Behandeling van het Voorstel van wet van de leden Van der Hoeven en Luchtenveld tot wijziging van de Gemeentewet (vrijstelling OZB voor substraatteelt) (26423)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 29-38

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-11-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 2, pagina 29-38

26-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26423Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 69-72
Behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in de Zfw) (26553)Pagina 38-49
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, enige andere wetboeken en enige wetten (opheffing algemeen bordeelverbod) (25437)Pagina 29-29
Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, strekkende tot vervanging van de mogelijkheid van beroep in cassatie door de mogelijkheid van hoger beroep, alsmede het aanbrengen van enige andere wijzigingen (vervanging in Mulderzaken van beroep in cassatie door hoger beroep bij het gerechtshof Leeuwarden) (25927); en een ander wetsvoorstel (26027)Pagina 49-56
Lijst van besluiten (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 69-69
Presentie en opening (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 27-28
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968 i.v.m. de invoering van een bijzondere regeling voor beleggingsgoud (26467); - Aanpassing van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek aan de richtlijn betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten (26470); - en vier andere wetsvoorstellenPagina 29-29
Behandeling van het Voorstel van wet van de leden Van der Hoeven en Luchtenveld tot wijziging van de Gemeentewet (vrijstelling OZB voor substraatteelt) (26423)Pagina 29-38
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet met zelfstandigen voor wie, gelet op hun inkomen, toegang tot de sociale ziektekostenverzekering is aangewezen en tijdelijke wijziging van de indexering van de loongrens alsmede wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (Zelfstandigen in Zfw) (26553)Pagina 57-69

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het Voorstel van wet
van de leden Van der Hoeven en Luchtenveld tot wijziging van de Gemeentewet
(vrijstelling OZB voor substraatteelt) (26423).De voorzitter:Ik deel aan de Kamer mede dat de initiatiefnemers zich laten bijstaan
door mevrouw De Groot.De beraadslaging wordt geopend.De heer Dölle (CDA):Mijnheer de voorzitter! De fractie van het CDA complimenteert de verdedigers
van het initiatiefvoorstel met hun inzet en met hun geesteskind. Het kost
nogal wat inspanning om een dergelijk voorstel door de Tweede Kamer te loodsen,
zeker als daarbij vanaf de wal de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zo'n onderneming wat sceptisch becommentarieert.Het wetsvoorstel is een direct gevolg van de weigering van de regering,
de motie-Van der Hoeven/Remkes uit 1997 uit te voeren. Deze motie was een
prompte reactie op het Lisse-arrest van de Hoge Raad uit dat zelfde jaar.
Telers op volle grond delen in de cultuurgrondvrijstelling of, beter gezegd,
de kassenvrijstelling in de onroerendezaakbelasting; substraattelers niet.
Er was volgens de Hoge Raad geen relatie tussen ondergrond en teelt, nu deze
ondergrond "voedde noch liet groeien". Waarbij in het algemeen het omslagpunt
ligt, houdt de Hoge Raad voorlopig nog geheim, zoals Snoijink in een noot
bij dit arrest opmerkt.Wat er verder ook zij van dit arrest, de maatschappelijke gevolgen ervan
zijn ongewenst. De teler op volle grond en de substraatteler worden in de
onroerendezaakbelasting geheel verschillend behandeld; de eerste wordt vrijgesteld,
de tweede kan volledig worden belast. Deze ongelijkheid voor de Gemeentewet
staat op zichzelf; in andere wetten, zoals de Wet op de Inkomstenbelasting,
de Wet op de Ruimtelijke Ordening en de Pachtwet, bij de overdrachtsbelasting
in het kader van de herstructurering van de glastuinbouw, wordt dit onderscheid
tussen beide soorten telers niet gemaakt. Dit kan ook nauwelijks verbazen,
nu in beide teeltvormen de grond economisch precies dezelfde functie vervult,
namelijk het ten behoeve van de teelt bedrijfsmatig in gebruik zijn, zoals
het Hof het al noemde. Tot nu toe gaf ook de wetgever er geen blijk van, substraattelers
in verband met artikel 220d van de Gemeentewet anders te willen behandelen.
De aanvaarding van de al genoemde motie toont dit ook ondubbelzinnig aan.Ook in de ratio van de vrijstelling voor de teelt op cultuurgrond en in
kassen kan volgens ons geen aanknopingspunt worden gevonden voor het onderscheid
tussen vollegrondteler en substraatteler. De achtergrond van die vrijstelling
was immers tot op heden enerzijds het verhoeden dat de onroerendezaakbelasting
op landbouwgronden feitelijk zou verkeren in een bedrijfsbelasting als gevolg
van de Europese regelgeving en anderzijds het feit dat die gronden object
zijn van waterschapsbelastingen. Om deze redenen steunen wij van harte dit
initiatiefvoorstel, dat het gewraakte onderscheid tussen beide groepen tuinbouwers
opheft. Wij hebben er goede hoop op dat na aanneming door deze Kamer de minister
noch Brussel spaken in de wielen steken.Tot slot nog twee opmerkingen c.q. vragen. 1. De ratio achter het initiatiefvoorstel lijkt ertoe te leiden dat de
verdedigers van het voorstel voor de toekomst op afbakeningsproblemen moeten
rekenen. Immers, het materiaal van de opstand – in dit geval is dat
glas en eventueel plexiglas – zal volgens de strekking van dit voorstel
toch eigenlijk niet beslissend moeten zijn voor het antwoord op de vraag of
men voor vrijstelling in aanmerking komt. Dit is ook het commentaar van Monsma
in het Belastingblad. Mijn fractie stelt het op prijs als de verdedigers van
het initiatiefvoorstel hun visie hierop willen geven.2. De financiële gevolgen van dit voorstel, vooral de herverdeeleffecten,
blijven voorlopig wat wazig. Dat kan ook moeilijk anders, maar in ieder geval
vallen er in een aantal gemeentebegrotingen, alsook in het Gemeentefonds,
gaten of gaatjes. De verdedigers van het voorstel stellen zich op het standpunt
dat de gemeenten de substraatteelt niet structureel hadden mogen rekenen tot
hun belastingcapaciteit. Zij hadden kunnen weten dat, ik citeer, "het hoogste
orgaan van het Rijk" substraatteelt wilde blijven vrijstellen van de onroerendezaakbelasting.
Afgezien van deze formeel staatsrechtelijk wat riskante kwalificatie van haar
positie kunnen wij overigens op dit punt de opvatting van de Tweede Kamer
met betrekking tot artikel 2, tweede lid, Financiële-verhoudingswet wel
volgen, gelet op de specifieke voorgeschiedenis. Wij hopen overigens echt
dat die bepaling die zo nodig is voor de gemeentelijke autonomie, geen dode
letter blijft.Met deze kleine kanttekening steunt de CDA-fractie het voorstel van harte,
zoals duidelijk moge zijn.De voorzitter:Het woord is aan de heer Platvoet, die zijn maidenspeech houdt.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Het doet mij deugd om als stadsmens mijn eerste bijdrage te
mogen leveren over een onderwerp dat voor de gemiddelde stadsbewoner toch
thuishoort op het platteland.Allereerst wil ik evenals de heer Dölle mijn complimenten maken aan
het adres van de indieners van deze initiatiefwet, die het gewaagd hebben
om in een tijd dat parlementariërs steeds meer als grijze muizen en volgers
van ministers en ambtenaren worden afgeschilderd, een initiatiefwet in te
dienen. Het is bovendien een initiatief van wet dat aansluit bij een door
de meerderheid van de Tweede Kamer aanvaarde motie, die de regering weigert
uit te voeren.Iets anders is de vraag of GroenLinks de intenties van de indieners steunt.
De OZB is – dit is een citaat uit de wetstoelichting – gebaseerd
op het profijtbeginsel in ruime zin en dat brengt met zich dat van de mogelijkheid
tot het verlenen van vrijstellingen een zo beperkt mogelijk gebruik moet worden
gemaakt (_); het draagvlak van de onroerendgoedbelastingen moet immers zo
breed mogelijk zijn. Het verruimen van de vrijstellingsmogelijkheden, wat
toch de harde kern van dit initiatiefwetsvoorstel is, staat op gespannen voet
met de bedoeling van de wet.De ongelijkheid die de indieners signaleren (wel vrijstelling voor teelt
in cultuurgrond, maar niet voor de substraatteelt) kan ook op een andere manier
worden opgeheven, zodat een en ander meer aansluit op het uitgangspunt van
een breed draagvlak. Ik doel op het opheffen van de vrijstelling voor cultuurgrond.
Bij de introductie van de OZB in het begin van de jaren zeventig, toen nog
onroerendgoedbelasting geheten, werd de cultuurgrond vrijgesteld onder andere
vanwege de toenmalige Europese regelgeving en omdat de bevoegdheid voor het
heffen van belasting op cultuurgrond aan waterschappen werd toebedacht, terwijl
gemeenten zich tot de niet-agrarische samenleving zouden beperken. Waterschappen
heffen inmiddels echter belasting bij gebruikers en eigenaren van woningen
in de steden. De grenzen van de belastingscheiding zijn dus vervaagd. Bovendien
is de waterschapsbelasting gebaseerd op het profijtbeginsel in enge zin.Inmiddels, dertig later en verschillende commissies verder die de afschaffing
van de vrijstelling hebben bepleit, de commissie-Christiaanse in 1983 en de
commissie-De Kam in 1992, krijgt de OZB, zoals prof. Stevens in het Weekblad
voor fiscaal recht betoogt, het karakter van een gemeentelijke vermogensbelasting
op onroerende zaken. Hij oordeelt in dat artikel onder de kop Substraatvechters
op vrij humoristische wijze tamelijk vernietigend over de initiatiefwet. De
vrijstelling is een eenzijdige bevoordeling ten opzichte van andere bedrijfstakken
die waardedragende productiemiddelen gebruiken die wel onder de OZB vallen,
of zelfs hetzelfde productiemiddel gebruiken. Ik geef een voorbeeld: kunnen
de indieners mij uitleggen waarom een kas waarin tomaat, komkommer, paprika
enzovoort boven de grond worden geteeld, wel voor vrijstelling van de OZB
in aanmerking komt, terwijl een kas waarin al deze producten tot Hollandse
stamppotten of exotische lekkernijen worden getransformeerd en in dampende
schalen aan restaurantgasten worden opgediend, niet?De uitbreiding van de vrijstelling leidt tot versmalling van het gemeentelijke
belastinggebied. Omdat de uitkering uit het Gemeentefonds onder andere gekoppeld
is aan de benutting van de gemeentelijke belastingcapaciteit, leidt aanneming
van deze initiatiefwet tot een potentieel gat in de gemeentelijke belastingcapaciteit,
van maximaal 30 mln. volgens minister Peper dan wel 18 mln. volgens de indieners.
In antwoord op vragen van de fractie van GroenLinks stellen de indieners dat
in dit specifieke geval de herverdeeleffecten opgevangen kunnen worden binnen
het Gemeentefonds. Hoe dit zou moeten, is echter onduidelijk. Fijntjes wijst
de minister de indieners er in zijn brief van 2 juni op dat zij in strijd
met de Financiële-verhoudingswet niet aangeven hoe de financiële
gevolgen van de wet opgevangen worden. Dit blijft voor mijn fractie staan
als belangrijk argument tegen deze initiatiefwet.Bij GroenLinks valt dit initiatiefvoorstel niet in goede aarde. De vrijstelling
voor cultuurgrond is eerder aan heroverweging toe dan aan uitbreiding voor
substraattelers. De minister heeft dit al gesuggereerd tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer. GroenLinks moedigt hem aan, hierover te rapporteren. Wat
voor de indieners wellicht een dreigement van de minister was, is voor GroenLinks
een belofte. Wanneer denkt de minister deze te kunnen inlossen? Ook andere
vrijstellingen kunnen dan heroverwogen worden, zoals die voor kerkgebouwen.
Niet alleen plaatst de scheiding van kerk en staat vraagtekens
bij deze vrijstelling, maar ook lijkt ons het profijtbeginsel in brede zin
hier van toepassing. Immers, zij die geloven, zullen het hemelrijk van God
binnengaan.De voorzitter:Ik wens de heer Platvoet geluk met, om Het Parool te citeren, zijn terugkeer
in de politieke arena. Hij heeft, zoals hij zelf al zei, zijn sporen verdiend
in de stad. Dit onderwerp betekende voor hem een uitstapje, maar ook in uitstapjes
is hij altijd uitmuntend gebleken, want hij is een belangrijk auteur van reisgidsen.
Zijn politieke verleden heeft voor een belangrijk gedeelte gelegen in de Pacifistisch-Socialistische
Partij. Zijn geharnaste betoog onderstreepte dit vanmiddag. Ik wens hem van
harte geluk.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De heer Varekamp (VVD):Voorzitter! De glastuinbouw moet kennelijk zijn territorium steeds weer
bevechten in dit land, is het niet op het gebied van planologie en milieu
dan wel weer op het gebied van de fiscaliteit. Wat dat betreft, ben ik dan
ook blij met dit initiatiefwetsvoorstel. Immers, in 1970 is in de Gemeentewet
de Onroerende Zaakbelasting – OZB – opgenomen met als beweegreden
verdeling van het belastinggebied tussen gemeenten en waterschappen. En nog
steeds is de cultuurgrond welke bedrijfsmatig wordt geëxploiteerd uitgezonderd.
Ook ík wijs in dit verband op artikel 22d, de leden 1 en 2, van de
Gemeentewet. Deze zogenaamde cultuurvrijstelling is inclusief de bedrijfsmatige
teelt in kassen. Na een ongestoorde toepassing en interpretatie van de Gemeentewet
ten aanzien van deze cultuurvrijstelling over een periode van ongeveer 25
jaar ontstaan er juridische discussies en procedures. In 1996 heeft het Gerechtshof
in Amsterdam een uitspraak gedaan over deze OZB-cultuurvrijstelling en daarmee
gesteld, dat de teelt in bakken op de grond deze gronden dezelfde economische
functie geeft als de teelt in de volle grond. De cultuurvrijstelling zou dus
ook voor substraatteelt gelden c.q. blijven gelden. Echter, in cassatie bepaalde
de Hoge Raad in 1997, dat substraatteelt niet onder de wettelijke vrijstelling
van artikel 220d, lid 1 en 2, valt.Voor de gemeenten waar een en ander van toepassing zou zijn, ontstond
eerst een werkelijk probleem toen ingevolge de nieuwe Financiële-verhoudingswet
per 1 januari 1997 de belastingcapaciteit van een gemeente een rol is gaan
spelen bij de uitkering uit het Gemeentefonds. Immers, het Rijk zou geen rekening
meer houden met facultatieve vrijstellingen van deze belastingcapaciteit.
Na september 1997 werden de gemeenten voor de keuze gesteld van of een ongelijke
behandeling van in gemeenten liggende glastuinbouwbedrijven, namelijk OZB
heffen op kassen waarin substraatteelt plaatsvindt, of het aanvaarden van
een korting op de uitkering uit het Gemeentefonds in verband met het zogenaamd
niet benutten van de belastingcapaciteit. Een ongelijke behandeling die voor
de tuinbouwbedrijven nog toeneemt, omdat de ene gemeente het zich ten opzichte
van de andere kan permitteren deze OZB-heffing al dan niet achterwege te laten
als dit voor de gemeentebegroting niet substantieel is, veelal veroorzaakt
door het verschil in glasareaal in gemeenten met substraatteelt.Het opvallendst is bijvoorbeeld de situatie in Naaldwijk, met ongeveer
1000 ha de grootste glastuinbouwgemeente – 300 ha is substraatteelt
exclusief de potplantenteelt – waar het over een bedrag van 1 mln. op
jaarbasis gaat door het al of niet heffen van OZB op kassen. Terecht is daarom
ook in 1998 de motie-Van der Hoeven/Remkes aangenomen om de substraatteelt
vrij te stellen van OZB. Bestuurlijk procedureel is het niet chique, dat eerst
bijna een jaar later de regering liet weten de motie niet uit te voeren. Met
de initiatiefnemers Van der Hoeven/Luchtenveld is de VVD-fractie in deze Kamer
van mening, dat er goede gronden zijn om deze eerst recent ontstane en door
de wetgever toch ook niet bedoelde rechtsongelijkheid op te heffen. Naast
rechtsgelijkheid speelt voor onze fractie ook de consistentie met andere belastingwetten
en minder of niet, zoals bij de behandeling in de Tweede Kamer het geval was,
argumenten van milieu en arbeidsomstandigheden. Overigens komt het bij de
desbetreffende tuinders wel merkwaardig over dat de overheid in de sectornota
"Plantaardige productie" van het ministerie van LNV uit 1992 een warm pleidooi
voert voor substraatteelt in de glastuinbouw en diezelfde overheid nu de substraatteelt
ten opzichte van niet-substraatteelt extra wil gaan belasten.Opvallend is dat de regering bij het aannemen van dit wetsvoorstel spreekt
over versmalling van het gemeentelijke belastinggebied. Mét de initiatiefnemers
zijn wij van mening dat dit materieel een breed en langjarig toegepaste integrale
vrijstelling is, namelijk geen OZB op cultuurgrond en ook geen OZB voor kassen,
los van de teeltwijze in die kassen. Niet door een regeringsinitiatief maar
door een rechterlijke uitspraak is onderscheid en naar onze mening rechtsongelijkheid
ontstaan. Het is zelf bevreemdend dat de regering niet zelf met een wetsaanpassing
is gekomen om deze rechtsongelijkheid op te heffen. Ooit heb ik de oud-staatssecretaris
van Financiën, de heer Grapperhaus horen zeggen dat belasting geen burger
gelukkig maakt, maar dat de overheid de taak heeft deze niet-gelukkigmaking
zoveel mogelijk gelijkelijk te verdelen.De regering stelt dat er sprake is van herverdelingsconsequenties voor
de uitkeringen uit het Gemeentefonds als dit wetsvoorstel wordt aangenomen.
Dat is naar onze mening het omkeren van de argumentatie. Immers, door een
ongelijke behandeling ontstaat eerst een zeer marginaal voordeel voor alle
gemeenten en wordt vervolgens dit op onterechte wijze ontstane en nooit door
de wetgever bedoelde voordeel gebruikt als argument met betrekking tot herverdelingsconsequenties
voor het Gemeentefonds. Het is een voorbeeld van een à la carte-verdediging,
die zeker niet chique en vooral niet sterk overkomt. Mede om deze reden en
om redenen van marginaliteit in relatie tot de totale omvang van het Gemeentefonds
heeft de fractie van de VVD er geen behoefte aan om op de vermeende omvang
van het hiermee gemoeid zijnde bedrag in te gaan.Ook de verhouding met de EU-regelgeving moet bij de beschouwingen betrokken
worden. Het is duidelijk dat de landbouwstructuurverordening die betrekking
heeft op investeringssteun, in dit geval niet aan de orde is. Met de initiatiefnemers
zijn wij mening dat het onderhavige wetsvoorstel niet voorziet in een nieuwe
bepaling c.q. nieuwe vrijstelling, immers, zoals reeds eerder
opgemerkt, de economische functie van de grond waarop de kassen gebouwd zijn
of worden, verandert niet bij substraatteelt.Met het aannemen van dit wetsvoorstel wordt een jarenlang bestaande situatie
voortgezet. Het is de vraag, of dat aanleiding is om te notificeren bij de
Europese Unie. Is het waar dat het opnemen van de OZB in de Gemeentewet, alsmede
de in 1970 daarin opgenomen cultuurvrijstelling, destijds niet in Brussel
is aangemeld? Overigens is mijn fractie van mening dat eventuele aanmelding
bij de EU geen reden mag zijn voor opschortende werking als dit wetsvoorstel
wordt aangenomen.Alles overwegende, voorzitter, is mijn fractie van mening dat dit een
juist en goed initiatiefwetsvoorstel is dat steun verdient. Fiscaal verschil
maken tussen grondteelt en substraatteelt berust op een onderscheid dat voor
de plantaardige productie in kassen niet wezenlijk is. Dit leidt tot rechtsongelijkheid
in de glastuinbouwsector en bij de gemeenten.Dit initiatiefwetsvoorstel bevordert de fiscale consistentie met andere
belastingwetten. Onderscheid tussen wel en niet-substraatteelt is nooit de
initiële inzet en waarneembare bedoeling van de wetgever geweest, dat
is pas ontstaan door een rechterlijke uitspraak. De genoemde herverdelingsconsequenties
voor het Gemeentefonds zijn naast marginaal niet leidend en van een omgekeerde
argumentatie. Van strijdigheid met EG-regelgeving is tot nu toe geen sprake
en dat lijkt ook niet het geval te zijn.De fractie van de VVD is van mening dat in het kader van de OZB het begrip
cultuurgrond in brede zin moet worden geïnterpreteerd, namelijk een onderscheid
tussen gebouwen enerzijds en kassen voor cultuurdoeleinden welke bedrijfsmatig
worden geëxploiteerd anderzijds, maar geen onderscheid tussen teeltmethoden
in de kassen. Helaas moeten wij ook hier constateren, voorzitter, dat de techniek
de wetgeving heeft ingehaald.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Rabbinge, die ook zijn maidenspeech houdt.De heer Rabbinge (PvdA):Voorzitter! Ook ik wil mijn waardering uitspreken voor het initiatief
van onze collega's van de Tweede Kamer, die zeer indringend een belangrijk
onderwerp bij de kop hebben gepakt en erop aangedrongen hebben om dat op een
behoorlijke wijze van commentaar te voorzien. Zij hebben niet afgelaten om
door te zetten toen dat soms lastig was. Dat neemt niet weg dat ik hier zal
motiveren waarom de fractie van de PvdA niet zal instemmen met de in het initiatiefwetsvoorstel
beoogde vrijstelling van onroerendezaakbelasting voor de substraatteelt. Daarmee
wordt een verkeerde weg ingeslagen en daarom wordt het niet onderschreven.Ogenschijnlijk hebben de indieners van het wetsvoorstel, de leden van
de Tweede Kamer Van der Hoeven en Luchtenveld, een duidelijke en goede argumentatie
voor dit voorstel tot wijziging van de Gemeentewet. De collega's die eerder
aan het woord waren, hebben dat ook naar voren gebracht. Kweker A en B wonen
naast elkaar en telen allebei onder glas op eenzelfde oppervlak en met dezelfde
goede omstandigheden, maar krijgen een totaal verschillende belastingaanslag
omdat de ene rechtstreeks in de grond teelt en de andere grond in bakken of
een of ander kweekmedium gebruikt. Dit verschijnsel lijkt moeilijk uit te
leggen. De stap naar een kweek volledig los van de grond op steenwol of andere
media is evenwel een vrij logische. De grondbinding raakt daarmee verloren.
Dat is een stap in de richting van een industriële, niet-grondgebonden
teelt van bloemen, planten of andere producten. Die stap is om verschillende
redenen gewenst, want het leidt tot een betere beheersing van verschillende
groeifactoren, waardoor zowel teelttechnische als milieutechnische winst kan
worden geboekt. Dat zal ook leiden tot een bedrijfseconomische verbetering,
mits de juiste teelt- en investeringsbeslissingen worden genomen.De ontwikkelingen van gecontroleerde teelten in kassen en ook in bedrijfshallen –
wij kennen heel veel activiteiten met levende systemen in gesloten ruimten,
bijvoorbeeld de champignonteelt en de teelt bij Gist-Brocades – betreffen
teelten waarbij zowel het klimaat en de instraling als de plantvoeding zodanig
worden gereguleerd dat planten en gewassen onder optimale condities kunnen
groeien. Dat is een innovatie van de bovenste plank. Die kennisintensieve
en geavanceerde teeltwijze heeft de Nederlandse tuinbouw de leidende positie
in de wereld bezorgd. Op minder dan 10.000 hectare, minder dan 0,5% van ons
cultuurareaal, wordt meer dan 50% van de totale productiewaarde gerealiseerd.
Wij zijn leidinggevend op zowel het gebied van de teelttechniek als het gebied
van minimalisatie van negatieve milieueffecten. De immissie van pesticiden
is minimaal als gevolg van een zeer sterke inzet van biologische bestrijdingsmogelijkheden
tegen ziekten en plagen. De emissie van nitraten en andere plantvoedingsstoffen
is verwaarloosbaar door de fijnregeling die in de substraten kan worden gerealiseerd.
De PvdA-fractie juicht deze ontwikkeling ook toe en voorziet in toenemende
mate een verdere innovatie in de tuinbouw onder glas en andere beschermde
teelten. De internationale concurrentiekracht van deze bedrijfstak is in alle
opzichten een voorbeeld van een kennisintensieve industrie, werkend met levende
systemen waarvan wij verschillende voorbeelden kennen.Het grondgebonden karakter is evenwel verdwenen. De hoogwaardige productie
en de enorme productiecapaciteit per eenheid van oppervlak zijn een veelvoud
van iedere vorm van grondgebonden landbouw, met name in financiële zin.
Daarom is het onderscheid tussen de grondgebonden en de niet-grondgebonden
landbouw zo belangrijk. De ontwikkelingen in de niet-grondgebonden landbouw
zijn illustratief voor een beweging waarmee de milieudoelen kunnen worden
bereikt en tegelijkertijd een goede teelttechnische prestatie op industriële
wijze kan worden gerealiseerd. De randvoorwaarden, doeleinden en regels die
op de industrie van toepassing zijn, kunnen en moeten dan ook op deze manier
van produceren van toepassing zijn.In het wijzigingsvoorstel van wet wordt nog vastgehouden aan een situatie
die in het verleden bestond. Dat is onjuist. Beter ware het de uitzondering
van de niet-grondgebonden landbouw ook op te heffen voor kassen waarin nog
in de grond wordt geteeld, want dan ben je consequent. Dat kan
natuurlijk niet zonder hardheidsclausules. Als je uitgaat van het profijtbeginsel,
moet je dat ook consequent doen. Het niet-grondgebonden karakter, de industriële
werkwijze en de ruimtelijke kenmerken rechtvaardigen opname in de OZB alleszins.
Gelet op alle uitzonderingen is er aanleiding om de gehele belastingwetgeving
op het gebied van de onroerendezaakbelasting te herzien.Bij de grondgebonden landbouw, die nog duidelijk kenmerken van een landbouwkundige
activiteit vertoont, is het acceptabel dat een andere regeling wordt toegepast,
zeker in het licht van de torenhoge grondprijzen en gelet op het eerder genoemde
profijtbeginsel. Op 40% van het cultuurareaal haalt de akkerbouw nog geen
5% van de totale productiewaarde. De nu geldende waterschapsaanslagen zijn
acceptabel. Voorgaande sprekers hebben echter al gewezen op de vervaging van
de waterschapslasten, die nu ook van toepassing zijn op stedelijke gebieden,
en op de Europese regelgeving. Het is verstandig, ook dit stelsel opnieuw
te bezien.Voorzitter! De PvdA-fractie zal dit wetsvoorstel niet steunen. Zij dringt
erop aan om het systeem van onroerendezaakbelasting voor niet-grondgebonden
landbouw en de uitzonderingen die gelden voor de grondgebonden landbouw nog
eens te bezien op een juiste toepassing van de geldende principes voor deze
belastingheffing.De voorzitter:Ik wens de heer Rabbinge graag geluk met het houden van zijn maidenspeech
in deze Kamer. Toen ik op 1 juni jongstleden afscheid nam van een groot aantal
leden van de Kamer die toen in hun laatste vergadering bijeen waren, heb ik
uitgesproken dat het een voorrecht is om een volksvertegenwoordiging te hebben
met twee Kamers, omdat dit ons in de gelegenheid stelt om mensen met een brede
maatschappelijke ervaring ook bij het wetgevende werk te betrekken. Gelet
op de huidige nevenfuncties van de heer Rabbinge is het duidelijk dat wij
iemand in onze Kamer hebben gekregen die zijn sporen nationaal en internationaal
op het terrein van de biowetenschappen heeft verdiend. Ik noem er enkele.
Hij is voorzitter van de biologische raad van de Koninklijke Nederlandse Akademie
van Wetenschappen – daarvan hebben wij niet erg veel vertegenwoordigers
in ons midden – en verder is hij werkzaam in Maleisië, China, India,
Indonesië, Washington, Hamburg, Alabama en de Filippijnen. Dit alles
komt uit Wageningen en is nu lid van onze Eerste Kamer, mijn hartelijke gelukwensen.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.Mevrouw Van der Hoeven:Voorzitter! De heer Luchtenveld en ik hebben een verdeling gemaakt bij
het beantwoorden van de vragen. Als vragen niet door mij beantwoord worden,
worden ze dus door de heer Luchtenveld beantwoord.Voorzitter! Laat ik twee opmerkingen vooraf maken. In de eerste plaats
over de maidenspeeches van de heren Platvoet en Rabbinge. Ik denk dat het
een initiatiefwetsvoorstel zelden lukt om twee maidenspeeches te krijgen.
Het is ontzettend aardig dat zij beiden ons wetsvoorstel hebben uitgezocht
om hun maidenspeech over te houden. In de tweede plaats dank ik u, mede namens
de heer Luchtenveld, voor de complimenten die zijn uitgedeeld. Als je op een
gegeven moment het besluit neemt om een initiatiefwetsvoorstel in te dienen,
leidt dat tot extra werk. U mag gerust weten dat het heel leuk is om dit te
doen, vooral als je het mag doen met iemand van een andere partij, in dit
geval ook nog een regeringspartij.Voorzitter! Daarvoor zijn wij hier echter niet bij elkaar. Het gaat hier
om de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer. Misschien heeft
u gelijk, mijnheer Dölle, en hadden wij "het hoogste orgaan van het Rijk"
iets anders moeten formuleren. Dat neemt niet weg dat u het wel met ons eens
was op het punt van de inhoud. Dat begreep ik althans uit de opmerkingen die
u daarna maakte En daar gaat het om.Voorzitter! De heren Rabbinge, Varekamp en Dölle zijn ingegaan op
de historie van het wetsvoorstel, zoals het er ligt. Ik zal dat niet herhalen.
Uit hun inbreng en die van de heer Platvoet bleek, dat de heren Platvoet en
Rabbinge een ander uitgangspunt hebben bij het beoordelen van het wetsvoorstel
dan de heren Varekamp en Dölle. Dat verschil in uitgangspunt is ook in
de Tweede Kamer naar voren gekomen. Het komt erop neer dat de initiatiefnemers
en de heren Varekamp en Dölle ervan uitgaan dat het gaat om het oplossen
van een maatschappelijk ongewenst gevolg van een bepaalde uitspraak. Het gaat
erom een onbedoelde rechtsongelijkheid op te heffen, namelijk een ongelijkheid
in behandeling tussen de teelt in de volle grond en die in cultuurgrond.Voorzitter! Ik zal de opmerkingen kort nalopen. De heer Dölle is
ingegaan op de afbakeningsproblematiek, namelijk glas/plexiglas aan de ene
en nieuwe technieken die zich kunnen voordoen aan de andere kant, waardoor
op een gegeven moment een afbakeningsprobleem kan ontstaan. We hebben dat
probleem erkend. Wij hebben daarom in de Tweede Kamer voorgesteld dat op dit
punt een monitoring moet plaatsvinden, waardoor duidelijk wordt wanneer zich
op een gegeven moment zaken voordoen die wellicht nadere beschouwing verdienen.
Gezien de situatie van dit moment leek het ons een goede insteek om te praten
over glas en plexiglas. De heer Luchtenveld zal ingaan op de financiële
gevolgen van de herverdeeleffecten.Voorzitter! Wij zijn het van harte eens met de heer Platvoet dat je vrijstellingen
moet beperken, maar je moet geen ongelijkheid in behandeling toestaan, ook
niet bij de vrijstellingen. Wij willen die ongelijkheid opheffen op de manier
waarvoor nu gekozen is, door voor beide teelten, de substraatteelt en de teelt
in de volle grond de wettelijke vrijstelling te regelen. Dat kan natuurlijk
ook op een andere manier geregeld worden, maar de indieners hebben daar niet
voor gekozen. Overigens zal het u bekend zijn dat in de Tweede Kamer een onderzoek
is toegezegd naar de vrijstelling op het gebied van de cultuurgrond. Dat is
echter een ander punt in het verhaal. Ons ging het erom de bestaande ongelijkheid
op te lossen. Wij hebben er daarom voor gekozen om de substraatteelt ook onder
de vrijstelling te laten vallen.Voorzitter! Is dat nu nieuw? Nee, dat is helemaal niet nieuw. Het is een
X aantal jaren gebruik geweest dat de substraatteelt onder de vrijstelling
bij de OZB viel. Het probleem is ontstaan door de inwerkingtreding van
de nieuwe Financiële Verhoudingwet Verschillende sprekers hebben daar
ook op gewezen. Op dat mo- ment werd naar de totale belastingcapaciteit gekeken,
naar de vrijwillige en de verplichte vrijstellingen. De ene telde wel mee
voor de algemene uitkering, de andere niet. Wij willen dat probleem dus oplossen.De heer Platvoet heeft gevraagd of wij kunnen uitleggen waarom een kas
waarin tomaten en dergelijke worden geteeld wel voor vrijstelling OZB in aanmerking
komt en een kas waarin al deze producten tot Hollandse stamppot of exotische
lekkernijen worden getransformeerd en in dampende schalen aan restaurantgasten
worden opgediend, niet. Er is echter geen verschil in behandeling tussen keukens
en restaurants, maar er is wel verschil tussen teelt in de volle grond en
substraatteelt. Om die reden hebben wij dit wetsvoorstel ingediend!Voorzitter! De heer Varenkamp heeft gelijk dat consistentie met andere
belastingwetten belangrijk is. De heer Luchtenveld zal daar nader op ingaan.
De landbouwstructuurverordening is niet aan de orde, want het gaat niet om
een nieuwe vrijstelling. Terecht is gezegd dat bij substraatteelt de economische
functie van de grond niet verandert.Voorzitter! De heer Rabbinge is uitgebreid ingegaan op de ontwikkelingen
in de tuinbouwsector. Ik ben het zeer eens met zijn opmerkingen dat Nederland
innovatief vooroploopt en dat wij dat vooral ook zo moeten houden. Dat neemt
echter niet weg dat, of het nu gaat om teelt in de volle grond of om substraatteelt,
de economische functie niet verandert. In beide gevallen gaat het om tuinbouwteelt
die naar onze mening onder genoemde vrijstelling moet vallen.Er zijn twee vragen gesteld over het al dan niet melden van bepaalde wetsvoorstellen
uit het verleden. De indieners achten zich eigenlijk niet bevoegd om deze
vragen te beantwoorden. Ik stel voor, die vragen aan minister Peper voor te
leggen.De heer Luchtenveld:Voorzitter! Diverse leden zijn ingegaan op het herverdeeleffect bij het
Gemeentefonds als gevolg van aanneming van het wetsvoorstel. In de memorie
van toelichting, maar ook in andere stukken, hebben wij aangegeven dat het
wat ons betreft niet gaat om een principiële aantasting van het belastinggebied
van de gemeente. Wij doelden daarmee niet op de feitelijke wijziging van het
belastinggebied die nu optreedt omdat er vertraging is ontstaan bij het gelijkstellen
van substraatteelt met de teelt in de volle grond. Wij wilden aangeven dat
onze doelstelling niet is, het belastinggebied van de gemeente, zij het marginaal,
te verkleinen. Onze doelstelling is het bevorderen van de rechtsgelijkheid
en het verbeteren van de doelmatigheid. Ik kom hier nog op terug.Wij kunnen niet ontkennen dat door de dekking die wij hebben aangegeven,
namelijk een herverdeling binnen het Gemeentefonds, omdat er een grotere wettelijke
vrijstelling zal zijn en er geen extra storting in het Gemeentefonds zal plaatsvinden –
dus geen compensatie – de ene gemeente wat meer krijgt uit het Gemeentefonds
en de andere wat minder. Alleen al het feit dat niet is aan te geven hoeveel
dat precies is, geeft al aan dat er weinig cijfers beschikbaar zijn, ook niet
na onderzoek. Er loopt nog steeds een nadere onderzoeksopdracht om beter zicht
te krijgen op de substraatteelt in gemeenten en de wijze waarop daarover belasting
is geheven in het verleden, vrijwillig of op basis van een verkeerde interpretatie
van de wet na de uitspraak van de Hoge Raad. Dat geeft al aan dat er veel
verwarring is geweest bij gemeentebesturen en bij de sector zelf over een
eventuele vrijstelling van OZB. Uiteindelijk is deze verwarring alleen maar
toegenomen door de uitspraak van de Hoge Raad in cassatie, waarbij een uitspraak
van het gerechtshof Amsterdam weer werd verworpen. De Tweede Kamer heeft via
de motie-Van der Hoeven/Remkes gepoogd, duidelijkheid te scheppen. Het is
namelijk nooit de bedoeling geweest dat er een ander soort heffing zou gelden
nu de tuinbouw nieuwe, innovatieve technieken heeft gevonden, de substraatteelt,
met betere effecten voor het milieu en voor de arbeidsomstandigheden. Daarvoor
mag geen ander belastingregime gelden. De regering is bij motie opgeroepen
om het gat te dichten dat is ontstaan door de interpretatie van de Hoge Raad.
De regering is daartoe niet bereid gebleken en heeft daarvoor hoofdzakelijk
financiële argumenten aangedragen. Zij heeft verder het argument aangevoerd,
dat dit het belastinggebied van de gemeenten is. Wij menen echter dat er goede
argumenten zijn om het juist wel te doen. De rechtsgelijkheid voor de betrokken
ondernemers, belastingplichtigen, maar ook het totale fiscale stelsel vinden
wij daarvoor een argument. Wij wijzen op de wijzigingen in de Wet op de inkomstenbelasting
1986, waarbij de innovatie in de substraatteelt wel als een argument is genoemd
om de substraatteelt in de Wet op de inkomstenbelasting tot de cultuurgrond
te rekenen en een vrijstelling te geven. Wij wijzen ook op de fiscale structuurversterking
1997, waarbij vrijstelling van overdrachtsbelasting bij ruilverkaveling is
geregeld. Daarbij geldt ook dat de substraatteelt is vrijgesteld. Het zou
toch vreemd zijn om dat in het totale financiële kader anders te doen.Waarom denken wij dat dit niet in strijd is met artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet?
Wij menen dat die uitleg aanvaardbaar is. Wij zijn daarin ook niet tegengesproken
door bijvoorbeeld de Raad van State. Er is immers in de eerste plaats wel
dergelijk aandacht besteed aan de herverdelingseffecten. Veel meer dan dat
je er aandacht aan besteedt en dat je zegt hoe het gaat, vraagt de wet niet.
Wij hebben aangegeven hoe het naar onze mening gaat, namelijk door de herverdeling
binnen het Gemeentefonds zelf.Is het in de tweede plaats wel reëel dat de gemeenten konden verwachten
dat zij structureel geld zouden overhouden doordat zij de substraatteelt tot
belastinggebied gingen rekenen? Tot 1997 was er heel veel verwarring. Het
ging in feite pas in 1997 een rol spelen, want toen werd de Financiële-verhoudingswet
zodanig gewijzigd dat de heffing over de onroerendezaakbelasting van belang
werd voor de uitkering die de gemeenten uit het Gemeentefonds zouden krijgen.
Van belang is ook dat in dat jaar nog heel veel wetsfictiegemeenten bestonden,
waarvoor het niet veel uitmaakte of de onroerende zaken nu wel of niet exact
getaxeerd waren. Ons is ook duidelijk, dat het op dit moment nog steeds erg
moeilijk is om de juiste taxaties te doen. Het komt namelijk niet alleen voor
dat twee ondernemers naast elkaar een andere vorm van teelt hanteren, het komt zelfs voor dat een ondernemer op het ene moment in de grond teelt
en een half jaar later op substraat. Dat is heel erg lastig. Het is bovendien
fraudegevoelig in verband met de situatie per 1 januari. Er zijn dus ook allerlei
doelmatigheidsredenen aan te voeren. Het is daarom veel makkelijker om bij
de taxatie een regime te laten gelden voor alle kassen, of er nu wel of niet
in de grond of op substraat wordt geteeld.Zo de gemeenten al dachten dat zij na de uitspraak van de Hoge Raad een
extra verruiming van het belastinggebied hadden gekregen, dan nog heeft de
motie-Remkes/Van der Hoeven duidelijk gemaakt wat de Tweede Kamer daarvan
vond en wat zij de regering verzocht te doen. Er is vertraging ontstaan doordat
de regering een jaar heeft gewacht met aan te geven wat zij met de motie zou
doen. Daarna heeft zij gemeld dat zij de motie niet zou uitvoeren. Ook is
tijd nodig geweest om het door middel van een initiatiefwetsvoorstel in de
wet te brengen. Dat heeft ertoe geleid dat in de overgang van 1999 naar 2000
enige verschuiving in het Gemeentefonds optreedt. Gelet op de voorgeschiedenis
menen wij dat het alleszins aanvaardbaar is dat de gemeenten met die consequentie
worden geconfronteerd. Sommige gemeenten krijgen wat meer, gemeenten met wat
meer stedelijk gebied krijgen wat minder. Het is echter tijdig aangekondigd,
want in de meicirculaire is al van de indiening van dit initiatief melding
gemaakt. Men heeft er dus in ieder geval bij de gemeentebegroting rekening
mee kunnen houden.Er is nog steeds onduidelijkheid over de exacte hoeveelheid substraatteelt
die er is. Dat hangt ook af van hetgeen je daarbij betrekt.Ik wil nog iets zeggen over de afbakening. Wij hebben heel bewust gekozen
voor een duidelijke begripsafbakening. Er zijn allerlei discussies mogelijk
over de vraag of je niet verder zou moeten gaan dan wel of nieuwe innovaties
in de tuinbouw mogelijk zijn. Daar is ook door anderen op gewezen. Dat is
misschien wel mogelijk, maar waarom hebben wij een monitoring voorgesteld?
Laten wij in de gaten houden wat er gebeurt, maar laten wij ons nu strikt
beperken tot de reparatie van hetgeen de Hoge Raad door de uitspraak aan onduidelijkheid
tot stand heeft gebracht. Laten wij daaraan nu vooral geen verdere uitbreiding
geven, want dat roept allerlei nieuwe vragen op en dan zouden wij in nieuwe
discussies geraken die wij nu niet over ons en de gemeenten willen afroepen.
Dan zou je wellicht ook tot het beantwoorden van financiële vragen en
vragen over dekking moeten overgaan. Wij hebben nu echt puur willen volstaan
met hetgeen indertijd in de motie-Remkes/Van der Hoeven is neergelegd.Minister Peper:Mijnheer de voorzitter! Ik heb de positie van de regering bij een initiatiefwetsvoorstel
altijd zo begrepen dat een superieure vorm van bescheidenheid daarbij de beste
richtlijn is. Het is natuurlijk heel aantrekkelijk om hier het nodige over
te zeggen, maar dat zal ik niet doen. Ik zal mij beperken tot droog overkomende
antwoorden op aan mij gestelde vragen.Ik deel de heer Platvoet mee dat een notitie wordt voorbereid over alle
vrijstellingen in de OZB. Die notitie zal rond de kerst – het kan dus
ook na de kerst zijn – klaar zijn en zal vervolgens naar de Kamers der
Staten-Generaal worden gestuurd.De heer Varekamp heeft een vraag gesteld over de Europese dimensie. De
regering stelt zich op het standpunt dat de opneming van de cultuurvrijstelling
in de Gemeentewet in 1970 een generieke maatregel was en is die geen aanmelding
behoefde. Aan dat standpunt heeft de regering vastgehouden. Ik voeg daaraan
toe dat Brussel – hoewel het gaat om 1970; het is dus wel verschrikkelijk
lang geleden – vrij geverseerd is in het landbouwbeleid en derhalve
misschien is gestuit op dit fenomeen; het is immers een openbaar fenomeen
en zou de aandacht van Brussel hebben kunnen trekken, maar dat is ons niet
geworden. Dat betekent dat deze generieke maatre- gel naar onze opvatting
door de beugel kan. Met Brussel weet je het echter nooit, zeker niet als –
zoals in dit geval – sprake is van een bijzonderheid, zoals de substraatteelt
mag worden genoemd. Ik moet daarom zeggen dat de regering meent dat de behandeling
van dit wetsvoorstel uiteraard haar normale gang dient te hebben, maar dat
daarna belangstelling en een oordeel van Brussel tot de mogelijkheden behoren.
Staatsrechtgeleerden hebben mij gemeld dat de mogelijkheid tot invoering van
het wetsvoorstel derhalve gebonden is aan de tijd die Brussel nodig heeft
om het te beoordelen. Er moet dus in alle eerlijkheid en duidelijkheid worden
gezegd dat het contrasigneren mede afhankelijk is van dat oordeel. Het tempo
daarvan hebben wij in Den Haag niet in de hand.De heer Dölle (CDA):Voorzitter! Wat de laatste opmerking van de minister betreft: we begrijpen
dat het contraseign op Brussel wacht.We hebben twee vragen gesteld over de afbakeningsproblematiek en over
de herverdeling. De antwoorden daarop zijn bevredigend. De benadering is toch:
er is onderweg een substraatteler van de bagagedrager gevallen en die zetten
wij er weer op. Er is een ongeluk gebeurd, maar het is nooit zo bedoeld door
de gemeentewetgever en dus behoor je die kleine rechtvaardigheid te betrachten.Dit brengt mij op het laatste punt. Ik heb uiteraard ook de bijdrage van
GroenLinks gehoord en de bijzondere vergelijking met kerkgebouwen. Ik ken
de markante opvatting over de scheiding tussen kerk en staat die vroeger werd
gehuldigd door de pacifistisch socialisten en die zo geheel anders was dan
die van de PPR, welke opvatting bij de fusie in GroenLinks is opgegaan. Het
zal duidelijk zijn dat wij menen dat die vergelijking niet direct opgaat.Ik heb een vraag aan de heer Rabbinge, omdat hij zelf aan het begin van
zijn verhaal nadrukkelijk zegt dat hij begrijpt dat er een verschil was opgetreden.
Iemand van de bagagedrager gevallen, noem ik het maar even. Vervolgens wijst
hij erop dat in de techniek een duizelingwekkende ontwikkeling plaatsvindt –
een echte "take off" – en bovendien dat überhaupt gesproken moet
worden over vrijstelling van cultuurgronden. Van die beide opvattingen neem
ik kennis, maar is het dan toch niet zo dat het in afwachting van die discussies
goed zou zijn eerst die kleine onrechtvaardigheid te herstellen?De heer Platvoet (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! De heer Varekamp benadrukte dat deze
ongelijke behandeling – zoals de indieners dat formuleren – niet
door de wetgever zou zijn bedoeld. Ik vraag mij af of dit staande kan worden
gehouden. Zo wordt in de toelichting op de Gemeentewet een uitspraak van het
Hof in Den Haag uit 1989 in herinnering geroepen waarin het Hof in reactie
op een bezwaar tegen de heffing omdat er komkommers op steenwol worden geteeld,
oordeelt dat essentieel is dat de bodem wordt gebruikt in het productieproces
van het bedrijf. Deze uitspraak werd in 1989 gedaan en toen de Gemeentewet
werd herzien, had men dus kennis van deze uitspraak. Toch is dezelfde tekst
in de nieuwe Gemeentewet terechtgekomen. Als de wetgever – die uiteraard
kennis had van de discussie die in de tachtiger jaren is gevoerd over ditzelfde
onderwerp – van mening was dat die ongelijke behandeling niet had moeten
plaatsvinden, had hij natuurlijk een andere wetstekst moeten kiezen. Dat is
niet gebeurd. Dus ik bestrijd dat er sprake is van een vlekje in het collectieve
geheugen van de wetgever op het moment dat deze nieuwe Wet tot stand kwam.
Neen, het is een bewuste formulering die die ongelijke behandeling blijkbaar
wilde handhaven. Mijn probleem met het initiatiefvoorstel is dat
het kiest voor een enge benadering. Er worden twee soorten ondernemers met
elkaar vergeleken, allebei in de tuinbouwsector, en de conclusie luidt dan
dat er sprake is van ongelijke benadering. Op mijn vraag waarom andere ondernemers
die ook productiemiddelen inzetten in andere economische sectoren, wel voor
de OZB in aanmerking, gaan de initiatiefnemers niet in. Mijn voorbeeld van
de kas had natuurlijk ook die strekking. In Park Frankendaal in Amsterdam
wordt op dit moment een kas die vroeger werd gebruikt voor tuinbouw, weer
hersteld en ingericht als restaurant. Ik geef u op een briefje dat de gemeentebelasting
van Amsterdam de eigenaar zal aanslaan voor de OZB en terecht. Dit was dus
de essentie van mijn vraag over de ongelijke behandeling, niet binnen de enge
benadering van de tuinbouwsector, maar in de brede sector van economische
activiteiten waarvoor productiemiddelen worden ingezet die voor OZB worden
aangeslagen.Het principiële punt van deze zaak is dat de OZB voor de gemeenten
een profijtbelasting is in heel brede zin. Het is de belangrijkste eigen inkomstenbron
van gemeenten die vrij besteedbaar is en waarvoor onder andere een voorzieningenpakket
en een infrastructuur in stand worden gehouden die voor de gemeenten in de
brede zin van het woord van groot belang zijn. Er zijn allerlei argumenten
aan te voeren voor de stelling dat iedereen daaraan moet bijdragen, ondernemers,
particulieren, eigenaren en gebruikers van onroerende goederen. In dat licht
bezien vindt GroenLinks het noodzakelijk om de vrijstellingsmogelijkheden
zo beperkt mogelijk te houden en dus zoveel mogelijk ondernemers te laten
bijdragen. De waterschapsbelasting, door sommige sprekers genoemd, is een
profijtbelasting in enge zin; daar staan zeer concrete activiteiten tegenover.
Tegenover de OZB staan zeer gevarieerde activiteiten van de gemeente. Ik vind
het onjuist om deze twee typen belastingen tegenover elkaar te zetten.De heer Dölle poogt tien jaar na de oprichting van GroenLinks een
splijtzwammetje te plaatsen, blijkbaar met het idee dat daar nog een soort
bloedgroependiscussie zou plaatsvinden waarbij de scheiding tussen kerk en
staat een rol zou spelen. Ik moet hem van die illusie beroven, voorzitter.
Dat is in het geheel niet het geval.De heer Varekamp (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik wil beginnen met de initiatiefnemers te bedanken
voor hun antwoorden. Ook de minister, hier als adviseur aanwezig, dank ik
voor zijn reacties.Ik richt mij eerst tot de heer Luchtenveld. Over de herverdeling binnen
het Gemeentefonds heb ik in eerste termijn gezegd dat ik, om redenen van logica
en marginaliteit, geen behoefte heb aan een cijfermatige discussie. In mijn
beleving maken degenen die wél onderscheid maken tussen substraatteelt
in kassen en zaken die in kassen groeien zonder substraatteelt, gebruik van
een omgekeerde bewijslast of argumentatie. Ik heb de gemeente Naaldwijk genoemd
met 1000 hectare kassen, waarover tot nu toe geen OZB wordt geheven. Dat is
zo en dat was zo. Als deze wet wordt aangenomen, kan het ook zo blijven. Er
ontstaat dus geen nieuwe situatie en als deze ontwikkeling er niet was geweest,
zou er ook nooit een discussie zijn ontstaan over herverdeling in het kader
van het Gemeentefonds. Dan hadden de zaken gelopen zoals ze in het verleden
liepen. Ik blijf erbij dat er sprake is van een omgekeerde argumentatie.Sprekend over de Europese dimensie heeft de minister aangegeven dat het
in 1977 ging om een zaak van generieke signatuur. Voorzitter! Dat is juist
het punt. Het is en blijft een zaak van generieke signatuur als dit initiatievoorstel,
dat een soort reparatiewetgeving is, wordt aangenomen. Dan blijft het generiek
en juist dan behoeft er niet te worden aangemeld. Er zou moeten worden aangemeld
wanneer het regeringsstandpunt zou worden doorgezet. Immers, dan wordt het
generieke aspect doorbroken. Ook hier bespeur ik weer een omgekeerde redenatie.Voorzitter! De heer Platvoet heeft gesproken over kassen waarin caravans
zijn ondergebracht of waarin een partycentrum is gevestigd. Ik vind het nogal
duidelijk; in die kassen vindt geen groeiproces plaats waarbij de cultuurgrond
wordt geëxploiteerd. In die situaties behoort dan ook OZB te worden geheven.
Wat is nu de essentie van kassen? Het gaat om plantaardige productie, ofwel
het vastleggen van ingestraalde energie. Wat doet een plant groeien? Een plant
heeft licht, water, nutriënten en CO2 nodig. En hoe meer CO2, des te harder de plant groeit. De hele discussie over CO2 krijgt
hiermee ook een andere dimensie, want in kassen wordt het gehalte daarvan
verhoogd tot 1000 ppm, drie keer zo hoog als het natuurlijke, om het groeiproces
nog meer te bevorderen. Maar goed, dit even ter zijde.Daar omheen spelen zich een aantal processen af die dienen om de groei
van de plant te optimaliseren op basis van de vier uitgangsfactoren. Daarmee
kom je uit bij klimaatbeheersing in kassen en eventueel aanvullende assimilatiebelichting,
maar dat is nog geen 5% van het ingestraalde licht. Het gaat om dat groeiproces,
en of dat nu plaatsvindt in het medium grond waaraan nutriënten en water
worden toegevoegd, of in een medium op de grond, dat veelal ook
van natuurlijke oorsprong is, maakt geen verschil. Ik heb in het verslag van
de discussie in de Tweede Kamer gelezen dat de minister substraatteelt op
steenwol kunstmatig vindt. Wel, steenwol is niet kunstmatig. Het is eigenlijk
ontdekt bij vulkanische activiteit; toen is ooit steenwol gevonden. Wat doet
men nu? Men haalt steen uit het Taunusgebergte, warmt die op tot vulkanisch
niveau en dan ontstaat er steenwol. Daar kun je in telen, zo simpel is het.Voorzitter! Er geldt een omgekeerde bewijslast voor de Gemeentewet en
de wetgeving van de Europese Unie en er is geen enkele reden om bij plantaardige
productie onderscheid te maken tussen verschillende groepen telers.De heer Rabbinge (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De indieners van het wetsvoorstel zijn op een
aantal zaken ingegaan. De invalshoek die zij kiezen, is smal, omdat zij zeggen
dat het gaat om het verschil in behandeling tussen telers op steenwol of andere
substraten en degenen die weliswaar in kassen, maar wel op grond telen. Ik
heb geprobeerd, dit te plaatsen in het licht van de ontwikkelingen in deze
vorm van bedrijvigheid die eigenlijk steeds meer losraakt van de grond. Men
is steeds beter in staat, alle groeiomstandigheden te beïnvloeden en
te bepalen. Het lesje dat de heer Varekamp zojuist gaf aan al degenen die
denken dat CO2 slecht is, is mij uit het hart gegrepen; ik vind
de manier van redeneren soms ook ergerlijk.Maar goed, daar gaat het nu niet over. Het gaat er nu om dat er wordt
getracht, ongewenste effecten te repareren, maar het is de vraag of die effecten
wel onbedoeld waren. Er wordt voor de OZB van uitgegaan dat de grond een zeker
profijt oplevert. De productiewaarde die op het kleine areaal in kassen wordt
gerealiseerd, is gigantisch in vergelijking met de grondgebonden landbouw.
Waarom is deze indertijd gevrijwaard voor de OZB? Dat had alles te maken met
de productiewaarde die daarbij kan worden gerealiseerd. Zodra je die op dezelfde
wijze zou behandelen als een distributiebedrijf of een fabriek van chemische
producten, bier of geneesmiddelen, zoals Gist-Brocades, zou je op een onjuiste
wijze aan de gang gaan. Dat zou ook niet kunnen, daarom is de grondgebonden
landbouw terecht vrijstelling verleend. Maar als het niet-grondgebonden karakter
steeds duidelijker wordt en het industriële karakter wordt versterkt,
lijkt het mij verstandig om die principiële benadering door te zetten.
Je zou dus ook kunnen zeggen dat je ervoor moet zorgen dat de OZB wordt toegepast
op al degenen die in kassen, schuren of anderszins bedrijvigheid uitoefenen.
De heffing daarvan is aan de gemeenten zelf; dat heeft de heer Varekamp terecht
opgemerkt. De gemeenten kunnen zelf beslissen of zij hun belastinggebied ten
volle gebruiken.De heer Varekamp (VVD):Voorzitter! Los van de vraag of ik het met de heer Rabbinge eens ben,
denk ik dat ik zijn woorden zo moet begrijpen dat hij vindt dat op echte cultuurgrond
geen kassen staan en dat het in de rede lag, voor die grond vrijstelling te
geven. Ik proef hieruit dat je eigenlijk OZB op alle kassengrond zou moeten
heffen, maar dat zou weer een generieke benadering zijn, zij het met een verdeling
in sectoren. Feit is echter dat het niet aan ons is om daarover hier een uitspraak
te doen. Ons is gevraagd om een uitspraak te doen over het initiatiefwetsvoorstel,
dat ongelijkheid voorkomt in een sector, en wel tussen bepaalde soorten kasgebruikers.
Daarop hebben wij ons dus te richten. De discussie over de vraag of de kassen
al dan niet in het geheel los moeten worden gemaakt van de cultuurvrijstelling,
is van een andere orde.De heer Rabbinge (PvdA):Het is weliswaar een discussie van een andere orde, maar het kan ons verder
van huis brengen, als er nu een correctie wordt toegepast zonder dat fundamentele
probleem echt aan de orde te stellen. De PvdA-fractie lijkt dat zeer ongewenst.
Vandaar dat wij het in de principiële sfeer trekken.Voorzitter! De heer Dölle heeft over de kleine onrechtvaardigheid
gesproken. Ogenschijnlijk is dat het geval, maar het is van belang om de principiële
zaak erbij te betrekken. Op het moment dat de productiewaarde op zo'n klein
areaal wordt gerealiseerd, heeft dat meer een industrieel karakter. Dan moet
daar op een andere wijze mee worden omgegaan dan met de grondgebonden landbouw.
Ik herhaal dat, als je die op die wijze belast, het volstrekt onmogelijk is
om enigszins economisch te produceren.Misschien hadden de indieners een voorstel in een andere richting kunnen
overwegen door alle niet-grondgebonden landbouw dus ook de teelt in de grond
onder glas onder de OZB te brengen. Dat zou dus gekund hebben en dan was er
meteen een echte onrechtvaardigheid uit de wereld geholpen.Mevrouw Van der Hoeven:Voorzitter! Ja, het had gekund, maar het is niet gebeurd; de indieners
hebben voor een andere aanpak gekozen. Zij hebben ook niet gekozen voor die
brede discussie. Als die discussie op een gegeven moment gevoerd wordt en
ergens toe leidt, geldt dat voor de hele sector. Wij hebben ons dus beperkt.
De heer Platvoet sprak er ook over, maar ik kan hem zeggen dat wij bewust
voor die enge invalshoek hebben gekozen. Wij wilden namelijk alleen dit stukje
repareren. Dit is een reparatiewet binnen de huidige wet.Als die brede discussie er op een gegeven moment komt, het zij zo. Nogmaals,
die is nu niet aan de orde. En de verleiding is groot om er nu op in te gaan,
maar, zo zeg ik tegen de heer Rabbinge, ik doe het niet. Dan ga ik buiten
mijn wetsvoorstel en dan word ik terecht op de vingers getikt. Dat verhaal
komt nog wel een keer, maar niet nu.Zoals gezegd, is het inderdaad een enge benadering, maar het probleem
ontstond niet alleen in eerste instantie bij de Gemeentewet, maar ontstond
in tweede instantie ook bij de nieuwe Financiële-verhoudingswet en de
relatie met de algemene uitkering. Toen viel namelijk het verschil in behandeling
op, alsook het verschil in uitkomst voor de gemeenten. Om die reden is erover
begonnen. Ik ben het met de heer Platvoet eens, als hij zegt dat het eerder
had gekund. Dit is echter geen reden om te zeggen: het is niet eerder gebeurd,
dus dan hoeven wij het er nu niet over te hebben. Wij hebben de onrechtvaardigheid
gezien en die willen wij oplossen.Ook nu zal de heer Luchtenveld ingaan op de financiële aspecten.Er is gesproken over een enge benadering en ongelijkheid. Welnu, het gaat inderdaad over de ongelijkheid binnen de tuinbouwsector.
Als er in een kas in Amsterdam een restaurant wordt begonnen, is het logisch
dat dit onder de OZB valt. Daar is geen sprake van teelt; het heeft een heel
andere bestemming. Ook nu en straks geldt dat de kassen weliswaar zijn vrijgesteld
van de OZB, maar de overige bedrijfsgebouwen uiteraard niet, omdat daar geen
teelt in plaatsvindt.Er zijn een aantal opmerkingen gemaakt over de relatie met Europa. De
minister heeft aangegeven dat de OZB toen een generieke belasting was. Die
regeling begunstigde geen specifieke ondernemingen of producten; die regeling
vloeide voort uit de samenstelling van het belastingstelsel en de verdeling
van de heffingsbevoegdheden tussen de overheden. Welnu, diezelfde argumenten
gelden nu nog. Nogmaals, beoogd wordt dat de ongelijkheid verdwijnt. Ik moet
heel eerlijk zeggen, ook namens de heer Luchtenveld, dat het belang van de
Nederlandse tuinbouw en dat van de regering aangaande de wetgeving, in ieder
geval ertoe leiden dat, mocht een procedure in Brussel noodzakelijk zijn,
wij die dan met vertrouwen tegemoetzien. Daarbij gaan wij ervan uit dat de
regering i.c. de minister alles in het werk stelt om dit in heel goede banen
te leiden.De heer Luchtenveld:Voorzitter! Wij denken dat de ervaringspraktijk met taxaties en de doelmatigheid
die wij met ons wetsvoorstel beogen, belangrijke argumenten voor Brussel kunnen
zijn, zo er een discussie gevoerd moet worden, om groen licht te geven voor
deze kleine aanpassing van de bestaande wetgeving. Als de bestaande wetgeving
in een veel breder kader ingrijpend wordt gewijzigd en de hele vrijstelling
voor cultuurgrond uit de wet wordt gehaald, waarvan wij overigens geen voorstanders
zijn, sneuvelt ook deze aanpassing. Dat betreft echter een andere discussie.
Ook omdat die al betrekkelijk snel gevoerd kan worden, zullen wij er nu niet
verder op ingaan.De heer Varekamp sprak mij nog aan op de omgekeerde bewijslast. Ik had
in eerste termijn begrepen dat zijn opmerkingen daarover meer aan de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dan aan de indieners waren gericht.
Inderdaad vinden ook wij de herverdeling van het Gemeentefonds niet principieel
en niet een zodanig argument, dat wij hebben moeten afzien van het indienen
van het initiatiefvoorstel. Integendeel, ik heb in eerste termijn al uiteengezet
dat wij denken dat de herverdeling niet alleen gering van omvang is, maar
dat het, gelet op de voorgeschiedenis, ook alleszins rechtvaardig is dat gemeenten
ermee worden geconfronteerd. Wij achten het effect aanvaardbaar en hebben
prioriteit gegeven aan het opheffen van de rechtsongelijkheid die wij hebben
ervaren en hier hebben uiteengezet.Minister Peper:Mijnheer de voorzitter! De heer Varekamp verlokt mij om allerlei dingen
te zeggen, wat niet mijn rol zou moeten zijn. Ik probeer dus geweldig mij
in te houden. Toch maak ik een enkele opmerking.Van Brussel kun je in ieder geval zeggen dat men de laatste jaren een
slag oplettender is geworden. Daar wijzen wij op. Zelfs de vrijstelling voor
cultuurgrond is niet helemaal veilig. Wij als regering zeggen dat opheffing
hiervan niet aan de orde is, maar je weet het maar nooit met Brussel. Wij
zullen ze niet op het spoor zetten, maar dit soort debatten zijn helemaal
openbaar, en als er iets onroerend goed is, is het cultuurgrond. Dat beweegt
van geen kant, zo heb ik begrepen.Ik wijs er nog op dat wij wel over een uitspraak van de Hoge Raad praten.
Volgens de heer Varekamp levert deze onrechtvaardigheid op, maar de Hoge Raad
heeft wel het althans voor mij begrijpelijke standpunt betrokken dat alles
wat boven de grond wordt gehangen, niet grondgebonden is. Dat heeft een verpletterende
logica. Dit zijn van die kleinigheden die op ons pad zijn gekomen.Verder wordt er gezegd dat de regering een motie niet heeft uitgevoerd.
Dat mag ook wel een keer. In de tussentijd is er een kabinetsformatie geweest.
Ik had nooit gedroomd dat ik hier ooit over substraatteelt zou mogen spreken;
dat moet wat mij betreft ook niet te lang duren. De regering kan besluiten
om een motie niet uit te voeren omdat zij dat niet verstandig vindt, bijvoorbeeld
omdat de Hoge Raad een uitspraak heeft gedaan.De heer Varekamp (VVD):Dat de minister het eens is met de uitspraak van de Hoge Raad, begrijp
ik. Ik waardeer het ook dat hij zo'n uitspraak respecteert. Hij geeft hieraan
als zijn eigen conclusie dat het simpel is om onderscheid te maken tussen
wel en niet grondgebonden. Ongeveer tachtig jaar geleden is er in het Westland
duizend hectare met duinzand opgehoogd omdat de grond te laag lag. Is daar
nu sprake van substraatteelt?Minister Peper:Het antwoord is nee.De heer Varekamp (VVD):Daarover verschillen de deskundigen van mening. In Spanje zijn er gebieden
waar zand op de grond wordt gelegd waarop naar onze begrippen substraatteelt
wordt gepleegd. Dat zou in uw definitie geen substraatteelt zijn, want ook
dat is opgehoogde grond.Minister Peper:Maar heel Nederland is kunstmatig!De heer Varekamp (VVD):Ik neem daar kennis van, maar dat gevoel had ik nog niet altijd.Minister Peper:Nee, maar ik kan u een kaart uit de Middeleeuwen laten zien, waardoor
het gelijk sterk aan mijn kant komt!De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fracties van GroenLinks en van de PvdA wordt
conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij
geacht willen worden zich van steun aan het wetsvoorstel te hebben onthouden.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-29-38.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl