Vragen van het lid Tang aan de minister van Financiën, bij afwezigheid gesteld aan de minister van Economische Zaken over het artikel 'ING ontwijkt btw-afdracht' (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 66
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Tang aan de minister van Financiën, bij afwezigheid
gesteld aan de minister van Economische Zaken over het artikel "ING ontwijkt
btw-afdracht".
 
 
 De heer
 Tang
 PvdA
 
 Mevrouw de voorzitter. ING ontwijkt belastingen via een constructie in
Zwitserland. Daar kan een mens nijdig van worden; ik in ieder geval wel. Uitgangspunt
is dat over activiteiten in Nederland ook in Nederland belasting betaald wordt.
Elke bedrijf met enig gevoel voor maatschappelijke en morele verantwoordelijkheid
heeft zich aan dit uitgangspunt te houden. Het is extra wrang dat ING, juist
dit bedrijf de belastingbetaler ontloopt terwijl het zelf door die belastingbetaler
is ondersteund. Daarom heb ik de volgende vragen.
 Deelt de minister het uitgangspunt dat maatschappelijk verantwoorde bedrijven
niet een gat in de wet zoeken maar in de geest van de wet handelen? Dus over
activiteiten in Nederland wordt in Nederland belasting betaald in dit geval.
 Het zou gaan om tientallen miljoenen euro's, in ieder geval om substantiële
bedragen. Gaat de minister zich inspannen om het geld voor de belastingbetaler
terug te krijgen?
 Zijn er nog meer bedrijven die van dergelijke constructies gebruikmaken
en op die manier belasting ontduiken?
 Heeft de Belastingdienst kunnen ingrijpen en ook ingegrepen of heeft de
Belastingdienst door een gat in de wet machteloos moeten toekijken?
 Als er een gat in de wet is, wil het kabinet dan onmiddellijk tot actie
overgaan en dit gat dichten?
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Mevrouw de voorzitter. Er zijn aan mij vijf vragen gesteld. Laat ik een
prealabele opmerking maken. Voor de minister van Financiën en dus ook
voor de minister van Financiën-ad interim geldt een wettelijke geheimhouding
voor fiscale aangelegenheden van individuele belastingplichtigen. Dat weet
de heer Tang, naar ik aanneem, ook. Dus binnen de marges van die geheimhoudingsplicht
zal ik zijn vragen beantwoorden.
 Ik ben het met de heer Tang eens dat een bedrijf over activiteiten in
Nederland in Nederland belasting moet betalen. Voor een deel zou het probleem
daar in kunnen zitten. Als er in het buitenland – of dat nu Zwitserland
is of een ander land – een werkelijke economische activiteit is, dan
is er sprake van reële transacties en dan moet je die accepteren. Die
vraag kan echter alleen aan de hand van concrete gegevens worden beantwoord
en daar is dus onderzoek voor nodig. Dat onderzoek moet dus ook gebeuren;
laat ik dat vooropstellen. Dat onderzoek gaan wij ook doen.
 Dan het tweede punt, het geld terug. Zoals bekend, biedt de btw de mogelijkheid
om achteraf bij controle te corrigeren. Als uit die controle blijkt dat er
een correctie moet plaatsvinden, dan moet dat ook gebeuren. Ik heb al gezegd
dat er een onderzoek gaat plaatsvinden, dus ook de controle op dit punt. Op
basis daarvan kun je dus zeggen: terug met dat geld, of beter gezegd, betalen
dat geld. Maar zover is het nog niet, want dat onderzoek is nog niet afgerond,
 Verder heeft de heer Tang gevraagd of er nog meer gevallen bekend zijn.
Tot nu toe is één ander geval bekend. De Belastingdienst is
in dat geval, na onderzoek en beoordeling van de feiten, niet akkoord gegaan.
Wij gaan ook onderzoek doen naar andere gevallen, dus los van de ING-casus.
Dat betekent dat waar dat nodig is, dit aangepakt wordt via ofwel de uitvoering,
dus via het correctiemechanisme, ofwel via aanpassing van de wetgeving, opdat
het gat, waarover de heer Tang sprak, wordt gedicht.
 
 
 
 De heer
 Tang
 PvdA
 
 Ik ben blij dat de minister toezegt dat er onderzoek komt en daarna ook
een inspanning om het ten onrechte berekende bedrag van tientallen miljoenen
euro's terug te vorderen. Wat mij betreft, minister, kunt u alvast een gesprek
aangaan met ING, want ING heeft zelf gezegd dat hiermee belasting ontweken
is. Dus dat gesprek kunt u wat mij betreft nu al beginnen.
 Vervolgens wil ik meer duidelijkheid hebben over mijn vraag of er sprake
is van een gat in de wet. Heeft dat bijvoorbeeld te maken met het belastingverdrag
met Zwitserland? Dit geval was toch ook bij de Belastingdienst en bij het
kabinet bekend?
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Laat ik met dat laatste beginnen. In 2008 heeft ING zelf gemeld dat de
inkooproute via Zwitserland was opgezet. In ieder geval klopt dus niet wat
hierover in de krant stond. De Belastingdienst heeft die structuur niet goedgekeurd
en hoefde dat ook niet te doen. Ik heb al aangegeven dat latere correcties
mogelijk zijn waardoor er achteraf bij controle de mogelijkheid is om die
btw te corrigeren.
 Dat onderzoek is nu juist nodig om een antwoord te kunnen geven op de
vraag van de heer Tang of er een gat is in de wetgeving. De Belastingdienst
moet materieel toetsen of er sprake is van een gat of van een overtreding
van wetgeving. Dat is maatwerk. Er moet bijvoorbeeld worden getoetst of er
sprake is van een structuur die als wezenlijk doel heeft om een belastingvoordeel
te behalen, dan wel of daarvoor andere economische redenen bestaan. Dat laatste
kan alleen als er verkoopactiviteiten in dat andere land plaatsvinden, dus
als er daadwerkelijk sprake is van een economische activiteit. Een brievenbusmaatschappij
of een papieren constructie is daarvoor onvoldoende. Als dat niet in orde
is, zal de opzet door de Belastingdienst gewoon worden aangepakt. Nogmaals,
daar is dat maatwerk en dat onderzoek voor nodig. Dan kan ik ook de vraag
van de heer Tang beantwoorden of er sprake is van een echt gat in de belastingwetgeving.
Zo ja, dan kan ik met de Kamer bespreken op welke manier we dat gat zullen
dichten.
 
 
 
 De heer
 De Nerée tot Babberich
 CDA
 
 Ook de CDA-fractie vindt het vervelend dat maatschappijen naar het buitenland
gaan en daar activiteiten ontplooien, zeker als daaraan vastgeplakt wordt
dat het is om Nederlandse belasting te ontduiken. Ik heb eigenlijk een heel
andere vraag aan de minister. De CDA-fractie heeft twee jaar geleden al naar
voren gebracht dat de btw die een bank in rekening gebracht krijgt op het
gebied van de financiële dienstverlening, niet afgetrokken kan worden.
We hebben gevraagd of er in Europa een level playing field
is. Toen hebben we gekeken naar Luxemburg, België en Ierland. Ik verzoek
het kabinet om een brief waarin beschreven wordt hoe dat binnen Europa geregeld
is en of het mogelijk is op dat gebied tot een gelijk speelveld te komen.
Ik heb begrepen dat ING inmiddels weer terugkomt naar Nederland. Ook heb ik
begrepen dat in Zwitserland voor een kantoor met 20 mensen 8 mln. aan btw
bespaard is, maar dat ING door het ongelijke speelveld in Nederland 400 mln.
heeft afgedragen. Is dat juist?
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Eigenlijk is dit een vervolg op de vraag van de heer Tang die betrekking
heeft op de belastingverdragen. Het lijkt mij verstandig om ook op dat punt
verder te kijken. Dat deel van zijn vraag had ik niet beantwoord, dus dat
neem ik hierin mee. Dan neem ik ook de vraag van de heer De Nerée mee,
met name hoe het level playing field ten aanzien van de btw op financiële
dienstverlening er in de EU uitziet. Ik zal in ieder geval in mijn huidige
functie als ad interim aan de echte demissionaire minister van Financiën
doorgeven dat de Kamer dit graag wil en dat ik dit ook heb toegezegd, net
zoals ik de toezegging gedaan heb aan de heer Tang.
 
 
 
 De heer
 Weekers
 VVD
 
 Ontwijken van btw is big business, schreef Het Financieele Dagblad. De
VVD-fractie is van mening dat het niet ethisch is wanneer je op het ene moment,
in het voorjaar van 2008, belasting probeert te ontwijken, en je vervolgens
in het najaar van 2008 de hand ophoudt bij de belastingbetaler om een onderneming
overeind te houden. Deelt de minister die opvatting? Mijn volgende vraag sluit
aan bij de verzoeken van mijn collega's De Nerée en Tang. Kunnen wij
een brief krijgen waarin staat welke ontwijkroutes mogelijk zijn en of deze
niet alleen door dit bedrijf maar ook door andere bedrijven worden gebruikt
om belasting te ontwijken? Is het kabinet met ons van mening dat ontwijkroutes
moeten worden gedicht? Je kunt allerlei ontwijkroutes dichten en dat zal ook
moeten gebeuren. Tegelijkertijd moet Nederland fiscaal aantrekkelijk blijven
voor ondernemingen, niet alleen om zich te vestigen maar ook om hun activiteiten
te kunnen handhaven.
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Ik ben het met de laatste opmerkingen van de heer Weekers geheel eens.
Het vestigingsklimaat moet zodanig zijn dat het voldoet aan de eisen die daaraan
gesteld kunnen worden, zodat het voor buitenlandse bedrijven aantrekkelijk
is om zich in Nederland te vestigen en investeringen te doen. Laat daar geen
misverstand over bestaan. Echter, op het moment dat er via ontwijkroutes zaken
gebeuren die we niet willen, hebben we een probleem. Het is ook bekend dat
de ministers van Financiën regelmatig in de Ecofin-raad over dit soort
zaken van gedachten wisselen. Mij lijkt het verstandig om daarop in het algemeen
overleg over de Ecofin-raad, als de stukken voorhanden zijn, terug te komen.
 Dan de andere vraag. Belasting ontduiken is nooit ethisch. Heel simpel.
Om echter te kunnen stellen dat inderdaad sprake is van het ontduiken van
btw heb ik dat onderzoek nodig. Anders kan ik die conclusie niet trekken.
 
 
 
 De heer
 Weekers
 VVD
 
 Ik sprak niet over ontduiken, maar over ontwijken. Daar zit wel een nuance
in. Ontwijken vinden wij onwenselijk, maar het is wettelijk geoorloofd.
 
 
 Mijnheer Weekers, u weet ...
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Ontduiken wil niemand. Ik ben het met de heer Weekers eens dat je in kaart
behoort te brengen welke routes er voor ontwijken zijn. Daar is dat onderzoek
voor nodig. Dat gebeurt ook. Dat heb ik toegezegd. Komen daaruit zaken naar
voren waaruit blijkt dat er iets anders aan de hand is, dan heeft de Belastingdienst
de mogelijkheid om in te grijpen. Nogmaals, ik moet mij houden aan de vertrouwelijkheidsverplichting
die ik op dit terrein heb.
 
 
 Ik word even afgeleid door de heer Poppe, en gelijk gaat het mis.
 
 
 
 Mevrouw
 Koşer Kaya
 D66
 
 Ik kan mij daar iets bij voorstellen, voorzitter.
 
 
 Ja, dat kunnen wij allemaal, gelukkig.
 
 
 
 Mevrouw
 Koşer Kaya
 D66
 
 Het is niet zuiver, en zeker niet ethisch te noemen als je belasting ontwijkt.
Ik heb twee vragen aan de minister. 1. Wanneer is het genoemde onderzoek afgerond?
Kunnen de resultaten daarvan snel naar de Kamer worden gestuurd? 2. Het is
mij niet helemaal duidelijk of er inderdaad sprake is van andere bedrijven
die ook btw ontwijken. Is het onderzoek echt gericht op het nog vinden van
andere bedrijven die btw ontwijken?
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Het laatste is het geval. Er is nu één bedrijf aangemeld,
ook via dit debat. Ik heb de Kamer via de heer Tang toegezegd dat hiernaar
onderzoek plaatsvindt. Ik heb ook toegezegd dat onderzoek naar andere mogelijke
gevallen plaatsvindt. Dat moet je via maatwerk beoordelen. Als het nodig is
om de wetgeving daarop aan te passen, dan kom ik daarvoor graag bij de Kamer
terug.
 Over de uitkomsten van het onderzoek zal ik de Kamer informeren, maar
wel passend binnen de geheimhoudingsplicht.
 
 
 Wanneer krijgen wij de resultaten?
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Dat weet ik niet, mevrouw de voorzitter. Nu ben ik even overvraagd. Ik
hoop toch dat wij dat zo snel mogelijk kunnen doen. Ik weet dat Financiën
meekijkt. Ik heb begrepen dat het onderzoek in ieder geval dit najaar klaar
kan zijn. Laten wij het daar even op houden.
 
 
 
 De heer
 Bashir
 SP
 
 Belastingadviseurs hebben blijkbaar mazen in de wet gevonden. Vervolgens
hebben zij ING geadviseerd om daarvan gebruik te maken. Dat ING daar happig
op is, is spijtig genoeg, maar dat is eigenlijk niets nieuws. De Universiteit
Utrecht heeft recentelijk immers berekend dat multinationals, geholpen door
belastingadviseurs, voor meer dan 10 mld. aan winstbelasting ontwijken. De
SP zou het een goede zaak vinden als belastingadviseurs worden verplicht om
het aan de Belastingdienst te melden als zij gaten in de wet vinden. Ik verzoek
de minister om de mogelijkheid daartoe te onderzoeken en de
Kamer van de resultaten op de hoogte te stellen.
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Nou, daar voel ik eigenlijk niet zo veel voor. Belastingadviseurs hebben
een eigen taak en een eigen verantwoordelijkheid. Als ik aan belastingadviseurs
moet gaan voorschrijven wat de heer Bashir wil, dan moet de wetgeving op dat
punt worden veranderd.
 Ik weet niet of er sprake is van een maas in de wet. Daarom heb ik dat
onderzoek juist toegezegd. Als aan de hand van concrete gegevens blijkt dat
er sprake is van reële transacties en van een werkelijke economische
activiteit in Zwitserland, dan zul je dat moeten accepteren, hoe moeilijk
dat misschien ook is. Ik kan echter niet iets gaan toezeggen dat volgens mij
veel verder gaat dan wat ik in eerste instantie heb toegezegd.
 
 
 
 Mevrouw
 Sap
 GroenLinks
 
 Belastingontduiking en belastingontwijking zijn voor de fractie van GroenLinks
volstrekt onacceptabel. Ik heb begrepen uit het antwoord van de minister dat
ING deze constructie al in 2008 heeft gemeld. Het is dus al sinds 2008 bekend.
Ik hierover twee vragen. 1. Waarom wordt hier pas in 2010 onderzoek naar gedaan?
Waarom is niet al veel eerder onderzocht of dit kan en mag? 2. Kan de minister
toezeggen dat de Belastingdienst in de toekomst dit soort gevallen veel actiever
zelf zal onderzoeken en dat daarvoor niet eerst een krantenbericht en Kamervragen
nodig zijn?
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Natuurlijk onderzoekt de Belastingdienst zelf. Wij hebben het echter over
2008 en over het boekjaar 2009. Nu is het 2010. Alles wat met 2009 te maken
heeft, wordt dus nu onderzocht. Daarover moet nu aangifte worden gedaan. Het
is ook bekend dat het mogelijk is om achteraf, bij controle, te corrigeren
en te verrekenen.
 Voor de structuur als zodanig was geen goedkeuring nodig. Zelfs als de
Belastingdienst op de hoogte zou zijn geweest, wordt het pas precies duidelijk
wanneer de aangifte wordt gedaan over het afgelopen jaar. Dan kun je namelijk
concreet toetsen of de structuur niet klopt en kun je aan de hand van maatwerk
toetsen hoe de situatie in elkaar zit. Overigens gaan we het onderzoek niet
nu pas doen; het loopt al een tijdje. We moeten inderdaad alle feiten en omstandigheden
verzamelen; het is dus maatwerk.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Een ING-medewerker heeft gezegd dat zulke praktijken al sinds 2004 bestaan.
Kan er ook tot 2004 btw worden teruggevraagd?
 
 
 
 Minister
 Van der Hoeven
 
 Ik weet niet of ING al sinds 2004 gebruikmaakt van deze route. Ik weet
in elk geval dat ING zelf in 2008 heeft aangegeven dat die route via Zwitserland
is opgezet. Een anonieme bankmedewerker heeft inderdaad iets in de krant gezet,
maar daar kan ik dus niets mee. De terugvordering van btw kan tot maximaal
vijf jaar.