Behandeling van het voorstel van (rijks)wet Het verlenen van toestemming aan Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Willem-Alexander Claus George Ferdinand, Prins van Oranje, Prins der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Jonkheer van Amsberg om een huwelijk aan te gaan met Máxima Zorreguieta (00009, R1684)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 15-27

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-07-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. VV, pagina 15-27

03-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dindag 10 april 2001)Pagina 7-7
Behandeling van het voorstel van (rijks)wet Het verlenen van toestemming aan Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Constantijn Christof Frederik Aschwin der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Jonkheer van Amsberg om een huwelijk aan te gaan met Petra Laurentien Brinkhorst (8, R1676)Pagina 7-13
Behandeling van het voorstel van (rijks)wet Het verlenen van toestemming aan Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Willem-Alexander Claus George Ferdinand, Prins van Oranje, Prins der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Jonkheer van Amsberg om een huwelijk aan te gaan met Máxima Zorreguieta (00009, R1684)Pagina 15-27
Presentie en opening (dinsdag 3 juli 2001)Pagina 15-15

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 84 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het voorstel van (rijks)wet
Het verlenen van toestemming aan Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Willem-Alexander
Claus George Ferdinand, Prins van Oranje, Prins der Nederlanden, Prins van
Oranje-Nassau, Jonkheer van Amsberg om een huwelijk aan te gaan met Máxima
Zorreguieta (9, R1684).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Melkert (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De democratische staat is in de verschijningsvorm
van zijn instituties uitdrukking van de algemene opvatting van
de staatsburgers. De vorm en beleving van de democratie zijn een product van
strijd, traditie en evolutie. Geschiedenis en actualiteit vloeien samen in
de wijze waarop steeds opnieuw staatsrecht wordt geschreven en herschreven.
Het is een teken van worteling en kracht als het mogelijk blijkt om de enorme
veranderingen die zich in het dagelijks leven voltrekken, te verzoenen met
feiten en gebruiken die voortkomen uit de cruciale momenten die de oorsprong
van de Nederlandse Staat hebben bepaald.De ontworsteling aan de Spaanse dwingelandij, de Franse overheersing en
de Duitse bezetting waren steeds ten nauwste verbonden met de bindende rol
van het Huis van Oranje als symbool van eenheid en onafhankelijkheid. De Grondwet
van 1848 heeft de grondslag gelegd voor de erkenning van het primaat van de
democratie zonder hiermee de wortels van de staatsevolutie door te snijden.
Daarmee houdt onvermijdelijk verband dat voortdurend aandacht en soms ook
kritische aandacht wordt gegeven aan de voorwaarden waaronder het koningschap
fungeert.De natuurlijke spanning tussen erfopvolging en democratie is ondervangen
in een steeds weer blijkend breed maatschappelijk draagvlak voor de plaats
van het koningschap, dat zich met de tijd aanpast en vernieuwt onder ministeriele
verantwoordelijkheid. Dat draagvlak is er, omdat mensen voelen dat maatschappelijke
voorspoed gediend is bij overeenstemming over de fundamenten van onze gemeenschappelijke
orde en dat daarin de plaats van het Koninklijk Huis symbool staat voor vrijheid
in verbondenheid. Dat maakt 2 februari 2002 een nieuw moment van bevestiging
van de vitaliteit van ons staatsbestel.De Partij van de Arbeid wil haar verantwoordelijkheid nemen voor de aanvaarding
van de voorgelegde toestemmingswet. Enkele leden van mijn fractie zijn tot
een andere afweging gekomen. Ik wil in het navolgende toelichten door welke
overwegingen wij zijn geleid.De voorbereiding heeft veel discussie en emotie teweeggebracht. De bijzondere
wijze waarop het voornemen tot het indienen van de voorliggende toestemmingswet
moest worden aangekondigd, onderstreept dat permanente aandacht nodig is voor
het noodzakelijke evenwicht om het wezen van het koningschap naar algemeen
aanvaarde maatstaven te dienen. Ook in de toekomst zal dit niet anders zijn.
Met de steeds verdergaande integratie binnen de Europese Unie weegt ook de
opgave zwaarder om het uniek Nederlandse van onze staatsvorm in deze ontwikkeling
te verankeren. Juist om vertrouwen te vestigen in de weg naar die nog onbekende
toekomst is het van groot belang om de waarden uit de gezamenlijke geschiedenis
die in onze instellingen zijn belichaamd, recht te blijven doen.De regering heeft er blijk van gegeven het noodzakelijk evenwicht tussen
het staatsbelang en de persoonlijke kanten verbonden aan het huwelijksvoornemen
op juiste waarde te schatten. Het debat in de Tweede Kamer op 5 april jl.
heeft opheldering verschaft over alle hoofdzaken die van belang waren om te
kunnen beoordelen of uiteindelijk het brede draagvlak voor de toestemming
verworven zou kunnen worden dat aansluit bij de tradities en vereisten. De
uitkomst van dat debat heeft hierover geen twijfel laten bestaan, met inachtneming
van de ruimte voor een uiteindelijke individuele afweging door ieder van de
leden. Door allen is diepgaand en vaak in grote emotionele beleving gesproken
over de plotselinge hernieuwde confrontatie met het ook door veel Argentijnen
nog niet verwerkte verleden. Daarin zijn ook de waarden opnieuw bevestigd
die ons het diepst raken: de overtuiging dat democratie en mensenrechten boven
alles gaan en dat er geen gescheiden werelden bestaan.In het waardevolle en waardige debat op 5 april is tussen regering en
Kamer de overeenstemming bereikt die nu het kader voor aanvaarding van de
toestemmingwet bepaalt. In verband hiermee is te begrijpen dat de regering
nu niets meer toe te voegen acht aan hetgeen op 5 april is geantwoord over
in de toekomst gelegen momenten waarop de kwestie van aanwezigheid van de
heer Zorreguieta actueel zou kunnen zijn. Mijn fractie beschouwt dat als een
bevestiging van de mededelingen die toen zijn gedaan. Voorop blijft staan
dat een kind niet met de verantwoordelijkheid voor de daden of opvattingen
van zijn of haar ouders mag worden belast. Daarom kan de toestemming worden
verleend in het vertrouwen dat de wijsheid die door alle direct betrokkenen
in maart is opgebracht ook voor de toekomst zal gelden.Sta mij toe nog in te gaan op een tweetal aspecten die meer het dagelijks
leven raken. Het eerste betreft de vraag die voor iedereen telt: hoe word
je genoemd? De regering heeft het zichzelf niet makkelijk gemaakt door de
staatsrechtelijke redenering los te willen koppelen van het gevoel hoe de
praktijk haar eigen weg wijst. Op de redenering dat de titel "Prins van Oranje"
of "Prinses van Oranje" toekomt aan de vermoedelijke troonopvolger, valt niets
af te dingen. De aanspreektitel van de echtgenoot of echtgenote behoeft dan
niet per se een andere te zijn. Wat ons betreft, mag Máxima na het
huwelijk als Prinses van Oranje worden aangesproken, volgens het algemeen
geldende maatschappelijk gebruik. De PvdA-fractie is ook van mening dat hetzelfde
gebruik van toepassing mag zijn op het moment van troonopvolging door de kroonprins:
dan zal zijn echtgenote worden aangesproken als koningin Máxima.Het tweede aspect betreft de inburgering. Dat is iets om even bij stil
te staan in een samenleving die nog te vaak zichtbaar worstelt met haar multiculturele
samenstelling. Een familielijn van Spanje naar Latijns-Amerika en nu weer
terug naar Europa voegt zich bij de waarlijk internationale stamboom van het
Huis van Oranje. De eerste ervaringen in de afgelopen tijd geven alle aanleiding
om te kunnen vertrouwen op een snelle en overtuigde inburgering van Máxima
in onze samenleving. Het is begrijpelijk dat de op zichzelf correcte wijze
waarop in dit geval de wet is toegepast, tot reacties heeft geleid, omdat
veel mensen nogal eens tegen onnodige problemen oplopen als het gaat om inburgering
en naturalisatie. Laat daarom het warme welkom aan Máxima een aansporing
zijn om vanuit dezelfde gezindheid eenieder in onze kring op te nemen die
aanspraak kan maken op burgerschap in Nederland.Ten slotte is mijn fractie van mening dat met de keuze van Amsterdam voor
de huwelijksvoltrekking de vanzelfsprekende keuze is gedaan die past bij de
positie van de hoofdstad. De Partij van de Arbeid wenst kroonprins
Willem-Alexander en Máxima wijsheid in zaken van openbaar belang en
veel persoonlijk geluk toe.De heer Dijkstal (VVD):Voorzitter. Op 5 april jl. vond het debat in de Tweede Kamer plaats over
de brief van de regering naar aanleiding van de verloving van Prins Willem-Alexander
en mevrouw Máxima Zorreguieta. Namens de leden van de VVD-fractie in
de Tweede Kamer heb ik hen beiden toen gelukgewenst met hun verloving en derhalve
met hun voornemen om in het huwelijk te treden. Vandaag heb ik de eer en het
genoegen om namens de VVD-fractie in de Verenigde vergadering die gelukwensen
te herhalen én onze vreugde uit te spreken over het kennelijke voornemen
van de Prins van Oranje om in aanmerking te blijven komen voor de troonopvolging.
Dat vloeit immers vandaag zichtbaar voort uit de behandeling van de toestemmingswet
in de Verenigde vergadering.De wetstekst, de toelichting en het gevoerde schriftelijke overleg geven
de leden van de VVD-fractie geen aanleiding tot enig bezwaar. Derhalve kan
ik mededelen dat wij eensgezind en met overtuiging voor het wetsvoorstel zullen
stemmen.Naar het oordeel van de VVD-fractie staat een modern koningshuis midden
in de samenleving en ontleent het zijn betekenis mede aan die situering. Ons
land mag zich gelukkig prijzen dat dit zeker geldt voor het Huis van Oranje.
Dat mag ook uitdrukkelijk een verdienste worden genoemd van onze huidige koningin
Beatrix. Ik wil daar gaarne vandaag aan toevoegen dat de VVD-fractie ook in
dit opzicht er veel vertrouwen in heeft dat de Prins van Oranje daartoe bij
een eventuele troonsopvolging evenzeer in staat is.De vraag dient echter wel gesteld te worden welke inhoud moet worden gegeven
aan het beginsel van de ministeriële verantwoordelijkheid zoals dat in
onze parlementaire democratie en constitutionele monarchie in de Grondwet
verankerd is. Wordt van de leden van het Koninklijk Huis immers niet verwacht
dat zij zich vrij kunnen en willen bewegen in de samenleving, mede om aldus
uiting te geven aan hun betrokkenheid bij de samenleving? Hebben zij volgens
de moderne opvattingen ook niet recht op privacy? Dat zou ervoor pleiten om
aan de ministeriële verantwoordelijkheid een beperkte invulling te geven.Tevens is de vraag aan de orde welke personen van de koninklijke familie
tot het Koninklijk Huis moeten worden gerekend en tot wie de ministeriële
verantwoordelijkheid zich zou moeten uitstrekken. De regering is voornemens
om daarop in te gaan bij gelegenheid van de voorgenomen wijziging van de Wet
lidmaatschap Koninklijk Huis. Het lijkt de VVD-fractie beter om de gedachtewisseling
over de ministeriële verantwoordelijkheid in dat kader te doen plaatshebben.Mede op verzoek van de VVD-fractie heeft de regering een notitie over
naamgeving en titulatuur opgesteld en gevoegd bij de memorie van antwoord.
De VVD-fractie is de regering daar erkentelijk voor. De notitie munt echter
niet geheel uit in helderheid. Ook daarover wil zij nader met de regering
van gedachten wisselen, maar ook dat kan beter in het kader van de zojuist
genoemde wetswijziging.Net als velen in het land ziet de VVD-fractie reikhalzend uit naar de
huwelijksplechtigheid op 2 februari 2002 in Amsterdam. Zij heeft er alle vertrouwen
in dat alle betrokkenen er het hunne aan bij zullen dragen dat het een waarlijk
feestelijke gebeurtenis zal worden. Intussen bereiden de Prins van Oranje
en mevrouw Máxima Zorreguieta zich op de komende plechtigheden en nieuwe
plichten voor. Ik wens hen daarbij veel succes én veel plezier. Dat
houdt vanzelfsprekend in dat het letsel dat mevrouw Máxima Zorreguieta
heeft opgelopen, zeer voorspoedig geneest.Ten slotte herhaal ik namens de VVD-fractie de wens die ik op 5 april
jl., toen namens de VVD-fractie in de Tweede Kamer, heb uitgesproken: mogen
de families van het aanstaande koninklijk paar in het geluk van Willem-Alexander
en Máxima delen!De heer De Hoop Scheffer (CDA):Mijnheer de voorzitter. Het was zeer koud op 13 december 1815, de eerste
maal dat de Staten-Generaal toestemming gaven voor het huwelijk van de Prins
van Oranje. Volgens een voetnoot in de Handelingen verhinderde de kou verscheidene
leden zelfs om naar Den Haag te komen. Volgens de Staatscourant van 15 december
1815 passeerde men het ijs op de Lek bij Vianen en de Merwede bij Gorinchem
te voet en met schietschouwen. Die goedkeuring betrof het voorgenomen huwelijk
van de Prins van Oranje, de latere koning Willem II, met grootvorstin Anna
Paulowna, zuster van Alexander, keizer aller Russen. Zo koud als toen was
het niet op de vijver van Huis ten Bosch in januari 2001!Vandaag is het de tweede keer dat de Staten-Generaal toestemming geven
voor het huwelijk van een Prins van Oranje. Deze plenaire behandeling is vooral
een vreugdevolle gebeurtenis. De CDA-fractie zal van harte instemmen met het
wetsvoorstel. Het doet mij genoegen dat de beide Kamers na dit debat de gelukwensen
met het aanstaande huwelijk persoonlijk aan het bruidspaar kunnen overbrengen.Toestemming geven voor een huwelijk heeft iets ongemakkelijks. Is de keuze
voor de levenspartner niet de meest persoonlijke keuze die een mens kan maken?
Wij moeten dan ook de gedachte dat wij hier toestemming geven voor een huwelijk
van twee mensen, nader preciseren. De Staten-Generaal kan – gelukkig –
geen huwelijk verbieden. Wat wij vandaag formeel beoordelen, is of er iets
over dit huwelijk valt op te merken dat de troonopvolging van de kroonprins
in de weg kan staan. Dat er ook maatschappelijk behoefte was aan de mogelijkheid
om over dit aanstaand huwelijk te discussiëren, heeft met name de periode
voorafgaande aan de verloving aangetoond.Máxima Zorreguieta heeft op en sinds dat moment veel enthousiasme
losgemaakt onder de Nederlandse bevolking. Het CDA is daar verheugd over.
Wat zeker ook van gewicht is om haar te aanvaarden als echtgenote van onze
toekomstige Koning, is de overtuigende wijze waarop zij afstand heeft genomen
van de dictatuur in Argentinië onder het regime van generaal Videla,
waarvan ook haar vader deel uitmaakte. Bij het beoordelen van anderen is het
echter altijd relevant te bezien welk gezag men zelf in de schaal legt: de
balk in het eigen oog. Een van de heel positieve wezenskenmerken van de Nederlander
is vrijheidlievend heid, zo zal ook Máxima overal merken
waar zij komt tijdens haar kennismaking met de mensen in Nederland. Vrijheidlievendheid
wringt in elk opzicht met dictatuur en met het schenden van mensenrechten.
Het is dan ook niet verbazingwekkend dat bij menigeen de haren recht overeind
gingen staan toen een zwarte bladzijde in de Argentijnse historie leek te
worden gekoppeld aan onze eigen vaderlandse geschiedenis. Zo'n koppeling zou
immers een negatieve invloed kunnen hebben op het democratisch karakter van
de overheid in Nederland en de uitstraling ervan bezoedelen, zo luidde de
vrees.Het CDA is van oordeel dat Máxima als individu de toets van deze
kritiek met glans heeft doorstaan. Ik noemde reeds haar persoonlijkheid en
de overtuigende wijze waarop zij afstand heeft genomen van de dictatuur. Dat
dan niettemin het Huis van Oranje-Nassau zou worden gekoppeld aan een fout
regime, wijst het CDA als stelling af. Voor de staatsrechtelijke en democratische
beoordeling van nu geldt immers de vraag of hier sprake is van een structureel
defect. Die vraag wordt door de CDA-fractie nadrukkelijk ontkennend beantwoord.
Daarom ook zeggen wij met alle overtuiging dat de daden van de vader niet
mogen worden toegerekend aan de dochter. Daarom ook is het CDA volgaarne bereid
om Máxima het volle vertrouwen te geven dat zij samen met Willem-Alexander
de juiste invulling zal geven aan de plaats die de monarchie inneemt in onze
constitutie. Daarom waarderen wij het persoonlijk offer dat Máxima
brengt door te aanvaarden dat haar vader bij haar bruiloft niet aanwezig kan
zijn.Ook wij kijken uit naar 2 februari 2002 en hopen dat de hoofdstad er een
feestdag van zal maken. Uiteraard gunt het CDA iedereen zijn vrijheid van
meningsuiting, maar wij benadrukken toch dat, naar het ons voorkomt, de overgrote
meerderheid van de mensen in ons land zich verheugt op die gebeurtenis en
daar graag een echte nationale feestdag van wil maken. Ook internationaal
zal de belangstelling voor de bruiloft groot zijn. Het CDA hoopt van ganser
harte dat die dag een prachtig visitekaartje wordt van een feestend en blij
Nederland.Welk geloof de aanstaande prinses heeft, is in onze moderne monarchie
gelukkig nauwelijks meer een punt van discussie. Geloof laat zich leiden door
innerlijke overtuiging. Het CDA is er zeer mee ingenomen dat het huwelijk
kerkelijk wordt bevestigd en dat het bruidspaar uitdrukkelijk te kennen heeft
gegeven de inspiratie van Christus belangrijk te vinden voor de inrichting
van hun leven. De kerkelijke richting is daarbij een persoonlijke keuze.Mijnheer de voorzitter. De naar ik verwacht zeer grote instemming die
dit wetsvoorstel zal krijgen in deze Verenigde vergadering van de Staten-Generaal
weerspiegelt de grote aanhang die ons vorstenhuis heeft in de Nederlandse
samenleving. Dat de monarchie op zo'n grote steun mag rekenen, is in de eerste
plaats de verdienste van het Huis van Oranje-Nassau zelf. Oranje is het symbool
van eenheid in dit land van minderheden. Boven het niveau van de politieke
en maatschappelijke discussie van alledag is er altijd nog de onpartijdigheid
en de continuïteit van de Koning. In onze moderne samenleving, waarin
het individuele belang meer en meer verabsoluteert en dreigt te werken ten
koste van dat van de gemeenschap, is dat ene symbool van eenheid zelfs van
toenemende waarde. Ook de persoonlijke invulling van de regerende Oranjes
en hun directe omgeving heeft een buitengewoon diepe worteling van gehechtheid
en waardering gegeven.Om in de jongste geschiedenis te blijven, noem ik de onverminderd warme
betrokkenheid van koningin Beatrix en prins Claus bij de Nederlander en zijn
of haar bezigheden en zorgen, met name in tijden van rampspoed. Dan wil ik
ook nadrukkelijk prinses Margriet noemen, die zich in de schaduw van het Hof
met grote inzet en discipline kwijt van haar taken en plichten voor het Koninklijk
Huis.Maar de monarchie in Nederland is meer dan een beschikbare schouder of
eenheidssymbool. Het staatshoofd heeft ook een staatsrechtelijke taak als
lid van de regering, als voorzitter van de Raad van State, en bij kabinetsformaties.
Ook deze kant van het vak, om het zo maar eens te noemen, is door de Oranjes
steeds vakbekwaam en met grote inzet gedaan. Het is zeker niet uitgesloten –
en in het verleden is het op wezenlijke momenten ook inderdaad voorgekomen –
dat hier conflicten kunnen ontstaan tussen het staatshoofd en de voor diens
optreden verantwoordelijke minister-president en/of de volksvertegenwoordiging.
Steeds, en passend in de actuele tijdgeest, is de verhouding tussen Oranje
en de politiek zo geweest dat men, ook als de posities over en weer geprononceerd
waren, er samen is uitgekomen onder het uiteindelijk gezag van de Staten-Generaal.
En daarmee vindt de monarchie telkens haar legitimatie – en heeft die
steeds gevonden – in de steun van de volksvertegenwoordiging.Mijnheer de voorzitter. De rol van de Koning bij kabinetsformaties, zoals
die in de afgelopen decennia vorm en inhoud heeft gekregen, heeft waarde voor
ons staatsbestel en voor de stabiliteit van onze democratie. Deze wil het
CDA dan ook zo houden, ook onder koning Willem-Alexander. De kritiek dat de
bemoeienis van het staatshoofd zich onttrekt aan openbaarheid en democratische
controle verliest aan gewicht als men zich realiseert dat het gehele formatieproces
sowieso niet uitvoerbaar is in de volle openbaarheid. Met andere woorden:
ook de betrokken politici leggen niet steeds al hun kaarten op de publieke
tafel. Bovendien is de vorstelijke bemoeienis steeds ingebed geweest in adviezen
en uitkomsten waarbij de politiek na afloop in de Staten-Generaal steeds het
laatste woord heeft gehad. Met andere woorden: de democratische legitimatie
voor de bemoeienis van de Koning is feitelijk nooit in het geding geweest.
Waarom zouden wij iets dat over het algemeen zeer bevredigend functioneert
dan afschaffen, zo is het CDA van mening?Intussen is de positie van de echtgenoot of echtgenote van de Koning niet
eenvoudiger geworden. De staatsrechtelijke positie, dus het in afgeleide functioneren
onder ministeriële verantwoordelijkheid, compliceert, en daarbij komt
de publicitaire aantrekkingskracht.Deze twee elementen tezamen kunnen licht leiden tot een als het ware gevangen
zitten in een gouden of, zo u wilt, oranje kooi. Anderszins wil en moet men
toch ruimte kunnen geven aan de eigen ontplooiing en de eigen verantwoordelijkheid.
Het CDA heeft steeds met grote bewondering het doen en laten en het grote
gevoel voor zuiverheid van prins Claus gadegeslagen. Intussen is de aandacht
en waardering voor individuele ontplooiing verder toegenomen,
en dit stelt vragen met betrekking tot de ruimte die Máxima zal houden
om haar eigen leven in te vullen.Ongeacht het aantal leden van het Koninklijk Huis geldt volgens onze wetgeving
de ministeriële verantwoordelijkheid uitdrukkelijk de Koning. Het CDA
ontwaart een tendens dat steeds meer elk doen en laten van een lid van het
Koninklijk Huis in verband wordt gebracht met de ministeriële verantwoordelijkheid.
Om die materie niet te complex te maken, leeft bij het kabinet de gedachte
om het aantal leden van het Koninklijk Huis terug te brengen. Het CDA geeft
er de voorkeur aan om de ministeriële verantwoordelijkheid weer strikt
te interpreteren, en deze zoveel mogelijk te beperken tot de Koning, zodat
de persoonlijke en vrije ruimte voor diens omgeving kan worden vergroot. De
ministeriële verantwoordelijkheid dient voor anderen dan de Koning alleen
te gelden, indien en voorzover hun optreden raakt aan het openbaar belang.
Hoe ziet de regering dit? Welke zelfstandige invulling kan Máxima geven
aan haar positie als gemalin van de kroonprins en te zijner tijd van de Koning?Mijnheer de voorzitter! Tegenover de ruimhartigheid waarmee de bevolking
Máxima als toekomstige koningin in de armen heeft gesloten, staat een
niet goed te begrijpen benepenheid van de regering ten opzichte van de verlening
van de bijbehorende titels. De CDA-fractie kan niet begrijpen waarom het zo
moeilijk is, hier uit te spreken dat Máxima de titel zal krijgen die
bij haar status hoort als echtgenote van de kroonprins, en haar derhalve "Prinses
van Oranje" te noemen. Is de regering werkelijk bang dat de mensen zouden
kunnen denken dat zij ons toekomstig staatshoofd is?Evenmin kunnen wij goed begrijpen waarom de regering het antwoord op de
vraag niet geeft of Máxima, als gemalin van de Koning, koningin zal
heten. Op de betreffende CDA-vraag in de schriftelijke voorbereiding op dit
debat antwoordt premier Kok: "De regering zal dan alle relevante factoren
en overwegingen in beschouwing nemen". Betekent dit dat de regering er werkelijk
serieus rekening mee houdt dat Máxima de betiteling "koningin" zal
worden onthouden? Wat zijn toch de overwegingen die ertoe zouden kunnen leiden
dat Máxima, tegen alle tradities in, na de inhuldiging van haar echtgenoot
prinses zou moeten blijven? Voor het CDA is duidelijk dat Máxima door
haar huwelijk met de Prins van Oranje, Prinses van Oranje kan worden genoemd.
Na de inhuldiging van prins Willem-Alexander tot Koning wordt zij dus onze
koningin.Ik wens, namens de CDA-fractie in deze Verenigde vergadering der Staten-Generaal,
het paar een gelukkig huwelijk toe. Moge Gods zegen hen daarbij vergezellen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Je maakt in al die jaren wat mee. Wat ik nog niet
heb meegemaakt, is de eer die mij vandaag ten deel valt om in deze Verenigde
vergadering namens de negentien leden van de GroenLinks-fractie te mogen spreken.
Op een zonovergoten dag praten over een huwelijk: mooier kan bijna niet!Het gaat hier om iets meer dan alleen praten over een huwelijk. Het gaat
over de parlementaire goedkeuring van het voorgenomen huwelijk van de kroonprins,
die de weg vrijmaakt voor de erfelijke troonopvolging. Van GroenLinks is bekend
dat het niet zoveel ziet, in dit tijdsgewricht, in erfelijke troonopvolging.
GroenLinks vindt het beter, het staatshoofd te kiezen, bij voorkeur door de
Staten-Generaal. Net is ook gebleken, dat nu de meerderheid van de volksvertegenwoordiging
en de Nederlandse bevolking kiest voor het staatsbestel zoals wij dat tot
op dit moment kennen, ons slechts de keuze rest om de noeste parlementaire
arbeid aan te pakken of om een snipperdag te nemen. Dat laatste hebben wij
niet gedaan, ook omdat wij graag ons oordeel over het voorliggende wetsvoorstel
zouden willen geven.Voorzitter. De minister-president, en ook wijzelf, wij hebben het maar
druk met die goedkeuringswetten. Na prins Maurits, prins Bernhard en prins
Constantijn is het in korte tijd de vierde keer dat wij een goedkeuringswet
ter gelegenheid van het huwelijk van een lid van het Koninklijk Huis moeten
beoordelen. Als je niet beter zou weten, zou je denken dat Paars ook hier
marktwerking heeft geïntroduceerd en dat de hoogste bieder er met de
hoofdprijs van doorgaat. Ik zeg erbij: als je niet beter zou weten. Wat ik
ermee wil zeggen, is dat hiermee het aantal leden van het Koninklijk Huis
uitdijt. De ministeriële verantwoordelijkheid voor al die leden, middels
een bepaalde gradatie volgens de notitie van vorig jaar, valt daarmee ook
nauwelijks meer serieus te nemen. Ik vraag de minister-president of de regering
in de wijziging van de Wet lidmaatschap Koninklijk Huis komt met voorstellen
om het aantal leden te beperken. Kan de minister-president zijn denklijn hier
verwoorden en wanneer kunnen wij dit wetsvoorstel tegemoet zien? Wil de minister-president
bij de voorbereiding hiervan ook kijken naar de Wet financieel statuut van
het Koninklijk Huis? Dat de echtgenote van de kroonprins een uitkering ontvangt,
is natuurlijk zeer redelijk. Een uitkering van ƒ 1.647.000 per jaar
moet toch ook voor een sobere marathonloper zonder ideologische veren wat
aan de ruime kant zijn.Voorzitter. Veel vragen zijn reeds schriftelijk afdoende beantwoord. Bijvoorbeeld
de keuze van Amsterdam als plaats van handeling van het huwelijk op 2 februari
volgend jaar. Ook voor een aangepast inburgeringsprogramma is op zich goed
beargumenteerd de noodzaak aangegeven.Het besluit tot naturalisatie op 17 mei jl. roept een enkele vraag op.
De snelheid waarmee dat is geschied, staat immers in schril contrast met de
situatie voor vele anderen met een verloofde of huwelijkspartner over de grens
en die nog zitten te wachten op een machtiging voor verblijf of naturalisatie.
Ik wil geen afbreuk doen aan de snelheid die hier is betracht. Dat legt echter
de dure plicht op het kabinet, en de minister-president in eerste instantie,
om in voorkomende gevallen de trage en vaak bureaucratische afhandeling van
dit soort procedures te versnellen, niet om in formele zin rechtsongelijkheid
te voorkomen maar om in materiële zin het gevoel weg te nemen dat de
een niet anders wordt behandeld dan de ander.Voorzitter. Voor de aankondiging van de verloving op 30 maart jl. ging
het publieke debat vooral over de rol van vader Zorreguieta. Wetende dat men
de dochter niet kan aanspreken op de verantwoordelijkheden van de vader, gingen
wij in die periode op zoek naar twee zekerheden. Ten eerste de democratische
gezindheid van onze waarschijnlijk aanstaande koningin en haar
ondubbelzinnige afkeer van het Videla-regime. Ik denk dat Máxima Zorreguieta
voor die klus zeer is geslaagd. Het andere aspect betrof geen aanwezigheid
van de vader bij publieke bijeenkomsten. Dat is voor het huwelijk verzekerd.
De wijze waarop de minister-president die zaak heeft aangepakt, vinden wij
goed. In het debat op 5 april jl. hebben wij de complimenten aan de regering,
en meer in het bijzonder de minister-president, overhandigd. Ik zeg dat hier
wederom en welgemeend. Is dat dan geen offer, zo zou de vraag kunnen luiden?
Jazeker, maar de minister-president had zeer gelijk toen hij zei dat dit offer
afgezet moet worden tegen het offer van vele Argentijnen in een donkere periode
en van wie velen het niet meer kunnen navertellen. Dat zou dan toch ook voor
toekomstige publieke bijeenkomsten de lijn moeten zijn? Ik heb natuurlijk
kennisgenomen van de beleidslijn die op 5 april is uitgezet en besproken.
Ik vraag de minister-president nog eenmaal om dat wat te concretiseren.Ongeacht het antwoord op deze vraag, en met inachtneming van het voorgaande,
leeft er bij ons een gevoel van onbehagen dat het Koninklijk Huis zich verbindt
met een familie waarin de vader, volgens prof. Baud, zich "vijf jaar lang
in een hoge politieke functie actief en met overtuiging heeft ingezet voor
een regime dat in binnen- en buitenland veroordeeld is voor het uitschakelen
van democratische grondrechten en het op grote schaal schenden van mensenrechten."
De vraag is hoe zwaar men dit gevoel van onbehagen laat wegen. Enkele leden
van mijn fractie vinden het doorslaggevend. De meerderheid vindt het niet
doorslaggevend, vanwege het feit dat een dochter niet aangesproken kan worden
op de verantwoordelijkheden van de vader. In de voorbereiding is door de regering
bovendien, ook door de rol van het parlement, goed geopereerd.Voorzitter. De vraag aan de minister-president in dit debat is of hij
dit gevoel van onbehagen herkent of dat het hem totaal vreemd is. Is hij bovendien
voldoende zeker dat dit voor de uitoefening van de ministeriële verantwoordelijkheid
ten aanzien van Máxima, zeker in een latere situatie, geen probleem
zal opleveren? Voorzitter. Na dit wat zware, maar onvermijdelijke onderdeel van mijn
betoog rond ik maar wat luchtigjes af. Wordt Máxima straks koningin
of prinses? Dat was de kernvraag bij het presenteren van het wetsvoorstel
in de loop van mei dit jaar. Anno 2001 lijkt het eenvoudig. Als wij nu een
koningin hebben en wij haar man prins noemen, noemen wij als er straks een
Koning is zijn vrouw prinses. Honderd jaar geleden werd er echter met de koningen
van toen anders omgegaan. Ik zeg het maar eerlijk en ronduit: het kan ons
allemaal niet zoveel schelen. Wij vinden het van ondergeschikt belang. De
minister-president zei: het komt later aan de orde. In de dagen na de presentatie
van het wetsvoorstel zwengelde de koningin de kwestie aan. De premier moest
iets bijsturen. Willen zij een koningin, dan krijgen zij een koningin, zo
leek de dominante gedachte, met een knipoog naar een van onze voormalige collega's.
De Rijksvoorlichtingsdienst haastte zich daarop te verklaren: premier Kok
vindt dat Máxima koningin kan worden. Het dan zittende kabinet beslist
daarover. Graag duidelijkheid hierover.Voorzitter. Ik heb geprobeerd het duidelijk te maken. De meerderheid van
de fractie van GroenLinks, hier in de Verenigde vergadering, zal het wetsvoorstel
steunen. Acht leden zullen hun goedkeuring niet hechten aan het wetsvoorstel.
Ik ben van mening dat wij die moeten noemen. Het gaat om de collega's Van
Gent, Van der Lans, Pitstra, Platvoet, Pormes, Van Schijndel, De Wolff en
Zwerver.Ik rond af. Mijn vragen en kritische kanttekeningen gaan geenszins over
de twee personen die vandaag in het middelpunt staan. Ik doel vooral op het
systeem en de omgeving waarin zij zich begeven. Namens de negentien leden
van GroenLinks in de Verenigde vergadering wens ik hen persoonlijk een, welgemeend,
zonnige toekomst.De heer De Graaf (D66):Voorzitter. Dat de regering en de Verenigde vergadering zich buigen over
het voorgenomen huwelijk van een lid van het Koninklijk Huis, komt de laatste
jaren zo vaak voor, dat het bijzondere karakter daarvan een beetje lijkt te
verbleken. De vierde en waarschijnlijk niet de laatste keer in deze generatie.
Men kon zich afvragen of voor elk van de eerder gesloten huwelijken een toestemmingswet
met het oog op de troonopvolging noodzakelijk en zinvol was. Onweerlegbaar
is dat wel zo met het huidige wetsvoorstel. Het bijzondere van dit moment
is niet alleen dat regering en parlement plotseling bemoeienis hebben met
iets dat normaliter alleen twee mensen zelf aangaat, maar vooral dat het hier
gaat om de enige echte vermoedelijke troonopvolger. Het gaat om de toekomstige
Koning en zijn echtgenote. Ik had bijna gezegd: de toekomstige Koning en koningin,
maar over die naamgeving schijnen wij nog jaren te kunnen denken en debatteren.Het ambt van staatshoofd is in een constitutionele monarchie geen zelfgekozen
bestemming, al kan men het wel ontvluchten. Het is veeleer een opdracht die
je overkomt. Een opdracht die samenvalt met een inperking van de persoonlijke
vrijheid, die wij elk ander mens niet snel zouden aandoen. Behalve dan de
echtgenoot of echtgenote. Die functie is staatsrechtelijk weliswaar onvindbaar,
maar niettemin veelomvattend en beperkend tegelijk. De levenspartner van de
Koning deelt in diezelfde opdracht en dus in diezelfde insnoering van vrijheid
en persoonlijke keuze. In een monarchie lijkt dit onvermijdelijk. De mogelijkheden
voor een eigen invulling, een eigen persoonlijke ruimte naast het staatshoofd
zijn dus beperkt. Dat dit voor de echtgenoten niet altijd makkelijk is, hebben
wij in het verleden kunnen zien. Misschien wordt dat in de toekomst anders
naarmate de monarchie zich aanpast aan de moderne, democratische samenleving.
D66 vindt onverminderd dat daar alle reden voor is. Modern koningschap op
afstand van het politieke bestuur geeft ook mogelijkheden voor een grotere
eigen ruimte, zonder dat voortdurend het staatsbelang wordt geraakt. In ieder
geval ga ik ervan uit dat prins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta
zelf ook zullen zoeken naar een passende hedendaagse invulling van hun toekomstige
positie.De persoonlijke keuze van de toekomstige Koning kan een maatschappelijke
en politieke dimensie krijgen. Dat is het afgelopen jaar voorafgaande aan
de verloving ook wel gebleken. Ik heb al eerder namens de Tweede-Kamerfractie
van D66 waardering voor de opstelling van de regering en voor de woorden van
Máxima Zorreguieta zelf laten blijken. Ik herhaal dat hier graag namens
alle D66-leden in de Verenigde vergadering. De betrokkenheid van vader Zorreguieta
bij de militaire junta blijft een kwetsbare kant van dit voorgenomen huwelijk.
In het Argentinië van toen gebeurde letterlijk wat de dichter Borges
eerder in een somber visioen beschreef, namelijk "dat elke onmiddellijke stap
van ons over Golgotha's van anderen gaat".Dat verleden en de rol van de vader van Máxima daarbij is voor
twee D66-leden een reden om hun stem aan de toestemmingswet te onthouden.
De overige zestien leden van mijn fractie steunen de wet wel, al erkennen
ook zij dat het pijnlijke verleden een rol speelt en wellicht zal blijven
spelen. De open en zorgvuldige wijze waarop het bruidspaar en vooral Máxima
tot op heden en hopelijk ook in de toekomst met dit verleden omgaat, kan de
gemengde gevoelens in een deel van de samenleving over deze verbintenis verzachten
en misschien wegnemen.Tijdens de voorbereiding van de behandeling van de toestemmingswet is
uitvoerig van gedachten gewisseld over naamgeving en titulatuur. Ik heb er
geen behoefte aan, dat hier over te doen. De onduidelijkheid over een consistente
lijn is bij ons echter wel gebleven. De Prins van Oranje heeft nu zijn prinses,
maar niet zijn Prinses van Oranje, zegt de regering. Of wel? Wie dat toch
in het maatschappelijk gebruik hanteert, weet in ieder geval van de prins
geen kwaad. En dat lijkt ons hierbij een voordeel.Tot slot. 2 februari 2002 is een heel mooie dag voor het koninklijk huwelijk,
waarmee ik het bruidspaar ook feliciteer. Het leek ook zo'n mooie dag voor
een verkiezingscongres van mijn partij in een hotel op de Dam in Amsterdam.
Na rijp beraad hebben wij besloten, het prinselijk paar deze potentiële
ordeverstoring niet aan te doen. Een enkele keer moet de politiek voor de
monarchie willen wijken...De heer Veling (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Voor de fractie van de ChristenUnie is de behandeling
van de toestemmingswet voor het huwelijk van prins Willem-Alexander en mevrouw
Máxima Zorreguieta een ronduit feestelijke gebeurtenis. Er is alle
reden om blij te zijn nu de Prins van Oranje, als God het wil, de toekomstige
Koning der Nederlanden, een huwelijkspartner heeft gevonden. Natuurlijk zijn
wij blij voor de betrokkenen zelf, maar ook voor Nederland en voor de Nederlandse
samenleving.Mijn fractie hecht veel waarde aan het koningschap en aan de band van
het Huis van Oranje met Nederland. Het is in onze dynamische tijd niet zo
gewoon om historische overwegingen te betrekken bij de oordeelsvorming over
actuele onderwerpen, maar wij doen dat met overtuiging wel. Mijn fractie is
blij, getuige te mogen zijn van de voortzetting van een eeuwenoude traditie,
van de voortgang van een geschiedenis van vrijheid en zelfstandigheid waarin
Nederland en het Huis van Oranje zo nauw verbonden zijn.Vrijheid en zelfstandigheid zijn hierbij heel bewust gekozen begrippen.
De band tussen Oranje en Nederland moeten wij niet versmallen tot een aangelegenheid
van symbolische, gevoelsmatige of romantische aard. De band is ontstaan in
een tijd van strijd voor geestelijke vrijheid en nationale zelfstandigheid.
En in de loop van de geschiedenis zijn vertegenwoordigers van het Oranjehuis
keer op keer voorop gegaan in het verzet tegen bedreigingen van de vrijheid.
Zij hebben de Nederlandse samenleving, juist in moeilijke tijden, gemobiliseerd
en bemoedigd, opziend naar God als "schild ende betrouwen" en in het besef
dat strijd tegen tirannie voortvloeit aan dienst aan God, om het Wilhelmus
maar eens te citeren. Dit is vandaag natuurlijk niet minder actueel dan voorheen.De vraag om parlementaire goedkeuring van het huwelijk van een mogelijke
troonopvolger is voor de fractie van de ChristenUnie geen formaliteit. Dit
moge blijken uit wat ik zei over de waarde die wij toekennen aan de band van
Oranje met Nederland. Om die reden vinden wij ook de opvattingen van de toekomstige
echtgenote van de kroonprins over democratie en over sociale rechtvaardigheid
belangrijk, zoals wij al in het voorlopig verslag hebben laten blijken. De
regering spreekt in dit verband vertrouwen uit in de toekomst van het Koninklijk
Huis, ook met Willem-Alexander en Máxima. Het eerste optreden van mevrouw
Máxima Zorreguieta geeft ons ook alle reden voor vertrouwen.De ChristenUnie heeft waardering voor het voornemen van het prinselijke
paar om positie te kiezen "in de protestantse traditie" en daaraan ook consequenties
te verbinden voor de opvoeding van eventuele kinderen, zoals de regering ons
heeft doen weten. Dat deze keuze echt inhoud heeft, bleek ook uit het antwoord
van mevrouw Zorreguieta op vragen van journalisten op 30 maart jl., toen zij
liet weten het protestantse geloof serieus te onderzoeken. De uitkomst van
haar bezinning is niet doorslaggevend voor onze houding tegenover goedkeuring
van het huwelijk, maar wij zijn er wel blij mee. Ik herhaal het, er is alle
reden om blij te zijn. De fractie van de ChristenUnie zal graag voor haar
deel meewerken aan de parlementaire toestemming voor het huwelijk.Graag kom ik nu, bij de plenaire behandeling van het wetsvoorstel, nog
terug op een punt dat wij ook in het voorlopig verslag aan de orde stelden.
Het gaat om de adellijke titels die mevrouw Zorreguieta zal krijgen. De regering
wil haar bij haar huwelijk persoonlijke adellijke titels verlenen, onder andere
een titel uit het Huis van Oranje-Nassau. Dit spreekt niet vanzelf. Toen in
1816 de kroonprins, de latere koning Willem II, trouwde met Anna Paulowna,
kreeg zij geen nieuwe adellijke titels. Ook prinses Sophie kreeg geen nieuwe
persoonlijke adellijke titels toen zij trouwde met de latere koning Willem
III, die toen overigens nog geen kroonprins was. Beiden hebben wel, als echtgenotes
van vermoedelijke troonopvolgers, de titel Prinses van Oranje gedragen. Dit
laatste is in overeenstemming met de in adellijke kring heel algemene gewoonte
dat echtgenotes de titel van hun man dragen.De regering kiest nu voor een andere lijn. Máxima Zorreguieta krijgt
bij haar huwelijk persoonlijke adellijke titels. Op zichzelf kan onze fractie
daarmee zeker instemmen, maar er rijzen dan wel twee vragen. De eerste is
of het wel zo logisch is om in een dergelijke situatie titels te kiezen die
Máxima ook zonder expliciete toekenning zou zijn gaan voeren, namelijk
als echtgenote van Willem-Alexander. Met de persoonlijke titel
Prinses van Oranje-Nassau wordt Máxima, in formele zin dus onafhankelijk
van haar huwelijk, opgenomen in het Huis van Oranje-Nassau. Dat is dus ook
anders dan wat er destijds bij prins Bernhard en prins Claus is gedaan. Tenzij
dat nog anders geregeld gaat worden, blijft Máxima deze titel dus voeren,
ook als zij – vergeef me dat ik op deze feestelijke dag dit onheilsscenario
noem – om welke reden dan ook geen lid van het Koninklijk Huis meer
zou zijn. Mij komt deze gekozen weg wat tweeslachtig voor. Enerzijds verkrijgt
de echtgenote van de Prins van Oranje persoonlijk adellijke titels, anderzijds
blijven deze titels gekoppeld aan haar huwelijk.De beslissing om mevrouw Máxima Zorreguieta persoonlijke adellijke
titels te verlenen roept nog een andere vraag op, namelijk over de titels
die zij niet persoonlijk krijgt, maar die zij naar oud gebruik na haar huwelijk
wel zou mogen dragen. Ik bedoel natuurlijk in het bijzonder de titel Prinses
van Oranje. De regering schrijft in de notitie Titels en namen leden Koninklijk
Huis dat zij dit oude gebruik bij wet wil ombuigen. De regering wil in de
Wet lidmaatschap Koninklijk Huis opnemen dat de titel Prinses van Oranje alleen
aan een vermoedelijke troonopvolgster zelf toekomt en niet aan de echtgenote
van een Prins van Oranje. Of dat zo moet, zal nog aan de orde komen wanneer
een wetsvoorstel met die strekking behandeld wordt. In ieder geval vindt mijn
fractie het ongelukkig dat deze voorgenomen inbreuk op de heel algemene gewoonte
dat vrouwen de titels van hun adellijke echtgenoten dragen, ook heeft geleid
tot discussie over de vraag of Máxima te zijner tijd als echtgenote
van de Koning koningin zal zijn. Naar het oordeel van mijn fractie is dit
vanzelfsprekend. Als ergens traditie belangrijk is, dan is het wel in de adel.
De op zichzelf begrijpelijke wens om ook hierbij de gelijkheid van man en
vrouw als uitgangspunt te nemen moet niet leiden tot geforceerde constructies.Maarten 't Hart vertelt in zijn pamflet "De vrouw bestaat niet" dat hij
zich als kleine jongen bij een bezoek van koningin Juliana aan Maassluis ervan
bewust werd dat hij "in één opzicht op beslissende wijze was
achtergesteld bij meisjes". "Toen koning Ahasveros Esther had gevonden en
hij met haar trouwde, werd zij koningin. Waarom is prins Bernhard dan geen
koning geworden toen hij met koningin Juliana trouwde?", vroeg de achtjarige
Maarten aan juffrouw Van der Meulen. En hij verzuchtte: "Het is niet eerlijk."
Maarten wist blijkbaar niet dat Bernhard al met Juliana getrouwd was toen
zij koningin werd. Maar wat hij bedoelde was duidelijk: "Het is niet eerlijk."Naar mijn mening moeten dit soort gekwetste mannelijke gevoelens maar
wijken. Hoe dit ook zij, de serieuze vraag kan toch gesteld worden waarom
over deze toch niet onbelangrijke kwestie nog langer gespeculeerd moet worden.
Kan de minister-president dit uitleggen? Ik sluit mij graag aan bij de vraag
van mijn collega's Melkert en De Hoop Scheffer, waarom hierover vandaag geen
duidelijkheid geschapen zou worden. En het viel mij op dat de heer Rosenmöller,
toen hij een beetje improviserend sprak over Máxima in de toekomst,
natuurlijk over "koningin Máxima" sprak.Voorzitter, laat ik mijn bijdrage wat minder formeel afsluiten. Máxima
heeft als verloofde van prins Willem-Alexander een uitstekende entree gemaakt
in de Nederlandse samenleving. De wijze waarop zij zich presenteerde, in goed
Nederlands, heeft bewondering afgedwongen. Ik herinner me nog hoe ik destijds
kennismaakte met mijn aanstaande schoonfamilie. Dat was toch wel een beetje
spitsroeden lopen. Hoe dat in de familiekring met Máxima is gegaan,
is een privé-aangelegenheid. Maar voor de verloofde van een kroonprins
is, bij wijze van spreken, de schoonfamilie een heel volk. Je moet je dat
even voorstellen. Je zult maar moeten wennen aan een schoonfamilie van 16
miljoen eigenwijze Nederlandse burgers, met allemaal hun eigen mening en voorkeur.
En dan moet de familieraad in Verenigde vergadering je huwelijk goedkeuren!Maar Máxima heeft haar plaats in de Nederlandse samenleving al
gevonden. Een verplichting tot inburgering lijkt dan ook al volledig achterhaald.
En de aanvaarding van het goedkeuringswetsvoorstel zal vandaag bevestigen
dat zij welkom is als aanstaande echtgenote van de Nederlandse kroonprins. De leden van fractie van de ChristenUnie wensen Willem-Alexander en Máxima
Gods zegen toe, zowel in hun persoonlijke leven als in hun bijzondere positie
binnen de Nederlandse samenleving.De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter. De Grondwet van 1922 en zelfs die van 1972 –
ik verwijs naar artikel 17, eerste lid – maakte nog een onderscheid
tussen een koninklijk huwelijk dat was aangegaan "buiten gemeen overleg met
de Staten-Generaal", het huwelijk van de Koning, en het huwelijk "buiten bij
de wet verleende toestemming", dat van een prins of prinses. Dat belette de
wetgever echter niet om in 1936 het huwelijk van prinses Juliana aan wettelijke
goedkeuring te onderwerpen, al werd dat door de letter dus niet voorgeschreven.Het onderscheid tussen de gevallen waarin het een huwelijk van de Koning
en die waarin het dat van iemand die de kroon kan beërven betreft, is
eerst in 1983 vervallen. Oud had al in 1967 te kennen gegeven dat er voor
dit verschil onvoldoende reden was; "De wet is de meest voor de hand liggende
vorm van gemeen overleg tussen de Koning en de Staten-Generaal.", zo betoogde
hij. In de enige gevallen waarbij het voorschrift van artikel 17 is toegepast
bij het aangaan van een huwelijk door de Koning – het tweede huwelijk
van koning Willem III van 1878 en dat van koningin Wilhelmina in 1906 –
is ook voor het gemeen overleg de vorm van een wet gekozen.Gerekend vanaf 11 februari 1998 is het nu voorliggende toestemmingsvoorstel
voor het aangaan van een huwelijk door een lid van het Koninklijk Huis het
vierde in successie dat in een tijdsbestek van ruim drie jaar is ingediend.
De kring van leden van het Koninklijk Huis en potentiële erfopvolgers
is groter dan in eeuwen het geval was. Welk een verschil met de eerste helft
van de 20ste eeuw! Toen was er vrees dat het geslacht zou uitsterven en er
was dan ook grote vreugde in 1908 bij het bericht dat koningin Wilhelmina
in verwachting was. Vervolgens begroette Nederland, na jaren van rouw en van
eenzaamheid, in 1936 de verloving van de kroonprinses.Hoogtepunten in de geschiedenis van onze dynastie waren ook altijd hoogtepunten in het leven van ons volk, en dat is nog steeds zo. Wij
verheugen ons in het geluk van ons vorstenhuis en wij delen in zijn rouw.
Zo mochten wij op 30 maart jl., weliswaar midden in voor vele veehouders in
ons land uitermate trieste omstandigheden, het officiële bericht van
de verloving van de eerste erfopvolger van de troon, de kroonprins, met Máxima
Zorreguieta vernemen. Het verblijdde ons dat het paar voor het wettig burgerlijk
huwelijk koos om hun levensverbintenis vorm te geven. Bij het debat over de
brief van de minister-president terzake op 5 april jl. heeft de Tweede-Kamerfractie
van de SGP reeds doen weten, de conclusie van de regering te delen dat er
in de gegeven omstandigheden en gelet op de getroffen regelingen voldoende
redenen waren om een voorstel voor een toestemmingswet in te dienen. Dat voorstel
ligt er nu. Op zichzelf is het zeer verheugend te noemen dat het voorgenomen
huwelijk van de kroonprins en Máxima geen oorzaak heeft behoeven te
zijn om van het vragen van toestemming af te zien. De inzet van de minister-president
en anderen om tot een aanvaardbaar arrangement te komen voor de huwelijkssluiting
is terecht geprezen. Van onze kant hebben wij ons daarbij laten leiden door
de bijbelse notie dat een dochter niet mag worden afgerekend op de daden van
de vader. Respect verdient ook de wijze waarop Máxima afstand heeft
genomen. Maar behalve respect past ons minstens evenzeer mededogen met een
dochter die het offer heeft te brengen dat haar ouders niet bij haar huwelijk
tegenwoordig zullen zijn.Niettemin kon en kan de fractie niet heen om het feit dat het Nederlandse
Koninklijk Huis geparenteerd raakt aan een in ons land op dit moment omstreden
familie; een feit dat, naar wij helaas moeten vrezen, ons zou kunnen blijven
achtervolgen ook na de huwelijkssluiting. Het is een gegeven dat – laten
wij hopen van niet – van buiten af en van binnen uit spanningen zou
kunnen oproepen die de hechtheid van de band tussen de echtgenoten en/of de
band tussen volk en vorstenhuis op de proef zou kunnen stellen. Naarmate de
eerste band hechter blijkt, zal de tweede minder gevaar lopen, aannemende
dat voor de gehuwden het belang van de laatste voorop blijft staan. Het huidige
koningspaar heeft bewezen dat een ooit omstreden verleden noch het één
noch het ander schade hoeft te berokkenen. Máxima zou een voorbeeld
kunnen nemen aan haar schoonvader. Tot zover over de politieke aspecten van
het voorgenomen huwelijk.Sinds 1815 geniet, grondwettelijk beschouwd, de Koning en zeker ook zijn
echtgenote vrijheid van godsdienst. Dat betekent onder andere dat zij in de
keuze van hun kerk vrij zijn. Wij hebben nimmer een staatskerk gekend en sinds
de staatsrechtelijke scheiding van kerk en staat is zelfs geen sprake meer
van een bevoorrechte kerk.Dat tradities echter soms machtiger zijn dan wetten, werd nog in 1964
bewezen, toen een prinses van Oranje overging van de Nederlandse hervormde
kerk naar de rooms-katholieke kerk, vervolgens geen toestemming voor haar
huwelijk met een Spaanse prins vroeg en dientengevolge afstand deed van haar
erfelijke aanspraken op de troon. Deze gang van zaken kan, ook objectief bezien,
niet losgemaakt worden van het feit dat deze prinses koos voor een kerk waarvan
geen vorst uit haar geslacht sinds de Reformatie ooit lid was geweest, sterker,
waartegen meer dan één Oranje had gestreden. Zij had gekozen
voor een kerk die in het verleden de vrijheid van godsdienst en geweten ernstig
had bedreigd. Duidelijk moge overigens zijn dat men een kerk of stroming niet
altijd mag blijven herinneren aan haar verleden, vooral niet als zij zich
daarvan heeft gedistantieerd.Ook in de geschiedenis van het calvinisme zijn feiten op te halen die
menige calvinist thans niet meer zou verdedigen, maar het ontstaan van de
Nederlandse Staat is nu eenmaal verweven met de strijd tegen de roomse kerk,
zeker voor het bewustzijn van het volk, dat zich niet afvraagt of de Nederlanders
in de Tachtigjarige Oorlog soms ook uit andere dan religieuze motieven hebben
gehandeld, of zij bijvoorbeeld ook voor politieke vrijheid hebben gevochten,
of zij hebben gestreden libertatis ergo – voor de vrijheid – of
religionis ergo – voor de godsdienst – of beide, en hoe de verhouding
tussen politieke en religieuze redenen was; men vindt dat de historici dat
maar moeten uitzoeken. Voor het besef van het gereformeerde deel van het Nederlandse
volk was én is de Tachtigjarige Oorlog een geloofsstrijd geweest.Terug naar 1964. In de toen ontstane commotie speelde uiteraard ook een
belangrijke rol dat de prinses koos voor een politieke beweging waarvan de
principes indruisten tegen de beste tradities van het Nederlandse volk. Beide
feiten, zowel de kerkelijke als de politieke keuze, maken duidelijk dat het
daarbij, naar vrij algemene opvatting, niet slechts ging om privé-aangelegenheden
die de constitutionele verhoudingen onberoerd zouden kunnen laten. Zo is het,
in weerwil van de grondwettelijke scheiding van kerk en staat, ook bij deze
gelegenheid alleszins gepast te noemen om aandacht te schenken aan het feit
dat de memorie van toelichting, behalve over het burgerlijk huwelijk, ook
over de kerkelijke bevestiging daarvan Deo volente op 2 februari a.s. in de
Hervormde Gemeente van Amsterdam spreekt.Wij hebben daarnaast met erkentelijkheid kennisgenomen van de mededeling
van de kroonprins dat het Huis van Oranje niet katholiek zal worden en dat,
mocht het aanstaande echtpaar kinderen krijgen, deze in de Nederlandse hervormde
kerk zullen worden gedoopt. De regering gaf in de memorie van antwoord te
kennen dat de gedane mededelingen naar haar oordeel de conclusie wettigen
dat het de intentie van het aanstaande echtpaar is dat het Huis van Oranje
in de protestantse traditie blijft en dat eventuele kinderen ook in die traditie
zullen worden opgevoed.De aanstaande echtgenote van de kroonprins heeft bovendien te kennen gegeven
dat zij, behorend tot de volkskerk van Argentinië, serieus onderzoekt
of zij zich kan aansluiten bij de keus die haar aanstaande man reeds heeft
gemaakt door belijdenis van het geloof af te leggen in de Nederlandse hervormde
kerk. Wij verbinden hieraan de opmerking dat, naar onze overtuiging, een persoonlijke
en weloverwogen keuze van de aanstaande bruid de huwelijksband slechts kan
versterken, het belang van de opvoeding van eventuele kinderen zou dienen
en de band tussen koningshuis en volk zou bevestigen. Het effect daarvan zou
wel eens spiegelbeeldig kunnen zijn aan dat van de handelwijze van de eerder
genoemde prinses. Bovengenoemde gegevenheden en overwegingen in samenhang genomen, hebben
ons tot het standpunt gebracht dat het in het licht hiervan niet te verantwoorden
zou zijn om in de gegeven omstandigheden, ervan uitgaande dat wij ons niet
aan stemming willen onttrekken, onze steun aan het voorliggende wetsvoorstel
te onthouden. Onze instemming doen wij vergezeld gaan van hartelijke gelukwensen
en van de verzekering dat wij ons niet zullen onttrekken aan onze dure plicht
om het aanstaande bruidspaar te vergezellen met onze gebeden, niet alleen
op de dag van de huwelijkssluiting, maar ook daarna.Minister Kok:Mijnheer de voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun inbreng
in eerste termijn, waarin zij een oordeel hebben willen geven over het op
grond van artikel 25 van de Grondwet door de regering ingediende voorstel
van (rijks)wet, waarmee toestemming wordt gevraagd voor het huwelijk van onze
kroonprins Willem-Alexander met zijn verloofde Máxima Zorreguieta.
Dit is ook voor de regering een bijzonder moment, omdat hiermee toestemming
wordt gevraagd en aan het eind van deze bijeenkomst hopelijk zal zijn gegeven,
niet voor het in het huwelijk treden – dat zou ook zonder toestemming
kunnen gebeuren – maar voor het volledig blijven bestaan van de erfopvolging
en het recht op erfopvolging. Dat is met het oog op onze toekomst en de toekomst
van het Koninklijk Huis in ons bestel van enorme betekenis.Het is inderdaad niet de eerste, maar reeds de vierde maal in deze kabinetsperiode
dat wij een toestemmingswet behandelen. Dat gebeurde echter nimmer in deze
zaal. Dat is, gegeven de bijzondere omstandigheid, thans natuurlijk gerechtvaardigd.
De heer De Graaf vroeg of het die vorige keren wel nodig was. Ik respecteer
natuurlijk ieders oordeel over de vraag of dat tot en met huwelijken in de
derde graad nodig zou moeten blijven, maar gegeven de inhoud van de Grondwet,
de wens van de betrokkenen en het oordeel van de regering is die handelwijze
in het verleden gevolgd.Diverse geachte afgevaardigden hebben gememoreerd dat over een aantal
relevante aspecten al uitvoerig van gedachten is gewisseld tijdens een plenair
debat in de Tweede Kamer op 5 april naar aanleiding van een brief van de regering
van 30 maart jl. met bijlagen. Aan een herhaling van dat op 5 april gevoerde
debat heeft ook de regering geen behoefte. Natuurlijk zeg ik hier dat ik niets
heb af te doen of toe te voegen aan alles wat namens de regering in dat debat
is gezegd, ook verband houdend met misschien lastige en in de toekomst te
maken afwegingen met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van de vader
van Máxima Zorreguieta bij gelegenheden waaromtrent de regering een
oordeel toekomt. Een aantal van de daar gemaakte opmerkingen waren ook onvermijdelijk
procedureel van aard, omdat het immers in voorkomende gevallen aan de regering
van dat moment is – in de samenstelling van dat moment – om daaromtrent
tot een oordeel te komen en zich daarover tegenover de Staten-Generaal te
verantwoorden.Voorzitter. Ik heb met veel erkentelijkheid en waardering kennisgenomen
van de inbreng in eerste termijn, waaruit blijkt dat het onderhavige wetsvoorstel
in deze Verenigde vergadering op een ruime steun lijkt te kunnen rekenen.
Ik heb heel goed kennisgenomen van verwijzingen naar of toelichtingen op standpunten
van leden van deze Verenigde vergadering die mogelijk hun steun aan het wetsvoorstel
zouden kunnen onthouden. Mij is door enkele geachte afgevaardigden gevraagd
of ik daarvoor begrip kan opbrengen. Ook degenen die mij daar niet naar hebben
gevraagd, zijn daar misschien belangstellend naar. Natuurlijk respecteert
de regering overwegingen, soms ook van zeer emotionele en persoonlijke aard,
die door leden van de Verenigde vergadering worden gemaakt. Ik zeg alleen –
en dat zal men mij niet kwalijk nemen – dat de regering heeft geprobeerd,
in een uiterste poging op weg naar 30 maart, 5 april en daarna, bij het uitoefenen
van haar werkzaamheden, in overleg met de direct betrokkenen zoveel mogelijk
rekening te houden met dergelijke gevoelens. Wij kunnen natuurlijk nimmer
treden in het individuele afwegings- en beoordelingskader zoals dat aan de
leden van de Verenigde vergadering van de volksvertegenwoordiging toekomt.
Ik hoop dat degenen die moeite zijn blijven houden, en misschien meer dan
dat, met het geven van toestemming voor dit huwelijk, de toewijding en de
gewetensvolheid willen respecteren waarmee zijdens de regering in deze moeilijke
kwestie te werk is gegaan. Voorzitter. Ik ga op enkele onderwerpen iets specifieker in. Ik kan mij
beperken tot enkele punten. Ten aanzien van de plaats van het huwelijk zijn
nauwelijks opmerkingen gemaakt. Als die zijn gemaakt, waren het blijken van
instemming. Uiteraard neemt de regering met voldoening van die instemming
kennis.Wat betreft de gevoelige kwestie verwijs ik in het bijzonder naar de woorden
die door de heer Veling en de heer Holdijk zijn gesproken, in diverse bewoordingen,
over geloofsovertuiging, doop en opvoeding van eventuele kinderen. In dit
verband verwijs ik naar wat hierover in de memorie van antwoord is geschreven,
in het verlengde van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel. De fracties
waarvan ik de woordvoerders zojuist aanhaalde, hebben hun conclusies getrokken
en hun analyses gemaakt met betrekking tot hetgeen in de lijn der verwachtingen
ligt, ook met betrekking tot de protestantse traditie waarin het Huis van
Oranje zal blijven. Ik heb, zo zal men begrijpen, geen enkele aanleiding om
daar op enigerlei wijze dan ook enige nuancering op aan te brengen, laat staan
afstand van te nemen. Ik heb heel veel waardering voor het feit dat, in de
woorden van de heer Holdijk, uitgesproken namens de SGP, een en ander leidt
tot de conclusie dat de steun aan het wetsvoorstel niet zal worden onthouden.Voorzitter. Het aantal opmerkingen over de nationaliteit en de inburgering
is zeer beperkt gebleven. Ik meen dat zelfs de geachte afgevaardigden die
een enkel woord over de gevolgde procedure spraken, niet hebben gezegd dat
van een onjuiste, oneerlijke of unfaire behandeling sprake is. Dat spreekt
vanzelf, omdat het beschikken over de Nederlandse nationaliteit een vereiste
is voor lidmaatschap van het Koninklijk Huis. Dat maakte deze bijzondere handelwijze
nodig. Er zijn opmerkingen gemaakt van meer algemene aard. Ik begrijp die
goed. Zonder deze situatie met een andere situatie te willen vergelijken,
waarbij mensen vaak met enig ongeduld en vaak met teleurstelling kennisnemen
van het feit dat aanvragen of procedures te langzaam of onbevredigend verlopen,
heb ik goed kennisgenomen van deze opmerkingen. Het ligt uiteraard in het
voornemen van de regering, niet in het bijzonder omdat Máxima Zorreguieta
nu de Nederlandse nationaliteit heeft gekregen en op haar wijze een inburgering
doormaakt, luisterend naar dit soort opmerkingen, die ook breder vanuit de
samenleving worden gemaakt, alles te doen en te blijven doen wat recht doet
aan hetgeen waarop mensen met een potentieel Nederlands staatsburgerschap
menen te kunnen rekenen. Wij moeten daarover goede informatie verschaffen,
zodat men hierover niet in het onzekere behoeft te blijven. Over de inburgering
komt ik overigens nog te spreken.Voorzitter! Enkele vragen zijn gericht op de titels en de aanspreektitels
van de aanstaande echtgenote van de Prins van Oranje. Op grond van haar bijzondere
positie in het Koninklijk Huis, als echtgenote van de kroonprins, zullen haar
bij koninklijk besluit op grond van de Wet op de adeldom de titels Prinses
der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau worden verleend. Zij zal die titels
niet dragen op grond van het maatschappelijk gebruik, maar krachtens eigen
recht. Er zal zeker een gelegenheid zijn, als de wettelijke behandeling van
het wetsvoorstel inzake het Koninklijk Huis op een later moment aan de orde
is, hierover van gedachten te wisselen. Ik kom hierover laten nog te spreken.
Ik wijs erop dat het verlenen van persoonlijke titels ook heeft plaatsgevonden
bij prins Bernhard en prins Claus, zij het dat bij een zorgvuldige analyse
verschillen zijn vast te stellen. Dat is zojuist ook aangegeven.Het andere punt waarover blijkbaar behoefte bestaat aan enige nadere opheldering
is de vraag waarom de aanstaande echtgenote van onze kroonprins straks niet
in formele zin de titel Prinses van Oranje zou mogen dragen. De titel Prins
van Oranje is sedert het van kracht worden van onze eerste Grondwet een functionele
en tijdelijke titel. Daarin onderscheidt deze titel zich van alle andere gangbare
erfelijke titels. In ons stelsel is de titel Prins van Oranje altijd exclusief
verbonden geweest aan de persoon met de functie van kroonprins, de vermoedelijke
opvolger van het mannelijk geslacht. De regering is voornemens om deze historische
en exclusieve relatie vast te leggen in de Wet lidmaatschap Koninklijk Huis.
De Kamer krijgt uiteraard de gelegenheid om daarover te oordelen en hierover
met de regering van gedachten te wisselen. De bedoeling is om geen onderscheid
naar geslacht meer te maken. Een kroonprinses zal derhalve voortaan Prinses
van Oranje zijn, naar analogie van de titel van de kroonprins.Dat is geenszins nieuw, doch reeds bij de grondwetswijziging van 1983
aangekondigd. Wij hebben daar dus lang over gedaan. De exclusieve relatie
tussen de titel en de tijdelijke hoedanigheid van vermoedelijke opvolger verdraagt
zich niet met het dragen van de titel krachtens eigen recht door de echtgenote
van de kroonprins, zoals ook het geval zou zijn met de echtgenoot van de kroonprinses.
Een echtgenote van de kroonprins of de echtgenoot van de kroonprinses is immers
geen vermoedelijke opvolger in de zin van de Grondwet.Is daarmee alles gezegd over de aanspreektitel in het maatschappelijk
gebruik? Nee. Dat is duidelijk gebleken in de schriftelijke voorbereiding
en tijdens de ronde vandaag in deze warme en fraaie zaal. Het is vooral warm.
Ik hou het er immers op dat de vele wuivende gebaren die worden gemaakt niet
moeten worden verstaan als wegwerpgebaren, maar als uitingen van het bijna
niet meer kunnen verdragen van de in deze zaal ontstane warmte. Is het maatschappelijk
spraakgebruik voorgeschreven door de regering? Nee. Ik meen er wel goed aan
te hebben gedaan, nog eens duidelijk aan te geven wat in formele zin bij de
bepaling, handhaving en bevordering van constitutioneel juiste aanspreektitels
de drijfveren van de regering zijn en zijn geweest.Dit brengt mij bijna vanzelf bij de aanspreektitel van de aanstaande echtgenote
van onze kroonprins na een op enig moment mogelijke troonswisseling. Daaromtrent
heeft zich ten tijde van de indiening van het wetsvoorstel iets merkwaardigs
voorgedaan. Hoewel het wetsvoorstel daarop nadrukkelijk geen betrekking heeft –
het gaat immers om de toestemming voor het huwelijk, niet meer en niet minder –
is er op het moment van indiening over de eventuele aanspreektitel van de
aanstaande echtgenote van de kroonprins spontaan een publieke discussie ontstaan.
Het zou mij te ver voeren om de aanleidingen daartoe op te sporen, maar ik
heb daar voor mijzelf wel een kleine analyse van gemaakt. Ik
begrijp het op zichzelf wel dat die spontane discussie is ontstaan, want men
wil weten waar het straks naar toe gaat, men wil een klein beetje vertrouwd
raken met de toekomstige omstandigheden. Ik wijs er toch op dat dit met de
formele titelverlening – de Prins van Oranje heeft de formele titel
Prins van Oranje en zijn aanstaande echtgenote heeft niet de formele titel
Prinses van Oranje – niets van doen heeft. Het misverstand is voor een
deel ontstaan doordat men misschien heel snel heeft gedacht dat de regering
met het heel snel formeel regelen van deze zaak zou anticiperen op een mogelijk
niet besluiten om Máxima koningin te laten zijn. Dit heeft daarmee –
ik zeg het in alle duidelijkheid – niets van doen. Ik hoop dat dit ook
uit mijn toelichting van zojuist is gebleken.De tweede reden waarom ik de opwinding nog steeds wat voorbarig vind –
ik vorm een kleine minderheid in dit verband – is dat daaruit blijkt
dat er echt vooruitgelopen wordt op een ander moment. Ik zie hier en daar
natuurlijk vragende ogen: heeft de minister-president misschien iets in de
mouw of is men ineens zo krenterig geworden dat men niet ruiterlijk wil toegeven
dat het die kant op kan gaan? Ik meen dat de heer Rosenmöller ook gezegd
heeft dat ik bij navraag na de indiening van het wetsvoorstel gezegd heb dat
het natuurlijk heel goed in de rede kan liggen dat wij die weg straks gaan
volgen. Maar ik vind wel – en dit lijkt misschien wat precies en formeel,
maar dat is af en toe ook nodig – dat het echt aan de regering is op
het moment waarop zich die troonswisseling zal aandienen, daaromtrent een
duidelijk standpunt tegenover de Staten-Generaal in te nemen. De opvattingen
die in deze vergadering naar voren zijn gebracht, zijn voor de regering op
dat moment natuurlijk ook een heel belangrijk gegeven. Maar dit is een van
de onderwerpen waarbij ik geleidelijkaan heb geleerd dat het credo "alles
op z'n tijd" toch zo slecht nog niet is. Toen de situatie zeer hectisch leek
te worden in verband met de vraag hoe het straks met het eventueel verlenen
van toestemming zou moeten gaan, of het wel kon in verband met de veel genoemde
achtergrond en het verleden van de vader en of er wel sprake was van voldoende
eensgezindheid. Nee, alles op z'n tijd, rustig en in de goede volgorde. En
als het tijdstip van de troonswisseling is aangebroken, is er alle gelegenheid
voor degenen die dan de verantwoordelijkheid dragen, tot een bepaald inzicht
te komen en daarover van gedachten te wisselen. Daar is niets geheimzinnigs
aan. Maar als ik let op de opvattingen die nu al naar voren zijn gebracht
en als ik ernaast leg wat ik erover heb gezegd, wat ook terecht is geciteerd,
dan heb ik hier weinig sombere gevoelens bij. Het zal echt allemaal wel op
z'n pootjes terechtkomen, maar op het goede moment en in de juiste context.
Kortom, alles op z'n tijd.Dan wil ik nog even ingaan op de kwestie titels en namen in meer algemene
zin. De heer Dijkstal heeft gezegd dat de door de regering aan de Kamer aangeboden
notitie niet in alle opzichten uitmunt door helderheid. Dit kan te maken hebben
met het feit dat men bepaalde onderdelen ervan niet helemaal apprecieert,
maar het kan ook echt zo zijn dat er hier en daar enige nadere toelichting,
uitleg en gedachtewisseling nodig is. Wel, daartoe zal natuurlijk volop gelegenheid
zijn zodra de Kamer de wetswijziging zal behandelen over de omvang van het
Koninklijk Huis in relatie tot de kwestie van de ministeriële verantwoordelijkheid.
Ik heb de indruk dat wat wij nu hebben voorgesteld voor Máxima Zorreguieta,
wel degelijk helder is, dat al het andere wat voor een deel betrekking heeft
op het recente verleden, ook helder is en dat er vooral goed is aangegeven,
welke afwegingen er zijn gemaakt en welke beslissingen er zijn genomen, maar
de regering is graag bereid tot een verdere toelichting en tot het aanhoren
van opvattingen hieromtrent uit de Kamer.Dan een aantal onderwerpen die verband houden met de toekomst, in de eerste
plaats het lidmaatschap van het Koninklijk Huis. Ik had al eerder aangegeven,
het is ook in de memorie van toelichting vermeld en het is in de memorie van
antwoord nog herhaald, dat de regering waarschijnlijk in het komende najaar
een wetsvoorstel zal indienen dat de voornemens van het kabinet omtrent de
toekomstige omvang van het Koninklijk Huis zal bevatten. Daaraan is een aantal
vragen gerelateerd, de ministeriële verantwoordelijkheid betreffende.
Ik zal in de memorie van toelichting bij de begroting van Algemene Zaken proberen,
enige aanduiding te geven van hoe wij ons dit qua tijdsverloop en procedureel
voorstellen. Ik zal proberen, de uitnodiging om thans reeds vooruit te lopen
op de inhoud van deze voorstellen het hoofd te bieden, omdat het mij goed
lijkt om hierover in alle rust en zeer zorgvuldig in het kabinet te spreken
alvorens er hardop uitspraken over te doen, zeker als het gaat om zo'n plechtige
vergadering als deze. De reden om hier aandacht aan te besteden is bij vorige
gelegenheden al voldoende uiteengezet, zo meen ik.De ministeriële verantwoordelijkheid heeft eigenlijk een paar aspecten.
In het bijzonder de heer Dijkstal heeft iets gezegd over de functie hiervan
in ons bestel. Het spreekt vanzelf dat het in een zekere vrijheid invulling
kunnen geven aan het eigen leven, het tot uitdrukking kunnen brengen van betrokkenheid
bij het wel en wee in de Nederlandse samenleving en het kunnen beschikken
over een zekere privacy een groot goed is. Tegelijkertijd weten wij dat voor
het onschendbare staatshoofd en degenen die zeer dicht bij het uitoefenen
van de koninklijke functie staan, die hieraan met grote regelmaat zelfs ook
deel hebben, de ministeriële verantwoordelijkheid zwaar moet wegen. Het
is uiteraard steeds aan de volksvertegenwoordiging, als men de regering vanuit
de Staten-Generaal aanspreekt op de wijze waarop deze verantwoordelijkheid
ingevuld wordt, de grenzen daarvan te bepalen. Het is niet aan mij om dit
van analyses te voorzien, maar het is mij in een wat grijzer verleden, maar
ook in de afgelopen jaren niet ontgaan dat er niet altijd sprake was van één
en dezelfde gedragslijn op dit punt. De ene keer is men meer geneigd om in
detail te gaan, op kleinigheden te letten, dan de andere keer.Maar hoe het ook zij, de ministeriële verantwoordelijkheid is voor
het staatshoofd en degenen die daar in de uitoefening van de koninklijke functie
dichtbij staan, in ons bestel uiteraard van grote betekenis. Het is aan de
regering, aan de minister die daarvoor als eerste de verantwoordelijkheid
draagt, en aan de samenleving en de volksvertegenwoordiging om te bezien hoe
daarmee in wijsheid kan worden omgegaan. Als wij komen te spreken over voornemens
omtrent de toekomstige omvang van het Koninklijk Huis, zullen
wij ook afzonderlijke beschouwingen wijden aan de ministeriële verantwoordelijkheid,
de mate waarin deze geldt en de wijze waarop deze moet worden toegepast als
het gaat om leden van het Koninklijk Huis die verder van de directe uitoefening
van de koninklijke functie staan. Er is, ook bij ons, grote behoefte aan om
een aantal uitgangspunten daarbij nader op papier te zetten, deels gebruikmakend
van eerder eigen werk of van datgene wat door anderen is gedaan of geadviseerd.
Het is een belangrijk onderwerp.Het is mij opgevallen dat een aantal geachte afgevaardigden, sprekend
over de ministeriële verantwoordelijkheid, een relatie hebben gelegd
met de wijze waarop de aanstaande echtgenote van de kroonprins haar leven
kan invullen. Dat leven bestaat tot 2 februari uit het gegeven dat zij de
aanstaande echtgenote zal zijn, waarbij intussen de toestemming voor het huwelijk
straks hopelijk zal zijn verleend. Daarna is er natuurlijk het nieuwe leven
na 2 februari, waarbij zij werkelijk de echtgenote is. Dan is de verantwoordelijkheid
uiteraard ook in formele zin nog zwaarder dan op weg naar 2 februari.Het is de Verenigde vergadering bekend dat er heel veel in gang is gezet
om in de komende maanden de kennismaking met en de inburgering in de Nederlandse
samenleving gestalte te geven. Dat heeft verschillende aspecten: een meer
formele kant via werkprogramma's en werkbezoeken, maar ook op een andere manier,
bijvoorbeeld via sociale contacten. Ook daarna zal de – dan –
echtgenote van de kroonprins op een wijze die wij ook in de huidige situatie
en in vorige situaties hebben gekend, in staat moeten zijn om, binnen de onvermijdelijke
beperkingen die nu eenmaal gelden vanuit het moeten nemen en dragen van verantwoordelijkheid,
een eigen invulling te geven aan datgene wat men aan prioriteiten kiest en
aan belangstellingssfeer organiseert. Dat zal in goed overleg gebeuren en
daar zal, wanneer nodig en waar mogelijk, uiteraard transparantie bij worden
betracht. Wij hoeven daar immers geen kiekeboe over te spelen; het komt iedereen
toe om daar de nodige informatie over te mogen hebben en om, daar waar dat
op basis van de controlefunctie van het parlement nodig is, een oordeel over
te geven. Het voornemen van het kabinet is om alles te doen wat mogelijk is
om, met inachtneming van de ministeriële verantwoordelijkheid –
die weegt dichtbij de uitoefening van de koninklijke functie immers zwaar –
mogelijkheden te creëren en ruimte te bieden voor een eigen invulling
en een eigen zingeving aan datgene wat op die eervolle, maar ook lastige en
veel verantwoordelijkheden met zich brengende plaats moet worden gedaan en
soms – dat is dikwijls misschien nog moeilijker – moet worden
nagelaten.Ik wil hiermee deze eerste termijn afsluiten. Het zal moeten blijken of
dit ook de laatste termijn is. Laat ik het zekere voor het onzekere nemen,
want ik zag zojuist een bode rondgaan en die heeft ijverig geturfd; op zijn
briefje staat misschien wel zeven keer dat er geen behoefte is aan een tweede
termijn. Als dit niet de laatste termijn is, zal ik het volgende straks nogmaals
zeggen. Van de kant van de regering zeg ik recht uit mijn hart heel graag
nogmaals dank voor de wijze waarop de fracties in de Tweede en Eerste Kamer
medeverantwoordelijkheid hebben genomen en nemen in de afwegingen en de positiebepaling,
waaraan de regering sturing heeft proberen te geven. Dat wordt uiteraard van
de regering verwacht. Ik ben buitengewoon verheugd dat in deze bijeenkomst
de te verwachten instemming met het voorgenomen huwelijk zo duidelijk en heel
goed toegelicht is aangekondigd. Dat betekent dat wij hiermee een zeer belangrijke
stap zetten op weg naar het huwelijk op 2 februari 2002.Ik constateer met zeer velen dat de prins en zijn verloofde Máxima
zich als paar en als twee individuen naast elkaar een bijzondere plaats in
onze samenleving hebben verworven. Daar is de presentatie op 30 maart heel
belangrijk bij geweest. Ook de presentatie en de verschijning in de dagen
en weken daarna is daarbij van groot belang geweest. Dat betekent dat ook
de regering alle reden heeft om de prins en Máxima heel veel geluk
te wensen en om de hoop uit te spreken dat wij het paar met het oog op hun
positie in ons staatsbestel in de toekomst vaak in de jaarlijkse bijeenkomst
van de Verenigde vergadering in deze Ridderzaal zullen mogen begroeten.De algemene beraadslaging wordt gesloten.Het voorstel van (rijks)wet wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De leden Herrebrugh, Jaarsma, Meidertsma, Molenaar, Le Poole, Van Gent,
Van der Lans, Pitstra, Platvoet, Pormes, Van Schijndel, De Wolff, Zwerver,
Giskes en Van Walsem wordt conform artikel 121 van het Reglement van Orde
aantekening verleend, dat zij geacht willen worden zich niet met het voorstel
van (rijks)wet te hebben kunnen verenigen.Namens de Staten-Generaal wens ik het prinselijk paar van harte geluk.
Ik spreek de hoop uit dat het komende huwelijk het prinselijk paar veel geluk
en voorspoed brengt, in wederzijdse verbondenheid met het Nederlandse volk.Sluiting 14.10 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-15-27.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl