Behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de militaire dienstplicht alsmede wijziging van enige wetten en overgangsrecht (Kaderwet dienstplicht) (24245)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 892-900

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-03-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 21, pagina 892-900

11-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24245Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 11 maart 1997)Pagina 914-915
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1997 (inclusief het onderdeel NAVO van de begroting van Buitenlandse Zaken) (25000 X)Pagina 862-892
Presentie en opening (dinsdag 11 maart 1997)Pagina 823-823
Noot met Rapport van de Commissie tot onderzoek van de Geloofsbrief van de heer F. Meeter, i.v.m. zijn benoeming tot lid van de Eerste KamerPagina 916-916
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1997 (25000 X)Pagina 900-913
De verkiezing van de voorzitter der KamerPagina 824-824
Benoeming van de heer F. Meeter tot lid van de Eerste KamerPagina 823-824
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, houdende opneming daarin van de bevoegdheid van de burgemeester om woningen, niet voor het publiek toegankelijke lokalen of bij die woningen of lokalen behorende erven te sluiten bij verstoring van de openbare orde (24699)Pagina 825-844
De verkiezing van de tweede ondervoorzitter der KamerPagina 824-825
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, houdende opneming daarin van de bevoegdheid van de burgemeester om woningen, niet voor het publiek toegankelijke lokalen of bij die woningen of lokalen behorende erven te sluiten bij verstoring van de openbare orde (24699)Pagina 850-860
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht tussen Staten en internationale organisaties of tussen internationale organisaties, met bijlage; Wenen, 21 maart 1986 (Trb. 1987, 136) (21499, R1388)Pagina 860-862
De verkiezing van de eerste ondervoorzitter der KamerPagina 824-824
Behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de militaire dienstplicht alsmede wijziging van enige wetten en overgangsrecht (Kaderwet dienstplicht) (24245)Pagina 892-900
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rampenwet en andere wetten in verband met de uitbreiding van de reikwijdte van de Rampenwet tot zware ongevallen en de regeling van enige andere onderwerpen (24481)Pagina 844-850
Lijst van besluiten (dinsdag 11 maart 1997)Pagina 913-914

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Bepalingen
met betrekking tot de militaire dienstplicht alsmede wijziging van enige wetten
en overgangsrecht (Kaderwet dienstplicht) (24245).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hofstede (CDA):Mijnheer de voorzitter! Per 1 januari 1997 is de opkomstplicht voor de
militaire dienst opgeschort. Daarmee kwam zeker materieel een einde aan het
oproepen in werkelijke dienst van duizenden jonge mannen die op grond van
de vigerende wetgeving verplicht waren, aan die oproep gehoor te geven.De dienstplicht kent in ons land een lange historie. Reeds in 1814 is
deze in de Grondwet verankerd, maar ook daarvoor was dienstplicht al lang
geen onbekende meer. Vele generaties zijn zo in werkelijke dienst geweest,
komende uit alle windstreken van het land. Velen daarvan werden ook uitgezonden
naar verre landen. Het toenmalige Indië en Nieuw-Guinea liggen nog redelijk
vers in het geheugen. Helaas zijn bij al deze acties steeds slachtoffers gevallen.
Het is een zaak van piëteit om daar, nu wij definitief besluiten tot
opschorting en wij wellicht op termijn besluiten tot afschaffing van de dienstplicht,
even bij stil te staan.Voorzitter! De dienstplicht had als zodanig vrijwel aldoor een warm pleitbezorger
in het CDA en in de drie partijen die het CDA hebben gevormd, namelijk KVP,
ARP en CHU. Dat neemt niet weg dat onze partij in dit tijdsbestel heeft ingestemd
met de opschorting van de opkomstplicht, zulks bij monde van collega Hillen
in de Tweede Kamer. Onze fractie kan zich daarin wel vinden. De val van de
Berlijnse Muur en meer nog het uiteenvallen van het Warschaupact en daarmee
het vervallen van de koude-oorlogstrategieën maakten een al te ruim bemenste krijgsmacht overbodig.De dienstplicht is, zeker na de Tweede Wereldoorlog, goed verankerd geweest
in de Nederlandse maatschappij. Brede acceptatie, afgewisseld met wat meer
spanning, kon echter een wat ambivalente houding van veel Nederlanders niet
verhelen. De wat ouderwets aandoende discipline, de nogal grote hardleersheid
als het ging om de werkgeversrol en het vaak wat meewarig doen over wat eufemistisch
de burgermaatschappij heette, voedden wellicht die ambivalentie.Toch kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat heel veel mensen desondanks
goede herinneringen aan hun diensttijd hebben overgehouden, getuige de vele
vaak sappige anekdotes die zeker in familiekring werden verteld. Nederlanders
hielden wel van militaire dienst, zeker nadat zij afgezwaaid waren. Ik vind
dat ik hier enig recht van spreken heb, komende uit een geslacht waar in elk
geval vier generaties via de dienstplicht deel hebben uitgemaakt van de krijgsmacht.
Mijn grootvader, toen nog ingeloot, was cavalerist. Dat heette toen, geloof
ik, het paardenvolk. Mijn vader was tijdens de mobilisatie infanterist. Ik
was een generatie later marinier. En één van mijn zoons was
administrateur bij de landmacht. Aan de hand van eigen ervaringen zou ik erg
veel anekdotes over de militaire dienst kunnen vertellen, maar ik meen dat
dit huis daarvoor niet het juiste forum is en in elk geval is het daarvoor
nu ook niet de juiste tijd.De Nederlandse dienstplicht heeft ook mondiaal geschiedenis geschreven.
Nederland was een land waarin het mogelijk bleek dat vrij grote bonden van
en voor dienstplichtigen ontstonden naast bonden van militairen die ook dienstplichtigen
toelieten tot hun organisatie. De vele ups en downs van de krijgsmacht als
werkgever zullen daaraan ongetwijfeld debet zijn. De VVDM en wat later ook
de AVNM hebben in die zin geschiedenis geschreven of daaraan een bijdrage
geleverd.De krijgsmacht als werkgever was door de jaren heen nogal wars van vernieuwing,
ook als het ging om het veelal niet toepassen van allerlei wetten die verband
hielden met de gezondheid van hun mensen. Bij die traditie past helaas ook,
dat allerlei ARBO-voorschriften pas laat, om niet te zeggen: te laat, ingang
vinden.De opschorting van de dienstplicht wordt rijkelijk laat in dit huis besproken.
In de schriftelijke voorbereiding is daarover commissiebreed al het nodige
gezegd. De antwoorden van de staatssecretaris waren, overigens niet ongebruikelijk
in voorkomende gevallen, niet zo erg overtuigend. Echter, het gaat om de bekende
mosterd na de maaltijd en veel behoefte om daarover nu nog uitvoerig te spreken,
heb ik niet.Wel heeft de CDA-fractie er behoefte aan om enkele andere zaken aan de
orde te stellen en daarbij denk ik aan zaken die rechtstreeks voortvloeien
uit de opschorting van de dienstplicht en die tegelijkertijd nadrukkelijk
verband houden met de toekomstige positie van de krijgsmacht. Voorafgaande
aan opmerkingen hierover wil ik een vraag stellen.Bij het kennisnemen van de omvangrijke hoeveelheid stukken en de vele
publicaties in vakbladen en kranten, bekroop mij steeds meer het gevoel, dat
deze opschorting niet is ingegeven door alleen de wil om de veiligheid van
ons land beter te kunnen garanderen met een vrijwilligersleger, doch door
het idee dat die opschorting goed zou passen bij een omvangrijke bezuinigingsoperatie.
Kan de staatssecretaris deze angstige gevoelens wegnemen?Op de regering rust een grote verantwoordelijkheid met het oog op de veiligheid
van ons land en de bondgenootschappelijke afspraken. Dat is op 8 maart 1994
ook zeer sterk door collega Postma benadrukt. Toen was in deze Kamer de Grondwetsherziening
aan de orde. Ook vanmiddag heeft de collega van het CDA hierover uitvoerig
gesproken.Vooral in verband met de opschorting van de opkomstplicht wordt het personeelsbestand
van de defensieonderdelen snel ingekrompen. De Koninklijke marine gaat van
22.000 mensen in 1991 naar zo'n 17.000 mensen in 2000. De Koninklijke luchtmacht
van 20.000 naar zo'n 14.000 en de Koninklijke landmacht van 80.000 naar 40.000
mensen. Bij elkaar gaat het dan om een inkrimping van zo'n 122.000 mensen
kortgeleden naar 71.000 mensen in 2000. Deze gigantische inkrimping wordt
gecompenseerd door een mogelijke reactivering van de opkomstplicht in bijzondere
omstandigheden en door de vorming van reservisten, die min of meer als oproepkrachten
moeten gaan functioneren voor de parate eenheden.In antwoord op vragen tijdens de schriftelijke voorbereiding spreekt de
staatssecretaris sussende woorden. Organisatie en infrastructuur worden afgestemd
op alle voorziene taken van de parate eenheden. Zo nodig wordt de organisatie
aangevuld met reservisten en verder is de mogelijke reactivering van de opkomstplicht
in twee jaar mogelijk. Los van het in acht nemen van een termijn van twee
jaar die voor moderne oorlogsdreiging en zeker voor moderne oorlogvoering
waarschijnlijk een farce zal zijn, is ook de mogelijkheid van bewapening en
het tot stand brengen van de nodige infrastructuur een lachertje als reactivering
van de opkomstplicht werkelijk nodig is. De staatssecretaris antwoordt op
deze probleemstelling geruststellend en zegt: "aanschaf van materieel en de
bouw of verwerving van infrastructuur zullen tegen de achtergrond van de op
dat moment bij de krijgsmacht bestaande behoefte binnen de zich dan voordoende
(organisatorische, financiële en maatschappelijke) mogelijkheden en omstandigheden
moeten worden gerealiseerd, daarbij tevens rekening houdend met bondgenootschappelijke
afspraken". Geruststellend en wollig is deze tekst. Maar de generaal die daarmee
een oorlog moet winnen, benijd ik niet. Immers, er kan uit deze woorden ook
gelezen worden – en dat lijkt mij een juiste uitleg – dat bij
reactivering geen materieel en geen infrastructuur meer aanwezig zal zijn.
Als de opschorting onverhoopt ongedaan zou moeten worden gemaakt, moet alles
opnieuw worden opgebouwd, omdat er onvoldoende materieel en veel te weinig
infrastructuur nog aanwezig zal zijn om zoveel mensen op te vangen. De opgeroepenen
lopen dan de kans dat zij, zoals eerder vertoond, opnieuw moeten oefenen met
houten geweertjes dan wel met de plastic varianten daarop.Dat betekent waarschijnlijk dat momenteel een omvangrijke kapitaalvernietiging
plaatsheeft zonder al te veel reservering voor de toekomst. Als het op dit
ministerie niet ging om twee VVD-bewindslieden, zou ik waarschijnlijk het
woord "potverteren" in de mond nemen. Maar dat kan toch niet
waar zijn? Of gaat de regering ervan uit dat reactivering van de opkomstplicht
nimmer nodig zal zijn? Waarom wordt dan toch artikel 64 in dit wetsvoorstel
opgenomen? Moet dat artikel dan toch geduid worden als een soort slaapmiddel
voor de bevolking?Ook voor de reservisten geldt dat er geen of nauwelijks sprake is van
extra inspanningen om kennis en kunnen op peil te houden, zelfs geen herhalingsoefeningen.
Dat wordt door de regering verantwoord geacht. In de memorie van antwoord
aan de Kamer wordt gesproken over langere reactietijden; een nogal vaag begrip,
maar voor de regering voldoende om investeringen in toekomstige inzetbaarheid
niet opportuun te vinden. Alles wordt zeer krap bemeten en, om in economische
termen te spreken, het groot onderhoud wordt verwaarloosd.Door de sterke inkrimping in personen en tegelijkertijd een uitbreiding
van taken vindt momenteel een reorganisatie plaats die zijn weerga niet kent.
Het is vandaag al vaker gezegd. In dit kader heeft de BBT'er, de beroepsmilitair
met een contract voor bepaalde tijd, zijn intrede gedaan. De werving van deze
personen verloopt kennelijk en gelukkig naar wens. Wil de staatssecretaris
daarover nog eens wat recente cijfers noemen, alsmede over de verhouding vrouwen
en mannen? Wat is hierbij het percentage mensen van allochtone afkomst?Het aannemen van personeel op vrij grote schaal legt op Defensie als werkgever
belangrijke verplichtingen. Daarover is ook in de Tweede Kamer vrij uitvoerig
gesproken. Ik wil er nu dan ook niet uitvoerig en breedvoerig op ingaan. Wel
is de vraag aan de orde of door alle reorganisaties in verband met de opschorting
van de opkomstplicht en de instroom van nieuw personeel met een tijdelijk
dienstverband, dat na de werkelijke dienst de status krijgt van reservist –
ik zei het al, een soort oproepkracht – dit alles in relatie tot de
gewijzigde en meer uitgebreide taken van de defensieonderdelen, het geheel
nog behapbaar en beheersbaar is voor de leiding en ook voor het middenkader.De onzekerheid lijkt groot, wellicht te groot. Dat wordt ongetwijfeld
nog versterkt door het roulatiesysteem bij de Koninklijke landmacht, waarbij
iedere militair elke drie jaar van functie moet veranderen. In een recent
wetenschappelijk onderzoek van ACOM, getiteld "Zorg voor nazorg", totstandgekomen
in samenwerking met de vakcentrale CNV, worden harde noten gekraakt over deze
onzekerheid. De angst om werkloos te worden is kennelijk groot bij het personeel,
dat zich zelfs laat uitzenden om er maar aan te ontkomen.Uit het onderzoek blijkt verder dat maar liefst 40% van de ondervraagden
zich niet gewaardeerd of gerespecteerd voelt door Defensie. Niet gewaardeerd
en niet gerespecteerd; daarmee kun je toch geen goed functionerende, geen
optimale krijgsmacht vormen?Ook een ander cijfer is ronduit schokkend. Slechts 23% van de ondervraagden
wil de eigen werkgever aanbevelen bij de buitenstaander, onder wie de toekomstige
werknemer van Defensie.Voeg daarbij de soms ernstige klachten na uitzending en er ontstaat een
werkgever die zeker niet de toets der kritiek kan doorstaan. De CDA-fractie
vindt dat verontrustend. Dit klemt temeer, omdat Defensie niet eenmalig BBT'ers
nodig heeft, maar elk jaar opnieuw in vrij grote aantallen. Voeg daarbij het
afnemende aantal jongeren dat in de nabije toekomst op deze arbeidsmarkt beschikbaar
is en het klimaat is geschapen om problemen te ondervinden bij de toekomstige
werving. Dit geldt zeker voor de hooggekwalificeerden, die naar het mij voorkomt
onmisbaar zullen zijn voor de krijgsmacht. Daarom moet ik de staatssecretaris
vragen waarom het er zo slecht voorstaat met de attitude van het personeel
en hoeveel tijd hij nog nodig denkt te hebben om deze situatie drastisch te
verbeteren. Opschorting van de oproepplicht, die in de praktijk nauwelijks
meer herroepbaar zal zijn, gepaard aan een niet optimaal gemotiveerd personeelsbestand,
brengt op termijn de veiligheid van de burger echt in gevaar. De CDA-fractie
is zeer benieuwd naar de beantwoording door de regering.Mevrouw Vrisekoop (D66):Mijnheer de voorzitter! Met belangstelling en instemming heeft de fractie
van D66 kennisgenomen van de totstandkoming en behandeling van dit wetsvoorstel.
Het feit dat het er ligt is een logisch uitvloeisel van de constateringen
verwoord in de Prioriteitennota, waarin de balans werd opgemaakt van de ingrijpende
veranderingen in de internationale veiligheidssituatie. Nederland heeft geen
directe vijanden en Europa leeft al ruim vijftig jaar in vrede en veiligheid.
Dit resulteerde in de doelstelling dat de Nederlandse krijgsmacht omgevormd
moest worden tot een kleinere en flexibeler krijgsmacht die doeltreffend kan
opereren in internationale vredesmissies en in die vorm haar opdrachten in
VN- en NAVO-verband naar tevredenheid zal kunnen uitvoeren.Deze veranderde positie van het leger brengt een heel andere benadering
van de krijgsmacht met zich dan die wij historisch gezien gewend zijn. Nederland
houdt zich niet meer bezig met eventuele vijanden en de manier waarop deze
Nederland kunnen bedreigen, maar er is sprake van een beleid gericht op vredesmissies
binnen het Europese veiligheidsbeleid.Wij leggen de bewindslieden de volgende vragen voor. Loopt Nederland met
deze wet in de pas bij de Europese bondgenoten? Kunnen de wenselijke sterkte
van de Nederlandse krijgsmacht en de grootte van de Nederlandse bijdrage in
internationale vredesmissies in de toekomst op Europees niveau vastgesteld
worden? In hoeverre is de mening van Europa van invloed op de "buitengewone
omstandigheden" waardoor de dienstplicht weer gereactiveerd zou kunnen worden?De staatssecretaris is vaagheid verweten in de beantwoording van de aan
hem gestelde vragen. Toch is dit een niet verwijtbaar euvel in deze kwestie.
Je kunt nu eenmaal niet voorspellen wat er gaat gebeuren in de toekomst op
korte en lange termijn. Daarom is het van belang te weten wat de intentie
is van de wetgever op het punt van een eventuele reïntegratie van dienstplichtigen
in het Nederlandse leger.In de voorstellen die gepresenteerd worden, wordt uitgegaan van een mogelijke
uitbreiding van het leger tot de grootst mogelijke sterkte. Wat nu als blijkt
dat dit niet noodzakelijk of mogelijk is en dat er wel uitgebreid zal moeten
worden, maar dat die uitbreiding niet maximaal zal zijn? Welke dienstplichtigen
zullen dan worden opgeroepen? De keuzes die de wetgever dan zal
moeten maken, zullen leiden tot grote discussies en kunnen gepaard gaan met
grote maatschappelijke gevolgen.Ten slotte wenst de fractie van D66 op te merken dat door vooruitlopend
op de afhandeling van deze wet in het parlement vast te handelen alsof de
wet is aangenomen, deze behandeling op een farce lijkt. Dat zal wel niet de
bedoeling zijn geweest, maar het lijkt er wel op. In de Haagsche Courant heb
ik vorige week gelezen dat de staatssecretaris alvast maar een standbeeld
heeft onthuld dat herinnert aan de dienstplicht. Wat het niet chic geweest
om daar even mee te wachten?De heer Hendriks:Mijnheer de voorzitter! In het algemeen staat mijn partij Senioren 2000
sympathiek tegenover dit wetsvoorstel. Wij vinden het verheugend dat de internationale
veiligheidssituatie het ons en onze bondgenoten toestaat tot opschorting van
het oproepen van dienstplichtigen over te gaan. Gelet op de nog steeds onzekere
politieke situatie in diverse Oost-Europese regio's, achten wij het verstandig
dat gekozen is voor een procedure die het mogelijk maakt op redelijk eenvoudige
wijze en met een niet al te groot tijdsverloop de opkomstplicht te reactiveren.
Niettemin hebben wij nog enige vragen en kanttekeningen.Wij moeten blijk geven van onze teleurstelling dat de Eerste Kamer ook
nu weer is opgescheept met een wetsvoorstel dat in feite het predikaat "voorstel"
nauwelijks meer verdient. Nadat de minister vorig jaar september het voorlopig
verslag over dit wetsvoorstel had ontvangen van de vaste commissie voor Defensie
van deze Kamer, had hij kennelijk ampel tijd nodig om ons toch niet zo geweldig
kritische commentaar te beantwoorden. Doordat zijn memorie van antwoord ons
pas kort voor de kerstdagen bereikte, leidde dit uiteindelijk tot de openbare
behandeling van vandaag. Ik weet uit eigen ervaring, dat militaire operaties
binnen Defensie over het algemeen redelijk flitsend worden geïnitieerd
en uitgevoerd, zodat ik niet anders kan concluderen, dan dat aan de geschetste
slakkengang politieke redenen ten grondslag moeten hebben gelegen. Het gevolg
is wel, dat wij met ons commentaar op het voorliggende wetsvoorstel niet veel
meer kunnen bereiken. Onze betogen zullen wel weer beminnelijk door de bewindslieden
worden aangehoord, maar zakelijk gezien is deze plenaire behandeling niet
meer dan "moutarde après le diner". Ik heb al gesteld, dit teleurstellend
te vinden, maar zeker na de kritiek die de defensiecommissie van deze Kamer
als geheel in haar voorlopig verslag reeds heeft geuit over het late tijdstip
waarop deze Kamer met dit wetsvoorstel is geconfronteerd, moet ik zeggen,
deze gang van zaken verregaand slordig te vinden. Dit geconstateerd hebbend,
voorzitter, heb ik toch nog enige opmerkingen.De regering stelt in haar memorie van antwoord wel wat erg gemakkelijk,
dat de kwaliteit en de kwantiteit van de krijgsmacht voldoende moeten worden
geacht om het hoofd te kunnen bieden aan een eventueel veranderende politiek-militaire
dreiging. Hoewel ik met de regering van mening ben, dat er momenteel geen
directe tekenen zijn die zouden kunnen wijzen op een toeneming van enige militaire
dreiging, wijs ik erop dat zulks maar al te snel kan veranderen. Al met al
kan ik mij niet aan de indruk onttrekken, dat met het versneld afschaffen
van het oproepen van dienstplichtigen, zoals naar mijn indruk toch is gebeurd,
de regering bij het analyseren van de dreiging versus onze militaire paraatheid
naar de door haar gewenste conclusie heeft toegeredeneerd. Vooral de periode
tot het jaar 2010 zet ons qua militaire paraatheid kwantitatief op het scherp
van de snede. De regering stelt dat het niet noodzakelijk is, dienstplichtigen
aan herhalingsoefeningen te onderwerpen, omdat de langere reactietijden kunnen
worden benut om het kennisverval van dit personeel teniet te doen. Ik vrees,
dat hier de wens de vader van de gedachte is.Gewoon praktisch redenerend kan ik niet anders dan twijfelen aan wat toch
kennelijk voor de regering het uitgangspunt is: de haalbaarheid van een reactivering
van de dienstplicht, en het in personele en materiële zin weer opbouwen
van een verantwoorde sterkte in twee jaar tijd. Herhalingsoefeningen worden
immers om onduidelijke redenen reeds gedurende langere tijd niet meer gehouden,
een oproepsysteem en een keuringsapparaat bestaan niet meer. Verder moet uit
het niets een opleidingscapaciteit worden gecreëerd, waarvoor alleen
al bij de Koninklijke landmacht een separaat Commando bestond. Ik vind de
regering daarom wel erg pretentieus met haar verzekering dat zij het mogelijk
acht, in twee jaar tijd een behoorlijke sterkte van dienstplichtig personeel
tot gevechtsgereedheid te brengen.Voorzitter! Ik ben een tegenstander van doemdenken. Ik hoop dat het inderdaad
voldoende zal blijken te zijn om bij de periodieke evaluatie van de veiligheidssituatie
telkens af te wegen, of de omvang van de krijgsmacht ook voor de toekomst
nog adequaat zal zijn. Overbezorgdheid kan tot overcapaciteit leiden, onderschatting
echter tot onderwerping.De heer Van Graafeiland (VVD):Mijnheer de voorzitter! Het historisch overzicht van de dienstplicht dat
de heer Hofstede heeft gegeven, heb ik met genoegen aangehoord. Het ontslaat
mij van de verplichting, daaraan aandacht te besteden. Er is wel een verschil
tussen zijn en mijn familiebanden met de krijgsmacht. Die van mij begonnen
bij de cavalerie aan het begin van de vorige eeuw. Ze zijn ook bij de cavalerie
geëindigd. Eén van mijn zoons behoorde tot een van de laatste
lichtingen dienstplichtigen. Hij is als dienstplichtig wachtmeester bij de
cavalerie afgezwaaid.Voorzitter! In het voorlopig verslag heeft mijn fractie geprobeerd, ten
aanzien van een aantal vraagpunten wat meer helderheid te krijgen. Dat is
voor een deel in de memorie van antwoord gelukt en voor een ander deel wat
minder. Ik stel daarom vier punten kort aan de orde.Voorzitter! In de eerste plaats is de noodzaak tot reactivering van de
opkomstplicht eerst dan aan de orde indien de noodzaak daartoe blijkt uit
de periodieke evaluatie van de veiligheidssituatie. Wij nemen aan dat hiermee
wordt gedoeld op de tweejaarlijkse evaluatie die bij de memorie van toelichting
op de begroting wordt gevoegd. Is het in dat geval niet handig dat er ook
een aparte paragraaf wordt gewijd aan de evaluatie van het dienstplichtbeleid,
zodat in ieder geval ook expliciet aan dit beleidsonderdeel in al
z'n facetten aandacht wordt geschonken en dat ook expliciet door de leden
van de Staten-Generaal kan worden gevolgd? Ons is nog onduidelijk hoe een
en ander begrotingstechnisch wordt verwerkt. Voor keuring en opleiding is
een termijn van twee jaar natuurlijk wel voldoende. Maar voor het verwerven
van materieel, voor de infrastructuur en voor het beschikken over oefenfaciliteiten –
om nog maar niet te praten over het op peil houden van de "knowhow" –
is een aanzienlijk langere termijn nodig. Onze vraag is en blijft hoe dit
in de begroting kan worden gevolgd. Wordt er een expliciete aanduiding in
het materieelplan opgenomen?Een tweede aspect is de keuring als zodanig. Wij kunnen ons wel vinden
in het standpunt dat de dienstplichtkeuring niet wordt gehandhaafd. De vraag
is dan echter wel of de ex-BBT'ers worden gekeurd voor nieuwe reservistenfuncties.
Dan is er sprake van een vergelijkbare behandeling als van beroepsmilitairen
die voor elke nieuwe functie worden gekeurd.Het derde punt betreft de herhalingsoefeningen. Dankzij een aangenomen
amendement van de fractie van de VVD aan de overzijde van het Binnenhof kunnen
in ieder geval tot 2010 herhalingsoefeningen worden gehouden zonder dat de
dienstplicht wordt gereactiveerd. Onze fractie vraagt zich af hoe die situatie
zich verhoudt tot de wijze waarop onze bondgenoten – Duitsland en België –
met dit vraagstuk omgaan, mede gegeven het gemeenschappelijk optreden in geval
van een noodzakelijk interventie. Is er, om kort te gaan, een bondgenootschappelijk
beleid in dezen in de maak?Voorzitter! Het vierde en laatste punt betreft de uitsluitingsgrond voor
BBT'ers indien zij zijn veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
van zes maanden of meer. Deze uitsluitingsgrond is overgenomen uit de bestaande
Dienstplichtwet die in dat verband natuurlijk wel enige functie had. Die norm
moest voorkomen dat iemand al te snel als gevolg van een strafblad aan de
dienstplicht kon ontkomen. In de nieuwe situatie is het anders. In ons land
moet je nogal wat op je kerfstok hebben, wil je een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
van zes maanden of meer krijgen. Ik heb vandaag ruim voldoende gelegenheid
gehad om hierover met deskundigen te spreken. Het blijkt dat je dan praat
over zware mishandeling, over een forse inbraak of een behoorlijke fraude.
Een en ander betekent dat een BBT'er met een strafblad waarop niet meer dan
zes maanden onvoorwaardelijk prijkt, niet bij voorbaat wordt afgewezen. Wij
vragen ons echt af of dat door de beugel kan. Voordat iemand bijvoorbeeld
naar de politieschool mag, moet er een bewijs van goed gedrag komen. En als
daar meer op staat dan de diefstal van een pakje sigaretten als jeugdzonde,
dan gaat het feest al niet door. We begrijpen best, voorzitter, dat het allemaal
zo'n vaart niet zal lopen, maar een BBT'er die per se de krijgsmacht in wil
en overigens geschikt is maar wel met een strafblad van vijf maanden onvoorwaardelijk,
kan niet worden uitgesloten.Voorzitter! wij nemen aan dat de staatssecretaris in staat is om onze
vragen naar genoegen te beantwoorden. Wij gaan uiteraard akkoord met het wetsvoorstel.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Voorzitter! Ik wil de geachte afgevaardigden graag dankzeggen voor de
belangstelling voor dit wetsvoorstel. Dit geldt niet alleen voor de opmerkingen
die vandaag zijn gemaakt. Ik kan dat ook destilleren uit de vragen die vandaag
zijn gesteld en de vragen die in het kader van de schriftelijke voorbereiding
van het wetsvoorstel zijn gesteld.Voorzitter! Nu de stap naar een vrijwilligerskrijgsmacht is gezet, gaat
de dienstplicht in de mottenballen, vooralsnog voor onbepaalde tijd. Met de
aanvaarding van de Kaderwet dienstplicht wordt afscheid genomen van een dienstplichtsysteem
dat sinds de inwerkingtreding van de Dienstplichtwet in maart 1922 voortdurend
onderwerp van politieke discussie is geweest. De opschorting van de opkomstplicht
van dienstplichtigen betekent een fundamentele verandering in de opbouw van
de krijgsmacht en in de positie van burgers die voor de dienstplicht in aanmerking
komen. Voorwaar, een historisch moment!Het komt mij daarom gepast voor om de achtergronden van de Kaderwet dienstplicht
kort te memoreren. In de Prioriteitennota werd ruim drie jaar na de val van
de Berlijnse Muur de balans opgemaakt van de ingrijpende veranderingen in
de veiligheidssituatie in Europa en ook daarbuiten. Na het uiteenvallen van
de Sovjet-Unie en de ontmanteling van het Warschaupact was er geen sprake
meer van een grootscheepse militaire dreiging tegen het grondgebied van het
NAVO-bondgenootschap. Tegelijkertijd werd geconstateerd dat rekening moest
worden gehouden met veiligheidsrisico's voortvloeiend uit spanningen en conflicten
in de verschillende regio's waardoor de werkzaamheden van de krijgsmacht zich
op dit moment hoofdzakelijk buiten het traditionele operatiegebied van de
NAVO bevinden.Een goed toegeruste krijgsmacht blijft derhalve nodig. In de eerste plaats
met het oog op de verdediging van het bondgenootschappelijk en daarmee van
het eigen grondgebied. Daarnaast is in de gewijzigde internationale veiligheidssituatie
sprake van een groeiende vraag naar de inzet van militairen ter handhaving
van de internationale vrede en veiligheid, daaronder mede begrepen humanitaire
hulpverlening in acute noodsituaties. Crisisbeheersing in bredere zin en daarmee
naast de traditionele algemene verdedigingstaak een hoofdtaak voor de krijgsmacht.Een van de wezenlijke elementen uit de Prioriteitennota vormt de keuze
voor een vrijwilligerskrijgsmacht. En daarom is besloten over te gaan van
een ten dele uit dienstplichtigen bestaande kadermilitiekrijgsmacht naar een
louter uit vrijwilligers samengestelde beroepskrijgsmacht. Daarvoor zijn talloze
redenen aangevoerd. De belangrijkste is in feite geweest – ik maak deze
opmerking vooral in de richting van de heer Hofstede die heeft gevraagd of
ik zijn angstige gevoelens kan wegnemen – om de inzetbaarheid van een
Nederlandse krijgsmacht waar het betreft de deelname aan crisisbeheersingsoperaties
buiten het NAVO-verdragsgebied te vergroten.Zoals bekend, was het beleid ontwikkeld dat dienstplichtigen niet tegen
hun wil konden worden ingezet buiten dat NAVO-verdragsgebied. En voor een
krijgsmacht die voor een deel bestaat uit dienstplichtigen en het uitvoeren
van vredesbewarende en crisisbeheersende operaties als een van de
hoofdtaken heeft, zou het principe van alleen uitzending op basis van vrijwilligheid
problemen opleveren met betrekking tot de onmiddellijke inzetbaarheid van
eenheden. Het uitvoeren van crisisbeheersingsoperaties buiten het NAVO-verdragsgebied
zou bij onveranderd beleid in het gedrang komen. Dat vormde dan ook –
ik herhaal dat – een van de belangrijkste aanleidingen voor de keuze
voor een vrijwilligerskrijgsmacht. Andere factoren die een rol hebben gespeeld,
zijn het maatschappelijk draagvlak voor de dienstplicht, de mogelijkheid van
voldoende personeel voor een vrijwilligerskrijgsmacht en daarnaast –
dat is één van de elementen geweest, zo zeg ik tegen de heer
Hofstede – de betaalbaarheid van een kadermilitiekrijgsmacht in de toekomst.De dienstplicht wordt niet, zoals velen onterecht menen, afgeschaft doch
blijft formeel bestaan. In de Kaderwet dienstplicht – de citeertitel
zegt het al – wordt de dienstplicht gehandhaafd. Ik zeg tegen de heer
Hofstede dat zijn oordeel dat de opkomstplicht reeds per 1 januari 1997 zou
zijn opgeschort, niet juist is. Aanvaarding van dit wetsvoorstel is een onmisbare
voorwaarde om de opschorting te kunnen realiseren. De beoogde datum van inwerkingtreding
van de Kaderwet dienstplicht is thans voorzien op of omstreeks 1 april aanstaande.De heer Hofstede (CDA):Ik weet dat de uitleg van de staatssecretaris formeel juist is. Materieel
is echter vorig jaar augustus de laatste dienstplichtige al afgezwaaid. Er
is opgemerkt dat er in dat kader al een standbeeld is onthuld. Ik vind uw
antwoord erg formalistisch. Ik heb daaraan, gezien de tijd, niet zo veel behoefte.Staatssecretaris Gmelich Meijling:U heeft mij daarnaar gevraagd, dus ga ik daarop in. Pas als deze Kamer
heeft ingestemd met dit wetsvoorstel, is de opschorting de jure geregeld.
U weet net zo goed als ik dat in de huidige Dienstplichtwet ruimte wordt geboden
om de behoefte aan dienstplichtigen geleidelijk af te bouwen. Dat hebben wij
overigens in het verleden ook vaak gedaan. Daarom hebben wij – wij hoopten
dat de behandeling van dit wetsvoorstel sneller zou kunnen plaatsvinden –
op grond van de Dienstplichtwet het oproepen van dienstplichtigen al op 1
januari gestopt, maar de opschorting gaat, naar ik hoop, op 1 april aanstaande
in.Voorzitter! De kern van de Kaderwet dienstplicht is dat na de inwerkingtreding
de inschrijving voor de dienstplicht onverkort van kracht blijft. De verplichte
opkomst van dienstplichtigen zal slechts worden opgeschort. Uiteraard kan
die opkomstplicht van dienstplichtigen door nadere politieke besluitvorming,
gelet op de actuele veiligheidssituatie, weer worden geactiveerd. Dat kan
in beginsel op elk moment. Ik juich het dan ook toe dat als sluitstuk van
een politiek en een maatschappelijk proces met de nu aan de orde zijnde Kaderwet
dienstplicht, de uitvoering van die grondwettelijke opdracht ingevolge artikel
98 thans haar voltooiing nadert.Mevrouw Vrisekoop heeft vragen gesteld over de verhouding tussen onze
krijgsmacht en die van onze Europese bondgenoten. Zij heeft gevraagd of wij
met de Kaderwet dienstplicht wel in de pas lopen. Het antwoord daarop is:
ja. Wij lopen zelfs een beetje voorop. Nederland heeft al vroeg aan de fundamenteel
gewijzigde Europese veiligheidssituatie conclusies verbonden voor zijn krijgsmacht.
Wij zien dat inmiddels de meeste Europese bondgenoten vergelijkbare conclusies
hebben getrokken. De Europese krijgsmachten worden kleiner, flexibeler, moderner,
mobieler en doelmatiger.Ik zie het overigens ook niet snel gebeuren – in antwoord op een
andere vraag van mevrouw Vrisekoop – dat de omvang van de Nederlandse
krijgsmacht op Europees niveau wordt vastgesteld. Die vaststelling is nog
immer een nationale bevoegdheid, waarvoor regeringen verantwoording afleggen
aan hun nationale parlementen. Zo werkt dat overigens ook in de NAVO. Uiteraard
is er wel sprake van overleg en van afstemming tussen de bondgenoten. Het
aantal praktische samenwerkingsverbanden tussen eenheden van Europese bondgenoten
is de afgelopen jaren, zoals men weet, belangrijk toegenomen. Wij nemen deel
aan het Duits-Nederlandse korps, de Brits-Nederlandse amphibious force en
de Admiraal Benelux is ingesteld. Verder hebben wij een goed samenwerkingsverband
met België in de Belgisch-Nederlandse Airforce.Over de werving heeft de heer Hofstede ook een opmerking gemaakt. Hij
heeft mij gevraagd of ik hem nog een paar cijfers kan geven. Ik doe dat graag.
In het totaal diende de krijgsmacht circa 8500 BBT'ers en BOT'ers te werven.
Dat zijn ruim 300 militairen meer dan in 1995. Ik kan meedelen dat voorlopige
cijfers aangeven dat circa 90% van de wervingsopdracht is gerealiseerd. Daarmee
is Defensie over het geheel genomen in 1996 in staat geweest voldoende kandidaten
aan te stellen. Van de aangestelde militairen is 4% van allochtone afkomst.
Het aantal vrouwen bedraagt circa 12%. Ik moet constateren dat voor een aantal
specifieke functiecategorieën de werving minder spoedig verloopt dan
gewenst is. Dat is al opgemerkt. Dat betreft vooral de technische functiecategorieën.
Wij doen er alles aan om de komende jaren te proberen, deze mensen van de
arbeidsmarkt te halen.De heer Hofstede (CDA):Is de 4% allochtonen in overeenstemming met de formeel nog altijd geldende
wet BEA? Ik dacht dat het aantal allochtonen in de Nederlandse samenleving
in elk geval hoger was dan 4%.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Dat denk ik ook. Wij proberen bij de geleidelijke invoering van het BBT-gehalte
steeds meer allochtone werknemers binnen onze organisatie te krijgen en ik
denk ook dat dit zal lukken. Het is echter bekend dat het een gewenningsproces
is, ook in deze bevolkingsgroep. Gezien het feit dat wij toch vrij kort bezig
zijn met deze operatie, vind ik 4% niet verontrustend. Wij richten onze werving
speciaal op deze groep en overigens ook op vrouwen. Wij moeten immers proberen
gemiddeld 8% vrouwen in de gehele krijgsmacht te halen. Dat halen wij overigens
niet. Van de 12% die wij binnenkrijgen, valt helaas nog wel eens een paar
procentjes af.Voorzitter! Ik wil nog ingaan op de opmerking van de heer Hofstede naar
aanleiding van het ACOM-onderzoek Zorg voor nazorg. Ik ben blij dat de heer
Hofstede deze vraag heeft gesteld, omdat ik daardoor misschien een misverstand
kan wegnemen. Het gaat hier om een onderzoek dat naar onze mening niet representatief is voor de krijgsmacht en ik zal ook vertellen waarom.
Het onderzoek heeft alleen plaatsgevonden onder leden van de ACOM, mensen
met uitzendervaring. Het is uitgevoerd onder 489 ACOM-leden. De respons was
42%. Dat zijn er 206. Dat is minder dan 1% van alle uitgezonden militairen.
80% van die ondervraagden was BOT'er. Dat is ook niet representatief voor
de krijgsmacht. Van het normale bestand maken zij iets meer dan de helft uit.
De gemiddelde leeftijd lag tegen de 40 jaar. Er werd gezegd dat 40% niet gelukkig
is binnen de krijgsmacht en dat 23% de werkgever niet wil aanraden bij anderen.
Die generalisatie is niet juist. Daar hebben wij grote problemen mee, omdat
die de krijgsmacht helaas in een verkeerd daglicht stelt. Wij hebben getracht
dat na het verschijnen van het onderzoek recht te zetten. Sommige bladen en
kranten hebben daar ook aandacht aan besteed. Ik vind het prettig dat ik het
vandaag in deze Kamer nog eens kan vertellen. Het doet immers geen recht aan
datgene wat in de krijgsmacht op dit punt echt leeft.Bij inwerkingtreding van de Kaderwet dienstplicht zal het dienstplichtstelsel
van rechtswege worden opgeschort. Niet opgeschort worden onder meer de bepalingen
inzake de inschrijving en het overgangsrecht. Ik doel nu op artikel 64 van
het wetsvoorstel, dat eerder door de heer Hofstede werd omschreven als een
soort slaapmiddel voor de bevolking. Ik moet zeggen dat ik niet helemaal begrijp
wat hij daarmee heeft bedoeld.Mijnheer de voorzitter! Menigeen heeft gevraagd onder welke omstandigheden
een besluit tot reactivering van de opkomstplicht zal worden genomen. Ook
bij de schriftelijke voorbereiding van de kaderwet is in deze Kamer die vraag
gesteld. In de eerste plaats wijs ik erop dat de huidige inschatting van de
internationale veiligheidssituatie voor de komende jaren, waarop de Prioriteitennota
is gebaseerd en welke sindsdien niet substantieel is gewijzigd, geen aanleiding
geeft te veronderstellen dat de komende jaren behoefte bestaat aan een krijgsmacht
van een aanmerkelijk grotere omvang dan in de Prioriteitennota is voorzien.Verder is niet op voorhand aan te geven onder welke omstandigheden en
in welke situatie mogelijkerwijs wordt besloten tot reactivering van de dienstplicht.
Iemand die dat wel kan, daag ik van harte uit om het hier vandaag aan de orde
te stellen. Ik kan het in ieder geval niet, zoals ik ook aan de overkant heb
betoogd. Bovendien, je kunt van alles en nog wat verzinnen, maar ik meen dat
het niet aangaat als het ware met de meetlat uit te zetten onder welke omstandigheden
en in welke situatie mogelijkerwijs tot reactivering zou moeten worden besloten.Wel ligt het voor de hand, zoals ook in de Prioriteitennota is aangegeven,
een mogelijke reactivering van de opkomstplicht te koppelen aan het actueel
worden van een ernstige verslechtering van de internationale veiligheidssituatie.
Juist omdat de Prioriteitennota slechts een beperkte extrapolatie naar de
toekomst kan bieden, zal Defensie periodiek de internationale veiligheidssituatie
evalueren. Er bestaat aldus de gelegenheid om op grond van verwachtingen ten
aanzien van de internationale veiligheidssituatie tussen de regering en de
Staten-Generaal van gedachten te wisselen over de maatregelen die genomen
moeten worden om de verandering in die veiligheidssituatie het hoofd te bieden.
Hierbij zullen ook de inschattingen van de bondgenoten een belangrijke rol
spelen.Mevrouw Vrisekoop heeft de vraag gesteld, in hoeverre de mening van Europa
van invloed is op de buitengewone omstandigheden waardoor de dienstplicht
zou kunnen worden gereactiveerd. In de eerste plaats merk ik op dat, in tegenstelling
tot de veronderstelling van mevrouw Vrisekoop, een mogelijk besluit tot reactivering
van de opkomstplicht juist in gewone omstandigheden dient plaats te vinden,
wil een tijdige en goede voorbereiding van de operationele gereedheid maar
ook van een eventuele inzetbaarheid van dienstplichtigen in buitengewone omstandigheden
verzekerd zijn. Dan spreken wij over de beroemde twee jaar, waarover ook in
deze Kamer vanavond weer is gesproken. Er is dus geen reactivering van het
dienstplichtstelsel in buitengewone omstandigheden. Verder zal mevrouw Vrisekoop
begrijpen dat het gaat om de mening van de bondgenoten, hetgeen niet noodzakelijkerwijs
samenvalt met de mening van Europa.Ook heeft mevrouw Vrisekoop een vraag gesteld over wat zij heeft aangeduid
als de intentie van de wetgever op het punt van de eventuele reïntegratie
van de dienstplichtigen in het Nederlandse leger. Welnu, de wetgever voorziet
in een mogelijkheid om iedereen die geschikt is voor de dienstplicht daarvoor
op te roepen, natuurlijk na ongedaanmaking van die opschorting. Om die geschiktheid
te kunnen vaststellen, zal er tijdens de keuring, overigens net zoals dat
tot dusver het geval was, onderzoek plaatsvinden naar de verschillende facetten,
lichamelijke en geestelijke geschiktheid; u kunt het zelf invullen.Bovendien wordt gekeken naar de bestemming die hij of zij in de krijgsmacht
zal krijgen (in de toekomst zullen het mogelijk ook vrouwen zijn). Bij dit
laatste moet zeker worden gedacht aan de genoten opleidingen en de specifieke
arbeidservaring. Ingevolge artikel 18, derde lid, van het wetsvoorstel bij
de oproep in gewone omstandigheden hebben wij gesteld dat wij in principe
uitgaan van het beginsel: jong gaat voor oud. Dat betekent derhalve niet dat
de maximale mogelijkheden ook daadwerkelijk benut moeten worden, want indien
volstaan kan worden met een minder omvangrijke mobilisatie, omdat de omstandigheden
op dat moment geen aanleiding geven tot maximale vergroting, dan past dat
gelukkig in het kader van de wet.De heer Van Graafeiland zeg ik, dat de noodzaak tot reactivering inderdaad
wordt bezien in samenhang met de tweejaarlijkse evaluatie van de internationale
veiligheidssituatie. Ik heb dat zojuist al gezegd. De vraag om te voorzien
in een aparte paragraaf evaluatie dienstplichtbeleid is wellicht ingegeven
door de angst dat de overheid zou kunnen vergeten, dat zij de beschikking
heeft over dat beleidsinstrument, maar dat kan de heer Van Graafeiland toch
niet echt menen.Wordt er begrotingstechnisch rekening gehouden met het benodigde materieel,
infrastructuur etc., samenhangend met een eventuele reactivering van de dienstplicht?
Het ligt voor de hand dat een en ander kan worden teruggevonden in de begroting,
maar wel op het moment dat daadwerkelijk materiaal zou worden aangeschaft
ten behoeve van de reactive ring van het dienstplichtstelsel,
en dat gelet op de omstandigheden van dat specifieke moment.Met betrekking tot de keuring zij opgemerkt, dat iedere beroepsmilitair
periodiek of incidenteel kan worden gekeurd zodra daartoe aanleiding bestaat.
Op dit moment is er geen directe relatie met elke nieuwe functie die hij of
zij gaat bekleden. Er is wel een bepaalde keuring, die de Kamer zich wel zal
herinneren, de zogenaamde oude-mannetjeskeuring. Die vindt plaats na een bepaalde
leeftijd en geschiedt, geloof ik, elk jaar.Het vraagstuk van de herhalingsoefeningen is onderwerp van aandacht in
bondgenootschappelijk verband, maar van een uniforme afstemming is op dit
moment geen sprake. Zoals bekend heeft België eind 1995 de dienstplicht
afgeschaft. Het dienstplichtig reservepersoneel blijft tot het jaar 2000 oproepbaar,
waardoor de oorlogsbehoefte tot die tijd is gewaarborgd. Half 1998 zal ook
in België een studie worden afgerond die de vulling van de oorlogsbehoefte
na het jaar 2000 zal moeten vaststellen.Onze oosterbuur, Duitsland, handhaaft vooralsnog het dienstplichtsysteem
en daarmee ook zijn beleid inzake herhalingsoefeningen. Er vinden derhalve
in Duitsland herhalingsoefeningen plaats.De vraag of in Nederland herhalingsoefeningen zullen worden gehouden is
vanzelfsprekend gerelateerd aan de ontwikkeling van de internationale veiligheidssituatie.
De motie die in de Kamer is aangenomen is zojuist al genoemd. Het is tot 2010
mogelijk herhalingsoefeningen te houden. Waar dat noodzakelijk is, zullen
wij, gezien het aantal reservisten dat daaraan zou kunnen deelnemen, uiteraard
gebruik maken van die mogelijkheid. Ik kan nu al zeggen dat het aantal herhalingsoefeningen
in vergelijking met het verleden behoorlijk zal teruglopen.De heer Van Graafeiland vroeg naar de uitsluitingsgronden voor BBT'ers.
In artikel 22, eerste lid, van de Dienstplichtwet wordt uitgegaan van een
termijn van zes maanden als reden voor uitsluiting van de dienst. Die termijn
is in het onderhavige voorstel overgenomen. Aanvankelijk werd artikel 22,
eerste lid, van de Dienstplichtwet alleen toegepast wanneer er sprake was
van onvoorwaardelijke straffen. Sinds enige tijd worden bij de beoordeling
van de termijn ook de voorwaardelijke straffen meegewogen. Daar de praktijk
leert dat dit criterium uitstekend functioneert, is er geen aanleiding om
daarin thans wijziging aan te brengen. Met andere woorden, artikel 22 van
de Dienstplichtwet kan nu teruggevonden worden als artikel 11 van de kaderwet.Geldt de regel ook voor beroepsmilitairen voor bepaalde tijd? Het antwoord
daarop luidt ontkennend, want zij vallen buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel.
Herhaald zij dat vorengenoemde termijn als richtsnoer op dezelfde wijze wordt
gehanteerd bij gegadigden voor de aanstelling als BBT'er. Bij hen vindt op
grond van de Wet veiligheidsonderzoeken een zogenaamd veiligheidsonderzoek
plaats, waarbij in elk individueel geval onder meer de justitiële antecedenten
van een gegadigde worden onderzocht en beoordeeld. Bij het inwinnen van die
justitiële inlichtingen gaat het vooral om een beoordeling van de geschiktheid
van betrokkenen voor de door hem gewenste aanstelling. Die aanstelling vindt
niet plaats, indien op grond van de uitslag van het onderzoek naar het oordeel
van de minister van Defensie twijfels omtrent de geschiktheid van een gegadigde
bestaan, bijvoorbeeld omdat betrokkene een strafrechtelijk verleden in de
zojuist bedoelde zin heeft. Er zijn uiteraard ook andere weigeringsgronden.De voorzitter:Met het oog op het gevorderde uur vraag ik de Kamer om de tweede termijn
zo geserreerd mogelijk te houden.De heer Hofstede (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de gegeven antwoorden.Ik stel nog een korte vraag aan de staatssecretaris. Ik kom even terug
op het onderzoek naar de attitude, omdat de staatssecretaris tot de conclusie
kwam dat het niet representatief zou zijn geweest. Het was een onderzoek van
enerzijds de wetenschappelijke afdeling van het CNV. Die stelt zeer hoge eisen
aan de kwaliteit van het onderzoek, zo is niet alleen mijn ervaring, maar
ook de ervaring van anderen. Het ging om georganiseerde mensen. Mijn persoonlijke
ervaring is dat dit niet de slechtsten van de maatschappij hoeven te zijn.
Voor CNV-leden geldt in het algemeen niet dat zij zo geweldig revolutionair
zijn. Het onderzoek is anderzijds mede gesubsidieerd door het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, dat ook hoge eisen stelt aan de kwaliteit
van dit soort onderzoeken. Door mij is steeds zorgvuldig over "ondervraagden"
gesproken. Ik heb dus niet willen schetsen dat het hele defensieapparaat er
zo slecht over denkt. Ik heb het over "ondervraagden" gehad. Het ging om ongeveer
500 mensen. Aan die 500 mensen wordt niet alleen iets opgehangen van 40.000
mensen van Defensie. Zo'n aantal wordt door alle mogelijke bureaus vaak representatief
verklaard voor het hele Nederlandse volk. Als de staatssecretaris zegt dat
dit onderzoek niet representatief is, dan schrik ik daarvan. Dat is niet alleen
omdat hij dat zegt, maar ook omdat hij er dan geen conclusies aan verbindt.
Mijn uitdaging is eigenlijk: wanneer laat de staatssecretaris dan een echt
onafhankelijk onderzoek houden om eens te bekijken hoe de attitude wél
is?Staatssecretaris Gmelich Meijling:Voorzitter! Het onderzoek is niet representatief voor de krijgsmacht.
Ik zal vertellen waarom ik het niet representatief vind. Er zijn 489 mensen
geënquêteerd. Die mensen behoren tot een zogenaamde selecte steekproef.
Het waren ACOM-leden en zij waren uitgezonden. Een heel ander geval zou het
zijn als het een aselecte steekproef was. Dan is een onderzoek representatief.
Als je een respons van 42% krijgt, moet je bovendien proberen om een zogenaamd
non-respondentenonderzoek uit te voeren. Wellicht was meer dan de helft van
de ondervraagden buitengewoon tevreden, waardoor zij niet geantwoord hebben.
Daar gaat het in feite om. Nu wordt in de publiciteit de suggestie gewekt –
ook bij de presentatie van het onderzoek – dat een bepaald percentage
van de krijgsmacht niet tevreden zou zijn, zich niet gewaardeerd voelt of
de arbeidsomstandigheden die er binnen de krijgsmacht zijn, niet kan aanbevelen
aan degenen die de krijgsmacht willen binnentreden. Ik heb daar met de voorzitter
van de ACOM over gesproken, dus ik kan dat hier rustig herhalen.
Wij spreken hier overigens ook nog eens over minder dan 1% van alle uitgezonden
militairen. Op die gronden hebben onze wetenschappelijke afdelingen binnen
de krijgsmacht mij geadviseerd en gezegd – ik had het zelf ook al bedacht,
want ik ben niet helemaal onbekend met deze materie – dat dit onderzoek
bepaald niet representatief is. Wel is het representatief voor de ACOM-leden,
maar dat is een heel ander verhaal.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-892-900.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl