Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wettelijke regeling van het notarisambt, mede ter vervanging van de Wet van 9 juli 1842, Stb. 20, op het Notarisambt en de Wet van 31 maart 1847, Stb. 12, houdende vaststelling van het tarief betreffende het honorarium der notarissen en verschotten (Wet op het notarisambt) (23706).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1053-1066

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-04-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 24, pagina 1053-1066

23-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23706Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 23 maart 1999)Pagina 1097-1098
Behandeling van het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 18 september 1997 te Oslo totstandgekomen Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van anti-personeelsmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens (26137, R1620).Pagina 1049-1053
Presentie en opening (dinsdag 23 maart 1999)Pagina 1005-1005
Noot 1: notitie van de plaatsvervangend griffier de heer Nieuwenhuizen aan het College van Senioren over de betekenis en de consequenties van artikel 85 van de Grondwet, genoemd tijdens de behandeling van het voorstel van Wet op het notarisambt (23706); Noot 2: Overzicht partijenbestand bij het Conventionale Wapensverdrag en bijbehorende Protocollen, en bij het anti-personeelsmijnenverdrag (stand tot en met 12 maart 1999), genoemd tijdens de behandeling van het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 18 september 1997 te Oslo totstandgekomen Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van anti-personeelsmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens (26137)Pagina 1099-1103
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Machtiging tot medewerking aan de oprichting van een Waarborgfonds voor de zorgsector (25627); - Wijziging van de Ziekenfondswet, de Wet tarieven gezondheidszorg en de Wet ziekenhuisvoorzieningen in verband met wijzigingen in de taak, samenstelling en werkwijze van de in die wetten geregelde bestuursorganen, alsmede wijziging van andere wetten in verband daarmee (uitvoeringsorganen volksgezondheid) (26011).Pagina 1087-1097
Behandeling van het wetsvoorstel Wettelijke regeling van het notarisambt, mede ter vervanging van de Wet van 9 juli 1842, Stb. 20, op het Notarisambt en de Wet van 31 maart 1847, Stb. 12, houdende vaststelling van het tarief betreffende het honorarium der notarissen en verschotten (Wet op het notarisambt) (23706).Pagina 1005-1020
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1999 (26200 V).Pagina 1066-1087
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wettelijke regeling van het notarisambt, mede ter vervanging van de Wet van 9 juli 1842, Stb. 20, op het Notarisambt en de Wet van 31 maart 1847, Stb. 12, houdende vaststelling van het tarief betreffende het honorarium der notarissen en verschotten (Wet op het notarisambt) (23706).Pagina 1053-1066
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1999 (26200 V).Pagina 1020-1049
Lijst van besluiten en ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 23 maart 1999)Pagina 1097-1097
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 24 juni 1986 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende veiligheid bij het gebruik van asbest (Verdrag nr. 162 aangenomen door de Internationale Arbeidsconferentie in haar tweeënzeventigste zitting) (23984).Pagina 1005-1005

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wettelijke regeling van het notarisambt, mede ter vervanging
van de Wet van 9 juli 1842, Stb. 20, op het Notarisambt en de Wet van 31 maart
1847, Stb. 12, houdende vaststelling van het tarief betreffende het honorarium
der notarissen en verschotten (Wet op het notarisambt) (23706).De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Cohen:Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, heeft
een langdurige behandeling achter de rug. De voorbereiding heeft, alles bij
elkaar opgeteld, een periode van 28 jaar gevergd. Ik laat die periode beginnen
in 1970 toen een commissie onder leiding van prof. Luijten zich boog over
de vernieuwing in het notariaat. In die periode zijn door velen, vooral ook
uit het notariaat zelf, bouwstenen aangedragen voor het wetsvoorstel, zulks
in de vorm van adviezen en conceptregelingen. Het is al met al een omvangrijke
voorbereiding geweest en dat is ook niet verwonderlijk. Het functioneren van
een goed notariaat is voor de samenleving van groot belang. Daarbij is het
wettelijke statuut van het beroep inmiddels ruim 150 jaar oud.Het gaat in dit wetsvoorstel om een noodzakelijke vernieuwing van de regeling
van enkele principiële en veel technische aspecten van het beroep die
bij de voorbereiding tijd en de nodige zorgvuldigheid hebben gevraagd. Allereerst
bevat het voorstel aanpassingen van de organisatie van het beroep die het
functioneren van een modern vrijer notariaat mogelijk moeten maken. Het gaat dus om veel méér dan alleen tarieven en inkomens.
Het gaat om een modern notariaat. Ik denk hierbij aan de verplichte beroepsopleiding,
de bescherming van cliëntengelden en de verbetering van de regeling van
de praktijkvoering, zoals de waarneming, waardoor ook voor de notaris werken
in deeltijd mogelijk wordt. Overigens geldt dat nog niet voor werken in loondienst,
maar dat is een regeling die er wat mij betreft wel snel zou moeten komen.Een veel vrijer notariaat kan ontstaan door de invoering van een vrijere
vestiging, vereenvoudiging van de benoemingsprocedures waardoor de toegang
tot het beroep wordt verruimd, en vrijetariefsvorming, zij het met beperkingen.
De voorstellen op dit punt vloeien mede voort uit het gegeven dat de notaris
sedert 1987 wordt gerekend tot de vrijeberoepsbeoefenaren waarop de mededingingswetgeving
en het mededingingsbeleid van toepassing zijn. De voorganger van de minister
van Economische Zaken is bij de uitwerking van die onderdelen van de wet nauw
betrokken geweest. Om die reden is mevrouw Jorritsma hier vandaag met mij
aanwezig.Mijnheer de voorzitter! Ik wil eerst nog iets zeggen over de procedure.
Daarna zal ik iets zeggen over de tarieven. Dan komt het hoofdstukje derdengelden
aan bod. Ik besluit mijn betoog met een aantal kleinere opmerkingen, die door
verschillende leden gemaakt zijn.Wat de procedure betreft, begin ik met de periode tussen 8 en 14 april
van het vorig jaar, toen de mondelinge behandeling in de Tweede Kamer heeft
plaatsgevonden en nog een aantal belangrijke veranderingen in de wet zijn
ingevoerd. Ik noem ze op.Toen, in die periode, is besloten tot een onafhankelijke monitoringcommissie.
Die was er eerst niet, maar is toen totstandgekomen. Er is toen een nader
uitgewerkte overgangsregeling van drie jaar in de wet opgenomen, waardoor
het verband tussen die overgangsregeling en artikel 54 gelegd is. Overigens
zal die overgangsregeling simpel zijn, helemaal niet ingewikkeld. De regeling
bevat data en bandbreedtes. Dat is het ongeveer. Mevrouw Michiels zei dat
dit tot vele moeilijke kwesties leidt, maar dat heeft vooral te maken met
de monitoringcommissie. De overgangsregeling zelf is van een buitengewone
simpelheid. Nogmaals, data en bandbreedtes, dat is het.Er is toen afgesproken dat er een jaarlijkse rapportage zou komen en dat
er een evaluatie zou komen binnen het derde jaar. Ten slotte is toen afgesproken,
dat tevoren de nulmeting zou plaatsvinden.Als je de zaak terugziet en achteraf kijkt hoe het gelopen is, dan moet
je constateren dat die veranderingen, de reikwijdte en de dilemma's van de
wijzigingen, eigenlijk pas later doorzien zijn. Dat is mijn verklaring waarom
het vervolgens wat langer heeft geduurd dan toen beoogd is. Toen is inderdaad
gezegd, dat wij snel met voorstellen op dat gebied moesten komen. Er moesten
snel voorstellen komen voor de uitwerking van de monitoring. Er moest ook
snel een overgangsregeling komen. Dat is toen niet gelukt.In de eerste plaats is toen afgesproken, dat de regeling van de wijze
waarop de monitoring zou plaatsvinden in nauw overleg met de KNB zou gebeuren,
zoveel mogelijk in overeenstemming met de KNB. Wij hebben moeten constateren,
dat dit ons in het overleg met de KNB de nodige tijd heeft gekost. Dat is
de reden dat de brief pas op 19 november kwam en niet eerder. Anders dan verwacht
was het noodzakelijk om overleg met de KNB te voeren. Ik zal niet verhullen
en niet verhelen dat er wat tegenstellingen waren. Het ministerie keek anders
tegen de kwestie aan dan de KNB, terwijl wij er toch aan hechtten het zo goed
mogelijk en zoveel mogelijk in overeenstemming met de KNB te doen.Het tweede punt, een van de dilemma's, was vanmorgen ook even aan de orde.
Het instellen van de monitoringcommissie, die wij nodig hadden om de Kamer
te rapporteren hoe de monitoring eruit zou kunnen zien, gaat natuurlijk vooraf
aan de mededeling aan de Tweede Kamer over het functioneren, terwijl omgekeerd
het instellen van de commissie zoals hier vanmorgen ook al aan bod is geweest
pas komt op het moment dat de wet is aangenomen. Na de aanvaarding van de
wet door de Tweede Kamer is erover gedacht en door onze voorgangers naar gestreefd
om de wet ook in deze Kamer nog snel te behandelen. Vervolgens is geconstateerd,
dat dit niet zo snel kon als zij toen wel gewild hadden. Dat heb ik overigens
ook in de Tweede Kamer gezegd. Ik heb daar op geen enkele manier gezegd, dat
de Eerste Kamer langzaam of niet to the point gehandeld heeft. Wel heb ik
gezegd, dat de eerste gedachte was of het niet zou lukken de wet nog in de
vorige kabinetsperiode af te wikkelen. Dat het niet gebeurd is valt achteraf
goed te begrijpen. Nogmaals, ik heb op geen enkele manier willen zeggen dat
de Eerste Kamer laks of niet snel is opgetreden, nog ervan afgezien dat het
het volle recht van de Kamer is, informatie te verwerven en te handelen zoals
dat is gebeurd. Echter, een combinatie van factoren is de reden geweest. Terwijl
het werk zelf voortging, zijn er fricties geweest als gevolg van de veranderingen
die tussen 8 en 14 april van het vorig jaar hebben plaatsgevonden. Desalniettemin
is de vraag waar wij nu staan. Wij kunnen constateren dat de monitoringcommissie
er is. Die commissie functioneert. Het werk dat gedaan moet worden, is als
het ware aanbesteed. Er wordt aan gewerkt. Het onderzoek loopt. De nulmeting
is naar mijn idee niet zo ingewikkeld. Het is gewoon zaak dat op een gegeven
moment geconstateerd wordt: dit zijn de gegevens. Voorzover ik het kan overzien,
komt de nulmeting er op tijd. Ook de overgangsregeling, die simpel van aard
zal zijn in data en bandbreedtes, zal er tijdig zijn.Over de monitoringcommissie zijn nog enkele vragen gesteld. Mevrouw Le
Poole heeft gezegd dat enkele vragen die nu bij de commissie liggen, misschien
niet eens zijn te beantwoorden. Ik hecht eraan, te benadrukken dat ik de inrichting
van de monitoring beschouw als een uitvoeringsmaatregel. Het is een inrichting
waarbij de beoordeling van alle onderdelen in de Kamers, niet bepalend kan
zijn voor het oordeel over de invoering van vrije tarieven in het notariaat.
Het instrument "monitoring" is belangrijk. De Kamer moet daarin op hoofdlijnen
worden gekend. Naar mijn gevoel moet er echter ruimte blijven voor de monitoringcommissie
en voor de onderzoekers om de monitoring in te vullen. Ook een gedetailleerd
model, aan de Kamers gepresenteerd, mag voor die monitoring niet werken als
een te nauw korset. Er moet werkendeweg worden gekeken of de informatie toereikend
is dan wel of andere bronnen en middelen moeten worden aangevoerd.
Het gaat erom dat de monitoringcommissie zich in staat acht, op tijd goed
te rapporteren over de onderwerpen waarover de monitoringcommissie móét
rapporteren. Ik heb het gevoel dat de instrumenten die er nu liggen, op zichzelf
zoveel mogelijkheden bieden dat de monitoringcommissie ermee uit de voeten
kan. Of dat het geval zal zijn, moeten wij afwachten. Wij kunnen dat ook afwachten
vanwege de rapportage die er in de loop van het jaar komt. De rapportage moet
dus het voedsel geven om door te gaan met de regeling en met de beoordeling
of het verantwoord is om de bandbreedtes wel of niet groter te maken. In de
wet staat dat de monitoringcommissie onafhankelijk opereert. Daarom denk ik:
laat de commissie haar werk doen. De opmerkingen die hierover in de Tweede
Kamer gemaakt zijn, stuur ik door naar de commissie, met enkele aanvullende
opmerkingen. Ik vind dat de commissie er zelf mee aan de gang moet. Mevrouw
Le Poole heeft er ook een aantal opmerkingen over gemaakt. Ik reageer daar
nu niet zo op. Ik zal ze wel aan de monitoringcommissie geven. De commissie
moet, met alle gegevens in de hand, aan het werk, en wel zodanig dat wij krijgen
wat wij van de commissie verlangen.Ik maak nog een opmerking over de kwaliteitsaspecten in de monitoring.
De kwaliteitsontwikkelingen zijn buitengewoon belangrijk. Nog belangrijker
is het om de kwaliteit in het notariaat actief te bevorderen. Verschillende
leden hebben terecht op het belang van de kwaliteit gewezen en met name op
de noodzaak om de kwaliteit verder te verbeteren. In de discussie over de
monitoring lijkt dit aspect een beetje op de achtergrond te raken. Dat mag
niet gebeuren. Ik voeg eraan toe dat de wet die wij nu behandelen, in dit
opzicht aan de KNB een belangrijke functie toekent. Ik ga ervan uit dat de
KNB zich in dit opzicht de komende jaren actief zal betonen, juist op het
terrein van de kwaliteitsverbetering, en dat zij niet zal afwachten met welke
uitkomsten de monitoringcommissie komt.Voorzitter! Tot zover mijn opmerkingen over de procedure en de monitoring.
Ik kom nu bij een van de kernpunten van de behandeling van vandaag, namelijk
de tarieven. Vrijwel alle leden van deze Kamer waren kritisch over de vrije
tarieven. De vraag is gesteld of vrije tarieven en marktwerking wel passen
bij een onafhankelijk en onpartijdig notariaat. Bijvoorbeeld door de heer
Heijne Makkreel werd gewezen op de regeling in de ons omringende landen, waar
tarieven door de overheid worden vastgesteld. Meer in het algemeen beluisterde
ik de nodige scepsis bij de marktwerking in dit beroep. Ik begrijp dat wel.
Het notariaat vervult een bijzondere plaats binnen ons rechtsstelsel. Die
willen wij, dat wil zeggen de Kamer en de regering, graag houden. Ik heb mij
daarom in de afgelopen maanden nog eens goed afgevraagd wat op dit terrein
een verstandige koers kan zijn. In de eerste plaats heb ik voor mijzelf vastgesteld
dat de ambtsvoorgangers en de Tweede Kamer niet over één nacht
ijs zijn gegaan. Eerst waren dat de heer Kosto, staatssecretaris van Justitie,
en mevrouw Van Rooy, staatssecretaris van Economische Zaken. Misschien is
het goed om er nog eens op te wijzen dat juist zij het is geweest –
ik kijk nu even in de richting van mevrouw Michiels van Kessenich –
die de vrije tarieven op de agenda heeft gezet. Vervolgens waren het mijn
voorgangster, mevrouw Schmitz, en de voorganger van mevrouw Jorritsma, de
heer Wijers. Zij zijn dus niet over één nacht ijs gegaan. Het
wetsvoorstel biedt belangrijke waarborgen tegen een ongebreidelde marktwerking.
Ik wijs in dat verband op de toetsing van ondernemingsplannen in het kader
van meer vrijheid in vestiging. Ik wijs op de maximumtarieven voor de familiepraktijk.
Ik wijs op de overgangsregeling en op het veiligheidsventiel van artikel 54
dat ons de mogelijkheid geeft om, wanneer dat nodig is, ook na drie jaar nog
tarieven vast te stellen. Ik wijs ook op de tucht- en toezichtbepalingen en,
niet in de laatste plaats, de instelling van een publiekrechtelijke beroepsorganisatie
met ver gaande verordenende bevoegdheden op het terrein van kwaliteit en integriteit.
Met die instrumenten kan een behoorlijke mate van beschutting worden geboden.De heer Pitstra heeft mij herinnerd aan woorden die ik eerder in deze
Kamer heb uitgesproken, namelijk dat "a market a good servant but a bad master"
is. Ik denk dat die stelling ook hier heel goed verdedigd kan worden. Ik betrek
bij die verdediging de vraag of van vaste tarieven zoveel betere resultaten
verwacht mogen worden. Het verbaasde mij dat de heer Pitstra zei: als het
idee van de vaste tarieven net iets eerder was verzonnen, zou de fractie van
GroenLinks in de Tweede Kamer ook tegen dit wetsvoorstel hebben gestemd. Er
wordt al 28 jaar gediscussieerd. En ik kan alleen constateren dat het idee
van de vaste tarieven zeker in de laatste paar jaar uitvoerig aan de orde
is geweest. Ik heb die opmerking van de heer Pitstra dan ook niet helemaal
begrepen.De heer Pitstra (GroenLinks):Het idee bestaat al heel lang. Het belangrijke psychologische moment was
dat de KNB er zelf mee kwam en ook mee akkoord ging.Staatssecretaris Cohen:Dus als ik het goed begrijp, was dat voor u reden om te zeggen: dan hadden
wij daar achteraf gezien wel voor moeten zijn, dus vanwege het feit dat de
KNB daar zelf mee kwam. Ik noteer dat.Voorzitter! Desalniettemin heb ik over de vaste tarieven zo mijn vragen.
Vaste tarieven bieden, zo lijkt het, zekerheid. Maar die zekerheid kan bedrieglijk
zijn. Zo valt het op dat het notariaat steeds meer afhankelijk is geworden
van de onroerendgoedpraktijk. Zo lang het goed gaat met die markt, is dat
geen probleem. Maar het is wel riskant op het moment dat het met die markt
minder goed gaat. Ook vaste tarieven bieden dan geen oplossing. Integendeel,
zij zullen eerder een tijdige aanpassing van de bedrijfsvoering in de weg
staan. Maar ook indirect kunnen vaste tarieven een bedreiging vormen. Ik zie
de notaris niet louter als een ambtenaar die aktes passeert, maar vooral als
een juridische professional die zijn beroep uitoefent naast andere professionals.
Zo'n professional moet, wil hij zijn vak ontplooien, als het nodig is kunnen
concurreren. Dan is concurrentie niet doel op zichzelf, maar voorwaarde voor
de verdere ontwikkeling van het beroep. De notaris ondervindt buiten zijn
wettelijke domein in toenemende mate concurrentie van andere vrijeberoepsbeoefenaren.
Ik noem advocaten, fiscalisten en accountants. De accountants zijn, evenzeer
als de notaris, onafhankelijk. Voor alle genoemde beroepsgroepen geldt dat hun tarieven vrij zijn. Zij dringen, als wij niet oppassen,
de notaris steeds meer terug tot zijn kernfunctie. Zo valt het op dat de notaris,
als het gaat om fiscale zaken en vermogensbeheer, al lang niet meer de vanzelfsprekende
eerste adviseur is tot wie de burger zich wendt. Het notariaat heeft hier
terrein moeten prijsgeven. En daardoor kan de notaris, als wij niet oppassen,
steeds meer op de achterhand komen te zitten. Dat mag ogenschijnlijk de onpartijdigheid
en onafhankelijkheid ten goede komen, maar het maakt hem zowel inhoudelijk
als economisch ook kwetsbaar en afhankelijk: "inhoudelijk" omdat de druk op
de notaris om met de door anderen bereikte resultaten akkoord te gaan groot
zal zijn en "economisch" omdat hij uitsluitend van de toelevering van anderen
afhankelijk wordt. Op de lange duur is het bovendien de vraag of het mogelijk
is, binnen een dergelijk begrensd notariaat voldoende kwaliteit in stand te
houden.Wil dat nu zeggen dat ik onvoorwaardelijk voorstander ben van vrije tarieven?
Die conclusie mag men bepaald niet trekken. Ik zie met velen in deze Kamer
de risico's van een ongebreidelde marktwerking, maar ik zie ook de kansen
die een vrije, althans een vrijere tariefsvorming voor het notariaat kan bieden.
Voor de vitaliteit van het beroep op de langere termijn zou die marktwerking
wel eens essentieel kunnen blijken te zijn. Ook bij andere beroepen –
ik noemde er zo-even een aantal – hebben vrije tarieven niet tot grote
problemen geleid. Ik wijs er nog op, dat ook het Notariaat in de ondernemingspraktijk
met vrije tarieven bekend is geraakt. Wel is het zaak, dat de vrijere werking
van de markt op een goede manier in de beroepscultuur wordt geïncorporeerd.
Op dat laatste zullen wij in de komende jaren samen met het Notariaat onze
aandacht moeten richten. Wellicht kunnen wij daarbij lering trekken uit datgene
wat in Quebec is gebeurd, maar ook uit het werk van andere beroepsgroepen
waar dergelijke processen eerder plaatsvonden.Als ik dit allemaal heb gezegd, is mijn conclusie dat wij die vrijere
tarieven een kans moeten geven. Voorstellen om het in dat opzicht met minder
te doen dan tot nu toe voorgesteld, spreken mij dan ook minder aan. Als wij
nu niet duidelijk zijn over de richting die wij willen inslaan, zal iedere
ontwikkeling stilvallen. Dat wil ik in ieder geval vermijden. Daarom ben ik
ook geen voorstander van het voorstel van mevrouw Michiels, daar gelaten dat
mijns inziens het overgangsrecht dat voorstel in de weg staat.Mijnheer de voorzitter! Tegelijkertijd is zeer zorgvuldige invoering van
de marktwerking noodzakelijk en indien dat noodzakelijk is, toepassing van
artikel 54. Dat zeg ik toe. Kortom, ik zie bepaald voordelen in een grotere
concurrentie en niet alleen maar vanwege tarieven en inkomens, maar ook om
de reden die ik genoemd heb. Daarnaast zie ik de gevaren, maar ik vind dat
wij die gevaren goed hebben ingekaderd, allereerst door het onderzoek dat
we de komende drie jaar doen met de bijbehorende monitoring en, als sluitstuk,
door het creëren van de mogelijkheid van de toepassing van artikel 54.
Als we de zaak een goede kans hebben gegeven en als blijkt dat de ontwikkelingen
niet de kant op gaan die ze naar onze mening moeten opgaan, kunnen wij van
dat artikel gebruikmaken.Voorzitter! Ik kom toe aan mijn opmerkingen over een ander onderwerp waarvoor
nogal wat aandacht is gevraagd en dat betreft de derdenrekening. Allereerst
rijst de vraag waarom een wettelijke regeling nodig is. Laat ik vooropstellen,
dat een voorstel voor de wettelijke regeling er was en dat dit is gedaan met
instemming van de KNB. Dat voorstel was al vervat in het wetsvoorstel voordat
de als tijdelijk bedoelde stichtingsconstructie in het leven was geroepen.
Ik vind eigenlijk, dat het onderhavige onderwerp een wettelijke regeling rechtvaardigt.
De bescherming van rechthebbenden van derdengelden betreft een algemeen privaatrechtelijk
probleem. Ik vind het onderwerp te belangrijk om de regeling daarvan over
te laten aan individuele beroepsbeoefenaren via een stichting Derdengelden
of iets anders.Een volgend punt betreft de vraag of dan niet de bestaande en de goed
functionerende praktijk van de stichting Derdengelden dwingend kan worden
voorgeschreven. Ik meen dat die praktijk alleen dwingend zou kunnen worden
gemaakt door haar op te nemen in een verordening waarvoor de wet dan een uitdrukkelijk
daarop toegesneden grondslag zou moeten bevatten. Artikel 89, eerste lid,
bepaalt immers, dat verordeningen slechts worden vastgesteld als het gaat
om onderwerpen waarvan deze wet regeling of nadere regeling bij verordening
voorschrijft. Artikel 61, tweede lid, biedt niet die uitdrukkelijke grondslag
voor een regeling van bescherming van derdengelden. Dat ligt voor de hand,
want in het wetsvoorstel is al een regeling opgenomen in de vorm van artikel
25. Het kan niet de bedoeling van de wetgever zijn, dat in een verordening
betreffende de beroeps- en gedragsregels een materie geregeld wordt waarvoor
de wet al een regeling geeft.Dan is de vraag, die met name met betrekking tot het artikel van de heren
Kortmann en Faber aan de orde komt: moet er niet een algemene wettelijke regeling
komen die voor alle beroepsgroepen geldt. Het staat ook voor mij vast, dat
het hier niet gaat om een slechts in het Notariaat gevoelde behoefte. De behoefte
leeft ook bij andere beroepsgroepen. Mijn ambtsvoorgangster heeft dan ook
een nadere studie toegezegd voor een algemene regeling van de derdenrekening
die zal moeten worden opgenomen in Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek en die
ook voor de andere beroepsgroepen moet gaan gelden. Zo'n algemene regeling
is, zoals mijn ambtsvoorgangster bij de mondelinge behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer terecht heeft opgemerkt, niet in een handomdraai gereed.
We zullen het dus voorlopig moeten doen met andere middelen, zoals de regeling
van artikel 25. Straks zal ik zeggen waarom een algemene regeling niet in
een handomdraai gereed is.Het gaat hier om een privaatrechtelijke noviteit waarmee wij in de praktijk
ervaring moeten opdoen. Aan de hand van de ervaring in de praktijk kan worden
vastgesteld of de regeling in de gepresenteerde vorm bruikbaar is. Voor de
voorbereiding van een algemene regeling in het BW zijn dergelijke ervaringen
van grote waarde. Overigens lijkt het mij zeker denkbaar dat de nu in artikel
25 voorgestelde regeling een voorbeeldkarakter kan hebben voor een algemene
regeling in het BW. Een probleem zal wel zijn wie voor een dergelijke regeling
in aanmerking moet kunnen komen. In het voorstel van Kortmann en Faber wordt
aan "een ieder die gelden beheert die voor een of meer belanghebbenden
zijn bestemd" de mogelijkheid geboden om een kwaliteitsrekening aan te houden.
Dat is dus niet beperkt tot vrijeberoepsbeoefenaren of anderen die bijvoorbeeld
in de uitoefening van hun bedrijf een dergelijke rekening nodig hebben.Dat roept ook praktische bezwaren op die het gevolg zijn van het onbeperkt
scheppen van separa- tistenposities door middel van trustfiguren, waardoor
bepaalde schuldeisers zich een sterkere positie kunnen verschaffen dan andere.
Dat kan op gespannen voet komen te staan met het zorgvuldig afgewogen en met
waarborgen voor derden omklede stelsel van voorrechten en zakelijke zekerheden.
De ervaring leert dat figuren zoals de trust, waarmee men vermogens voor schuldeisers
kan afschermen, vaak worden gebezigd voor de afscherming tegen verhaal voor
vorderingen van de overheid terzake van belastingen en premies. Bij de voorbereiding
van een algemene regeling zal dan ook zeker het ministerie van Financiën
betrokken moeten worden.Ik heb al deze argumenten niet zelf verzonnen. Ik wijs erop dat ze ook
zijn aangevoerd door oud-regeringscommissaris Snijders, die zich op dit punt
uitdrukkelijk heeft opgesteld tegenover Kortmann. Ik wil dan ook de stelling
bestrijden dat iedereen het met Kortmann eens is. Ten slotte wil ik er op
dit punt op wijzen dat het niet zo eenvoudig is om de regeling die nu in artikel
25 is neergelegd en die is toegespitst op het notariaat onmiddellijk te verruimen
naar alle beroepsgroepen. Wij moeten daarnaar kijken. Er zijn twee redenen
waarom ik geneigd ben om te zeggen dat je het nu niet onmiddellijk in het
BW moet vastleggen. Kijk eens hoe het werkt met deze regeling en doe er je
voordeel mee bij het veralgemenen van die regel. Het is echter nog niet zo
eenvoudig om die regel te veralgemenen.Op dit punt is een vraag gesteld die ook voorkomt in het artikel van Kortmann
en Faber. Heeft artikel 25 geen reflexwerking? Als je dit opneemt in deze
wet, heeft dat dan consequenties voor de regelingen van anderen? Voor de uitleg
van de huidige stichtingsconstructie die de verschillende vrijeberoepsbeoefenaren
hanteren is de inhoud van artikel 25 niet van belang. De stichting kan zo
geconstrueerd zijn dat zij moet worden aangemerkt als rechthebbende op de
vordering op de bank.Voorzitter! Ik kom toe aan een aantal punten die minder langdurige bespreking
behoeven, hetgeen niet betekent dat ze van minder belang zijn. Het eerste
punt betreft het beroepscriterium. Artikel 17, eerste lid, zegt dat de notaris
zijn ambt uitoefent in onafhankelijkheid en dat hij de belangen behartigt
van alle bij de rechtshandeling betrokken partijen op onpartijdige wijze en
met de grootst mogelijke zorgvuldigheid. Mevrouw Michiels van Kessenich vroeg
of het criterium "met de grootst mogelijke zorgvuldigheid" niet afweek van
het in de jurisprudentie bekende criterium "redelijk handelend en redelijk
bekwaam vakgenoot". Ik ben van mening dat dit inderdaad één
op één moet worden gelezen. Ik ben het met haar eens dat het
criterium dat is neergelegd in artikel 17 geldt voor een redelijk handelend
en redelijk bekwaam vakgenoot.Mevrouw Le Poole heeft opgemerkt dat de bewoordingen van artikel 54 niet
precies aansluiten bij de bewoordingen van artikel 128. Dat komt vooral doordat
het begrip "kwaliteit" ontbreekt in artikel 54, terwijl achteruitgang van
kwaliteit juist een van de zorgpunten zou moeten zijn die het inroepen van
artikel 54 met zich brengt. Zij vroeg of dit aspect kon worden meegenomen
in een veegwet. In de memorie van antwoord is opgemerkt dat artikel 54 geen
ruimte laat voor regeling van de tarieven bij AMvB als uitsluitend de kwaliteit
van de notariële dienstverlening achteruit is gegaan. Omdat een dergelijk
kwaliteitsverlies meestal verband zal houden met grote of te grote concurrentie
en daardoor te lage tarieven, zal de continuïteit van de notariële
dienstverlening al om die reden in gevaar komen en zal ingrijpen op grond
van artikel 54 mogelijk worden. Het is daarom niet nodig dat de bewoordingen
van de artikelen 54 en 128, eerste lid, op elkaar aansluiten, in die zin dat
aan artikel 54 de woorden "de kwaliteit" worden toegevoegd. Kwaliteitsverlies
is bovendien niet zo gemakkelijk meetbaar en het is daarom ook geen goede
basis voor ingrijpen op grond van artikel 54. De monitorcommissie moet bovendien
eveneens jaarlijks rapporteren over de gevolgen van de wet met betrekking
tot haar doeltreffendheid terzake van de bedrijfsvoering van het notariaat.
Ook dat aspect is niet opgenomen in artikel 54. Een volledige afstemming van
artikel 128 op artikel 54 wordt dus niet bereikt door alleen de woorden "de
kwaliteit" toe te voegen. Waar het om gaat, is dat alleen van het vangnetartikel
54 gebruik wordt gemaakt als de continuïteit of de toegankelijkheid van
de notariële dienstverlening in gevaar komt. Dat zijn redelijk harde
criteria. Ik zou in de toekomst aan artikel 54 geen andere, minder goed meetbare
criteria willen toevoegen, terwijl omgekeerd artikel 128 ook op iets anders
ziet, namelijk op de manier waarop de monitorcommissie met de verschillende
begrippen omgaat.Mevrouw Vrisekoop heeft de vraag gesteld of het mogelijk is dat een kantoor
binnen de eigen plaats van vestiging een tweede kantoor in filiaal vestigt.
Zij wees erop dat er in Zeeland een situatie is waarin dit wenselijk zou kunnen
zijn. Artikel 13 bepaalt dat de notaris niet bevoegd is om buiten zijn plaats
van vestiging bijkantoren te hebben. Het artikel verbiedt dus niet het openen
van een bijkantoor binnen de plaats van vestiging. Het artikel maakt geen
onderscheid tussen geassocieerde notarissen en solitaire notarissen, zodat
ook een solitaire notaris een bijkantoor kan hebben.Mijn laatste punt betreft de Friese kwestie, aangesneden door mevrouw
Le Poole en mevrouw Vrisekoop. Is de commissie die onderzoek doet naar de
mogelijkheden van het gebruik van het Fries in authentieke akten al ingesteld
en, zo nee, waarom niet en wanneer gebeurt het dan wel? De werkgroep is nog
niet ingesteld. De rijkscommissie Friese taal wil dat een werkgroep wordt
ingesteld om te bestuderen of er mogelijkheden zijn om de beperkingen voor
de Friese taal bij het inschrijven van akten in het kadaster en de registers
van de kamer van koophandel op te lossen. Sinds 1 januari 1997 kunnen op grond
van de wet Gebruik Friese taal in het rechtsverkeer akten van de burgerlijke
stand zowel in het Nederlands als in het Fries worden opgemaakt. Artikel 42
van het wetsvoorstel Wet op het notarisambt geeft straks de mogelijkheid,
als de Kamer het wetsvoorstel althans aanvaardt, om een akte
in de Friese taal te verlijden. Toch zal op grond van de Kadasterwet alleen
een Nederlandse vertaling van de akte in het kadaster kunnen worden ingeschreven.
In Boek 2 van het BW is bepaald dat de notariële akte van oprichting
van naamloze en besloten vennootschappen, verenigingen en stichtingen moeten
worden verleden in de Nederlandse taal. Een Friestalige akte van oprichting
is dus niet toegestaan en kan daarom ook niet in de registers van de kamers
van koophandel worden ingeschreven.Omdat het hier gaat om een eventuele wijziging van de Kadasterwet, de
Handelsregisterwet en Boek 2 van het BW zijn bij de beslissing tot instelling
van de werkgroep ook de ministers van VROM en EZ betrokken. De staatssecretaris
van BZK heeft als coördinerend bewindspersoon voor de Friese taal op
2 maart jongstleden de betrokken ministers een aantal vragen voorgelegd betreffende
de mogelijkheid om de desbetreffende aktes zowel in het Fries als in het Nederlands
op te maken en betreffende de inschrijving van de aktes in de openbare registers
in de provincie Friesland. Op basis van de gegeven antwoorden zal bezien worden
of het nodig is, alsnog een werkgroep authentieke akten in te stellen.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Ik wil ingaan op onderdelen die ook door de staatssecretaris
al zijn behandeld, en zal mij proberen te beperken. Over dit wetsvoorstel
is lang gesproken en heeft diepgaand schriftelijk overleg plaatsgevonden met
het parlement. De belangen van de notarissen en hun cliënten zijn uitvoerig
gewikt en gewogen, en terecht. In de discussie is veel aandacht besteed aan
de vrije tarieven. Dat is zeer begrijpelijk, vanwege de grote emotionele lading,
maar het is ook jammer. Daarin schaar ik mij naast de staatssecretaris. Dat
doet toch afbreuk aan de brede betekenis van het hele wetsvoorstel.In de discussie gaat het tot nu toe vrijwel uitsluitend over de veronderstelde
nadelige gevolgen van vrije of eigenlijk vrijere tarieven. Aan het wetsvoorstel
zijn echter evenzoveel voordelen voor zowel de consument als de notaris verbonden.
Deze zijn een beetje onderbelicht gebleven. Een voordeel voor de consument
is dat hij zijn notaris kan kiezen op basis van een prijs-kwaliteitver- houding,
hetgeen tot nu toe niet kon. Dit lijkt misschien wat onlogisch, omdat men,
zo heb ik een enkele afgevaardigde horen zeggen, heel weinig naar een notaris
toe gaat. Als het om de onroerendgoedpraktijk gaat, hebben echter heel veel
mensen hun eigen adviseurs. Ik ga ervan uit dat een vereniging als de Vereniging
eigen huis zich zeer nadrukkelijk zal bemoeien met dit soort advisering. Een
voordeel voor de notaris is dat hij straks ook buiten zijn eigen arrondissement
diensten kan aanbieden. Verder leidt vrijere vestiging tot een toename van
het aantal notarissen, waardoor voor de consument ook meer keuze gaat ontstaan.
Dat geldt overigens op alle terreinen, niet alleen op dat ene terrein. Ik
behoef de staatssecretaris niet na te zeggen in hoeverre de onpartijdigheid
en de onafhankelijkheid nog door de wet gewaarborgd is. Die is natuurlijk
volop gewaarborgd. Voor de notaris zelf speelt dan nog mee dat hij ook enige
ruimte krijgt om flexibeler in te kunnen spelen op de wensen van de individuele
consument. Ik denk dat efficiënt werkende kantoren ook de mogelijkheid
krijgen om efficiencyvoordelen door te geven aan dezelfde consument en deze
ook te gebruiken om het eigen marktaandeel te vergroten. Dat bevordert mijns
inziens ook het gebruik en de toegankelijkheid en daarmee ook de kwaliteit
van het notariaat.De vraag is gesteld of de overheid met het vrijlaten van de tarieven niet
te veel terugtreedt. Het tegengestelde is volgens mij eerder het geval. Ik
mag erop wijzen dat de overheid zich sinds 1930 niet met de tarieven bemoeid
heeft. De tarieven worden al decennia lang door de notarissen zelf vastgesteld.
De overheid gaat zich nu mede op verzoek van de Tweede Kamer – ik ben
het daar overigens mee eens – wel met de tarieven bemoeien. De maximumtariefregeling
familiepraktijk zal van overheidswege worden vastgesteld. De overheid blijft
na de overgangsperiode echter in principe weg van de onroerendgoedtarieven.
Overigens beperkt de overheidsbemoeienis terzake zich verder niet tot de drie
jaar monitoring. Ook daarna zal de overheid de zaak op de voet blijven volgen.
Artikel 54 blijft ook na die drie jaar gewoon bestaan.Voorzitter! Ten principale vinden wij het geen taak van de overheid om
zich met de inkomenspolitiek van vrijeberoepsbeoefenaren te bemoeien. Vrijeberoepsbeoefenaren
als advocaten, accountants en makelaars zijn ondernemers. Zij moeten hun inkomsten
verwerven uit de vergoedingen die zij vanuit de markt voor hun diensten ontvangen.
Dat doen zij ook gewoon. Toch mag je niet zeggen dat het cowboysectoren zijn.
Het zijn over het algemeen keurig gereguleerde sectoren. Ik ben blij dat met
name mevrouw Le Poole het op dit punt met ons eens is. Voor hun gedrag op
de markt – dat moet gezegd worden – vallen de vrijeberoepsbeoefenaren
net als alle ondernemers onder de Mededingingswet. Het voorstel is nu om dit
ook voor het notariaat te laten gelden, ook wat de onroerendgoedpraktijk betreft.
Daar is op zichzelf niets revolutionairs mee. In de vennootschappraktijk is
dat al lang de gewoonte en daarmee is fundamenteel niets anders mee aan de
orde. Wat dat betreft, is het ook weer aanpassen aan eisen van de tijd, omdat
wij er betere resultaten van verwachten. Wij doen het niet vanuit een soort
dogmatiek, zoals de heer Pitstra veronderstelt. Ik ben ervan overtuigd dat
meer flexibiliteit bij het notariaat en ook meer keuze voor de consument leiden
tot een betere verhouding tussen prijs en kwaliteit. Daar is niets mis mee,
zou ik zeggen. Dat is juist een heel goede zaak. Wij doen dit overigens niet –
ik vind dat een foute veronderstelling – omdat de notaris te veel zou
verdienen, maar om tot efficiencyprikkels te komen. Ik denk in dit verband
bijvoorbeeld aan de franchiseketens die zich al hebben aangediend. Ik begrijp
best dat velen in het notariaat nog aan dat idee moeten wennen. Als dat evenwel
tot betere prestaties leidt, dan zou ik daar heel blij mee zijn.Ik zal nu geen uitgebreid verhaal houden over het gewijzigde mededingingsbeleid
en de gewijzigde wetgeving als motivering voor invoering van de vrije tarieven.
De Kamer kent de ontwikkelingen die op 1 januari vorig jaar afsluiting hebben
gevonden met de inwerkingstelling van de nieuwe Mededingingswet en de oprichting
van de NMA. Aan het adres van de heer Holdijk merk ik op dat de directeur-generaal
van de NMA uiterlijk eind augustus een besluit moet nemen
over het ontheffingsverzoek van de KNB. Zo niet, dan bestaat het risico van
beroep door derde belanghebbenden tegen een fictieve weigering. Zoals bekend
zit de Vereniging eigen huis op het vinkentouw. Dat is een route die ik niet
bepaald zal toejuichen. Alleen daarom al is het lastig om nu in te gaan op
alternatieven in een geheel nieuwe sfeer, want dat zou een nieuw wetsvoorstel
betekenen. De basisgegevens van het kostprijsvolgsysteem kunnen zeker als
input gelden voor de monitoring, maar het kostprijsvolgsysteem kan niet de
regeling die wij voorstaan vervangen, om redenen die bekend zijn.Ten slotte zal ik nog reageren op het artikel van Van Waarden in ESB van
augustus vorig jaar. Hij komt met de gedachte van de door de overheid betaalde
ambtenaar. Die gedachte heeft een zekere charme. Ik weet dat door de vorige
regering en door de vorige Tweede Kamer met dat model gekoketteerd is. Het
komt overigens neer op een forse beperking van het domeinmonopolie en de notaris
zal dan alleen als ambtenaar functioneren, bijvoorbeeld bij een rechtbank.
De rest van de activiteiten die de notaris vandaag de dag verricht, kan dan
naar de vrije juridische dienstverlening. Dat is op zichzelf een denkbare
lijn, maar het is vooralsnog niet de onze. Wij geloven in een onafhankelijke
en onpartijdige notaris die ook vrijeberoepsbeoefenaar is.Mag ik concluderen dat het wetsvoorstel, mede door de belangrijke inbreng
in de Tweede Kamer, een evenwichtig en goed afgewogen systeem van checks en
balances is geworden. Criticasters willen ons nog wel doen geloven dat bij
vrijere tarieven onafhankelijkheid, onpartijdigheid en de kwaliteit van de
notaris ernstig in het gedrang komen. Dat is zeker niet het geval. Wij hebben
zeker ook niet alleen oog gehad voor te behalen winsten in termen van lagere
tarieven of betere kwaliteit-prijsverhoudingen en maatschappelijke besparingen.
Hoe belangrijk die zaken op zichzelf ook zijn, wij hebben zorgen van de Tweede
Kamer over onafhankelijkheid, onpartijdigheid en kwaliteit uiterst serieus
genomen. Het wetsvoorstel bevat hiervoor terecht een groot aantal waarborgen.
De staatssecretaris heeft deze waarborgen genoemd. Uit de monitorbrief blijkt
ook een maximale betrokkenheid van het parlement in termen van informatie
gedurende de gehele overgangsperiode. Op beslissende momenten is er ook een
zeef voor de Tweede Kamer om de regering ter verantwoording te roepen.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de zeer duidelijke beantwoording
van de vragen. Op een aantal punten wil ik nog nader ingaan. De staatssecretaris
maakt een verschil tussen de overgangsregeling en de monitoring. De overgangsregeling
is volgens hem heel simpel. Dan gaat het om data en bandbreedtes. De monitoring
is daarentegen ingewikkelder. Ik ben het niet met hem eens. De monitoring
maakt een essentieel onderdeel uit van de overgangsregeling. Immers, als uit
die monitoring blijkt dat de concurrentie verkeerde effecten heeft, dan wordt
besloten om in het volgende jaar van de overgangsperiode de bandbreedtes aan
te passen. Je kunt daar dus geen onderscheid tussen maken. Die monitoring
is een onderdeel van de overgangsregeling. Hij verwacht dat de monitorcommissie
goed en tijdig zal rapporteren. Onze verwachting is dat dat niet zal gebeuren.
Eigenlijk heeft de staatssecretaris dat ook toegegeven in antwoord op een
vraag van mevrouw Le Poole over artikel 54, waarom daarin niets gezegd wordt
over kwaliteit. In antwoord op die vraag zegt de staatssecretaris: kwaliteit
is niet te meten. Dat ben ik met hem eens, maar dat is wel een van de opgaven
van de monitorcommissie. In artikel 128 staat heel uitdrukkelijk dat in het
bijzonder gekeken moet worden naar de effecten van de wet op de kwaliteit
van de notariële dienstverlening. Als de staatssecretaris zegt dat dit
niet te meten is, zeggen wij: daar heeft hij gelijk in en daarom verwachten
wij ook niet zo veel van die monitoring.Voorzitter! Ik wil nog ingaan op het dualistisch karakter van de notariële
dienstverlening. Enerzijds is de notaris vrij ondernemer, als hij als juridisch
adviseur of bemiddelaar optreedt. Daar is al concurrentie met andere beroepen
die dezelfde diensten aanbieden. Daar hoeft niets meer mee te gebeuren. Ik
wijs erop dat zelfs in beroepen die als zo vrij worden gezien als de advocatuur,
bepaalde onderdelen van de dienstverlening onderhevig zijn aan door de overheid
vastgestelde tarieven. De advocaat moet rechtsbijstand verlenen aan on- en
minvermogenden en daarvoor heeft de overheid de tarieven vastgesteld. Bij
een vrij beroep par extrême als de advocatuur heb je zelfs dat voor
bepaalde verrichtingen de overheid de tarieven vaststelt. Daaraan kan geen
argument worden ontleend om te zeggen dat bij de notaris maar alles vrij moet
zijn.Anderzijds heeft de notaris de positie van bij koninklijk besluit benoemde
ambtenaar die de eed moet afleggen dat hij onpartijdig en eerlijk zijn werk
zal verrichten. Dat is zo geconstrueerd, omdat in ons rechtsstelsel nu eenmaal
voor een groot aantal handelingen de tussenkomst van de notaris verplicht
is voorgeschreven. Daarom wil de overheid greep hebben op de ambtsuitoefening
door de notaris. Daar passen naar onze vaste overtuiging in ieder geval mede
door de overheid bepaalde tarieven bij.Toen de staatssecretaris schilderde hoe moeilijk de notarissen het hebben,
omdat zij met hun vaste tarieven voor juridische adviezen niet kunnen concurreren
met advocaten, accountants en andere vrijeberoepsbeoefenaren, hoorde ik hem
zeggen: economische afhankelijkheid van anderen bedreigt de onpartijdigheid
en de onafhankelijkheid van de notaris. Ja, dat is nu precies onze vrees,
dat economische afhankelijkheid van anderen de onafhankelijkheid en de onpartijdigheid
van de notaris bedreigt. Daarom zijn wij tegen vrije concurrentie bij al die
ambtsverrichtingen die nu eenmaal moeten, omdat de wet de notariële akte
voorschrijft.Als wij kijken naar de standpunten van de Eerste Kamer, is overduidelijk
dat alle woordvoerders, behalve de woordvoerster van D66, ernstig bezwaar
hebben tegen deze introductie van de vrije concurrentie in de onroerendgoedpraktijk.
Alle woordvoerders behalve mevrouw Vrisekoop zeggen dat zij de voorkeur geven
aan door de overheid bepaalde tarieven voor de onroerendgoedpraktijk.Als wij kijken naar de standpunten in de Tweede Kamer, zie je dat daar
al een principe-uitspraak is gedaan, maar wel onder een heel duidelijke voorwaarde,
namelijk van het bestaan van een adequate overgangsregeling.
Bij het overleg op 3 maart jongstleden hebben vrijwel alle woordvoerders,
met uitzondering van de woordvoerder van D66, gesproken van hun grote ongerustheid
over het geheel van de regeling die nu voorligt. Zij hebben gezegd, sommigen
expliciet, anderen impliciet: zo willen wij dat niet, dit verontrust ons.
Als je ziet dat de Tweede en Eerste Kamer daar zo tegen zijn, moeten wij eigenlijk
tot de conclusie komen dat het zo niet door kan gaan.Daarom heb ik een alternatief voorstel gelanceerd. Nu hoor ik mevrouw
de minister zeggen: in dit late stadium kunnen wij niet over alternatieven
praten, want dat vereist een nieuw wetsvoorstel, maar dat is niet juist. Het
aardige van mijn voorstel is dat het wetsvoorstel zoals het er ligt, kan worden
ingevoerd en dat je slechts een klein zinnetje gedurende een periode van drie
jaar niet effectueert. Dat is dat ene, reeds door mij genoemde, kleine zinnetje,
waarin staat dat geleidelijk moet worden overgegaan naar vrije tariefvorming.
Ik wil dat voorstel toelichten en uitwerken. De wet schrijft voor dat voor
de overgangsperiode, die naar verwachting per 1 juli aanstaande begint, een
ministeriële regeling wordt getroffen. In die ministeriële regeling
wordt het tariefstelsel bepaald. De wet zegt niet dat er in die regeling bandbreedtes
moeten worden opgenomen. De inhoud wordt volstrekt vrijgelaten, behoudens
dat de wet zegt dat daarbij rekening wordt gehouden met de notariële
tarieven voor ambtshandelingen, zoals deze gelden krachtens de statuten van
de KNB.Ik stel dus voor om te doen wat volgens de wet gedaan moet worden: maak
een ministeriële regeling waarbij een tariefstelsel wordt vastgesteld;
doe dat echter niet via bandbreedtes en een heel ingewikkelde monitoring,
maar doe dat in het eerste jaar op basis van de tarieven van de KNB; benut
dat hele jaar om degelijk met elkaar te praten en om te bekijken – ook
via onderzoek – waar tarieven omlaag kunnen en hoeveel zij omlaag kunnen;
pas de resultaten van dat onderzoek toe in de ministeriële regeling voor
het tweede jaar. Zo kun je komen tot een zeer geleidelijke afbouw van tarieven,
terwijl de overheid wel de vinger aan de pols houdt. Daar gaat het ons om;
dan is die heel ingewikkelde en naar mijn vaste overtuiging inadequate monitoring
van de baan.Voorzitter! Mijn fractie geeft de bewindslieden graag de gelegenheid om
over dit voorstel na te denken. Daarom vragen wij om stemming, maar niet alleen
daarom.De voorzitter:Waarschijnlijk ook om de stem uit te brengen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ik dank beide bewindslieden voor hun reactie op onze inbreng
in eerste termijn. Ik dank ook u, voorzitter, voor het besluit tot opname
in de Handelingen van de notitie van onze plaatsvervangend griffier, de heer
Nieuwenhuizen, die hier nu niet aanwezig is. Ik heb de behoefte om daar een
kleine opmerking over te maken. In eerste instantie heb ik gememoreerd dat
die notitie unaniem door het College van senioren is geaccordeerd, omdat er
in staatsrechtelijke zin niets op viel aan te merken. Toen ik later het stenogram
las, vond ik dat dat toch wel erg minimalistisch klonk. Daarmee heb ik echter
geen andere bedoeling gehad dan het benadrukken van de kwaliteit van die notitie.
Dat wil ik graag alsnog gezegd hebben.Beide bewindslieden hebben terecht opgemerkt dat dit wetsvoorstel gelukkig
over nog wat meer gaat dan alleen over tarieven. Ik heb in zekere zin mijn
treurnis uitgesproken over het feit dat mijn bijdrage daar zozeer op was toegespitst,
maar het is nu eenmaal een van de belangrijkste elementen en, zoals vanochtend
is gebleken, tegelijkertijd het pièce de résistance van dit
wetsvoorstel. Vandaar dat ik daar in tweede instantie op terugkom. Enerzijds
heeft de staatssecretaris het voor ogen staande en deels al in de wet neergelegde
stelsel met kracht en – die indruk maakte hij op mij – met overtuiging
verdedigd; anderzijds heeft hij er blijk van gegeven – zo kennen we
hem – dat hij de scepsis die in deze Kamer van vele zijden is gebleken,
begrijpt en dat hij niet onvoorwaardelijk voor vrije tarieven is. Niettemin
heb ik er behoefte aan, hem als dat geoorloofd is en hij dat niet misplaatst
vindt te herinneren aan een toespraak die hij in deze Kamer in zijn hoedanigheid
als voorzitter van zijn fractie op 18 november 1997 heeft gehouden. Die toespraak
kwam mij spontaan te binnen toen ik met de voorbereiding van dit wetsvoorstel
bezig was, omdat die op mij enige indruk gemaakt heeft. De hoofdteneur van
die toespraak was een pleidooi voor herwaardering van de publieke sector.
Hij zal zich dat wellicht herinneren. Twee elementen vielen mij toen ik dat
pleidooi nalas op. Ten eerste dat hij zich in die bijdrage – aan de
algemene politieke beschouwingen – tegen het verschijnsel van de hybridisering
heeft gekeerd, dat wil zeggen tegen het verschijnsel dat overheidsdiensten
zich ook op de markt gaan bewegen. Zijn voornaamste bezwaar was dat de ambtelijke
moraal daarbij en daardoor onder spanning zou komen te staan. Zijn tweede
opmerking die mij trof, was dat grotere marktwerking en marktwerking op meer
gebieden weliswaar grote voordelen konden hebben, maar naar hun aard ook effecten
hebben die de sociale cohesie in een samenleving kunnen aantasten.Dit zijn een paar belangrijke gedachten die een rol spelen wanneer ik
mij namens onze fracties kritisch opstel tegen dit onderdeel van het wetsvoorstel.
Ik begrijp dat de gedachten, die ik even kort memoreer, niet zonder meer tot
zwartwitantwoorden op concrete vragen leiden, dat het principia zijn die toegepast
moeten worden en die hij in dezen op het punt van de vrije tarifering toepast.Voorzitter! Hij is erbij gebleven, zo zei hij, dat de vrije marktwerking
in de beroepscultuur moet worden geïncorporeerd. Het woord "beroepscultuur"
heb ik vanmorgen ook laten vallen. Juist op dat punt heb en houd ik de nodige
vrees. Wij kennen denk ik geen van allen uit ervaring de professie van het
notariaat van binnenuit. Natuurlijk kan dit een voordeel zijn, zeker als het
om vraagstukken gaat waar wij ons vandaag mee bezighouden. De keerzijde is
dat juist de mensen die in dit vak zijn "opgegroeid" op zijn minst daar ook
iets over te zeggen kunnen hebben, namelijk over wat zij verwachten aan effecten
van dit nieuwe stelsel van tarifering. Ik wil daarover een paar uitspraken
citeren die afkomstig zijn uit een prachtig bundeltje, uitgegeven door het
WODC van Justitie over notarissen, nr. 2 van de jaargang 1997. Notaris Tromp
uit Vianen, iemand van wie ik maar zeg dat hij een gemiddeld
notariskantoor erop nahoudt, zegt het volgende als het gaat om de vraag welke
effecten de vrije tarifering in de onroerendgoedsector mee zal brengen. Op
blz. 112 van dat bundeltje staat: "Waar ik in ieder geval heel erg bang voor
ben, is dat de informele rechtshulp in het gedrang komt. De losse vragen,
het zomaar even een praatje komen houden, de voorlichting, het in de kiem
smoren van kleine conflicten, dit alles gebeurt nu in de meeste gevallen gratis.
Daar zal geen ruimte meer voor kunnen worden gemaakt." En even verder: "Het
uitkleden van de aan een dossier te besteden tijd vind ik het grootste gevaar.
Zo weinig mogelijk brieven, telefoontjes en conferenties; daar moet de winst
in zitten, maar dat is meteen ook de doodsteek voor de kwaliteit. De moeilijke
en niet overzienbare opdrachten, weg ermee. Gewoon een veel te hoge offerte
uitbrengen, dan zijn ze meteen weg. De krenten in de pap, daar moet je op
uit zijn. De rest doet een ander maar, of niet. Zou de samenleving daarmee
gebaat zijn?" Ten slotte zegt deze notaris: "Van mij mag de staatssecretaris
de tarieven vaststellen. Nu heeft ze niet half door wat ze overboord gooit
als ze het notariaat onderwerpt aan het vrije (?) spel van economische krachten."
Voorzitter! Het is een stem uit de praktijk.De staatssecretaris heeft betoogd dat er waarborgen zijn op het veld van
de vrije markt. Hij heeft niet ontkend en kan ook niet ontkennen dat er risico's
aan verbonden zijn. Het is mij in de voorbereidende stukken opgevallen dat,
als er wordt gevraagd naar waarborgen en zekerheden, bijna uiteraard wordt
geantwoord met termen als "wij vertrouwen erop dat ..." en "wij kunnen geen
zekerheid geven dat ...". Dat is begrijpelijk, maar de waarborgen en risico's
afwegend, komen wij tot de conclusie dat de vrees niet kan worden weggenomen
dat uiteindelijk de nadelen de voordelen zullen overschaduwen. Ik heb het
dan overigens niet over de kleine dingen waarop notaris Tromp heeft gedoeld.Mevrouw Michiels heeft een suggestie gedaan die erop neerkomt dat er met
heel weinig veranderingen in de wet een oplossing wordt geboden waarbij de
overheid een belangrijke greep houdt op de tarieven. Ik ben gevoelig voor
die gedachte maar vraag mij af wat mij aanmoeten met de eerste zin van het
derde lid van artikel 127. Ik lees daar: "De tarieven worden zodanig vastgesteld
dat een geleidelijke overgang wordt bewerkstelligd naar een vrije tariefsvorming."
Voorzitter! Ik denk dat, zolang dit erin blijft staan, wij met een probleem
blijven zitten.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Ik heb dan ook in tweede termijn gezegd dat die zin gedurende drie jaar
niet zou moeten worden geëffectueerd.De heer Holdijk (SGP):Ik dank u zeer.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Mijn conclusie is dat GroenLinks en de fracties namens wie
de heer Holdijk heeft gesproken, het volledig eens zijn. Ook het CDA geeft
aan dat voor haar de vrije tarieven geen primaire optie vormen. De les van
Quebec is: niet doen. Toch tracht men te redden wat er te redden valt met
een andere overgangsregeling. Op zich is dat beter dan het voorliggende voorstel,
maar het probleem dat ik hiermee heb, is dat er niet wordt gekozen voor een
duidelijk alternatief zoals wij dat hebben voorgesteld. Ik doel nu op het
kostprijsvolgsysteem bij de vaststelling van de tarieven. Dat alternatief
wil ik er graag in en volgens mij kan dat het best worden geregeld door gewoon
tegen dit wetsvoorstel te stemmen.Voorzitter! De fractie van de PvdA is niet gelukkig met deze wet en zou
daar ook niet zelf voor hebben gekozen. Ik vind het wat merkwaardig dat die
fractie het als een gegeven beschouwt dat de Tweede Kamer hiermee heeft ingestemd.
Natuurlijk is dat een gegeven. Du moment dat wij er niet mee instemmen is
dat ook een gegeven. De gegevens kan mevrouw Le Poole zelf scheppen.Mevrouw Le Poole (PvdA):Wij vinden allemaal in deze Kamer dat het politieke primaat bij de Tweede
Kamer behoort. De rol van de Eerste Kamer is om heel kritisch naar wetgeving
te kijken. Als die wetgeving echt helemaal niet aanvaardbaar is, moet zij
worden afgewezen. Ik heb uitgelegd dat de Partij van de Arbeid dat anders
inschat dan GroenLinks.De heer Pitstra (GroenLinks):Er zijn in de geschiedenis van de Eerste Kamer herhaaldelijk wetsvoorstellen
verworpen omdat de senaat die wetsvoorstellen niet goed vond, ook al ligt
het primaat bij de Tweede Kamer. Mevrouw Le Poole heeft in haar betoog laten
merken er niet gelukkig mee te zijn. Zij zou er niet voor gekozen hebben.
Zij hoopte eigenlijk dat uit de monitoring zou rollen dat het toch niet werkbaar
was. Ik zou zeggen dat zij haar eigen inzichten moet volgen. Het primaat van
de Tweede Kamer blijft wel.Ik ben benieuwd of de heer Heijne Makkreel van de VVD vindt dat de ernstige
defecten met de antwoorden volledig gerepareerd zijn. Ik denk eigenlijk dat
hij als hij heel eerlijk is dat niet vindt.Ik dank de bewindslieden voor de heldere antwoorden, die voor ons niet
overtuigend waren. Staatssecretaris Cohen begrijpt de scepsis over de marktwerking
in dit beroep wel, maar hij denkt dat er voldoende geclausuleerd is, zodat
het allemaal op zijn pootjes terechtkomt. Een belangrijk argument is voor
hem, dat als het wetsvoorstel niet wordt aangenomen alle ontwikkelingen stilvallen.
Dat is natuurlijk niet zo. Alle positieve dingen kunnen gewoon worden doorgevoerd.
Wat er vooral moet komen is een ander systeem, dat door ons is bepleit. De
KNB zelf is er akkoord mee, dus er is een behoorlijk draagvlak onder de notarissen
zelf.Mevrouw Jorritsma houdt erg van keuzen door de consumenten. Ik ben het
eens met mevrouw Le Poole, dat de burgers echt wel wat anders aan hun hoofd
hebben dan vergelijkend warenonderzoek te doen. Ik geloof daar helemaal niet
in. Misschien kunnen de grote jongens dat wel, maar de kleine consumentjes
kunnen het niet.Ik vind het heel merkwaardig dat zij zegt zich ten principale niet met
inkomens te willen bemoeien. Ik vind dat toch een dogma. Wat is dat voor een
raar dogma? Wij bemoeien ons ook met de inkomens van rechters en zelfs met
de tarieven van advocaten. Deze EZ-dogma's moeten staatssecretaris Cohen toch
te denken geven. Zij zegt ook nog, dat dit middel niet is gekozen omdat de
notarissen te veel zouden verdienen, terwijl iedereen dat natuurlijk het grote probleem vindt. Het gaat alleen om efficiency bij de advocatenkantoren.
Kennelijk mogen zij efficiënt bij haar nog meer gaan verdienen.Ik heb ons alternatief al genoemd. Ik zal dat niet herhalen. Ik denk dat
met dit voorstel de onafhankelijkheid, de onpartijdigheid en de kwaliteit
van de notarissen op de tocht komen te staan. Ik vond de citaten van de heer
Holdijk wel aardig. Het is niet iets van vandaag of morgen, maar het is een
sluipend proces. Als de staatssecretaris zegt dat wij moeten leren van Quebec,
zeg ik: inderdaad, niet doen!Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! Ook ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden.De staatssecretaris heeft duidelijk gezegd, dat de Tweede Kamer zich wel
erg intensief heeft bemoeid met de monitoring. Uiteindelijk moet de onafhankelijke
commissie het doen. Hij zal wel doorgeven wat daar allemaal aan de orde wordt
gesteld. Nu is iemand anders aan zet.Anderen hebben al gememoreerd, dat de Tweede Kamer uiteindelijk vóór
de Wet op het notarisambt in deze vorm heeft gestemd omdat is toegezegd, dat
er een uitvoerige overgangsregeling en monitoring zouden zijn. De Tweede Kamer
was tijdens het overleg een paar weken geleden eigenlijk toch niet helemaal
tevreden met wat op dat moment op tafel lag. Ik zie aan het gezicht van de
staatssecretaris dat hij dat wel wat wil relativeren, maar ik heb het niet
alleen zo begrepen uit het stenogram, maar ook nog eens woordelijk van onze
woordvoerster in de Tweede Kamer. De staatssecretaris heeft in de Tweede Kamer
toegezegd dat alles wat er is, inclusief de complete overgangsregeling, ter
inzage aan de Tweede Kamer wordt gegeven, nog voordat de wet in werking treedt,
en dat de Tweede Kamer ook gelegenheid zal krijgen om commentaar te leveren.
Dat zou in ieder geval serieus meegenomen worden. Ik vind het wel van belang
dat hier nog eens duidelijk gezegd wordt dat dit de bedoeling is. Ik herhaal
de vraag of de staatssecretaris dit kan toezeggen.Ik reageer nog even op datgene wat de staatssecretaris heeft gezegd over
mijn opmerkingen over het niet op elkaar aansluiten van artikel 128 en artikel
54. Ik vind dat er iets dubbels in zijn antwoord zit. Aan de ene kant zeggen
wij allemaal: wij vinden het heel belangrijk dat er aan een aantal voorwaarden
voldaan wordt, zoals aan de voorwaarde dat de kwaliteit niet achteruitgaat.
Aan de andere kant staat er in de wet dat de overheid de tarieven kan vaststellen
als er gevaar is voor de continuïteit of de toegankelijkheid, maar niet
als er gevaar is voor verlies van kwaliteit. De wet kan natuurlijk altijd
veranderd worden. Wat dat betreft is er nog geen mens overboord. Maar toch,
naar mijn gevoel klopt het niet helemaal. Het zal overigens niemand verbazen
dat ik het met de staatssecretaris eens ben dat de kwaliteit veel moeilijker
meetbaar is. Wat er nu in de wet staat, bevredigt mij echter niet helemaal.
Ook het antwoord van de staatssecretaris bevredigde mij niet helemaal, want
hij herhaalde gewoon wat in de memorie van antwoord staat. De memorie van
antwoord had ik natuurlijk allang gelezen.Ook een vraag over de tarieven in familiezaken is niet helemaal beantwoord.
De vraag was of er een zekere mate van kruisfinanciering geaccepteerd wordt,
als het tarief in familiezaken niet voldoende is. Ik vind dat de antwoorden
die tot nu toe gegeven zijn, daar niet heel erg duidelijk over waren.Ik stel het op prijs als er wordt geantwoord op mijn vraag of er aandacht
is voor de emotionele kant van de zaak en de extra tijd die dat vergt. Wordt
dat meegenomen als er gekeken wordt naar de tariefstelling en naar de vraag
of de tariefstelling wel klopt?Dan de derdenrekening. Voor ons is het belangrijkste dat de derdenrekeningen
van andere beroepsgroepen niet in gevaar komen. Ik begrijp goed dat het soort
problemen bestaat dat de staatssecretaris heeft geschetst, met een algemene
regeling die op iedereen die dat wil, van toepassing is. Wat ik graag wil
weten, is of een advocaat of een stichting die derdengelden heeft, niet onderuitgehaald
kan worden met een analogieredenering op basis van artikel 25. Ik ben daar
nog steeds niet helemaal zeker van. Ik wil in ieder geval vaststellen dat
wij in deze Kamer vinden dat dit zo is.Ten slotte Friesland. Uit het antwoord begrijp ik dat heel veel mensen
zich met de kwestie bezighouden en dat er gewerkt wordt aan een oplossing.De heer Heijne Makkreel (VVD):Voorzitter! Ook van mijn kant dank voor de antwoorden van de bewindslieden.
Ik geef daarbij een compliment voor de bevlogen wijze waarop zij de antwoorden
aan ons hebben gegeven. Het kwam heel overtuigend over. Toch blijft er bij
mij enige twijfel. De antwoorden klonken heel overtuigend, maar ik ben bang
dat je bij analyse van de antwoorden tot de conclusie komt dat er in hoge
mate een apodictisch karakter in zit. In wezen hebben de bewindslieden óns
ervan overtuigd dat zíj ervan overtuigd zijn dat deze wet goed gaat
werken. Maar dan blijft altijd nog bij mij de vraag hangen wat er gebeurt
wanneer die overtuiging toch niet zou worden bewaarheid. Op sommige van de
gebruikte argumenten valt toch wel wat af te dingen. De staatssecretaris heeft
bijvoorbeeld in het kader van zijn betoog omtrent de waarborgen voor de goede
werking van de markt melding gemaakt van het feit dat het ondernemingsplan
van een nieuwe notaris getoetst zal moeten worden. Dat mag zo wezen, maar
het ontgaat mij in hoeverre dat de goede marktwerking ondersteunt. De minister
heeft een aantal positieve elementen van de wet genoemd, bijvoorbeeld de bevoegdheid
van een notaris om buiten zijn arrondissement op te treden. Daarmee ga ik
geheel akkoord. Maar ook in dit verband is mij niet helemaal duidelijk wat
dit aan argument voor het vrijlaten van de tarieven oplevert. Deze elementen
kunnen ook buitengewoon goed werken bij behoud van de vaststaande tarieven.Voorzitter! De staatssecretaris heeft gezegd dat het werken met een stichting
derdengelden op een of andere wijze moet worden gebaseerd op de wet. Ik begrijp
dat niet helemaal. De huidige stichting derdengelden werkt natuurlijk gewoon
op basis van de huidige tekst van het Burgerlijk Wetboek. Dat kan. Iedereen
kan zo'n stichting maken. Dat werkt, voorzover gebleken is, heel best. Het
ontgaat mij dus waarom er een nadere wettelijke basis voor moet zijn. Ik wijs
in dit verband op iets wat er wél zou moeten zijn. En eigenlijk is
zelfs dat overbodig, want in feite doet iedere notaris dat
al. Maar ik kan mij voorstellen dat men zegt: er moet een verplichting voor
de notaris in de wet worden opgenomen om een dergelijke beveiliging ook inderdaad
te gebruiken. Het is mij onduidelijk waarom een dergelijk voorschrift op basis
van artikel 61, tweede lid, niet zou kunnen worden gegeven. De staatssecretaris
heeft gezegd: dat kun je er niet in lezen, want wij hebben artikel 25 al.
Maar het gaat er nu juist om dat ik het bestaan van dat artikel 25 bestrijd.
En als dat artikel 25 er niet was, zou artikel 61, tweede lid, best een voldoende
basis zijn om de notarissen voor te schrijven om met een stichting derdengelden
te werken.Ik ben er volledig van overtuigd dat er in deze wet nog een heleboel elementen
zitten die ik niet besproken heb. Ik heb die niet besproken, omdat wij met
die elementen geen problemen hebben. Maar eigenlijk heb ik juist met die elementen
wel een probleem, omdat zij het mij moeilijk maken om mijn standpunt over
deze wet te bepalen. Als het alleen om een wettelijk voorstel ging om de tarieven
vrij te maken en deze voorgestelde regeling van de derdengelden in te voeren,
had ik weinig problemen om "nee" te zeggen. De problemen worden opgeroepen
door het feit dat er in deze wet een heleboel zit wat ik bijzonder waardevol
vind.Kortom, voor mij staat nog steeds onvoldoende vast dat de wet goed zal
werken op de punten waarop ik mijn twijfels heb. Het gaat mij erom dat de
vraag of de sprong naar deze wet gewaagd kan worden, positief kan worden beantwoord.
Op dit punt is voor mij de veiligheidsklep van groot belang, die bestaat uit
de toezegging van de bewindslieden dat zij met de middelen die deze wet nog
openlaat onverwijld zullen ingrijpen wanneer zich tekenen voordoen dat het
misgaat. Helaas is dát onderwerp in de eerste beantwoording wat onderbelicht
gebleven.Mevrouw Vrisekoop (D66):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris en de minister voor de buitengewoon
heldere antwoorden. Anders dan mevrouw Michiels van Kessenich meen ik, dat
de Tweede Kamer, die nota bene in overgrote meerderheid voor gestemd heeft,
op 3 maart positief kritisch was. De houding van D66 is hier nog even ter
sprake gekomen. Die zou zonder enige kritiek zijn, maar dat is niet juist.
Ik heb wel degelijk kritiek geuit, maar wij zijn hoopvol gestemd, want er
is zoveel meer in het wetsvoorstel geregeld dan alleen de tarieven.Ik heb nog twee vragen. Wil de staatssecretaris nog ingaan op de wens
van D66 met betrekking tot de sociale taak, dus het onder kostprijs werken
door de notaris? Hierover zijn ook door de heren Holdijk en Heijne Makkreel
vragen gesteld. Ik denk hierbij aan de vragen die niet onmiddellijk leiden
tot het ophangen van een prijskaartje. Ik meen dat de maatregelen die hier
ten aanzien van de tarieven worden voorgesteld, er niet toe leiden dat de
notarissen armlastig worden en dat zij niet meer in staat zouden zijn bepaalde
vragen gratis te beantwoorden. Hoe wordt het publiek in de komende drie jaar
over de verschillende tarieven geïnformeerd?Staatssecretaris Cohen:Mijnheer de voorzitter! Ik dank de leden voor hun opmerkingen in tweede
termijn. Ik zal proberen daarop zo goed mogelijk een reactie te geven.Mevrouw Michiels van Kessenich sprak over de monitoring die onderdeel
zou uitmaken van de overgangsregeling en die naar haar mening daarvan niet
los gezien kan worden. De monitoring is knap ingewikkeld. Zou je daarom moeten
volhouden dat ook de overgangsregeling ingewikkeld is?Zeker, bij de monitoring komt een heleboel kijken. Het is evenwel van
belang dat zij wordt gehouden. Natuurlijk, de een denkt er niet hetzelfde
over als de ander, maar wat ik er tot nu toe van heb gezien en de wijze waarop
zij is opgezet en de wijze waarop het EIM het onderzoek gaat verrichten, geven
mij aanleiding om te zeggen dat ik positief gestemd ben. Ik verwacht dat het
resultaat nuttig zal zijn voor het vervolg. Het vervolg houdt in het mede
op basis van het resultaat beoordelen of het verder vrijlaten van de bandbreedtes
gerechtvaardigd is.Je kunt twee kanten op. Je kunt zeggen, dat de monitoring tot goede rapporten
leidt waarop je vervolgens je beslissingen kunt baseren. Ik meen dat dit het
geval zal zijn, gelet op wat tot stand is gebracht. Je kunt ook van de veronderstelling
uitgaan, dat mevrouw Michiels gelijk heeft. Dan zullen niet goede rapporten
het gevolg zijn. Op die rapporten zul je dan geen beslissingen kunnen baseren.
Dat is dan de situatie. Dit laat evenwel onverlet, dat de overgangsregeling
op zichzelf een betrekkelijk eenvoudige regeling is. Zeker, de basis voor
de manier waarop in de komende jaren een en ander zijn uitwerking zal hebben,
zal gevormd worden door de resultaten van de monitoringcommissie. Op zichzelf
is evenwel sprake van een eenvoudige regeling.Mevrouw Michiels heeft gezegd dat de Tweede Kamer een adequate overgangsregeling
wil. Dat is juist. Volgens haar zou ook uit het debat van 3 maart blijken
dat de Tweede Kamer bang is dat die goede regeling er niet komt. Met mevrouw
Vrisekoop zeg ik, dat ik die indruk niet had. Toen wij aan het debat begonnen
was de Tweede Kamer verontrust, want zij baseerde haar oordeel toen op de
notitie van 19 november. Tijdens het debat heb ik de Kamer geïnformeerd
en gezegd wat er sindsdien is gebeurd. Ik heb ook nog de brief van 29 januari
laten zien. Vervolgens hebben we afgesproken, dat mede op basis van de gegevens
die er toen waren, de Kamer nog in de gelegenheid zou zijn om extra materiaal
aan te leveren voor de monitoringcommissie. Ik heb echter niet meegemaakt
dat de Kamer na afloop van dat debat heeft gezegd dat dit helemaal misgaat.
Dat is opnieuw een andere inschatting dan die van mevrouw Michiels van Kessenich.Ik heb inderdaad opgeschreven dat het alternatief van mevrouw Michiels
van Kessenich in strijd is met artikel 127, derde lid. Het is natuurlijk ook
in strijd met datgene wat op dit ogenblik met de wet wordt beoogd. Ik kan
mij niet zo goed voorstellen dat de Eerste Kamer, die toch bekijkt of wetgeving
op een goede, zorgvuldige en nette manier totstandkomt, zegt: wij halen een
artikel weg, maken het perspectief van die wet heel anders, nemen de wet vervolgens
aan en doen net alsof het dezelfde wet is. Ik meen dat de koninklijke weg
is dat de wet wordt aangenomen of verworpen. Ik zie het echter niet voor mij
dat wordt gezegd: het is jammer van dat ene artikeltje, maar het is toch maar
een lid van artikel 127. Los daarvan zou ik het er ook niet mee eens zijn.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Het was niet mijn bedoeling – ik heb dat ook niet gezegd –
dat wij vandaag of volgende week het wetsvoorstel zouden aannemen op basis
van de interpretatie die de staatssecretaris nu geeft. Als hij enigermate
gevoelig zou zijn voor deze suggestie, dan had hij natuurlijk terug moeten
gaan naar de Tweede Kamer met de boodschap: de Eerste Kamer ligt helemaal
dwars, hier komt een oplossing en wat vinden jullie daarvan? Maar omdat ik
niet direct verwachtte dat hij heel enthousiast zou zijn, ben ik niet zover
gegaan om die weg reeds uit te stippelen.Staatssecretaris Cohen:Dan begrijp ik u nu heel goed.De heer Holdijk heeft verwezen naar de algemene beschouwing die ik indertijd
in de Eerste Kamer mocht houden. Hij sprak over marktwerking tegenover sociale
cohesie en over de positie van ambtelijke dienstbaarheid. Hij heeft er terecht
bij gezegd dat je dat als kader kunt gebruiken voor datgene wat met deze wet
wordt beoogd. Ik heb, uiteraard zonder die woorden te gebruiken, in mijn eerste
termijn geprobeerd om de voor- en nadelen van de marktwerking te plaatsen
in het licht van de wijze waarop ik tegen de wet aankijk. Ik zie inderdaad
een aantal mogelijkheden in de marktwerking, maar ik ben er niet van overtuigd
dat die ook gerealiseerd zullen worden. Daarom bevalt het mij wel, zo zeg
ik ook in de richting van de heer Heijne Makkreel, dat artikel 54 erin staat.
Ik wil nu graag nogmaals zonder enige twijfel toezeggen dat wij niet zullen
aarzelen om artikel 54 in te roepen, wanneer de uitwerking van de beoogde
marktwerking in de komende jaren ertoe leidt dat er iets misgaat met het Latijnse
notariaat. Ik vind dat dit ook geheel past in het betoog dat ik in eerste
termijn heb gehouden. Ik heb toen gezegd dat ik wel wat verwacht van de marktwerking.
Maar nogmaals, ik sluit niet uit dat de punten die ook door de heer Holdijk
naar voren zijn gebracht de overhand kunnen krijgen.De heer Holdijk heeft gezegd dat hij juist vanwege de beroepscultuur vrees
heeft voor deze wet. Dat ligt enigszins in het verlengde van opmerkingen van
notaris Tromp. Hij heeft gezegd bang te zijn dat door de nieuwe wet de informele
mogelijkheden om hulp te bieden in het gedrang komen, doordat hij helemaal
geen tijd meer heeft om naar een dossier te kijken. Ik vraag mij dat ten sterkste
af. Ik neem aan dat het voor sommige notarissen wel zal gelden, maar die notarissen
zullen er geen enkele behoefte aan hebben en doen dat ook nu al niet. Het
zal voor andere notarissen niet gelden, die dat zullen blijven doen. Hun kwaliteit
zal er nu juist in liggen dat zij dat wel doen. Op die manier zal daarin ook
een zeker verschil optreden. Ik voorzie niet dat als gevolg van een zekere
druk vanwege die vrijere marktwerking dergelijke elementen geen enkele rol
meer zullen spelen. Ik zie dat ook niet bij andere beroepsgroepen. Omgekeerd
denk ik dat het onderdeel zal zijn van de kwaliteit van datgene wat wordt
geboden. Nogmaals, sommigen zullen het wel doen en doen dat nu ook, anderen
zullen het niet doen en doen dat nu ook niet. De angsten van notaris Tromp
begrijp ik wel. Hij ziet iets onbekends voor zich. Ik vraag mij echter ten
sterkste af of dit de werkelijkheid zal gaan worden.Mevrouw Le Poole heeft nog een opmerking gemaakt over de monitoring. Heb
ik de staatssecretaris goed begrepen dat hij met de opmerkingen die in Tweede
en Eerste Kamer zijn gemaakt, helemaal niets meer zal doen? Nee, dat is natuurlijk
niet zo. Ik vind dat de monitoringcommissie hier serieus naar moet kijken.
Zij moet serieus bezien of zij de opmerkingen bij haar werkzaamheden kan betrekken.
Er zitten elementen in die heel goed sporen met datgene wat er al gebeurt.
Dan kunnen het evenzoveel aanvullingen zijn. Met de opmerkingen wordt dus
wel degelijk iets gedaan.De overgangsregeling gaat eerst naar de Tweede Kamer. Pas daarna kunnen
wij overgaan tot invoering van de wet. Ik weet niet of dat automatisch gaat,
maar de overgangsregeling zal ook naar de Eerste Kamer gaan.Over de artikelen 128 en 54 heb ik meer gezegd dan datgene wat al in de
memorie van antwoord staat, bijvoorbeeld dat beide artikelen op iets anders
zien. Artikel 128 ziet op het werk van de monitoringcommissie, terwijl artikel
54 het vangnetartikel is. Wat moet je doen als je tot de conclusie komt dat
het niet goed functioneert? Aan de monitoringcommissie wordt nog eens expliciet
gevraagd om naar de kwaliteit te kijken en te proberen daar instrumenten voor
te ontwikkelen. In mijn antwoord heb ik al gezegd dat ik het van belang vind
dat in die monitoring het kwaliteitsaspect een belangrijke rol gaat spelen,
niet alleen voor die monitoring, maar ook in het verlengde daarvan voor de
toekomst. Het zal een van de belangrijke aspecten voor de toekomst worden.
De KNB wordt namelijk zelf verantwoordelijk voor het handhaven van de kwaliteit.
Zij kan daar elementen uit naar voren halen.Mevrouw Le Poole heeft een vraag gesteld over de kruissubsidiëring.
Uit het onderzoek van KPMG naar de kosten en opbrengsten, dat lang geleden
gehouden is en dat in zekere mate aan de basis heeft gestaan van datgene waar
wij nu mee bezig zijn, is gebleken dat er geen noodzaak is om door middel
van een structurele kruissubsidiëring de toegankelijkheid van een familiepraktijk
te waarborgen. De gevonden kostprijzen geven aan dat een kostprijsgerelateerde
prijsvorming in het algemeen kostendekkende tarieven voor de familiepraktijk
kan opleveren die geen belemmering vormen voor de toegankelijkheid. Sommige
prijzen zullen enigszins kunnen stijgen, bijvoorbeeld die van samenlevingscontracten
en testamenten, maar deze stijging zal niet groot zijn, omdat door verhoogde
efficiency de kosten van de akte omlaag kunnen. Kruissubsidiëring tussen
praktijkonderdelen is in principe een economisch ongezonde situatie. Iets
anders is dat de notaris in zijn tarieven moet verdisconteren dat in de praktijk
de ene zaak nu eenmaal meer tijd en aandacht vraagt dan de andere en dat het
niet altijd mogelijk is om de cliënt steeds alle bestede uren in rekening
te brengen. Dat is een probleem dat iedere ondernemer moet oplossen. Het is
in feite ook het probleem dat wij net bespraken. De ene notaris zal het op
een andere manier doen dan de andere. Ik maak de vergelijking met een kledingwinkel.
Er komen mensen binnen die wat gaan passen. Een werknemer besteedt daar aandacht
aan, maar de klant vertrekt zonder iets te kopen. Dat is jammer, maar dan
komt er wel weer een andere klant die wel iets koopt. Het is misschien een
flauw voorbeeld, maar ik denk dat wij het op deze manier kunnen zien. Van
kruissubsidiëring zal men het niet moeten hebben. Het gaat om het totaal van activiteiten. Het is het totaal dat de kwaliteit van
een bepaalde uitoefenaar van het ambt bepaalt.Mevrouw Le Poole heeft aandacht gevraagd voor de emotionele kant. Ook
daarmee wordt in de monitoring rekening gehouden, met name in de sfeer van
de interviews die bij de notaris worden afgenomen. Dat zal in de rapportage
terechtkomen.Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! Dat betekent dat daar bij de tariefstelling mogelijk ook rekening
mee gehouden moet worden. Daar gelden namelijk maximumtarieven. Ik lees in
rapportages vaak dat de ene notaris een testament voor ƒ 200 maakt,
terwijl de ander het voor ƒ 700 doet. Je moet echter ook bekijken of
degene die het voor ƒ 200 doet, ook de gelegenheid heeft om rekening
te houden met wat er allemaal omheen zit. Ik stel het op prijs dat dat veiliggesteld
wordt. Voor een groot gedeelte zit dat volgens mij wel in de maximumtarieven,
maar er moet rekening mee gehouden worden.Staatssecretaris Cohen:Ik denk dat mevrouw Le Poole daar gelijk in heeft. Het zit hem in de maxima.
Wie daaronder gaat zitten, moet daar zelf zijn eigen beleid op voeren. Ik
denk dat dit er ook toe kan leiden dat de een voor de ene notaris gaat kiezen
en de ander voor de andere. Dat zal niet van vandaag op morgen zo zijn. Het
zal zich wel verder spreken en dan zal het wel zo gaan als mevrouw Jorritsma
heeft gezegd. Dan zal duidelijk worden welke notaris het op welke manier doet.
In de maxima moet wel enige ruimte overblijven, zeker voor de familiepraktijk.
Ik ben dat met mevrouw Le Poole eens.Mevrouw Le Poole heeft nog een opmerking gemaakt over de derdengelden.
Ik ben het met haar eens dat een derdengeldenstichting van de advocatuur niet
onderuitgehaald mag worden door hetgeen in de onderhavige wet geregeld wordt.
Deze wet ziet op het notariaat. Dat kan in een andere branche anders geregeld
zijn. Dat blijft zo tot het moment dat er één algemene regeling
is. Die is er echter nog niet.De opmerking van mevrouw Le Poole over Friesland laat ik graag aan mevrouw
Jorritsma over.De heer Heijne Makkreel heeft gezien dat wij ons best hebben gedaan om
antwoorden te geven waar wij zelf in geloven. Hij heeft wel gevraagd of het
nou wel of niet klopt. Dat is evenwel het probleem met deze wet. Ik ben dat
met de heer Heijne Makkreel eens. Deze wet leidt tot een ander stelsel. Je
kunt dus niet helemaal voorspellen hoe dat gaat. De een kan een verwachting
hebben, terwijl de ander afwacht hoe het loopt. Dit is een reden temeer om
te wijzen op artikel 54. Ik geloof evenwel dat ik dat zo-even voldoende gedaan
heb.De heer Heijne Makkreel heeft ook gevraagd naar de stichting derdengelden.
Hij zei dat het nu werkt op basis van het BW. Het werkt ook op basis van vrijwilligheid.
Ik kan mij evenwel voorstellen dat je in dit verband nu juist graag wilt dat
het niet op basis van vrijwilligheid gaat. Daarom ben ik voor een wettelijke
regeling. Als je geen wettelijke regeling wilt, dan zal het op basis van een
verordenende bevoegdheid moeten gebeuren. Die is er echter niet.De heer Heijne Makkreel (VVD):Voorzitter! Er kleven natuurlijk twee elementen aan een wettelijke regeling.
Het ene is de verplichting voor de notaris om van een dergelijke veiligheid
gebruik te maken. Het andere betreft de wijze waarop de veiligheid werkt.
Het probleem is nu juist dat voor de manier waarop die veiligheid in elkaar
gestoken wordt, met een nieuw idee gekomen wordt. Dat is echter helemaal niet
nodig, omdat de stichting derdengelden volstrekt adequaat is. Wat het eerste
element betreft, had de verplichting voor notarissen om hier gebruik van te
maken – nog daargelaten dat zij het al lang allemaal doen – best
neergelegd kunnen worden in een verordening van de KNB op basis van artikel
61, tweede lid.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik constateer dat dit niet gebeurd is. Ik constateer ook dat
deze regeling er al was, voordat er gewerkt werd met de stichting derdengelden.
Een en ander is op deze manier doorgelopen. Vervolgens constateer ik dat er
ook onder de deskundigen nog het nodige verschil van opinie is over de vraag
hoe je dit moet regelen. Ik denk dat de oud-regeringscom- missaris Snijders
in dit licht niet de minste is en dat je dus goed moet kijken naar zijn argumenten.
Tot slot constateer ik dat in deze wet de regeling ligt, zoals die er ligt.Mevrouw Vrisekoop heeft nog eens gevraagd naar de sociale taak van de
notaris. Ik meen dat ik daar al voldoende op ben ingegaan.Ik denk dat wij nog eens heel goed moeten bekijken hoe wij de publieksinformatie
gestalte kunnen geven. Dat zal nog niet zo eenvoudig zijn vanwege de voortschrijdende
veranderingen die voor de komende jaren voorzien zijn, zonder dat zeker is
dat het op die manier gaat lopen. Dit is in ieder geval een punt waar wij
echt goed naar moeten kijken.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Ik kan uitermate kort zijn.Mevrouw Michiels van Kessenich heeft gezegd dat ambtsverrichtingen zich
in algemene zin niet verdragen met vrije tarieven. Dat zie ik anders. Er zijn
veel soorten ambtsverrichtingen waar geen tarief voor geregeld is. Er is bijvoorbeeld
geen vast tarief voor de accountant die verplicht de jaarrekening moet controleren.
Ik noem de elektricien die een installatie aanlegt, maar ook moet keuren.
Dat zou je een bij wet opgelegde ambtsverrichting kunnen noemen. Voor minvermogenden
geldt wanneer zij een advocaat nodig hebben eigenlijk precies hetzelfde als
nu voor het notariaat geldt rondom het familierecht, alleen is dat niet overheidsbetaald.
In feite is het systeem van maximumtarieven in het familierecht gebaseerd
op toegankelijkheid voor mensen met lage inkomens.De heer Pitstra maakte een opmerking over de inkomens. Ik heb gezegd dat
wij ons niet bemoeien met de inkomens van vrijeberoepsbeoefenaren. Dan moet
hij niet de rechters noemen, want voorzover ik weet zijn dat geen vrijeberoepsbeoefenaren.
Maar wij bemoeien ons ook niet met de inkomens van advocaten. Wij bemoeien
ons er alleen mee wanneer een advocaat de minder draagkrachtigen helpt en
dan is er een subsidieregeling en geen tariefregeling.Voorzitter! Ik kan niet nalaten om één opmerking te maken
over notaris T. Ik verwacht dat dit soort notarissen niet zal overleven. Het
zijn en blijven toch dienstverleners. Een goede notaris zal soms gratis adviezen
geven, zoals dat bij andere, soms geheel commerciële dienstver leners,
aan de orde van de dag is. Als ik bij de garage kom, gaat de klok echt niet
tikken op het moment dat ik binnenrijd. Als ik bij de aannemer een prijsaanvraag
doe, krijg ik in eerste instantie gratis een prijsopgave. Ik ga pas betalen
als ik laat bouwen. Maar ook bij de advocatuur en bij de accountancy is het
bepaald niet zo dat op het eerste moment dat er iemand binnenstapt de tikker
gaat tellen en er een tarief uitrolt. Dat is niet waar. Ik ga ervan uit dat
notarissen die hun vak echt serieus nemen, dat ook zullen blijven doen.Noch ien opmerking yn 't Frysk. Steatssiktaris De Vries is dwaande om
te besjen of 't de saak sa regele wurde kin of dat it dochs noch nedich is
dat we in wurkgroep ynstelle. Wy hoopje dat it sûnder kin.Ik zal het in het Nederlands herhalen voor degenen die het niet verstaan.
De staatssecretaris beziet of het zo geregeld kan worden en dat er niet meer
een werkgroep nodig is. Eigenlijk hopen wij dat het zo is, want dan kan het
snel gebeuren.De voorzitter:Ik spreek de hoop uit dat de Stenografische dienst zo nodig een beroep
op de minister kan doen voor de juiste spelling van hetgeen zij naderhand
vertaald heeft.Minister Jorritsma-Lebbink:Zeker.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik bepaal dat op dinsdag 30 maart aanstaande bij de hervatting van de
vergadering na de schorsing 's middags over dit wetsvoorstel wordt gestemd.De vergadering wordt van 18.47 uur tot 20.15 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-1053-1066.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl