Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs in verband met afschaffing van de bestedingsverplichting ten aanzien van de formatie ten behoeve van het onderwijs aan leerlingen van 4 tot en met 7 jaar (28729)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 3488-3497

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-04-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 55, pagina 3488-3497

27-03-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28729Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs in verband met afschaffing van de bestedingsverplichting ten aanzien van de formatie ten behoeve van het onderwijs aan leerlingen van 4 tot en met 7 jaar (28729)Pagina 3498-3510
Behandeling van: - het voorstel van (Rijks)wet Regeling van cassatie in Antilliaanse en Arubaanse uitleveringszaken (27797, R1686); - het voorstel van (Rijks)wet Wijziging van de rijkswet van 20 december 1989, houdende regeling van pensioenen en uitkeringen aan gouverneurs van de Nederlandse Antillen en van Aruba (Stb. 1990, 15) (28121, R1707); - en een ander wetsvoorstel (28263)Pagina 3481-3481
Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 maart 2003)Pagina 3497-3498
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 maart 2003 over de Wet arbeid vreemdelingenPagina 3481-3486
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 27 maart 2003)Pagina 3510-3510
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs in verband met afschaffing van de bestedingsverplichting ten aanzien van de formatie ten behoeve van het onderwijs aan leerlingen van 4 tot en met 7 jaar (28729)Pagina 3488-3497
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 maart 2003 over het VarkensbesluitPagina 3486-3488
Presentie en opening (donderdag 27 maart 2003)Pagina 3481-3481

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op het primair onderwijs in verband met afschaffing van de bestedingsverplichting
ten aanzien van de formatie ten behoeve van het onderwijs aan leerlingen van
4 tot en met 7 jaar (28729).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer De Vries (CDA):Voorzitter. Excuses voor het feit dat de vergadering blijkbaar voor mij
even geschorst moest worden. Het is in onze ogen een bijzonder moment, omdat
wij vandaag spreken over een wetsvoorstel dat een belangrijke bijdrage levert
aan de vergroting van de autonomie van scholen. Dit kan worden gezien als
de eerste concrete stap van het kabinet-Balkenende I om dat doel te bereiken.
Wij hebben veel waardering voor dit wetsvoorstel, omdat wij de doelstelling
van autonomievergroting en deregulering van harte onderschrijven. Wij vinden
deze noodzakelijk voor verdere kwaliteitsverbetering van het onderwijs.De verkleining van de groepsgrootte in het basisonderwijs is geen doel
op zichzelf, blijkt uit de stukken. Het doel was om te komen tot verbetering
van het leerproces en van de leerprestaties van de leerlingen en het verminderen
van de werkdruk van de leraren, omdat hierover algemeen herkenbare klachten
waren. Daarom is het van belang om te constateren dat heel veel scholen er
niet voor hebben gekozen om de groepsgrootte te verkleinen, maar ook te investeren
in andere functies: meer handen in de klas. In de stukken wordt terecht gesteld
dat de functiedifferentiatie die wij zo toejuichen, hiermee een extra stimulans
heeft gekregen. Meer handen in de klas wordt enorm gewaardeerd op de scholen.Aangezien de verkleining van de groepsgrootte geen doel op zichzelf is,
kunnen wij van harte instemmen met de doelstelling van het wetsvoorstel om
de bestedingsverplichting voor de onderbouw los te laten en aan de scholen
zelf over te laten waaraan zij prioriteit geven. Dat brengt mij op het effect
van de verkleining van de groepsgrootte. In antwoord op de schriftelijke vragen
worden de verschillende onderzoeken op dit terrein genoemd. Uit die onderzoeken
komen verschillende beelden naar voren. Het beeld van onze fractie is wat
wij kennen uit de praktijk, namelijk dat de scholen zeer tevreden zijn met
de middelen die zij krijgen voor verkleining van de groepsgrootte. Zij kunnen
daarmee heel creatief werken, zodat zij het gevoel hebben dat deze ten goede
komen aan de leerlingen en de leraren.De vraag is of het nodig is om afzonderlijk te onderzoeken of de leerprestaties
werkelijk zijn verbeterd. Wij hebben er alle vertrouwen in dat de uitkomst
van het nader onderzoek dat in gang is gezet, wat wij op zichzelf prima vinden,
positief zal zijn. Bij de aspecten van de doelstelling van de verkleining
van de groepsgrootte die ik heb genoemd, zijn duidelijke verbeteringen zichtbaar.
Voor een eenvoudig Kamerlid van de CDA-fractie is duidelijk dat dit in de
praktijk rendement heeft opgeleverd.De doelstelling van dit wetsvoorstel is om de autonomie te vergroten.
Autonomie betekent ook dat wij als parlement en als regering leren loslaten,
omdat wij vertrouwen hebben dat de sector en de scholen zelf prioriteiten
kunnen stellen en de middelen die zij krijgen, ook in de toekomst, op een
goede wijze weten te besteden en ten bate laten komen van de leerlingen. Die
keuze kunnen wij niet maken, die hoort ook op de scholen. Onze fractie heeft
geen enkele behoefte aan nieuwe garanties, maar zij wil wel graag op de hoogte
blijven van de verdere ontwikkelingen. Wij durven los te laten.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Voorzitter. De fractie van de LPF is voorstander van de afschaffing van
de bestedingsverplichting voor de onderbouw. Het voornemen om die bestedingsverplichting
af te schaffen, ligt geheel in lijn met de roep om minder regelgeving van
de overheid en meer zeggenschap voor de scholen zelf zodat zij budgetten kunnen
inzetten waar zij deze nodig achten. Ik ondersteun het pleidooi van de heer
De Vries voor leren loslaten.Wij staan sympathiek tegenover de ingezette verkleining van de groepsgrootte.
Veel scholen ervaren knelpunten, vooral bij de overgang van leerlingen van
de onderbouw naar de bovenbouw. De LPF-fractie vindt dat scholen de mogelijkheid
moeten hebben om het budget te gebruiken om die overgang te verbeteren. Wij
hebben er vertrouwen in dat de scholen het budget dat straks wordt vrijgegeven
op een verantwoorde wijze besteden. Dat doen zij nu al voor bijna 100% en
wij verwachten niet dat dit opeens zal veranderen. De besteding van de gelden
door de scholen moet echter wel worden gemonitord.De minister heeft de Kamer gevraagd om het project groepsgrootteverkleining
de status van groot project te ontnemen. De LPF-fractie gaat daar vooralsnog
niet mee akkoord omdat wij vinden dat de besteding van de gelden in de gaten
moet worden gehouden. Een eventuele afschaffing van deze status kan in ieder
geval wachten tot na de eerste tussenrapportage van de onderzoekers van NWO,
die in december 2003 is gepland.Wij gaan akkoord met de voorliggende wetswijziging. Wij plaatsen echter
twee kanttekeningen bij de vermeende resultaten van het project
groepsgrootteverkleining zoals de minister die in de recente voortgangsrapportage
heeft geschetst. Wij danken de minister voor de antwoorden op de vragen die
wij hierover hebben gesteld. De antwoorden waren echter niet helemaal bevredigend.
Het project kost meer dan 600 mln per jaar; dat is heel veel geld. Dit geld
moet goed en effectief worden besteed.Onze eerste kanttekening bij de resultaten van het project is dat de wetenschappers
verdeeld zijn over het positieve effect van de groepsgrootteverkleining op
de kwaliteit van het onderwijs. De LPF-fractie zou de kwaliteit graag gedefinieerd
zien als "leerlingen die aan het eind van de basisschool betere leerprestaties
laten zien dan wanneer zij in grotere groepen les zouden hebben gehad". Het
gaat ons dus om de output na zes jaar basisonderwijs. Het gaat ons niet zozeer –
hoewel het ook belangrijk is – om de kwaliteit van het onderwijsproces,
dus de input. Wij willen geen zwartkijker zijn en wij staan ook zeer positief
tegenover de verkleining van de groepsgrootte. Wij wachten echter ook het
NWO-onderzoek af voordat wij gaan juichen dat dit project helemaal geslaagd
is.De tweede kanttekening van mijn fractie is dat het onvoldoende is om alleen
te meten in oktober en mei. Wij willen weten hoe de toename van het aantal
leerlingen gedurende het jaar verloopt. De minister zegt dat het aantal heel
geleidelijk oploopt. Wij vinden dat het verstandig is om twee extra meetmomenten
in te voegen, zodat kan worden gezien hoe de toename gedurende het jaar plaatsvindt.
Wij willen graag weten of de toename van het aantal leerlingen niet al in
november of december is gerealiseerd. Als dat het geval is, staat het er niet
zo gunstig voor met de verkleining van de groepsgrootte. Wij zouden graag
zien dat dit in de volgende voortgangsrapportage wordt opgenomen.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Voorzitter. De voorliggende wetswijziging geeft scholen meer bestedingsvrijheid.
De middelen die zijn bestemd voor klassenverkleining van de groepen 1 tot
en met 4, kunnen nu ook worden ingezet voor de groepen 5 tot en met 8. Deze
maatregel past goed in het beleid van de regering om scholen meer vrijheid
te geven. De vraag is in hoeverre scholen hier echt iets mee opschieten. Marijke
Linthorst schreef in Socialisme & Democratie van september 2002: in plaats
van dat de minister inzet op uitbreiding van klassenverkleining tot de bovenbouw,
geeft zij de scholen de vrijheid het geld daar in te zetten waar het het hardste
nodig is. Het kan dus niet anders of de verkleining van de klas in groep 5
gaat ten koste van de succesvol gebleken klassenverkleining in de onderbouw.
Dat is geen grotere vrijheid, maar simpelweg een sigaar uit eigen doos. Het
zou de minister sieren als zij op z'n minst zou erkennen dat zij het geld
voor verdere klassenverkleining niet heeft, zoals Marijke Linthorst heeft
geschreven. Ik vul aan dat de minister het niet beschikbaar wil stellen. Erkent
zij dat de maatregel een sigaar uit eigen doos is?Volgens het ministerie is de gemiddelde groepsgrootte in de onderbouw
op 1 oktober 2002 20,9 leerlingen. De doelstelling was 20. Het doel lijkt
dan ook bijna gehaald, maar in mei 2002 was het gemiddelde 23,5. Dat is aanzienlijk
meer, namelijk 2,6. Gemiddeld is het verschil tussen mei en oktober sinds
1994 jaarlijks 2,1 leerlingen en niet 1,8, zoals de vaste commissie voor de
Rijksuitgaven abusievelijk stelt. Het zou aardig zijn als dit nog even werd
nagekeken. Doorgeredeneerd betekent een en ander dat de gemiddelde groepsgrootte
in mei 2003 23 leerlingen zal zijn. Dat is 3 leerlingen meer dan de doelstelling
en dat is vreemd, omdat het veel meer is dan bijvoorbeeld in oktober 1997.
Als je het zo bekijkt, is het nog maar de vraag of het project succesvol is.In antwoorden op vragen over de Tiende voortgangsrapportage groepsgrootte
en kwaliteit staat dat de modus, de meest voorkomende groepsgrootte, in oktober
2001 21 leerlingen was. Wat was de modus in mei 2002?Mevrouw Kraneveldt (LPF):Uit het begin van het pleidooi van mevrouw Vergeer maak ik op dat zij
meer geld wil zien voor de aanpassing in de bovenbouw van scholen. Nu hoor
ik haar zeggen dat zij twijfelt aan de kwaliteitsverbetering die de invoering
van de groepsgrootteverkleining tot gevolg heeft gehad. Vindt zij het niet
voorbarig om te pleiten voor meer geld op een budget van toch al dik 600 mln
euro, als zij nog niet eens is overtuigd van het nut van het project?Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):De achterliggende redenering is dat er nog te weinig geld beschikbaar
is voor het verkleinen van de groepsgrootte. Het resultaat is nog onvoldoende,
zodat er geld bij moet.Mevrouw Kraneveldt (LPF):U bent er dus al wel van overtuigd dat met meer geld een kwaliteitsverbetering
wordt bereikt?Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Een aantal zaken is onderzocht, zoals het plezier in het lesgeven. Ik
kom zelf uit het onderwijs en voor mij is dat heel belangrijk. Kleinere groepen
zorgen voor meer werkplezier, omdat je meer aandacht aan de kinderen kunt
geven. Dat dit het geval is, is aangetoond. Het lijkt mij zinvol om meer te
investeren in groepsgrootteverkleining.De heer De Vries (CDA):Mevrouw Vergeer zegt dat de meting van mei een ander resultaat geeft dan
de meting van oktober. Het verbaast mij dat zij daarop wijst, want ik ga ervan
uit dat zij ook kennis heeft genomen van de antwoorden op de schriftelijke
vragen die erop waren gericht. Vindt zij op basis van die antwoorden nog steeds
dat de trend afwijkt van de gesuggereerde daling van de groepsgrootte?Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Dat de groepsgrootte daalt is duidelijk. Maar om alleen op basis van de
meting van oktober te stellen dat het project succes heeft gehad, is te eenzijdig.
Ik sluit mij aan bij het pleidooi van mevrouw Kraneveldt voor meer metingen
per jaar. De gemiddelde groepsgrootte is in mei 3 leerlingen hoger dan in
oktober. Als de groei al in november, december of januari optreedt, ben je
eigenlijk helemaal met een schijngetal bezig zijn. Dat zou ernstig zijn.De heer De Vries (CDA):Als mevrouw Vergeer consequent is, pleit zij voor het stoppen van de tussentijdse
instroom van leerlingen die vier jaar worden.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Nee.De heer De Vries (CDA):Als zij vindt dat de klassengrootte onnodig toeneemt of dat dit een negatieve
ontwikkeling is, moet zij daaraan consequenties verbinden, want dat is de
oorzaak van het fenomeen.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Wij moeten zoeken naar de oplossingen van de oorzaak. Dat betekent niet
dat je geen leerlingen meer moet toelaten, maar dat je bijvoorbeeld klassenassistenten
inzet. Daardoor kun je binnen de iets gestegen groepsgrootte toch werken met
kleinere groepen. Als er meer geld beschikbaar is, is het misschien mogelijk
om op zo'n moment een klas te splitsen of iemand extra aan te stellen.Dan kom ik nu toe aan de gewichtenregeling. De minister schrijft dat de
groepsgrootte in de bovenbouw verband kan houden met de inzet van gewichtenmiddelen.
Dat kan natuurlijk ook voor de onderbouw gelden. Wordt het gemiddelde op sommige
scholen gedrukt door de inzet van de gewichtenmiddelen? Dit is niet op alle
scholen het geval. Als de minister niet uitsluit dat de gewichtenmiddelen
in de onderbouw een rol spelen, is het de vraag of het verband tussen de groepsgrootte
en de inzet van de middelen voor klassenverkleining zonder de gewichtenmiddelen
is aangetoond. Hoe zeker is de causale relatie tussen de geoormerkte middelen
en klassenverkleining?De minister heeft aangegeven dat de ratio leerling/personeel twee leerlingen
lager ligt dan de gemiddelde groepsgrootte. Dat blijkt echter uit een onderzoek
van twee jaar geleden. Hoe actueel zijn deze cijfers? Deze vraag wordt des
te interessanter in combinatie met het lerarentekort, waardoor klassen wellicht
groter zijn geworden en er tevens minder begeleiding is. Kan de minister de
laatste cijfers geven over het lerarentekort? Zij schrijft weliswaar dat het
aantal vacatures in 2002 niet afwijkt van dat in 2001, maar er zijn allerlei
zorgwekkende prognoses. Zo staat bijvoorbeeld in de nota "Werken in het onderwijs"
dat tussen 2003 en 2011 het tekort zal stijgen van 2100 naar 3600 voltijdbanen
in het basisonderwijs. Hoe gaat de minister dit oplossen, terwijl zij de klassen
klein wil houden?De minister schrijft dat de daling van de groepsgrootte in de bovenbouw
te wijten is aan de uitstoom naar het speciaal basisonderwijs en naar het
speciaal onderwijs. Is de groepsgrootte in het speciaal basisonderwijs gestegen?
In theorie zou dit het geval kunnen zijn. Wat gaat zij doen om die stijging
in het speciaal onderwijs te voorkomen? Komt er ook een project voor klassenverkleining
in het speciaal onderwijs?De gemiddelde klassengrootte mag dan 21 leerlingen zijn, er zijn nog steeds
uitschieters naar boven. Zo heeft 16% van de klassen meer dan 26 leerlingen,
terwijl 3% er zelfs meer dan 30 telt. Dit zijn enorme aantallen, waarover
de SP-fractie zich zorgen maakt. Op wat voor scholen zijn deze uitschieters
te vinden?In het financieel overzicht staat dat de minister in 2003 636 mln uitgeeft
aan klassenverkleining. Is het juist dat het project twee maal zoveel zou
kosten, dus ruim 1,2 mld, als het voor het gehele basisonderwijs zou gelden?
Zo ja, waarom heeft de regering niet daarvoor gekozen?De heer De Vries (CDA):Ik heb uw betoog met belangstelling aangehoord. U stelt heel veel vragen
en u maakt zich heel veel zorgen over een aantal ontwikkelingen. Je zou bijna
denken dat u minder autonomie wilt en dat u vooral vanuit de Kamer wilt bepalen
hoe de scholen met de budgetten omgaan. Mag ik deze conclusie uit uw betoog
trekken? Steunt u het wetsvoorstel dat voorligt?Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Ik zou niet weten waaruit u kunt afleiden dat mijn fractie scholen minder
autonomie zou willen geven. Mijn fractie staat positief tegenover de maatregelen
voor de onderbouw. Als de middelen nu voor de gehele school mogen worden gebruikt,
maar wel uit hetzelfde budget, beschouwen wij dat als een sigaar uit eigen
doos. Wij maken ons ook zorgen over de groei in het speciaal onderwijs. Om
goed te kunnen beoordelen of de middelen effectief worden ingezet, wil ik
van de minister reële cijfers hebben. Wij steunen de toename van autonomie
voor de scholen, hoewel wij blijven benadrukken dat er sprake is van een sigaar
uit eigen doos. Daarom heb ik de minister gevraagd waarom zij er niet voor
heeft gekozen om ook de bovenbouw evenveel geld te geven voor groepsgrootteverkleining.De heer De Vries (CDA):Uit uw woorden maak ik op dat u het voorstel van harte steunt.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Mijn fractie steunt het voorstel wel, maar niet van harte.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Van Miltenburg, die haar maidenspeech zal houden.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Voorzitter. Wij moeten los durven laten. Het klinkt wellicht vreemd om
een maidenspeech te beginnen met deze opmerking, maar tot mijn grote genoegen
ben ik niet de eerste die deze zin vandaag uitspreekt. Wij moeten los durven
laten. Alle partijen in deze Kamer zeggen, voor meer bestedingsvrijheid voor
scholen te zijn. Bij die deregulering hoort dat je de verantwoordelijkheden
moet durven overdragen en dat je het vertrouwen hebt dat diegene die je met
minder regels wilt opzadelen ook de luxe van keuzevrijheid aankan. De VVD-fractie
vertrouwt erop dat degenen die zich met leerlingen in het basisonderwijs bezighouden,
allemaal hetzelfde doel hebben, namelijk het beste halen uit ieder kind. Hoe
dat gebeurt, daar moeten wij ons als Kamer niet te veel mee bezig willen houden.Vanaf 1997 is er extra geïnvesteerd in het basisonderwijs. Onder
het motto van klassenverkleining is er veel geld toegevoegd aan de totale
begroting van het primair onderwijs. Dat was nodig, omdat het budget voor
de formatie laag was, zo laag dat met name in de eerste vier groepen van de
basisschool klassen van soms 35 kinderen geen uitzondering vormden. Groepsgrootte
was de inzet om extra middelen naar het primair onderwijs te krijgen. Omdat
de problemen in de onderbouw het grootst waren, vond de VVD-fractie het een
prima idee om deze extra middelen in eerste instantie voor die onderbouw te
reserveren, maar nu is het tijd om dat idee los te laten. Scholen hebben onder
druk van de wet de kans gekregen en genomen om orde op zaken te stellen in
hun personele bezetting en inzet.Nu vindt de VVD-fractie het de hoogste tijd om de keuzevrijheid daar te
leggen waar zij hoort, bij de schoolbesturen en bij de scholen zelf.
Niemand kan beter dan zij bepalen wat voor hun specifieke school en populatie
het beste is. Soms is dat minder kinderen per groep. Soms is een school meer
gebaat bij een "remedial teacher" die zich met specifieke problemen van kinderen
uit alle groepen bezig houdt. Sommige scholen kunnen de prestaties van hun
kinderen beter ondersteunen door de inzet van klassenassistenten. Wie zijn
wij om te twijfelen aan de goede bedoelingen van scholen door te zeggen dat
wij voor meer bestedingsvrijheid voor scholen zijn, maar tevens aan te dringen
op nieuwe regels voor de besteding? Dan neem je met de ene hand wat je met
de andere hand geeft. De VVD-fractie is vóór het verminderen
van regels zonder dat daar nieuwe regels voor terugkomen. Dat heeft de voorzitter
van mijn fractie al heel erg vaak gezegd.De VVD-fractie is voorstander van dit wetsvoorstel. De vraag waar wij
nog mee zitten, is dat de minister zegt van mening te zijn dat de onderwijskwaliteit
en de leerlingprestaties zijn toegenomen door de klassenverkleining. Zij wijst
daarbij op de tiende voortgangsrapportage "Groepsgrootte en kwaliteit". Daarin
wordt gesteld dat positieve uitkomsten te maken hebben met de individuele
instructie of begeleiding van leerlingen en met de interactie tussen de leraar
en de leerling in kleine groepen. Hier profiteren met name de wat zwakkere
en de wat slimmere leerlingen van. Aan de andere kant heeft de minister wel
opdracht gegeven tot het uitvoeren van een groot langlopend onderzoek naar
de verbetering van leerlingenprestaties in Nederland. Blijkbaar heeft de minister
toch zo haar twijfels. Zo niet, dan zou zij toch zeker geen geld hebben uitgetrokken
voor verdere onderbouwing van haar mening? Te meer daar deze mening eigenlijk
door de voltallige Kamer wordt gedeeld, namelijk dat de klassenverkleining
een succes is.De VVD-fractie wil graag de inhoudelijke verantwoordelijkheid voor het
onderwijs en de daarbijbehorende vrijere besteding van middelen bij de scholen
zelf leggen. Dit wetsvoorstel is een stap in de richting van de door ons zo
gewenste lumpsumfinanciering. Wij zijn er als Kamer voor verantwoordelijk
dat er een deugdelijke, op haar taken berekende controle-instantie is, die
achteraf controleert of de door ons gestelde doelen worden behaald. In dit
geval is ons doel: kleine klassen of meer handen in de klas. De schoolinspectie
moet die controle uitvoeren. Wij willen graag de bevestiging van de minister
dat deze inspectie scholen ook in de toekomst en zonder dat het een groot
project betreft, kritisch zal blijven volgen op de inzet van het formatiebudget
en ons tijdig zal informeren als zich een ongewenste trend voordoet. Garandeert
de minister dat de inspectie voldoende middelen en menskracht heeft om haar
werk ook op dit terrein goed en tijdig te kunnen doen?Wij moeten los kunnen laten en los durven laten. Wij moeten er ook op
vertrouwen dat de weg, die wij scholen de afgelopen jaren hebben gewezen en
die wij financieel ruimhartig hebben ondersteund, een goede weg is. Ook zullen
wij moeten erkennen dat meerdere wegen tot een goed eindresultaat kunnen leiden.
De schoolinspectie zal dit, naar ik hoop, de komende jaren voor ons blijven
onderzoeken. Naar de stellige overtuiging van de VVD-fractie zal zij dit ook
kunnen bevestigen.De voorzitter:Ik wens mevrouw Van Miltenburg van harte geluk met haar maidenspeech.
Ik geef de leden de gelegenheid, mevrouw Van Miltenburg te feliciteren.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.Mevrouw Hamer (PvdA):Voorzitter. Ik feliciteer nogmaals mevrouw Van Miltenburg van harte met
haar maidenspeech. Het is fantastisch dat wij er in het onderwijs weer een
vrouw bij hebben!Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van de CDA- en de VVD-fractie dat
wij moeten durven loslaten. Ook mijn fractie wil meer autonomie en deregulering.
Daarom hebben wij voorgesteld, scholen licenties te geven. Ik hoef dus niet
meer te bewijzen dat mijn fractie hiervoor is. Toch moet ik bij dit "loslaten"
denken aan ouders die hun kind de wereld insturen. De verantwoordelijkheid
van de landelijke overheid voor de scholen ligt echter op een geheel ander
niveau.Ik kom bij de kern van het probleem van mijn fractie met dit wetsvoorstel.
Wij willen scholen de ruimte geven om naar eigen keuze de middelen voor de
formatie in te zetten. Daarom waren wij er indertijd een voorstander van om
het mogelijk te maken de middelen voor klassenverkleining in de onderbouw
op een andere wijze in te zetten dan per se voor de groepsgrootte. Dat is
met succes gebeurd, zoals ook blijkt uit de evaluatie. Er kan ook gewerkt
worden met meer handen in de klas, met remedial teachers en met leerlingbegeleiding.
De vorige operatie is wel vergezeld gegaan met middelen. Nu er geen extra
middelen komen, is mijn vraag of het daadwerkelijk een loslaten is of dat
wij de schoolbesturen een touw om de nek hangen. De schoolbesturen hebben
nu niet een bescherming voor de doelen waaraan het geld besteed moet worden,
maar moeten zelf zien hoe zij het oplossen. De bescherming van de overheid
om voor een deel de problemen in de onderbouw tegemoet te komen, zien zij
nu weggevallen. Dat leidt tot een strijd binnen de school. Veel schooldirecteuren
laten ons weten dat zij niet weten of zij wel op deze manier autonomie en
deregulering willen krijgen. Ik zeg niet dat ik op voorhand tegen het wetsvoorstel
ben, maar de middelen vormen wel een zeer belangrijke garantie. Ik vraag de
minister of zij de kans ziet om op korte termijn te voorzien in de randvoorwaarden
en middelen die nodig zijn. Mijn grote angst is dat er niet een kwaliteitsslag
plaatsvindt, maar een verdeling van de groepsgrootte over de gehele school
heen en dat het probleem dat wij achter ons hadden gelaten, terugkomt.De heer De Vries (CDA):Ik sta versteld. Mevrouw Hamer spreekt over loslaten en zegt dat zij dit
eigenlijk niet van toepassing vindt bij dit voorstel en in de relatie tussen
overheid en scholen. Zij kan die beeldvorming niet ondersteunen. Ik steun
het nog steeds en ik vind het nog steeds een juiste benaming. Vervolgens spreekt
mevrouw Hamer over een touw om de nek hangen en de problemen die voor de scholen
ontstaan. Ik kan mij niet voorstellen dat mevrouw Hamer daadwerkelijk heeft
kennisgenomen van de wensen die in het onderwijs leven om zelf de keuze te
kunnen maken. Heeft mevrouw Hamer wel het vertrouwen dat de schoolbesturen,
de school managers en de schoolteams zelf die keuze kunnen
maken?Mevrouw Hamer (PvdA):Dat versteld staan valt zo te zien wel mee; u kijkt nog heel monter.Ik heb gezegd dat ik ervoor ben om de vrijheid bij de school te leggen,
maar ik heb daaraan een voorwaarde verbonden. Ik neem het onderwijs zeer serieus.
De PvdA-fractie is de afgelopen week gestart met een onderwijsparlement, waarin
alle geledingen van de school zijn vertegenwoordigd. Dat telt ruim 100 mensen
uit het onderwijs, ouders, leerkrachten etc. Hun reactie was mijn reactie
van vandaag: wat hebben wij aan meer vrijheid, als het in de praktijk betekent
dat wij niet genoeg middelen hebben en dat de problemen in de bovenbouw alleen
kunnen worden opgelost door in de onderbouw grotere klassen te maken? Dat
knelpunt geven de mensen van de schoolbesturen, de mensen uit het management,
de ouders en de leerkrachten aan. Dat probleem stel ik vandaag aan de orde.De heer De Vries (CDA):Het is toch aan de scholen zelf om te bepalen of zij de middelen voor
verkleining van de groepsgrootte ook in de bovenbouw aanwenden? Zij kunnen
toch vrij beslissen om prioriteit te blijven geven aan de onderbouw?Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, maar dit voorstel wordt gepresenteerd als een keuzevrijheid. Als de
scholen hierin vrij zijn en het niet behoeven te doen, welke keuzevrijheid
geven wij ze dan? Ik wil een echte keuzevrijheid. Wij zijn indertijd begonnen
aan een traject voor de klassenverkleining. Dat hield in dat wij zouden beginnen
met klassenverkleining in de onderbouw. Vervolgens zouden wij dat goed evalueren
en bekijken of het succesvol was. Dat blijkt nu uit de evaluatie. Wij zouden
het doorzetten naar de bovenbouw en dat zou gepaard gaan met een volgende
tranche van middelen. Wij beginnen met een traject en beloven de scholen dat
het een eerste stap is. De scholen beginner ermee en voldoen aan onze doelstellingen
van klassenverkleining, vermindering van de werkdruk en verbetering van de
prestaties. Hun beloning is dat zij het voor hetzelfde geld ook in de bovenbouw
mogen doen. Dat bevalt mij niet. Ik vind dat geen beloning.De heer Van der Vlies (SGP):Was het mogelijk om er nog een extra budget tegenaan te zetten, dan zou
de SGP-fractie dat bijzonder toejuichen. Immers, het perspectief van vijf
jaar geleden, dat mevrouw Hamer terecht schetst, moeten wij niet al te gemakkelijk
loslaten. Misschien kan zij, via haar fractievoorzitter, in de formatieonderhandelingen
tot een succes komen, daar waar het betreft de afspraken voor het volgende
kabinet. Op dit punt zou zij zich nu natuurlijk moeten committeren.Terug echter naar de werkelijkheid: dat geld is er niet. De impuls van
de 900 mln gulden, toen, is er gekomen en deze bedoelde een kwaliteitsimpuls
te zijn op leerlingniveau. Als nu de schoolbesturen vragen om een stukje flexibilisering
van de inzetmogelijkheden van dat extra budget, dan kunt u daar toch niet
tegen zijn, als het gaat om kwaliteitsbevordering?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik ben ook niet tegen de kwaliteitsbevordering, maar u heeft mij bij de
behandeling van de Onderwijsbegroting al horen verwijzen naar het plan van
mijn fractie op dit punt. Wij menen dat het ook in de huidige situatie nog
steeds van het allergrootste belang is om te investeren in het onderwijs en
dat je daar dan ook de middelen bij moet leggen. Overigens heb ik de afgelopen
maanden niet tal van schoolbesturen aan de deur gehad die zeiden: geef ons
nu die flexibilisering voor de klassenverkleining. Immers, zij hebben die
mogelijkheid voor een heel groot gedeelte al in de onderbouw. Waar zij om
vragen, is om de middelen en de randvoorwaarden om dat ook in de bovenbouw
door te zetten. Dat is wat ik in vragende vorm zonet aan de minister heb voorgelegd.
U weet dat wij de formatie niet alléén doen, want dan zou het
allemaal een stuk simpeler zijn en dat geldt voor elke partij als deze het
alleen zou doen. Wij zijn daar echter met z'n tweeën bij betrokken en
het zal u dan ook niet verbazen dat ik deze vraag stel.De heer Van der Vlies (SGP):Ik ken de discussie over het extra budget voor een doorwerking naar de
bovenbouw toe en laten wij zien wat ervan terechtkomt in de nabije toekomst.
Maar over de flexibilisering van het bestaande instrument hebben wij wel degelijk
de besturenorganisaties horen praten in het achterliggende najaar. Dat kan
u toch niet zijn ontgaan?Mevrouw Hamer (PvdA):Wij hebben inderdaad de schoolbesturen horen praten over flexibilisering.
Dat hebben zij overigens in het verleden ook al gedaan en vandaar dat wij
het zo hebben ingericht dat er ook ruimte is. U ziet ook dat
veel scholen daar in de onderbouw gebruik van maken door bijvoorbeeld te kiezen
voor een extra klassenassistent of een remedial teacher en niet per se voor
het verkleinen van de klassen. Die flexibiliteit is er al. Waar wij het nu
over hebben, is of wij dit criterium in de onderbouw loslaten. Daar zet ik
mijn vraagtekens bij, niet in de zin dat ik dit niet zou willen maar in de
zin dat ik, als het ten gunste van de bovenbouw gaat, er de voorwaarde aan
zou willen stellen dat er dan ook geld is voor die bovenbouw en dat de randvoorwaarden
aanwezig zijn. Daarover heb ik een vraag gesteld aan de minister en ik wacht
graag het antwoord daarop af.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Misschien vraag ik naar de bekende weg waar mijn voorgangers al naar hebben
gevraagd. Het betreft de zienswijze dat de scholen niet als een kind maar
als een volwassene moeten worden benaderd. Hoort bij het proces van volwassen
worden niet dat je met het zakgeld dat je al hebt, goed leert om te gaan en
dat je er niet altijd zakgeld bij hoeft te krijgen om dat te leren?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik wil niet meegaan in die vergelijking van ouder-kind of kind-volwassene.
Ik zie de school als een instituut dat een maatschappelijke verantwoordelijkheid
heeft. Ik vind dat de overheid een verantwoordelijkheid heeft de school de
instrumenten te geven om die verantwoordelijkheid waar te kunnen maken. Ik
wens helemaal niet in dit soort vergelijkingen mee te gaan, want deze zullen
altijd mank gaan.Voorzitter. Ik heb nog een aantal andere vragen. In het verslag dat wij
over de groepsgrootte hebben gekregen, hebben wij ook een aantal gegevens
voorgelegd gekregen. Daarbij viel mij op – ik meen dat mevrouw Vergeer
er al over sprak – dat de klassenverkleining in de bovenbouw gelijke
tred houdt met de klassenverkleining in de onderbouw, bij vergelijking althans
van een aantal cijfers. Mijn vraag in dezen is eigenlijk tweeledig. Ik kreeg
de indruk uit het verslag dat er leerlingen verdwijnen uit de bovenbouw. Dat
zou betekenen dat zij naar andere scholen gaan en het ligt voor de hand dat
zij dan naar het speciaal onderwijs gaan. Ik zou willen weten of er wellicht
een trend gaande is dat er juist weer meer kinderen uit het regulier onderwijs
verdwijnen en naar het speciaal onderwijs gaan. Graag verkrijg ik hierover
meer gegevens van de minister.In datzelfde evaluatieverslag hebben wij kunnen zien dat het effect van
de klassenverkleining vooral te meten is in "meer handen in de klas" en in
de verbetering van de werkomstandigheden van de docenten. Wij hebben ook alle
vertrouwen in de inhoudelijke evaluatie van de ontwikkeling van de kinderen
en wachten deze graag af.In het rapport staan enkele punten die mij meer zorgen baren. Er worden
nogal wat kritische kanttekeningen geplaatst bij het feit dat veel scholen
hun eigen leerlingvolgsysteem ontwikkelen en dat er daardoor geen conclusies
uit kunnen worden getrokken. Wij willen juist dat die leerlingvolgsystemen
bij de overgang van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs worden
gebruikt. De scholen moeten dat systeem ook gebruiken om de ontwikkeling van
de kinderen te volgen. In het rapport wordt ook geconstateerd dat de kwaliteit
van de zorgsystemen op een aantal scholen niet voldoende is. Omdat dit misschien
niet het moment is om dat debat uitvoerig te voeren, wil ik dat het op de
agenda wordt gezet. Ik wil het rapport over de groepsgrootte vandaag ook niet
met dit debat afhandelen.In het verslag worden nog enkele opmerkingen gemaakt over de onderwijshuisvesting.
Dat is natuurlijk een belangrijke randvoorwaarde voor de verkleining van de
klassen. Als er geen ruimte is om kinderen in kleinere klassen te plaatsen,
houdt de verkleining van de klassen al snel op. Hoe denkt de minister daarover?Mijn fractie wenst een extra meetmoment. Tussen het begin van het leerjaar
in oktober en mei zijn de verschillen ontzettend groot. Tijdens mijn schoolbezoeken
heb ik de indruk gekregen dat de groei zich in de maanden december en januari
voltrekt. Ik wil daarom een nieuw meetmoment begin februari. Dat lijkt mij
het juiste moment om het effect van het aantal kinderen in de klas te meten.
Zij moeten vanaf dat moment immers nog een flinke periode met elkaar in die
grotere groep verblijven.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Het belangrijkste in uw betoog is dat er meer geld moet worden vrijgemaakt
om de positieve resultaten van de verkleining van de groepsgrootte in de onderbouw
ook in de bovenbouw te kunnen voortzetten. Ik ben blij dat u zei dat, als
de PvdA alleen zou kunnen regeren, u die middelen zou vrijmaken. Heeft u dat
in uw verkiezingsprogramma aangekondigd? Is dat ruw geschatte bedrag van twee
maal 636 mln beschikbaar?Mevrouw Hamer (PvdA):Bij de onderwijsbegroting heb ik de minister in een mooie rode envelop
een plan aangeboden dat ik ook in de Kamer heb uitgedeeld. Zoals u misschien
nog kunt nagaan zat er in dat bedrag van 1 mld een volgende tranche voor de
uitbreiding van de klassenverkleining naar de bovenbouw.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):U onderhandelt momenteel met het CDA. Gaan wij van dit plan iets in het
onderhandelingsresultaat terugzien?Mevrouw Hamer (PvdA):Dat kan ik uiteraard niet zeggen. Wij kunnen op de televisie zien dat
er elke dag een stap wordt gezet in de formatie. Ik geef aan wat wij bij de
onderwijsbegroting hebben gezegd. Het debat van vandaag lijkt mij niet het
moment om verdere verslaggeving te doen over de formatie. Onze inzet is bekend.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):Dit komt over als een wat goedkope manier van zeggen: "wij zouden het
wel willen doen". Mevrouw Hamer moet op de een of andere manier hard maken
dat zij er ook iets van binnen kan halen.Mevrouw Hamer (PvdA):Het zou een goedkope truc zijn als ik daar vandaag voor het eerst mee
was gekomen. Wij hebben de envelop bij de onderwijsbegroting overhandigd.
Toen was er werkelijk nog geen sprake van enig idee dat wij op dit moment
in formatieonderhandelingen zouden zitten. Bij de start van de klassenverkleining
hebben wij er afspraken over gemaakt. Er is sprake van een
consistente lijn. Wij zullen ons ervoor inzetten.De heer De Vries (CDA):Ook ik heb er geen enkele behoefte aan om hier formatieonderhandelingen
te voeren. Dat betekent niet dat wij hier vrijblijvend stellingen kunnen poneren.
Mevrouw Hamer zegt dat het voor haar een randvoorwaarde is dat er middelen
vrijkomen voor klassenverkleining in de bovenbouw. Welnu, als de minister
vandaag aangeeft die middelen niet te hebben – u weet dat ze die niet
heeft want uw voorstel bij de behandeling van de onderwijsbegroting voor 2003
is niet gehonoreerd, terwijl de financiële situatie inmiddels alleen
maar is verslechterd – betekent dit dan dat u straks tegen dit wetsvoorstel
zal stemmen?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb de minister gevraagd of zij zich er hard voor wil maken om de middelen
daarvoor vrij te maken. Dat zal uiteraard wegen in de beoordeling van dit
wetsvoorstel.De heer De Vries (CDA):Dat is te gemakkelijk, want ik heb heel goed geluisterd. U spreekt niet
voor niets over randvoorwaarden. Voor onze fractie is het voorwaarde dat er
ook middelen vrijkomen voor de bovenbouw. Het zou mij evenwel niet verbazen
als de minister op basis van de bestaande begroting en de meerjarenbegroting
straks gaat zeggen dat dit niet zal lukken. Wat is daarop dan het antwoord
van de PvdA-fractie?Mevrouw Hamer (PvdA):Voordat u mij begon te interrumperen, heb ik de minister gevraagd of zij
zich ervoor wil hard maken om die randvoorwaarden te verwezenlijken. Dat antwoord
wacht ik dan ook af.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. De bedoeling van het project groepsgrootteverkleining
in het basisonderwijs was het realiseren van een kwaliteitsimpuls. Die moest
heel gericht zijn; het ging om groot geld dat niet mocht wegvloeien in allerlei
knelpunten die er overigens in het onderwijs wel waren en helaas nog steeds
zijn. Vandaar de oormerking van dit geld, bestemd voor de groepsgrootteverkleining
in de onderbouw. Toen wij daarover besluiten namen, is ook van de zijde van
mijn fractie gediscussieerd over de vraag of dit eigenlijk wel de goede methode
was. De scholen zijn immers zelf wel in staat om prioriteiten te stellen en
om goed met middelen om te gaan teneinde daarmee de kwaliteit te bevorderen.
Wij willen ook autonomievergroting. Dat voorstel stond er eigenlijk een beetje
haaks op. Toch hebben we ervoor gekozen en daarmee heeft de SGP-fractie ingestemd,
omdat we vonden dat het geld heel gericht moest worden ingezet daar waar de
winst het best te halen zou zijn. Waar begonnen wordt bij het onderwijsleerproces
in de onderbouw zou dat een uitstraling kunnen krijgen naar de bovenbouw.
Overigens, als we er cohortsgewijs aan toe waren gekomen, zouden we ook naar
middelen zoeken voor de bovenbouw om het proces daar voort te zetten. Daar
heeft mevrouw Hamer historisch gesproken gelijk in.Intussen is de doelstelling geflexibiliseerd. Het ging aanvankelijk om
een groepsomvang in de onderbouw van 20 leerlingen. Gaandeweg het project
hebben we geleerd dat dit te rigide is en dat het ook kan gaan om meer handen
in de klas, leerlingbegeleiding etc. Het is van belang om aan de scholen zelf
over te laten om te bepalen wat voor hen, gelet op de eigen omstandigheden
waarin ze verkeren, de best mogelijke aanpak is om de kwaliteitsimpuls te
realiseren. Nu gaat het om flexibilisering onderbouw/bovenbouw. Daarbij mogen
de positieve resultaten niet wegzakken. Toch is die flexibiliteit nuttig,
aangezien er best dwingende knelpunten in de bovenbouw kunnen zijn die opgelost
moeten worden. Gebeurt dat laatste niet, dan krijg je een klap in negatieve
zin op het punt van de kwaliteit. Als je dat kunt voorkomen, zal het totale
beeld van de school daarmee positief beïnvloed kunnen worden. Om die
reden is mijn fractie voor dit wetsvoorstel. Dus niet alleen vanwege de autonomievergroting
maar ook vanwege de inhoudelijke doelen die ermee gediend worden. Mevrouw
Vergeer zegt dat het om een sigaar uit eigen doos gaat. Er komt inderdaad
geen geld bij, dus blijft het om diezelfde sigaar gaan. Is het verboden om
scholen de vrijheid te geven om die sigaar 's ochtends in de pauze op te steken,
's middags na schooltijd of 's avonds bij het uitrusten van de dag? Wij willen
scholen die ruimte geven, want wij hebben er alle vertrouwen in dat zij daar
niet mee zullen rommelen. Het zal positief zijn. Als het even mogelijk is,
moeten wij natuurlijk de inspanningsverplichting doorzetten. Alleen, waar
niet is, verliest de keizer zijn recht. Ik heb dat geld nu ook even niet.In mijn verkiezingsprogram zit een extra impuls voor het onderwijs, net
als in veel andere programma's. Mijn budgetteringsniveau kan wedijveren met
elk ander verkiezingsprogramma, daar heb ik voor gezorgd. Wij zitten er echter
allemaal mee dat er 14,5 mld bezuinigd moet worden. De PvdA zegt dat in 2007
het financieringstekort in 2007 best 0,5 procentpunt in de min mag staan.
Dan kan er voor de PvdA 4 mld af en blijft er 10,5 mld over. De heer Bos zit
nu op een hoekje van de tafel bij de heer Balkenende te puzzelen hoe dat precies
moet. Ik ben benieuwd of de inspanning voor onderwijs in dat proces totaal
ongeschonden kan blijven. Als mevrouw Hamer die uitdaging aanvaardt, wil ik
haar daar graag aan houden en dan zal de afrekening later komen.Mevrouw Vergeer-Mudde (SP):De scholen krijgen nu de mogelijkheid om het geld te besteden zoals zij
het willen en dat is positief. De spoeling wordt echter wel verdund, dus gaat
het ten koste van zaken die al zijn bereikt zijn. De angst voor het aannemen
van dit wetsontwerp is dat de mogelijkheden die eerder zijn aangegeven, namelijk
meer in te zetten in de bovenbouw, nu weer een tijdje in de ijskast terechtkomen.De heer Van der Vlies (SGP):Het gaat wat mij betreft niet de ijskast in. Mijn fractie zal zich blijven
inzetten voor het verzilveren en het bestendigen van de kwaliteitsimpuls.
Deze moet worden doorgezet van de onderbouw naar de bovenbouw, dat erken ik.
Wij hebben daar echter op dit moment het geld niet voor. Dat is een kwestie
van afwegen en dat doet zeer, maar er moet weleens worden ingeleverd op wensen.
Altijd blijven zeggen dat er meer geld moet komen, is mogelijk zo lang men
het niet zelf hoeft te bestemmen en naast prioriteiten ook posterioriteiten
hoeft aan te wijzen. Dat is de plezierige positie van mijn fractie en die
van de SP. Wij kunnen vanaf de zijlijn naar zo'n proces kijken. Ik wil mijn doelstellingen en mijn idealen overeind houden, dat is zeker.
Wij moeten echter wel met beide benen op de grond blijven waar het gaat om
de beschikbare middelen. Dat speelt nu een rol in dit debat. Uit haar instemmende
geknik begrijp ik dat mevrouw Vergeer het met mij eens is. Dat is winst.In de tiende voortgangsrapportage groepsgrootteverkleining staat dat de
informatievoorziening inzake de leerling-personeelratio toch wat achterloopt
op de afspraken die in het kader van het grote project zijn gemaakt. Het is
de bedoeling dat dit in het vervolg via de aangekondigde interne richtlijn
zal verlopen. Daarin moet dit dus worden meegenomen.Het criterium is de gemiddelde groepsgrootte in het schooljaar. De groepsgrootte
in de bovenbouw vertoont een neerwaartse ontwikkeling. Ik ben het op dit punt
eens met de woorden van mevrouw Hamer. Ik wil ook inzetten op extra middelen
voor de bovenbouw met dezelfde doelstelling. Wij moeten echter even afwachten
of wij het geld daarvoor hebben. Effecten van maatregelen zijn een geliefd
onderwerp voor wetenschappelijke studie. De uitkomsten inzake de kwaliteit
van het onderwijsproces en de werkdruk zijn evident. Op het terrein van leerprestaties
is nader onderzoek vereist.Voorzitter. Wij moeten erkennen dat dit grote project in de slagschaduw
stond van het lerarentekort. Zonder het lerarentekort had het er allemaal
wat positiever uitgezien. Het heeft de zaak bijzonder bemoeilijkt. Helaas
is er niet zelden sprake van vacatures op scholen die niet vervuld worden.Ik sluit mij aan bij de vragen die over de huisvesting zijn gesteld.Voorzitter. Tot slot ga ik nog in op het kwaliteitsbeleid meer in het
algemeen. Wij doen dit allemaal ter bevordering van de kwaliteit van het onderwijs.
Nu wordt er veel energie gestoken in het vinden en ontwikkelen van adequate
instrumenten voor het aansturen en bevorderen van de kwaliteit van het onderwijs,
maar de vertaling op schoolniveau laat regelmatig knelpunten zien. Die hangen
vaak samen met de werkdruk. Het blijkt hier en daar absoluut moeilijk om het
reeds overbezette personeel voor nieuwe initiatieven te motiveren. Dat is
lastig. Het is ook jammer, maar het is wel de werkelijkheid. Het is een serieus
punt van zorg voor mijn fractie. Graag verneem ik van de minister hoe zij
dat ziet. Ziet zij dat anders? Ben ik te pessimistisch? Als dat niet zo is,
zullen wij daar in de nabije toekomst voor moeten gaan.Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. D66 is een sociaal-liberale partij die mensen meer te zeggen
wil geven. Dat betekent dat wij voorstander zijn van meer ruimte voor scholen
om naar eigen inzicht geld te besteden. Het uitgangspunt van dit wetsvoorstel,
meer bestedingsvrijheid voor scholen, beoordelen wij dan ook als positief.
D66 is ook voorstander van kleinere klassen. De minister bevestigt in haar
brief – waarvoor onze dank – dat kleinere groepen een meetbaar
positief effect hebben op de kwaliteit van het onderwijsproces en dat groepsverkleining
een belangrijke bijdrage levert aan het verlagen van de werkdruk voor leerkrachten.
Daarnaast wordt het beroep leerkracht aantrekkelijker. Dat is natuurlijk voor
een partij die zich ernstig zorgen maakt over het lerarentekort ook erg belangrijk.
Of leerprestaties echt omhoog gaan, is nog niet duidelijk. Wij zijn blij dat
de minister de verschillende studies hierover in de gaten houdt en vragen
haar de Kamer regelmatig op de hoogte stellen als er nieuwe informatie beschikbaar
is.Voorzitter. D66 wil meer investeren in onderwijs. Juist in deze economisch
moeilijke tijden blijft het een prioriteit om te investeren in kennis. Nederland
doet het niet goed in vergelijking met andere Europese landen. Wij moeten
voorkomen dat wij op termijn afzakken naar een lagelonenland. Investeren in
onderwijs is een investering in onze economie, maar ook in veiligheid en in
normen en waarden. Klassenverkleining is daar een integraal onderdeel van.
Hoe minder leerlingen elke leerkracht heeft hoe meer aandacht voor elk kind,
ook het kind dat dreigt het verkeerde pad op te gaan.Klassenverkleining is niet alleen van belang in de onderbouw, maar ook
in de bovenbouw. D66 denkt dat klassenverkleining in de bovenbouw niet kan
zonder dat daar extra geld voor beschikbaar komt. Wij zien dit voorstel dan
ook als een verkapte bezuiniging op de klassenverkleining. Scholen krijgen
reeds geld om klassen in de laagste groepen van het basisonderwijs te verkleinen.
Dat was een heel bewuste politieke keuze. In de onderbouw had een derde van
de klassen 30 leerlingen over meer. Dat zijn de klassen waar een kind alles
moet leren, die dus cruciaal zijn voor de toekomst van het kind. Ik wil dan
ook citeren uit het wetsvoorstel. Daar staat heel duidelijk dat het kabinet
geen afstand neemt van de prioriteit die door vorige kabinetten werd gegeven
aan onderwijs aan jonge kinderen. Jonge kinderen hebben nu eenmaal meer behoefte
aan individuele aandacht dan oudere, meer zelfstandig functionerende kinderen.
Er is dus destijds heel doelbewust gekozen voor een stevige investering in
de klassenverkleining in de onderbouw. Alleen op die manier is een echt merkbaar
resultaat te verkrijgen. Nu wil het kabinet dat ditzelfde geld wordt gebruikt
voor klassenverkleining in de bovenbouw. Dat betekent dat het budget per klas
te klein zal worden voor een merkbare verbetering. Door het geld voor de klassenverkleining
uit te smeren over veel meer klassen, ondermijnen wij het oorspronkelijke
doel van de wet. Dit demissionaire kabinet is dus bezig om te ondermijnen
wat wij allen heel belangrijk vinden.De heer De Vries (CDA):Voorzitter. Mevrouw Van der Laan sprak over een verkapte bezuiniging.
Misschien kan ze dat nog eens toelichten, want het ontgaat mij waar er sprake
is van een bezuiniging. Wanneer de leerlingenaantallen toenemen, zal ook het
budget toenemen. Zo is de systematiek nu eenmaal. Mevrouw Van der Laan vergeet
dat het oorspronkelijke doel niet de groepsgrootte was. Zo zijn we ooit de
discussie gestart. Inmiddels beseffen we echter dat het er uiteindelijk om
gaat de kwaliteit van het leerproces en het leren van de leerlingen te verbeteren
evenals de werkdruk. Dat kan op verschillende manieren gebeuren. Daarbij past
ook dat een school zegt: Groep 4 is groot in omvang en zal als de leerlingen
doorgaan naar groep 5 nog steeds deze omvang hebben, waardoor we de zorg aan
deze groep niet kunnen bieden. Waarom zouden we die school niet de mogelijkheid
bieden om de klassenverkleining door te zetten als groep 4 doorgaat naar groep
5? In dit voorbeeld zou de school zelf de afweging kunnen maken
ten goede van de kwaliteit.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik wil graag eerst even op het eerste punt antwoorden. Ik heb gesproken
over groepsverkleining/klassenverkleining. Je kunt ook zeggen: meer handen
in de klas. Er zijn ook andere manieren. U heeft het over keuzevrijheid, maar
het probleem is dat je geen keuzevrijheid hebt als je alleen het ene en niet
het andere kunt doen. Ik vond de analogie van mevrouw Kraneveldt interessant.
Ik wil een school niet vergelijken met een student die het huis uitgaat. Ik
vind dat een beetje badinerend. Het idee is dat je een student een pot zakgeld
meegeeft en dat hij daarvan zijn huur en zijn eten moet betalen. Vervolgens
zeg je tegen hem: sorry, dat hadden we niet van tevoren gezegd, maar je moet
ook je collegegeld, je vervoer en je kleding ervan betalen. Dat gebeurt op
dit moment. Het antwoord op uw vraag is dat het water ons op twee plekken
aan de lippen staat, in de onderbouw en in de bovenbouw. We hebben een reddingsboei
voor de onderbouw, maar de school moet nu wel kiezen. Er is dus geen keuzevrijheid.
Ik vind het raar om dit als keuzevrijheid te presenteren, want de scholen
hebben uiteindelijk geen keuzevrijheid.De heer De Vries (CDA):De vergelijking van mevrouw Van der Laan gaat niet op. Het gaat niet om
een bestedingsverplichting in de bovenbouw en het gaat straks ook niet om
een bestedingsverplichting in de onderbouw. De scholen kunnen zelf de prioriteiten
stellen. Dat is blijkbaar voor u niet van belang.Mevrouw Van der Laan (D66):Ze kunnen zelf de prioriteiten stellen, maar het probleem is dat er vele
prioriteiten zijn. De mogelijkheid bestaat om in de onderbouw geld te besteden
aan die prioriteit. Als er echter ook zorgen in de bovenbouw zijn, moeten
ze hetzelfde geld gaan uitsmeren. Ze hebben dan geen keuzevrijheid. Ze moeten
dan in plaats van de twee dingen die ze willen doen, er waarschijnlijk een
laten zitten. Je kunt zeggen dat ze dan zelf kunnen kiezen wat ze laten zitten.
Wij vinden dat ze niets moeten laten zitten en dat er meer geld moet komen,
zodat zij ervoor kunnen kiezen om alle prioriteiten uit te voeren en niet
bepaalde prioriteiten te laten liggen.Mevrouw Kraneveldt (LPF):De heer De Vries kaapte mijn vragen voor mijn neus weg in het laatste
moment van zijn interruptie. Ik interpreteer deze wetswijziging als volgt.
De scholen mogen zelf bepalen of ze ook in de bovenbouw iets van het budget
willen aanwenden. Mevrouw Van der Laan doet het voorkomen alsof de minister
de scholen verplicht om een gedeelte in die bovenbouw in te zetten. Dat staat
er helemaal niet. Men mag het zelf weten. Daar kunt u toch niet tegen zijn,
mevrouw Van der Laan?Mevrouw Van der Laan (D66):Natuurlijk niet. Ik heb nergens gezegd dat er een verplichting zou zijn
om het geld in de bovenbouw te besteden. De school mag het zelf beslissen.
Keuzevrijheid is een mooie zaak. Je hebt alleen overal prioriteiten. Je mocht
het geld gebruiken voor de onderbouw. Nu wordt gezegd dat je, als je iets
in de bovenbouw zou willen doen, datzelfde geld daar ook voor moet gebruiken.
Je moet dus een afweging gaan maken. Wij vinden niet dat je een school voor
die keuze moet stellen. Wij vinden dat je alle twee moet kunnen doen. Als
een school problemen heeft in de onderbouw, moet de school het geld daarvoor
hebben. Wij vinden dat er geld bij moet als scholen de keuze willen maken
om ook in de bovenbouw te verkleinen. Ze kunnen dat dan doen zonder daarbij
de onderbouw het kind van de rekening te laten worden.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Vermengt u niet een aantal zaken in de discussie? We discussiëren
nu over het geven van extra vrijheid om het budget te besteden zoals de scholen
willen, dus eventueel ook in de bovenbouw. De discussie om andere problemen
die met deze thematiek te maken hebben, op te lossen, kun je voeren in een
ander debat. Het gaat nu om de vraag of we die vrijheid wel of niet geven.Mevrouw Van der Laan (D66):Wij zijn er bang voor dat dit straks wordt gebruikt als excuus: ze hebben
keuzevrijheid, indertijd is gezegd dat dit geld ook mag worden gebruikt voor
klassenverkleining in de bovenbouw en daarmee is de zaak af. D66 wil dat nu
al wordt gezegd dat er meer geld bij komt. Dit is voor D66 een voorwaarde
om met dit wetsvoorstel in te stemmen. We moeten niet naïef zijn; we
weten donders goed dat er waarschijnlijk geen geld bij zal komen, ondanks
de inspanningen van de minister en mevrouw Hamer, die dan druk gaat uitoefenen
op mijnheer Bos. Ik zie dat nog helemaal niet gebeuren. Zelfs als de PvdA
voet bij stuk houdt en er 1 mld bij komt, is dat voor D66 nog steeds niet
genoeg geld.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Vindt u dat wij moeten wachten met het instemmen met deze wetswijziging
tot na de formatie, zodat wij weten wat hierover in het regeerakkoord staat?Mevrouw Van der Laan (D66):De discussie met de minister van vandaag en de mogelijkheden om extra
middelen voor het onderwijs vrij te maken zijn voor D66 doorslaggevend bij
het geven van antwoord op de vraag of wij wel of niet voor dit wetsvoorstel
zullen stemmen.Voorzitter. Ik maak nog een korte slotopmerking. De minister van Onderwijs
is als lid van het CDA betrokken bij de formatie van het nieuwe kabinet. Als
zij staat voor haar zaak, moet zij met de vuist op tafel slaan en voldoende
geld voor onderwijs eisen. Dat is geen potverteren, maar investeren in de
toekomst. Dat heeft Nederland nu heel hard nodig.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Vanaf het begin, 1997, heeft de fractie van de ChristenUnie
steun gegeven aan de inspanningen voor het realiseren van een reductie van
de groepsomvang op de basisschool. Destijds is ervoor gekozen de prioriteit
te leggen bij de groepen 1 t/m 4. Die keuze was te rechtvaardigen. Als je
bij zo'n project A zegt, moet je ook B zeggen, maar dat betekent niet dat
wij tijdens het verloop van dit project nooit twijfels hebben gehad. Ik wil
drie twijfels noemen. Gezien de discussies die in de Kamer zijn gevoerd, stonden
wij daarin niet alleen.Bij ons zijn twijfels gerezen over de effecten van dit project, bijvoorbeeld
op het lerarentekort, dat de afgelopen jaren steeds groter is geworden. Dat
heeft natuurlijk ook een andere kant; kleinere groepen kunnen
aantrekkelijk zijn, maar het lerarentekort is daardoor wel toegenomen. Wij
hebben ook twijfels gehad over de effecten van het project op de school. De
tegenstelling tussen de onderbouw en de bovenbouw kwam in bepaalde scholen
toch weleens op scherp te staan. Dat is het risico van het "waterbedeffect":
als je op de ene kant drukt, gaat de andere kant wat omhoog. Ook hebben wij
twijfels gehad over de bereikbaarheid van de gestelde doeleinden, die zeer
ambitieus waren. De heer Van der Vlies wees er ook al op. In de loop van het
traject is de doelstelling toch wel enigszins gewijzigd. Ook de opvattingen
daarover zijn wat veranderd. Uit de vragen die deze week nog zijn gesteld
naar aanleiding van de voortgangsrapportage, blijkt dat ook de Kamer nog heel
wat vragen heeft over deze doelstellingen.Het gaat mij te ver om alles van dit project een succes te noemen, maar
dat laat onverlet dat de extra financiële investering in de formatie
van de basisscholen nooit als weggegooid geld kan en mag worden beschouwd.Dat brengt mij bij het voorstel om de bestedingsverplichting af te schaffen.
Toen ik daar voor het eerst over hoorde, via de media, vond ik het wel een
heel makkelijk voorstel. Dat had vooral te maken met het feit dat dit met
een gesloten beurs zou gaan plaatsvinden. Uiteindelijk bleek het toch wat
genuanceerder te liggen. In principe blijft de prioriteit liggen bij de verkleining
van de klassen voor jongere kinderen, dus bij de eerste vier groepen. Het
lijkt mij van belang om dat vanmorgen nog eens nadrukkelijk aan te geven.
De huidige berekeningswijze blijft het uitgangspunt, maar scholen kunnen redenen
hebben – het gaat dan vaak om uitzonderingen – om daarvan af te
wijken. Wij weten dat vooral bij groep 5 vaak problemen ontstonden. Bij de
ook door onze fractie voorgestane autonomievergroting en deregulering, die
wij van belang vinden voor de scholen, past het om met een bereikte consensus
verder te willen en de scholen de ruimte te geven. Juist bij een onderwerp
zoals dit, kan dat heel goed. Het biedt scholen immers de gelegenheid om op
basis van de eigen formatieplannen en analyses keuzen te maken die aansluiten
bij de problemen en knelpunten binnen de eigen school, maar ook bij de mogelijkheden
van de school. Om een voorbeeld te geven, er zijn soms leerkrachten in de
onderbouw die beter met grotere groepen kunnen omgaan, en er zijn leerkrachten
die dit minder goed kunnen, die bij wijze van spreken in groep 5 zitten. Een
school kan daar zelf keuzes in maken, op basis van een analyse die zij zelf
maakt en de mogelijkheden die zij heeft.Ik heb zelf ook een steekproef gedaan bij in totaal ongeveer vijftig scholen
die een beetje afwijkt van de steekproef van mevrouw Hamer. Ik moet zeggen
dat die scholen onverdeeld zeer positief waren. Natuurlijk hadden zij graag
meer geld gekregen, maar zij zijn blij dat zij de mogelijkheid krijgen om
een uitzondering te maken. Dat is ook de praktijk van de afgelopen jaren.
Zij zien dit voorstel als een bewijs van vertrouwen van de politiek in hun
professionaliteit. Ik denk dat het van belang is om te onderstrepen dat zij
op basis van hun eigen professionele kennis en kunde hun keuzes moeten kunnen
maken.Toch moeten wij oppassen dat datgene wat wij hebben opgebouwd in de onderbouw,
waarover de cijfers positief zijn, al kun je er vragen bij stellen, in de
komende jaren niet wegglijdt. Wij moeten in de gaten houden of de verwachting
die de regering uitspreekt, dat de scholen prioriteit blijven geven aan klassenverkleining
in de onderbouw, de komende jaren in praktijk wordt gebracht.Mijn fractie onderstreept dat het van groot belang is om deze ontwikkelingen
de komende jaren te blijven volgen. Dat hoeft niet direct door het een groot
project te laten blijven, want daarbij moeten allerlei inspanningen worden
verricht, maar wij willen wel op de hoogte blijven van de groepsgrootte en
van de inzet van formatie in de onderbouw en de bovenbouw.Als wij het grote project afschaffen, vinden wij het te beperkt om een
keer per jaar een rapportage van de inspectie te krijgen. Als wij hierover
een keuze maken, volgens de gang van zaken bij een groot project, pleit ik
ervoor om twee jaar lang halfjaarlijkse rapportages te krijgen, als een soort
overgang bij het afbouwen van dit grote project. Ik hoor graag een reactie
van de minister hierop. Afsluitend, wij zijn positief over dit voorstel. Wij denken dat het de
opmaat is naar nog meer voorstellen om de scholen de verantwoordelijkheid
te laten waarmaken die zij volgens ons goed kunnen waarmaken.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.18 uur tot 13.05 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-3488-3497.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl