Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel:  - Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (26732);  - Invoering van de Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 5461-5482

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 85, pagina 5461-5482

08-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26975Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26732Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 8 juni 2000)Pagina 5536-5536
Regeling van werkzaamheden (donderdag 8 juni 2000)Pagina 5482-5483
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: - Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (26732); - Invoering van de Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975)Pagina 5483-5536
Presentie en opening (donderdag 8 juni 2000)Pagina 5461-5461
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: - Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (26732); - Invoering van de Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975)Pagina 5461-5482
Behandeling van de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (26851, nrs. 52 t/m 62)Pagina 5461-5461
Behandeling van het wetsvoorstel: Wijziging van de artikelen 19 en 77 van de Ziekenfondswet, artikel 62 van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en artikel 51 van de Wet financiering volksverzekeringen (27086)Pagina 5461-5461

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 123 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet
2000) (26732);het wetsvoorstel Invoering van de
Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten
alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975).(Zie vergadering van 7 juni 2000.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Cohen:Mevrouw de voorzitter! "Ik begrijp dat het vraagstuk van de vluchtelingen
de Kamer beroert, het is een vraagstuk dat ook de minister van Justitie beroert.
Ik zou mij willen keren tegen de stelling dat er reden zou zijn voor een gerechtvaardigd
gevoelen dat het overheidsbeleid ten aanzien van vluchtelingen van restrictieve
aard zou zijn", aldus minister Scholten bij de behandeling van de Vreemdelingenwet
in juni 1964. Het is nu 36 jaar later en wederom discussiëren wij over
de nieuwe Vreemdelingenwet en nog steeds hebben zijn woorden actuele waarde.
Zolang er onlusten zijn in de wereld en grote verschillen tussen arm en rijk
zullen mensen naar Europa en dus ook naar Nederland komen. Ook in de komende
jaren zullen wij geconfronteerd blijven worden met immigratie en asielzoekenden.
De toestroom naar Nederland leidt thans tot te veel procedures. Ze zijn te
lang en te ingewikkeld. Lange wachttijden leiden tot hospitalisering en tot
medicalisering. Dat is niet humaan en het past niet in de Nederlandse rechtsstaat.
Kortere procedures, minder procedures. Dat kan als wij ons concentreren op
procedures die gaan over de hoofdvraag: heeft de asielvrager bescherming nodig?
Alle andere procedures moeten zoveel mogelijk worden beperkt. Om dat te bereiken
is een geheel nieuwe Vreemdelingenwet gemaakt.Naast de nationale aanpak blijft ook de Europese aanpak noodzakelijk.
Afspraken op Europees niveau voor de ontwikkeling van een
gemeenschappelijk asielbeleid zijn in gang gezet. Tijdens de top in Tampere
is de urgentie daarvan nogmaals benadrukt. In Europees verband wordt gewerkt
aan een gemeenschappelijk Europees asielstelsel dat een duidelijke en hanteerbare
vaststelling dient te bevatten van de staat die verantwoordelijk is voor de
behandeling van een asielverzoek. Er komen gemeenschappelijke minimumvoorwaarden
voor de opvang van asielzoekers en op elkaar afgestemde regels inzake de toekenning
en inhoud van de vluchtelingenstatus. Het stelsel wordt aangevuld met maatregelen
inzake subsidiaire vormen van bescherming. Op langere termijn zou de communautaire
regelgeving moeten leiden tot een gemeenschappelijke asielprocedure en een
uniforme status voor personen die asiel hebben gekregen die in de gehele Unie
geldig is. Ik kom hier later nog op terug.Zoals gezegd is de doelstelling van de nieuwe wet de procedures te verkorten
door onder andere het schrappen van de bezwaarfase en de invoering van de
meeromvattende beschikking. Als de asielzoeker het niet eens is met de beslissing
van de IND dan kan hij direct naar de rechter. Het standpunt van beide partijen,
asielzoeker en IND, zit dan in het dossier zodat de rechter zich een goed
oordeel kan vormen over de zaak. Hij krijgt bovendien de bevoegdheid om feiten
en omstandigheden mee te wegen die zich voordoen nadat de IND heeft beslist.
Onder de huidige wet kan hij dat niet en dat betekent dan in zo'n geval een
nieuwe aanvraag. Dat hoeft onder de nieuwe wet dus niet meer. Met nieuwe feiten
en omstandigheden zal de rechter de IND vragen of die leiden tot een ander
oordeel over de aanvraag. Dat voorkomt dat de rechter op de stoel van het
bestuur gaat zitten. Door voor asielzoeker en overheid hoger beroep in te
voeren, wint de procedure aan kwaliteit. De asielzoeker krijgt extra rechtsbescherming
en dat dient de rechtseenheid. De heldere structuur van de wet en een kleiner
aantal procedures versnellen en verbeteren de beslissingen. Bij een afwijzende
beslissing, thans meer dan 80% van degenen die een aanvraag doen, zegt de
wet dat de vreemdeling zelfstandig uit Nederland moet vertrekken en worden
zijn voorzieningen van rechtswege beëindigd. Tegen uitzetting en beëindiging
opvang bestaan, in tegenstelling tot nu, dus geen aparte beroepsprocedures
meer.Die kortere procedure zal, zoals ook de heer Dittrich memoreerde, van
invloed zijn op de instroom. Als Nederland snel en zorgvuldig asielverzoeken
behandelt, wordt de kans een stuk kleiner dat de overheid op grond van louter
tijdsverloop een vergunning moet verlenen als er na drie jaar nog geen definitieve
beslissing is. Het argument om naar Nederland te komen omdat hier de procedures
lang duren en daarmee de kans op verblijf toeneemt, gaat dan niet meer op.
Nee, zegt de heer Wijn, er is juist sprake van aanzuigende werking door het
voorzieningenniveau op grond van de gekozen systematiek in deze wet. De heer
Rouvoet sprak in dit verband over systeemdwang. Ik geloof dit niet en verwacht
het ook niet, want dit voorzieningenniveau geldt slechts een kleine minderheid
van diegenen die zich hier aanmelden en asiel vragen. Alleen diegenen die
terecht asiel vragen, krijgen een vergunning en daarvoor geldt het voorzieningenniveau.
Diegenen die worden afgewezen, worden veel sneller afgewezen en daarvan zal
een tegengestelde werking uitgaan.Voorzitter! Het wetsvoorstel maakt fundamentele keuzes en die keuzes zijn
nodig om in Nederland bescherming te kunnen blijven bieden aan hen die dat
nodig hebben. Natuurlijk vormt de nieuwe wet geen garantie voor een glad verloop,
voor een storingsvrije procedure. Het asielvraagstuk zal immers altijd onderhevig
zijn aan grote schommelingen. De toestroom zal ook in de toekomst pieken en
dalen vertonen als gevolg van politieke en economische omstandigheden waarop
wij weinig invloed kunnen uitoefenen. Het asielbeleid is in die zin altijd
afgeleid beleid. Maar de uitvoering zal op basis van de wet wel – meer
dan nu – in staat zijn die pieken en dalen soepeler te verwerken. Naast
de nieuwe wet blijven intussen maatregelen nodig om in de dagelijkse praktijk
recht te doen aan al die duizenden asielzoekers en aan het werk van beslissers,
rechters en hulpverleners. Ook zal de maatschappelijke druk die samenhangt
met illegaliteit en met beëindiging van opvang en terugkeer, in ons land
blijven bestaan. Die kan door geen wet worden weggenomen.De nieuwe Vreemdelingenwet komt tegemoet aan zowel zorgvuldigheid als
snelheid. Beide aspecten brengt zij met elkaar in balans. CohenDe wet biedt
de structuur voor enerzijds stroomlijning van de afhandeling van grote aantallen
verzoeken, efficiëntie en effectief opereren, anderzijds
verschaft zij het kader voor een zuivere, zorgvuldige en integere beoordeling
van elk individueel verzoek.Mevrouw de voorzitter! Deze week zijn veel opmerkingen gemaakt over de
voorbereiding van dit wetsvoorstel. Een aantal leden heeft opmerkingen gemaakt
over het staatsrechtelijke karakter van de voorbereiding binnen de coalitie.
Ik meen dat zelfs de term "monistische onderonsjes" is gevallen. Staat u mij
toe toch een enkele opmerking te maken over de voorbereiding van dit wetsvoorstel.
Ter voorbereiding daarvan hebben uitvoerige consultaties van deskundigen werkzaam
op diverse terreinen van het asiel- en vreemdelingenbeleid plaatsgevonden.
Niet alleen met de uitvoerders van dat beleid, maar ook met rechtshulpverleners,
met rechters, met niet-gouvernementele organisaties en met wetenschappers.
Begin april is er ook nog een conferentie gehouden met betrekking tot de wet
en alle gewisselde stukken zijn op het internet te vinden. De afgelopen weken
heb ik met uw Kamer langdurig en in alle openbaarheid gedebatteerd over de
technische kanten van de wet. Na dit wetgevingsoverleg heeft binnen de coalitie
afstemming plaatsgevonden. Inderdaad, niet in de openbaarheid. De afgelopen
dagen hebben alle partijen in deze Kamer hun mening over het wetsvoorstel
kunnen geven. Ik heb met zorg en aandacht naar allen geluisterd en ik hecht
er ook aan in de volle openbaarheid van dit debat op de argumenten en amendementen
van de Kamer te reageren.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Voorzitter! Verschillende woordvoerders hebben in eerste termijn vragen
gesteld over de opmerkingen die de staatssecretaris zelf heeft gemaakt in
de media en dan met name over zijn uitspraak dat dit onderwerp gezien het
belang ervan, zich niet leent voor dualisme. Het lijkt mij goed dat hij die
opmerking nader toelicht, want ik heb mij daar in ieder geval nogal aan gestoord.Staatssecretaris Cohen:Ik refereerde niet voor niets aan de woorden "monistische onderonsjes",
die naar ik meen van u afkomstig waren. Ik erken dat daarvan sprake was. Ik
hoop dat ik in het begin duidelijk heb gemaakt dat die monistische onderonsjes
onderdeel hebben uitgemaakt van het totaal en dat wat mij betreft zeker van
een open behandeling in de Kamer sprake kan zijn. Ook ik vind dat er anders
geen sprake kan zijn van dualisme. Ik had het omgekeerd moeten zeggen: in
het geheel waren op onderdelen monistische onderonsjes noodzakelijk, maar
dat laat onverlet dat het debat tussen regering en Staten-Generaal natuurlijk
moet plaatsvinden.Nu de internationale context en de ontwikkelingen. Het Nederlandse asielbeleid
vindt zijn oorsprong, rechtvaardiging en doel in het naoorlogse uitgangspunt
van het bieden van bescherming aan hen die dat behoeven. In 1951 is dat verdragsrechtelijk
vastgelegd in het Verdrag van Genève, waarvan inmiddels zo'n 140 landen
partij zijn. Het bieden van bescherming aan vluchtelingen in een ander land,
als uitkomst van een asielprocedure, is overigens maar een van de mogelijkheden.
De duurzame oplossingen die wereldwijd de voorkeur verdienen en worden uitgevoerd
door de hoeder van het Verdrag van Genève, de VN-vluchtelingenorganisatie
UNHCR, zijn opvang in de regio, lokale integratie en terugkeer naar het land
van herkomst. Minder dan 10% van de vluchtelingen in deze wereld begeeft zich
buiten zijn regio. De overige 90% wordt, mede gefinancierd door Nederland
als een van de grootste donoren, in de regio door de UNHCR opgevangen en verzorgd.
Waar mogelijk worden de mensen geïntegreerd en waar mogelijk ondersteund
en gestimuleerd om terug te keren. Een herziening van het verdrag, of zelfs
het opzeggen daarvan door Nederland – maar om dat laatste heeft niemand
van u gevraagd – kan met zich brengen dat de wereldwijde basis voor
de bescherming van vluchtelingen barsten gaat vertonen, met als onbedoeld
gevolg een toename van personen die bescherming zoeken buiten de eigen regio.
Voor mij geldt hier zeer het uitgangspunt van "je weet wat je hebt, maar je
weet niet wat je krijgt". Dat neemt niet weg dat de gedachte van de heer Kamp
en anderen over mijn afhoudende opstelling ten aanzien van opvang in de regio
op een misverstand berust. Zijn suggestie, door de heer Rouvoet ondersteund,
om enthousiast en in internationaal verband het initiatief te nemen voor opvang
in de regio, onderschrijf ik al sinds mijn aantreden. Ik wijs bijvoorbeeld
op de, mede op mijn instigatie geïnitieerde, high level group on asylum
and migration, met zijn geïntegreerde, pijleroverstijgende en oorzaakbestrijdende
aanpak, waarin opvang in de regio prominent figureert.Het Verdrag van Genève vormt tevens de solide basis en het eerste
uitgangspunt voor afspraken om in Europees verband op basis van het Verdrag
van Amsterdam en de conclusies van Tampere tot een harmonisatie van het asiel-
en vreemdelingenbeleid te komen, zoals de verdeling van de verantwoordelijkheid
voor de behandeling van een asielverzoek in het Verdrag van Dublin, de toepassing
en interpretatie van het begrip "vluchteling" en de minimumnormen voor asielprocedures.
Ik verwijs de heer Wijn, die vroeg om een visionaire notitie over de toekomst
van het Europese asielbeleid, graag naar de visie die de regering heeft neergelegd
in de aanloop naar de Europese Raad in Tampere. Natuurlijk behoeven de conclusies
van Tampere een nadere uitwerking door de Raad en de Commissie. Dat zal moeilijk
genoeg zijn, bijvoorbeeld bij de Europese regeling voor een tijdelijke bescherming
van ontheemden waarnaar de leden Albayrak en Kamp vroegen. Tijdens de JBZ-raad
van 29 mei jl. is een voorstel op dit punt door de Commissie uitgedeeld en
door commissaris Vittorino toegelicht. De Commissie stelt voor dat een regeling
voor tijdelijke bescherming op basis van een raadsbesluit met gekwalificeerde
meerderheid op ieder moment kan worden beëindigd. De duur van de tijdelijke
bescherming zou volgens de Commissie in principe niet langer dan een jaar
moeten duren, maar een uitloop tot twee jaar sluit zij niet uit. Het voorstel
van de Commissie moet nog door de lidstaten worden besproken en het staat
dus absoluut niet vast dat de voorgestelde termijn de uiteindelijke termijn
zal worden. Hetzelfde geldt voor de wijze van implementatie in de nieuwe Vreemdelingenwet.
Deze implementatie hangt namelijk mede af van het resultaat van de Europese
onderhandelingen. Een belangrijke vraag is of er sprake zal zijn van een verordening
of van een richtlijn. In elk geval bijten het huidige voorstel
van de Commissie en de nieuwe Vreemdelingenwet elkaar niet. Ik zeg toe dat
zodra het definitieve document van de Commissie beschikbaar is, ik het zo
snel mogelijk aan de Kamer zal zenden.Een ander onderwerp van het Verdrag van Amsterdam en de Tampereconclusies,
ten aanzien waarvan op Europees niveau actie wordt ondernomen, betreft de
herziening van de overeenkomst van Dublin. Wat is de stand van zaken? In maart
van dit jaar heeft de Commissie een werkdocument gepresenteerd. Dit stuk,
dat aan de Kamer is voorgelegd, geeft een goed overzicht van de knelpunten
die zich bij de huidige overeenkomst voordoen. In de tweede helft van dit
jaar, of anders begin 2001, zal de Commissie een definitief voorstel ter herziening
van de overeenkomst presenteren. Net zoals vele fracties in deze Kamer hecht
ook de regering aan een betere werking van deze overeenkomst. Het Verdrag
van Amsterdam zal daarop een positieve invloed hebben. Op basis van artikel
68 van dit verdrag zal de herziene overeenkomst van Dublin onder de werkingssfeer
van het Hof van Justitie vallen, hetgeen thans nog niet het geval is.Mevrouw Albayrak heeft er verder op gewezen dat de afhandeling van overdrachtsverzoeken
gemakkelijker zou moeten verlopen. Dat is inderdaad een belangrijk punt en
Nederland zal daarop dan ook de aandacht vestigen in de komende discussie
met andere lidstaten en de Commissie. Ook pleit mevrouw Albayrak ervoor dat
één lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een
asielaanvraag van leden van één en hetzelfde gezin. Ik deel
die mening maar ik vind wel dat een dergelijke afspraak door alle lidstaten
moet worden onderschreven. Nederland maakt zich daar al geruime tijd sterk
voor. Ik zal dit ook in de komende tijd blijven doen.De heer Wijn heeft verwezen naar het rapport-Frahm van het Europees Parlement
over het Europese vluchtelingenfonds. Hij vraagt aandacht voor het onderscheid
dat in dit rapport wordt gemaakt tussen de integratiebehoefte van vluchtelingen
en het terugkeerperspectief bij ontheemden. De vraag die hij vervolgens stelt,
is of iedere lidstaat een dergelijk onderscheid maakt. Voorzitter! Allereerst
wijs ik erop dat de onderhandelingen over dit fonds nog volop gaande zijn.
Zoals het er nu naar uitziet, zullen de acties die op termijn uit dit fonds
gefinancierd zullen kunnen worden, zijn gericht op opvang, integratie en terugkeeractiviteiten.
Daarover zijn de lidstaten het eens. Een andere vraag is of ontheemden ook
deel zouden moeten hebben aan integratieactiviteiten of dat zij alleen in
aanmerking zouden moeten komen voor activiteiten die zijn gericht op terugkeer.Voorzitter! Natuurlijk is in geval van tijdelijke bescherming de hoop
erop gevestigd dat de mensen zo snel mogelijk naar huis kunnen terugkeren.
Het spreekt voor zich dat elke lidstaat zich ervoor zal inspannen om die terugkeer,
indien mogelijk, spoedig te realiseren. Tegelijkertijd weten wij met elkaar
dat er ook situaties zijn waarin een snelle terugkeer niet mogelijk is. Ik
vind dat in zo'n geval, wanneer het verblijf een meer langdurig karakter krijgt,
deze mensen behalve voor activiteiten gericht op terugkeer, ook in aanmerking
zouden moeten kunnen komen voor activiteiten, gericht op de voorbereiding
van de integratie. Het fonds zou naar mijn mening deze mogelijkheid niet moeten
uitsluiten. Nogmaals, de discussie over dit fonds is nog gaande en daarom
is het te vroeg om definitieve conclusies te trekken.Voorzitter! Vervolgens ga ik in op de implementatie van de nieuwe wet
per 1 januari 2001. Zijn de organisaties in de vreemdelingenketen klaar voor
deze invoering? In de afgelopen dagen is in de media een bericht verschenen
waarin de OR van de IND kenbaar maakt dat hij zich zorgen maakt over de beoogde
invoeringsdatum. Verschillende woordvoerders vragen zich af of de verschillende
organisaties in de vreemdelingenketen, de IND daaronder begrepen, werkelijk
in staat zijn om de wet per 1 januari 2001 zorgvuldig in te voeren. Ook is
de vraag gesteld hoe de beoogde invoering zich verhoudt met het wegwerken
van achterstanden in de vreemdelingenketen.Ik stel voorop dat de nieuwe wet, vanaf het moment van inwerkingtreding,
gepaard moet gaan met een goede uitvoering door alle organisaties in de vreemdelingenketen.
De IND heeft in 1999 de ruimte gekregen en genomen om de organisatie in te
richten op het verwerken van 60.000 asielaanvragen per jaar. De groei die
daarop heeft plaatsgevonden zal in de loop van volgend jaar volledig kunnen
worden ingezet. In het kader van de opleiding van al degenen die nu nieuw
zijn aangetreden duurt het nog een tijdje voordat de volledige werking daarvan
een effect heeft. Dankzij die groei is de IND volgend jaar in staat om voldoende
capaciteit in te zetten voor de behandeling van nieuwe asielverzoeken. Ik
ga ervan uit dat de aantallen aanvragen ongeveer in overeenstemming zijn met
de prognoses. Daarnaast kan de resterende capaciteit worden ingezet voor het
wegwerken van de voorraad bezwaarzaken. Een deel van de IND dat met het verwerken
van de voorraad bezwaar zal worden belast, zal apart worden georganiseerd,
naast het deel van de IND, dat de nieuwe instroom zal bijhouden. Om vanaf
1 januari a.s. de nieuwe wet met inachtneming van de wettelijke termijnen
te kunnen invoeren, richt de IND zich er dit jaar op de werkvoorraad voor
de beslissingen in eerste aanleg tot normale omvang terug te brengen. In die
zin is de IND al geruime tijd begonnen met de voorbereiding van de invoering
van de nieuwe wet. Dat houdt in dat de IND dit jaar bijna 60.000 asielbeslissingen
in eerste aanleg zal nemen en ongeveer 20.000 in bezwaar. De productie van
de IND ligt het eerste trimester van dit jaar op schema. De afspraken en de
prognoses zijn allemaal gehaald. Daarnaast loopt er dit jaar een apart programma
binnen de IND op basis waarvan de organisatie wordt voorbereid op de invoering
van de wet per 1 januari a.s. In dat programma worden de opleiding van medewerkers,
de aanpassing van het automatiseringssysteem en dergelijke geregeld. Over
de uitvoering en de voortgang van dat programma vindt regelmatig overleg plaats
met de ondernemingsraad. Ik heb met de leiding van de IND afgesproken om aan
het begin van deze zomer de balans op te maken om te bezien of de voorbereiding
van de invoering op schema ligt. Ik weet zeker dat op die vraag niet een politiek
wenselijk antwoord komt, maar een serieus antwoord. Natuurlijk mag en zal
het niet zo zijn, dat de invoering van de wet koste wat kost wordt doorgedrukt.
Een punt dat de IND-leiding ook telkens in mijn richting benadrukt. De IND
en zijn medewerkers moeten er klaar voor zijn. Daarvoor is nu juist het programma dat ik zo-even noemde in het leven geroepen en daarop
zal het advies van de IND-leiding dat mij rond 1 juni zal worden gedaan, zich
met name richten. Juist met het oog op een zorgvuldige invoering vindt ook
frequent overleg met de ondernemingsraad plaats. Dat overleg zal ook plaatsvinden
over het advies van de IND-leiding over de haalbaarheid van de invoering per
1 januari a.s. voordat dat advies wordt uitgebracht.Voorzitter! De IND bereidt zich zorgvuldig voor op de invoering van de
nieuwe wet. Bedacht moet worden dat gelet op wat er allemaal moet gebeuren
de IND ook geruime tijd nodig heeft om zich op die invoering voor te bereiden.
De IND is dan ook volop met die voorbereiding bezig. Rond de zomer zal definitief
worden besloten of de organisatie in staat is de wet per 1 januari 2001 verantwoord
in te voeren. Het is van belang om die datum nog eens te benadrukken. Als
je later bent is het niet goed mogelijk om de hele schuit van koers te laten
veranderen. Rond 1 juli is het punt van no return.De heer Dittrich (D66):Dat is een essentieel onderdeel van het debat. Als in de zomer blijkt
dat het niet adequaat en goed kan worden uitgevoerd, is de staatssecretaris
dan bereid om te bezien of de ingangsdatum verder vooruit geschoven kan worden?
Denkt hij in termijnen van maanden?Staatssecretaris Cohen:Ik ga er thans nog gewoon van uit dat gegeven de voorbereiding wij erin
zullen slagen de wet per 1 januari in te voeren. Als rond de datum van 1 juli
blijkt dat er grote onaanvaardbare risico's zijn – ik neem aan dat ik
dat van de IND te horen krijg – dan zal dat tot uitstel leiden. Hoe
lang dat uitstel zou zijn, daarover kan ik helemaal niets zeggen, want dat
hangt ook weer af van de overwegingen die aan een dergelijke analyse ten grondslag
liggen.De heer Dittrich (D66):Maar als er in de zomer over gesproken wordt, is dat dan eigenlijk niet
te vroeg? Het is toch ook mogelijk dat dergelijke ontwikkelingen zich pas
manifesteren in oktober, november of december? Zou dat point of no return
dus niet op een wat later tijdstip bepaald moeten worden?Staatssecretaris Cohen:Ik heb geprobeerd om u duidelijk te maken dat dat niet kan, in verband
met alles wat er in werking moet worden gezet om het op een goede manier te
laten verlopen. Het hangt samen met de voorbereiding van al het personeel
dat erbij betrokken is en met het inrichten van de computerapparatuur. Kortom,
wij hebben die zes maanden echt nodig. En juist omdat er in die zes maanden
nog van alles kan gebeuren, zullen wij alle aspecten moeten meewegen bij het
nemen van die beslissing.De heer Dittrich (D66):Maar als u in de zomer groen licht geeft, betekent dit dat het point of
no return eigenlijk al gepasseerd is als er zich later, maar nog vóór
1 januari nieuwe ontwikkelingen voordoen. Dan gaat de kar toch de weg op,
terwijl u dan misschien al over andere gegevens beschikt.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt, maar wij moeten natuurlijk bij het nemen van die beslissing
omstreeks 1 juli betrekken, wat de risico's zouden zijn van mogelijke gebeurtenissen
in het najaar die wij op dat moment nog niet verwachten.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik ben eerlijk gezegd behoorlijk verbaasd door het antwoord
van de staatssecretaris, want ik denk dat hij de zaak omkeert. Hij weet dat
wij sinds de opstelling van het regeerakkoord al streven naar spoedige invoering
van een nieuwe Vreemdelingenwet waarvan de contouren in dat akkoord zijn aangegeven.
Wij hebben er twee jaar over gesproken, wij hebben in de Kamer ook vaak gesproken
over de positie van de IND, over het tweesporenbeleid, over allerlei problemen
bij deze dienst. Nu zegt hij in wezen: wij hebben er twee jaar hard aan getrokken,
maar de bureaucratie bepaalt in juli of het allemaal wel kan. Dat is de zaak
omdraaien; de politieke aansturing is van belang, daarvoor heeft de staatssecretaris
onze steun, dus hij bepaalt of de wet uitgevoerd kan worden. Daarop is hij
aanspreekbaar en hij kan gewoon tegen de IND zeggen dat het zo moet gaan.
Zo zit het toch in elkaar in dit land?Staatssecretaris Cohen:U kunt het zo zeggen, maar u moet wel weten dat ik bij het nemen van dat
besluit – ík neem dat, en niemand anders – buitengewoon
zorgvuldig naar de IND zal luisteren, om te voorkomen dat opnieuw zou gebeuren
wat er in 1994 is gebeurd. Daar hebben wij natuurlijk veel leergeld mee betaald.
Nu moet ik wel zeggen dat de voorbereiding volstrekt anders is dan in 1994.
Zoals het er nu naar uitziet, zal de wet aanzienlijk veel eerder klaar zijn;
de voorbereiding is allang begonnen. Maar desalniettemin, juist omdat er zoveel
afhangt, juist omdat een goede invoering essentieel is voor het onmiddellijk
goed functioneren van de wet, zal de keuze van het moment waarop het besluit
genomen wordt, heel belangrijk zijn. En nogmaals, de IND en ik zullen ons
uiterste best doen om de datum van 1 juli te halen; ik heb in ieder geval
op dit ogenblik geen reden om eraan te twijfelen of dit haalbaar is.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik ben blij met deze nuancering en de staatssecretaris zegt
nu dat hij geen reden tot twijfel heeft, maar hij heeft er toch een heel betoog
over gehouden. Ik heb in eerste termijn gezegd dat de politiek beslist, maar
dat de bureaucratie de boel behoorlijk kan vertragen. Ik wil dan ook de schijn
wegnemen dat de politiek kan beslissen, dat zij een draagvlak in de samenleving
voor die beslissing kan bewerkstelligen en dat dan uiteindelijk de bureaucratie
in dit overgeorganiseerde land kan bepalen dat het niet doorgaat. Die situatie
mag nooit ontstaan, dat is de staatssecretaris toch met mij eens?Staatssecretaris Cohen:Dat ben ik met u eens, maar dat neemt niet weg dat het wel de bureaucratie
is die de beslissing moet uitvoeren. Met aansturing van mij is de hele voorbereiding
erop gericht om omstreeks 1 juli een beslissing te kunnen nemen, en de IND
werkt er ook hard aan mee.De heer Wijn (CDA):Voorzitter! Wij praten nu over een wetsvoorstel, maar daar behoort de
invoering natuurlijk bij. Kan de staatssecretaris dus concreet aangeven welke
eisen hij aan de IND stelt alvorens hij het aandurft? Ik neem aan dat hij
straks nog wel iets zal zeggen over de rechtbanken en de Raad van State.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik denk dat een heel belangrijke eis is dat er voldoende zicht
op is dat de IND vanaf het moment van inwer kingtreding van
de wet de instroom – nogmaals: rebus sic stantibus, met de daarbij behorende
aannames – kan bijhouden, volgens de termijnen die in de nieuwe wet
liggen.De heer Wijn (CDA):Hoe gaat u dat dan nader kwantificeren? Waar gaat u dat aan relateren?
Natuurlijk, de IND moet de instroom aankunnen; maar hoe bepaalt u of de IND
dat kan?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Er zijn uitvoerige uitvoeringstoetsen gehouden, waarin met
tal van aspecten is rekening gehouden. Wat betreft die uitvoeringstoetsen,
met al de aspecten die erin zitten, zullen we nog een keer kijken hoe de stand
van zaken daarbij nu is. Dat culmineert in de vraag: slaagt de IND erin om,
met ingang van de datum van invoering van de wet, de instroom bij te houden
en is de IND daar voldoende op geprepareerd?De heer Wijn (CDA):Maar, voorzitter, aan de hand van die uitvoeringstoetsen zijn diverse
scenario's doorgerekend. Wij hebben de staatssecretaris gevraagd ons die scenario's
te geven, maar dat wilde de staatssecretaris niet, omdat het naar zijn zeggen
alle kanten op gaat. Daardoor bestaat nu bij ons de indruk dat het weer alle
kanten op zou kunnen gaan. We moeten dus wel heel goed weten: wanneer niet
en wanneer wel?Nogmaals vraag ik dan de staatssecretaris: wat voor achterstand vindt
u dan acceptabel, wat voor gemiddelde wachttijd vindt u op dat moment acceptabel
en wat voor percentage terugverwijzingen door de rechter vindt u acceptabel?
Immers, de IND kan het er wel snel doorheen jassen, maar als de rechter het
allemaal terugstuurt, hebben we er nog niets aan. Hoeveel buffercapaciteit
wilt u op dat moment hebben? Hoe kijkt u tegen al dat soort dingen aan?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Dat zijn allemaal het soort aspecten die daarin worden meegenomen.
Over een paar hoofdlijnen daarvan heeft een schriftelijke gedachtewisseling
plaatsgevonden. U weet dat als gevolg van het vooruitkijken naar de invoering
van de wet, de IND nu de nadruk legt op het wegwerken van de achterstanden
in eerste aanleg. Dat leidt ertoe dat er op het gebied van de bezwaren een
grotere achterstand wordt gecreëerd. We gaan ervan uit dat dit leidt
tot een aantal zaken in de orde van grootte van iets meer dan 50.000 bezwaarschriften,
die vervolgens na invoering van de wet door het aparte deel van de IND, waar
als het ware een strik om zit, zullen kunnen worden behandeld. Wat betreft
de verdere invoering zeg ik zo nog iets over de wijze van voorbereiding van
de IND en de wijze waarop de IND bezig is met kwaliteitsverbetering. Dat zijn
allemaal aspecten die daar een rol in spelen.Ik wil er nog wel één ding aan toevoegen. Dat is een punt
dat ook de heer Dittrich naar voren heeft gebracht als één van
de mogelijke ijkpunten van de kwaliteit, te weten het aantal zaken dat door
de rechter vernietigd wordt. Dat is wel een ijkpunt, maar het is ook geen
absoluut ijkpunt. Dat kan ik het beste duidelijk maken door te wijzen op het
feit dat verschillende vreemdelingenkamers heel verschillende percentages
vernietigingen kennen. Nu zou je zeggen dat dit ermee kan samenhangen dat
de ene kamer vooral te maken heeft met de beslissingen van het ene regiokantoor
van de IND en een andere kamer met de beslissingen van een ander regiokantoor.
Dan zit er misschien kwaliteitsverschil tussen die regiokantoren. Maar er
zijn ook kamers waarmee eenzelfde regiokantoor als het ware optrekt. Dan zie
je dat er tussen die kamers heel verschillende vernietigingspercentages zijn.
Nu, dat enkele feit – het is niet meer dan de constatering van een feit;
ik verbind daar geen enkel waardeoordeel aan – maakt het lastig om te
zeggen: de kwaliteit van de IND hangt af van het aantal vernietigingen door
de rechter. Wat dat betreft is het ook nog niet zo ontzettend eenvoudig om
ijkpunten te vinden, outputijkpunten, voor de kwaliteit van de IND.De voorzitter:Dit is uw laatste interruptie op dit punt, mijnheer Wijn.De heer Wijn (CDA):Dan zal ik niet doorvragen over een nadere concretisering van dit verhaal,
maar dan is wel mijn vraag deze. De heer Middel zegt dat de bureaucratie het
niet mag bepalen. Vervolgens zegt de staatssecretaris: dat ben ik met u eens,
want dat bepaal ik. Maar dan zeg ik daar vervolgens op: dat moet de Kamer
dan wel kunnen controleren. Als de staatssecretaris dat op 1 juli beslist,
komen wij er misschien pas in september weer over te praten, terwijl dan wel
al een point of no return is gepasseerd. Dat betekent dat wij als Kamer het
gevoel moeten hebben, dat het op de juiste gronden gaat gebeuren. Hoe gaat
de staatssecretaris ons dat gevoel geven?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik heb daar proberen duidelijk te maken hoe de voorbereiding
heeft plaatsgevonden. Ik heb iets proberen duidelijk te maken over de zorgvuldigheid
waarmee dat gebeurt en over de wijze waarop de IND daarmee is omgegaan. U
hebt die uitvoeringstoets gezien en u weet dat wij daar, mede op basis van
dat soort criteria, rond 1 juli een beslissing over nemen. Nogmaals, als we
niet rond 1 juli de beslissing daarover nemen, dan lukt het ook niet om de
zaak zodanig voor te bereiden dat je op 1 januari het besluit kunt nemen.
Bovendien lijkt het me echt ook een kwestie van uitvoering om dat te doen.
Het spreekt vanzelf, dat ik daar volledig verantwoordelijk voor ben.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! De staatssecretaris heeft aangegeven welke afweging hij ten
aanzien van de invoeringsdatum zal maken, maar hoe zwaarwegend is het belang
om op 1 januari tot invoering over te gaan? Hij heeft tot nu toe in algemene
termen gezegd dat heel belangrijk te vinden, maar het is nooit absoluut dat
invoering onverantwoord zou zijn.Staatssecretaris Cohen:Dat belang weegt voor mij natuurlijk geweldig zwaar en daar zijn twee
redenen voor. In de eerste plaats hechten wij enorm aan een verbetering van
de procedure. Hoe eerder we die kunnen invoeren, hoe beter het is. In de tweede
plaats is dat ook het belang van de IND zelf. Hoe eerder wij in staat zijn
om met die nieuwe procedure te werken, hoe sneller het mogelijk wordt om de
zaak weer op orde te krijgen en het aantal procedures terug te dringen, achterstanden
in te lopen en de zaak in het goede spoor te krijgen. De nieuwe wet biedt
voor de IND de kans om goede beslissingen te nemen. Nogmaals, dat moet kunnen
 en daarvoor heb ik de achtergronden geschetst.De heer De Wit (SP):Houdt de staatssecretaris er rekening mee dat het debat over de Vreemdelingenwet
ook nog in de Eerste Kamer gevoerd moet worden of zijn ook daar al afspraken
gemaakt met de coalitiepartijen over de behandeling van de wet en over wat
wel en niet aan kritiek en opmerkingen daarover wordt gemaakt?Staatssecretaris Cohen:Natuurlijk moet de wet ook nog behandeld worden in de Eerste Kamer. Zoals
het er nu naar uitziet en gegeven ook de wijze van behandeling in de Tweede
Kamer ben ik het met de heer De Wit eens, dat dit niet voor 1 juli zal zijn
afgerond. Ik zal de Eerste Kamer er ook van in kennis stellen, dat ik verplicht
ben om rond 1 juli dat besluit te nemen. Voor het overige zijn er bij mijn
weten geen afspraken gemaakt met de Eerste Kamer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Als ik het goed begrijp, worden er op dit moment 50.000 bezwaarzaken
vastgehouden.Staatssecretaris Cohen:Nee, dat klopt niet. In de loop van de tijd worden het er 50.000. Die
zijn er niet nu, maar die hoeveelheid wordt opgebouwd in de loop van de tijd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar uiteindelijk komt het op hetzelfde aantal uit.Staatssecretaris Cohen:Ja, maar het scheelt wel. Als ze er nu zouden liggen, zou dat betekenen
dat ze er verschrikkelijk lang zouden liggen. Door het feit dat ze er nu liggen,
maakt het de tijd die ze er liggen wat korter.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat begrijp ik, maar dat neemt niet weg dat daarbij waarschijnlijk de
beslistermijnen overschreden worden. Dat betekent volgens mij, dat de Nationale
ombudsman een groot aantal klachten krijgt. Dat vergt extra capaciteit van
de IND. Is de IND daar op dit moment op geprepareerd?Staatssecretaris Cohen:Ik kan uw redenering volgen en daarover ben ik in gesprek met de Nationale
ombudsman. Ik maak duidelijk hoe de zaak in elkaar zit en waarom deze lijn
eigenlijk de enige lijn is die hij kan kiezen, waarop hij zijn standpunt naar
voren brengt en wij samen bezien hoe wij in die situatie het beste kunnen
opereren. Daar zijn ook wel afspraken over gemaakt in die zin, dat wij ook
aan de betrokkenen melden dat er een achterstand is en waar dat het gevolg
van is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb opmerkingen gemaakt over een regularisatieregeling. Ik neem aan,
dat de staatssecretaris daar nog apart over komt te spreken?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Daar heb ik niet zo ontzettend veel meer over te zeggen dan
wij daarover in het verleden hebben gezegd. In de brief van 29 mei ben ik
nog eens ingegaan op het driejarenbeleid en alles wat daarmee samenhangt.
We zullen proberen om de zaken zo goed mogelijk te organiseren in het licht
van het zo goed mogelijk invoeren van de wet en het daarna zo snel mogelijk
inlopen van de achterstanden. Ik zie, eerlijk gezegd, geen reden om meer te
doen dan dat.Voorzitter: WeisglasMevrouw Halsema (GroenLinks):Daar was ik al bang voor. Ik heb nog wel een andere vraag over de uitvoeringsperikelen
bij de IND, namelijk over het vreemdelingenbesluit. De werkelijke voorbereiding
door de IND op de nieuwe wet kan pas beginnen als dat besluit er ligt. Wanneer
kunnen wij dat besluit verwachten?Staatssecretaris Cohen:In de loop van deze maand zal het vreemdelingenbesluit in concept gereed
zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar de Kamer moet daar ook nog over oordelen, wat volgens mij betekent
dat de IND pas nadat de Kamer over het vreemdelingenbesluit heeft geoordeeld,
aan de slag zal kunnen. Dat vertraagt dus de mogelijkheden van invoering.Staatssecretaris Cohen:Wij zullen rekening houden met dat geheel. Wij zullen ook bezien, op welke
wijze in de Kamer wordt gesproken over het vreemdelingenbesluit. Desalniettemin
denk ik dat de IND heel goed door kan gaan met de invoering, waarmee die dienst
overigens nu al bezig is.De heer Middel heeft gewezen op het belang van de kwaliteit aan het begin
van de procedure bij de aanmeldcentra. In het afgelopen jaar hebben wij daarin
flink geïnvesteerd. Hij heeft gewezen op de beloning van de medewerkers
in de aanmeldcentra. De beloning van diegenen die werken in de aanmeldcentra
zijn opgetrokken. Overigens zijn de afgelopen maanden de resultaten zichtbaar
geworden van het benadrukken van de kwaliteit van de aanmeldcentra, in die
zin dat het percentage afdoeningen in de aanmeldcentra de afgelopen maanden
nogal is gestegen. In de afgelopen maanden lag dat percentage boven de 15,
nog afgezien van de Dublinclaims, die ervoor zorgen dat op dit ogenblik in
de orde van grootte van 25% van de aanvragen in de aanmeldcentra wordt afgedaan.Mevrouw Albayrak (PvdA):U zegt dat de systematiek van de beloning op dit moment waarborgt dat
de kwaliteit van het IND-personeel in de aanmeldcentra op niveau komt. Is
dat proces al voltooid? Kunnen wij ervan op aan dat de mensen in de aanmeldcentra
voor dat extra gevoelige en extra zware werk naar behoren worden betaald,
zodat daar in ieder geval is gewaarborgd dat kwaliteit wordt aangetrokken,
en blijft?Staatssecretaris Cohen:Ik zei net al dat daar de afgelopen maanden aan is gewerkt. De beloningen
zijn opgetrokken. Of mensen blijven, is een volgende vraag, waarover we het
al vaker hebben gehad. Er zijn verschillende dingen gebeurd. In de eerste
plaats is bij het aantrekken van nieuw personeel veel breder geworven dan
in het verleden wel het geval was. Desalniettemin is voor een niet onaanzienlijk
deel van degenen die werken bij de IND sprake van een eerste baan. Als sprake
is van een eerste baan volgt er altijd nog een volgende. Die kan binnen de
IND zijn gelegen – daarvoor bestaan tal van mogelijkheden – maar
ook buiten de IND. Het verloop binnen de IND, waarvan altijd al sprake is
geweest zal, zo verwacht ik, nog wel blijven.Mevrouw Albayrak (PvdA):Een van de oorzaken is dat mensen die beginnen met een nieuwe baan laag
ingeschaald bij de IND binnenkomen, waarna het vervolgens jaren kan duren
voordat men eindelijk dát verdient dat hoort en past bij het werk dat
men verricht. Het doorgroeien naar de schaal waarin men uiteindelijk komt
te werken, duurt jaren. Is daar de laatste tijd aan gewerkt?Staatssecretaris Cohen:Ik heb net gezegd dat de beloning van de mensen in de AC-centra is verhoogd.
Wat mij betreft, blijft dat een punt dat van groot belang is, gegeven het
werk dat verricht moet worden, het belang dat daaraan gehecht moet worden
en de kwaliteit die daarmee samenhangt.Mevrouw Albayrak (PvdA):Mijn laatste vraag betrof niet het personeel in de aanmeldcentra, maar
de IND als zodanig. Het probleem dat ik zonet noemde, is niet specifiek voor
de aanmeldcentra. Maar het snel doorgroeien en het krijgen van de juiste beloning
voor het werk dat wordt verricht, geldt natuurlijk voor de hele IND. Wat zijn
de vorderingen en als die er niet zijn, wil de staatssecretaris dan alsnog
actie ondernemen op dit punt?Staatssecretaris Cohen:Het klinkt afhoudend als ik zeg dat dit mijn aandacht heeft, maar dit
is wel degelijk het geval. Tegelijkertijd merk ik op dat wij te maken hebben
met een ambtelijke organisatie. In de beloningsstructuur dient dan ook rekening
gehouden te worden met hetgeen elders in ambtelijke diensten gebruikelijk
is.Voorzitter! In de afgelopen jaren is er een gemeenschappelijke kennisgroep
opgericht, waarvan landendesks en het bureau Taalanalyse deel uitmaken. Voorts
is een beslissingsondersteunend systeem volop in ontwikkeling. Dit systeem
bestaat uit beslisbomen die gekoppeld zijn aan een kennisinfrastructuur. Dit
klinkt abstract, maar ik wijs erop dat in toenemende mate grondig en soms
zelfs wetenschappelijk onderzoek aan IND-beslissingen vooraf gaat. Daarbij
wordt gebruik gemaakt van geavanceerde ICT-methoden. Deze ontwikkeling is
enkele jaren geleden begonnen en wordt nu krachtig doorgezet. Als de Kamer
daar belangstelling voor heeft, nodig ik haar graag uit om daar een keer een
bezoek aan te brengen. Ik geloof dat dit buitengewoon belangrijk is voor een
verdere kwaliteitsverbetering binnen de IND. Ik wijs er nog op dat in september
van dit jaar is voorzien in de opening van een IND-school waar opleidingen
voor het personeel verzorgd worden.De vreemdelingenkamer bereidt zich natuurlijk ook organisatorisch en inhoudelijk
voor op de invoering van de nieuwe wet. Ik kan de heer Van der Staaij meedelen
dat de taakverzwaring voor de rechterlijke macht als gevolg van de invoering
van de nieuwe wet, waaronder de instelling van hoger beroep, door de rechterlijke
macht is weergegeven in haar uitvoeringstoets. Onder andere door invoering
van het hoger beroep is de norm van het aantal zaken dat per rechtbankmedewerker
kan worden behandeld, bijgesteld. Met behulp van die aangepaste normen heeft
de rechtbank inmiddels de benodigde personele capaciteit voor uitvoering van
de nieuwe wet in al haar aspecten berekend en verwerkt in plannen voor personele
uitbreiding die op dit ogenbik worden uitgevoerd.Niet alle onderdelen van de vreemdelingenkamer krijgen met de uitbreiding
van werkzaamheden te maken. Na invoering van de wet zal de rechtseenheid in
hoger beroep kunnen worden bewaakt. Overigens zal de staat in voorkomende
gevallen ook zelf hoger beroep aanspannen. Hoewel de heren Dittrich en Kamp
mij daarom hebben gevraagd, is het niet aan mij om een uitspraak te doen over
het voortbestaan van de REK. De REK is een initiatief van de vreemdelingenkamer,
die niet door mij kan worden opgeheven.De heer Wijn (CDA):De voorzitter van de rechtbank in Den Haag heeft gisteren gezegd dat de
suggestie van de staatssecretaris dat de rechtbanken nieuwe zaken eerst behandelen,
terwijl de bezwaarzaken even apart gezet worden, niet overgenomen zal worden.
De bezwaarzaken mogen niet ten koste gaan van nieuwe zaken.Staatssecretaris Cohen:Ik heb eerder gezegd dat ik daarover in overleg ben met de rechterlijke
macht, die hierover inderdaad zelf een beslissing neemt. De vreemdelingenkamer
heeft overleg gehad met de IND over de vraag op welke wijze een en ander het
beste georganiseerd kan worden. Zij is tot de conclusie gekomen dat bezwaarzaken
niet achtergesteld mogen worden bij de nieuwe zaken. Er zal sprake zijn van
een tweetal stromen die tegelijkertijd naast elkaar lopen. Men is nog niet
uitgedacht over de precieze wijze van vormgeving.De heer Wijn (CDA):Dat overleg duurt nu al maanden, vooral omdat de uitvoeringstoets vorig
jaar helemaal fout is gelopen. Eerder heeft u gezegd dat beide soorten zaken
apart gezet worden. Nu hoor ik u zeggen dat zij tegelijkertijd afgehandeld
worden. Wat verandert er nu precies?Staatssecretaris Cohen:Dit is vergelijkbaar met wat er bij de IND gebeurt. De IND werkt op het
ene spoor aan nieuwe zaken en op het andere spoor worden de achterstallige
bezwaarzaken afgedaan. Het overleg met de vreemdelingenkamers heeft opgeleverd
dat er op parallelle sporen gewerkt wordt, dus bij een nieuwe melding hoeft
men niet achteraan aan te sluiten. De wijze waarop dat vormgegeven wordt,
is nog niet uitgewerkt.De heer Wijn (CDA):Duidelijk is dat voor de IND een projectorganisatie wordt ingeschakeld
om zaken af te handelen. Daar is het één van het ander gescheiden,
dus er lopen geen stromen door elkaar heen. De nieuwe zaken worden daar door
een aparte club behandeld. Bij de vreemdelingenkamer loopt dat wel gelijk
op en het is nog niet duidelijk hoe dat precies zal werken. Dus het kan nog
steeds door elkaar lopen. Kortom, eigenlijk verandert er niets bij de vreemdelingenkamer.Staatssecretaris Cohen:Er verandert wel iets. De vreemdelingenkamer heeft tot nu toe het systeem
gehanteerd van first in, first out. Een nieuwe zaak komt dus onderop de stapel.
Nu gaat een andere situatie gelden, maar daar zijn geen afspraken over gemaakt
met de rechterlijke macht. Dat kan ook niet, omdat de rechterlijke macht onafhankelijk
is op dit punt en ik daar ook niet op die manier in wil en kan treden.De heer Wijn (CDA):Het principe van first in, first out betekent dat wat er al
ligt het eerst behandeld wordt en dat zijn de bezwaarzaken. Wanneer daar nieuwe
zaken bij komen, worden die onderop de stapel gelegd. Nu zegt u dat dit niet
meer zal gebeuren, dat de zaken parallel behandeld worden. De vreemdelingenkamer
zei gisteren echter in de krant: wij zorgen ervoor dat niet de situatie ontstaat
waarin de oude zaken moeten lijden onder de nieuwe. En dat is wel wat u wilt.Staatssecretaris Cohen:Nee, maar zo heeft mevrouw Mondt dat niet gezegd. Zij heeft gezegd dat
de vreemdelingenkamer niet eerst met die nieuwe zaken gaat beginnen. Dat lijkt
mij volkomen terecht. Wel is het van belang dat er een zekere parallelliteit
optreedt. De vreemdelingenkamer heeft daar wel degelijk oren naar en dat wordt
ook nader uitgewerkt. Dus in die zin verandert er iets. Als dat niet het geval
was, zou er ook geen sprake zijn van parallelle sporen, maar dan zouden nieuwe
zaken achteraan aan moeten sluiten.Voorzitter! Ook de Raad van State bereidt zich voor op een ingrijpende
toename van het aantal te behandelen zaken. De werving van personeel en de
verdere inrichting van de organisatie is inmiddels in volle gang. Om de behandeling
van hogerberoepszaken beheersbaar te houden, zal de raad gebruik maken van
de mogelijkheden die de wet biedt om zaken in voorkomende gevallen verkort
af te doen. De heer Van der Staaij heeft in verschillende vragen zijn zorgen
geuit over de werkbelasting van de raad. Ook mevrouw Albayrak heeft daar vragen
over gesteld. Ten aanzien van de voorlopige voorzieningen die in hoger beroep
zullen worden gevraagd, geldt dat de werkbelasting door die zaken beperkt
zal zijn. De raad zal namelijk in het merendeel van de gevallen op een dusdanig
korte termijn op de hoofdzaak beslissen, dat het treffen van een afzonderlijke
voorlopige voorziening niet nodig zal zijn. Voorzover het amendement op stuk
nr. 30 zal leiden tot invoering van hoger beroep in vreemdelingenbewaringszaken
is de verwachting dat ook die taak uitvoerbaar is, zij het niet onmiddellijk.
Ik verwacht dat invoering daarvan pas later zal kunnen plaatsvinden. Dat is
in het systeem van de wet ook mogelijk doordat de wet in artikel 118 zegt
dat niet alle delen van de wet op hetzelfde moment zullen worden uitgevoerd.
Een dergelijk hoger beroep zal op basis van eerste berekeningen leiden tot
circa 2000 extra zaken per jaar. En het is van belang dat dit goed wordt voorbereid,
want het vraagt nog extra logistieke maatregelen.Voorzitter! Zoals ook door onder anderen de heer Dittrich is opgemerkt,
kan een voortvarende uitvoering van de Vreemdelingenwet niet buiten voldoende
goede tolken. Overeenkomstig eerdere toezeggingen zal uw Kamer op korte termijn –
het zou mij niet verbazen als het nog deze of volgende week is – per
brief worden geïnformeerd over de plannen met betrekking tot de verbetering
van de beschikbaarheid en de kwaliteit van tolk en vertaaldienst.Ten slotte op dit punt nog het volgende. In mijn brief van 29 mei jl.
heb ik uitgebreid aandacht besteed aan het driejarenbeleid. In reactie op
vragen op dit punt van de heer Wijn wil ik daar nogmaals kort bij stilstaan.
Onder de nieuwe wet zou een beroep bij de rechter standaard schorsende werking
opleveren, waardoor deze periode meetelt bij de bepaling van de drie jaren.
Voor aanvragen die onder het oude recht zijn ingediend en derhalve al in eerste
aanleg en bezwaar zijn beoordeeld, heeft dit het gevolg dat de tijd in beroep,
anders dan in de huidige situatie, meetelt bij de bepaling van het tijdsverloop.
Dat is een onbedoeld effect van de nieuwe wet. Om dat te corrigeren is bij
tweede nota van wijziging artikel 114 in die zin gewijzigd, dat voor een aanvraag
die onder het oude recht is ingediend, het beroep bij de rechter niet standaard
leidt tot schorsende werking. In de jaren die gemoeid zijn met het wegwerken
van achterstanden zal echter nog wel een aantal aanvragen, ingediend onder
de oude wet, onder dat driejarenbeleid vallen. Door de verkorting van de procedure
onder de nieuwe wet in combinatie met de gescheiden behandeling en de uitbreiding
van de capaciteit bij zowel de IND als de vreemdelingenkamer wordt de kans
dat een vreemdeling onder de nieuwe wet op basis van het driejarenbeleid een
status krijgt tot een minimum beperkt. De heer Wijn heeft mij naar aanleiding
daarvan gevraagd of het driejarenbeleid daarmee niet tot een dode letter verwordt.
Ik ben dat niet met hem eens. Het principe van het driejarenbeleid blijft
wat mij betreft onverkort gelden. Hoewel door de verkorting van de procedure
onder de nieuwe wet in combinatie met de uitbreiding van de behandelcapaciteit
bij zowel IND als vreemdelingenkamer de kans dat iemand onder de nieuwe wet
op basis van het driejarenbeleid een verblijfsvergunning krijgt minimaal wordt,
kunnen zich in individuele gevallen altijd situaties voordoen waarin de vreemdeling
buiten zijn schuld zolang in onzekerheid verkeert dat een beroep op het driejarenbeleid
toch gerechtvaardigd is. Het driejarenbeleid is voor die situaties bedoeld.
Het is mijns inziens dan ook niet opportuun om dat in het kader van de invoering
van de nieuwe wet af te schaffen. Ik onderschrijf het amendement dat op dit
punt door de heren Wijn en Van der Staaij is ingediend dan ook niet.De heer Wijn (CDA):Voorzitter! Ik heb in mijn betoog een spanning geconstateerd tussen het
individu en de grote groep. Erkent de staatssecretaris die spanning, in die
zin dat de uitvoeringsorganisaties en de rechters meer werk hebben naarmate
er meer mensen naar Nederland komen, waardoor de kans op het verstrijken van
die drie jaar groter wordt?Staatssecretaris Cohen:Vanzelfsprekend.De heer Wijn (CDA):U erkent dus dat er een spanning is. Wanneer je zegt: kom maar met zoveel
mogelijk mensen naar Nederland, is de kans het grootst dat de uitvoeringsorganisaties
vastlopen. Je krijgt dan uiteindelijk ook nog een status zonder dat zeker
is dat je bescherming nodig hebt. Sterker nog, je hebt al procedures gehad
dus je hebt de schijn tegen dat je bescherming nodig hebt. Anders had je die
procedures niet nodig.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Je kunt het ook omkeren. Wij zijn bij deze nieuwe wet bezig
om de organisatie zo in elkaar te steken, dat de kans dat er sprake zal zijn
van het driejarenbeleid geminimaliseerd wordt. Dat hangt in de eerste plaats
samen met de procedures die we hanteren. Het hangt verder samen met de organisatie
en de inrichting ervan. Die organisatie moet wat mij betreft ook ruim in haar
jas zitten. Vervolgens is het altijd mogelijk dat er toch
iets anders gebeurt.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Als de kans zo klein is dat mensen buiten hun schuld nog langdurig
in onzekerheid zullen verkeren als gevolg van de nieuwe procedures, waarom
dan toch op dit punt een geformaliseerd beleid handhaven?Staatssecretaris Cohen:Ik zou bijna zeggen dat juist het principe dat daaraan ten grondslag ligt,
u zou moeten aanspreken.De heer Van der Staaij (SGP):Maar een principe kan ook wel eens verkeerd uitwerken. Wij zijn zeer ongerust
over signalen dat de toepassing van het driejarenbeleid vreselijk ingewikkeld
en vaak ook zeer gecompliceerd is. Wat telt wel mee en wat niet? Wat is niet
en wat is wel buiten de schuld? Verder kan het ook het gevaar meebrengen dat
mensen hun processueel handelen erop kunnen gaan afstemmen om die drie jaar
te halen. Dat is heel begrijpelijk vanuit dat perspectief. Het heeft dan een
volstrekt verkeerde uitwerking. Het blijft daarom wel degelijk problematisch
om het driejarenbeleid te handhaven, hoe sympathiek de intenties en de gedachten
erachter ook zijn.Staatssecretaris Cohen:Maar het laatste punt wat u noemt, namelijk dat je daar ook je handelen
op afstemt door steeds maar procedures aan te spannen, maken we in deze wet
voor een belangrijk deel onmogelijk. Het feit dat er zoveel procedures verdwijnen,
maakt een geconcentreerdere behandeling mogelijk. Ik vind het principe dat
je als overheid zo'n procedure binnen een bepaalde tijd moet kunnen afronden,
wel degelijk belangrijk. De wijze van organisatie van de IND en de uitbreiding
van de vreemdelingenkamers dragen ertoe bij om met dat principe op de achterhand
er toch in te slagen om dat goed te realiseren.Voorzitter! Ik begin aan een volgend onderwerp. Laat ik u op dit moment
in mijn betoog zeggen wat ik nog in petto heb. Ik wil het nu eerst gaan hebben
over de procedure en alles wat daarmee samenhangt, zoals kwaliteit, AC-kant,
voornemenprocedure, beslissing, beroep en hoger beroep. Daarna wil ik het
hebben over het niet motiveren van de beslissing in het doorprocederen. Daarna
komt het besluitmoratorium aan de orde, vervolgens het toezicht en de terugkeer.
Ten slotte spreek ik over de invoeringswet.Eerst ga ik in op de kwaliteit van de procedure. Uitgangspunt van het
regeerakkoord is dat procedures sneller en beter moeten. Het snel verschaffen
van duidelijkheid over blijven of teruggaan is een belangrijk aspect van kwaliteit.
Aan het bereiken van snelheid levert dit wetsvoorstel een maximale bijdrage.
Er zijn op dat punt fundamentele keuzen gemaakt om procedures te beperken
tot de kern. Ik noem de introductie van het volgtijdelijke vergunningenmodel
en de meer omvattende beschikking. Ook de afschaffing van bezwaar in asielzaken
kan een belangrijke versnelling betekenen. De introductie van de ex-nunctoetsing
door de rechtbank mag niet in dat rijtje ontbreken. Dat instrument kan misschien
nog aan kracht winnen wanneer de ex-nuncbeoordeling imperatief wordt voorgeschreven,
zoals voorgesteld, met daaraan gekoppeld de verplichting om de IND om een
schriftelijke reactie te vragen, zoals in het amendement op stuk nr. 33 wordt
voorgesteld.Deze aanpassingen voorkomen onnodige procedures, die onder de huidige
wet tot de bestaande knelpunten hebben geleid en gaan overigens niet ten koste
van de zorgvuldigheid, die geboden is. Het gaat immers om beslissingen die
zeer ingrijpend zijn voor de toekomst van de mensen om wie het gaat. Daarom
is de voornemenprocedure in de wet geïntroduceerd en is de mogelijkheid
geopend van hoger beroep bij de Raad van State. In het kader van een voornemenprocedure
is het van belang dat alle partijen over en weer een goed beeld krijgen van
hetgeen relevant is in de zaak, onder andere doordat men kennis kan nemen
van voor de beslissing belangrijke stukken. Het op initiatief van de heer
Dittrich ingediende amendement op stuk nr. 35, dat een versterking inhoudt
van de wettelijke basis van de voornemenprocedure, kan ik dan ook ondersteunen.De suggestie om de werking van de wet drie jaar na inwerkingtreding te
evalueren, neem ik graag over. Dat lijkt mij van groot belang. De evaluatie
zal aan de hand van nader te bepalen criteria plaatsvinden. Ik ben van plan
om een onderzoeksopdracht aan de Kamer voor te leggen, opdat wij op dit punt
in nader overleg met elkaar kunnen bezien op welke manier en op welke punten
de evaluatie zal plaatsvinden.Alle woordvoerders hebben vragen gesteld over de kwaliteit van de procedure.
Daarbij hebben zij mij gevraagd, in te gaan op een groot aantal aspecten van
uiteenlopende aard. Die zal ik nu in volgorde van de stappen in de procedure
gaan beantwoorden.Ik begin met een vraag van de heer Rouvoet die betrekking heeft op de
tijd voorafgaand aan de procedure. Hij vroeg of het wel bestuurlijk correct
is dat er op documenten gefouilleerd wordt, terwijl er nog geen aanvraag is
ingediend. De heer Rouvoet heeft op dit punt een amendement ingediend. In
de praktijk is gebleken dat tijdens het verblijf in de tijdelijke noodvoorziening –
dat gaat vooraf aan het indienen van de aanvraag in het aanmeldcentrum –
documenten waaruit de identiteit of de reisroute kan blijken, verdwijnen.
Om die reden stelt de regering voor, fouilleren mogelijk te maken bij het
maken van de afspraak. Dat doet zij juist om te voorkomen dat documenten of
andere gegevens zoekraken, waardoor het onderzoek naar de aanvraag wordt bemoeilijkt.
Daartoe blijft dat fouilleren ook beperkt. Het onderzoek naar de aanvraag
kan pas beginnen als de aanvraag is ingediend. Pas op dat ogenblik kan onderzoek
worden gedaan naar de eventueel aangetroffen documenten. Om die reden ontraadt
de regering het aannemen van het amendement op stuk nr. 70.De heer Rouvoet (RPF/GPV):In feite zegt de staatssecretaris nu wat ik in mijn eerste termijn heb
gezegd: het is handig om het te doen. Mijn vraag was echter of het bestuurlijk
juist is. De staatssecretaris geeft terecht aan dat het onderzoek zelf nog
niet kan beginnen, maar de fouilleringsbevoegdheid is juist gerelateerd aan
ondersteuning van het onderzoek. Ik vraag mij daarom af of het correct is
om, terwijl het onderzoek nog niet is begonnen, al wel te fouilleren ter ondersteuning
van dat onderzoek.Staatssecretaris Cohen:Ik zie het als een voorbereiding op dat onderzoek. Ik vind het net iets
meer dan handig om te doen. Door de invoering van de tijdelijke
noodvoorziening kan belangrijk materiaal, dat voor de rest van de procedure
van belang is, niet meer aanwezig zijn. Om die reden heb ik er ook in bestuurlijk
opzicht geen bezwaar tegen om dat mogelijk te maken. Ik zie er ook daarom
geen bezwaar tegen omdat tenslotte die aanvraag wordt gedaan. Als voorbereiding
op die aanvraag kan dat fouilleren dan gebeuren. Bovendien weet je, dat als
je het later moet doen, het niet meer kan.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Ik denk dat hier ons verschil zit, want die aanvraag kan pas gedaan worden
op het moment waarop die afspraak geëffectueerd wordt. Er wordt een afspraak
gemaakt voor het doen van een aanvraag, dus is er formeel nog geen aanvraag
ingediend die in behandeling kan worden genomen.Staatssecretaris Cohen:Maar ter voorbereiding van die afspraak heb ik er geen bezwaar tegen wanneer
dat fouilleren plaatsvindt.Voorzitter! Kan ook die voornemenprocedure op een zorgvuldige manier worden
ingevoerd in een AC? Hoe kan de rechtshulp nu in drie uur tijd met een reactie
komen op het voornemen, vroeg mevrouw Halsema. De voornemenprocedure dient
de verbetering van de kwaliteit van de beschikking van de IND en waarborgt
een dossier waarin de standpunten van beide partijen zijn neergelegd. Die
kwaliteit willen wij niet alleen in de gewone OC-procedure, maar ook in het
AC waarborgen. Wij zijn dan ook voornemens om de voornemenprocedure zowel
in het OC als in het AC te volgen. Voor de bepaling van de termijn waarbinnen
de vreemdeling met zijn rechtshulpverlener zijn zienswijze in het AC naar
voren kan brengen, hebben wij vooralsnog aansluiting gezocht bij de termijn
waarbinnen de vreemdeling in het huidige beleid het rapport van nader gehoor
met zijn gemachtigde kan bespreken en een zwaarwegend advies kan indienen.
Ik verwijs naar de hoofdlijnennotitie van het vreemdelingenbesluit. Wij hebben
daarbij geen dwingend moment voorgeschreven waarop die termijn van drie uur
aanvangt en ook dat is in overeenstemming met de huidige praktijk in het AC.
De ervaringen met de AC-procedure leren dat tot op zekere hoogte ruimte dient
te bestaan voor een flexibele invulling van de beschikbare 48 procesuren,
bijvoorbeeld omdat tijd verloren gaat met het wachten op een tolk. Wij verwachten
dat de asielzoeker en zijn rechtshulpverlener op die wijze in staat zullen
zijn hun zienswijze ook binnen de AC-procedure naar voren te brengen. Begin
mei is – nogmaals, om te laten zien hoe de IND bezig is zich voor te
bereiden op de nieuwe procedure – een uitvoeringstoets gestart in het
AC in Rijsbergen, waarin wordt bezien op welke wijze de voornemenprocedure
het best kan worden ingepast in de AC-procedure. In die pilot wordt ook de
rechtshulpverlening betrokken. De uitkomsten daarvan zullen zo nodig in de
teksten voor het vreemdelingenbesluit worden verwerkt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Mijn vraag was ook nog van andere aard. De voornemenprocedure
compenseert volgens de regering natuurlijk het wegvallen van bezwaar. Dat
betekent dat een deel van de correctie op het bestuursorgaan die mogelijk
was door bezwaar nu in de voornemenprocedure moet zitten. In de AC-procedure
is er dus voor de rechtshulp nog maar drie uur de tijd om te controleren of
het bestuur een juist besluit heeft genomen. Ik heb het dan nog niet eens
over het gebrek aan wettelijke waarborgen in de voornemenprocedure. Het betekent
dat de controle op het bestuur door de rechtshulp is teruggebracht tot drie
uur. Mijn vraag was of er dan nog wel sprake was van equality of arms.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Wat wij nu voorstellen ten aanzien van de AC-procedure is
volgens mij niet anders dan de huidige gang van zaken. Ook daarvoor geldt
dat er vervolgens de mogelijkheid van controle is, zij het niet bestuurlijk,
maar rechterlijk. Het voorstel dat er nu ligt, komt overeen, heeft zelfs nog
iets sterkere waarborgen dan zoals het nu functioneert. Wij zijn nu aan het
bekijken hoe dat het beste vorm kan krijgen in die pilot.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zult het toch met mij eens zijn dat de rechterlijke toetsing altijd
minder inhoudelijk zal zijn dan de toetsing in bezwaar?Staatssecretaris Cohen:Ja.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat betekent dat als die toetsing in bezwaar wegvalt de voornemenprocedure
in ieder geval in het AC, ook daar waar steeds grotere groepen asielzoekers
daar zullen worden afgedaan, dan ook de juiste garanties moet bevatten. Met
drie uur voorbereiding voor rechtshulp met alle onderzoek die daarbij hoort,
kan er toch geen sprake meer van zijn dat een asielzoeker in staat is om zijn
verweer goed voor te bereiden, temeer omdat er voor de asielzoeker alleen
maar de schriftelijke hoormogelijkheid is, eigenlijk alleen maar een schriftelijke
reactie mogelijk is?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik kan alleen maar herhalen wat ik net heb gezegd namelijk
dat het in hoge mate overeenstemt met de huidige gang van zaken, die ook is
afgesproken met de rechtshulp. Ik weet wel dat de rechtshulp daar niet bij
staat te juichen maar het op zich toch wel een werkbare manier vindt. Ook
als het er in de toekomst toe zou leiden dat er binnen de 48 uur meer zaken
zullen kunnen worden afgedaan, dan zal dat alleen gaan om die zaken die ook
in 48 uur kunnen worden afgedaan. Als er meer onderzoek nodig is, kunnen die
zaken niet in die tijd worden afgedaan.Voorzitter! De heer Dittrich heeft een vraag gesteld over het horen in
de voornemenprocedure naar aanleiding van een bezwaar van Vluchtelingenwerk
dat een hoorplicht in de voornemenprocedure ontbreekt. Iedere asielzoeker
wordt na het indienen van zijn asielaanvrage nader gehoord over zijn vluchtmotieven.
Van dit verhoor wordt rapport opgemaakt. De asielzoeker krijgt de gelegenheid
daarop correcties en aanvullingen in te dienen. Het is niet onze bedoeling
om de asielzoeker na het uitbrengen van het voornemen en ontvangst van diens
zienswijze, nogmaals te horen. Op die wijze zou de beoogde bekorting van de
procedure niet kunnen worden gerealiseerd. Bovendien is het in heel veel gevallen
ook niet nodig. Dit laat onverlet dat de asielzoeker nogmaals gehoord zal
worden wanneer zijn zienswijze of andere feiten en omstandigheden daartoe
aanleiding geven. Zoals ik heb toegelicht in de hoofdlijnennotitie vreemdelingenbesluit
zal daarvoor worden aangesloten bij de praktijk inzake het opnieuw horen nadat
de vreemde ling reeds op zijn bezwaar is gehoord. Op grond
van artikel 7.9 van de Algemene wet bestuursrecht wordt een vreemdeling alleen
dan opnieuw gehoord indien na het horen feiten en omstandigheden bekend worden
die voor de beslissing of het bezwaar van aanmerkelijk belang kunnen zijn.
In het vreemdelingenbesluit waarin de voornemenprocedure nader wordt uitgewerkt,
zal een analoge bepaling worden opgenomen. Analoog, omdat het bezwaar uiteraard
vervalt. Wanneer na het uitreiken van het voornemen feiten en omstandigheden
bekend worden die voor de te nemen beslissing van aanmerkelijk belang kunnen
zijn, wordt dit aan de vreemdeling medegedeeld en wordt hij in de gelegenheid
gesteld zich daarover uit te laten.De heer Dittrich (D66):Dus samenvattend, geen hoorplicht, maar het kan wel als het relevant kan
zijn?Staatssecretaris Cohen:Ja.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit is redelijk cruciaal, want als er geen hoorplicht is, is het afhankelijk
van de welwillendheid van de IND of een asielzoeker gehoord wordt. Worden
daarvoor nadere criteria geformuleerd?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik denk dat zowel de IND als de asielzoeker beogen een goede
beslissing tot stand te brengen. De voornemenprocedure is erop gericht –
mevrouw Halsema gebruikte de woorden "equality of arms" – om beide gezichtspunten
te kennen voor het geval er sprake is van een negatieve beslissing en betrokkene
in beroep wil gaan. Ook de IND is er natuurlijk in hoge mate bij gebaat dat
de rechter een goede beslissing kan nemen en dat men juist op dit soort punten,
niet wordt teruggefloten door de rechter. Dus het is niet zozeer de welwillendheid
van de IND, maar het eigenbelang dat hier een rol speelt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het lijkt mij dan logisch dat dit eigenbelang van de IND om niet te worden
teruggefloten door de rechter, wordt verankerd in de wet en ervoor wordt gezorgd
dat de IND bij de hand wordt genomen en niet afhankelijk wordt gemaakt van
de inschatting van een individuele medewerker.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik heb net gezegd dat hierover het nodige zal worden opgenomen
in het vreemdelingenbesluit en al in de hoofdlijnennotitie staat opgeschreven.
Mevrouw Halsema kan het daarin teruglezen. Wij weten natuurlijk ook dat er
middelen zijn die in een bepaald geval nuttig kunnen zijn, maar in andere
gevallen contraproductief kunnen werken. Daarin moeten wij een balans vinden
en ik denk dat dit op deze manier kan gebeuren, gegeven de belangen die aan
beide kanten op het spel staan.Voorzitter! De heer Kamp vraagt mij te bevestigen dat herhaalde asielverzoeken
de uitvoering van genomen en getoetste besluiten niet meer in de weg zullen
staan. Het uitsluiten van herhaalde asielverzoeken is niet mogelijk, omdat
dit in strijd zou kunnen zijn met verdragsbepalingen. De wet geeft wel een
aantal voorzieningen die het onnodig indienen van herhaalde aanvragen zal
tegengaan. Zo zal in de regel geen opvang worden geboden bij een tweede of
herhaalde aanvraag. Ook ben ik – zoals ik al aangaf op 17 april –
van plan om herhaalde asielverzoeken geconcentreerd te doen behandelen door
een speciale eenheid. In de derde plaats zal de ex-nunctoetsing door de rechter –
zoals in het wetsvoorstel is neergelegd – het indienen van een tweede
asielverzoek voor een deel onnodig maken. Tenslotte zal het beroep in het
geval van een herhaalde aanvraag geen schorsende werking hebben. Rechtsbijstand
wordt niet onthouden. Wel zal conform de gebruikelijke werkwijze door de raden
voor de rechtsbijstand per geval worden bezien of een zogenaamde toevoeging
wordt gegeven waarbij de aard van de zaak bepalend is.De heer Kamp stelde verder voor om bij tweede en volgende aanvragen geen
rechtsbijstand te verlenen. Ik ben bereid om over een dergelijk voorstel in
overleg te treden met de raad voor de rechtsbijstand om te bezien of de huidige
regelgeving mogelijkheden biedt om terughoudender te zijn bij de verlening
van gratis rechtsbijstand. Daarbij ga ik ervan uit dat het voorstel van de
heer Kamp geen betrekking heeft op gratis rechtsbijstand die wordt verleend
in bewaringszaken; mijns inziens staat artikel 5 van het EVRM daarbij in de
weg, want in die zaken gaat het om vrijheidsontneming.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! De staatssecretaris zegt dat hij bereid is om hierover in
overleg te treden; dat betekent dat hij het wegvallen van gratis rechtsbijstand
bij een tweede aanvraag niet uitsluit. De suggestie van de heer Kamp is allesbehalve
nieuw. Hoe verhoudt het standpunt van de staatssecretaris zich met diens eerdere
uitspraken, namelijk dat zoiets in strijd is met alle internationale verdragen
over gratis rechtsbijstand, ook bij een tweede aanvraag?Staatssecretaris Cohen:Als ik het goed zie, dan is het voorstel van de heer Kamp tot stand gekomen
in nauwe samenhang met de invoering van de ex-nunctoetsing. Als die heeft
plaatsgevonden en de rechter een uitspraak heeft gedaan die volstrekt up-to-date
is, en als daags daarna opnieuw een asielverzoek wordt ingediend waarvan duidelijk
is dat er geen sprake is van nieuwe feiten of omstandigheden, dan zie ik niet
in dat nogmaals gratis rechtsbijstand zou moeten worden verleend. Op die manier
heb ik het voorstel geïnterpreteerd en daarom ben ik bereid om daarover
nader van gedachten te wisselen met de raad voor de rechtsbijstand.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Is het wel houdbaar dat de overheid op dat moment al een oordeel
heeft over een tweede of derde verzoek? Past het de overheid niet veel meer
om van het grondwettelijk en ook internationaal-rechtelijk beginsel van toegang
tot de rechter en rechtsbijstand af te blijven en te bekijken wat mensen in
een tweede verzoek, met behulp van een advocaat, aandragen? Juist vreemdelingen,
die hier de weg niet weten en de mogelijkheden niet kennen, behoeven hierbij
ondersteuning.Staatssecretaris Cohen:Ik vraag u om de casuspositie die ik heb geschetst en die de heer Kamp
naar voren heeft gebracht, hierbij te betrekken.De heer De Wit (SP):Mijn oordeel daarover is het volgende: je mag niet uitsluiten dat iemand
gegronde redenen heeft voor een tweede verzoek, ongeacht de beoordeling ex
 nunc en de meest recente feiten die de rechter bij de zaak
heeft betrokken, en dat de betrokken persoon daarbij de bijstand van een advocaat
of rechtshulpverlener behoeft.Staatssecretaris Cohen:Een dergelijke wijze van procederen kan ik mij in het licht van dit type
casus heel goed voorstellen. Ook kan ik mij voorstellen dat de raad voor de
rechtsbijstand, die hierin een eigen verantwoordelijkheid heeft, gevoelig
is voor dit soort argumenten.De heer De Wit (SP):Uw voorbeeld houdt een beperking in: er is namelijk een toetsing geweest
van de meest recente feiten. Dat zijn specifieke gevallen; er zijn ook andere
gevallen waarbij niet kan worden uitgesloten dat een tweede verzoek, los van
de nieuwe feiten, toch bestaansrecht heeft en daarmee recht op rechtshulp.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt, maar in het geval dat ik schetste, is er een uitspraak van
de rechter, waarin alle nieuwe feiten en omstandigheden zijn meegewogen, en
komt er meteen een tweede asielverzoek. Ik vind het niet zo gek dat men zich
dan afvraagt of dat asielverzoek wel serieus is, of slechts een poging om
het verblijf in Nederland te rekken. Ik vind het voorstel in alle redelijkheid
het overwegen waard: als mensen echt de gehele procedure hebben kunnen doorlopen
en daarbij alle mogelijke bijstand hebben gekregen, dan blijft voor hen de
mogelijkheid tot beroep open, maar krijgen zij geen gratis rechtsbijstand
meer.Voorzitter! Er zijn verschillende opmerkingen over de ongedocumenteerden
gemaakt. De heer Dittrich heeft gevraagd voor of zwakke zaken een soort van
zwakkezakenbrigade ingesteld kan worden. Het gaat dan om zaken die niet binnen
48 uur of binnen de verlengde onderzoeksperiode kunnen worden afgehandeld.
Kan er iets worden gedaan in het kader van de gewone procedure? Ik vraag mij
af of dat wel verstandig is. De AC's zijn ingesteld om die zwakke zaken eruit
te filteren en die binnen de verkorte procedure af te doen. Het is daarom
van belang dat die AC-procedure efficiënt is. Ook onder de nieuwe wet
blijft het uitgangspunt dat zwakke zaken zoveel mogelijk in een AC worden
afgedaan. Er zal alles op worden gezet om daar waar een beslissing in een
AC mogelijk en zorgvuldig is het daar ook gebeurt. Daar is het beleid het
meest effectief, omdat op die manier zo snel mogelijk kan worden beslist op
ongegronde verzoeken. In het AC is al sprake van een speciale expertise van
de IND om zwakke zaken van sterke zaken te onderscheiden. Een aparte brigade
vind ik geen verstandige aanpak.De heer Dittrich (D66):Mijn voorstel was om na de AC-procedure zo'n zwakkezakenbrigade in te
zetten. Het komt soms voor dat er geen tolk beschikbaar is, de uren verstrijken
en het niet onderzocht kan worden. Men heeft het gevoelen dat het een zwakke
zaak is. Die gaat dan toch de gewone procedure in. Het is toch redelijk om
juist die zwakke zaken in de normale procedure uit te zeven, zodat in de normale
procedure uiteindelijk de sterke zaken overblijven.Straatssecretaris Cohen:Het voorstel van de heer Kamp vind ik interessanter. Binnen de normale
procedure wordt dan weer een onderscheid gemaakt tussen zwakke en sterke zaken.
Zwakke zaken worden als het ware voorgetrokken. Als sterke zaken de AC-procedure
zijn gepasseerd, dan kunnen die snel worden afgewikkeld. Het zijn degenen
die wel recht op bescherming krijgen. Het zou slecht zijn wanneer die achtergesteld
worden omdat eerst de zwakke zaken uitgefilterd worden.De heer Dittrich (D66):Het gevolg van het voortrekken van zwakke zaken, zoals u dat noemt, is
dat de uitzetting van mensen die een definitief oordeel hebben gekregen dat
zij niet mogen blijven, gemakkelijker is omdat het in tijd korter is. Zij
zijn korter in Nederland dan wanneer iedereen maar in de OC-procedure blijft.
Onder de nieuwe wet zal het waarschijnlijk lang duren.Voorzitter: Van NieuwenhovenStaatssecretaris Cohen:Onder de nieuwe wet gaat het erom dat de beslistermijn van de IND in beginsel
zes maanden bedraagt. Als het kan korter. Als het allemaal goed zal functioneren,
zal het voortrekken van zwakke zaken nooit meer dan een maand kunnen schelen.
De organisatie daarvan weegt niet op tegen het feit, dat je probeert die zwakke
zaken binnen de 48-uursprocedure te organiseren.De heer Kamp heeft in dit kader een ander voorstel gedaan. Het betreft
de ongedocumenteerden. Het is erop gericht om opzettelijke documentloosheid
tegen te gaan. Kan in het kader van de AC-procedure niet meer worden gedaan
door er als het ware een knip in te geven? In de eerste 24 uur worden de nationaliteit
en identiteit onderzocht. Als blijkt dat er aanknopingspunten zijn om er meer
aan te doen, maar er geen gelegenheid voor is, moet je een ruimere periode
hebben om dat te organiseren. Aan die suggestie zitten ongetwijfeld de nodige
haken en ogen. Ik ben bereid die te analyseren. Als er goede ideeën in
zitten kom ik met een voorstel naar de Kamer. Dit is een zaak die nader moet
worden uitgewerkt, maar wanneer er een knip komt in die 48 uur, kan dat nooit
met zich brengen dat mensen gedurende die periode van enkele weken in een
aanmeldcentrum doorbrengen. Dat zou dan ergens anders moeten; dit dient deel
uit te maken van een eventueel te ontwikkelen voorstel.De heer Dittrich (D66):Kunt u wat meer duidelijkheid bieden over de opvang van de mensen die
dan drie weken nader worden onderzocht?Staatssecretaris Cohen:Dat moet worden uitgewerkt. Er moet wel sprake zijn van opvang, maar de
wijze waarop dat moet gebeuren, moet nader worden bezien. Het is volstrekt
helder dat het niet in de aanmeldcentra kan. Die zijn daar niet voor. Dat
kan absoluut niet.De heer Dittrich (D66):Er zijn twee opties, enerzijds de OC-procedure, de zwakkezakenbrigade,
en anderzijds de verlenging van de AC-procedure. Wat is nu in uw ogen het
grote voordeel van de laatste optie?Staatssecretaris Cohen:Ik stel mij voor dat in die tussenliggende periode nader onderzoek wordt
gedaan naar identiteit en nationaliteit, zulks om het niet weten om wie het
gaat, tegen te gaan. Het gaat mij niet om onderzoek naar asielmotieven. In
serieuze zaken heb je altijd meer tijd nodig dan 48 uur om dat te doen. Als
het mogelijk is om in die korte periode – daar ís de AC-procedure
ook voor – met die knip erin in de sfeer van identiteit en nationaliteit
onmiddellijk vast te stellen dat er echt niets inzit, kan er ook versneld
worden afgedaan. Dat biedt een voordeel boven de zwakkezakenbrigade in het
kader van de gewone procedure.De heer Dittrich (D66):Ik begrijp het, maar u geeft tevens een groot verschil aan. Bij de zwakkezakenbrigade
in het kader van de OC-procedure gaat het om een inhoudelijke beoordeling,
óók van het vluchtrelaas. Het in het kader van de AC-procedure
uitgevoerde identiteits- en reisonderzoek is zeer beperkt.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt.De heer Dittrich (D66):In die zin zijn ze dus niet geheel vergelijkbaar.Staatssecretaris Cohen:Wat betreft het onderzoeken van asielmotieven denk ik dat het, hoewel
er natuurlijk altijd grijstinten zijn, in het kader van de 48-uursprocedure
voortdurend moet gaan om zaken die op dat punt zwak zijn en waarover nauwelijks
iets kan worden gezegd. Zodra er iets meer is dan zwak, zal men die elementen
zorgvuldig hebben te bekijken.De heer Dittrich (D66):Daar ben ik het mee eens, maar vormt dit niet juist een reden om je in
het kader van de OC-procedure te richten op zwakke zaken?Staatssecretaris Cohen:Daarvan heb ik al gezegd dat ik er, op grond van de redenen die ik heb
aangevoerd, niet veel voor voel om onderscheid te maken tussen sterke en zwakke
zaken. Dit onderscheid zou het in organisatorische zin weer lastiger maken.
Bovendien weet ik niet of dit nu ten koste zou moeten gaan van sterke zaken.De heer De Wit (SP):Hoe zit het met de rechtshulp in het geval er weer een aparte procedure
wordt gevolgd om de identiteit vast te stellen?Staatssecretaris Cohen:Dat moet uitgewerkt worden. Wat mij betreft leeft niet de intentie om
daarin verandering te brengen.De heer De Wit (SP):Vindt u nog steeds dat de AC-procedure in dit verband geschikt is?Staatssecretaris Cohen:Wat mij in dit voorstel aanspreekt, is het benadrukken van het feit dat
het hier gaat over degenen die niet gedocumenteerd zijn en waarbij men méér
dan het gevoel heeft dat er een zekere opzet in het spel is, gericht op verblijf
in Nederland, anders dan asielgerelateerd. Voorzitter! Ik zeg het niet goed.
Wij zijn het erover eens dat de redenen gelegen moeten zijn in het feit dat
iemand is gevlucht. Omdat hij is gevlucht, vraagt hij hier bescherming. Daar
moet het over gaan. En als je nu merkt dat er geen enkel document is en dat
men weinig over de reis kan vertellen, dan zijn dat de zaken die in AC kunnen
worden afgedaan. De termijn van 48 uur blijft wat mij betreft in stand: 24
uur om te praten over identiteit en nationaliteit en op basis daarvan een
nader onderzoek. Als dat gebeurd is, volgt de tweede periode van 24 uur.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij zijn er dan twee modellen voorstelbaar. De AC-procedure gaat
drie weken duren, maar dat is niet de bedoeling, want het is de bedoeling
dat die standaard 48 uur duurt, behalve als er onderzoek nodig is. Dan heeft
de IND een verruimde periode van drie weken voor onderzoek. Dit betekent dat
de mogelijkheden voor de dienst met drie weken worden verruimd, terwijl de
mogelijkheden voor rechtsbijstand onveranderd blijven: 48 uur. Daarmee kom
ik terug op de equality of arms; dit betekent een volstrekte scheefgroei van
de mogelijkheden van bewijsgaring door de IND en de mogelijkheden van verdediging
door de rechtshulp. Dat moet u toch met mij eens zijn?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Het is een idee dat in het debat geboren is en ik heb gezegd
dat ik bereid ben het met deze contouren en alle vragen die erbij behoren
te bekijken en na te gaan of het mogelijk is er een voorstel van te maken.
Dat zal ik doen en ik ken mevrouw Halsema goed genoeg om te weten dat wij
dan nog voldoende gelegenheid zullen hebben om er uitvoerig met elkaar over
van gedachten te wisselen. Het lijkt mij veel beter om dat te doen aan de
hand van die uitwerking dan op basis van alleen het idee.Mevrouw Halsema heeft ook gevraagd naar de mogelijkheid van een gedifferentieerd
stelsel van beslistermijnen, conform een voorstel van de heer Van Driel. Een
van de doelstellingen van dit wetsvoorstel is vereenvoudiging van de procedure.
Daarin past een meer gedifferentieerde beslistermijn niet; die zou alleen
maar onduidelijkheid voor bestuur en vreemdeling betekenen. Nu is de situatie
wel duidelijk: er wordt uiterlijk na zes maanden beslist, tenzij er gebruik
moet worden gemaakt van de mogelijkheid om deze termijn met zes maanden te
verlengen. Hoe vaak dit nodig zal zijn, is niet zo goed voorspelbaar, omdat
het afhankelijk is van de informatie die in eerste instantie door de aanvrager
zelf wordt verstrekt. En aan deze verlengingsmogelijkheid zijn duidelijke
voorwaarden verbonden. Alleen als voor het beoordelen van de aanvraag advies
van of onderzoek door derden of door het openbaar ministerie noodzakelijk
is, is een verlenging van maximaal zes maanden mogelijk. Ik meen dat de heer
Rouvoet heeft gezegd dat ook deze mogelijkheid wat beperkt zou moeten worden,
maar dat is dus ook gebeurd. Die zes maanden zijn immers niet vrij beschikbaar,
deze verlengingsmogelijkheid is gericht op het doen van onderzoek.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Voorzitter! Mijn opmerking ging nog iets verder en ze is ook vastgelegd
in een amendement. In de nota naar aanleiding van het verslag geeft de staatssecretaris
zelf aan dat slechts in uitzonderlijke gevallen tot verlenging van de beslistermijn
kan worden overgegaan, via het besluitmoratorium of via deze zes maanden.
Het leek mij verstandig, dit ook vast te leggen in de wet, omdat anders te
makkelijk de suggestie zou worden gewekt dat verlenging van de termijn altijd
nog mogelijk is. Mijn vraag is, gezien uw intentie, of u dit misschien meteen
kunt meenemen bij uw beoordeling van het amendement.Staatssecretaris Cohen:Ik heb er nog een keer vanuit dat oogpunt naar gekeken, maar ik heb u
al geantwoord dat het niet mogelijk is om de periode zomaar met zes maanden
te verlengen. De verlen ging moet een doel hebben, namelijk
het verrichten van onderzoek of het inwinnen van advies. Als dat niet het
geval is, kan de termijn ook niet verlengd worden. U legt dat in uw amendement
op een net iets andere manier uit door te zeggen dat het alleen in uitzonderlijke
gevallen mag. Ik weet niet of het uitzonderlijke gevallen zijn, maar ik wil
het beperken tot uitdrukkelijk genoemde gevallen.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Voorzitter! Dat staat ook al in het artikel. Maar wat ik nu zou willen
afdichten – dat wil de staatssecretaris kennelijk ook – is dat
die mogelijkheid van onderzoek door derden dan wel openbaar ministerie, ruimer
kan worden aangegrepen als mogelijkheid om een termijn te verlengen. Om dat
af te dichten, wil ik de intentie die de staatssecretaris zelf heeft uitgesproken,
namelijk dat dit slechts in uitzonderlijke gevallen aan de orde kan zijn,
het liefst zo in de wetstekst zelf vastleggen. Immers, dat willen we allebei
en laten we het dan ook opschrijven.Staatssecretaris Cohen:Het gaat om specifieke gevallen, maar ik weet niet hoe vaak die specifieke
gevallen zich zullen voordoen. Op een gegeven ogenblik kunnen er velen –
dat is een mogelijkheid – hier komen en met recht en reden zeggen dat
van het verhaal dat zij vertellen, die en die punten kunnen worden nagegaan,
maar daar moet dan wel onderzoek naar worden gedaan, in het land van herkomst
of wat dan ook. Het aantal zaken kan dan groot zijn, maar het gaat wel over
die genoemde gevallen. Als het niet over die gevallen gaat, dan kan, zo staat
nu ook al in de wet, die verlenging niet plaatsvinden. Onze intentie ligt,
door de woorden die wij nu gezamenlijk hier ook hebben uitgesproken, vast
in het verslag dat bij deze wet wordt gevoegd, namelijk dat het niet ruimer
gebruikt moet worden dan zoals het nu in de wet is vastgelegd. Ik denk dat
we op die manier datgene waar het de heer Rouvoet om gaat en waar het mij
ook om gaat, namelijk dat er niet zomaar sprake kan zijn van een verlenging
van zes maanden, netjes hebben afgedicht.De heer Dittrich (D66):Ik had daarbij de vraag gesteld wat nu de sanctiemogelijkheid is, als
de IND niet binnen zes maanden beslist of niet binnen die verlengde periode,
dus na twaalf maanden, beslist.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Die sanctiemogelijkheid is er niet. Ik zou het ook wel graag
anders zien, maar ik zou niet weten hoe het anders zou moeten. Het beste wat
wij kunnen doen, is proberen om de zaak op alle mogelijke manieren zo te organiseren –
met behulp van deze wet, met het te ontwikkelen beleid en met een kwalitatief
goede IND – dat we ervoor zorgen, dat de IND ook werkelijk in staat
is om binnen die termijn te beslissen. Ik zou niet zo goed weten wat voor
sanctie je zou kunnen hebben.De heer Dittrich (D66):Maar dat betekent wel dat, ook al staat keurig in de wet opgeschreven
dat er wordt beslist binnen zes maanden – u hamert daar ook steeds op –
met in sommige situaties nog eens zes maanden extra, het uiteindelijk zo zou
kunnen zijn dat er na anderhalf jaar pas wordt beslist.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Als de heer Dittrich dit zo zegt, kan ik dat niet ontkennen.
Maar omgekeerd gaat hij wijselijk niet in op mijn vraag hoe die sanctie dan
zou moeten luiden, want daar weet hij ook geen antwoord op.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Het is toch in het algemeen zo dat op het moment dat de beslistermijn
van zes maanden niet wordt gehaald, dit geldt als een fictieve weigering en
dat daartegen geprocedeerd kan worden?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Over die vraag wil ik even goed kunnen nadenken; ik wil er
dan in tweede termijn op terugkomen.Dan kom ik bij de vraag of de verlenging wordt toegepast in individuele
zaken of ook collectief. De regeling van artikel 40, vijfde lid, ziet uitsluitend
op situaties waarin in individuele gevallen de voor de beslissing noodzakelijke
informatie ontbreekt. Daar waar voor groepen van aanvragers noodzakelijke
informatie, bijvoorbeeld over de algehele situatie in het land van herkomst,
ontbreekt, zal eerder toepassing van artikel 41, het besluitmoratorium, aan
de orde zijn.De heer Wijn heeft een vraag gesteld over het landgebonden asielbeleid
en de VVTV-indicatoren. Hoe kijkt, zo heeft hij gevraagd, de staatssecretaris
aan tegen de eis van de VVD dat Nederland een terughoudend landenbeleid moet
voeren en is de staatssecretaris van plan ten opzichte van omringende landen
extra kritisch en terughoudend te zijn; gaat invoering van de nieuwe wet gepaard
met verandering van het landenbeleid? Ten aanzien van verlening van een vergunning
voor bepaalde tijd asiel, op grond van artikel 27, eerste lid, onder d, worden
de in de VVTV-indicatorenbrief neergelegde indicatoren tot uitgangspunt genomen.
Een van die indicatoren wordt gevormd door het beleid in de ons omringende
landen, en daaraan wordt ook groot gewicht gehecht. Dat beleid zal onder de
nieuwe Vreemdelingenwet worden voortgezet. Onder de nieuwe wet zal rekening
worden gehouden met activiteiten van internationale organisaties in plaats
van standpunten daarvan. Ik heb, naar ik meen, de heer Middel horen opmerken
dat, waar nu ook al in het besluit sprake is van activiteiten van internationale
organisaties ín die landen van herkomst, er een voorkeur zou bestaan
om daarvan te maken: ten aanzien van die landen van herkomst. Dat is op zichzelf
een punt waar ik best naar wil kijken.De heer Wijn (CDA):Voorzitter! Het is mij niet duidelijk: verandert er nu wat materieel in
het landgebonden asielbeleid, ja of nee?Staatssecretaris Cohen:Ten aanzien van een van de criteria heb ik "activiteiten van internationale
organisaties" voorgesteld in plaats van "standpunten van internationale organisaties".
In die zin verandert dat in de criteria. Vervolgens zal het gaan om de toepassing
van de criteria ten aanzien van het landgebonden beleid en dat moet je dus
iedere keer opnieuw gaan bezien.De heer Wijn (CDA):Dat betekent dat de hoofdcriteria, de aard van het geweld, de schending
van de mensenrechten, de geografische spreiding daarvan en wat andere Europese
landen doen, niet veranderen.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt.De heer Wijn (CDA):Nu wil de VVD het voorzieningenniveau voor de groep die
daarvan afhankelijk is – dus de mensen uit oorlogsgebieden, de VVTV'ers –
verhogen maar tegelijkertijd wordt het landenbeleid niet strenger dan in de
rest van Europa. Dan krijg je toch aanzuigende werking?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik heb de heer Kamp in zijn eerste termijn horen zeggen, dat
hij geen klachten heeft over het landgebonden asielbeleid van de regering.
Hij vindt het redelijk streng. Hij heeft in dat verband ook een opmerking
gemaakt over Afghanistan en hij weet hoe wij daarover denken. Binnenkort zal
naar aanleiding van een bericht van Buitenlandse Zaken opnieuw een standpunt
daarover worden ingenomen. Het beleid voer ik aan de hand van die criteria
en ik was van plan om dat te blijven doen op de manier, zoals wij net besproken
hebben.De heer Wijn (CDA):Akkoord, maar dan blijft staan dat wij in de praktijk hetzelfde beleid
blijven voeren ten aanzien van de VVTV-landen maar we wel meer voorzieningen
hebben dan de andere Europese landen.Staatssecretaris Cohen:Het is de vraag of je dat op die manier kunt formuleren. Het voorzieningenniveau
van VVTV-houders gaat er over het algemeen iets op vooruit. Het scheelt niet
zo ontzettend veel maar het gaat wel over diegenen die in Nederland kunnen
blijven en ook gedurende lange tijd in Nederland kunnen blijven.De heer Wijn (CDA):Dan is het dus duidelijk. Het voorzieningenniveau in Nederland gaat omhoog
terwijl de beoordeling van de andere landen hetzelfde blijft. Maar het kan
ook van tweeën één zijn: als we met de beoordeling van
landen in de Europese harmonisatie zitten, moet dat ook gebeuren wat betreft
de voorzieningen voor de mensen die uit die landen komen.Staatssecretaris Cohen:De vergelijking met de Europese landen is altijd heel ingewikkeld. Zo
is gevraagd naar de IGC-analyse. Die had ik de Kamer graag gestuurd maar zij
is eenvoudigweg nog niet geheel beschikbaar. Vooral van Duitsland, het Verenigd
Koninkrijk en België waren de gegevens nog niet beschikbaar en dan heeft
het weinig zin om dat aan de Kamer voor te leggen. Het blijft overigens buitengewoon
lastig om de Europese situatie te beoordelen. Maar daar waar de Kamer zegt,
dat het voorzieningenniveau wordt verhoogd, merk ik op dat Nederland een heel
stuk onaantrekkelijker zal worden, met name voor degenen voor wie wij onze
voorzieningen niet openstellen door de procedures die met deze wet worden
ingevoerd en de snelle besluitvorming die daardoor zal plaatsvinden.De heer Wijn (CDA):In de procedures ziet de staatssecretaris een afstotende werking maar
hij erkent, dat de voorzieningen een aanzuigende werking kennen. Op de vraag
naar een Europese vergelijking moet hij het antwoord schuldig blijven. Wij
kennen echter wel het resultaat van al die verschillen in Europa en dat is,
dat Nederland relatief op één staat en absoluut in de topdrie.Staatssecretaris Cohen:Daarom moeten we dus ook een nieuwe wet hebben!De heer Wijn (CDA):En dan gaan we die voorzieningen verhogen!Staatssecretaris Cohen:U moet wel beide punten bekijken. Het voorzieningenniveau voor diegenen
is inderdaad een goed pakket maar daar staat tegenover, dat diegenen die hier
dus geen recht hebben veel sneller dan tot nu toe zullen weten, dat zij niet
in Nederland kunnen blijven. Voor 80% van degenen die een aanvraag doen, zal
de aantrekkelijkheid van Nederland om dat hier te proberen zeer teruglopen.
Ik spreek dus over 80% en de heer Wijn over 20%.De heer Wijn (CDA):Maar wij praten dus over...De voorzitter:Wij hadden net al afgesproken dat het de laatste keer was!De heer Wijn (CDA):U heeft gelijk, voorzitter!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zoals bekend, hadden wij al moeite met de verruiming van het landgebonden
asielbeleid van het standpunt van internationale organisaties naar de activiteiten
van organisaties, want dat betekent dat de UNHCR een zeer negatief oordeel
kan geven over bijvoorbeeld Afghanistan. Maar voor de regering doet dat er
niet meer toe als de UNHCR aanwezig is in Afghanistan. Nu begrijp ik dat de
verruiming die de heer Middel voorstelt, waarmee de staatssecretaris akkoord
gaat, impliceert dat ook al heeft de UNHCR bijvoorbeeld over Afghanistan een
uitermate negatief oordeel ten aanzien van terugkeer zonder aanwezig te zijn
in dat land, het ontplooien van activiteiten "ten aanzien van" Afghanistan
voor de staatssecretaris voldoende is om terug te sturen. Begrijp ik dat goed?Staatssecretaris Cohen:Nee, dat ziet u echt helemaal verkeerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Helpt u mij dan alstublieft van dit idee af, want ik raak hier behoorlijk
ongerust van!Staatssecretaris Cohen:Dat moet u niet doen. Er zijn, vrees ik, voldoende andere dingen waarover
u ongerust bent.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In deze wet wel, ja.Staatssecretaris Cohen:U focust uw interruptie op de drie woorden "ten aanzien van", en doet
alsof er helemaal niets anders is. Het VVTV-indicatorenbeleid gaat uit van
drie indicatoren, waarvan dit er één is. Je zult moeten beoordelen,
wat de activiteiten van de internationale organisaties ten aanzien van dat
land zijn. Die activiteiten maken onderdeel uit van de totale afweging die
wordt gemaakt ten aanzien van de vraag, of een dergelijk land een VVTV-land
is of niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vraag mij af, hoe zich dat verhoudt tot de opmerking van uw partijgenoot
Middel dat het oordeel van de UNHCR veel zwaarder zal moeten worden gewogen.
Ik neem aan dat u apart in zult gaan op het amendement op stuk nr. 36 van
de heer Kamp, de lijst van veilige landen.Staatssecretaris Cohen:Het belang van de gedachte om te kijken wat de activiteiten zijn, naast
het oordeel van de UNHCR, is daarin gelegen dat daarmee wordt bezien of die
punten met elkaar in overeenstemming zijn. Daar gaat het over.
Aan de ene kant iets zeggen en aan de andere kant mogelijkerwijs anders handelen,
leidt toch tot de interessante vraag hoe die dingen zich met elkaar verhouden.
Die verhouding en de wijze, waarop dat gebeurt, maken deel uit van de VVTV-indicatoren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik houd daar echt grote moeite mee. Dat betekent namelijk dat de UNHCR
misschien aanwezig is in Sierra Leone, maar tegelijkertijd zegt met zijn ervaring
aldaar dat het uitermate onverstandig is om nu mensen terug te sturen, want
de spanningen in Freetown zullen aanzienlijk oplopen. De regering gaat daaraan
volledig voorbij, omdat de UNHCR zelf aanwezig is.De voorzitter:Maar als we nu eens het volgende afspreken. Ik wil best tolerant zijn
wat interrupties betreft, maar ik kan er als voorzitter niet zo goed tegen
dat u de conclusies steeds betrekt in de interrupties. Laten we die nu gebruiken
om de tweede termijn voor te bereiden en de staatssecretaris nader te bevragen.
Dat betekent per definitie dat interrupties korter moeten zijn, want anders
moet ik op een gegeven moment zeggen dat het ophoudt!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat trek ik mij aan, maar ik heb de staatssecretaris daarbij een vraag
gesteld.Staatssecretaris Cohen:De activiteiten van de UNHCR in bijvoorbeeld Sierra Leone en de wijze
waarop die activiteiten plaatsvinden, kunnen heel goed sporen met het oordeel
van de UNHCR. Dat versterkt dat dus. Als die twee zaken niet met elkaar sporen,
verzwakt het dat. Dat zijn het soort overwegingen die in het VVTV-beleid moeten
worden meegenomen.De heer Dittrich (D66):Ik heb de staatssecretaris al twee keer horen zeggen dat ongeveer 80%
van de aanvragen wordt afgewezen. Zou hij dat wat verder kunnen toelichten?
Zijn dat alleen afwijzingen van de IND? Is dat inclusief het rechterlijk oordeel?
Hoe verhoudt zich dat tot mensen met een voorwaardelijke vergunning of mensen
met een A-status? Er is altijd zoveel verwarring over de cijfers, en in zijn
inleiding heeft de staatssecretaris het op een andere manier gezegd dan hij
zojuist deed.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt ook wel. Ik moet daar een beetje voorzichtig over zijn. Als
ik het over 80% heb of zelfs over iets meer dan 80%, bedoel ik de afwijzingen
in eerste aanleg, zoals die zich in de afgelopen periode ontwikkeld hebben.
Daarin is een flinke daling te constateren als gevolg van de wijzigingen in
het landgebonden asielbeleid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Is het ook correct dat er een forse daling zal zijn van afwijzingen in
eerste aanleg en van bezwaar als een gevolg van de correctie op de dubbeltellingen
door de IND?Staatssecretaris Cohen:Dat weet ik niet. Dit lijkt mij een mooi onderwerp om bij een volgend
overleg te bespreken, bijvoorbeeld aan de hand van de asielketenrapportage.
Daarin komen deze cijfers aan de orde.De heer Middel heeft gevraagd of de IND in staat is om aan het einde van
de driejaarsperiode, dus bij de vergunning voor bepaalde tijd, ambtshalve
te toetsen of de vreemdeling in aanmerking komt voor verlening van een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd. Voorzitter! Vanuit het oogpunt van het toezicht heeft
het de voorkeur dat de vreemdeling een aanvraag indient op basis waarvan een
beslissing wordt genomen. Dan staat in ieder geval vast dat de betrokkene
nog in Nederland verblijft en prijs stelt op voortzetting van dat verblijf.
Omdat het document – vergelijk met rijbewijs en paspoort – iedere
vijf jaar moet worden vernieuwd, kan die toets periodiek worden herhaald.
Daarnaast heeft deze ambtshalve verlening met name in reguliere zaken de voorkeur.
Voor het verkrijgen van een reguliere vergunning voor onbepaalde tijd moet
de vreemdeling aantonen duurzaam te beschikken over voldoende middelen van
bestaan. Het is zinloos om een ambtshalve verleningsprocedure te starten zonder
dat bekend is of aan het bestaansmiddelenvereiste wordt voldaan.Er is gevraagd of de overgang van bepaalde naar onbepaalde tijd niet ook
ambtshalve kan plaatsvinden. Daarmee zou je echter kunnen terugkeren naar
de vroegere situatie met de zogenaamde "10, lid 2-status". Die status werd
ambtshalve verleend, hetgeen in de praktijk tot zeer onduidelijke situaties
leidde, zowel voor de vreemdeling als voor de vreemdelingendienst. De vreemdeling
had in het ene geval geen document om zijn "10, lid 2-status" aan te tonen
en in het andere geval, bij verlies van rechtswege, een document op grond
waarvan hij ten onrechte dacht legaal in Nederland te verblijven. Dat zijn
praktische argumenten om daar toch nog eens een keer een cesuur in aan te
brengen.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Ik heb in dit verband een vraag gesteld over de verlengingsmogelijkheid
en de beslistermijn bij een vergunning voor onbepaalde tijd.Staatssecretaris Cohen:Ik denk dat het hier vooral van belang is dat die toets plaatsvindt. Ik
stel mij daarbij voor dat de zaken in verreweg de meeste gevallen administratief
afgehandeld worden. Er zal inderdaad moeten worden gekeken naar aspecten van
openbare orde, maar als er geen bijzonderheden zijn, is het een kwestie van
administratief afhandelen. Het moet echter wel plaatsvinden.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Na zijn eerdere reactie op mijn amendement over de algehele verlengingsmogelijkheid,
het niet vastleggen in uitzonderlijke gevallen, zegt u nu dat bij vergunningen
voor onbepaalde tijd, zes maanden een standaardtoets is. Daarnaast moet een
mogelijkheid zijn van een verlenging met zes maanden. De vraag is of dat laatste
element gemist kan worden.Staatssecretaris Cohen:Daar wil ik in tweede termijn op terugkomen, want daar wil ik nog even
goed over nadenken. Mijn tegenargumenten op het vorige punt, gelden hier op
het eerste gezicht niet dus daar wil ik nog even goed naar kijken.De heer Middel (PvdA):De staatssecretaris gaat voorbij aan twee punten die met name door ons
naar voren zijn gebracht. Allereerst moet een gat tussen de tijdelijke status
en de definitieve status voorkomen worden. Verder wordt het de IND gemakkelijker
gemaakt – wij zijn allen zeer bezorgd over de IND –
door ervoor te zorgen dat in de laatste fase van de tijdelijke status zoveel
mogelijk gegevens zijn verzameld over de persoon zelf en het land van herkomst.
In dat geval kan die toets vrij snel uitgevoerd kan worden via de aanvraag
die de houder van de vergunning voor bepaalde tijd doet. Die zaak kan dan
in één keer vloeiend doorlopen. Het moet op elkaar aansluiten.Staatssecretaris Cohen:Ik ben het met u eens dat geprobeerd moeten worden om dat op elkaar te
laten aansluiten. Dat moet inderdaad kunnen via de aanvraag van de betrokken.
Nogmaals, het is van belang dat die toets plaatsvindt, maar in verreweg de
meeste gevallen zal sprake zijn van een administratieve toets die over het
algemeen snel zal verlopen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat lijkt mij, eerlijk gezegd, rijkelijk optimistisch. De staatssecretaris
vergeet dat de rechter daarbij ook aan bod kan komen.Staatssecretaris Cohen:Dat begrijp ik niet. De IND zal toch eerst een beslissing nemen. Pas als
er sprake is van een negatieve beslissing komt de rechter aan bod. Ik had
het over de beslissing van de IND, die, naar ik aanneem, in verreweg de meeste
gevallen, behoudens contra-expertise, positief zal zijn. Die beslissing moet
echter wel genomen worden op basis van de gronden die ik net noemde.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Eén van de gronden die u noemt is de openbare orde. Volgens mij
is de IND, ook bij het intrekken van de tijdelijke vergunning, steeds gerechtigd
om dat te doen op gronden van de openbare orde. Dat maakt dat je die extra
toets helemaal niet nodig hebt, want die tijdelijke vergunning kan namelijk
op die gronden ingetrokken worden. Dus de IND heeft eindeloos kunnen controleren.
Dit levert de IND alleen maar onnodige werklast op.Staatssecretaris Cohen:Nee, ook op dit punt niet. Het gaat er immers om dat in de laatste periode
nog eens gecheckt wordt of die tijdelijke vergunning is ingetrokken. Je zult
toch, voordat je een vergunning voor onbepaalde tijd geeft, dus voordat die
termijn van drie jaar is afgelopen, willen weten of er sprake is van aspecten
in het kader van de openbare orde? Dat kun je toch niet in één
keer door laten lopen, nog afgezien van de problemen die wij vroeger hadden
met artikel 10, lid 2.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De staatssecretaris suggereert nu bijna dat de toets op het al dan niet
voortzetten of intrekken van de tijdelijke verblijfsvergunning ongeveer hetzelfde
zal zijn als de procedure die gestart zou worden op de verstrekking van een
permanente verblijfsvergunning. Die procedure is toch veel uitgebreider?Staatssecretaris Cohen:Wij hebben het nu over het omzetten van een tijdelijke vergunning in een
definitieve. Bij het verlenen van asielvergunningen is het een kwestie van
een toets op basis van de openbare orde. Gaat het echter over reguliere vergunningen
dan zal bekeken moeten worden of aan de overige vereisten wordt voldaan.Mevrouw Albayrak (PvdA):Een zeer voor de hand liggende vraag is hoe dat op dit moment gaat met
de VVTV'ers. Kunt u iets vertellen over de ervaringen daarmee? Duurt het lang?
Maakt men gebruik van de periode van zes maanden om bij VVTV'ers over te gaan
tot een andere verblijfsvergunning?Staatssecretaris Cohen:Ik durf u dat zo niet te zeggen. Ik kom hier op een ander moment op terug.Voorzitter! De heer Dittrich heeft een voorstel gedaan tot koppeling van
de vergunning voor onbepaalde tijd aan inburgering. De heer Wijn heeft op
dat punt een amendement ingediend. D66 wil dat de regering de mogelijkheden
onderzoekt om de verlening van een vergunning voor onbepaalde tijd afhankelijk
te maken van het gevolgd hebben van een inburgeringscursus. Dat onderzoek
zou moeten plaatsvinden vooruitlopend op de uitkomsten van de evaluatie van
de Wet inburgering nieuwkomers, de WIN. De heer Dittrich stelt terecht dat
het kabinet in het wetgevingsoverleg over de invoeringswet heeft aangegeven
dat na de evaluatie van de WIN zal worden bezien of de nu bestaande sancties
ter handhaving van de inburgeringsplicht voldoen. Dan zal het voorstel van
D66 tot koppeling van de vergunning tot verblijf aan de inburgering opnieuw
worden bekeken tegen de achtergrond van de resultaten van die evaluatie. Dat
lijkt mij de goede manier om de zaak aan te pakken. Ik hoop dat de heer Wijn
bereid is daarin mee te gaan, dus eerst kijken of de zaken op basis van de
WIN goed op orde zijn en mede op basis daarvan bezien of het een goede weg
is om daarmee door te gaan, ook in het licht van de Vreemdelingenwet.De heer Wijn (CDA):Wanneer iemand een status aanvraagt voor onbepaalde tijd en hier dus voor
onbepaalde tijd wil blijven, moet die persoon dan aangeven dat hij wil integreren
en dat hij daar een begin mee heeft gemaakt?Staatssecretaris Cohen:Op zichzelf natuurlijk wel, maar de Wet inburgering nieuwkomers is nog
niet zo lang geleden van start gegaan en wij weten allemaal dat er nog verbeteringen
mogelijk zijn in de uitvoering. Dat heeft mijn collega Van Boxtel ook in het
wetgevingsoverleg naar voren gebracht. Hij heeft gezegd dat het van belang
is dat die wet eerst goed op orde is en dat het in dat kader misschien wel
mogelijk is dat de zaak zodanig georganiseerd kan worden dat dit punt niet
nodig is. Om die reden wil ik nu nog wachten met besluitvorming op dit punt,
maar ik wil het wel bij de evaluatie van de WIN meenemen en op basis daarvan
besluiten om in het licht van uw doelstelling – een doelstelling die
wij allemaal onderschrijven – te bekijken wat wij het beste kunnen doen.De heer Wijn (CDA):Er is een verschil tussen wat de staatssecretaris zegt en wat het CDA
beoogt. De staatssecretaris heeft het alleen over de WIN, het volgen van die
cursus. Wij hebben het meer over het resultaat, namelijk dat je het NT2 haalt,
zodat je een begin van Nederlands kunt spreken en een beetje weet hoe Nederland
in elkaar zit.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! De heer Wijn vraagt nu meer dan in de WIN is neergelegd. Ik
vraag mij af waarom hij dat op dit punt naar voren brengt. Het lijkt me veel
verstandiger om dat in het kader van de WIN te doen.De heer Wijn (CDA):Ik doe dat omdat het ons erom gaat dat een toets is behaald.
Dat is iets anders dan een cursus volgen.Staatssecretaris Cohen:De WIN, Wet inburgering nieuwkomers heeft het over het volgen van een
cursus.De heer Wijn (CDA):Precies, maar wij willen een stap verder gaan, namelijk het behalen van
een toets.Staatssecretaris Cohen:Dat begrijp ik. Maar het heet niet voor niets Wet inburgering nieuwkomers.
Als u het zo belangrijk vindt dat het niet alleen een inspanningsverplichting
maar ook een resultaatsverplichting is, moet u dat in de WIN neerleggen.De heer Wijn (CDA):Je kunt dat ook hier neerleggen door te stellen dat iemand, als hij voor
onbepaalde tijd hier wil blijven, moet aangeven dat hij daartoe in staat is.
In de WIN staat hoe de cursussen geregeld worden. Het wordt dan allemaal op
het bordje van de gemeente neergelegd. Als VVTV'ers een bijstandsuitkering
krijgen, kunnen zij het misschien zelf regelen. Je kunt misschien wel een
regel hanteren dat iemand die cursus helemaal niet hoeft te volgen als hij
werkt, als hij het resultaat maar behaalt. Het gaat ons dus om het resultaat.
Daarom is de relatie met de WIN voor ons een andere dan voor u. Vindt u ook
niet dat dat resultaat behaald moet zijn?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Deze discussie doet mij sterk denken aan de discussie die
wij hebben gehad in het kader van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Ik
herinner mij dat ook daar een enkel meningsverschil was tussen de regering
en de CDA-fractie. Er zijn allerlei opmerkingen over te maken. Als je het
op die manier zo strak zou regelen, zou je daarbij weer op allerlei uitzonderingspunten
stuiten die de zaak ingewikkelder maken. Ik herhaal daarom dat ik vind dat
het van belang is om eerst de evaluatie van de WIN af te wachten en dan te
bezien hoe daarmee door te gaan.De heer Wijn (CDA):Erkent de staatssecretaris dat in het amendement dat ik heb voorgesteld
de uitzonderingspositie geregeld is door middel van een hardheidsclausule?
Erkent hij verder dat het voorgestelde amendement niet strijdig is met het
Vluchtelingenverdrag?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Wat mij betreft is het van belang om eerst de WIN af te wachten.
Dat is de verstandigste manier om de zaak verder te helpen.Mevrouw Albayrak (PvdA):Voorzitter! Een zeer concrete vraag. Mag ook aan A-statusvluchtelingen
het niet ingeburgerd zijn tegengeworpen worden als een reden voor onthouding
van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd? Als wij uitgaan van die
ene status, zou dat het gevolg zijn.Staatssecretaris Cohen:Er wordt één status verleend. Dit lijkt mij mede een reden
om te zeggen dat we nog eens goed moeten bekijken hoe dit in elkaar zit.Voorzitter! De heer Rouvoet heeft een opmerking gemaakt die weliswaar
niet zeer belangrijk is – zoals hij ook zelf vindt – maar wel
waard om hier te noteren. Het betreft een redactionele opmerking over artikel
19, lid 1 en 2, in relatie tot de artikelen 26 en 32. Het gaat om vergelijkbare
artikelen maar de redactie ervan wijkt onderling af, terwijl inhoudelijk hetzelfde
wordt bedoeld. Het gaat steeds om een aaneengesloten periode van rechtmatig
verblijf van vijf, tien of drie jaar. Hoewel inhoudelijk hetzelfde wordt bedoeld,
is het goed om dat hier te noteren. Het zal de heer Rouvoet naar ik hoop deugd
doen als wij in een nota van wijziging die er komt, dit punt meenemen.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Voorzitter! Staat u mij toe de opmerking te maken dat ik ongelooflijk
blij ben dat er door de staatssecretaris zomaar een suggestie van de kant
van de oppositie wordt meegenomen.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Laat ik nu niet zeggen: dit is pas het begin!De heer Rouvoet heeft vervolgens opnieuw gevraagd naar het verschil tussen
"aantonen" en "aannemelijk maken". Hij heeft me gevraagd om dat nog eens uit
te leggen. Ik zal dat nog een keer proberen. Waarom wordt in artikel 42, tweede
lid, gesproken van "aantonen", terwijl in asielzaken altijd sprake is van
"aannemelijk maken"? De terminologie van artikel 42 is dezelfde als de terminologie
die onder de huidige wet wordt gebruikt. In de praktijk bestaat er geen enkel
misverstand over het feit dat het asielrelaas aannemelijk moet zijn voordat
een aanvraag wordt ingewilligd. Dat staat ook zo in artikel 29 van het wetsvoorstel.
Wij hebben daarom gemeend in artikel 42 de bestaande terminologie te kunnen
handhaven.De heer Dittrich heeft gevraagd of de lange duur van de behandeling van
MVV-aanvragen structureel is of in het bijzonder in Amsterdam tot problemen
leidt. Helaas moet ik zeggen dat die lange behandelingsduur niet beperkt is
tot de vreemdelingendienst in Amsterdam. Dat heb ik ook gemeld in de evaluatie
van het MVV-vereiste, die op 22 maart jl. met de Kamer is besproken. Tijdens
dat overleg heb ik aangegeven dat wij er alles aan zullen doen om ervoor te
zorgen dat de doorlooptijden tegen het einde van het jaar of mogelijk iets
later, teruggebracht zullen zijn van nu gemiddeld zes tot negen maanden naar
zo'n drie maanden.Mevrouw Albayrak (PvdA):Gaat de staatssecretaris nog verder in op de MVV?Staatssecretaris Cohen:Nee.Mevrouw Albayrak (PvdA):Ik heb opmerkingen gemaakt over de verblijfsschade en ik heb gevraagd
of het mogelijk is om de opnieuw verleende vergunning met terugwerkende kracht
in te laten gaan.Staatssecretaris Cohen:Ik wilde daar niet op ingaan, omdat wij deze kwestie besproken hebben
bij de behandeling van het MVV-vereiste in maart. Daarbij is dit punt aan
de orde geweest. Het standpunt dat ik toen heb ingenomen is nog steeds mijn
standpunt.De heer Dittrich (D66):Ik heb inzake die lange duur gevraagd of het niet mogelijk was om een
onderzoek in te stellen naar de situatie in Amsterdam. De staatssecretaris
zegt nu dat het structureel is, maar daar wil ik toch wat meer over horen
omdat dit niet aan de orde is geweest in het algemeen overleg, terwijl het
wel een belangrijk onderdeel is van deze nieuwe Vreemdelingenwet.Staatssecretaris Cohen:Ik heb toen gezegd dat ik vond dat de lange duur, die op dit ogenblik
structurele trekken vertoont, zich niet moet voordoen. Wij
moeten die ook terugbrengen. Dat hangt samen met allerlei activiteiten die
op het ogenblik plaatsvinden om ervoor te zorgen dat die procedures tot aanvaardbare
proporties worden teruggebracht. De heer Dittrich heeft ook opgemerkt –
en die opmerking onderschrijf ik graag – dat het van belang is om niet
alleen te focussen op de asielkant, maar ook op de reguliere kant. Dit is
een van de belangrijke punten die daarvan deel uitmaken.De heer Dittrich (D66):Dan blijft nog steeds onduidelijk of de termijn in Amsterdam uitspringt
boven het structurele probleem in de rest van Nederland. Wij weten allemaal
dat in Amsterdam de meeste aanvragen in behandeling worden genomen. Daarom
vraag ik of de staatssecretaris bereid is specifiek naar de Amsterdamse situatie
te kijken.Staatssecretaris Cohen:Ik vind dat wij over de hele linie ons uiterste best moeten doen om de
aanvragen sneller af te handelen. Voorzover ik daarover ben geïnformeerd,
is de termijn over de hele linie te lang. Mede als gevolg van nieuwe ICT-apparatuur
moet het mogelijk worden om een aantal versnellingen door te voeren. Daar
wordt aan gewerkt. Ik hoop daar tegen het eind van het jaar flinke resultaten
van te zien.De heer Dittrich (D66):Wil de staatssecretaris specifiek naar de situatie in Amsterdam kijken?Staatssecretaris Cohen:Ik weet niet of het in Amsterdam meer bijzonder is. Nou is Amsterdam heel
bijzonder, dat weet ik wel, maar dat is nog geen reden daar in het bijzonder
naar te kijken.De heer Dittrich (D66):Het is mooi om uit de mond van de staatssecretaris te horen dat Amsterdam
heel bijzonder is.Staatssecretaris Cohen:Ik weet dus niet of dat in dit geval ook zo is.De heer Rouvoet (RPF/GPV):De staatssecretaris wil op dit moment niets meer zeggen over het MVV-vereiste.
Er is nog een vraag gesteld over de medische zorg in relatie tot het amendement
van de coalitie.Staatssecretaris Cohen:Laat ik daarop dan nu een antwoord geven, maar ik moet het wel even uit
mijn hoofd doen.De heer Rouvoet stelt dat je op deze manier het risico loopt dat degene
die een MVV aanvragen ten aanzien van medische omstandigheden in een slechtere
positie komen te verkeren dan degenen die illegaal in Nederland zijn. Die
situaties zijn naar mijn gevoel niet met elkaar te vergelijken. Hierbij wordt
gedoeld op de vraag of je een ontheffing van het MVV-vereiste kunt krijgen
in verband met gezondheidsomstandigheden. Dat kan alleen als je niet in staat
bent om terug te reizen naar het land van herkomst. Die situatie is echt heel
anders dan de situatie waarbij iemand illegaal in Nederland is en gezondheidshulp
nodig heeft. Om die reden moeten deze zaken naar mijn gevoel uit elkaar worden
gehouden. Het een hoeft niet te sporen met het ander. Dit is de meest logische
oplossing voor het verlenen van een ontheffing van het MVV-vereiste in verband
met medische omstandigheden.Mevrouw Albayrak (PvdA):Voorzitter! Misschien wil de staatssecretaris bevestigen dat de uitleg
van dit amendement volgens de indieners niet neerkomt op een relativering
van de verlening van medisch noodzakelijke zorg aan wie dan ook, zoals door
minister Borst is verwoord.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt!De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Toen ik dit punt inbracht, ik dacht in het eerste wetgevingsoverleg,
reageerde de staatssecretaris daar heel afhoudend op met een heel andere redenering
dan nu. Ik ben natuurlijk blij met wat hij nu zegt, maar ik vind dat hij toch
maar moet verklaren waarom hij nu zegt wat in het wetgevingsoverleg vanuit
de Kamer naar voren werd gebracht en hij het D66-standpunt toen afwees.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Dat moet voortschrijdend inzicht zijn. Ik heb er nog eens
goed over nagedacht. Ik herinner mij nog goed dat dit punt naar voren werd
gebracht naar aanleiding van een opmerking van de heer Rouvoet. Ik had toen
al het gevoel dat er heel veel in zat. Het feit dat ik het nu uit mijn hoofd
kan zeggen, laat wel zien dat ik er ook echt goed over nagedacht heb. Dat
moet wel de verklaring zijn dat ik er nu anders op reageer dan toen.Voorzitter! De heer Dittrich acht het raadzaam dat ingeval van nieuwe
feiten of omstandigheden hangende beroep de rechter eerst aan de IND vraagt
zich over die feiten en omstandigheden uit te laten. De heer Van der Staaij
vraagt zich af of het wel verstandig is om altijd een schriftelijke reactie
te laten vragen, gezien het experimentele karakter van deze toetsing. Mevrouw
Halsema vreest dat het afschaffen van bezwaar ertoe leidt dat de rechter meer
op de stoel van het bestuur gaat zitten. Allereerst merk ik op dat er naar
mijn gevoel geen sprake is van een experimenteel karakter van de ex-nunctoetsing.
Het gaat wel om een vernieuwing, maar niet in de zin van een experiment. Omdat
het om iets nieuws gaat, leek het verstandig om de formulering van het verlenen
van een bevoegdheid te kiezen om de rechter daarmee eerst ervaring te laten
opdoen. Op basis van die ervaring zou eventueel later kunnen worden bezien
of de ex-nunctoetsing als verplichting moet worden geformuleerd. Naar aanleiding
van een door een aantal fracties uitgesproken zorg enerzijds of de rechter
wel voldoende van deze bevoegdheid gebruik zal maken en anderzijds of de rechter
niet te veel op de stoel van het bestuur zou gaan zitten, is er een amendement
ingediend waarin de bevoegdheid wordt veranderd in een verplichting voor de
rechter om ex nunc te toetsen, tenzij. Ook wordt daarin de rechter verplicht
om ingeval van relevante nieuwe feiten en omstandigheden die eerst voor een
reactie aan de IND voor te leggen. Omdat wij er steeds van zijn uitgegaan
dat de rechter altijd een reactie zal vragen en de ex-nunctoetsing van groot
belang is voor het verminderen van het aantal procedures, hebben wij geen
bezwaar tegen dat amendement.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Waarom hecht de staatssecretaris nu niet meer aan het eerdere
argument dat het om een nieuwe bevoegdheid gaat en dat het belangrijk is om
dit even aan te kijken? Heeft hij zich er dan van vergewist dat er in de kring
van de rechterlijke macht niet zoveel waarde aan wordt toegekend
en dat het niet op bezwaren stuit?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Deze bevoegdheid is tegelijkertijd op een aantal punten ingekaderd
met de tenzij-mogelijkheden die ook in het wetsartikel staan. Als je daarbij
neemt de verplichting om wanneer er nieuwe feiten en omstandigheden zijn aan
de IND te vragen daarover eerst nog een oordeel te geven, denk ik dat het
mogelijk moet zijn om het als een verplichting op te nemen. Eerder heb ik
inderdaad gezegd dat men er ervaring mee zou moeten opdoen, maar ik moet nu
zeggen dat ik er niet zoveel bezwaar tegen heb om de volgende stap te zetten
en het als een verplichting op te nemen.De heer Van der Staaij (SGP):U zei net dat de achtergrond van het amendement is om het van "kan" in
"dient" veranderen, om het imperatief te stellen, omdat rechters er wel eens
weinig gebruik van zouden kunnen maken. Dan is er kennelijk wel de veronderstelling
dat rechter ook nog wel eens aanleiding zien om af te zien van het gebruik
maken van deze bevoegdheid. Waarom zou het nu te verwachten zijn dat rechters
zonder goede gronden van deze mogelijkheid geen gebruik zouden maken?Staatssecretaris Cohen:Als het zo zou zijn dat rechter op grond van het feit dat het om een facultatieve
bepaling gaat er geen gebruik van maken, ook in die gevallen waarin de wetgever
had gewild dat hij er wel gebruik van zou hebben gemaakt, denk ik dat het
toch verstandiger is om het imperatief te formuleren. Waarbij het dan naar
mijn gevoel ook mogelijk blijkt om er in het licht van de formuleringen die
er nu zijn – aan de ene kant de uitzonderingsbepaling, aan de andere
kant de plicht om eerst aan de IND om een reactie te vragen – voor te
zorgen dat de bedoeling van de wetgever tot zijn recht komt.Voorzitter! Het is misschien goed op dit punt ook nog iets te zeggen over
de verhouding bestuur-rechter. De heer Rouvoet heeft daarnaar gevraagd. Het
moge duidelijk zijn dat ik aan dit onderscheid hecht. Het bestuur bestuurt
en de rechter toetst. Het standpunt van de regering is dat in aantal gevallen
ook op het terrein van het vreemdelingenrecht kan-bepalingen nodig zullen
zijn. Zodra daarvan moet-bepalingen worden gemaakt, zullen op een gegeven
ogenblik beleidsregels moeten worden gesteld; beleidsregels die passen in
het kader van de discretionaire bevoegdheid. Die beleidsregels zijn van een
lage orde en kunnen door de rechter veel indringender worden getoetst dan
regels van een hogere orde. Mij staat voor ogen dat met de kan-bepalingen
die in de wet zijn neergelegd en het overbrengen van een niet gering aantal
regels uit de vreemdelingencirculaire naar de algemene maatregel van bestuur
vreemdelingenbesluit, de kracht van die regels wordt versterkt. Dit is tegelijkertijd
een versterking van het bestuur. Verder wordt de rechter in de gelegenheid
gesteld, niet om de intrinsieke waarde van die regels te toetsen, maar om
die regels marginaal te beoordelen. Ik denk dat dit van belang is, juist op
dit terrein waar de regering bestuurt en de rechter de regels moet toepassen.
Naarmate die regels van een hogere orde zijn, is er sprake van een marginale
toetsing en blijft de rechter van de intrinsieke waarde af. Die situatie zal
op grond van deze wet ontstaan. Ik denk dat wij hiermee in de komende tijd
goed uit de voeten kunnen.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Voorzitter! Dit is bij uitstek een onderwerp dat niet in het kader van
de behandeling van deze wet kan worden uitgediscussieerd en dat willen wij
ook niet. Ik denk bovendien dat de staatssecretaris en ik op dit punt ook
niet zozeer van mening verschillen. Ik vind het echter wel van belang om te
vragen of hij het met mij eens is dat het ook bij een marginale toetsing door
de rechter nog steeds zo kan zijn dat de rechter heel dicht in de buurt kan
komen bij vitale onderdelen van het bestuur. Dit was ook het punt in het VVTV-beleid
en dit kan ook bij het besluitmoratorium een rol spelen.Staatssecretaris Cohen:Dit kan, maar dan is het dus wel van belang om goed te weten waar de verschillende
verantwoordelijkheden liggen. Ik denk dat dit in de praktijk zijn weg zal
vinden. Daarbij is minstens evenzeer van belang hoe daarop door de wetenschap
wordt gereageerd in de vorm van kritische annotaties, waardoor de verschillen
tussen bestuur en rechter in hun volle omvang tot hun recht kunnen komen op
een manier die voor ons staatsbestel van belang is.Voorzitter! De heer Van der Staaij heeft nog gevraagd wat de voordelen
zijn van het laten vervallen Cohenvan bezwaar en het invoeren van hoger beroep
en of die twee niet oneigenlijk worden gekoppeld. Dit zijn inderdaad twee
verschillende zaken, maar er is wel een verband. Wij zijn
gezamenlijk tot de conclusie gekomen dat een vorm van hoger beroep nodig is
en die wordt dus ingevoerd. Daardoor wordt de procedure langer en dus ook
de noodzaak groter om te bezien of de procedure elders kan worden verkort.
Wij vinden dat dit kan door het bezwaar in asielzaken te schrappen en tegelijkertijd
de kwaliteit van de IND-beslissingen te verbeteren door de voornemenprocedure
en andere maatregelen die wij eerder bespraken. Ik merk hierbij nog op –
maar in de schriftelijke stukken is hierop uitvoerig ingegaan – dat
nu juist ook bezwaar in het kader van de vreemdelingenprocedure een bijzondere
plaats inneemt. Ook al gaat het om verschillende zaken, het is in die zin
toch goed de verbanden daartussen in het oog te houden.De heer Wijn vroeg naar de prejudiciële vragen van lagere en hogere
rechters in het belang van de rechtsontwikkeling, zoals voorgesteld door de
heren Boukema en Francken. Verder vroeg hij naar mijn mening over een verlofstelsel
in hoger beroep. Mevrouw Halsema stelde vragen over de zorgvuldigheid en de
omvang van het hoger beroep. Mevrouw Albayrak legde de nadruk op het bewaken
van de rechtseenheid en de bevordering van de rechtsontwikkeling. Als ik het
goed zie, dan stellen de heren Boukema en Francken voor om in plaats van hoger
beroep of cassatie, de lagere rechter de bevoegdheid te geven om prejudiciële
vragen te stellen aan de hoogste nationale rechter. Dat is een radicaal voorstel,
dat het bestek van het vreemdelingenrecht ver te buiten gaat en veel vragen
oproept die eerst zouden moeten worden bestudeerd. Als men prejudiciële
vragen wil invoeren naast het hoger beroep, dan bereiken wij slechts een verlenging
van het beroep in eerste aanleg en dus van de hele procedure.Nu het verlofstelsel. In de nota naar aanleiding van het verslag wees
ik erop dat het voorgestelde grievenstelsel voor het hoger beroep in de praktijk
al een beetje op een verlofstelsel lijkt. Het verschil is dat sommige zaken
in ons voorstel een summiere behandeling krijgen, terwijl in een verlofstelsel
sommige zaken helemaal niet meer zouden worden behandeld. Dat laatste gaat
voor zaken over de hoofdbeslissing, het al dan niet verlenen van een verblijfsvergunning,
erg ver. Verder willen wij het proces bij de Raad van State wel hanteerbaar
houden. Dat is juist nodig om de andere zaken, waarbij de rechtseenheid en
rechtsvorming wel in het geding zijn, voldoende aandacht te kunnen geven;
de Raad van State kan immers niet alle zaken in uitvoerige behandeling nemen.
Daaraan ligt overigens geen negatief oordeel over de rechtshulpverlening ten
grondslag, maar de simpele constatering dat in vreemdelingenzaken begrijpelijkerwijs
nogal veel wordt geprocedeerd: in vergelijking met het overige bestuursrecht
gaat het om ongehoord grote aantallen.De heer Wijn (CDA):Voorzitter! Ik ben het met de staatssecretaris eens dat dit nog veel nadere
gedachtevorming zal vergen. Maar de staatssecretaris zegt dat de rechter het
individuele belang om door te procederen zal moeten afwegen tegen het belang
van de staat om doorprocederen voor een betere grond niet toe te staan. De
hogere rechter heeft meer zicht op het algemene belang van de staat dan de
lagere rechter, die met het individuele geval wordt geconfronteerd. Met zo'n
stelsel ernaast zou men misschien een extra procedure creëren, maar tegelijk
het algemeen belang beter in de gaten kunnen houden. Ziet de staatssecretaris
dit voordeel ook?Staatssecretaris Cohen:Ik weet dit niet. Ik denk dat de rechter in eerste aanleg vooral moet
kijken naar wat er aan de hand is en in individuele gevallen eenvoudigweg
moet beslissen. Het hoger beroep biedt naar mijn gevoel inderdaad de mogelijkheid
om meer principiële kanten aan de orde te stellen. Met het voorgestelde
stelsel is dat volgens mij goed mogelijk.De heer Wijn (CDA):Waar het mij om gaat, is dat de hogere rechter de rechtsvormende taak,
die de bestuursrechter ook heeft, een algemener kader kan geven. Zo'n prejudiciële
vraag biedt dit algemene kader gemakkelijker. Zoiets gebeurt ook in Europa.Staatssecretaris Cohen:Ik weet niet of dit nodig is, want ik kan mij goed voorstellen dat de
advocatuur erg goed in staat is om dit soort vragen aan de orde te stellen.
Zeker in het grievenstelsel kunnen dergelijke vragen onder het hoge beroep
worden gebracht.De heer Dittrich (D66):Bedoelt de staatssecretaris dat het voor rechters niet mogelijk is om
prejudiciële vragen aan het Europese Hof te stellen als wij dat niet
regelen in de Vreemdelingenwet? Volgens mij kan het namelijk altijd en klopt
zijn antwoord niet helemaal.Staatssecretaris Cohen:De heer Van der Staaij heeft in dit kader nog een vraag gesteld. Zal het
stellen van prejustitiële vragen aan het Hof van Justitie niet leiden
tot vertragingen? Ik neem bij de beantwoording van deze vraag de vraag van
de heer Dittrich mee. Dat risico is bepaald niet uit te sluiten. Dat is overigens
een probleem dat niet alleen in het vreemdelingenrecht speelt en niet alleen
in Nederland, maar in geheel Europa. Er zijn op Europees niveau op dit ogenblik
gesprekken gaande om te bezien hoe men tot een versnelling van de prejustitiële
procedure bij het Hof van Justitie in Luxemburg kan komen. Verschillende voorstellen
doen de ronde. Overigens volgt het stellen van de prejustitiële vragen
aan het Hof niet uit het wetsvoorstel, maar uit het Verdrag van Amsterdam.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.45 uur tot 13.30 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-5461-5482.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl