
hiervan zal zijn dat het luchten en de dagbesteding, voorzover daarvan sprake
zal zijn, gescheiden dienen plaats te vinden, waardoor jongeren zich bijvoorbeeld
beschermd weten tegen intimidatie door volwassenen.Overigens, hiermee is ook de redactie van het artikel verbeterd, omdat
nu voor verdachten en veroordeelden, mannen en vrouwen, volwassenen en minderjarigen
dezelfde terminologie wordt gehanteerd. Bij het ontbreken van een systematische
verantwoording voor de afwijkingen ten opzichte van de Penitentiaire beginselenwet
en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen onttrekt de beschermde
behandeling die jongeren ten opzichte van ouderen behoren te genieten, zich
aan het zicht. Dat maakt het voor de Kamer zeer moeilijk om te beoordelen
of de afwijkingen onvermijdelijk zijn en een aanvaardbaar resultaat opleveren
ten opzichte van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen. Die wet
bevat daarover een bepaling. Laat ik een voorbeeld geven.In de tijdelijke noodvoorziening mogen volwassenen en minderjarigen twee
weken in afzondering, in isolement worden gebracht. In de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen geldt een maximum van twee dagen voor minderjarigen. Ik
heb een amendement ingediend om de isoleertermijn voor minderjarigen terug
te brengen tot twee dagen, overeenkomstig de Beginselenwet.Eenzelfde bezwaar geldt de toepassing van mechanische middelen tegen jongeren
die in de tijdelijk noodvoorziening ook onder het regime voor de volwassenen
wordt gebracht. In de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen is gedicteerd
dat tegen jongeren vanaf 16 jaar ten hoogste 24 uur mechanische middelen mogen
worden gebruikt. In de tijdelijke noodvoorzieningen geldt de
eis van 24 uur met de mogelijkheid deze termijn telkens te verlengen. Ook
op dit punt heb ik een amendement ingediend.In de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen is verder vastgelegd
dat jongeren ook na hun zestiende levensjaar onderwijs dienen te genieten.
Hierover staat niets in het wetsvoorstel. Graag een reactie. De Beginselenwet
stelt eisen aan de sociale verzorging van jongeren en aan de mogelijkheden
voor lichamelijke oefening en sport én aan de mogelijkheden om een
godsdienst te belijden. Hierover is eveneens niets in het voorstel terug te
vinden. Graag een reactie.Mijn fractie zou graag zien dat jongeren uitgesloten worden van opvang
in de tijdelijke noodvoorziening. Wij vinden uiteindelijk dat het Verdrag
voor de rechten van het kind en onze Nederlandse maatstaven voor kinderbescherming
zich niet verdragen met opvang van kinderen in de tijdelijke noodvoorziening.Op talloze plaatsen in de wet wordt een grotere inbreuk gemaakt op de
grondrechten van verdachten en veroordeelden dan is te rechtvaardigen op grond
van de ontstane maatschappelijke situatie. Het recht van bezoek, het voeren
van telefoongesprekken en dagbesteding wordt afhankelijk gemaakt van de bouwkundige
en personele omstandigheden. Wij vinden dat deze grondrechten te allen tijde
zwaarder moeten wegen dan logistieke problemen. Bovendien wordt nergens aannemelijk
gemaakt dat beperking van deze grondrechten de capaciteits- en personeelstekorten
verder helpt verminderen. Graag wil ik dat de minister dit nog eens toelicht.
Ook op dit punt heb ik een amendement ingediend.Mijn fractie maakt verder bezwaar tegen het inzetten van particulier bewakingspersoneel
voor de bejegening van gevangenen. Tot voor kort kon dit bezwaar overigens
ook op de steun van een Kamermeerderheid rekenen en het verbaast mij dat ik
die fracties die daartegen bezwaren hadden, daarover nu niet meer hoor. De
godsdienstige behoeften en rechten van gevangenen worden enkel "indien mogelijk"
gekend. De minister is niet bereid dit te veranderen in "zoveel mogelijk."
De heer Rouvoet is hierop uitgebreid ingegaan. Ik heb inmiddels zijn amendement
gezien. Vanzelfsprekend kan dit op onze steun rekenen.Voorzitter. Het moge duidelijk zijn: het voorlopig oordeel van mijn fractie
over deze tijdelijk wet is negatief. De tijdelijke aard van het voorstel doet
daaraan niets af. Een jaar in de omschreven omstandigheden is voor mijn fractie
te lang. Aan het einde van de nota naar aanleiding van het verslag merkt de
minister op dat na afloop van dit jaar kan worden nagegaan of meer structurele
maatregelen moeten worden getroffen. Graag willen wij weten wat de minister
hiermee bedoelt, want hier lijkt nu al ongewenste precedentwerking doorheen
te schemeren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Mevrouw Halsema heeft de nadruk gelegd op de positie van minderjarige
gedetineerden. De fractie van GroenLinks vindt dat zij helemaal niet in zo'n
tijdelijke noodcapaciteit moeten worden geplaatst, maar dat vindt mevrouw
Halsema eigenlijk van iedereen. Of ziet zij ruimte om mee te gaan met het
wetsvoorstel, als het niet voor de minderjarigen geldt?Mevrouw Halsema (GroenLinks):De vraag is terecht. Ik had het anders moeten formuleren. Ik vind het
voor jongeren nog bezwaarlijker dan voor de anderen. Ik vind het te gek voor
woorden dat minderjarige drugskoeriers, die waarschijnlijk onder druk hiernaartoe
zijn gekomen, waarschijnlijk in de meest armzalige omstandigheden in Nederland
in het meest zware en sobere regime worden geplaatst, waar vervolgens middelen
tegen hen mogen worden geëist die in het gewone jeugdstrafrecht en in
de gewone Beginselenwet justitiële jeugdinrichting voor niemand aanvaardbaar
zijn.Voorzitter. Over het wetsvoorstel Verblijf in politiecellen kan ik evenals
de andere sprekers aanmerkelijk korter zijn. Deze maatregel is niet tijdelijk,
raakt geen specifieke delictscategorie en draagt minder de tekenen van een
ad hoc paniekreactie, hoewel wij veel liever hadden gezien dat het gewone
wetgevingstraject was gevolgd. Wij begrijpen het voorstel zo dat de gedoogpraktijk
die in de afgelopen jaren is ontstaan tot de uitspraak van de arrondissementsrechtbank
in Rotterdam wordt gelegaliseerd. Graag wil ik dat de minister nog eens daarop
ingaat.Het wetsvoorstel leidt ertoe dat het wettelijk mogelijk wordt dat verdachten
tot zestien dagen worden opgesloten in een politiecel. Wij vinden legalisering
van dit in principe ongewenste fenomeen niet erg fraai en zijn op voorhand
niet overtuigd van de noodzaak daarvan. In de nota naar aanleiding van het
verslag stelt de minister dat de gemiddelde verblijfsduur in politiecellen
thans voor voorlopige hechtenis twee tot drie dagen is en voor arrestanten
vijf à zes dagen. De nieuwe maximale termijn verruimt dit aanzienlijk,
terwijl de huidige maxima nog niet worden gehaald. Graag krijg ik van de minister
een uitgebreide uitleg over de noodzaak om over te gaan tot de verruiming.
Wij vinden dat langduriger verblijf in politiecellen, waar zich slechts een
bed en een metalen wc bevinden, een zware aanslag is op het fysieke en geestelijke
welzijn van verdachten. Als de wet wordt aanvaard, willen wij de uitdrukkelijke
zekerheid dat enkel bij de aangetoonde onmogelijkheid om elders te plaatsen
de bewaringstermijn in een politiecel in werking treedt. Graag wil ik die
verzekering van de minister hebben.Wij hebben ons verbaasd over de redactie van artikel 15a van de Penitentiaire
beginselenwet en artikel 16a van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichting.
In beide artikelen wordt gesproken van personen ten aanzien van wie de tenuitvoerlegging
van een vrijheidsstraf of een vrijheidsbenemende maatregel is gelast. Deze
zinsnede lijkt te suggereren dat het om personen kan gaan tegen wie de voorlopige
hechtenis al is gevorderd en die in afwachting zijn van een rechterlijk oordeel.
Onterecht, zo menen wij, wordt de suggestie gewekt dat de gehele periode van
de voorlopige hechtenis kan worden doorgebracht in een politiecel. Wij denken
dat dit niet de bedoeling van de minister is. Ik heb een amendement ingediend
om de redactie te verbeteren in die zin dat in beide artikelen expliciet wordt
aangegeven dat het enkel gaat om personen die al in verzekering waren gesteld
in een politiecel en voor wie door de rechter-commissaris toestemming voor
bewaring van tien dagen is verleend. Graag krijg ik een reactie van de minister. Ons grootste probleem met dit voorstel, zoals ook al door anderen is verwoord,
schuilt opnieuw in de gelijke behandeling van volwassenen en minderjarigen.
Verblijf in een politiecel van jongeren moet zoveel mogelijk worden vermeden.
Verlenging van de termijn waarin zij daar kunnen verblijven vinden wij dan
ook niet wenselijk. Hiertoe heb ik het amendement van mevrouw Duijkers mede
ondertekend. Ik zag de amendementen net langskomen. Ze zijn in grote haast
gemaakt, waardoor er hier en daar kleine taalfouten in zijn geslopen. Die
zal ik eruit halen; mijn excuses alvast.Voorzitter. Het is te vroeg voor een definitief oordeel, hoewel de richting
waarin mijn fractie nu denkt, u niet kan zijn ontgaan. Aan het begin van de
jaren negentig werden honderden verdachten vrijgelaten uit inverzekeringstelling,
ook verdachten van zeer ernstige delicten. Toen is een maatregel als de onderhavige
voor verblijfsruimten niet voorgesteld. Wij vinden dan ook dat er geen sprake
is van een objectiveerbare noodsituatie, maar van een repressiever wordende
tijdgeest. Deze tijdgeest willen wij niet verder versterken.De heer Rietveld (CDA):Mevrouw Halsema zei nogal duidelijk dat zij tegen de inzet van particulier
beveiligingspersoneel is, ook als tijdelijke overbruggingsmaatregel. Waarom
respecteert zij niet de afspraak die op 6 december 2001 in het georganiseerd
overleg tussen de bonden en de minister is gemaakt, waarin die mogelijkheid
zwart op wit staat?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben dol op het poldermodel, maar dat wil niet zeggen dat ik mij in
alle gevallen bij de uitkomst van overleg neerleg. Wij hebben in dezen onze
eigen maatstaven en die wensen wij te handhaven. De minister heeft in het
verleden trouwens zelf vaak gezegd, bijvoorbeeld ten aanzien van de inzet
van militairen, dat de bejegening van verdachten en veroordeelden een vak
apart is. Aangezien het hier gaat om mensen wier vrijheid ontnomen is, kan
daar niet mee gemarchandeerd worden. Ik moet dan ook zeggen dat het mij zwaar
teleurstelt dat bijvoorbeeld mevrouw Duijkers hiermee akkoord gaat, omdat
er nu sprake is van een noodsituatie.De heer Rietkerk (CDA):Waarom maakt u geen verschil tussen bewaking en bejegening?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Omdat dat in het voorstel niet meer wordt gedaan. Ingevolge het voorstel
wordt privaat bewakingspersoneel ingezet voor de bejegening van verdachten.
Dat kunt u letterlijk in de nota naar aanleiding van het verslag lezen. Daarin
staat ook dat de beveiliging buiten in handen komt van militairen. Ik heb
daar bezwaar tegen.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter. De invoer van cocaïne door drugskoeriers is
een- en andermaal onderwerp van bespreking geweest in de Kamer. Ook mijn fractie
heeft het standpunt ingenomen dat dit natuurlijk niet kan en dat daar paal
en perk aan gesteld moet worden. Ik heb echter al betoogd dat uit het debat
over het plan van aanpak viel af te leiden dat de voorgestelde maatregelen
doorschoten naar de verkeerde kant.In het wetsvoorstel inzake de noodcapaciteit gaat het in feite alleen
om drugskoeriers. Zij worden met de inhoud van dit wetsvoorstel geconfronteerd,
wanneer zij in voorlopige hechtenis worden genomen en wanneer zij worden veroordeeld.
Verschillende collega's hebben al opgemerkt dat een en ander door elkaar gegooid
wordt in de uitwerking van de maatregelen. Ik zal daar nu dus niet verder
op ingaan.Bij de memorie van toelichting zit een indrukwekkende lijst van uitzonderingsgevallen
waarin de normale voorschriften voor de behandeling van gevangenen geheel
of gedeeltelijk ter zijde worden geschoven. Het wetsvoorstel behelst een aanzienlijk
aantal beperkingen van de rechten van iemand die in hechtenis wordt genomen,
respectievelijk is veroordeeld. Ik beschouw artikel 7 als de kapstok waaraan
de beperkingen die worden opgelegd, worden opgehangen. Daarin staat dat de
beperkingen steeds gekoppeld moeten worden aan het doel van de vrijheidsbeneming
ofwel in het belang van de handhaving van orde en veiligheid moeten zijn.
Gezien de beperkingen die hier aan de orde zijn, is het de vraag wat nu het
doel is van de vrijheidsbeneming. Het gaat hier om drugskoeriers. Dat zijn
mensen die uit zichzelf niet bijzonder gevaarlijk zijn en geen aparte behandeling
behoeven vanwege hun persoonlijkheid. Het zijn mensen die drugs hebben geïmporteerd
in ons land. Het doel van de vrijheidsbeneming is normaal gesproken: iemand
wordt voorlopig gehecht, omdat men de persoon niet wil vrijlaten, of iemand
wordt opgesloten, omdat de persoon zijn straf moet uitzitten. Is er sprake
van andere criteria, dan moet dat duidelijk zijn. Wat is in dit geval het
doel van de vrijheidsbeneming of het belang van de openbare orde en veiligheid?Als ik het goed bekijk, dan hebben wij hier te maken met een aparte groep
verdachten, respectievelijk veroordeelden die zich hebben ingelaten met drugsimport,
drugskoeriers, voor wie een apart regime wordt gecreëerd. Ze worden opgesloten
in een groepsruimte en krijgen te maken met een aanzienlijk aantal beperkingen.
Dat zijn inbreuken op de rechten die men normaal gesproken als gevangene in
Nederland zou hebben. Hoe is dit mogelijk? Hoe kun je deze categorie mensen
anders behandelen? Hoe kun je deze mensen zwaardere beperkingen opleggen dan
een doorsnee gevangene in ons land? Op deze manier – ik kan het niet
anders zien – ontstaat er een tweedeling tussen gevangenen in ons land.
Het klinkt vreemd, maar als je de pech hebt dat je bolletjesslikker bent,
drugskoerier, dan krijg je te maken met het zware regime, zonder dat daar
op basis van je persoon aanleiding voor is. Overtreed je de wet op een andere
manier, dan krijg je te maken met een heel ander, een veel menselijker regime.
Dan maak je aanspraak op in de loop der jaren opgebouwde rechten waar niet
aan wordt getornd.Dan kom ik te spreken over de beperkingen. Ik sprak al over het opsluiten
in een groepsruimte. Ik heb daar ernstige problemen mee, ook al gaat het om
vier mensen. Normaal gesproken, kennen deze vier mensen elkaar niet. Ze hebben
totaal verschillende karakters. Het zijn mensen met ups en downs. Die ups
en downs worden ook nog eens door het regime bevorderd, want er is een beperkt
bezoekrecht. Er is beperkt telefoonverkeer mogelijk. Zaken als geestelijke
verzorging, sport, dagbesteding en recreatie ontbreken. Als je dan vier mensen
in een ruimte opsluit, onder zo'n regime, met dit soort beperkingen,
dan vraag je mijns inziens om problemen. Het is onaanvaardbaar dat men louter
en alleen op basis van het feit dat men drugskoerier is, wordt geconfronteerd
met dit soort beperkingen. Als dit noodzakelijk is, dan moet die noodzaak
worden aangetoond. Wordt men wat dat betreft niet het slachtoffer van de noodgang
waarmee deze noodcapaciteit door de Kamer moet worden behandeld?Tot mijn grote verbazing antwoordde de minister op vragen van de D66-fractie
dat het niet mogelijk is de voorgestelde beperkingen te toetsen aan de European
Prison rules. Ik vind het ongelooflijk dat te moeten lezen als het gaat om
een wetsvoorstel dat zo ingrijpend is in de verworven rechten die tot nu toe
in ons land bestonden. Mensen in deze situatie worden ook geconfronteerd met
bewakers. Daar worden particuliere beveiligingsbedrijven voor benaderd. De
mensen zijn net van de opleiding af en krijgen te maken met mensen die met
elkaar in een groepsruimte zijn opgesloten en die worden geconfronteerd met
beperkingen. Dat leidt tot agressie. Dat leidt tot problemen. Deze onervaren
bewakers mogen die oplossen. Mijn fractie vindt dat er geen sprake mag zijn
van particuliere beveiliging, want het gaat om de bewaking van mensen van
wie de vrijheid is ontnomen. Dat is bij uitstek een taak van de overheid.
Als je dan ook nog eens te maken hebt met onervarenheid, dan creëer je
in wezen een onverantwoorde situatie.Ik ga verder niet op de details in, want het wetsvoorstel gaat mij te
ver. De inbreuk op de rechten van de mensen die in hechtenis zijn genomen
of die gevangen worden genomen, gaat mijn fractie te ver. Het maakt in principe
niet uit dat de werkingsduur van het wetsvoorstel slechts een jaar is. Er
is hier een grens overschreden. In Nederland worden witteboordencriminelen
met fluweel behandeld. Het is dan niet te verantwoorden dat je mensen ongemotiveerd,
alleen gebaseerd op het cellen- en het personeelstekort, met een dergelijk
inhumaan regime confronteert.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Is voor uw fractie het voorgestelde regime niet acceptabel of is dit in
strijd met internationale verdragen?De heer De Wit (SP):Beide. Ik lees in the European rules iets heel anders dan de minister
nu voorstelt. Er worden grondrechten aangetast en deze grondrechten zijn in
internationale regels vastgelegd. Die aantasting is alleen al onaanvaardbaar.
Mede daardoor wordt het gehele wetsvoorstel onaanvaardbaar.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister zegt dat het wetsvoorstel past binnen de internationale afspraken,
zij het minimaal. Tegen die achtergrond kan uw verhaal worden gezien als een
pleidooi om het sobere regime over de volle breedte toe te passen. Daarmee
wordt namelijk wel recht aan het gelijkheidsbeginsel gedaan.De heer De Wit (SP):U kunt dat niet uit mijn woorden afleiden. Ik bepleit natuurlijk het omgekeerde.
Ik wil zeker niet dat het sobere regime voor iedere gevangene in Nederland
geldt. Mijn bezwaren tegen dit regime zijn daarvoor te fundamenteel.Voorzitter. In mijn praktijk als advocaat ben ik vaak in politiecellen
geweest. Dit zijn betonblokken zonder daglicht. Behalve het betonnen bed en
een toilet in de hoek is er geen enkele voorziening. Ik heb de stoerste mensen,
verdacht van de meest uiteenlopende strafbare feiten na één
dag in de politiecel heel klein zien worden. In mijn ogen kan het niet dat
mensen voor de maximale duur van zestien dagen in een politiecel worden opgesloten.
Het regime is er niet voor geschikt, maar ook de voorzieningen ontbreken.
Er kan slechts beperkt gelucht worden. Er is nauwelijks contact met andere
mensen. Er ligt alleen een beduimelde Viva in de hoek die al tien keer gelezen
is. Dat kunnen wij mensen niet aandoen.Wat is het verband tussen dit voorstel en het probleem van de drugskoeriers?
Volgens mij is er geen verband. In het kader van de problematiek van de drugskoeriers
wordt tegemoetgekomen aan een nieuwe ontwikkeling in de rechtspraak door de
mogelijkheid van maximaal zestien dagen politiecel te openen. Dat is voor
mij niet aanvaardbaar.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. "Ik kan verzekeren dat ik ook niet blij ben met
deze maatregelen, doch dat ik gezien de huidige omstandigheden niet anders
kan." Deze verzuchting van de minister in de nota naar aanleiding van het
verslag inzake het groepsgewijs insluiten van drugskoeriers is een treffende
illustratie van het bijzondere karakter van dit wetsvoorstel. De indiening
van deze noodwet vloeit voort uit het plan van aanpak voor de drugssmokkel
op Schiphol. Hetzelfde geldt voor het wetsvoorstel inzake het verblijf van
voorlopig gehechten en arrestanten in politiecellen.Toch is het goed, uitdrukkelijk het verschil in karakter van beide wetsvoorstellen
onder ogen te zien. Bij de groepsgewijze insluiting van drugskoeriers gaat
het om een eenmalige tot een jaar beperkte ingrijpende tijdelijke noodmaatregel
die geheel en al is geïnspireerd door de enorme stroom bolletjesslikkers
waarmee Schiphol wordt overspoeld. Dat kan met recht een noodwet worden genoemd.
Daarentegen gaat het bij het verblijf in politiecellen naar zijn aard om een
minder ingrijpende maatregel, maar deze draagt een blijvend karakter. Hetzelfde
geldt voor het inmiddels ingediende wetsvoorstel inzake de bevoegdheid van
de politierechter. Het wetsvoorstel inzake het verblijf in politiecellen is
dan ook niet exclusief bedoeld voor drugskoeriers. De regering geeft aan dat
ook los van deze problematiek indiening van een dergelijk wetsvoorstel in
de rede zou hebben gelegen. Daarbij wordt verwezen naar uitspraken van de
rechter dat de bestaande praktijk om ingeval van capaciteitstekorten voorlopig
gehechten tijdelijk in politiecellen te plaatsen een formele grondslag mist.
De noodsituatie als gevolg van de gestaag toegenomen stroom drugskoeriers
heeft geleid tot deze spoedwet. De wetsvoorstellen hebben ondanks de genoemde
verschillen met elkaar gemeen dat zij deel uitmaken van het complex van maatregelen
om de gestaag toegenomen stroom bolletjesslikkers een halt toe te roepen.
Het is duidelijk dat de grote aantallen drugskoeriers inderdaad hebben geleid
tot een buitengewoon ernstige situatie. Voorkomen moet worden dat drugskoeriers
op vrije voeten worden gesteld of ongehinderd hun gang kunnen
gaan, bijvoorbeeld door tekort aan celcapaciteit.In het debat dat wij twee weken geleden hebben gevoerd, hebben wij uitvoerig
gedebatteerd over de vraag of in het verleden voldoende is gedaan om te voorkomen
dat zo'n noodsituatie zich zou voordoen. Dat debat gaan wij vandaag niet overdoen.
Nu gaat het erom, uitgaande van de bestaande noodsituatie te bezien of de
voorgestelde maatregelen een verantwoorde bijdrage kunnen leveren aan de bestrijding
van de drugssmokkel naar Nederland.Ik beklemtoon dat beide wetsvoorstellen inderdaad gezien moeten worden
in het totaal aan maatregelen. Met deze wetgeving worden op zichzelf genomen
alleen de symptomen bestreden. Het is daarom terecht dat in het plan van aanpak
als eerste spoor de bestrijding aan de bron als uitgangspunt is gekozen. Zo
veel mogelijk moet worden voorkomen dat aanvoer van drugs naar Nederland plaatsvindt.
In het bijzonder de situatie op de Antillen baart nogal wat zorgen. Acht de
minister het realistisch dat in de Antillen binnen enkele maanden wordt gekomen
tot een effectieve aanpak waarbij 100% controle uitgangspunt is, zoals het
plan van aanpak meldt?Minister Martha heeft in interviews geklaagd over een tekortschietende
kustwacht, waardoor steeds meer drugs de Antillen binnenkomen. Bovendien blijkt
ook het justitiële apparaat op de Antillen massale aanhouding op de luchthaven
niet te kunnen verwerken. Graag hoor ik daar de reactie van de minister op.De Raad van State heeft verder aandacht gevraagd voor de pre-flightcontrol
die wordt uitgevoerd door Amerikaanse functionarissen op Aruba en heeft in
overweging gegeven, een soortgelijke regeling te treffen tussen de drie landen
van het Koninkrijk. In de nota naar aanleiding van het verslag stelt de minister
dat deze suggestie zal worden betrokken bij het overleg met de Antillen. Wanneer
kan hierover meer worden gemeld? Hoe verloopt dit overleg tot nu toe? Overigens
heeft minister Martha mijns inziens wel gelijk als hij ook de vinger legt
bij de grote aantrekkingskracht die Nederland kennelijk heeft op internationale
drugsorganisaties. Aan de relatie die er is tussen de aantrekkingskracht van
ons land en het liberale drugsbeleid wordt in de discussie te gemakkelijk
voorbijgezien.Ik kom terzake. De twee wetsvoorstellen waarover wij nu spreken, betreffen
maar een deel van het antwoord op de aanpak van de problematiek van de invoer
van drugs in Nederland. De minister onderkent dat ook. Dat maakt ze echter
niet minder noodzakelijk of minder van belang. Het zal duidelijk zijn dat
de SGP-fractie, gelet op de ernst van de ontstane situatie beide wetsvoorstellen
welwillend bejegent en graag medewerking geeft aan een spoedige afhandeling
ervan. Dat neemt niet weg dat ook deze wetsvoorstellen natuurlijk getoetst
moeten worden op hun deugdelijkheid en effectiviteit. In dit licht plaats
ik nog enkele kanttekeningen en stel ik enkele vragen. Ik hoor graag de reactie
op andere punten die door andere leden zijn genoemd en die ik niet herhaal,
maar wel van belang acht.De SGP-fractie kan het billijken dat in de gegeven noodsituatie tijdelijk
is gekozen voor groepsgewijze opsluiting van drugskoeriers. Uitgangspunt is
daarbij dat sprake is van een aangepast regime waarvan het niveau van voorzieningen
evenwel beantwoordt aan internationale normen. De omstandigheden van de opsluiting
beantwoorden niet aan de standaard die wij met elkaar zijn overeengekomen.
De bijzondere omstandigheden rechtvaardigen evenwel deze bijzondere maatregel.
Daarbij moet worden onderstreept dat het hierbij gaat om een tijdelijke maatregel.
De werkingsduur van de wet is bepaald op een jaar. Dat doet op zichzelf recht
aan het karakter van deze groepsgewijze insluiting als noodmaatregel.De vraag is natuurlijk wel of deze termijn toereikend is. Wetten die als
tijdelijke maatregel bedoeld zijn, blijken in de praktijk nogal eens lang
mee te gaan! Gelet op het bijzondere karakter van deze noodwet zou het een
slecht signaal zijn als er weer een nieuwe noodwet nodig is. Op die manier
bevorderen wij dat te gemakkelijk naar het instrument van een noodwet wordt
gegrepen. Dat zou een slechte zaak zijn, omdat hoe je het wendt of keert aan
noodwetten allerlei nadelen kleven. De kwaliteit van wetgeving komt gemakkelijk
onder druk te staan door het korte voorbereidingstraject, waarbij de discussie
veel minder dan bij het gewone wetgevingsproces kan rijpen en er veel minder
ruimte is voor derden om te reageren op de inhoud van de wetsvoorstellen.In dit licht hoor ik graag van de minister of die termijn van een jaar
door hem daadwerkelijk voldoende wordt geacht om de noodzakelijke structurele
maatregelen te treffen. Is bovendien de buffercapaciteit voldoende, zodat
niet op grond van nieuwe ontwikkelingen opnieuw een probleem zoals nu aan
de orde is gekomen, snel kan rijzen?Wij zouden het liefst zien dat het inderdaad bij dat jaar blijft. Dat
heeft veruit onze voorkeur boven verlenging of nieuwe wetten. Als die termijn
van een jaar echter niet realistisch gekozen is, dan zou een amendement als
ingediend door collega Rietkerk onze voorkeur hebben boven de kans dat er
nog een nieuwe wet komt die deze noodwet opvolgt.De SGP-fractie hecht eraan dat de groepsgewijze opsluiting alleen plaatsvindt
als de veiligheid van vooral het bewakend en verzorgend personeel absoluut
gegarandeerd is; dat is voor ons een harde randvoorwaarde. Voldoende personeel
is van groot belang om die veiligheid te garanderen. Graag hoor ik van de
minister meer over het perspectief: verwacht hij werkelijk dat er voldoende
mensen kunnen worden ingezet? Dat is immers vitaal voor de slagingskans en
de mogelijkheden die dit wetsvoorstel wil bieden. Vooral de personeelstekorten
worden in de stukken herhaaldelijk als argument gebruikt om bepaalde voorzieningen
en rechtsmiddelen niet voor het drugskoeriersregime van toepassing te verklaren.
Ik denk bijvoorbeeld aan het verdwijnen van het recht op geestelijke verzorging
en bepaalde klachtmogelijkheden. Is er daadwerkelijk sprake van een zodanig
ernstig personeelstekort dat het niet op korte termijn kan worden ingelopen?
Het lijkt ons een goede zaak om in de wet alsnog het recht op geestelijke
verzorging op te nemen, zoals collega Rouvoet bij amendement heeft voorgesteld.
In dat amendement wordt overigens erkend dat dit recht in overmachtssituaties
niet ten volle geëffectueerd kan worden.De voorbeelden geven aan dat de noodmaatregelen niet alleen inhouden dat
een groepsgewijze in plaats van een individuele insluiting plaatsvindt,
maar ook dat een aantal rechten en voorzieningen worden ingeperkt. De minister
heeft op diverse plaatsen aangegeven dat, hoewel er gesnoeid wordt in gebruikelijke
rechten en voorzieningen, in de praktijk van de uitvoering zoveel mogelijk
zal worden gepoogd om het regime in reguliere inrichtingen te benaderen. De
vraag is echter welke maatregelen hij in dit verband neemt om ervoor te zorgen
dat dit daadwerkelijk zal plaatsvinden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U sprak net als de heer Rouvoet van het belang van herstel van de godsdienstvrijheid.
Ook andere rechten van de daar verblijvende verdachten of veroordeelden worden
met voeten getreden, bijvoorbeeld het briefgeheim, het bezoekrecht en dagbesteding.
Vindt u die rechten van mindere waarde of wilt u ook op die punten amenderen?
In dat laatste geval kunt u mijn amendement steunen.De heer Van der Staaij (SGP):Dat is een interessante vraag, maar het lijkt mij moeilijk om een uitgebreide
rangorde aan te brengen tussen allerlei rechten die in het geding zijn. Uit
het feit dat ik de geestelijke verzorging heb genoemd, kunt u echter in ieder
geval afleiden dat ik die van groot belang acht en dat die met name is gekoppeld
aan een bepaald personeelstekort; vandaar dat ik die vraag heb gesteld en
vandaar dat ik daar al eerder aandacht voor heb gevraagd. Ik wacht echter
vanzelfsprekend af hoe sterk de beantwoording van de minister zal zijn op
kritische vragen, die op andere punten ook door andere fracties zijn ingediend.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Natuurlijk snap ik dat de godsdienstvrijheid u na aan het hart ligt, maar
bijvoorbeeld het briefgeheim is in de Grondwet niet in rangorde onder de godsdienstvrijheid
gesteld. Ik kan mij daarom voorstellen dat u ook daaraan hecht en dat u ook
daarover opmerkingen wilt maken.De heer Van der Staaij (SGP):Ik begon met de opmerking dat ik met belangstelling zal luisteren naar
de reactie van de minister op andere vragen; daar valt ook dit punt onder,
maar ik vind geestelijke verzorging zo belangrijk dat ik er zelf de voorkeur
aan heb gegeven om daar expliciet de aandacht op te vestigen.Een soortgelijke vraag kan worden gesteld over het zogenaamde verdringingseffect.
De minister heeft aangegeven dat het beleid erop is gericht dat gedetineerden,
waar dat mogelijk is, doorgeplaatst worden naar het reguliere gevangeniswezen.
De vraag blijft of dat er in de praktijk niet gemakkelijk toe zal leiden dat
drugskoeriers in de groepsvoorziening zullen blijven, ook al omdat er anders
sprake is van een verschillende behandeling van drugskoeriers. Daaraan voeg
ik toe dat ik twijfels blijf houden over de vraag naar de juridische houdbaarheid
van het onderscheid tussen drugskoeriers en anderen, dat uitmondt in een verschillende
behandeling. Kan het wetsvoorstel op dit punt de toetsing aan het gelijkheidsbeginsel
doorstaan? Kan de minister een ander voorbeeld noemen waarbij capaciteitsproblemen
aanleiding kunnen zijn voor een eveneens rechtmatig geachte specifieke behandeling
van een bepaalde categorie gevangenen?Ik vraag ook wat de zoektocht naar geschikte locaties inmiddels heeft
opgeleverd. Is het nog steeds de bedoeling dat de nieuwe voorzieningen in
maart van start kunnen gaan? Hoeveel plaatsen denkt de minister op deze wijze
op korte termijn beschikbaar te krijgen?Over het wetsvoorstel inzake het verblijf in politiecellen kan ik kort
zijn. Ik heb al aangegeven dat dit wetsvoorstel geen ingrijpende verandering
ten opzichte van de bestaande praktijk behelst. In dit verband is dan ook
van belang dat niet op inhoudelijke, maar op formele gronden deze praktijk
de wettelijke toets niet kan doorstaan. Het scheppen van een wettelijke grondslag
is dan ook een verantwoorde keuze. Daarbij moet vanzelfsprekend duidelijk
zijn dat de aan te wenden politiecellen ook daadwerkelijk aan de daaraan te
stellen eisen moeten voldoen. Uit de beantwoording van de minister leid ik
af dat dit voldoende gewaarborgd is. Wij steunen het amendement van collega-Duijkers,
dat erin voorziet dat de cellen niet gebruikt zullen worden voor jongeren
tussen de 12 en de 16 jaar. Het gaat onnodig ver om die mogelijkheid ook voor
mensen jonger dan 16 jaar te openen.Ik rond af. Vanuit de gegeven noodsituatie heb ik een positieve houding
tegenover de wetsvoorstellen. Ik zie met belangstelling uit naar de reactie
van de minister op de vragen en amendementen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn gekomen aan het eind van de eerste termijn van de kant van de
Kamer over deze wetsvoorstellen. Wij behandelen na een korte schorsing twee
verslagen van een algemeen overleg alvorens te beginnen met de beantwoording
door de minister. Naar ik aanneem zal de behandeling van de twee verslagen
dertig tot veertig minuten in beslag nemen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-3447-3468.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl