Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering teneinde de collectieve afwikkeling van massaschades te vergemakkelijken (Wet collectieve afwikkeling massaschade) (29414)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 501-512

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 10, pagina 501-512

12-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29414Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Azough aan de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie over diens uitlatingen over inburgeringseisen aan imams (Mondelinge vragenuur)Pagina 467-469
Stemmingen over moties, ingediend bij de algemene financiële beschouwingen, te weten: - de motie-Crone c.s. over bemiddeling bij herstel van het sociaal overleg (29800, nr. 30); - de motie-Crone c.s. over uitbetaling belastingkortingen (29800, nr. 31); - de motie-Van As over het salaris van bestuurders van goededoelenorganisaties (29800, nr. 32) en 4 andere moties (de nrs. 33, 34, 36 en 37).Pagina 474-474
Behandeling van de Brief van het Presidium over de commissie Vernieuwing Wet op de Parlementaire Enquête (29547, nr. 2)Pagina 475-475
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Informatie-uitwisseling NMa-Belastingdienst, te weten: - de motie-Vos over het ter beschikking stellen van gegevens door de NMa aan de Belastingsdienst (28244, nr. 83); - de motie-Heemskerk over financiële beloning voor het leveren van informatie aan de Belastingdienst (28244, nr. 84)Pagina 474-474
Vragen van het lid Bos aan de vice-premier en de staatssecretaris van Defensie over de bemiddelingspoging tussen het kabinet en de vakbonden (Mondelinge vragenuur)Pagina 459-463
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 12 oktober 2004)Pagina 469-471
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 7 oktober 2004 over criteria voor samenlevenPagina 475-479
Stemmingen in verband met het Voorstel van wet van het lid Halsema, houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot invoering van de bevoegdheid tot toetsing van wetten aan een aantal bepalingen van de Grondwet door de rechter (28331)Pagina 472-472
Het ontslagverzoek van de substituut-ombudsman (29771)Pagina 471-472
Presentie en opening (dinsdag 12 oktober 2004)Pagina 459-459
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 5 oktober 2004 over evaluatie BioPartnerPagina 479-481
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 12 oktober 2004)Pagina 512-513
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Pieken in de Delta, te weten: - de motie-Van Dijk c.s. over een vervolg op het Kompas voor het Noorden (29697, nr. 2); - de motie-Smeets c.s. over uitvoering van de motie-Slob c.s. en het nakomen van afspraken (29697, nr. 3); - de motie-Snijder-Hazelhoff c.s. over het maximaliseren van bijdragen van alle regio's en een evenwichtige ontwikkeling van regio's onderling (29697, nr. 4); en 3 andere moties ( de nrs. 5 t/m 7)Pagina 472-473
Noot 1: Algemene commissie voor IntegratiebeleidPagina 514-514
Vragen van het lid Vos aan de minister van Justitie en de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat over het niet melden van de mogelijke aanwezigheid van een bom in een vliegtuig (mondelinge vragenuur)Pagina 463-466
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de positie van de minister van OCW als voormalig bestuurslid van de TH-Rijswijk, te weten de motie-Tichelaar c.s. over de correctie door minister Van der Hoeven inzake frauduleuze constructies in het (hoger) onderwijs (28248, nr. 65)Pagina 474-474
Vragen van het lid Van Miltenburg aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het feit dat op de website van de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) de gegevens openbaar zijn gemaakt van het onderzoek naar de kwaliteit van particuliere klinieken en niet de gegevens van het onderzoek naar de kwaliteit van verpleeghuizen, zijnde niet particuliere instellingen (mondelinge vragenuur)Pagina 466-467
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over Positie kleine ziekenhuizen, te weten de motie-Nawijn over realisering van acute zorg met basiszorg nabij ziekenhuislocatie Emmeloord (27295, nr. 72)Pagina 473-474
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering teneinde de collectieve afwikkeling van massaschades te vergemakkelijken (Wet collectieve afwikkeling massaschade) (29414)Pagina 501-512
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het Uitlekken van geheime justitiële gegevens via de laptop van een Amsterdamse officier van justitie, te weten de motie-Luchtenveld over maatregelen ter voorkoming van het openbaar worden van justitiële gegevens (29824, nr. 1)Pagina 475-475
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wetten in verband met de invoering van de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs (Aanpassingswet invoering bachelor-masterstructuur) (28925), en over de motie-Joldersma c.s. over een herkenbare titulatuur (28925, nr. 29)Pagina 474-475
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over Arbeidsparticipatie ouderen, te weten de motie-Bussemaker over verbetering van de mogelijkheden voor ouderen om als zelfstandige te beginnen (27046, nr. 7)Pagina 472-472
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2005 (29800 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2005 (29800 D)Pagina 481-501

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
teneinde de collectieve afwikkeling van massaschades te vergemakkelijken (Wet
collectieve afwikkeling massaschade) (29414).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Het DES-Centrum en het DES-fonds hebben bij de Kamer gepleit
voor een snelle afdoening van het wetsvoorstel Collectieve afwikkeling voor
massaschade. Duizenden slachtoffers wachten op een uitkering uit het fonds,
zo stellen zij in een schrijven van juli dit jaar. Daarvoor is dit wetsvoorstel
ook noodzakelijk. Daarnaast ontvingen wij nog vorige week een bericht van
de Consumentenbond waarin wordt gesteld dat de gedupeerden in dit wetsvoorstel
onvoldoende voordelen zullen hebben en dat het wetsvoorstel zelfs strijdig
is met hun grondrechten. Daarmee is direct ook het dilemma in dit wetsvoorstel
en ook van de behandeling ervan geschetst.De CDA-fractie ziet in dit wetsvoorstel belangrijke voordelen voor zowel
aansprakelijke partijen als voor benadeelden. Aansprakelijke partijen worden
niet geconfronteerd met een veelheid aan procedures en krijgen zekerheid over
hun financiële verplichtingen. Benadeelden kunnen schadevergoeding verkrijgen
zonder een ingewikkelde juridische procedure, die gepaard kan gaan met zware
emotionele belasting. Dit alles leidt er ook toe dat de rechterlijke macht
wordt ontlast.Reeds in het verslag heeft de CDA-fractie belangrijke vragen en opmerkingen
naar voren gebracht. Nu komen wij in deze plenaire behandeling tot een weging
van de verschillende aspecten. Daarbij gelden voor ons drie uitgangspun ten. Allereerst evenwicht tussen de belangen van aansprakelijke partijen
en benadeelden; in de tweede plaats een gegarandeerde toegang tot de rechter
en in de derde plaats de praktische uitvoerbaarheid.Wat de uitvoerbaarheid betreft, plaatst de Consumentenbond vraagtekens
bij de in het wetsvoorstel voorgestelde overeenkomst. Het is de vraag of deze
wel in een harmonieuze sfeer tot stand kan komen. De Consumentenbond wijst
daarbij op ervaringen met collectieve actie. Maar er is in onze ogen ook een
belangrijk verschil. Het uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat partijen
elkaar vinden en samen een overeenkomst aan de rechter voorleggen. Met de
regering delen wij de overweging dat het alternatief voor beide partijen minder
aantrekkelijk is, namelijk veel lange, afzonderlijke procedures. De regering
reageert in het verslag welwillend op een vroegtijdige rechterlijke bemoeienis
in de voorfase van de afwikkeling van de massaschadeactie. Zij wacht echter
met conclusies tot het eindrapport van de fundamentele herbezinning Nederlands
burgerlijk procesrecht gereed is. De CDA-fractie heeft daar begrip voor, maar
dat betekent toch niet dat de rechter ook niet nu al in die voorfase een rol
zou kunnen vervullen? Graag een bevestiging van de regering.Ziet de regering ook een relatie met mediation? In een schriftelijk overleg
over dat onderwerp heeft de regering het over de projectgroep procedurele
normering bedoeld ter ondersteuning van het schaderegelingsproces. Hoe moeten
wij die voorstellen zien in het licht van het wetsvoorstel dat wij vanavond
behandelen? Zijn de uit dit project voortkomende richtlijnen ook toepasbaar
op de collectieve afwikkeling van massaschade?Heeft de regering overwogen om met dit wetsvoorstel tegelijkertijd ook
de tekortkomingen in de huidige regeling voor collectieve actie weg te nemen?
Ik doel dan op de tekortkomingen die met name door de Consumentenbond naar
voren zijn gebracht bij de Kamer. De bond bepleit de mogelijkheid om op basis
van een collectieve actie schadevergoeding toe te kennen. Dat is overigens
ook gesuggereerd in het interim-rapport inzake fundamentele herbezinning van
het burgerlijk procesrecht, waarover ik zojuist sprak. Ja, zo schrijft de
regering in het verslag, strooischade is reeds via artikel 305a uit Boek 3
van het Burgerlijk Wetboek te verhalen. Het geldt echter niet voor zaken waarbij
het alleen om schade gaat. De regering is op dat punt niet zo duidelijk. Kijkt
zij welwillend naar de mogelijkheid van een schadevergoedingsactie binnen
de collectieve actie? Ik hoor graag de reactie van de regering.Ik kom te spreken over de grondwettelijke waarborgen. In het verslag heeft
de CDA-fractie er uitgebreid bij stilgestaan. Het recht op toegang tot de
rechter is een grondrecht. Wij hebben in het verslag vooral gewezen op de
benadeelden die op het moment van de uitspraak van de rechter nog niet bekend
zijn met hun schade. Wij hebben overigens met tevredenheid geconstateerd dat
de regering het voorstel van onze fractie heeft overgenomen en de termijn
waarbinnen deze benadeelden kunnen kiezen voor opt out heeft verruimd van
minimaal drie naar minimaal zes maanden. De regering is echter niet ingegaan
op het feit dat deze benadeelden niet zijn of kunnen worden gehoord. Ook dat
lijkt ons een fundamenteel recht. Staat dat niet op gespannen voet met artikel
6 van het EVRM en artikel 17 van de Grondwet?In het verslag hebben wij onze zorgen geuit over een mogelijke toename
van de claimcultuur en de eventuele rol van advocaten daarbij. Afgelopen zomer
heb ik met genoegen John Grisham gelezen. Het betrof de Engelstalige roman
The King of Torts. Dit boek – ik weet dat het fictie is, maar toch –
geeft een realistisch en tegelijkertijd afschrikwekkend beeld van de Amerikaanse
claimpraktijk of de zogenaamde mass tort class actions. Niet de belangen van
benadeelden worden door de advocaten gediend, maar slechts hun eigen financiële
belang. Zeker, het wetsvoorstel vertoont overeenkomsten, maar een aantal belangrijke
uitgangspunten verschillen van de Amerikaanse praktijk. Beide partijen doen
een verzoek tot het verbindend verklaren van een overeenkomst. Wij zien natuurlijk
ook dat in Amerika veel geschikt wordt. De noodzakelijke stichting of vereniging
is in onze ogen een extra waarborg. Met de regering zijn wij van oordeel dat
een stichting of vereniging die uitsluitend door een advocaat wordt opgericht,
niet representatief is. Is dat echter niet eenvoudig te omzeilen, zeker in
het geval van een stichting? Ik hoor graag de reactie van de regering.Een andere waarborg om Amerikaanse praktijken te voorkomen, misschien
wel de belangrijkste, is het verbod op "no cure, no pay". Met instemming heeft
de CDA-fractie dan ook het recente besluit van de minister begroet, waarin
hij het gevraagde experiment voor letsel- en overlijdensschade niet toestaat.Ik kom te spreken over het internationaal privaatrecht. De bestaande nationale
regimes in de Europese lidstaten zijn te divers van aard voor een Europese
regeling, zo stelt de regering. De regering acht het niet echt waarschijnlijk
dat de overeenkomst voorziet in buitenlandse benadeelden. Dat betwijfelt de
CDA-fractie zeer. De vraag naar de representativiteit van een stichting of
vereniging is namelijk niet aan landsgrenzen gerelateerd, maar aan de belangen
van de benadeelden. Wil de minister hierop reageren?Het is zelfs mogelijk dat alleen buitenlandse benadeelden zich organiseren.
Gezien de actualiteit, ik noem maar het dossier-Shell of -Ahold, is dat in
onze ogen ook geen theoretische casus. De regering stelt dat ondernemingsrechtelijke
geschillen tussen bijvoorbeeld beleggers en beursgenoteerde ondernemingen
eerder tot grensoverschrijdende effecten zullen leiden. Of echter een uitspraak
tot verbindendverklaring ook voor de buitenlandse rechter houdbaar is, is
nog de vraag. De regering waagt zich niet aan een voorspelling. Dat laat justitiabelen
in onzekerheid, vooral grensoverschrijdende benadeelden. Is dat voor de regering
geen extra reden om een zelfstandige, allesomvattende Europese regeling te
bepleiten? Wanneer namelijk in grensoverschrijdende kwesties de buitenlandse
rechter de verbindendverklaring niet accepteert, ontvalt in sommige cases
misschien wel de gehele basis aan de overeenkomst, bijvoorbeeld door het ontbreken
van representativiteit. Aansprakelijke partijen zullen in dat geval reeds
bij het aangaan van de overeenkomst zekerheid eisen. Zij zullen misschien
wel eisen dat buitenlandse benadeelden niet onder het regime van de overeenkomst
vallen. Ziet de regering dat risico ook? De Europese verordening betreffende de samenwerking met betrekking tot
consumentenbescherming maakt deze vraag te klemmender. Hoe verhoudt deze verordening
zich tot het onderhavige wetsvoorstel? Wij lezen de verordening zo dat zij
vooral ziet op zaken die de interne markt raken en dus ook grensoverschrijdend
zijn. Grensoverschrijdende inbreuken op consumentenrechten kunnen door de
grensoverschrijdende samenwerking tussen handhavende overheidsinstanties effectief
worden aangepakt.Nederland kent op dit moment nog geen aangewezen handhavende overheidsinstantie
op het gebied van consumentenbescherming. Wij hebben begrepen dat de regering
die nu wil aanwijzen. Dat is prima, maar wij lezen de verordening zo dat zij
ziet op onderzoek en handhaving, maar niet zozeer op het toekennen van een
zelfstandige schadevergoeding. De verordening laat de lidstaten daarin overigens
vrij. Zien wij dat goed? Zo ja, is de regering dan voornemens om bij de implementatie
van de verordening wel de mogelijkheid van een zelfstandige schadevergoedingsactie
door de handhavende overheidsinstantie mogelijk te maken?De CDA-fractie is van oordeel dat bij dit toch wel ingrijpende wetsvoorstel
een zorgvuldige schriftelijke procedure heeft plaatsgevonden. Wij zijn ook
tevreden met de voorgestelde nota van wijziging. De regering heeft veel wensen
van de CDA-fractie gehonoreerd. Dat komt in onze ogen de toegankelijkheid
tot de rechter, maar ook de uitvoerbaarheid van het voorliggende wetsvoorstel
ten goede. Er is daardoor in onze ogen sprake van een evenwichtig voorstel.Aan de uitwerking van de collectieve afwikkeling van massaschade zitten
mogelijk toch nog juridische en technische complicaties. Daarom acht de CDA-fractie
het noodzakelijk dat ook de uitwerking van het onderhavige wetsvoorstel nauwgezet
wordt gevolgd en geëvalueerd. Is de regering daartoe bereid? De uitkomsten
zouden ook betrokken kunnen worden bij de herziening van het burgerlijk procesrecht
en bij de implementatie van de verordening consumentenbescherming. Graag een
reactie van de regering. De Wet collectieve afwikkeling massaschade moet nu snel door beide Kamers,
opdat bijvoorbeeld de DES-slachtoffers daar snel baat bij hebben. Wij spreken
overigens de hoop uit dat dit ook zal gelden voor slachtoffers van bijvoorbeeld
de aandelenleaseconstructies. Ook daar dreigt een veelheid aan procedures
en jarenlange onzekerheid, iets wat met dit wetsvoorstel voorkomen zou kunnen
worden.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Wij hebben hier te maken met een interessant wetsvoorstel
dat ook bepaald niet van belang ontbloot is. Het gaat immers om massaschade,
wat betekent dat er heel veel burgers zijn die schade hebben geleden. Dit
wetsvoorstel wil ook nieuwe gevallen regelen waarin burgers veel schade zullen
lijden en wil regelen hoe de afwikkeling van die schade dan moet geschieden.Dit is bovendien een interessant wetsvoorstel omdat wij te maken hebben
met een voorbeeld van constitutionele toetsing. Over dat onderwerp hebben
wij in de afgelopen weken in deze Kamer herhaaldelijk van gedachten gewisseld.
Toen hebben diverse woordvoerders gezegd dat het primair de taak van de wetgever
is om heel goed te kijken of wetten niet in strijd zijn met de Grondwet. Hier
hebben we zo'n voorbeeld. Het is bepaald niet zonder belang dat in die discussie
over constitutionele toetsing is geconcludeerd dat het van groot belang is
om dan ook goed te kijken naar de adviezen van bijvoorbeeld de Raad van State.
Welnu, de Raad van State is juist op het punt van strijdigheid met de Grondwet
buitengewoon kritisch gebleken. Weliswaar zijn inmiddels in de nota van wijziging
en in het nader rapport een aantal waarborgen neergelegd, met name rondom
de rechten van de derde gelaedeerde voor wie de overeenkomst verbindend kan
worden verklaard, maar niettemin blijft de vraag of de regeling nu zo zwaar
is opgetuigd dat je inderdaad kunt concluderen dat er geen sprake meer is
van strijd met artikel 17 van de Grondwet, dat luidt dat niemand tegen zijn
wil van de rechter kan worden afgetrokken. Dat artikel is in een ander verband,
op het punt van mediation, ook wel eens door de minister aangehaald. Daar
moeten wij dus buitengewoon zorgvuldig mee omgaan. Dat is een van de toetspunten
die vandaag nader moeten worden bezien.Aanvankelijk leek het erop dat wij internationaal gezien redelijk alleen
staan, maar het is nu wel duidelijk geworden dat ook andere landen in de richting
gaan van een regeling met een zekere binding aan een overeenkomst die wordt
gesloten met een groot aantal slachtoffers of met een vereniging die opkomt
voor de slachtoffers van een massale schade.Welnu, mede in het licht van de internationale ontwikkeling willen wij
nog eens uitspreken dat wij het een gelukkige ontwikkeling zouden vinden als
er een meer collectieve Europese regeling tot stand zou komen voor de afwikkeling
van massaschade. Wij leven in een Europa met open grenzen en met internationaal
georganiseerde ondernemingen. Wij leven ook met schades waarmee door het grensoverschrijdend
verkeer vaak zowel ingezetenen als niet-ingezetenen worden geconfronteerd.
Wij denken dat het dan van belang zou kunnen zijn te streven naar een Europese
regeling in plaats van een Nederlandse regeling die afwijkt van de regeling
in andere landen. Niettemin is het de vraag of wij moeten wachten tot er een
internationale regeling binnen Europa tot stand is gekomen of dat wij dit
zouden kunnen zien als een verantwoorde tussenstap. Zo hebben wij dit in onze
fractie ook mee beoordeeld.De Raad van State merkt op dat er verschil moet worden gemaakt in de termijn
als het gaat om ingezetenen of niet-ingezetenen die worden opgeroepen. Hoe
zit het nu precies met de oproeping van derde gelaedeerden, hetzij bekend,
hetzij onbekend? Degenen die nog niet bekend zijn, worden door middel van
advertenties opgeroepen. Worden die advertenties ook internationaal verspreid
of is publicatie alleen in Nederland voldoende? Zou de termijn langer moeten
zijn als de advertentie ook is gericht aan groepen slachtoffers buiten Nederland?Ik wil de discussie herhalen die in de schriftelijke gedachtewisseling
is gevoerd over de slachtoffers die wel bekend zijn. Zou het niet verantwoorder
zijn om uit te gaan van oproeping per aangetekende brief? Ik weet dat daar
kosten aan zijn verbonden, maar in de reactie op blz. 27 over
artikel 1013 in de nota naar aanleiding van het verslag wordt gesteld dat
het bij een groot aantal slachtoffers ondoenlijk is om de derde gelaedeerden
alsnog op te roepen als blijkt dat veel brieven in eerste instantie niet zijn
aangekomen. Toch is het een belangrijk signaal als een brief terug komt bij
de verzender, omdat hij niet kan worden bezorgd. Dan is er in ieder geval
de mogelijkheid om alsnog andere benadeelden te bereiken. Wij moeten proberen
zo min mogelijk te worden geconfronteerd met mensen die schade leiden, geen
partij willen zijn bij de overeenkomst, maar toch tegen hun wil daaraan worden
gebonden. Dit is ook de waarde van artikel 17 Grondwet. Ik denk dat het maximale
moet worden gedaan binnen de grenzen van het redelijke, om mensen zoveel mogelijk
in staat te stellen om een afweging te maken of zij willen accepteren dat
de regeling die met anderen is getroffen ook voor hen gaat gelden, dan wel
dat zij ervoor kiezen om hun eigen rechten geldend te maken in een procedure
tegen de schadeveroorzaker. Wij wachten het antwoord van de minister af, maar
wij zijn voorshands toch geneigd om te pleiten voor het oproepen per aangetekende
brief van degenen die bekend zijn, omdat er daarmee meer waarborgen zijn dat
zoveel mogelijk bekende slachtoffers bereikt zullen worden.Ik zal een eindafweging maken na het antwoord van de minister. Ik wil
echter niet verhelen dat wij geschrokken zijn van de vele negatieve reacties.
Ik geef toe dat er een dringend beroep ligt van de DES-slachtoffers om haast
te maken met de wetgeving. Nogmaals, als zowel de Raad van State als de Vereniging
voor rechtspraak en ook de Consumentenbond buitengewoon kritisch zijn, moeten
wij in ieder geval waakzaam zijn. Het is goed dat wij hier met de nodige argwaan
naar kijken, maar wij zijn wel bereid om te luisteren naar de argumentatie
van de regering.Mevrouw Van Heteren (PvdA):Voorzitter. Op dit uur van de dag en bij deze graad van hogere wetgeving
komt het soms voor dat vertegenwoordigers van coalitiepartijen en oppositiepartijen
in deze Kamer het op grote lijnen eens zijn. Ook onze fractie staat in principe
positief tegenover de afwikkeling van massaschade, vanuit de grondhouding
dat collectieve regeling van massaschade zo vorm wordt gegeven dat alle betrokken
partijen daarvan belangrijke voordelen kunnen genieten. Onze taak als Kamer
is om te bezien of dat in de praktijk ook zo gebeurt. Evenals de woordvoerders
van voorgaande fracties hadden wij de nodige problemen met in ieder geval
de eerste versie van het wetsvoorstel en met het nogal zware negatieve advies
van de Raad van State. Daarom zijn wij blij dat de minister zo uitgebreid
is ingegaan op onze vele vragen; daarvoor dank. Een aantal van de kwesties
die voorlagen, zijn daarmee weggenomen, maar niet alle. Ik kan het vrij kort
houden, want in zekere zin kan ik terugverwijzen naar de twee voorgaande sprekers.Mijn inbreng heeft drie belangrijke punten. Allereerst de grondvraag:
is deze wetswijziging de oplossing voor de rechtszoeking van slachtoffers
bij massaschade? Uit de praktijk blijkt dat die harmonieuze grondhouding voor
de schikking – die algemeen verbindend verklaard zou kunnen worden –
vaak ontbreekt. Om hoeveel reële gevallen gaat het nu? Welk percentage
van de gevallen van massaschade betreft het nu werkelijk? Die vraag stel ik
voorop omdat wij graag het debat niet met deze wetswijziging willen sluiten;
de minister heeft dit ook gezegd in zijn antwoorden aan de Kamer. Wij willen
dit juist het begin laten zijn van een breder gesprek over welke vormen van
afwikkeling van massaschade denkbaar en mogelijk zijn. Daarbij is het in dit
verband niet zo slecht om te kijken naar de Verenigde Staten. Meestal kijk
ik vrij kritisch naar dit land, maar vele juristen geven aan dat er daar tal
van instrumenteringen zijn die een rol zouden kunnen spelen in het nadenken
over de afwikkeling van massaschade. Een ander punt heeft te maken met de
individuele rechtsbescherming en het recht op toegang tot de rechter. De voorgaande
sprekers hebben dit ook al aangeduid.Mijn volgende punt betreft de onduidelijke internationale context waarbinnen
de wetsvoorstellen voor afwikkeling van massaschade worden gedaan. Hoewel
de antwoorden van de minister in vele gevallen vrij gedetailleerd en educatief
waren, hebben ze mij niet helemaal overtuigd. In de Europese context is vaak
sprake van machtige schadeveroorzakers en niet zelden ook van grensoverschrijdende
regelingen. Het is een beetje onduidelijk hoe een Nederlandse regeling in
zo'n verhaal past. Waarom loopt Nederland met deze algemene kaderwetgeving
in Europa opnieuw voorop? De minister heeft iets gezegd over de redenen waarom
de Europese afstemming niet is gezocht, waarbij hij onder andere iets heeft
gezegd over de verschillende rechtssystemen. Welke consequenties heeft de
Nederlandse alleingang voor de geldigheid van de collectieve afhandelingsbesluiten
als daarbij ook buitenlandse slachtoffers of buitenlandse schadeveroorzakers
betrokken zijn? Ik zou daarop graag een nog wat uitgebreider antwoord van
de minister krijgen.Een belangrijk onderwerp is de rechtsbescherming van individuele slachtoffers
op termijn. Ik kom zelf uit de gezondheidszorg, waar er allerlei gevallen
zijn van schade die pas na jaren zichtbaar wordt. Voorbeelden zijn leukemiepatiënten
na de ramp in Tsjernobyl en allerlei rare ziektes die zich kunnen voordoen
na geneesmiddelengebruik; in dat verband is de DES-casus al genoemd. Het gaat
om zaken die zich na verloop van tijd als sluipende schade aandienen. Het
blijft onduidelijk welke rechtsbescherming dit wetsvoorstel biedt, met name
voor de slachtoffers van sluipende en pas op termijn blijkende schade. De
beantwoording van de minister over andere soorten schade was duidelijk, maar
die sluipende schade is nog een kwestie.Hetzelfde geldt eigenlijk voor de rechtspositie van mensen die voor opt
out kiezen. In de context van "dingen blijken pas op termijn" is het uit de
antwoorden van de minister niet volledig helder wat het lot is van mensen
die kiezen voor een opt-outregeling. Het is ook mogelijk dat zij pas op termijn
merken dat er iets te kiezen valt, omdat zij de gevolgen van de schade nog
niet hebben ervaren op het moment dat zo'n regeling of schikking zich voordoet.
Ik denk weer aan de gezondheidsschade als voorbeeld. Dat kan pas na enige
tijd blijken. Hoe vergaat het die mensen in een opt-outomgeving? Aanvanke lijk is er immers niets aan ze te merken.Waarom heeft de regering in dat verband de procedurele aanbeveling van
de Raad van State niet overgenomen om rechtspositionele duidelijkheid te scheppen
voor getroffenen die geen partij zijn in de overeenkomst? De minister heeft
daarover wel iets gezegd, maar ik zou toch graag nog een helder antwoord krijgen.
Voorts is er nog het punt van het opzeggen van het algemeen verbindend verklaren
van de overeenkomst. De regering is slechts gedeeltelijk ingegaan op de advisering
door de Raad van State omtrent de vernietiging van de verbindend verklaarde
overeenkomst, als deze in strijd blijkt te zijn met de maatstaven van redelijkheid
en billijkheid krachtens artikel 904, lid 1, van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek. Ook daar zit in mijn optiek een wat grijs gebied. Kan de minister
daarin nog wat helderheid scheppen?Vorige sprekers hebben gesproken over het in het voortraject betrekken
van de rechter bij het samenstellen van de overeenkomst. Op welke wijze wil
de regering nog ingaan op de suggestie van diverse deskundigen om de rechter
in het voortraject te betrekken? De minister heeft gewezen op het nog te verschijnen
eindrapport van de fundamentele herbezinningsgroep van het burgerlijk procesrecht.
Desalniettemin zou ik graag zien dat er meer balans komt in de machtsverhouding
van schadeveroorzakers en georganiseerde slachtoffers. Dit ook gezien vanuit
het oogpunt van de meest optimale borging van de toegang tot de rechter van
het individu.Ik zal de beantwoording van de minister over het internationaal vergelijken
met belangstelling afwachten. Als uit het antwoord onvoldoende blijkt dat
dit het begin is van een breder debat over wat wij verder willen aan mogelijke
andere vormen zoals collectief actierecht, het leren van buitenlandse ervaringen
en andere instrumentering, zal ik in tweede termijn hierover een motie indienen.
Het gaat mij dan vooral om vergelijkend onderzoek van instrumentering en in
het bijzonder het punt van collectieve actierechten. Ik wacht de antwoorden
van de minister in eerste instantie af.De vergadering wordt van 20.55 uur tot 21.10 uur geschorst.Minister Donner:Voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor de gemaakte opmerkingen.
Het voorstel dat voorligt, is tot op zekere hoogte een wezenlijke vernieuwing
in het privaatrecht, met name in het procesrecht. Het voorstel hangt samen
met het verschijnsel dat in een steeds complexer wordende samenleving met
massaproductie, massaconsumptie, massa-evenementen en voortschrijdende technische
ontwikkelingen bepaalde gedragingen een inbreuk kunnen meebrengen op de rechten
en belangen van meerdere personen tegelijkertijd. Dit is het verschijnsel
van schaalvergroting en het doet zich voor op een aantal gebieden van het
privaatrecht. Te denken valt aan het contractenrecht, waar men steeds meer
te maken heeft met standaardisering en met algemene voorwaarden. Denk ook
aan het aansprakelijkheidsrecht, waar men te maken heeft met toenemende aantallen
grootschalige gevallen. Verder is er het ondernemings- en effectenrecht, waar
men bijvoorbeeld te maken kan hebben met grote groepen gedupeerde beleggers.Die schaalvergroting maakt het wenselijk om te kunnen komen tot een bundeling
van vorderingen. Traditioneel is het burgerlijk procesrecht daar gebrekkig
in. Dit gaat uit van twee partijen die een conflict hebben dat moet worden
opgelost. Zaken met een aantal gedupeerden met identieke of vrijwel identieke
vorderingen laten zich op die wijze wel oplossen, maar het voordeel van gebundelde
afdoening is groot. Dit geldt niet alleen voor de gedupeerde eisers, maar
ook voor de rechterlijke macht en voor de gedaagde. Naast de collectieve actie,
waar het gaat om het uitvechten van het geschil, wordt de mogelijkheid geïntroduceerd
om grote aantallen schadegevallen gelijktijdig af te doen. De huidige, meest
belangrijke wijze van bundeling van vorderingen is het algemeen collectieve
actierecht van artikel 305a van Boek 3 BW. Met deze bepaling, die in 1994
is geïntroduceerd, is het in beginsel mogelijk om iedere vordering gebundeld
af te doen, maar het is niet mogelijk om de schadevergoedingen te voldoen
in het kader van die actie. Deze laatste bepaling, in het derde lid van het
desbetreffende artikel, is bij amendement van de Kamer opgenomen. Het collectief
actierecht leent zich minder goed voor het afdoen van de schades. Het collectief
actierecht leent zich met name voor het controversieel oplossen van een aantal
rechtsvragen, terwijl het voorstel dat voorligt is bedoeld voor het meer bij
overeenkomst afdoen van de schade, als de rechtsvragen eenmaal zijn opgelost.
Het aantal gebeurtenissen waarbij grote groepen burgers ernstig worden gedupeerd,
neemt toe. In de afgelopen tijd hebben wij de Bijlmerramp gehad, de Westfriese
Flora, Enschede en Volendam. Iets verder terug in de geschiedenis liggen de
Softenonaffaire, DES, Alcion en een aantal vliegrampen, zoals Tenerife. Op
dit moment is nog onder de rechter het vraagstuk van de aandelenlease-affaire.
In al die gevallen biedt het Nederlands recht op dit moment geen adequate
oplossing om eventuele schades af te wikkelen. Dit stuit op logistieke problemen,
maar ook op de vraag van het verbindend maken van afspraken. De fundamentele
vraag waarvoor wij dan komen te staan is: moet dit van geval worden opgelost,
of moet er een algemeen wettelijk kader worden geboden? Het nu voorliggende
voorstel is gebaseerd op de keuze om het bij algemeen wettelijk kader te regelen.
In de kern voorziet het wetsvoorstel in de mogelijkheid om een overeenkomst
die over de afwikkeling van de massaschade wordt gesloten tussen een organisatie
van belanghebbenden en benadeelden enerzijds en de veroorzakers anderzijds
door de rechter verbindend te laten verklaren voor de hele groep van benadeelden.
De benadeelden hebben vervolgens de mogelijkheid, zich binnen een bepaalde
periode te onttrekken aan de verbindend verklaarde overeenkomst, waardoor
zij weer de vrijheid krijgen om hun vordering in te dienen.De keuze voor een algemene regeling is gebaseerd op de verwachting dat
een algemene regeling zal voorzien in een maatschappelijke behoefte van bestaande,
maar ook toekomstige massaschades. Er wordt hier in de Kamer gewezen op bepaalde
negatieve reacties. Ik wil er ook op wijzen dat de bovenvermelde verwachting
wordt gedeeld door de Adviescommissie burgerlijk procesrecht, door de Nederlandse
orde van advocaten, door de Raad voor de rechtspraak en het
Verbond van verzekeraars. Zij zijn allemaal bij de voorbereiding van het wetsvoorstel
geconsulteerd. Ook de inmiddels verschenen commentaren in de literatuur zijn
over het algemeen positief gestemd over het voorstel dat hier aan de orde
is.Daarbij zij nog opgemerkt dat gedurende de totstandkoming van het voorstel
intensief overleg heeft plaatsgevonden met het DES-Schadefonds en het DES-Centrum,
om te waarborgen dat het voorstel ook goed toepasbaar is in de DES-zaken.
Dat betekent niet dat dit een specifieke DES-regeling is. Overigens is de
waarde van het wetsvoorstel in zoverre al bewezen als daarmee een einde gemaakt
kan worden aan de allang lopende DES-zaak. Dat zou op zichzelf al voldoende
zijn, maar de regeling is dus ook toepasbaar op andere vormen van massaschade.
Zij is niet toepasbaar op natuurrampen en ook niet op strooischade, waar het
in wezen om een groot aantal kleinere gevallen gaat en er dus geen stimulans
bestaat om te komen tot een gezamenlijke oplossing. Zij is wel toepasbaar
op sluipende schade en op massaschades waar aan het begin een zaak vaststaat.Er is gevraagd of de vooronderstelling reëel is dat de verhoudingen
dusdanig harmonieus zijn dat je mag verwachten dat een zaak op te lossen valt
met een overeenkomst. Dat zal niet in alle gevallen vanaf het begin de situatie
zijn, neem bijvoorbeeld de Dexia-zaak die op dit moment loopt. Daarin constateert
de commissie-Oosting dat zij nu niet tot een bevredigende schikking kan komen,
omdat er een te groot aantal rechtsvragen openstaan, omdat er te veel vormen
van schade aan de orde zijn en omdat het allerlei verschillende groepen betreft.
Ten slotte is een schikking op dit moment onmogelijk, omdat de eventueel aansprakelijken
niet de zekerheid hebben dat de zaak echt afgedicht kan worden áls
er tot een afspraak wordt gekomen.Het op harmonieuze wijze komen tot een oplossing veronderstelt dus in
het geval van massaschade een aantal zaken. Deze voorwaarden kunnen mede geschapen
worden door onder andere de mogelijkheid van een collectieve actie. De rechtselementen
en de rechtsvragen die er zijn, kunnen langs die weg uitgevochten worden,
waarna deze methode gebruikt kan worden om de schade collectief te regelen.
Immers, een collectieve actie – en daarin verandert het weinig of je
het derde lid schrapt of niet – houdt in dat alle schades individueel
zullen moeten worden vastgesteld. Het voordeel is dus dat je dat op meer collectieve
wijze kunt doen, met de mogelijkheid van een opting out. Nu is de vraag of
er in de voorfase een rol moet zijn weggelegd voor de rechter. De huidige
procedure voorziet daar niet in, maar een eventuele gewijzigde procedure wel.
Via een collectieve actie kunnen rechtsvragen worden voorgelegd aan de rechter.
Een tweede mogelijkheid is mediation. Die figuur kan worden gebruikt bij de
vraag hoe tot een overeenkomst te komen. Deze bepaling sluit die niet uit.
Zij gaat er namelijk van uit dat er een overeenkomst is ontstaan. Hoe die
is ontstaan, is een totaal andere vraag. Voor de totstandkoming van een overeenkomst
moet aan een aantal eisen zijn voldaan. De rechter toetst of dat het geval
is en kan dan algemeen verbindend verklaren.Ik hecht eraan om te benadrukken dat de te kiezen benadering aansluit
bij mijn beleid ter voorkoming van het ontstaan van een claimcultuur in Nederland.
Dat beleid voerden voorgaande kabinetten ook al. Zij wilden niet dat er over
van alles en nog wat werd geprocedeerd, gestimuleerd als men zou zijn door
schadevergoedingen. Ik vrees dat een claimcultuur niet leidt tot meer schadevergoedingen,
maar tot meer kosten voor iedereen. Die kosten worden dan vooral gemaakt in
het justitiële proces en voor de betaling van de advocaten van betrokken
partijen. Dit wetsvoorstel leidt niet tot een claimcultuur, omdat het veronderstelt
dat er een overeenkomst is gesloten. Via de collectieve actie bestaat wel
de mogelijkheid om de rechtsvragen op tegenspraak uit te werken. Alleen indien
de betrokken partijen overeenstemming hebben bereikt over de wijze van schadeafwikkeling
en zich gezamenlijk tot de rechter wenden, kan een overeenkomst algemeen verbindend
worden verklaard. Mijns inziens biedt deze benadering de partijen de mogelijkheid
om hun rechten vorm te geven zonder dat dit leidt tot een proces dat op tegenspraak
moet worden uitgevochten. Dit vereist dat de rechtsvraag over de manier van
schadeafwikkeling duidelijk moet zijn.Mevrouw Van Heteren (PvdA):De minister maakt duidelijk binnen welke context deze wetswijzigingen
optreden. Daar bestaat in mijn ogen geen misverstand over. Naar aanleiding
van berichten uit de praktijk dat zij slechts een deel van het probleem "uit
de markt" halen, heb ik in de eerste termijn een concrete vraag gesteld. Het
is mooi als de rechtzoekende en degenen die de last hebben veroorzaakt tot
een schikking komen. Gewaarborgd moet worden dat dit eerlijk en evenwichtig
gebeurt. Mensen uit de praktijk, dus mensen van de Consumentenbond en mensen
die betrokken zijn bij schadeafwikkelingen van massaschades, zeggen dat de
harmonieuze sfeer vaak ontbreekt. Zij vrezen dat het ontstaan van andere vormen
van massaschadeafwikkeling in de kiem wordt gesmoord. Dan bedoel ik geen vormen
die leiden tot een claimcultuur, maar vormen waarbij ervoor wordt gezorgd
dat zelfs in niet harmonieuze sfeer vooruitgang wordt geboekt. Mensen uit
de praktijk zeggen dat het overgrote deel van de zaken niet onder deze regeling
zal vallen, omdat de grondschikking vaak ontbreekt.Minister Donner:Ik heb nooit de indruk gehad dat in Nederland rechtsontwikkeling in de
kiem is gesmoord. Meestal zijn er drie tegelijkertijd in verschillende richtingen.
Het blijft mijn inschatting dat dit breder bruikbaar is dan volgens die inschatting,
maar indien mocht blijken dat er categorieën zijn waarvoor wij een andere
oplossing zouden willen hebben, dan blijft die rechtsontwikkeling mogelijk.
Mevrouw Van Heteren noemde zelf ook de internationale ontwikkelingen; Nederland
is met dit wetsvoorstel een van de eerste landen die trachten om dit probleem
op te lossen. Andere landen hebben de oplossing vooral gezocht in de collectieve
actie, dus met name de tegenspraak. In de Verenigde Staten leidt deze ontwikkeling
in combinatie met het beginsel "no cure, no pay" tot een systeem waarin je
kans moet zien, een prototype gelaedeerde te vinden die kan gaan procederen
voor grote groepen. Dat wordt aantrekkelijker voor advocaten, want hoe meer
gelaedeerden zij erbij kunnen betrekken, des te vaker zij hetzelfde percentage
van de schade kunnen binnenhalen. De ontwikkeling is hiermee dus allerminst
afgesloten, maar ik denk wel dat wij hiermee een oplossing hebben
voor de vragen waarmee wij nu geconfronteerd zijn, zoals die van de aandelenlease
en de DES-zaak. Het is een middel dat bij de rechtsvragen de collectieve actie
combineert met de afwikkeling van de schade bij overeenkomst. Mocht blijken
dat de veronderstelling van onder andere de Consumentenbond dat er nog tal
van andere acties zijn, juist is, dan moeten wij die bekijken. Dan kom je
wel voor de vraag te staan of de consumenteninstelling een bevoegdheid moet
hebben om op deze wijze actie te ondernemen. Dat is in wezen een heel andere
vraag, want het zal een overheidsinstantie zijn, zodat je een overheidsinstantie
introduceert die voor burgers actie onderneemt. Daarmee kom je dan weer terecht
in de publiekrechtelijke sfeer, met alle aspecten van de rechtsbescherming
die geldt als iemand voor je optreedt. Daarom is er getracht, voor de betrokkenen
zo goed mogelijk een aantal waarborgen in te bouwen.Dan de fundamentele vraag of de voorgestelde procedure wel in overeenstemming
is met artikel 6 van het EVRM. De Raad van State betwijfelt dit omdat de benadeelde
niet gehoord zou kunnen worden. Dit artikel houdt in dat benadeelden die aan
een overeenkomst gebonden zijn, de mogelijkheid moeten hebben om eerst door
de rechter gehoord te worden. Zij moeten dus de mogelijkheid hebben om hun
mening te uiten in de procedure die tot verbindendheid leidt. Ik vrees dat
de Raad bij die conclusie over een onderdeel van het voorstel heen heeft gelezen,
want hij meent dat deze mogelijkheid in het voorstel niet wordt geboden. De
Raad wil daarom de opting out-mogelijkheid van een aantal extra waarborgen
voorzien, opdat degenen die er geen gebruik van maken, geacht mogen worden
om afstand te hebben gedaan van het recht om door de rechter gehoord te worden.
Nogmaals, de Raad heeft over het hoofd gezien dat er in het wetsvoorstel wél
voorzien wordt in het door de rechter horen van benadeelden. Het is dus wat
dit betreft in overeenstemming met artikel 6 van het EVRM. In de eerste plaats
worden benadeelden als belanghebbenden in het geding opgeroepen, in de tweede
plaats hebben zij de mogelijkheid om een verweerschrift in te dienen. Zij
hebben dus niet alleen de mogelijkheid om schriftelijk hun standpunt kenbaar
te maken, zij kunnen ook door de rechter ter zitting gehoord worden. Het is
hierbij essentieel dat de benadeelden zoveel mogelijk door oproeping op de
hoogte worden gebracht. Het vijfde lid van het voorgestelde artikel 1013 voorziet
hierin door een oproeping per brief, door de oproeping in een of meer nieuwsbladen
en het is ook een onderdeel waarop de rechter kan toezien; hij kan bijvoorbeeld
ook voorzien in oproeping bij aangetekend schrijven. Hij kan constateren dat
de oproeping volledig is, inclusief benadeelden in het buitenland, als de
overeenkomst er tenminste in voorziet om ook de schade van buitenlandse benadeelden
te dekken. Dat is namelijk de eerste voorwaarde. Dan kan de rechter vragen
welke middelen zijn gebruikt om de buitenlandse benadeelde op te roepen. Het
is dus een onderdeel van de toets door de rechter. Het lijkt mij inderdaad
niet verstandig om in het algemeen alle oproepingen bij aangetekend schrijven
te doen. De rechter heeft echter wel de mogelijkheid om dat te eisen.Een vergelijkbare situatie kent het faillissementsrecht, waar ook oproeping
plaatsvindt bij bekenden per brief en eventueel per krant. Ook daar is men
gebonden door de afwikkeling van het faillissement. In die zin zijn er dus
vergelijkbare situaties, ook in het Nederlandse recht, waarin wij dezelfde
figuur kennen. De vraag is echter of de rechter tevreden is en vindt dat alles
is gedaan om benadeelden op te roepen.Dit wat het horen betreft. Ook nadat de verbindendverklaring is uitgesproken,
voorziet de voorgestelde procedure erin dat rekening wordt gehouden met de
mogelijke strijdigheid van artikel 6 van het EVRM. De gebondenheid van de
gelaedeerde mag namelijk niet zo ver gaan dat hem de mogelijkheid wordt ontnomen
om individueel naar de rechter te stappen. Vandaar de mogelijkheid van opt
out. In die zin is ook artikel 17 van de Grondwet van toepassing. Het voorstel
biedt daarom benadeelden de mogelijkheid om zich binnen een bepaalde termijn
door middel van een uitdrukkelijk daarop gerichte verklaring te onttrekken
aan de verbindendheid. Dat is de regeling in artikel 908, tweede en derde
lid.De heer Jan de Vries (CDA):Ik wil even terug naar het recht om gehoord te worden. Ik heb in eerste
termijn gezegd dat in het geval dat op het moment van de uitspraak nog niet
bekend is dat een persoon benadeeld is omdat sluipende schade ontstaat, aan
die persoon het recht op horen toch ontzegd kan worden doordat deze persoon
als gevolg van de verbindendverklaring van de overeenkomst aan die overeenkomst
gebonden is.Minister Donner:Nee. Dat is nu juist waarop ik doelde bij artikel 908, tweede en derde
lid. Bij sluipende schade heeft de gelaedeerde die pas later begrijpt dat
hij onder de termen van de overeenkomst valt, vanaf dat moment zes maanden
om eruit te stappen.De heer Jan de Vries (CDA):Natuurlijk. Opt out is altijd mogelijk binnen zes maanden; gelukkig binnen
minimaal zes maanden. Dat neemt niet weg dat het een heel radicale keuze is.
Het betekent dat het belang van iemand niet gehoord is in het besluit van
de rechter tot verbindendverklaring van de overeenkomst.Minister Donner:Dat is inherent eraan. Men kan niet op ieder moment weer andere belangen
gaan horen en de overeenkomst weer openbreken. Als de overeenkomst eenmaal
tot stand is gekomen en verbindend is verklaard, zijn er een paar mogelijkheden.
Of men kan zich erin vinden, of men meent dat geen recht is gedaan aan de
eigen belangen en dan kan men een eigen procedure beginnen of men kan met
een aantal anderen eruit stappen, voor wie dit ook later blijkt, en eventueel
een nieuwe overeenkomst sluiten. Het is echter niet logisch om te zeggen dat
degene die het later hoort, toch weer gehoord moet kunnen worden. Of het horen
kan nooit tot wijziging van de overeenkomst leiden of er ontstaat een situatie
dat de overeenkomst op ieder moment weer aangepast kan worden.Mevrouw Van Heteren (PvdA):Ik heb toch de handicap dat ik uit de gezondheidszorg kom en dus weet
wat schade op termijn is. Je kunt je de situatie voorstellen, die niet eens
zo hypothetisch is, dat een regeling wordt getroffen op het moment dat de eerste tekenen van bijvoorbeeld leukemie door straling of noem
maar op zichtbaar worden, dat de regeling vrij beperkt is en dat de echte
schade in volle omvang daarna zichtbaar wordt. Het is ook wat praktijkmensen
zeggen over gevallen waarin het gaat om gezondheidsschade. Dit nog afgezien
van het feit dat het causale verband soms moeilijk te achterhalen is. Is leukemie
bij alle mensen in de buurt van Tsjernobyl aan Tsjernobyl toe te schrijven
of komt het ergens anders vandaan? Er zijn dus complicerende factoren die
deze regeling moeilijk maken in de praktijk.Minister Donner:U haalt nu een paar dingen door elkaar. Het probleem dat schade pas geleidelijk
zichtbaar wordt, doet zich in wezen ook voor bij de DES-zaak. Toen was het
ook niet vanaf het eerste moment duidelijk. Pas na verloop van tijd zal men
tot toepassing van deze regeling komen. Het betekent niet dat de zaak hiermee
is afgesloten. In die zin heeft de rechter, mede op grond van de criteria
die in het derde lid worden genoemd, de taak te waken of adequaat rekening
is gehouden met de geleidelijkheid waarmee eventuele schade bekend kan worden.
Maar de risico's die u noemt zijn hetzelfde, als men te vroegtijdig individueel
dan wel met een aantal anderen procedeert. Dat verandert niet. Dat is de keuze
van degenen die op dat moment procederen: menen wij dat wij de zaak nu moeten
afsluiten of niet? Degenen die er op dat moment niet mee bekend zijn dat zij
gelaedeerd zijn, hebben op ieder moment later de mogelijkheid er alsnog uit
te stappen. Degenen die er wel mee bekend zijn, kunnen kiezen: proberen wij
nu tot een overeenkomst te komen of menen wij dat wij moeten afwachten totdat
er meer inzicht bestaat in de mogelijke schade?De heer Luchtenveld (VVD):Ik wil even terug naar de oproeping. Zou er bezwaar tegen bestaan om het
om te draaien? De hoofdregel wordt dan dat men wordt opgeroepen bij aangetekende
brief, maar dat de rechter onder bijzondere omstandigheden ontheffing kan
verlenen van de wettelijke verplichting om op te roepen bij aangetekende brief.
Dat biedt toch meer waarborgen dan wanneer men bij gewone brief wordt opgeroepen,
maar de rechter onder omstandigheden kan bepalen dat dit aangetekend zal geschieden.
Wij voelen toch voor de omgekeerde regel, dat wil zeggen oproeping per aangetekende
brief.Minister Donner:Ik probeer toch de consistentie binnen het rechtssysteem te handhaven.
In de vergelijkbare figuur van het faillissement en het faillissementsakkoord
hebben wij ook gekozen voor oproeping bij brief. Nogmaals, een aangetekende
brief levert alleen maar het extra inzicht dat bij die personen de brief niet
kan worden bezorgd. Het levert geen inzicht waar die personen dan wel zijn.
De rechter zal sowieso moeten controleren of de stichting die optreedt voldoende
representatief is en of er voldoende waarborgen zijn gecreëerd om de
eventueel gelaedeerde te bereiken. Als het een diffuus proces is, kan hij
zeggen: in dit geval wil ik dat het bij aangetekende brief gebeurt om er een
beeld van te krijgen hoeveel personen worden bereikt. Maar die brief heeft
alleen zin wanneer men de gelaedeerde kent, want men moet een adres hebben.
Op een gegeven moment krijg ik een aantal brieven terug. Men is bij die stichtingen
betrokken en die stichtingen hebben lijsten van gelaedeerden. De rechter zal
dan waarschijnlijk zeggen: heeft u enig bewijs dat betrokkenen instemmen of
zich op deze wijze betrokken voelen bij de stichting? Er is altijd nog de
oproeping via de kranten. Zeker in een tijd waarin wij niet al te veel administratieve
lasten willen, is de logica van dit systeem: de regel is aanschrijven, maar
als de rechter de waarborgen wil, kan hij onmiddellijk zeggen dat het per
aangetekende brief moet gebeuren. Ik ben het met u eens dat je de zaak ook
kunt omdraaien, maar ik redeneer uit een oogpunt van consistentie dat dit
op zichzelf de meer voor de hand liggende oplossing is.Dat waren de bezwaren uit het oogpunt van artikel 6. Ik ben bang dat de
Raad van State daar over de bepaling heen heeft gelezen. Ik weet niet van
wanneer het advies is geweest, want anders zou ik misschien uit eigen ervaring
kunnen weten of de Raad van State eroverheen heeft gelezen. Ik kan mij dat
niet herinneren.De heer De Vries vraagt of het niet een tekortkoming is dat artikel 305a,
derde lid, de mogelijkheid uitsluit om schadevergoeding te vorderen in een
collectieve actie. Ik moet zeggen dat de Amerikaanse praktijk mij niet bemoedigt
bij de gedachte dat een aanpassing van de huidige regeling in de zin van het
schrappen van het derde lid een daadwerkelijke bijdrage kan leveren aan een
effectieve en efficiënte afwikkeling van massaschades. De collectieve
actie is wel geschikt om gemeenschappelijke rechtsvragen te beantwoorden,
bijvoorbeeld vragen naar de causaliteit, de veroorzaking, de verschillende
aspecten die samenhangen met de schadebrengende factoren. Als het ook mogelijk
zou zijn om voor de betrokken groep van gedupeerden schadevergoeding te vorderen,
dan moeten allerlei rechtsvragen individueel worden beantwoord. Ik denk aan
vragen naar de causaliteit, de eigen schuld, de omvang van de schade. Dat
zou betekenen dat de collectieve actie zo ingericht zou moeten worden, dat
na beantwoording van de gemeenschappelijke rechtsvragen alle individuele gedupeerden
in de procedure betrokken moeten worden teneinde de op hen betrekking hebbende
individuele vragen te beantwoorden.De Amerikaanse praktijk van class actions laat zien dat een dergelijke
procedure daardoor niet meer goed te doen is en onhanteerbaar wordt. Dat is
ook de reden geweest waarom de wetgever er indertijd van af heeft gezien.
Door de Kamer is bij amendement het derde lid toegevoegd om in de Nederlandse
regeling schadevergoeding mogelijk te maken bij collectieve actie.De heer De Vries vroeg of het verbod van advocaten niet gemakkelijk is
te omzeilen met de stichtingsfiguur. Dat is de controle die de rechter moet
uitoefenen op de vraag of een stichting voldoende representatief is. Dat is
de adhesiebetuiging waarvan moet blijken.De heer Jan de Vries (CDA):Ik kom terug op de collectieve actie en de daarbij op dit moment niet
behorende schadevergoedingsactie. Het lijkt mij relevant voor de minister
wat er straks uit de herbezinning op het burgerlijk procesrecht komt. De desbetreffende
commissie heeft een voorschot op de discussie genomen met het interim-rapport.
In het definitieve rapport zal zij met een advies aan de minister komen. Is
de minister dan wel bereid om welwillend naar het advies te
kijken?Minister Donner:Ik kan niet op voorhand welwillendheid toezeggen, maar ik zal er wel naar
kijken. Het denken is hier niet per definitie mee afgesloten. Ik meen dat
wij hier voor een belangrijke categorie een oplossing vinden, maar het kan
blijken dat het minder is. Hoeveel gevallen doen zich voor? Ik ben in beginsel
bereid tot evaluatie, maar ik kan dat niet op een aantal jaren zetten, want
misschien hebben wij een aantal jaren geen gevallen van massaschade. Dat het
punt opnieuw aan de orde zal komen bij de herbezinning op Rechtsvordering
is duidelijk.Mevrouw Van Heteren (PvdA):Ik zou dit graag als een toezegging zien. Dat houdt mij van een motie
af. De woorden van de minister over de Amerikaanse situatie vind ik wel heel
kort door de bocht geformuleerd. Uit de praktijk met class action blijkt van
alles en nog wat. In veel gevallen leidt het tot goede regelingen voor slachtoffers.
Er zijn allerlei constructies mogelijk om de bezwaren te ondervangen. Het
lijkt mij goed om af te spreken dat de collectieve actie opnieuw zal worden
bezien, mogelijk geknoopt aan het definitieve standpunt over de herbezinning.
Dat moeten wij gewoon gaan doen.Minister Donner:Althans dat herbezinnen. Voor het schrappen ben ik nog niet verkocht.
Wij zullen op dat moment opnieuw moeten kijken naar de werking van het instrument
en naar de vraag of er inderdaad gekomen moet worden tot een breder instrumentarium.
Ik wijs overigens op de internationaal vergelijkende studie van de heer Frenk
in de vorm van een proefschrift uit 1994. Ik weet dat hij eventueel hierover
nog een preadvies voorbereidt om tot een bijstelling ervan te komen.Verder is gevraagd hoe het voorliggende wetsvoorstel zich verhoudt tot
de regelgeving ter zake in de Europese Unie en of in dat licht niet gekomen
zou moeten worden tot een bredere regeling. Om dat in breder Europees kader
te plaatsen zal voor alles dit wetsvoorstel aangenomen moeten worden, omdat
er dan een basis ligt die als precedent kan worden gezien voor de EU. Als
dit effectief werkt, valt er veel voor te zeggen dat nagegaan wordt hoe tot
verbreding kan worden gekomen. Tegelijkertijd zal er in de Europese Unie nog
een heel eind gegaan moeten worden, voordat er de zekerheid is dat bij een
bepaald probleem iedereen binnen de 25 lidstaten van de Unie op de hoogte
is van een dergelijke regeling. Een wezenlijke vooronderstelling in het systeem
is namelijk wel dat betrokkenen op de hoogte zijn. Het is ook een van de toetsstenen
bij het gehele proces. Zo is het niet uitgesloten dat bij de overeenkomst
buitenlandse benadeelden betrokken zullen worden, maar het is aan de rechter
om te controleren of degene die handelt voldoende representatief is voor de
benadeelden en of er voldoende middelen zijn ingezet om ervoor te zorgen dat
de benadeelden ook geraakt zijn. Vervolgens is het uiteraard ook een vraag
van internationaal privaatrecht, teneinde te bezien of de aansprakelijkheid
geregeld wordt onder Nederlands recht dan wel onder ander recht. Als dit laatste
het geval is, kan men zich op die grond onttrekken aan de overeenkomst.Ik sluit het op termijn invoeren van een dergelijke figuur in de Europese
Unie niet uit, maar ik geef wel aan dat dit vooronderstelt een vergaande mate
van harmonisatie van aansprakelijkheidsrecht. Deze regeling vooronderstelt
namelijk dat de rechtsvragen zijn opgelost, eventueel door een collectieve
actie. Als de rechtsvragen al niet uniform zijn, is het moeilijk om tot een
uniforme overeenkomst te komen.De heer De Vries heeft nog gevraagd naar het consumentenbeleid en de Europese
verordening ter zake. Het is inderdaad zo dat de Europese verordening op dit
punt geen voorstellen bevat die een overeenkomst als deze inhouden. Mij is
wel bekend dat de staatssecretaris van Economische Zaken in een brief aan
de Kamer van 21 juni jongstleden heeft aangegeven dat de mogelijkheid
dat een dergelijke consumenteninstantie kan optreden in een schaderegelingsproces
nog onder beoordeling is. Ik wijs er wel op dit toch een ander proces is dan
dat waarover ik het nu heb. Er is dan namelijk sprake van een overheidsinstantie
die belast is met de belangen van consumenten en die uit dien hoofde publiekrechtelijk
optreedt in het kader van de regeling van de schade. Dat maakt het tot iets
anders dan de toetsing in dit proces, waarbij de civielrechtelijke vraag aan
de orde is of de stichting die optreedt ook representatief is voor degenen
die benadeeld zijn.Mevrouw Van Heteren (PvdA):Ik zou nog graag antwoord krijgen op mijn in eerste termijn gestelde vraag
hoe de wetswijzigingen die hier voorliggen zich verhouden tot de voorstellen
van de Europese Commissie rond het groenboek wettelijke aansprakelijkheid
voor producten met een gebrek. Dat stamt uit 1999 en daar is een aantal voorstellen
uit voortgevloeid. Er is een aantal concrete zaken die in Brussel aan de orde
zijn die raken aan dit soort aspecten.Minister Donner:Met een dergelijke regeling wordt de aansprakelijkheid geharmoniseerd
en daardoor wordt een uniforme vooronderstelling geschapen, waardoor dit soort
massaschades gemakkelijker afgewikkeld kunnen worden. De harmonisatie op dit
terrein kan ertoe leiden dat men kiest om onder het Nederlandse recht grensoverschrijdend
tot bepaalde oplossingen te komen. Dat veronderstelt echter wel dat de Nederlandse
rechter daartoe bevoegd is. Dergelijke ontwikkelingen blijven open.Voor zover ik weet, is Zweden een van de landen buiten het common law-systeem
waar recent een regeling inzake class action is ingevoerd. Daarbij gaat men
echter uit van een positieve stap, namelijk toetreding en wij gaan uit van
het opt-out-principe. Dat blijft een fundamenteel verschil. Dat is ook logisch
omdat de procedure inzake class action op tegenspraak gebaseerd is, terwijl
hier wordt uitgegaan van een procedure die op een verzoek berust omdat er
een overeenkomst aan ten grondslag ligt.De heer Luchtenveld heeft naar bekende en niet bekende gelaedeerden gevraagd.
De regeling biedt de mogelijkheid om buitenlandse gelaedeerden op te roepen.
De rechter bepaalt de wijze waarop er opgeroepen wordt. Dat geldt ook voor
de dag van behandeling.Mevrouw Van Heteren heeft gevraagd waarom Nederland voorop loopt. Ik denk
dat dit mede samenhangt met het DES-probleem en het werk van de commissie-De
Ruiter. Ik heb goede hoop dat wanneer wij deze regeling hier
introduceren, deze in zekere mate school kan maken binnen andere landen in
Europa. Ik hoop dat zij mede een oplossing kan bieden voor de problematiek
van de aandelenlease-affaire. Als daar de rechtsvragen duidelijk zijn, biedt
dit een kader waarbinnen eventueel voor afgebakende groepen de schade geregeld
kan worden. Op die manier doen wij praktijkervaring met de regeling op.Mevrouw Van Heteren heeft gevraagd waarom op het punt van de vernietiging
het advies van de Raad van State niet gevolgd is. Ik moet erop wijzen dat
in dit geval de Raad van State juist wel is gevolgd. In artikel 908, vijfde
lid, is de suggestie van de Raad van State om artikel 904, eerste lid, uit
te sluiten, overgenomen.Deze vragen komen opnieuw aan de orde bij de herbezinning op het procesrecht.
Wellicht is dan ook ervaring opgedaan met regelingen in andere landen, zodat
een vergelijking gemaakt kan worden.De vergadering wordt van 21.55 uur tot 22.00 uur geschorst.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor de heldere beantwoording. Ik heb
echter geen antwoord gehad op mijn vraag naar de rol van de rechter in de
voorfase. Die discussie wordt nog gevoerd in het kader van de herbezinning
op het procesrecht, maar is het nu niet reeds mogelijk dat de rechter in de
voorfase in lijn met dit wetsvoorstel een rol kan vervullen? Daarnaast heb
ik gevraagd naar de gevolgen van de adviezen van de projectgroep Procedurele
normering voor de toepassing van dit wetsvoorstel.De minister heeft gezegd, niet te kiezen voor het model van tegenspraak.
Dat is ook de kern en de meerwaarde van dit wetsvoorstel, althans dat hopen
wij, want mijn fractie heeft geen behoefte aan Amerikaanse praktijken. Wij
willen geen claimcultuur, die er vooral lijkt te zijn in het belang van de
advocatuur. Tegelijkertijd zullen wij de internationale ontwikkelingen kritisch
blijven volgen, ook vanwege de mogelijke gevolgen voor ons Nederlandse rechtsbestel.
De minister heeft helder aangegeven dat wij het debat over dit wetsvoorstel
afsluiten. Het is ook nodig dat het snel door deze Kamer en daarna door de
Eerste Kamer komt, maar wij sluiten het debat over massaschade hiermee niet
af.Mijn fractie is blij met de toezegging van de minister dat deze discussie
terugkomt bij de herbezinning op het burgerlijk procesrecht en bij de implementatie
van de verordening Consumentenbescherming. Dan kunnen de ervaringen met dit
wetsvoorstel daarbij worden betrokken.Gelukkig is nog steeds de wetgever verantwoordelijk voor de constitutionele
toetsing. Reeds in het verslag en ook vanavond is uitgebreid stilgestaan bij
de grondwettelijke waarborgen. De CDA-fractie acht die waarborgen ook in voldoende
mate aanwezig als het om de toegang tot de rechter gaat. De minister is daarop
ook uitgebreid ingegaan. Dit geldt ook voor de benadeelden waarvoor de schade
nog niet zichtbaar is op het moment dat de rechter beschikt dat de overeenkomst
verbindend wordt verklaard. Dan heeft ook die benadeelde later nog de mogelijkheid
om gebruik te maken van de opt-out-regeling. Wij denken dat, zeker met de
nota van wijziging, in voldoende mate aan alle waarborgen is voldaan. Wat
ons betreft kan dit wetsvoorstel in stemming worden gebracht. Wij hebben goede
hoop dat met dit wetsvoorstel veel benadeelden verlost worden van lange procedures,
veel emoties en onzekerheid en dat voor alle partijen snel tot overeenstemming
kan worden gekomen. Het is in het belang van alle partijen dat dit soort gevoelige,
moeilijke zaken – ik noem de DES-zaak en de aandelenleaseconstructies –
snel afgesloten kunnen worden.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ook ik dank de minister voor de uitvoerige beantwoording.
Hij heeft nog eens goed het doel van de regeling uiteengezet en een aantal
vragen, met name inzake de constitutionele toetsing, artikel 17 Grondwet en
de door sommige gesuggereerde strijdigheid met artikel 6 EVRM, beantwoord.
Er wordt verondersteld dat de Raad van State ergens overheen heeft gelezen.
Het is een moeilijke zaak. Ik denk toch dat wij moeten toetsen op basis van
de adviezen die er liggen. Maar ik denk wel dat duidelijk uiteen is gezet
dat de nodige waarborgen zijn geschapen rondom het oproepen van de derde gelaedeerden
en de mogelijkheid van opt out. Wij hadden een voorkeur voor het oproepen
bij aangetekende brief. Om die reden hebben wij een schorsing gevraagd om
met de andere woordvoerders van gedachten te kunnen wisselen. De minister
heeft echter geantwoord dat de rechter zelf nadrukkelijk kan zeggen dat dit
een voorgeschreven vorm kan zijn onder omstandigheden. Onder verwijzing naar
het faillissementsrecht wilde hij daarom niet als regel opnemen dat het altijd
bij aangetekende brief moet gebeuren, waarvoor eventueel ontheffing kan worden
verleend. In principe kan bij gewone brief worden opgeroepen en met de advertenties
zoals die in het debat omschreven zijn. De rechter kan echter een zwaardere
vorm voorschrijven.Wij hopen dan ook dat het een afzonderlijk beslispunt zal worden van de
rechter en dat hij er serieus naar zal kijken in dat soort gevallen. Om die
reden hebben wij, mede met het oog op de rechtseenheid waarop de minister
wees, er geen behoefte aan, nu een amendement in te dienen. Wij hebben dat
met de andere woordvoerders afgestemd. Er zullen dus geen amendementen worden
ingediend bij dit wetsvoorstel en daarom zouden wij morgen al over dit wetsvoorstel
kunnen stemmen.Mevrouw Van Heteren (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord. Ik ben blij dat wij
dit wetsvoorstel niet als hamerstuk hebben afgedaan, maar erover hebben gedebatteerd.
Het gaat om belangrijke wetgeving.Op de vraag naar de Nederlandse Alleingang antwoordde de minister dat
de oorzaak ligt bij onder andere de DES-affaire en Legio Lease. Destijds is
gevraagd waarom voor deze kwesties geen specifieke regeling is getroffen.
Ik vermoed dat een meer algemene reden aan deze wetswijziging ten grondslag
ligt.Ik dank de minister voor zijn toezeggingen de uitvoeringspraktijk van
deze wetswijzigingen nauwgezet te volgen. Ik hoop dat zal blijken dat in die
praktijk veel zaken tot tevredenheid van allen zullen worden afgehandeld.
In die gevallen waarin geen harmonieuze schikkingen kunnen worden bereikt,
moet worden nagedacht over de vraag welke instrumenten voor dat soort massaschade
noodzakelijk zijn.Ik houd de minister aan zijn toezegging op korte termijn terug te komen
op het collectief actierecht op schadevergoeding bij de herbezinningsrapportage
bij het burgerlijk procesrecht. Ik zou de minister willen aansporen in dat
verband de recente literatuur uit Amerika daarbij te betrekken die wel wat
positiever is over de mogelijkheden tot collectieve actie. Er is wel wat positievers
over te zeggen dan de minister vanavond te berde heeft gebracht, met name
vanuit het perspectief van de consument.Ik blijf bezorgd over benadeelden als gevolg van sluipende schade. Ik
kan mij helaas de niet eens zo hypothetische situatie voorstellen dat er onder
druk of daartoe verleid door een grote schadeveroorzaker in een vroeg stadium
van schade een deal kan worden gesloten met benadeelden die achteraf voor
hen ongunstig blijkt te zijn. Ik zal dat nauwgezet in de gaten blijven houden.Gezien de toezeggingen van de minister ziet ook mijn fractie geen aanleiding
tot het indienen van moties of tot amenderingen.Minister Donner:Voorzitter. Ik dank de leden voor hun reacties. Mijnheer De Vries zei
dat ik niet had geantwoord op zijn vraag over de rol van de rechter in de
voorfase. Ik meende deze vraag wel beantwoord te hebben. Het gaat hierbij
namelijk om een situatie waarbij het proces begint als er een overeenkomst
is. Hoe die overeenkomst tot stand komt, is een andere vraag. De rechter kan
daarbij een rol hebben als er rechtsvragen opgelost moeten worden. Om die
reden noemde ik de collectieve actie als mogelijk voorproces bij het geheel.
De rechter vooronderstelt een conflict.Misschien bedoelt de heer De Vries echter de figuur van de mediation.
Ik heb aangegeven dat die mogelijkheid bestaat. In dat geval schat ik in dat
er minder vaak sprake zal zijn van een rechter. Vooral bij massaschade denk
ik meer aan iemand als de heer Oosting die met een zeker gewicht een commissie
voorzit. De aard van de procedure impliceert dat het niet uitgesloten is dat
in het proces van totstandkoming van de overeenkomst er ook wel eens een geschil
voor de rechter uitgespeeld zal moeten worden. Dat gebeurt nu in wezen ook
met de processen over de Dexia-lease waarin een aantal rechtsvragen verhelderd
worden. Vervolgens is het niet uitgesloten dat men dan op een gegeven ogenblik
constateert dat men tot een afspraak kan komen en tot regeling van de materie.De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie kan zich voorstellen dat het bij de totstandkoming van
de overeenkomst goed kan zijn om rekening te houden met de beoordeling door
de rechter van de overeenkomst zoals die er later zou liggen, bijvoorbeeld
op het punt van de representativiteit. Als de overeenkomst tot stand is gekomen
en als dan pas bij de rechter blijkt dat hij de overeenkomst niet representatief
acht, zijn veel energie en tijd verloren gegaan met een heel lang proces waarbij
de verwachtingen hooggespannen zijn geweest, maar de teleurstelling uiteindelijk
groot is. Dan zou er opnieuw onderhandeld moeten worden. In die zin kan het
misschien van belang zijn om reeds in een vroeger stadium een oordeel van
de rechter te vragen over bijvoorbeeld die vraag, een van de onderdelen van
het voorgestelde artikel 907.Minister Donner:Het blijft in het proces altijd mogelijk dat de rechter op een gegeven
moment constateert dat een bepaalde overeenkomst bij bepaalde omstandigheden
onvoldoende representatief is. Dat probleem kan opgelost worden. In wezen
kan de overeenkomst dan bijgesteld worden, maar dat veronderstelt een iteratief
proces: de rechter constateert dat het proces onvoldoende representatief is
en dan moeten beide partijen daar wel een antwoord op weten te vinden. Of
dat nou in een voorfase van de overeenkomst is of op het moment in het proces
waarop men de overeenkomst heeft voorgelegd, is in wezen lood om oud ijzer.
Een rechter veronderstelt een conflict. De rechter als rechtskundige kan oordelen
of de overeenkomst waarschijnlijk voldoet of niet. Hij wordt als rechtskundige
geraadpleegd en moet vervolgens dan niet meer oordelen over de overeenkomst.
Dat is het proces van de rechtsgang. Iets anders is dat bij de uitwerking
van het procesrecht deelvragen aan de rechter voorgelegd kunnen worden en
dat het proces dan weer verder gaat. In die vorm kan het uiteraard wel meegenomen
worden. Er is ook gevraagd naar de preprocessuele normen. Die kunnen zonder
meer een rol spelen bij de totstandkoming van de overeenkomst, zodat partijen
in een vroeg stadium weten waaraan zij zich moeten houden. Die informatie
over en weer kan dus eerder tot een overeenkomst leiden.Ter geruststelling van de heer Luchtenveld wijs ik op artikel 1013, vijfde
lid. De regel is wel dat de bekende gelaedeerde moet worden opgeroepen bij
brief, tenzij de rechter anders bepaalt. Die mogelijkheid zit er dus volledig
in.Ik zie wel degelijk in dat wij moeten blijven bekijken hoe het debat over
de massaschade zich verder ontwikkelt. Ik heb in mijn inleidende woorden ook
aangegeven dat wij in het kader van het procesrecht en het burgerlijk recht
in wezen een nieuw terrein betreden. Met de collectieve actie hebben wij een
eerste stap gezet en met dit wetsvoorstel zetten wij een tweede stap. Kortom:
hoe moeten wij een burgerlijk recht dat vooral geschreven is voor individuele
conflicten, aanpassen aan situaties waarin je meer met massale situaties te
maken krijgt? Uiteraard zal in het licht van de ervaringen die wij hiermee
opdoen, bekeken moeten worden of wij hiermee verder moeten gaan. Heb ik bijvoorbeeld
door de ontwikkeling van enerzijds collectieve actie zonder schadevergoedingsrecht
en anderzijds deze regeling van de afdoening van massaschade een combinatie
die voor het Nederlandse recht een oplossing biedt? Gaat de ontwikkeling in
andere landen een andere kant op en zie ik daar andere ontwikkelingen? Ik
heb een aantal kanttekeningen bij de class action in de VS in combinatie met
het beginsel no cure, no pay. Op een aantal terreinen hebben wij echter ook
die class action ingevoerd, onder andere in het milieurecht. Ik meen overigens
dat ondertussen al de conclusie is getrokken dat wij het daar beter kunnen
schrappen, maar wij hebben in ieder geval op dit punt al enige ervaring opgedaan.
In combinatie met schadevergoeding is het de vraag of er veel winst wordt
geboekt, omdat die actie altijd ontaardt in een aantal individuele
procedures. Het laatste woord is echter nog niet gezegd. Wij zullen hierop
terugkomen als wij met het burgerlijk procesrecht in den brede aan de slag
gaan.Het risico is inderdaad aanwezig dat men in de verleiding komt om te vroeg
een overeenkomst te sluiten en op die manier de schade af te toppen. De praktijk
zal leren in hoeverre zich dat zal voordoen en of de mogelijkheid moet worden
gecreëerd om zo'n overeenkomst zo nodig open te breken. Ik meen overigens
dat meer in het algemeen die mogelijkheid al besloten ligt in het burgerlijk
recht. De rechter zal immers op een goed moment constateren dat het niet meer
redelijk en billijk is om personen aan de overeenkomst te houden. Vooralsnog
ga ik ervan uit dat wij met deze regeling kunnen volstaan.Voorzitter. Ik beveel de Kamer van harte aan om dit wetsontwerp te aanvaarden.
Er zijn geen partijpolitieke aspecten in het geding en het is een stap in
de ontwikkeling van het burgerlijk recht. Dat recht wordt aangepast aan de
omstandigheden van de moderne samenleving. Het lijkt mij goed en belangrijk
dat Nederland op dit punt met een vernieuwing komt die andere landen nog niet
hebben uitgevonden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.Sluiting 22.17 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-501-512.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl