Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het ouderschapsverlof (24869)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 3577-3587

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-02-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 45, pagina 3577-3587

28-01-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24869Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees Parlement om te bepalen dat het lidmaatschap van een adviescollege als bedoeld in de Kaderwet adviescolleges niet gelijktijdig mag worden uitgeoefend met het lidmaatschap van de Staten-Generaal en van het Europees Parlement (24777)Pagina 3562-3577
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 28 januari 1997)Pagina 3545-3548
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 28 januari 1997)Pagina 3587-3588
Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister van Verkeer en Waterstaat, over de door de ICES gewenste uitgaven en haar ambitie voor een mogelijke tweede nationale luchthaven en andere infrastructuurPagina 3556-3561
Vragen van het lid De Hoop Scheffer aan de minister van Defensie, over de recente publicaties over de val van de enclave SrebrenicaPagina 3549-3556
Vragen van het lid Janmaat aan de minister van Justitie, over haar uitspraken over de criminaliteit onder Marokkaanse jongeren (De Telegraaf, 9 januari 1997)Pagina 3548-3549
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Enige regels tot uitvoering van een aantal EG-verordeningen op het gebied van de mededinging (Wet uitvoering EG-mededingingsverordeningen) (24617)Pagina 3562-3562
Stemmingen over vijf moties, ingediend bij het debat over de beleidslijn "Ruimte voor de rivier", te weten: - de motie-Huys/Blauw over de nadere uitwerking van de beleidslijn (18106, nr. 73); - de motie-Van den Berg over de procedurele aspecten van het voorgenomen beleid (18106, nr. 74); - de motie-Assen over de afbakening van het stroomvoerend winterbed (18106, nr. 75); - de motie-Assen over reële voorwaarden voor de continuïteit van bedrijven (18106, nr. 76); - en één andere motiePagina 3562-3562
Presentie en opening (dinsdag 28 januari 1997)Pagina 3545-3545
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het ouderschapsverlof (24869)Pagina 3577-3587
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Instelling van een vast college van advies van het Rijk op het terrein van het onderwijs (Wet op de Onderwijsraad) (25041)Pagina 3561-3562

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het Burgerlijk Wetboek met betrekking
tot het ouderschapsverlof (24869).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter! Om de spanning over het onderwerp "ouderschapsverlof" dat
in dit wetsvoorstel aan de orde is, niet hoger op te laten lopen dan nodig
is, begin ik met te zeggen dat mijn fractie het ermee eens is dat het Burgerlijk
Wetboek op een aantal punten aangepast moet worden, zoals wordt voorgesteld
in het wetsvoorstel. Ik heb echter nog wel wat vragen en opmerkingen.Het is goed dat werknemers die minder dan 20 uur werken, ook een recht
op ouderschapsverlof krijgen. Het is ook goed dat dit recht in het wetsvoorstel
uitgebreid wordt van kinderen tot de leeftijd van 4 jaar naar kinderen tot
de leeftijd van 6 jaar. Het is echter merkwaardig dat de Europese richtlijn
die op 3 juni 1996 is aangenomen, zegt dat de leeftijd tot 8 jaar moet worden
uitgebreid, terwijl de minister op 6 jaar komt. Hij geeft daar in de toelichting
geen goede reden voor, waardoor het des te onbegrijpelijker wordt. Ik had
me voorgenomen om de minister te vragen met een nota van wijziging te komen,
omdat hij namelijk geen enkele reden heeft om niet naar 8 jaar te gaan. Collega
Van Vliet van D66 heeft dat probleem opgelost door een amendement in te dienen,
waarin zij zegt dat die leeftijd 8 jaar moet worden. Zoals de minister al
begrijpt, is de fractie van de PvdA het daarmee eens. Misschien kan de minister
alsnog het amendement overnemen, maar ik wil ook best aan mijn fractie voorstellen
om voor het amendement van mevrouw Van Vliet te stemmen.Wij vinden het goed dat werknemers die in het buitenland werken, ook een
recht krijgen. Ook de adoptie is goed geregeld. In de ogen van mijn fractie
is echter de kwestie "meerlingen" nog niet goed geregeld. Je kunt je natuurlijk
afvragen of je voor meerlingen ook inderdaad een dubbel aantal maanden ouderschapsverlof
beschikbaar zou moeten stellen. Ik leg de minister voor of hij erover zou
willen denken om hier bijvoorbeeld anderhalf maal van te maken. Ik besef dat
dat ook arbitrair is. Je moet echter aandacht hebben voor het feit dat ouders
van meerlingen niet alleen de gebeurtenis als zodanig op een andere manier
moeten regelen, maar ook dat in hun geval de organisatie van de combinatie
zorg-arbeid meer investering vraagt dan wanneer je met één kind
te maken hebt. Ik vind daarom dat hier iets aangepast zou moeten worden in
het wetsvoorstel.In de Europese richtlijn, waar ik het al eerder over had, wordt ook een
andere regeling voorgesteld voor ontslagbescherming. Daar is de minister in
dit wetsvoorstel nog niet aan toegekomen. Ook de kwestie van de sociale zekerheid
en het ziekenfonds in de volksgezondheid is nog niet geregeld. Ik mag, naar
ik aanneem, ervan uitgaan dat de minister van plan is dat bij het wetsvoorstel
loopbaanonderbreking te regelen. Als dat het geval is en de minister dat vandaag
aan de Kamer wil toezeggen, kan mijn fractie for the time being wel leven
met wat in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld. Als de minister niet van plan
is een goede regeling voor te bereiden in de wet op de loopbaanonderbreking,
 dan zal ik een tweede termijn nodig hebben om hem alsnog ervan
te overtuigen dat dat toch zou moeten. Maar dat hoor ik dan wel van hem.Nu ik het toch over de wet op de loopbaanonderbreking heb, wil ik de minister
vragen of hij al enig idee heeft wanneer het advies van de Stichting van de
arbeid komt. En zo ja, heeft hij er dan ook al over nagedacht hoe het te volgen
traject met de Kamer zou moeten zijn? Mijn fractie vindt zo langzamerhand
dat er wel enige haast geboden is met die wet op de loopbaanonderbreking.
Het blijft anders jarenlang bij een discussie waarin de overgrote meerderheid
van de Kamer vindt dat er zo'n wet moet komen, terwijl het er kennelijk om
wat voor reden dan ook – en dat mag toch nooit zijn: het advies van
de sociale partners – nooit van komt om dat wetsvoorstel ook in te dienen.
De minister moet daarom in onze ogen aangespoord worden tot enige haast.Naar ik meen, vindt aankomende vrijdag een bijeenkomst plaats van FNV
over loopbaanonderbreking. Als ik goed ben geïnformeerd, zal daar door
of namens de minister ook over dit onderwerp worden gesproken. Ik zou het
prettig vinden als hij hierover al vandaag in de Kamer zijn licht kan laten
schijnen. Misschien is de speech voor vrijdag nog niet klaar, maar wellicht
heeft hij toch al gedachten over hetgeen hij daar wil gaan zeggen. Die kan
hij ons dan vandaag vertellen.Het zou mooier zijn als wij een regeling hadden waarbij gedeeltelijke
betaling of in ieder geval betaling tijdens verlof aan de orde kan zijn. Dat
is echter geen nieuws, dat heeft mijn fractie al eerder betoogd. Ik neem aan
dat dit bij de wet op de loopbaanonderbreking ook opnieuw ter discussie komt.
Wat dat betreft kunnen wij met dit wetsvoorstel leven, maar het geeft mij
wel aanleiding tot de volgende vraag.In het voorvorige nummer van Binnenlands Bestuur heb ik gelezen dat het
college van arbeidszaken, de gemeentelijke werkgevers, discussieert over de
vraag of de regeling betaald ouderschapsverlof die zij hebben, niet moet worden
beperkt. In hetzelfde kader heb ik gelezen dat de gemeente Beek, hier wel
bekend, een actie voert waarvoor zij nu al de steun van 70 gemeenten heeft.
Mij werd gemeld dat die regeling inderdaad veel te luxe zou zijn. Nu was het
de gewoonte van de mensen in mijn fractie, en naar ik meen ook van anderen
in de Kamer, om steeds te zeggen dat dit juist zo'n goede en voorbeeldige
regeling was waar het bedrijfsleven meer bij zou moeten aanhaken. Hoe denkt
de minister hierover? Ziet hij voor zichzelf nog een rol weggelegd? Ik denk
bijvoorbeeld aan contacten met de VNG en dergelijke. Kan hij daarover vandaag
nog een uitspraak doen en kan hij de gemeenten misschien ook nog iets laten
weten?Ik heb een vraag aan het CDA. Dat kon ook niet uitblijven, gezien de discussienota
die het wetenschappelijk bureau van het CDA heeft gepubliceerd. Misschien
kan mevrouw Bijleveld mij een vreugd doen en zeggen hoe de CDA-fractie nou
precies over dit wetsvoorstel denkt. Wat is volgens haar de rol van de sociale
partners en wat moet de rol van de overheid zijn? Uit de nota die toch door
de fractie van het CDA breed geprezen is, wordt dat namelijk niet duidelijk.
Moet deeltijdarbeid nou wel aan de sociale partners worden overgelaten, maar
ouderschapsverlof niet? Of moeten juiste beide aan de sociale partners worden
overgelaten? Dat is mij niet duidelijk. Ziet het CDA wat dat betreft een kleinere
rol voor de overheid? Voor alle duidelijkheid: mijn fractie ziet die rol voor
de overheid wel.Ik ben het zeer eens met iedereen die zegt dat deze regeling nog steeds
veel te weinig bekend is, ook al is het nog een onbetaalde regeling. Dat is
een van de redenen waarom er verhoudingsgewijs zo weinig gebruik van wordt
gemaakt. In mijn ogen wordt er daarom, ook als het nodig is, wel eens geen
gebruik van gemaakt. Wil de minister inzake deze regeling geen voorlichtingscampagne
starten die anders, beter en uitgebreider is dan de huidige?Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Voorzitter! Voortvloeiend uit de nota en het algemeen overleg over de
combinatie arbeid en zorg ligt een wetswijziging voor over een soepeler en
een meer op maat gerichte inrichting van het ouderschapsverlof. Alvorens in
te gaan op de voorgestelde wijziging, maak ik een paar opmerkingen in het
algemeen.Ouderschapsverlof bestaat in Nederland nog niet zo lang, zeker in vergelijking
met de ons omringende landen. De wet had ten eerste tot doel het voor werknemers,
mannen en vrouwen, mogelijk te maken werk en een gezin met kinderen te combineren
en de problematiek van met name het herintreden van vrouwen te voorkomen.
Ten tweede had zij het realiseren van een evenwichtige verdeling van betaalde
en onbetaalde arbeid tot doel. Blijkens de evaluatie en de deelname van rechthebbenden
heeft het ouderschapsverlof duidelijk voorzien in een behoefte. De deelname
neemt nog steeds toe, maar kan nog groter zijn. Gelet op de tijd zal ik niet
alles wat mijn voorganger heeft gezegd en waarmee ik het eens ben, herhalen.Het is ook duidelijk – daarmee sluit ik aan bij hetgeen mevrouw
Van Nieuwenhoven heeft gezegd – dat het succes van gedeeltelijk betaald
ouderschapsverlof aanmerkelijk groter is dan dat van het onbetaalde. Dat zou
voor de sociale partners juist een stimulans moeten zijn om, nu men met elkaar
in gesprek is en men er belang in ziet om werknemers op de arbeidsmarkt te
houden, dat nog eens goed in ogenschouw te nemen.Dat de regeling niet zo duidelijk heeft bijgedragen aan de herverdeling
van de onbetaalde arbeid tussen mannen en vrouwen is jammer, maar verbaast
mij niet zo. Het zou te mooi zijn als met een relatief eenvoudige wet een
patroon dat al eeuwen "tussen de oren" zit bij mannen en vrouwen, in een luttel
aantal jaren verdween. Wij blijven eraan werken. Ouderschapsverlof is niet
het enige ijzer in het vuur.Ik kom op de wetswijziging zelf. Bij de behandeling van de nota Arbeid
en zorg heeft mijn fractie ook toen al de genoemde versoepelingen positief
beoordeeld. De mogelijkheid het ouderschapsverlof op te nemen in een periode
dat het kind naar de basisschool gaat, kan bijdragen aan het behoud van werknemers
voor de arbeidsmarkt. Het is vaak een moeilijk punt omdat voor kinderopvang
een andere regeling getroffen moet worden. Aan de kinderopvang in dat kader
moet dan overigens ook het een en ander gebeuren. Dat is werk voor de collega
van deze minister.De mogelijkheid het ouderschapsverlof in één keer op te
nemen, hetgeen in onze ogen bij een baan met bijvoorbeeld een gering aantal
uren wel eens plezierig kan zijn, zowel voor de werknemer als de werkgever,
is in onze ogen een verbetering.Ten aanzien van het afwijken van het in de wet voorgestelde systeem, namelijk
halve tijd gaan werken, zou mijn fractie nog het volgende willen opmerken.
De werknemer kan een verzoek bij zijn of haar werkgever indienen voor een
andere invulling van het ouderschapsverlof dan het in de wet vastgelegde regime.
De werkgever kan aan dit verzoek slechts voorbijgaan indien hij hiervoor gewichtige
redenen heeft. Hoe gewichtig die redenen moeten zijn, staat niet in de wet.
De memorie van toelichting stipuleert dat dit met name het geval is indien
de door de werknemer gewenste vorm van verlof de gang van zaken in de onderneming
zodanig zou ontwrichten dat het belang van de werknemer hier niet tegen opweegt.
Volgens de memorie van toelichting waarborgt deze formulering dat er sprake
moet zijn van een evenwichtige belangenafweging.Het gaat in de ogen van mijn fractie wel heel ver wanneer een werkgever
moet aantonen dat de gang van zaken in zijn onderneming wordt ontwricht. Een
beetje onderneming of organisatie moet toch de tijdelijke afwezigheid van
een werknemer kunnen opvangen, hoe lastig op een bepaald moment ook. De werknemer
heeft de wet aan zijn of haar zijde en kan terecht een beroep doen op dat
wettelijke recht. Ik wil een voorbeeld geven. Stel: iemand geeft 14 uur les
en wil met ouderschapsverlof gaan. Hij zou dan 7 uur les moeten geven. Hij
wil echter zijn ouderschapsverlof in één keer opnemen. Hij gaat
naar zijn werkgever, de rector van een school. Die rector zegt: Ik vind het
heel lastig wat u wilt, want u gaat een bepaalde periode weg. Ik kan geen
vervangers vinden die bijvoorbeeld een eindexamenklas kunnen begeleiden. Ik
vind het heel onplezierig dat u uw verlof in één keer opneemt,
want nu kom ik in moeilijkheden. Het verlof ontwricht niet onmiddellijk het
functioneren van een school, de zaken gaan wel door, maar gezien het belang
dat deze rector ook hecht aan goede begeleiding van leerlingen, vraagt hij
of erover te praten is. Hoe moet met zo'n geval omgegaan worden? Is er sprake
van complete ontwrichting? Welke belangenafweging wordt er gemaakt?Als werkgever en werknemer er niet uitkomen, wie beslist dan in welk geval
en op welke gronden? Ik ben er overigens geen voorstander van dat werknemers
en werkgevers voortdurend naar de rechter stappen om dergelijke geschillen
met elkaar uit te spreken.Ik sluit mij aan bij de vragen die mevrouw Van Nieuwenhoven heeft gesteld
over de loopbaanonderbreking. Dat betreft met name de aanvulling voor eigen
rekening voor invaliditeits- en pensioenrechten en haar vragen over de ziekenfondsverzekering.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! Bij de behandeling van de Wet op het ouderschapsverlof
heeft een principiële discussie plaatsgevonden over de noodzaak en de
wenselijkheid van ouderschapsverlof. Die standpunten behoeven wij vandaag
natuurlijk niet in den brede te herhalen. Toch hecht ik eraan een enkele opmerking
te maken met als doel het uitgangspunt van de SGP-fractie in dezen te markeren.Wij hebben steeds overeind gehouden dat de ouders ten volle de verantwoordelijkheid
hebben voor de opvoeding van hun kinderen. Ik meen dat dit een onomstreden
stelling is. Dat geldt in het algemeen voor de hele opvoeding, maar wellicht
mag een accent liggen bij de eerste levensjaren van het kind. In verband met
ouderschapsverlof hebben wij het vooral daarover. Aandacht van ouders voor
de eigen kinderen in die levensfase is essentieel. Kort samengevat gaat het
om de notie van geborgenheid. Er is natuurlijk ook een belang van de ouders
zelf. Als zij beiden ervoor kiezen om deel te nemen aan het proces van betaalde
arbeid, is er een probleem van organisatie. Daar gaat veel aandacht in zitten.
Dat vergt inspanning en leidt niet zelden tot situaties die als minder gewenst
worden beschouwd.Wat betreft de indeling van de dag komt de minister met voorstellen naar
aanleiding van een commissie dagindeling, die weliswaar geen blauwdrukken
zal aanreiken, maar toch wijze gedachten zal ontvouwen. Aan de hand daarvan
denkt de minister met voorstellen te komen. In dat kader denk ik dat alles
dat wij nu bespreken een ietwat voorlopig karakter zou kunnen hebben, verondersteld
dat wij het ei van Columbus zouden vinden.Een tweede kanttekening is dat er wel twijfel mogelijk is voor de overheid
en de politiek waar het gaat om de vraag op welk gezinsmodel men zich eigenlijk
richt. Ik wijs op het onderzoek dat enige maanden geleden door de Landbouwuniversiteit
Wageningen is gepubliceerd en waarin de onderzoeker pregnante opmerkingen
heeft gemaakt over de koers die de politiek in het algemeen gaat en die eigenlijk
zou divergeren met wat nog redelijk gangbaar is, althans meer gangbaar dan
wordt verondersteld in wat de onderzoeker de "grachtengordelmening" noemt.
Hoe wenst de minister op die opmerkingen te reageren? Voor ons staat vast
dat wat, ietwat badinerend, het traditionele gezin is gaan heten, vaker voorkomt
dan sommigen voorgeven. De proporties van de problematiek moeten dus niet
overdreven worden. Het traditionele gezin is overigens natuurlijk een wat
merkwaardige uitdrukking. De term gezin zou niet multi-interpretabel hoeven
zijn en niet van allerlei adjectieven voorzien hoeven te worden.Het spanningsveld tussen arbeidsparticipatie en het begeleiden van de
eigen kinderen bestaat. Als de arbeidsparticipatie heel erg lang onderbroken
zou worden, is de kans om op hetzelfde niveau terug te keren in het arbeidsproces
wat minder. Ik zeg eerlijk dat de SGP-fractie in dat dilemma in de jonge,
prille levensjaren van een kind voor de belangen van het kind kiest. Ik zie
dat dilemma reëel onder ogen. Ik wil dat eerlijk afwegen. Daarom hebben
wij indertijd tegen de Wet op het ouderschapsverlof gestemd.De voorliggende wetswijziging verruimt de mogelijkheden enigszins en past
de mogelijkheden ook in het fenomeen van de deeltijdarbeid. Dat is een instrument
dat op voorhand onze sympathie heeft. Wij vinden inderdaad dat vader en moeder
beiden aan te spreken zijn op de opvoeding van hun kinderen. Er zijn verder
nog wat veranderingen in het wetsvoorstel neergelegd die de zaak wat soepeler
doen praktiseren, zowel aan werkgevers- als werknemerskant. Wie kan daar nu
tegen zijn?Voorzitter! Ik heb het dilemma geschetst waarin de SGP-fractie zit. Wij
kunnen zeggen dat wij nu tegen moeten stemmen omdat wij de vorige
keer ook tegen hebben gestemd. Wij kunnen ook zeggen dat wij het spanningsveld
onder ogen zien. Er is ten principale besloten om een bij wet afdwingbaar
recht te formuleren over het ouderschapsverlof. Dan moet het vervolgens ook
voor iedereen gelijkelijk beschikbaar zijn, dus ook voor deeltijders. Het
moet dan ook zo soepel mogelijk verlopen. Ik hecht eraan om vanuit de overwegingen
die ik hier kort heb neergezet, het antwoord van de minister heel erg op mij
te laten inwerken. Uiteindelijk zal dit, in samenspraak met de regering en
de Kamer, onze houding bepalen. Onze grondhouding is heel uitdrukkelijk dat
in de besproken situatie het belang van het kind eigenlijk dient te overheersen.
Als men een kind te verzorgen heeft, betekent dit sowieso dat in het arbeidsritme
hiervoor een plaats moet worden ingeruimd. Dat is iets anders dan gedurende
kortere tijd met verlof gaan.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Het onderhavige wetsvoorstel heeft tot doel de wettelijke
regeling van het ouderschapsverlof zodanig te verbeteren dat een flexibeler
invulling en aanwending mogelijk worden. Uiteraard kan de fractie van D66
hiermee van harte instemmen. Om zoveel mogelijk gezinnen de mogelijkheid te
bieden arbeid en zorg goed te kunnen verdelen, is ouderschapsverlof op maat
een vereiste. De voorgestelde veranderingen kunnen daaraan bijdragen. Duidelijk
is dat het opnemen van ouderschapsverlof ook nauw samenhangt met de financiële
mogelijkheden van een gezin. Wij vinden het dan ook een goede zaak dat de
minister bereid is, zo lezen wij althans in het verslag, onder voorwaarden
in het overleg tussen werkgevers en werknemers verlofregelingen eventueel
te ondersteunen met enige financiële middelen. Dat zou over een gedeeltelijk
betaald ouderschapsverlof kunnen gaan. Klopt het dat dit inderdaad op die
manier onder woorden is gebracht? Wij vinden dat een flinke stap vooruit.
Wij vragen ons in het verlengde daarvan zo langzamerhand af – mevrouw
Van Nieuwenhoven stelde dat gloedvol aan de orde – wanneer de Stichting
van de arbeid nu eindelijk eens met een advies komt over bijvoorbeeld de verlofregelingen.
Hoe staat het met de wet op de loopbaanonderbreking? Mijn fractie heeft het
gevoel dat de stichting er niet goed uitkomt. Klopt dat en, zo ja, is de minister
dan bereid die urgentie in het belang van het onderwerp nog eens te benadrukken?
Is hij eventueel bereid met maatregelen te komen als de sociale partners er
inderdaad niet uitkomen? Wij hopen dat het niet nodig zal zijn.Wat de verlofregelingen betreft – de wet op de loopbaanonderbreking
is een ander verhaal – is het een goede zaak als het op dat niveau werd
geregeld. Er is wel een grens aan ons geduld. Wij zouden graag zien dat aan
het einde van deze periode van vier jaar kan worden gezegd: op dit gebied
is een flink aantal stappen gezet. Eerlijk gezegd zie ik die stappen nog niet.
De Kamer en de minister geven toch vaak aan hoe vreselijk graag zij het willen
in het kader van de andere inrichting van de maatschappij: de verdeling van
arbeid en zorg. Ik sluit mij graag aan bij het betoog van mevrouw Van Nieuwenhoven
op dit punt.Voorzitter! Ik wil thans ingaan op enkele specifieke punten van het wetsvoorstel.
Mijn fractie vraagt zich nog steeds af waarom in lid 4 van artikel 7:644 BW
is vastgelegd hoe de verdeling van het aantal uren ouderschapsverlof over
de week is geregeld. De minister heeft daarmee ook zelf wat problemen, want
hij geeft op verschillende momenten verschillende redenen. Uit het antwoord
van de minister in de nota naar aanleiding van het verslag maken wij op dat
het een bepaalde mate van bescherming van de werknemer is. De werkgever zou
hem/haar op deze wijze niet kunnen dwingen minder dan het deeltijdverlof op
te nemen. Wij kunnen ons dat goed voorstellen, maar dan vragen wij ons weer
af waarom vervolgens nog eens in lid 2 van artikel 7:644 wordt opgenomen dat
er bij gewichtige redenen van afgeweken kan worden. Kan de minister uitleggen
wat die gewichtige redenen zijn? Dat zit aan de kant van de werkgever. Maar
de werknemer heeft al op deze basis een extra bescherming gekregen, en terecht.
In het verslag geeft de minister ook aan dat hij voor verdeeld ouderschapsverlof
als minimum heeft gekozen om jonge ouders te leren arbeid en zorgtaken te
verdelen. Als dit de werkelijke reden is, vindt mijn fractie dat wel wat betuttelend.
Dit dienen gezinnen toch zelf te regelen. Daarin hoort de overheid zich niet
te mengen. Zij hoort voorwaardenscheppend te zijn door ervoor te zorgen dat
de maatschappij zodanig wordt ingericht dat arbeid en zorg goed worden verdeeld.
Wij hopen dat de minister daar in deze laatste periode nog eens hard aan gaat
trekken. Gezinnen moeten niet worden gedwongen om het deeltijdouderschapsverlof
op te nemen. Wat is de reden? Als het zo weinig helder is, is er dan geen
sprake van een vorm van overbodige regulering?De heer Van Middelkoop (GPV):De term "betuttelend" vond ik aansprekend. Mag ik hieruit opmaken dat
de fractie van D66 het verdelen van betaalde arbeid over man en vrouw als
politiek doel niet meer onderschrijft? Het viel mij op dat mevrouw Van Vliet
nu over betutteling sprak.Mevrouw Van Vliet (D66):De verdeling van betaalde arbeid en onbetaalde arbeid, van arbeid en zorg,
vinden wij zeer belangrijk. Dat is overigens niet alleen ons item. De minister
heeft aangegeven dat hij tot een bepaalde mate van bescherming wil komen ten
behoeve van de werknemer. Ik vraag mij in dit verband af of de gewichtige
redenen niet wat overbodig zijn. Als de minister stelt dat het deeltijdouderschapsverlof
er louter is omdat men jonge ouders wil leren om arbeid en zorg te verdelen,
vind ik het woord "leren" betuttelend. Ik heb daar moeite mee, omdat ik vind
dat dit verdelen van arbeid en zorg door de overheid met voorwaarden moet
worden bevorderd. Het is vervolgens aan de gezinnen zélf om een keuze
te maken en uit te maken hoe ze dit willen inrichten. Het gaat mij dus louter
om het woord "leren".Voorzitter! De fractie van D66 heeft geen antwoord gekregen op de vraag
waarom ouderschapsverlof in Nederland wat karig is opgezet. In Nederland gaat
het om 26 weken, in bijvoorbeeld Noorwegen om 42. Bovendien moet er in Nederland
sprake zijn van een volledige baan. Ik wil dit overigens nu niet als heikel
punt opbrengen. Ouderschapsverlof is op zichzelf een goede regeling, maar
wél wil ik de discussie hierover aanzwengelen om hierop een reactie
te krijgen.Ook vragen wij aandacht voor de simpele vraag waarom de minister niet
heeft gekozen voor het volgen van de Europese richtlijn inzake ouderschapsverlof
met betrekking tot de leeftijdsgrens. Wij constateren dat het antwoord op
die vraag, gegeven door de minister, nogal ingewikkeld is. Volgens ons komt
dat antwoord erop neer dat er volgens de minister geen behoefte aan bestaat;
6 jaar zou, in verband met de leerplicht, wel voldoende zijn. Voorzitter!
In deze Kamer wordt steeds vaker gesproken over de toenemende behoefte aan
goede opvang van oudere kinderen. Een hogere leeftijdsgrens met betrekking
tot het ouderschapsverlof zou wat dit betreft een hulpmiddel kunnen zijn,
naast andere middelen. Is de minister niet van oordeel dat wij hiervoor eigenlijk
gewoon de Europese richtlijn moeten volgen? In mijn verhaal staat dat mijn
fractie overweegt om hierover in tweede termijn een amendement in te dienen,
maar dat ik graag eerst de reactie van de minister en collega's hoor. Welnu,
het is wat sneller gegaan dan ik aanvankelijk dacht. Het amendement ligt er
inmiddels al. Ik sta er niet minder achter en ik wil nog steeds graag een
duidelijk antwoord op deze vraag.De heer Van Middelkoop (GPV):Mijnheer de voorzitter! Als wordt gekeken naar de mate waarin in de afgelopen
jaren van het ouderschapsverlof gebruik is gemaakt, kan de conclusie niet
anders zijn dan dat de cijfers vooral voor de particuliere sector verrassend
laag zijn. Blijkbaar was de regeling voor veel ouders daar onvoldoende of
was de behoefte aan ouderschapsverlof niet zo groot. Of was de regeling daar
onvoldoende bekend? Opvallend is dat in de overheidssector, waar het loon
gedeeltelijk wordt doorbetaald, veel méér gebruik wordt gemaakt
van het ouderschapsverlof. Hieruit zou de conclusie getrokken kunnen worden
dat het beroep op de regeling toeneemt bij een minder grote inkomensachteruitgang,
en dat is menselijk. De voorgestelde verruiming van het wettelijk kader, waarbij
een meer flexibele invulling mogelijk wordt, zal dan ook vooral aantrekkelijk
zijn voor werknemers bij de overheid. Dat is althans mijn inschatting. Als
de minister er anders over denkt, hoor ik het graag.Daarmee heb ik nog niets gezegd over de wenselijkheid van de verruiming
van deze verlofregeling waarbij de overheid zich opnieuw mengt in de arbeidsverhouding
tussen werkgever en werknemer. Het is van publiek belang dat de overheid ouders
de mogelijkheid biedt om invulling te geven aan zorgverantwoordelijkheden
voor hun kinderen. Ik vind dit type wetgeving dan ook anders dan die betreffende
de deeltijdarbeid. Het gaat nu meer om beschermingswetgeving en in die zin
geef ik hieraan meer steun dan ik indertijd kon opbrengen bij de behandeling
van het initiatiefvoorstel van collega Rosenmöller. In dit geval kan
overheidsingrijpen acceptabel zijn. Overigens plaats ik hierbij de kanttekening
dat het dezelfde overheid is die via tal van maatregelen ouders aanzet om
op de arbeidsmarkt te participeren. Als gevolg daarvan dreigt de kinderzorg
soms in de knel te komen.Voorzitter! Als ik het goed inschat, is de voorgestelde verruiming vooral
aantrekkelijk voor de tweeverdieners die uit eigen beweging hebben gekozen
voor arbeidsparticipatie, en voor degenen die werken bij een werkgever die
het verlof gedeeltelijk doorbetaalt. Hoewel de voorgestelde veranderingen
tot verbeteringen leiden, is de regeling juist voor de gedwongen tweeverdieners,
mensen die om puur financiële redenen beiden móéten gaan
werken, te summier. Uit bijvoorbeeld het OSA-rapport over loopbaanonderbreking
wordt duidelijk dat feitelijk het financiële argument de doorslaggevende
factor is bij de beslissing al dan niet te kiezen voor ouderschapsverlof.
Dan is het toch niet te verwachten dat, nogmaals, gedwongen tweeverdieners
op het moment dat zij door de komst van kinderen met extra kosten worden geconfronteerd
vrijwillig tijdelijk afzien van een deel van het inkomen? Is de voorgestelde
verruiming niet meer gericht op het faciliteren van de mogelijkheden voor
beide ouders om op de arbeidsmarkt actief te blijven dan op een structurele
uitbreiding van het aantal zorguren voor kinderen? Er zijn toch wat in spanning
met elkaar verkerende motieven achter het wetsvoorstel.De doelstelling van de oorspronkelijke regeling, beide ouders laten wennen
aan het combineren van betaalde arbeid met het verrichten van zorgtaken, om
zo een structurele herverdeling van arbeid te bereiken, is ook naar de mening
van het kabinet niet in voldoende mate gehaald. Door een verruiming van de
verlofmogelijkheden, waardoor meer maatwerk mogelijk wordt, wordt gehoopt
deze doelstelling alsnog te bereiken. Begrijp ik goed van de minister dat
hij verwacht dat hierdoor meer werknemers, mannen en vrouwen,
ouderschapsverlof zullen opnemen en dat met name mannen na afloop van het
verlof besluiten een aantal betaalde arbeidsuren in te leveren ten gunste
van onbetaalde zorguren? In dit verband sluit ik mij, zoals duidelijk zal
zijn na mijn interruptie, graag aan bij de wat kritische opmerking van mevrouw
Van Vliet over een paar passages uit de stukken over het beoogde leereffect
van het wetsvoorstel. Er gebeuren in dit debatje nog mooie dingen tussen onze
twee fracties.Wat betreft de financiële kant van de zaak is de overheid toch wat
tweeslachtig of zo men wil innerlijk tegenstrijdig bezig. Eerst wordt er bezuinigd
op de kinderbijslag. Elke keer dat ik daaraan kan herinneren zal ik dat ook
doen. In meer gezinnen wordt daardoor een tweeverdienerssituatie feitelijk
gewoon noodzakelijk. Vervolgens wordt de ouderschapsverlofregeling verruimd
om die gedwongen tweeverdieners – ik gebruik de term weer – meer
mogelijkheden te bieden om tijd voor de kinderen vrij te maken. Kortom, is
de bezuiniging op de kinderbijslag nu wij met de minister praten, en niet
met een bezuinigende staatssecretaris, ook uit het oogpunt van bevordering
van participatie door vrouwen eigenlijk niet een verkeerde keuze geweest?Mevrouw Van Nieuwenhoven stond al stil bij een ander punt dat aandacht
behoeft. Het kan riskant zijn om het verlof op te nemen, omdat daarmee in
veel gevallen gedurende de verlofperiode afgeleide rechten op de sociale zekerheid
worden verlaagd. De Kamer kan binnenkort een nota over onbetaald verlof en
sociale verzekeringen tegemoetzien. Mevrouw Van Nieuwenhoven sprak over de
wet op de loopbaanontwikkeling. Er komt nog een moment dat wij daarover spreken,
maar vooruitlopend erop en in het belang van de discussie die wij nu voeren
over het ouderschapsverlof, vraag ik de minister of hij al bepaalde gerijpte
gedachten heeft over de materie. Of, om het anders te vragen, hoe verstandig
is het om het wetsvoorstel richting Staatsblad te geleiden voordat dit soort
knelpunten is opgelost? Die vraag mag toch wel gesteld worden.In de toelichting is vermeld dat meer dan 62% van de verlofgangers niet
is vervangen. In ongeveer de helft van de gevallen heeft dit ertoe geleid
dat de werkdruk voor de collega's toenam. Hoewel het natuurlijk in eerste
instantie de verantwoordelijkheid van de werkgever is om hierop te reageren,
kan ik mij voorstellen dat de minister werkgevers stimuleert, ook gelet op
het werkloosheidsprobleem, tijdelijke vacatures zoveel mogelijk in te vullen.
Heeft de minister daar gedachten over? Het gaat toch vooral om verlof voor
werknemers in overheidsdienst. De minister zou zijn collega's of misschien
de afdeling personeelsontwikkeling van zijn eigen departement er eens op kunnen
aanspreken of de vrijkomende uren wel worden opgevuld.Hoewel het de bedoeling is dat ouderschapsverlof wordt opgenomen voor
de zorg voor kinderen, is mij uit mijn omgeving bekend dat er ook wel een
andere invulling aan wordt gegeven, bijvoorbeeld voor scholingsdoeleinden
of om het een tijdje rustig aan te doen. Ik realiseer mij dat dit op zichzelf
niet altijd verkeerd is, omdat deze invulling in een aantal gevallen te combineren
is met de zorgtaak. Een interessante conclusie is derhalve dat het verzorgen
van kinderen een stimulans kan zijn voor permanente educatie. De minister
heeft nog vergeten dit motief in de stukken te noemen. Ik geef het hem graag
aan.Voorzitter! Het mag duidelijk zijn dat mijn fractie die, evenals collega
Van der Vlies, destijds niet heeft gestemd voor de eerste regeling, niet echt
enthousiast is over de betekenis van deze regeling. Het wettelijk ouderschapsverlof
is inmiddels een verworven recht, al is dat na een paar jaar misschien een
iets te zware term. Ik schat de effecten in als gering, want de werknemers
waar het nu om gaat, werken immers al in deeltijd. Zij beschikken al over
de nodige zorgtijd. Nogmaals, niet alle motieven achter de regeling waren
en zijn die van mijn fractie, maar gegeven de regeling die er nu eenmaal is
en het karakter van een verworven recht heeft gekregen, is het wetsvoorstel
zeker een verbetering. Mijn fractie zal haar steun daar wel aan willen geven.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Voorzitter! Veel mensen in de leeftijd tussen eind 20 en 40 jaar worstelen
met het combineren van arbeid en zorgtaken. Ouders hebben tijd, geld, aandacht
en ondersteuning nodig bij de opvoeding en verzorging van kinderen. Dat zij
tijd en aandacht nodig hebben, betekent dat wij er ook naar moeten kijken
hoe de organisatie van arbeid beter afgestemd kan worden op de combinatie
van arbeid en zorgtaken. Tegen deze achtergrond is onze fractie blij met dit
wetsvoorstel, dat grotendeels overeenkomt met het unanieme advies van de Stichting
van de arbeid. In een notaoverleg over arbeid en zorg heb ik als woordvoerder
van de CDA-fractie al op hoofdlijnen ingestemd met de uitbreiding van het
ouderschapsverlof dat er toen zo mooi in werd genoemd. Ik loop de afzonderlijke
punten dus niet meer langs.De CDA-fractie vindt het voor de ontwikkeling van het kind van groot belang
dat in de eerste levensjaren de vader, de moeder of beiden zoveel mogelijk
in de gelegenheid worden gesteld zelf thuis voor het kind te zorgen. Zou de
minister nog eens willen ingaan op de leeftijdsgrens van 6 jaar in het wetsvoorstel,
in relatie tot de opmerkingen van mevrouw Van Nieuwenhoven en mevrouw Van
Vliet over de Europese richtlijn met een grens van 8 jaar.Met deze wet wordt in het kader van de uitwerking van de nota Arbeid en
zorg nog maar een heel klein stapje gezet. Dat is toch wel opvallend. Wat
denkt de minister in deze periode allemaal nog meer te kunnen realiseren op
dit terrein? Wat is zijn ambitieniveau? Echt veel is het eigenlijk niet wat
wij tot nu geregeld hebben. Bovendien vraag ik me af of de minister ook niet
vindt dat de uitwerking van de nota te veel versnipperd wordt. Denk maar aan
de relatie met de sociale zekerheid, eventuele financiële ondersteuning
door de overheid, betaald verlof en de combinatie van vormen van verlof in
het ook door onze fractie gesteunde wettelijke recht op loopbaanonderbreking.
Als je dit alles te veel versnippert, kan het heel nadelig werken, dus graag
een reactie van de minister.Voorzitter! Het moge duidelijk zijn dat het CDA, onder verwijzing naar
het al door mevrouw Van Nieuwenhoven aangehaalde rapport "De verzwegen keus
van Nederland", meer op dit terrein geregeld wil zien. Mijn fractie heeft
bij de schriftelijke voorbereiding bijvoorbeeld betaling van ouderschapsverlof
bepleit. De achtergrond hiervan is vooral het stimuleren van
het vaderschap door tijd vrij te maken en compensatie te bieden. Het is immers
belangrijk dat ook vaders betrokken zijn bij de ontwikkeling van hun kinderen,
maar het is voor de herverdeling van arbeid en zorgtaken ook belangrijk dat
de belemmeringen die mannen ervaren bij het verrichten van zorgtaken, worden
weggenomen. Mijn fractie blijft bij het idee dat aanzienlijk meer mannen gebruik
zullen maken van het recht op ouderschapsverlof als het gedeeltelijk betaald
wordt. Het opnemen van ouderschapsverlof zou gestimuleerd kunnen worden door
financiële compensatie. Wij willen dit punt met het aanvaarden van dit
wetsvoorstel niet terzijde schuiven en wij zullen er later nog op terugkomen,
mogelijk bij de behandeling van de wet op de loopbaanonderbreking. Voorlopig
vinden wij het in ieder geval verheugend dat het kabinet zich heeft voorgenomen
het zorgverlof dan in brede zin te stimuleren door het in het arbeidsvoorwaardenoverleg
tussen werkgevers en werknemers eventueel financieel te ondersteunen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het dringt wat langzaam tot me door, maar ik vind dat u een wel heel merkwaardig
onderscheid tussen vaders en moeders maakt, als u vindt dat vaders extra gestimuleerd
moeten worden om ouderschapsverlof op te nemen door hen te gaan betalen. U
vindt het voor moeders kennelijk minder noodzakelijk. Het is ook een beetje
in strijd met die nota, voorzover ik die goed gelezen heb.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Dan heeft u de paragraaf over dit punt toch niet goed gelezen, want het
was echt een letterlijk citaat.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Er staat zelfs: "actief vaderschap". Dat staat er letterlijk.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Precies, maar ook wat het ouderschapsverlof betreft heb ik letterlijk
voorgelezen wat er in de nota staat, dus ik zou u willen aanbevelen die paragrafen
nog eens na te lezen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Maar u bent het daar dus ook mee eens?Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Ik was ook al bezig met een antwoord, maar ik wilde toch wel even opmerken
dat u die paragrafen iets verder had moeten lezen dan tot en met die zin over
actief vaderschap. Ik heb de passage over het ouderschapsverlof met name tegen
die achtergrond opgeschreven, maar natuurlijk gaat het hierbij om extra aandacht
voor mannen in het kader van de herverdeling. Dat was het eerste punt dat
ik in mijn algemene bijdrage naar voren bracht. Als je iets aan herverdeling
wilt doen, zal er toch iets meer nadruk moeten liggen op mannen dan op vrouwen.
Dat zult u met mij eens zijn. Kijkt u naar de cijfers uit de al aangehaalde
onderzoeken. Er zal iets meer bij mannen moeten gebeuren als het gaat om de
herverdeling van arbeid en zorgtaken. Bruin Hunt geeft het nog eens mooi aan
in de toekomstscenario's. 32% van de zorgtaken wordt door vrouwen verricht
en 15% door mannen. Dus als je iets wilt herverdelen, moet je daar op z'n
minst iets aan doen. Als je ziet dat in een aantal landen betaling van ouderschapsverlof
stimulerend werkt in de richting van mannen – mevrouw Van Vliet heeft
dat ook aangehaald – is dat een idee om daar iets meer aan te doen.
Daarom haalde ik deze redenering uit het rapport nog eens naar voren.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Maar mijn vraagstelling was ingegeven door het feit dat je actief vaderschap
kunt bevorderen door ouderschapsverlof te betalen en daarmee dus het merkwaardige
onderscheid tussen vaders en moeders maakt.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Nee, als onderdeel. Als je iets wilt doen aan de herverdeling, is dat
één van de zaken waardoor je mannen wat meer actief erbij kunt
betrekken. In die zin kun je dus actief vaderschap bevorderen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Misschien zeg ik het niet duidelijk. De achtergrond van mijn vraag is
dat je actief vaderschap kennelijk kunt bevorderen door het betalen van ouderschapsverlof.
Dat vind ik zo'n merkwaardige redenering.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Dat is natuurlijk niet rechtstreeks zo. Uit onderzoeken blijkt dat als
je ouderschapsverlof zou betalen, mannen eerder geneigd zijn om daaraan deel
te nemen. Dan is het eerder mogelijk om aan actief vaderschap te doen. Dat
is de redenering die wordt gehouden.De heer Van Middelkoop (GPV):Mag één van "die mannen" een vraag stellen? Ik heb het idee
dat ik een beetje in een secundaire positie terecht ben gekomen. Als het CDA
ooit eens met een betaalde regeling voor vaders komt, dan graag met terugwerkende
kracht! Maar dit terzijde.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):De minister doet het ook niet met terugwerkende kracht.De heer Van Middelkoop (GPV):Is het ideologisch niet interessant dat de D66-fractie bij monde van mevrouw
Van Vliet het zo-even wat betuttelend vond om met wetgeving doelstellingen
na te streven op het gebied van herverdeling van betaalde arbeid over mannen
en vrouwen en dat de CDA-fractie daar nu wel mee komt? Ik vind het interessant
om dat te noteren en daar een reactie op te vragen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Ik geloof niet dat uw samenvatting van de woorden van mevrouw Van Vliet
juist is. Zij zei wel dat zij ook vond dat wetgeving in het kader van herverdeling
van arbeid en zorgtaken een rol kon spelen, voorzover ik haar heb begrepen.
Zij knikt nu ook "ja". Die samenvatting is dus inderdaad niet juist. Zij sprak
over de betutteling in het kader van een specifieke passage in deze wet en
het leereffect dat daaraan zat. Ik vind wel, als je een herverdeling van arbeid
en zorgtaken wenst, dat dit voor een deel door wetgeving geregeld kan worden.
Dat is ook een van de redenen waarom wij het wettelijk recht op de loopbaanonderbreking
hebben gesteund, om daar in brede zin allerlei vormen van verlof onder te
brengen. Wij hebben dit ook in het notaoverleg arbeid en zorg uitgebreid besproken.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Betekent dit ook dat mevrouw Bijleveld nu een spijtoptant is, nadat zij
indertijd tegen het recht op deeltijdarbeid heeft gestemd?Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Ik had beloofd dat ik aan dat antwoord nog zou toekomen. Ik kan dat nu
wel geven. Dat is dus niet zo. Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft gezien dat er
in het rapport ook een aantal passages daarover staan, die overigens de letterlijke
tekst zijn van de stelling die wij indertijd hebben ingenomen. Wij hebben
gezegd dat wij de sociale partners eerst nog eens een jaar de kans moesten
geven om te zien of zij echt iets kunnen bereiken op dat terrein. Als daar
niet al teveel resultaten uitkomen, nemen wij als fractie de taak op ons,
als er hier nog geen wettelijk recht is geregeld, om dat initiatief zelfs
te nemen. Dat is hier in een stemverklaring naar voren gebracht. In die zin
zijn wij geen spijtoptanten, maar wilden wij eerst het voordeel van de twijfel
bij de sociale partners laten. Het jaar is nog niet om. Na afloop ervan zullen
wij nader berichten. Dat staat ook in het rapport aangegeven, zoals mevrouw
Van Nieuwenhoven heeft gezien. Die passage had zij wel helemaal gelezen, begrijp
ik.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Die andere ook, maar die begrijp ik nog steeds niet.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Daar praten wij later nog wel eens over. Het is natuurlijk fijn dat mevrouw
Van Nieuwenhoven zoveel belangstelling heeft voor het rapport dat door het
wetenschappelijk instituut van het CDA is uitgebracht. Naast arbeid en zorg
staan er meer onderwerpen in het kader van het gezinsbeleid in het rapport.
Daar kunnen wij later verder over praten.Ik keer terug naar het betalen van het ouderschapsverlof. Dit is overigens
door mijn fractievoorzitter bij de algemene politieke beschouwingen nadrukkelijk
ingebracht met ongeveer dezelfde redenering, dit in de richting van de heer
Van Middelkoop. Voorlopig vindt het CDA het verheugend dat het kabinet zich
heeft voorgenomen om het zorgverlof te stimuleren door het arbeidsvoorwaardenoverleg
tussen werkgevers en werknemers eventueel financieel te ondersteunen. Kan
de minister aangeven op welke termijn dit voornemen kan worden omgezet in
beleid? Denkt hij op dit terrein speciaal aan het midden- en kleinbedrijf?
Hoe gaat het beleid eruitzien? Wordt er, net als in België, een financiële
vergoeding in het vooruitzicht gesteld als ouderschapsverlofgangers door de
werkgever tijdelijk worden vervangen? Ik verneem graag nadere informatie van
de kant van de minister.Ik wil een nog verdergaand antwoord geven aan mevrouw Van Nieuwenhoven.
Wij zien op dit terrein nadrukkelijk een taak voor de overheid, zoals eenieder
zal hebben begrepen. Wij zien een nadrukkelijk stimulerende rol, die ook sociale
partners kan ondersteunen. Het is van het grootste belang dat de belemmeringen
die tijdens en na afloop van het onbetaalde verlof kunnen ontstaan op het
gebied van sociale zekerheid en de aanvullende pensioenen, worden weggenomen.
Voorkomen moet worden dat mensen als gevolg van het verliezen van hun rechten
op een sociale verzekering afzien van het verlof. Wanneer kan de Kamer de
beloofde nota onbetaald verlof en sociale verzekeringen tegemoetzien? De verwijzing
in de nota naar aanleiding van het verslag is niet erg precies. Ik verneem
graag van de minister een duidelijk antwoord. Wanneer kunnen wij dat tegemoetzien?Voorzitter! Ik wil nog enkele opmerkingen maken over de vorm van het verlof.
Het wetsvoorstel wijkt op onderdelen af van het unanieme advies van de Stichting
van de arbeid. Zo wordt in artikel 644, vierde lid, een voorkeur voor deeltijdverlof
voor een periode van maximaal zes maanden tot uitdrukking gebracht. Indien
de werknemer van deze hoofdregel wil afwijken, bijvoorbeeld door om voltijdverlof
te verzoeken, kan de werkgever een dergelijk verzoek slechts om gewichtige
redenen afwijzen. De Stichting van de arbeid heeft in haar advies voorgesteld
in de wet een basisnorm in de vorm van deeltijdverlof op te nemen en de mogelijkheid
te introduceren dat werkgever en werknemer na aanvraag van het verlof bij
individueel beding tot een andere vormgeving van het verlof kunnen besluiten.
Waarom is op dit punt afgeweken van het advies van de Stichting van de arbeid
en gekozen voor de gewichtige constructie? Ik krijg hierop nog graag een toelichting.Voor een aantal beroepsgroepen – zeelieden, buschauffeurs en stewardessen;
mensen die wat langer in het buitenland zijn – is het in de praktijk
onmogelijk om deeltijdverlof op te nemen. Mag artikel 644, vierde lid, zo
gelezen worden dat voor deze beroepsgroepen de mogelijkheid geldt om van de
voorkeur voor deeltijdverlof af te wijken en voltijdverlof op te nemen? Dat
kan in de huidige regeling ook. Ik verneem graag een reactie van de minister.Voorzitter! In de schriftelijke voorbereiding was ik de enige die de kwestie
van de meerlingen aan de orde stelde. Vandaag heeft mevrouw Van Nieuwenhoven
daarover gesproken. Ik zag wel wat in de ratio van de minister: het gaat om
een gebeurtenis. Maar de ene gebeurtenis kan natuurlijk zwaardere gevolgen
hebben dan de andere. Dat aspect lijkt mij dan ook niet afdoende belicht.
Ik zie graag de antwoorden tegemoet op de vragen van mevrouw Van Nieuwenhoven.Ik rond af. Het wetsvoorstel heeft onze steun. Er moet echter nog heel
wat gebeuren als je kijkt naar de nota Arbeid en zorg. Ik ben vooral nieuwsgierig
naar het ambitieniveau van de minister op dit terrein. Hopelijk kan er nog
wat gebeuren in deze kabinetsperiode. Het combineren van arbeid en zorgtaken
lijkt mij een belangrijk thema.De voorzitter:De minister heeft mij doen weten dat hij in 20 minuten kan antwoorden
als er niet of nauwelijks wordt geïnterrumpeerd. Wij zouden dan rond
half acht klaar kunnen zijn met de hele behandeling. Dan moet wel iedereen
meewerken! Laten wij een poging doen. Het zou schrijnend zijn als ik de vergadering
om half acht zou moeten schorsen om vervolgens na anderhalf uur nog tien minuten
te vergaderen. Ik zie iedereen knikken.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter! Ik zou er voor zijn om de verantwoordelijkheid bij de minister
te leggen, want hij kan natuurlijk niet op voorhand een vrijbrief krijgen
dat hij niet wordt geïnterrumpeerd. Dat wil ik wel even vastgesteld zien.
Dan lijkt het mij dat u een goed voorstel doet.De voorzitter:Dan zullen wij het proberen. Het is ook in het belang van de regering,
ik bedoel van het kabinet, ik bedoel van de minister, om het zo te doen. Wij
hebben dus een gemeenschappelijk streven om rond half acht de behandeling
afgerond te hebben.Minister Melkert:Voorzitter! Bedankt voor het ondersteunen van wat wellicht ook het belang
van het land zou kunnen zijn!De voorzitter:Het is goed dat u het woord "wellicht" gebruikt, want dat oordeel kunnen
wij pas achteraf geven.Minister Melkert:Zeker.Vooraf wil ik graag het punt oppakken waarover mevrouw Bijleveld en anderen
hebben gesproken, te weten de verdere verwikkelingen en de afwikkeling van
de nota Arbeid en zorg. Ik vind het zelf nogal problematisch dat het ontzettend
lang duurt om alle onderdelen verder te krijgen, maar veel zit nu eenmaal
in advies- en wetgevingstrajecten. Ik trek een parallel met de nota Flexibiliteit
en zekerheid. Daar zit toch ook enorm veel achter. Maar weest u ervan overtuigd
dat alle punten die in de nota Arbeid en zorg naar voren zijn gebracht snel
worden uitgewerkt, hoewel het hier en daar vrij precieze wetgeving vergt.
Dat gaat nu ook zijn eigen weg.Belangrijk daarbij is zeker ook de adviesaanvrage aan de Stichting van
de arbeid inzake de loopbaanonderbreking. Dat duurt langer dan ik had gevraagd
aan de Stichting van de arbeid. Ik heb wel geverifieerd – dat vind ik
belangrijk – of er zicht is op een uitkomst die behulpzaam zou zijn.
Dat kan toch een punt van afweging zijn: het is beter om iets meer tijd te
nemen voor kwalitatief goede bijdragen die waarschijnlijk het debat kunnen
bevorderen. Ik heb de indruk dat het kan en dat het advies van de Stichting
van de arbeid er begin maart inderdaad zal liggen. Ik zal mijn uiterste best
om naar aanleiding daarvan heel snel met het standpunt van het kabinet te
komen.Ook op het punt van onbetaald verlof en sociale zekerheid is terecht gevraagd
hoe het eigenlijk zit met de elementen die vastzitten aan dit wetsvoorstel.
Ik wijs erop dat er op zichzelf binnen het kader van de ouderschapsverlofregeling
geen problemen bestaan, omdat de Sociale verzekeringsraad in 1994 in een circulaire
heeft aangegeven op welke wijze de bedrijfsverenigingen moeten omgaan met
ouderschapsverlof. Het TICA heeft dat overgenomen, dus dat is nog steeds de
basis, ook voor de wijzigingen die op dit punt aan de orde zijn. Er is een
uitzondering. Het betreft de verplichteziekenfondswetregeling. Dit punt zal
binnenkort in het kabinet worden besproken. Ik hoop op een zodanig tijdstip
met nadere voorstellen te komen dat het mogelijk is om de implementatie van
deze ouderschapsverlofwetgeving daardoor niet op te houden.Als wij verder met de loopbaanonderbreking aan de slag gaan, zitten er
nog wel wat aspecten aan vast in de sociale zekerheid. Die worden dan immers
niet gedekt door deze richtlijn, die specifiek betrekking heeft op het ouderschapsverlof.
Alsdan zal de consequentie daarvan moeten worden getrokken bij de uitwerking
van wetgeving, indien het kabinet zou besluiten tot wetgeving op dat punt.
De vragen van de Kamer zijn volkomen terecht. Er wordt hard aan gewerkt. Ook
daar is het passen en meten. Het is niet voor het individu, maar wel voor
de werkgevers van belang dat er wordt gekeken naar de consequenties van de
nieuwe wetgeving, met name in het kader van de arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Dat zal wat anders komen te liggen door die nieuwe ontwikkelingen. Er wordt
goed naar gekeken. De Kamer zal zo spoedig mogelijk worden ingelicht over
de voortgang daarvan.Voorzitter! Wat de leeftijd betreft hebben er inderdaad enkele elementen
een rol gespeeld om er in ieder geval twee jaar bij te doen. Ik noem de basisschool
en het feit dat er nu geredeneerd is vanaf 4 jaar. Hierdoor is er binnen de
ouderschapsverloffaciliteit sprake van een langere periode waarbinnen het
ouderschapsverlof opgenomen kan worden. Zo zijn wij op 6 jaar gekomen. Bovendien
was indertijd de richtlijn op basis van de uitspraak van de sociale partners
nog niet totstandgekomen. Ik doel hiermee op dat belangrijke gebeuren in Brussel;
die nieuwe fase in de Europese sociale samenwerking. Ik kan mij goed voorstellen
dat mevrouw Van Nieuwenhoven en mevrouw Bijleveld de sociale partners op Europees
niveau ook zouden willen honoreren voor de ruimte die nu is gegeven. Het is
dus een beetje een afweging met wat argumenten aan de ene kant en wat argumenten
aan de andere kant. Eerlijk gezegd wil ik het, nu er een amendement van mevrouw
Van Vliet ligt, aan de Kamer overlaten om zich hierover uit te spreken. Je
kunt er nu eenmaal beide kanten mee op. Ik geloof dat er een zeer principieel
verschil van mening over bestaat. De argumenten om er 8 jaar van te maken,
vind ik echter niet zodanig overdonderend dat ik stante pede door de knieën
wil gaan.De heer Van Middelkoop (GPV):Is er niet zoiets als een juridische verplichting om de richtlijn, omdat
die over 8 jaar spreekt, ook zo te implementeren in onze nationale wetgeving?Minister Melkert:Neen, de richtlijn geeft uitdrukkelijk een ruimte waarbinnen vervolgens
een keuze gemaakt kan worden.Voorzitter! Ik kom op het punt van de meerlingen. Het probleem is daar
inderdaad gelegen in het onderscheid tussen de gebeurtenis en de gevolgen.
Ik heb wel enig begrip voor het punt dat hier naar voren is gebracht. Ik moet
er echter op wijzen dat de socialeverzekeringskant hierbij een probleem kan
zijn. Dat geldt in het bijzonder voor de ziekenfondsverzekeringskant, ook
in verband met de periode waar wij het dan over hebben. Wij gaan dan namelijk
over de zes maanden heen. Ik wil de Kamer eigenlijk de suggestie doen mij
de gelegenheid te bieden om mij hier nader op te beraden, mede in het kader
van de verdere uitwerking van de loopbaanonderbreking en alles wat daarmee
samenhangt. Als wij die keuze zouden maken, kom je namelijk toch in wettelijke
trajecten terecht. En daar zou dit punt dan eventueel ook in opgenomen kunnen
worden.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ter voorkoming van een tweede termijn wil ik de volgende vraag stellen.
Begrijp ik het nu goed dat de minister wel een verruiming in de ouderschapsverlofregeling
voor meerlingen wil opnemen?Minister Melkert:Voorzitter! Ik kijk met een zeker begrip naar het uitgangspunt dat het
krijgen van meer kinderen tegelijkertijd een wat zwaardere belasting voor
de ouders met zich brengt. Er zitten ook nog wat andere consequenties aan,
zoals stiefouders, adoptie en dergelijke. Ik vraag de Kamer nu om mij de gelegenheid
te geven dit nog eens goed op een rijtje te zetten. Ik kom
daar dan te zijner tijd op terug.De ontslagbescherming komt terug in het kader van de uitwerking van de
nota Flexibiliteit en zekerheid. De speech voor vrijdag zal niet uitgesproken
worden, want ik zal u, als u daar bent, per video toespreken. De videoband
wordt op dit moment nog wat gepolijst.Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft er begrip voor dat ik niet over het college
voor arbeidszaken ga en dat ik daar dus ook geen uitspraken over wil doen,
behalve dan dat ik het geen teken vind van begrip voor de moderne ontwikkeling,
als daar een andere kant opgegaan wordt. Ik moet de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen
van werkgevers en werknemers echter respecteren, ook bij de overheid en dus
de gemeenten. Dat doe ik trouwens altijd, dus ook nu.Wat de voorlichting betreft ben ik het met de Kamer eens. Door diverse
leden is geconstateerd dat vooral in de particuliere sector minder gebruik
wordt gemaakt van de regeling. Dit heeft natuurlijk te maken met het beloningsaspect.
Wij hebben echter de indruk dat dit ook te maken heeft met onbekendheid. Wij
willen dan ook ons best doen om hier in de loop van het jaar veel meer aandacht
aan te geven. Het is namelijk van belang dat er meer gebruik van wordt gemaakt.Mevrouw De Vries heeft terecht geconstateerd dat er, ondanks een wat betere
regeling, tussen de oren ook nog het een en ander moet worden veranderd. Zij
riep mij op om daaraan te blijven werken. Op mijn beurt roep ik haar en haar
fractie ook op om mee te blijven werken, bijvoorbeeld als wij straks over
de kwestie van de loopbaanonderbreking komen te spreken. Ik zie met grote
belangstelling naar de discussie daarover uit, want ik wil daar verdere stappen
in zetten.Dan de gewichtige redenen, gesteld tegenover het individuele beding in
het vierde lid. Mevrouw De Vries noemde daarbij het voorbeeld van 14 uur lesgeven.
Ik vind dat altijd een beetje moeilijk. Ik herinner mij, maar dan treed ik
in de casuïstiek, die fietsenfabriek in China nog, in het kader van de
Arbeidstijdenwet. Het gaat om twee hoofdpunten. Ten eerste gaat het om een
belangenafweging. Die moet in redelijkheid plaatsvinden. Cruciaal in het onderscheid
tussen het individuele beding en de gewichtige redenen is echter dat de bewijslast
anders wordt verdeeld. Bij de gewichtige redenen ligt de bewijslast bij de
werkgever. Hij moet aantonen dat het voor de onderneming niet goed is als
dat gebeurt. Bij het individuele beding is er sprake van twee kanten. Dat
is een bewuste keuze. Daarmee sluiten wij aan op wat in de huidige wet al
is geregeld. Dat begrip is dus niet nieuw. Die benadering is ook niet nieuw.
Het leek mij juist om die benadering op deze manier weer te reproduceren,
want er kan sprake zijn van een nader afwegingsmoment.Ik begrijp de opmerkingen van de gelegenheidscombinatie Van Middelkoop/Van
Vliet als het gaat om de memorie van toelichting, naar aanleiding van het
vierde lid. Die teksten beogen niet voor te schrijven hoe het moet. Ze beogen
alleen te constateren dat in de praktijk blijkt – dat komt ook uit de
evaluatie naar voren – dat juist de combinatie van arbeid en zorg, vooral
als die is geconcentreerd in bepaalde perioden, meer is gezocht. In de huidige
situatie is dat veel moeilijker. Wij openen die mogelijkheid dus welbewust
in die richting. Ervan uitgaande dat de memorie van toelichting terzake nog
wat kan worden bijgepunt, neem ik deze opmerkingen in gedachten over. Het
hoofdpunt is toch dat men weinig heeft aan te merken op de wetstekst. Dat
heb ik ook niet gehoord. Daarmee kunnen wij dus verder.De heer Van der Vlies heeft zich beschikbaar gesteld om te worden overtuigd.
Dat stel ik op hoge prijs. Natuurlijk staat het belang van het kind voorop,
maar ik ben het er niet mee eens dat het belang van het kind en het destijds
geïntroduceerde ouderschapsverlof met elkaar op gespannen voet staan.
Ouderschapsverlof is wat mij betreft in het belang van het kind. Ik onderstreep
dat het daarbij niet gaat om een eenzijdige keuze voor het, zoals de heer
Van der Vlies dat noemde, traditionele gezin. Ik ken dat trouwens niet. Ik
ken maar één gezin. Dat is het gezin dat in een grote veelvormigheid
in ons land voorkomt. De meerderheid van de bevolking verkeert in zo'n situatie.
Daar voeren wij morgen ook nog een interessant debat over. Bij ouderschapsverlof
en ook bij de andere verlofregelingen die hierop betrekking hebben, gaat het
om het vergroten van de keuzevrijheid van mensen. Je mag uiteraard zelf kiezen
in welk gezinsverband, op welke wijze en met welke taakverdeling tussen man
en vrouw je dat verder organiseert. Het is echter wel zo dat er, naast de
mensen in het gezin dat de heer Van der Vlies voor ogen had, ook mensen zijn
die deze kwestie op een wat andere manier aanpakken. Er is zelfs gesproken
over "gedwongen" tweeverdieners. Iedereen verkeert nu eenmaal in een andere
situatie. Laten wij daarom de voorwaarden scheppen waaronder iedereen een
reële eigen keuze kan maken. Naar mijn bescheiden mening hoeft er dan
geen sprake te zijn van een dilemma, waarvan de heer Van der Vlies sprak.
Ik zou het erg op prijs stellen als ook zijn fractie dit voorstel zou kunnen
ondersteunen.Mevrouw Van Vliet sprak over de bereidheid tot financiële ondersteuning
die uit de tekst sprak. In die zin is met name gepreludeerd op wat er in het
kader van de verdere uitwerking van de loopbaanonderbreking aan de orde is.
Dit is geen nieuwe gedachte over betaald ouderschapsverlof, maar een gedachte
over loopbaanonderbreking. Als één van de drie componenten daarin
is de mogelijkheid van een eventuele ondersteuning, vanwege of vanuit de wetgeving,
aan de orde is gekomen. Ik kom daar hoe dan ook op terug.Voorzitter! Ik ben op de kwestie van het vierde lid daarnet al ingegaan.
Ik hoop daarmee ook de vragen van mevrouw Van Vliet beantwoord te hebben.
Het gaat om belangenafweging en deeltijd als optie. Er zijn echter ook andere
mogelijkheden. Het is aan mensen zelf om daarin te kiezen.Voorzitter! Ik heb zelf ook wat werk gemaakt van de vergelijking met Noorwegen.
Ik heb een tijd geleden een inspirerend gesprek met mijn Noorse collega mogen
hebben. Toch blijkt bij nadere beschouwing dat de methode die men in Noorwegen
heeft, per saldo op enkele punten minder aantrekkelijk is dan in Nederland,
bijvoorbeeld voor deeltijders, maar op andere punten iets aantrekkelijker.
Het zou misschien het beste zijn, voorzitter, om de informatie daarover aan
de Kamer te doen toekomen. Wij hebben daar namelijk een uitwerking van gemaakt.
Wie weet kan het nog eens als bijlage bij een interessant CDA-rapport verschijnen.
Ik lever de copyrights ook aan de Kamer. Misschien kunnen
we het rapport in de toekomst dan nog eens verder bediscussiëren. Ik
sta open voor een vergelijking hoe men dat in andere landen doet, maar het
is in Noorwegen dus niet allemaal beter en ruimer. Het beeld is veel genuanceerder
dan ik ook zelf aanvankelijk dacht.Voorzitter! De heer Van Middelkoop heeft geconstateerd dat overheidswerknemers
natuurlijk wat meer in the picture zijn en dat daar wat meer balans in zou
moeten komen. Wat dat betreft is de verdere uitwerking in het kader van mogelijke
wetgeving over loopbaanonderbreking van belang.De heer Van Middelkoop heeft ook gesproken over gedwongen tweeverdieners.
Hij stelde daarbij de vraag of de regeling niet meer gericht was op het kunnen
blijven in het arbeidsproces dan op de uitbreiding van de zorgtaken. Ik vond
dit een opmerking om over na te denken. Natuurlijk is het wel zo dat als je
mensen de gelegenheid biedt om even een stapje terug te doen maar toch te
blijven werken, dit op zich ook stimulerend is. Voor mensen die tweeverdieners
zijn uit hoofde van de pure noodzaak helpt dit om de combinatie van arbeid
en zorg aan te kunnen. Als je in zo'n situatie verkeert en er kinderen bij
krijgt, dan is dat toch een extra belasting. Je hebt dan minder ruimte dan
anderen wellicht hebben uit hoofde van hun inkomenssituatie om de nodige herinrichting
in het voeren van het huishouden te regelen.Voorzitter! Op de kinderbijslag zal ik een andere keer verder ingaan.
Tegenover mevrouw Van Vliet merk ik op dat het bedoelde niet makkelijk is.
Dat is het gevolg van keuzen die zijn gedaan en ook door haar fractie zijn
ondersteund. Die hebben niet allemaal te maken met de mogelijkheid om al dan
niet arbeid en zorg met elkaar te combineren. Daaraan hebben ook allerlei
andere redenen ten grondslag gelegen. Ik kan net zo goed zeggen dat het een
bijdrage heeft geleverd aan bijvoorbeeld het versterken van de werkgelegenheidsbasis
in dit land. Daar is natuurlijk ook wat voor te zeggen. Dat is ook van belang.
Zoals bekend, hebben wij bij het doen van keuzen in hoge mate het CDA-verkiezingsprogramma
gevolgd.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Dat moet ik toch tegenspreken. Het is bekend dat er sprake was van een
bezuiniging, maar die was niet zo exorbitant hoog als die welke de minister
uiteindelijk heeft ingevoerd. Voor een deel wil ik hem gelijk geven, maar
voor een deel ook niet.Nu de minister toch de discussie aangaat, moet ik zeggen dat uit het SCP-rapport
blijkt dat de gevolgen van de genomen maatregelen voor het inkomen, zeker
voor de lage inkomens, toch wel heel groot zijn.Minister Melkert:Daar kom ik bij gelegenheid heel graag en met kracht van argumenten op
terug.Naar ik meen, heb ik de punten die mevrouw Bijleveld naar voren heeft
gebracht, in mijn betoog beantwoord. Als ik het goed zie, geldt dat ook voor
een aantal andere punten dat naar voren is gebracht, tenzij ik iets vreselijks
over het hoofd zie.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 19.02 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-3577-3587.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl