Interpellatie van het lid Heerma, over de Betuweroute, en de interpellatie van het lid Rosenmöller, over de A73 en de Betuweroute, beide gericht tot de minister-president
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 3119-3138

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-02-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 49, pagina 3119-3138

16-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22589Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 23772Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 16 februari 1995)Pagina 3177-3177
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (23029, R1461)Pagina 3158-3177
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Financiën en de algemene commissie voor de Rijksuitgaven inzake instelling van een tijdelijke commissie voor het onderzoeken van het toezichtbeleid van de Verzekeringskamer (23669, nr. 7)Pagina 3119-3119
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg over gelegenheidsarbeid (24026, nr. 3)Pagina 3153-3158
Behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke indeling van het tot de provincie Flevoland behorende zuidelijke deel van het IJsselmeer en opheffing van het openbaar lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders (23816)Pagina 3119-3119
49ste vergadering; 16 februari 1995Pagina 3119-3119
Regeling van werkzaamheden (donderdag 16 februari 1995)Pagina 3138-3139
Behandeling van het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (23029, R1461)Pagina 3139-3153
Interpellatie van het lid Heerma, over de Betuweroute, en de interpellatie van het lid Rosenmöller, over de A73 en de Betuweroute, beide gericht tot de minister-presidentPagina 3119-3138
Noot bij interpellatievragen Heerma en Rosenmöller aan minister-president over Betuweroute en A73Pagina 3178-3178

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 261 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de interpellatie van het lid Heerma,
over de Betuweroute, en de interpellatie van het lid Rosenmöller,
over de A73 en de Betuweroute, beide gericht tot de minister-president.
 
 
 
 
 Tot het houden van deze interpellaties is verlof verleend in de vergadering
van 14 februari 1995.
 
 
 
 
 
 (De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze weekeditie.) *
 
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het behoort tot de goede gebruiken in dit huis
en tot de goede omgangsvormen in het verkeer tussen kabinet, regering en Kamer
dat een lid, wanneer hij een vraag heeft gesteld – zoals ik drie weken
geleden deed: ik vroeg wanneer het kabinet een standpunt zou bekendmaken over
de Betuwelijn – voor het gekregen antwoord recht hartelijk bedankt.
Dat doe ik bij dezen, want het is goed om dit gebruik in stand te houden.
 
 Maar dan het antwoord: dat was geen antwoord. Ik had gevraagd wanneer
het kabinet zou beslissen en wanneer het de Kamer over het standpunt inzake
de aanleg van de Betuwelijn zou informeren. Daarover hebben wij een brief
ontvangen, waarvoor dank, maar ik meen, de inhoud van die brief toetsend,
dat het antwoord niet gekomen is. En dat na drie weken. In de jaren dat ik
in Den Haag meeloop, heb ik voor deze situatie het woord "KIR" gehoord, wellicht
op het departement waar ik verkeerd heb, en dat staat voor "kluitje in riet".
 
 Voorzitter! Waar gaat het om en welke belangen staan er nu op het spel,
ervan uitgaande dat kabinet en Kamer gehouden zijn, datgene te doen wat voor
dit land nodig is? Het gaat om de economische belangen van Rotterdam, om een
boterham op de plank voor de volgende generatie. Ik zal die aspecten niet
herhalen. Wij zijn voorts gehouden, dit op een zorgvuldige wijze te doen in
een belangenafweging tussen het algemeen belang en de deelbelangen, want je
zult het maar in je achtertuin krijgen. Kabinet en Kamer moeten dus zorgvuldig
en verantwoord te werk gaan.
 
 De Kamer heeft dat gedaan in de besluitvorming over de Betuwelijn. Er
is vorig jaar voor 0,75 mld. ten opzichte van de kabinetsplannen gewijzigd.
Misschien is wel het allerbelangrijkste dat de mensen met die achtertuin er
recht op hebben, nu eens te weten hoe de politiek omgaat met die afweging
en dat er een beslissing komt. Ik heb het over de mensen die langs de geplande
route wonen en vorig jaar door VVD- en D66-kandidaten zijn bezocht. Zij hebben
gezegd dat die lijn er niet moet komen: er waren grote twijfels, of er zou
4 mld. bij moeten. Deze mensen hebben er recht op, te weten wat de politiek
beslist. Het gaat ook om de geloofwaardigheid van de politiek.
 
 Minister Jorritsma heeft eerder gezegd dat de beslissing er vóór
1 maart zou zijn, en in het regeerakkoord werd aangegeven dat dit binnen een
halfjaar zou gebeuren; dat loopt volgende week af.
 
 Vergeleken bij andere investeringsprojecten hebben het vorige kabinet
en de Kamer in mijn ogen genoeg zorgvuldigheid in acht genomen. Er is een
contra-expertise verricht op verzoek van de Kamer. Er zijn aanvullende beslissingen
genomen. De commissie-Hermans heeft na een halfjaar studie gezegd dat het
zo kan en dat het rendabel en verantwoord is. Is het dan nodig om nog weken
onzekerheid te laten bestaan? Mijn vraag aan de minister-president is om tot
een helder antwoord te komen. Het moet toch mogelijk zijn om die knoop binnen
twee weken door te hakken en duidelijkheid te verschaffen?
 
 Schiphol was eveneens goed voorbereid in de afgelopen jaren. In die zin
herken ik de morgen te verwachten beslissing van de ministerraad. Voor de
Betuwelijn en voor de A73 geldt ook dat zij goed voorbereid zijn door het
vorige kabinet. Het komt er nu op aan dat het bestuur bestuurt en knopen doorhakt.
Dat is de kern van mijn vraag aan de minister-president. Het kabinet is na
zes maanden toch nog fris genoeg om tot die daadkracht te komen?
 
 De minister-president moet in het nieuwe kabinet gesteund zijn door de
VVD-leden ervan, die tegen de stroperigheid zijn en de procedures te lang
vinden, zoals ik collega Bolkestein regelmatig hoor zeggen. Hij signaleert
dat terecht en bepleit kortere procedures en daadkracht. De D66-leden moeten
hem toch ook steunen? Het is toch bestuurlijke vernieuwing? Er is op 8 maart
toch een volksraadpleging? Dan hoort voorgelegd te worden wat het kabinet
besluit, zodat de kiezers in de provincies Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland
dat mee kunnen wegen.
 
 Als collega Wolffensperger met zijn fractie in staat is in 24 uur een
definitief standpunt over Schiphol in te nemen, moet het mogelijk zijn om
dat over de Betuwelijn in een halve dag of tijdens dit debat te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Wij hebben daar drie jaar over gedaan. Wij hebben drie jaar lang de zaak
goed gevolgd.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Af en toe heb ik de indruk dat het 29 jaar is bij D66.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 U bedoelt in tegenstelling tot de 70 jaar die uw partij ervoor nodig had?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik dank de collega's dat zij hebben ingestemd met het unicum
van een dubbele interpellatie. Het kabinet ligt op schema wat Schiphol betreft,
maar bij een aantal andere onderwerpen op het gebied van infrastructuur, verkeer
en vervoer en mobiliteit ligt het achter en op een enkel punt zelfs hopeloos
achter.
 
 Dat laatste geldt voor de A73, een stukje autoweg dat in Noord-Limburg
moet komen. Het houdt de gemoederen al twintig jaar bezig. Voormalig minister
Maij heeft vlak voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer, eind april 1994,
als een soort afscheidscadeautje van het kabinet-Lubbers/Kok aan Limburg gemeld
dat de A73 op de oostoever van de Maas komt. Maar het afscheidscadeau van
de nieuwe Tweede Kamer aan datzelfde oude kabinet-Lubbers/Kok was een motie
van de fracties van GroenLinks en D66, die daar een stokje voor stak. Daarvoor
waren twee redenen. Die keuze was slecht voor natuur en milieu en duurder
dan het alternatieve tracé van een autoweg op de westoever van de Maas.
 
 Dat was op 30 juni 1994. Je zou verwachten dat het nieuwe kabinet dat
kort na de zomer van start ging, voortvarend aan de slag ging met die kameruitspraak.
Maar het nieuwe kabinet deed niets op dat terrein. Het treuzelde, totdat minister
Jorritsma begin december zei dat zij ervan uitging dat de besluitvorming voor
de jaarwisseling kon worden afgerond. Maar met hoeveel kabaal wij het nieuwe
jaar ook ingingen, op het gebied van de A73 heerste ultieme rust.
 
 Eind januari kwam de zaak in het kabinet. De minister-president kwam met
een bijna Lubberiaanse oplossing: wij gaan de A73 koppelen aan de Betuwelijn.
Iedereen die er een beetje verstand van heeft, raakt dan echt de kluts helemaal
kwijt. Dan worden er appels met peren vergeleken, misschien om ons knollen
voor citroenen te verkopen.
 
 Het hoogtepunt van dit kleine dramaatje is de brief die wij eergisteren
kregen van minister Jorritsma. Het komt allemaal door het water. Maar net
zo min als wij schuldig waren aan het stijgende water, is het stijgende water
schuldig aan de A73 en het getalm van het kabinet daarover. Moet je je voorstellen: de natste winter is er de oorzaak van dat een motie
uit de droogste zomer niet kan worden uitgevoerd! Ik kan dat niemand uitleggen.
 
 Na al dit getalm heeft de Kamer er recht op, te weten wat de discussie
is binnen het kabinet, waarom er geen knopen zijn doorgehakt en wat de overwegingen
daarvoor zijn. Wij zijn als Kamer geen knip voor onze neus waard, als wij
accepteren dat op deze manier kameruitspraken door het kabinet worden genegeerd.
Dat laatste geldt in essentie ook voor de Betuwelijn. Daarover stond in het
regeerakkoord de afspraak dat er binnen een halfjaar duidelijkheid zou zijn.
Het witte stuk is gedateerd op 15 augustus. Dat betrof een afspraak in coalitieverband.
Ik neem aan dat deze afspraak ook geldt voor de fracties van D66 en de VVD.
Collega Wallage was vorige week helder over dat punt.
 
 Tegen de minister-president zeg ik dat dit niet alleen een afspraak was
in coalitieverband, maar ook een toezegging aan de Kamer, aan de volksvertegenwoordiging.
Die bevolking die wij proberen te vertegenwoordigen, heeft recht op dat antwoord.
Ik ga niet muggeziften over een paar dagen. Daar hebben wij het niet over.
Collega Heerma en ik verzinnen niet dat er op 8 maart statenverkiezingen zijn.
Wij wisten dat toen ook al. Wij wisten dat ook de afgelopen zomer. Als je
dus iets opschrijft over duidelijkheid, dan kunnen burgers helderheid verwachten
van dit kabinet. Belofte maakt schuld. Ik zeg dat ook tegen de heer Bolkestein.
Die betreft niet alleen het buitenlands beleid, maar ook het binnenlands beleid.
 
 Voorzitter! Mijn interpellatievragen zijn helder en duidelijk. Men kan
ons en het kabinet veel tijd besparen, als men de laatste vraag die ik heb
gesteld, namelijk of het kabinet voor 8 maart over genoemde onderwerpen daadwerkelijk
een besluit zal nemen, met ja beantwoordt. Wij zijn dan wat mij betreft in
drie minuten klaar. De minister-president en de minister van Verkeer en Waterstaat
kunnen dan direct aan de slag.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Voorzitter! De zesde vraag van de heer Rosenmöller zoals ik die gedrukt
voor mij heb, eindigt in de stelling dat een kamermeerderheid zich heeft uitgesproken
voor de westoever van de Maas. Mijn vraag aan de heer Rosenmöller is,
welke kameruitspraak hierbij in het geding is.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Dat was de kameruitspraak waaraan ik zoëven refereerde,
de kameruitspraak van 13 juni waar in de overweging dit element uitdrukkelijk
werd genoemd. Het dictum van de motie luidde dat een en ander aan het nieuwe
kabinet was voorgehouden om het in een tracébesluit later uit te werken.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Dat laatste klopt wel, maar het eerste niet. Ik vermoedde al dat de heer
Rosenmöller op deze motie duidde. Het dictum luidt dat de regering zou
behoren te wachten op de vorming van een nieuw kabinet en dat dit nieuwe kabinet
hierover een uitspraak zou moeten doen. Deze motie bevat geen uitspraak over
een voorkeur voor oost dan wel west. De Kamer heeft zich daarover niet uitgesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik ben dat niet met de heer Bolkestein eens. Hij heeft zelf
wel vaker een motie ingediend. Hij weet dus ook hoe een motie gelezen behoort
te worden. Een motie kent een aantal overwegen en een dictum. Zij vormen een
geheel. Het dictum bevat een concrete vraag aan het kabinet. De overwegingen
vormen mede de mening van de Kamer. De mening van de Kamer, uitgesproken over
dit onderwerp, is volstrekt helder. Dat de heer Bolkestein zich niet bij die
meerderheid kon voegen op dat moment, vind ik jammer. Wie weet waar dit debat
nog toe kan leiden. Met betrekking tot de vraag moet ik een helder antwoord
geven. Dat staat precies verwoord in mijn vraag 6. Ik ben dus zeer benieuwd
wat daarop het antwoord is van het kabinet.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Voorzitter! Ik moet de heer Rosenmöller nogmaals tegenspreken. De
motie spreekt inderdaad over gevolgen voor het milieu en over kosten. Het
dictum, en daar komt het op aan, verzoekt de regering slechts het besluit
uit te stellen totdat er een nieuw kabinet is. De Kamer doet dus geen uitspraak
over een bepaalde voorkeur voor welk tracé dan ook.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik ben dat niet eens met de heer Bolkestein. Het komt vaker
voor in dit leven dat wij het niet met elkaar eens zijn en dat wij het oneens
blijven. Ik houd staande dat in de motie overwegingen en dictum helderheid
verschaffen over de redenen waarom die kamermeerderheid zich uitgesproken
heeft de besluitvorming op het bordje van het nieuwe kabinet te leggen. Dat
waren twee redenen: milieu- en natuuroverwegingen en overwegingen betreffende
de kosten. Die overwegingen zijn een onderdeel van de motie. Daarover is geen
misverstand mogelijk.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zal allereerst reageren op de interpellatievragen
die de geachte afgevaardigde de heer Heerma heeft geformuleerd met betrekking
tot de Betuweroute. Ik ben ervan overtuigd dat de collega van Verkeer en Waterstaat
straks zal ingaan op haar brief, in antwoord op zijn verzoek.
 
 In politieke zin moet ik direct aan het begin zeggen dat de meest betrokken
bewindslieden, waaronder ik zelf, op het moment van verschijnen van het rapport
van de commissie-Hermans, op 23 januari van dit jaar, in samenspraak de taxatie
hebben gemaakt dat het in alle waarschijnlijkheid zo zou zijn dat wij een
periode van pakweg twee maanden nodig zouden hebben voor een afgeronde, totale
standpuntbepaling inzake dat rapport. Die taxatie werd gemaakt op basis van
een eerste beoordeling van het karakter van het rapport. Het rapport van de
commissie-Hermans laat zien dat men grondig werk heeft verricht. Het is echter
geen rapport waar men eenvoudig "ja" of "nee" tegen zegt. Het bevat overwegingen
die laten zien dat men een positieve houding heeft ten opzichte van de uitvoering
van de plannen inzake de Betuweroute. Men voegt daar echter een groot aantal
overwegingen, suggesties en mogelijkheden aan toe, ook op het punt van het
wegnemen van knelpunten in het tracé.
 
 Daar kan men op verschillende wijzen op reageren. Men kan stellen dat
er een besluit lag om tot aanleg van de Betuweroute te komen en dat dit advies
in de kern een positieve lijn aangeeft en dus ook voldoende ondersteuning
levert om de Betuweroute ongewijzigd aan te leggen. Men kan
ook zeggen dat men met open oog kijkt naar de suggesties die ter verbetering
worden aangedragen en vervolgens doet waar een kabinet voor is – dat
is trouwens ook door de commissie-Hermans met zoveel woorden uitgesproken –
namelijk wegen of en in hoeverre bepaalde suggesties voor wijzigingen en aanpassingen
bestuurlijk, procedureel, maar ook financieel-budgettair inpasbaar zijn in
een breder afwegingskader. De commissie-Hermans heeft gezegd dat zij daarvoor
niet zijn. Zij hebben gezegd dat zij ons een aantal suggesties willen voorleggen
waarvan zij menen dat die van belang zijn om serieus meegewogen te worden.
Zij hebben ook gesteld dat zij er niet zijn om de politieke prioriteitenbepaling
te formuleren. Dat heeft de commissie-Hermans goed gezien. Daar is de commissie
inderdaad niet voor. De commissie is ervoor om op basis van de gevraagde adviezen
informatie te geven en lijnen neer te zetten die voor het kabinet van belang
zijn voor het ontwikkelen van beleid. Daarmee heb ik de vragen 1 en 2, maar
ook de vragen 4 en 6 beantwoord.
 
 Ik wijs erop dat zorgvuldigheid hier van het grootste belang is, niet
alleen binnen de betreffende departementen, interdepartementaal of in het
hele Haagse circuit, maar ook naar de andere overheden. De heer Heerma legt
veel nadruk op het recht op informatie van de mensen. Ik spreek over diezelfde
mensen. Niemand zou het begrijpen als het kabinet bij een project dat zo ingrijpend
is tot een afweging zou komen op een onverantwoorde, onvoldoende zorgvuldige
manier en ook zonder voldoende overleg met de andere overheden die het aangaat.
Het gaat hier immers om een belangrijke levensader voor de economische ontwikkeling
van Rotterdam in ruime zin. Het trekt ook een zware wissel op aspecten van
kwaliteit en duurzaamheid. Een en ander kan diepe sporen trekken tot diep
in de volgende eeuw. Ik wil niet het verwijt met mij dragen dat a. procedures
onnodig lang duren en b. dat zo'n cruciale en zich over decennia uitstrekkende
beslissing op een onvoldoende zorgvuldige wijze plaatsvindt op het moment
dat het er ook werkelijk op aankomt. Dat is de afweging en dat is eigenlijk
ook het hele verhaal.
 
 Dan is er de vraag – dat is ook een vraag van de heer Rosenmöller –
of er koppelingen gelegd zijn met de voortgang bij andere projecten. Natuurlijk
zijn er relaties, zowel politiek-beleidsmatig als financieel. Geld is schaars,
ook al gaat het om projecten voor de lange termijn die over een lange periode
moeten worden gefinancierd. Kijk ook naar de plaats van de particuliere, private
financiering in dat geheel. Natuurlijk zijn er op het snijvlak van economische
modernisering en milieu-effecten gevoelige afwegingen die het nodig kunnen
maken om grote beslissingen in een zekere samenhang te bezien. Vervolgens
moeten de projecten wel op de eigen merites worden beoordeeld.
 
 De vijfde vraag van de heer Heerma is gericht op eventuele andere facetten
rondom de aanleg van de Betuwelijn dan de facetten die in de oorspronkelijke
PKB aan de orde komen. Concreet gaat het in de allereerste plaats om het beoordelen
van een aantal door de commissie naar voren gebrachte overwegingen om tot
aanpassingen, tot het wegnemen van knelpunten te komen. Bij de beoordeling
daarvan in het kabinet zal het ook nu voorkomen van onnodig verder tijdverlies
een belangrijke randvoorwaarde zijn.
 
 Voorzitter! Ik meen hiermee ook de vragen van de heer Rosenmöller
die op de Betuweroute betrekking hebben, te hebben beantwoord, met een enkele
uitzondering. De heer Rosenmöller heeft erop gewezen dat het kabinet
op 22 februari een halfjaar bestaat. Dat is waar. En inderdaad is er in de
regeringsverklaring toegezegd dat het kabinet binnen een halfjaar zijn opvatting
over deze kwestie zou geven. Door omstandigheden die ook ik betreur, kan deze
termijn echter niet naar de letter worden gehaald. Er is een heel lichte overschrijding,
dat is zo. Ik heb geen behoefte aan het uitdelen van zwartepieten; de commissie-Hermans
heeft fantastisch werk geleverd, zij heeft ook snel gewerkt en op 23 januari
was het klaar. Als de termijn dan toch niet gehaald wordt, is er iets uit
te leggen. Welnu, die uitleg heb ik zojuist gegeven: wij moeten goed beslagen
ten ijs komen, wij moeten goed gedocumenteerd tot conclusies komen en wij
moeten ze goed onderbouwen. En als ik moet kiezen tussen de valbijl van 22
februari en de zorgvuldigheidstoets die ik namens het kabinet moet hanteren,
dan kies ik voor het laatste, in de wetenschap dat wij niet meer tijd nemen
dan strikt noodzakelijk is.Kok
 
 De heer Rosenmöller heeft ook gevraagd of er in het kabinet overeenstemming
bestaat over het invoeren van heffingen en het limiteren van de belasting
voor het weggebruik. Dit zijn natuurlijk aspecten die bij het bepalen van
het kabinetsstandpunt aan de orde komen en het kabinet zal
erover rapporteren als het zijn eindbeslissing heeft genomen.
 
 Wij zien dus geen kans om binnen enkele weken tot een afgerond standpunt
over de Betuweroute te komen, maar dat geldt niet voor de A73. Morgen zal
uiteraard het onderwerp Schiphol uitgebreid aan de orde komen in de ministerraad.
De nieuwsberichten van de afgelopen dagen wekken misschien de indruk dat er
al van alles rond zou zijn en er is natuurlijk ook heel goed vooroverleg geweest,
zoals in de vergadering van de onderraad op dit terrein van afgelopen dinsdag,
maar de ministerraad zelf zal morgen een zeer groot deel van zijn vergadering
aan Schiphol besteden. Ik neem aan dat iedereen daar begrip voor zal hebben.
Voor de vergadering van volgende week vrijdag staat zowel de tracékeuze
voor de A73 als het Fonds economische structuurversterking op de agenda. Deze
twee onderwerpen hebben enige relatie met elkaar en er is niets "Lubberiaans"
of "Kokkiaans" aan om die zaken met elkaar te verbinden. Het fonds heeft ook
te maken met de wijze waarop bijvoorbeeld de maatregelen in verband met de
effecten op natuur en milieu en de ruimtelijke kwaliteit worden gefinancierd.
Daarbij is de uitvoering van de ecologische hoofdstructuur van het grootste
belang, ook voor al degenen die waarde toekennen aan de kwaliteit van natuur-
en milieubeleid. Wij vinden het dus van belang om volgende week in de ministerraad
ook de financiële kanten van het fonds plus de financiering van de ecologische
hoofdstructuur in de rest van deze kabinetsperiode en de A73 in een zekere
samenhang tot een oplossing te brengen. Voor het overige zou ik wat de A73
betreft willen verwijzen naar het volgende week te nemen besluit, tenzij mijn
collega van Verkeer en Waterstaat nog een enkele aanvulling kan geven.
 
 
 
 
 
 Minister Jorritsma-Lebbink:
 
 Voorzitter! Na alles wat de minister-president al gezegd heeft, kan ik
mij hoofdzakelijk beperken tot enkele opmerkingen over de besluitvormingsprocedure
in verband met de Betuweroute. Ik ben op dit moment aan het bezien of en,
zo ja, op welke wijze ik de twee vormen van gebundeld bestuurlijk overleg
op een fatsoenlijke manier kan betrekken bij de verdere besluitvorming in
het kabinet. Ik heb gisteren een eerste gesprek gehad met de twee clubs, bestaande
uit de colleges van gedeputeerde staten van Gelderland, van Zuid-Holland en
van Overijssel, plus de besturen van de gemeenten die aan de Betuweroute liggen.
Daarmee moeten wij buitengewoon zorgvuldig omgaan. Ik heb de indruk dat er
nog een hoop aan te verdienen is, bijna letterlijk. Het is mijn intentie,
tijdens het besluitvormingsproces van het kabinet voortdurend deze bestuurders
zoveel mogelijk erbij te betrekken om een zo groot mogelijk draagvlak voor
de besluitvorming te creëren.
 
 Over de A73 kan ik kort zijn. Dit onderwerp komt volgende week in het
kabinet. Het lijkt mij verstandig dat wij daarna met de Kamer verder spreken
over het genomen besluit.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister-president en de minister van
Verkeer en Waterstaat voor de verstrekte informatie in dit debat naar aanleiding
van de interpellatievragen.
 
 De minister-president zegt dat het kabinet, toen het rapport van de commissie-Hermans
uitkwam, op 23 januari in samenspraak de taxatie heeft gemaakt dat het naar
waarschijnlijkheid nog ongeveer twee maanden nodig zou hebben. Het lijkt mij
dat hierin de essentie zit. Ook de heer Rosenmöller wees erop dat men,
toen men half augustus in het regeerakkoord dat halfjaar neerzette, zich bewust
was van de vaststaande datum van 8 maart en van de voorgeschiedenis van een
jaar geleden. Er was heel indringend tegen de burgers gezegd dat D66 en de
VVD kritisch waren. Dan hoort het tot de geloofwaardigheid van de politiek
dat je alles op alles zet, maar dan ook alles op alles, om dat voornemen van
een halfjaar uit te voeren. Het was wat anders geweest wanneer de commissie-Hermans
tot de conclusie was gekomen dat het kabinet er nog eens goed over moest nadenken.
De conclusie van de commissie-Hermans is echter: "De Commissie is, kijkend
naar het voorgestelde tracé, van oordeel dat er sprake is van een evenwichtig
ontwerp. Binnen de voorziene 7,4 mld. voor de Betuweroute (exclusief Noord-
en Zuidtak) zijn geen wezenlijke verbeteringen denkbaar. Zij zouden moeten
worden afgewogen tegen het oplossen van andere knelpunten in het Nederlandse
transportsysteem. De bovengenoemde voorzieningen zijn wel verbeteringen maar
niet absoluut noodzakelijk om te spreken van een verantwoord ontwerp."
 
 Gezien de termijn van een halfjaar, in augustus in het regeerakkoord opgenomen,
en gegeven het karakter van het advies van de commissie-Hermans, waarvan ik
de conclusie citeerde, was er op 23 januari een inspanningsverplichting om
twee, drie weken uit te sparen om 8 maart te halen. Dat had het toch moeten
betekenen? Ik vraag de minister-president in tweede termijn opnieuw om dat
alsnog te doen.
 
 Ik werd ongerust toen de minister van Verkeer en Waterstaat onmiddellijk
na 23 januari ging uitleggen dat het rapport nog rondgestuurd en gelezen moest
worden en dat je dan weer een week verder bent. Dit soort uitspraken ben ik
in knipselkranten tegengekomen. Dat is nu niet de weg die ik mij voorstelde,
met een inspanningsverplichting om het binnen twee, drie weken te doen. Nu
werd de verwachting uitgesproken dat men twee maanden nodig zou hebben, om
het over 8 maart heen te tillen.
 
 De minister-president heeft er natuurlijk gelijk in dat niemand in het
land het zal begrijpen als het onverantwoord en onzorgvuldig gebeurt. Daarover
zijn wij het eens, maar dat is ook niet het probleem. Ik wil hier niet in
de hoek gezet worden omdat ik met mijn oproep aan de regering om te regeren,
een loopje neem met zorgvuldigheid en verantwoorde beslissingen. Ik wijs wel
op de stapels rapporten; het lijkt erop dat de helft van de onderzoeksinstituten
van Nederland ermee bezig was.
 
 Het gaat dus om de inspanningsverplichting om een termijn van twee à
drie weken te halen. Ik herhaal in tweede termijn onze opvatting dat het mogelijk
moet zijn, voor 8 maart die beginselbeslissing te nemen. Dan kan de politiek,
naar analogie van de situatie vorig jaar, zich verantwoorden en daadkracht
laten zien. 
 
 Voorzitter! Ik constateer met vreugde dat er volgende week een beslissing
is te verwachten over de A73. Dat wil ik hier gezegd hebben. Ik ben daar erkentelijk
voor en ik hoop dat dit leidt tot een heldere beslissing en het doorhakken
van knopen. Ik zeg dit nu los van de inhoud; de inhoud zullen wij beoordelen,
nadat het kabinet gesproken heeft. De interpellanten hier zullen ook niet
gelijk over de inhoudelijke kant denken, maar dat is nu niet aan de orde.
 
 Voorzitter! Ik mag op steun van collega Wallage rekenen, daar waar het
gaat om het pleidooi om snel knopen door te hakken, ook bij de Betuwelijn.
Als ik het goed begrepen heb, heeft hij gereageerd op een interview van collega
Wolffensperger in de Volkskrant, die daarin zegt dat dit Betuweplan onbespreekbaar
is en dat er toch heel veel moet gebeuren, waarbij collega Bolkestein nog
worstelt met de rentabiliteit. Nu, dat is consistent en daarop zal ik hem
niet bekritiseren. Ik ben wel benieuwd, wanneer hij dat denkt af te ronden.
Het is immers niet alleen een vraag aan het kabinet om met een standpunt naar
de kiezer te komen, het geldt natuurlijk ook voor de regeringspartijen. Als
het kabinet het niet zou kunnen – ik herhaal nadrukkelijk mijn vraag
in tweede termijn – dan ligt de vraag er natuurlijk ook voor de regeringspartijen.
 
 Voorzitter! Als ik de heer Wallage goed begrepen heb in zijn oproep vorige
week, dan zegt hij: "D66 moet nu eens...", ja, ik vond het een wat moeilijk
citaat "...met z'n tengere billen bloot komen". Welnu, daar is collega Wolffensperger
mij te lief voor; dat moeten wij Wolffensperger niet aandoen. Ik zou een andere
beeldspraak willen gebruiken: laat D66 nu eens man en paard noemen, door aan
te geven waar het onaanvaardbaar is en waar dit plan niet bespreekbaar is.
 
 Voorzitter! Afrondend: ik vraag aan de minister-president om binnen veertien
dagen met een beslissing te komen, al dan niet een principebeslissing. Ik
denk dat ik dat mag vragen op basis van de geloofwaardigheid en gezien de
hele voorgeschiedenis. Mensen hebben daar recht op. Ik mag aan de regeringspartijen
vragen een standpunt in te nemen.
 
 Voorzitter! Ik wil dit verzoek aan de regering vastleggen in de volgende
motie.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 verzoekt de regering uiterlijk in haar vergadering van vrijdag 3 maart
een besluit te nemen over de aanleg van de Betuwelijn,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Heerma en Rosenmöller. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 68 (22589).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Dank aan beide bewindslieden voor de antwoorden in de eerste
termijn. Ik vond de antwoorden over de A73 en de Betuwelijn nog te weinig
overtuigend. Met betrekking tot de A73 maak ik een enkele opmerking. De minister-president
zegt, sprekende over de koppelingen die zijn gelegd: ja, natuurlijk zijn er
relaties tussen grote beslissingen en is enige samenhang te bezien. Dat begrijp
ik best, maar van een koppeling in de besluitvorming over de A73 en de Betuwelijn
begreep niemand iets. Het roept bij mij het beeld op dat het kabinet wel koppelt
waar het niet moet koppelen, en dat het niet koppelt waar het wel moet koppelen,
om maar eens iets te zeggen over dat politiek beladen begrip "koppelen".
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Voorzitter! Het is best een geestige opmerking van de heer Rosenmöller,
maar heeft hij ook naar mijn antwoord geluisterd? Ik heb gezegd dat wij volgende
week over de A73 beslissen en later over de Betuweroute. Nu fulmineert hij
tegen een gekoppelde besluitvorming, maar die komt er juist niet.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Fulmineren...
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Pardon. U maakt er kritische opmerkingen over.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ja, een kritische opmerking – dat is op zich ook mijn werk –
waarbij ik reageer op datgene dat u gezegd hebt. Mijn vervolgzin zou zijn
geweest dat ik gemerkt heb, dat het kabinet nu afstand neemt van die koppeling...
Misschien bent u iets te gehaast en fulmineren wij beiden niet. De conclusie
van uw eerste termijn was dat u afziet van die koppeling, waarmee u wederom
afziet van een koppeling. In dit geval is dat prettig om te vernemen. Maar
als u zegt dat u het voornemen heeft om dat volgende week in de ministerraad
aan de orde te stellen – de minister van Verkeer en Waterstaat zegt
dat het dan op de agenda zal komen – dan is natuurlijk, tegen de achtergrond
van wat er geschied is met betrekking tot de A73, een bepaalde dosis gezond
wantrouwen op zijn plaats. Dit zeg ik zonder dat ik de intentie heb om te
fulmineren. Ik heb gewoon de werkelijkheid van de afgelopen zevenenhalve maand
op mij laten inwerken. Dit brengt mij toch tot de volgende motie.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 verzoekt de regering uiterlijk in haar vergadering van 3 maart een besluit
te nemen over de aanleg van de A73,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller en Heerma. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 5 (23772).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Deze motie kan overbodig zijn, als de minister-president dan
wel de minister van Verkeer en Waterstaat hier nadrukkelijk toezegt dat er
uiterlijk in die vergadering van vrijdag 3 maart a.s. of volgende week een
besluit genomen wordt dat het kabinet aan de bevolking kan melden. Er ontstaat
dan helderheid. Dit is ook wat mij hierbij voor ogen staat: helderheid.
 
 Drie weken geleden heeft dit punt ook op de agenda van de ministerraad
gestaan. Toen werd het gekoppeld en nu wordt het ontkoppeld. Nogmaals, ik
wil duidelijkheid. Vandaar de motie. 
 
 In het kader van de Betuwelijn spreekt de minister-president over een
lichte overschrijding van de datum. Dat klopt. Normaal ga je daarover ook
niet "miezemauzen", maar het argument van de zorgvuldigheid komt nu wel een
beetje als een duveltje uit een doosje. Niemand wil hier namelijk onzorgvuldig
beslissen over welk groot infrastructuurproject dan ook. Dat zou een schijntegenstelling
zijn.
 
 Mij dunkt, dat als de regering in de zomer van 1994 besluit dat er binnen
een halfjaar aan het parlement duidelijkheid wordt verschaft, dit een besluit
is met inachtneming van de maximale zorgvuldigheid die daarbij betracht behoort
te worden. Het argument van de zorgvuldigheid komt nu ineens op tafel, als
er sprake is van een lichte overschrijding van de datum. Dat is niet correct.
Ik houd de minister-president, dus het kabinet, aan datgene wat het ons en
daarmee de bevolking heeft voorgehouden: over een halfjaar een besluit. Anders
moet het kabinet hier onomwonden duidelijk maken wat de nieuwe argumenten
zijn voor een vertraging. Die heb ik evenwel op geen enkele manier vernomen
en die kan ik niet destilleren uit het rapport van de commissie-Hermans.
 
 Het kabinet heeft in het debat over de regeringsverklaring gezegd: dit
kabinet zegt wat het doet en doet wat het zegt. Dat moet dan ook nagekomen
worden, ook wanneer dat lastig is. Als je dat niet doet en je ineens met het
argument van de zorgvuldigheid komt, wek je buiten deze zaal de indruk dat
deze problematiek even over de verkiezingen van 8 maart a.s. heen getild wordt.
Zo wordt dit ervaren; men kan het ermee eens zijn of niet. De minister-president
kan deze indruk op slechts één manier wegnemen, en wel door
de andere motie ook overbodig te verklaren en mee te delen dat hierover voor
8 maart a.s., uiterlijk 4 maart, duidelijkheid in het kabinet bestaat.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Ik ben altijd een beetje argwanend als mensen in deze zaal de beeldvorming
buiten de zaal te hulp roepen voor hun argumentatie. Mijn oortjes veren dan
altijd op. Het is namelijk van tweeën één: òf de
argumenten van de regering voor nog een paar extra weken zijn valide en correct
en die accepteer je, òf je gaat in op de inhoud van de argumenten en
legt uit waarom het, ondanks de woorden van de minister-president, wèl
sneller mogelijk is. Je moet niet de woorden van de minister-president als
de waarheid accepteren, wat wij hier overigens normaliter doen, en vervolgens
suggereren dat er toch andere argumenten in het spel zijn. Dus ook in dat
opzicht moet u zuiver blijven argumenteren.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 In dit geval ben ik het ook niet eens met de fractievoorzitter van de
PvdA. Ik ben volkomen zuiver bezig. Ik heb het regeerakkoord gelezen. Ik heb
ook een- en andermaal gezegd dat het mij niet om een paar dagen gaat. Ik houd
ook niet van dat soort spelletjes. Het gaat mij echter wel om geloofwaardigheid.
Bovendien moet er niet plotsklaps als een duveltje uit een doosje het argument
van de zorgvuldigheid ten tonele worden gevoerd. Ik heb van de minister-president
geen enkel nieuw wezenlijk argument gehoord dat kan leiden tot de conclusie
dat het gerechtvaardigd is om de termijn van een halfjaar met een aantal weken
of misschien meer te overschrijden. Nogmaals, dat heb ik niet gehoord. Ik
heb dat ook niet gezien in het rapport van de commissie-Hermans. Vandaar dat
ik het kabinet houd aan zijn belofte aan ons en de samenleving om ter zake
binnen een halfjaar duidelijkheid te verschaffen.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Maar op het argument dat u wel gehoord hebt, gaat u niet in. Dat argument
was dat de commissie-Hermans gezegd heeft dat zij geen politieke afwegingen
maakt over wat er wel en niet aan feitelijke voorzieningen wordt getroffen,
omdat de regering dat moet doen. Aan die taak zet de regering zich nu en dan
is het natuurlijk uw recht als oppositie om te zeggen dat zij er te lang over
doet. Maar u heeft wel een argument gehoord, namelijk dat het halfjaar van
de commissie-Hermans niet voldoende is. Er zijn daarna nog een paar weken
meer nodig omdat de commissie-Hermans wel een half oordeel geeft over het
project en aangeeft dat het via aanvullende maatregelen inpasbaar is in het
milieu, maar vervolgens een paar lastige, precieze keuzes nadrukkelijk op
het bordje van het kabinet legt. Nogmaals, u kunt inhoudelijk met het kabinet
van mening verschillen, maar u moet niet doen alsof de regering niet gemotiveerd
heeft waarom het een paar weken langer duurt.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dank je de koekoek, voorzitter! Mag ik die redenering omdraaien? Dat halfjaar
is eigenlijk alleen maar haalbaar als de commissie-Hermans het voornemen van
het kabinet, dat ooit geuit is, volledig maar dan ook volledig zou hebben
onderschreven. Wanneer je als nieuw kabinet besluit om over dit grote infrastructurele
project nog eens een halfjaar te doen en wanneer je er een zware commissie
op instelt, zou het toch ondenkbaar zijn dat die commissie niet zou komen
met een aantal puntjes die ze op het bordje van de politiek legt? Het is toch
niet de commissie of de Kamer die regeert, maar het paarse kabinet? Dat paarse
kabinet moet dus ook in haar tijdlijn rekening houden dat zij een aantal politieke
knopen moet doorhakken. Het zou wel heel makkelijk zijn als wij een zware
commissie vroegen het regeringswerk te doen. Ik vind het echt onzorgvuldig
indien alleen op die manier de termijn van een halfjaar zou kunnen worden
nagekomen.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Voorzitter! Er zit toch iets tegenstrijdigs in het betoog van collega
Rosenmöller. De minister van Verkeer en Waterstaat geeft als argument
voor die extra tijd die nodig is, het gebundeld overleg met de lagere overheden.
Was het niet juist de fractie van de heer Rosenmöller die in het vorige
debat, dat nu meer dan een jaar geleden over de Betuwelijn werd gehouden,
terecht moord en brand schreeuwde over het feit dat aan overleg met lagere
overheden veel te weinig tijd en aandacht was besteed?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat is juist, maar het gaat hier ook om van tweeën één.
Ik heb die afspraak niet gemaakt in het regeerakkoord over dat halfjaar. Dat
heeft u gedaan. Als daarin een jaar had gestaan, hadden wij een heel andere
discussie gehad. Maar u bent toch betrokken geweest bij die afspraak? U wist
toch ook in de zomer dat er op 8 maart statenverkiezingen waren? U kunt mij
toch niet verwijten dat ik als kritisch parlementariër
een punt maak van de toezegging die ook de minister-president namens het kabinet
aan de Kamer heeft gedaan? Natuurlijk vind ik overleg met gemeenten en provincies
zinvol en blijf ik dat zinvol vinden. Dat had natuurlijk ook in het afgelopen
halfjaar gedurende dat traject kunnen gebeuren. Maar hier wordt een aantal
argumenten ten tonele gevoerd om dat halfjaar gewoon na de verkiezingen van
8 maart te verschuiven. Ik kan het niet anders zien en de mensen die dat zeggen
hebben groot gelijk. In die zin ben ik inderdaad een volksvertegenwoordiger.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijnheer Rosenmöller, u kunt gerust zijn. Ik verwijt u niets. Ik
zeg alleen waarom ik de redenering van de minister begrijpelijk vind.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik begrijp, dat ineens zowel bij collega Wallage als bij u het enthousiasme
voor de motie die zojuist door collega Heerma mede namens ondergetekende is
ingediend, tanende is. Daar zullen we het mee moeten doen, maar u zult dat
hier nog wel eens van nadere argumenten moeten voorzien.
 
 Voorzitter! Mijn conclusie op dit punt is dat de beslissing over de statenverkiezingen
zal worden heen getild en ik denk dat dit in de beeldvorming en voor de geloofwaardigheid
van de politiek een heel slechte zaak is.
 
 Ik wil tot slot nog een laatste opmerking maken. Ik zou de minister-president
vast willen laten reageren op een initiatief dat ik de Kamer in een later
stadium formeel zal doen. We staan letterlijk aan de vooravond van het besluit
over Schiphol; er komt over een paar weken een besluit over de Betuwelijn;
er komt over een paar maanden een besluit over de hogesnelheidslijn. Dat zijn
grote projecten die zeker voor 100 jaar de inrichting van ons land mede bepalen
en die natuurlijk ook een onderlinge samenhang vertonen. Ik zou dit kabinetsbesluit
tegen het licht willen houden van datgene wat de minister-president in de
regeringsverklaring heeft gezegd over de balans tussen economische modernisering
en ecologische duurzaamheid. Wat is een duurzame samenleving?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wil u wel verzoeken om bij het onderwerp van de interpellatie te blijven
en die interpellatie niet te benutten om andere onderwerpen ter discussie
te stellen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat doe ik ook niet, voorzitter, maar mijn laatste vraag zou als volgt
luiden. Het gaat hier om grote infrastructurele projecten die 100 jaar mee
moeten en wat dat betreft heeft de minister-president heldere woorden gesproken.
Voor de visie die je op infrastructuur hebt, moet je dat ook in zijn onderlinge
samenhang zien. Is de minister-president in voor een debat op hoofdlijnen
later in dit jaar?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik moet u toch zeggen dat dit punt hier niet thuishoort. Ik maak er bezwaar
tegen. Dit punt is buiten de orde.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! De noodzaak van deze interpellatie is mij er in
het laatste anderhalf uur niet duidelijker op geworden. Gehoord de antwoorden
van de bewindslieden beperk ik mij tot een paar opmerkingen.
 
 De D66-fractie beschouwt het realiseren van een aantal belangrijke infrastructurele
projecten als een van de grote opgaven in deze kabinetsperiode. De hoofddoelstelling
van het kabinetsbeleid – werk, werk en nog eens werk – is niet
alleen te realiseren door het flexibiliseren en het dynamiseren van economie
en door het kritisch kijken naar ons stelsel van sociale zekerheid. Neen,
daarvoor is evenzeer extra aandacht nodig voor de Nederlandse infrastructuur,
die de gewenste groei van de werkgelegenheid mogelijk zal moeten maken. Dat
geldt voor de consequenties van de mainportfilosofie, voor de implementatie
van het FES, voor projecten als Betuwelijn, HSL en Schiphol. En het geldt,
zij het in mindere mate, ook voor de A73.
 
 Voorzitter! Het kost mijn fractie dan ook geen enkele moeite om tegen
het kabinet te zeggen: gij moet over deze zaken snel en slagvaardig beslissen.
Maar daarmee is het verhaal niet af. Want beslissen over infrastructuur is
niet meer zo makkelijk als in de vorige eeuw. De tijd is voorbij dat je infrastructuur
plande door een liniaal op een kaart te leggen en de rechte lijn van A naar
B te trekken: in de eerste plaats door de eis van duurzaamheid, dus de eis
dat economie en dus ook infrastructuur zich zullen ontwikkelen binnen de randvoorwaarden
van een verantwoorde zorg voor het milieu, en in de tweede plaats door het
gegeven dat wij rekening moeten houden met het maatschappelijk draagvlak dat
in onze samenleving nodig is om infrastructurele projecten van de grond te
krijgen. Dat hebben wij gemerkt.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Voorzitter! De heer Wolffensperger bepleit nu: snel, zorgvuldig en met
een draagvlak.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Ik bevind mij daarbij in goed gezelschap.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Natuurlijk, maar ook in een heel breed gezelschap. De heer Wolffensperger
zegt dus: snel, zorgvuldig en met een draagvlak. Maar wellicht kan hij namens
zijn politieke groepering in de Kamer het kabinet helpen bij die snelheid
door nog eens uiteen te zetten, waar D66 zelf staat als het gaat om de Betuwelijn.
En kan hij ook toelichten waarom hij in een interview heeft gezegd dat Borssele
maar kinderspel was? En wil hij ook nog de vragen van collega Wallage beantwoorden?
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Het is prettig, mijnheer Heerma, dat u het vervolg van mijn betoog wel
bijna raadt. Dat pleit voor de consistentie waarmee ik het heb opgezet. Ik
zou zeggen: hoort u mij even aan en kijkt u dan of u aan uw trekken bent gekomen.
 
 Voorzitter! De twee factoren van ecologie en draagvlak introduceren naast
snelheid en slagvaardigheid een ander, even zwaar criterium voor het kabinet.
Dat is: zorgvuldigheid. Daarbij bevind ik mij in goed gezelschap. "Slagvaardig"
heeft betrekking op de economie en "zorgvuldig" heeft betrekking op het milieu.
Dat is de dubbele doelstelling die mijn fractie het kabinet meegeeft bij de
komende beslissingen. De projecten die in deze interpellatie centraal staan,
namelijk de Betuwelijn en de A73, zijn van die dubbele doelstelling de mooist
denkbare illustratie.
 
 Wat de Betuwelijn betreft, heeft het rapport van de commissie- Hermans
bevestigd wat ook het standpunt van de D66-fractie was, namelijk dat voor
de ontwikkeling van Rotterdam als mainport binnen duurzame kaders de aanleg
van een nieuwe spoorlijn naar Duitsland en dus naar Europa noodzakelijk is.
Maar de commissie-Hermans heeft niet de vraag beantwoord welke randvoorwaarden
je op het gebied van geluidshinder en milieu-aantasting anno 1995 dient te
stellen aan een spoorlijn waarover de komende 100 jaar vele treinen per uur
gaan rijden. Met andere woorden, welke verbeteringen zijn nog noodzakelijk
aan het vastgestelde tracé op de punten waar het rapport spreekt van
ernstige aantasting van de genoemde aspecten? Die vraag ligt nu bij het kabinet.
En dus is naast snelheid ook zorgvuldigheid geboden. Voor mijn fractie was
en is aanleg van de Betuwelijn zonder verbeteringen volgens het nu vastgestelde
tracé onverenigbaar met de randvoorwaarden op het gebied van ecologische
inpasbaarheid die wij menen te moeten stellen. En dus kan het kabinet van
ons begrip verwachten voor een zorgvuldige procedure waarbij rekening wordt
gehouden met nieuwe inzichten en overleg met betrokkenen – het gebundeld
overleg is al genoemd – echter zonder dat het tot onnodig uitstel mag
leiden. Dat zeg ik er nadrukkelijk bij.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik ben de heer Wolffensperger erkentelijk voor dit antwoord. Om alle misverstanden
te voorkomen zeg ik nog maar even hoe ik het begrijp. De commissie-Hermans
zegt dat het besluit dat door het vorige kabinet is genomen, verantwoord is.
De heer Wolffensperger en zijn politieke groepering delen dat standpunt niet.
Het kan niet op deze manier; het is op deze manier niet aanvaardbaar.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Dat is een wat korte formulering, maar ik zeg niet dat zij onjuist is.
Ik zou het als volgt willen zeggen. De commissie-Hermans zegt dat het vastgestelde
tracé technisch kan. Wij menen dat de politieke afweging over welke
verbeteringen nodig zijn om de lijn aanvaardbaar te maken voor de komende
100 jaar door de commissie-Hermans aan het kabinet is overgelaten. Leest u
het rapport erop na. Het gaat bij die verbeteringen waarachtig niet om geringe
zaken. Het gaat om zaken waarvan de commissie-Hermans zegt dat sprake is van
ernstige aantasting van ruimtelijke ordening, van geluidshinder en van landschapsaantasting.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Op pagina 8 van het rapport staat: "Zelden is zoveel inspanning gestoken
in de voorbereiding van een besluit". Ik hoor graag het standpunt van D66.
Datgene wat de commissie-Hermans verantwoord vindt – een herbevestiging
van het besluit van het vorige kabinet – is voor D66 niet aanvaardbaar.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Ik heb het antwoord al gegeven toen ik zei dat ik dat niet tegensprak.
Ik heb gezegd dat de commissie-Hermans een technisch antwoord heeft gegeven
op de vraag of het zo kan. Het politieke antwoord van mijn fractie is: neen,
het moet niet zo. Dat is het antwoord in alle duidelijkheid.
 
 Voorzitter! Ook over de A73 zal het kabinet een moeilijke afweging moeten
maken. De D66-fractie is na aanvankelijke aarzeling bereid om de aanleg van
die weg te steunen, maar zij heeft een voorkeur voor de westzijde van de Maas,
waar de aanleg volgens de milieu-effectrapportage goedkoper en milieuvriendelijker
is. Het kabinet studeert op verbetering en op argumenten voor de oostvariant.
Mijn fractie is uiteraard bereid om daarnaar te luisteren, maar ik zeg wel
dat het kabinet met zware argumenten zal moeten komen, willen wij van onze
voorkeur afstappen. Ook hier wensen wij het kabinet niet alleen slagvaardigheid,
maar ook zorgvuldigheid in de besluitvorming toe.
 
 Ik vat samen. Dit kabinet moet op korte termijn veel belangrijke beslissingen
nemen op het gebied van de infrastructuur. Hierbij is slagvaardigheid, maar
ook zorgvuldigheid nodig, gelet op de randvoorwaarden van ecologie en maatschappelijk
draagvlak. Het antwoord dat wij van de bewindslieden hebben gekregen, geeft
mij de overtuiging dat het kabinet een poging doet om bij die reeks van komende
beslissingen zorgvuldigheid en slagvaardigheid te verenigen. En dat is, zo
zeg ik tegen beide interpellanten, heel iets anders dan treuzelen, aarzelen
of uitstellen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Met betrekking tot de A73 is er naar mijn idee wel getreuzeld. De heer
Wolffensperger pleit voor slagvaardigheid en zorgvuldigheid. In de zomer is
een tijdlijn opgeschreven waarbij hiermee rekening werd gehouden. Het moest
binnen een halfjaar kunnen met die Betuwelijn. Waarom kon dat in de zomer
wel en nu niet? De heer Wolffensperger is toch van die partij van duidelijkheid?
Hij weet dat er 8 maart verkiezingen zijn, terwijl in bepaalde provincies
veel over de Betuwelijn te doen is geweest. Het is dan toch nodig om vóór
deze datum duidelijkheid te verschaffen? Slagvaardigheid en zorgvuldigheid
kunnen leiden tot een politiek besluit over de Betuwelijn, in welke hoedanigheid
dan ook, zodat kiezers daar op 8 maart rekening mee kunnen houden.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Ik ben dat volstrekt met u eens en zal u een technisch en zakelijk antwoord
geven. In het regeerakkoord is een termijn van een halfjaar opgeschreven als
een taxatie van de tijd die nodig zou zijn om tot een verantwoorde beslissing
te komen. Wat wij op dat moment natuurlijk niet wisten, was wat precies de
inhoud van het uitgebrachte advies zou zijn. Het is zeer wel denkbaar dat
het ene advies tot wat meer nader overleg met betrokkenen leidt dan een denkbeeldig
ander advies. In dat spanningsveld weegt voor mij de eis van zorgvuldigheid
veel zwaarder dan het op de kalender vastprikken van een halfjaar, zeker waar
ik ervan overtuigd ben dat wij spreken over een aantal weken. Ik heb zelf
gezegd dat het niet tot uitstel mag leiden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Nu maakt u er een karikatuur van. In het regeerakkoord is immers geen
sprake van een taxatie, maar aan de volksvertegenwoordiging en de samenleving
een heldere toezegging gedaan. Dat was gebaseerd op de dubbelslag van zorgvuldigheid
en slagvaardigheid. Het kabinet heeft ook een aantal weken de tijd. Het zou
werkelijk te maf zijn als het kabinet wel op 20 maart in het kader van slagvaardigheid
en zorgvuldigheid een besluit kan nemen en niet op 4, 5 of 6 maart. Het gaat
hier om grote projecten, en dan gaat men zitten miezemauzen over een paar
dagen door te zeggen dat het wel half maart kan, maar niet de eerste week
van maart. U pleit al 25 jaar voor duidelijkheid. Maar doe
dat dan ook een keer als je in het kabinet zit!
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijnheer Rosenmöller, daarop geef ik u het kortst denkbare, botte
antwoord dat ik u geven kan: ik heb liever twee weken later een verantwoorde
Betuwelijn dan twee weken eerder een besluit dat rammelt.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Weet u wat ik dan zeg, en vele anderen met mij? Dit is een trucje om dit
gevoelige thema over de verkiezingen heen te tillen. Het is niet anders, mijnheer
Wolffensperger. Dat is de harde werkelijkheid zoals ik en anderen die zullen
ervaren. Het spijt mij voor u en voor uw fractie.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 U zult in ieder geval begrijpen dat, aangezien ik de planning van de Betuwelijn
niet in de hand heb, er bij mij nooit een dergelijk argument gespeeld kan
hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 U heeft dat wel mede in de hand. Als u onze motie steunt, zal het kabinet
mogelijkerwijs wel moeten! Als u die motie steunt, heeft zij een meerderheid.
Wat wilt u nou? U heeft natuurlijk invloed.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mij gaat het er niet om of de besluitvorming nu per se voor of na de statenverkiezingen
plaatsvindt. Mij gaat het erom dat het kabinet zegt, een bepaalde tijd nodig
te hebben. Het geeft daarvoor inhoudelijke argumenten die ik deel. Ik doel
dan op het overleg met lagere overheden. Zowel uw fractie als mijn fractie
heeft tegen de vorige minister, mevrouw Maij, gezegd: dat is het punt waarop
je te kort bent geschoten. Nu zegt de minister dat zij daaraan extra aandacht
wil besteden. Als ik dat nu, 16 februari 1995, moet beoordelen, zeg ik: doe
het snel, maar doe het! Ik accepteer dat daarvoor enige tijd nodig is. Dat
lijkt mij een heel wat verstandiger standpunt dan te zeggen: wat hebben wij
een halfjaar geleden op de kalender geschreven? Het gaat niet om een uitstel
van maanden. Het gaat er wel om dat je de halfjaarstermijn zo interpreteert,
dat je optimaal recht doet aan de zorgvuldigheid die door iedereen wordt gewenst.
U bent de scherpslijper in deze discussie!
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Helemaal niet. Ik herinner u aan een afspraak. En ging het maar om een
uitstel van maanden. Dan was er tenminste nog wat aan de hand. Maar het wordt
nu gewoon lichtjes over de verkiezingen heen getild.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Er is dus niks aan de hand.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Het gaat hier om een besluit met het oog op de zorgvuldigheid en slagvaardigheid;
daarover zijn wij het eens. Maar het gaat hier ook om betrouwbaarheid, en
dan verschillen wij van mening. Het gaat om de vraag of het kabinet ten opzichte
van de Kamer en de samenleving betrouwbaar is ten aanzien van de toezeggingen
die zijn gedaan. Dat kunt u mede beïnvloeden in dit debat. Dit debat
bepaalt mede of het kabinet voor de statenverkiezingen helderheid dient te
verschaffen over de Betuwelijn. D66 is altijd de partij van de helderheid.
U kunt daar praten wat u wilt, u kunt hier praten wat u wilt, maar dat komt
in het kabinet met paars, met D66, op dit punt niet uit de verf.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijnheer Rosenmöller, wat zou u liever hebben? Een slechte Betuwelijn
voor 8 maart of een goede Betuwelijn na 8 maart?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat is een schijntegenstelling. Waarom heeft u zichzelf die vraag niet
gesteld in de zomer, toen u in het regeerakkoord die termijn van een halfjaar
opschreef?
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Omdat ik toen het rapport van de commissie-Hermans niet kende en omdat
ik het kabinet de ruimte gun om zijn koers te bepalen nu dat rapport er eenmaal
is. Ik heb in mijn betoog aangegeven dat ik zelf nog wel wat kanttekeningen
heb bij het rapport van de commissie-Hermans, die mij des te meer doen rechtvaardigen
dat het kabinet daar eens goed naar kijkt en het goed afweegt.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Mijn conclusie is dat u uw verhaal van betrouwbaarheid en helderheid bij
de Betuwelijn in elk geval op geen enkele, maar ook werkelijk op geen enkele
manier kunt waarmaken.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Laat mij nou maar zitten met mijn betrouwbaarheid jegens de uitspraken
die wij eerder over de Betuwelijn hebben gedaan. Daar hecht ik aan.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wijs op de uitspraak die de commissaris van
de koningin in Gelderland, de heer Terlouw, eind januari voor de televisie
deed. Deze geestverwant van de heer Wolffensperger, de oud-minister, de vroegere
politiek leider van D66 zei: ik kan mij heel goed voorstellen dat, gezien
de beladenheid rond de beslissing over de Betuwelijn, het kabinet besluit
om dat over de verkiezingen heen te tillen. Niet de eerste de beste binnen
de politieke groepering van D66 zegt dat. Ik signaleer dat even, zonder er
een waardeoordeel over uit te spreken.
 
 De heer Wolffensperger verantwoordt zich hier als goed parlementariër
in deze procedure. Hij zegt dat zijn fractie staat voor snelheid en economie,
en ook voor zorgvuldigheid en ecologie. Ik vind dat de heer Wolffensperger
zich tevens moet verantwoorden voor de geloofwaardigheid van de politiek.
Dat was toch een van de redenen – maar ook daar laat ik mij niet over
uit – dat D66 29 jaar geleden is opgericht? In het betoog van de heer
Wolffensperger ontbreekt het afleggen van verantwoording voor de geloofwaardigheid
van de politiek. De heer Rosenmöller heeft gelijk. Een halfjaar geleden
is de planning, de taxatie gemaakt. Van alle rapporten-Hermans die uit konden
komen, is het rapport dat verschenen is het beste in overeenstemming met die
taxatie. Ik vind dat de heer Wolffensperger, juist als lid van D66, zich heeft
te verantwoorden voor de geloofwaardigheid en de betrouwbaarheid van de politiek
en van de overheid. Dat ontbrak aan zijn lijstje.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 De heer Heerma legt wel zware verantwoordelijkheden op mijn tengere schouders,
maar ik zal proberen hem zo goed mogelijk te...
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 De schouders is beter dan de billen in dit geval!
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Die lichaamsdelen van mij blijven u fascineren, mijnheer Heerma.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Voorzitter! Als ik de heer Wolffensperger toch onder handen moet nemen!
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Voorzitter! In zijn poging tot het voeren van oppositie legt de heer Heerma
mij voortdurend iets in de mond dat ik daar nimmer in heb gehad. Ik ben er
geen voorstander van om een besluit over de Betuwelijn over de verkiezingen
heen te tillen. Dat heb ik nooit gezegd. Dat speelt geen rol in mijn afweging.
Twee bewindslieden geven met overtuigende argumenten aan dat er nog enige
tijd – een redelijke termijn van enkele weken – nodig is om tot
een verantwoorde beslissing te komen over zo'n gigantisch project voor de
toekomst van Nederland. Ik volg de bewindslieden daarin. Voor mij spelen de
verkiezingen daarbij geen rol. Ik neem aan dat dit aspect ook voor de bewindslieden
geen rol speelt bij de verantwoorde besluitvorming.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Nu is het volstrekt helder. De heer Wolffensperger zegt dat de verkiezingen
van 8 maart geen rol spelen in zijn afweging. Dat is nu juist mijn verwijt.
Juist D66 had de inspanningsverplichting op zich moeten nemen om de besluitvorming
voor 8 maart af te ronden.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Dat zegt u! Ik zou niet weten waar ik dat vandaan moest halen. U sprak
over geloofwaardigheid en mijn partij zal zich daarvoor inzetten. Er zijn
echter verschillende soorten van geloofwaardigheid in dit leven.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Hier kan ik niet tegenop!
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Gezien uw achtergrond zou u dat wel moeten kunnen. Het gaat om de volgende
afweging. Moet ik een cruciale beslissing voor dit land in precies een halfjaar
nemen, of moet ik in het verlengde van de opvatting van het kabinet zeggen:
ik wens langs de door mij geschetste lijnen die beslissing snel en zonder
uitstel, maar wel zorgvuldig te nemen? De argumenten voor de tijdspanne die
daarvoor nodig is, liggen overigens op tafel. Mijn geloofwaardigheid is naar
mijn mening eerder in het laatste gelegen. Ik vind u ongeloofwaardig, mijnheer
Heerma, omdat u zegt: ook al heeft de minister overleg nodig met lagere overheden
en ook al geeft zij aan wat er nog in de komenden periode moet gebeuren, laat
dat maar, want ik wil op grond van een papier uit augustus dat die beslissing
nu genomen wordt. Dat is ongeloofwaardige politiek, mijnheer Heerma!
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Voorzitter! De heer Wolffensperger moet niet suggereren dat ik een onzorgvuldige
en onverantwoorde besluitvorming bepleit.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Daar begint het wel op te lijken.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik heb dat halfjaar niet verzonnen. Toen die termijn werd opgeschreven,
was bekend dat er op 8 maart verkiezingen zouden zijn. Ik maak er bezwaar
tegen dat de heer Wolffensperger als vertegenwoordiger van D66, de partij
van de bestuurlijke en politieke vernieuwing, zegt dat die datum voor hem
neutraal is. Niet de eerste de beste geestverwant van hem heeft gezegd dat
hij er alle begrip voor heeft dat het kabinet het besluit, gezien de moeilijkheidsgraad
en de lastige politieke kanten, over de statenverkiezingen heen wil tillen.
Ik begrijp niet dat de heer Wolffensperger niet de inspanningsverplichting
op zich genomen heeft om de zaak af te ronden; uiteraard zorgvuldig en met
aandacht voor alle punten waar hij zich voor verantwoordt. Hij vindt de datum
van 8 maart neutraal.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijnheer Heerma, ik heb begrip voor al uw pogen. Er is een inspanningsverplichting
en die heb ik jegens het kabinet zeer duidelijk uitgesproken. Die is namelijk:
zo snel als mogelijk is, en met een zorgvuldige besluitvorming. En laat mij
nogmaals dit zeggen: als dat mogelijk zou zijn vóór 8 maart,
zou ik daar geen bezwaar tegen hebben. Maar het kabinet heeft mij ervan overtuigd
dat dit waarschijnlijk geen haalbare kaart is en dan is mijn geloofwaardigheid,
zeker gezien de standpunten die mijn partij op dit kwetsbare dossier heeft
ingenomen, meer gediend met een zo verantwoord en zorgvuldig mogelijke besluitvorming
over de Betuwelijn, waarover nu ook de lagere overheden hebben kunnen meespreken.
Dat kun je niet aan dagen prikken, mijnheer Heerma; ook u moet aan die zorgvuldigheid
hechten.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Deze interpellatie komt bij mij over als zeer begrijpelijk:
het zijn twee zeer belangrijke onderwerpen en wij krijgen weer verkiezingen.
De A73, de rijksweg van Venlo naar Roermond, vraagt om een uitspraak van de
regering over de aanleg op de oostoever of de westoever. Ik kan de regering
zeggen dat naar mijn mening de aanleg op de oostoever een proceduretijd van
twee à drie jaar zal vergen en op de westoever een proceduretijd van
vier tot tien jaar. Ik hoop dat zij dit bij hun besluitvorming zal willen
meenemen.
 
 De Betuwelijn is blijkbaar een bijzonder groot probleem op staatkundig
gebied. Het is een technische aangelegenheid. Ik hoop dat de berichten die
mij bereikt hebben over de problemen die zich momenteel bij Nijmegen aandienen,
ook bij de regering zijn binnengekomen. Die problemen zijn niet gering. Ik
heb de indruk dat de Betuwelijn daardoor op een zeer grote vertraging kan
rekenen. Daarom wil ik de minister-president en de minister van Verkeer en
Waterstaat het voorstel voorhouden van de voorzitter van de Belgische spoorwegen
om de zogenaamde "ijzeren Rijn" in overweging te nemen. Dat plan kan blijkbaar
voor 300 mln. wat opgekrikt worden en daar kunnen nagenoeg alle lijnen over
die wij moeten aanleggen naar het Ruhrgebied.
 
 Ik hoop dat wij zeer snel een antwoord van de regering kunnen verwachten.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het vorige kabinet heeft een besluit op hoofdlijnen
over het tracé van de A73-zuid genomen. De VVD-fractie is altijd van
mening geweest dat de aanleg van de A73-zuid in de tijd zou moeten aansluiten
bij het gereedkomen van de A73-noord. Gezien de voortgang van de werkzaamheden
aan het noordelijke gedeelte, maken wij ons zorgen over de manier waarop het
 na het volgende jaar verder moet. Mijn fractie had daarom
afgelopen zomer geen behoefte aan verdere opschorting van de besluitvorming
over de A73-zuid. Er zijn stapels onderzoeksrapporten die in de loop der jaren
zijn opgesteld. Het kabinet moet nu zijn verantwoordelijkheid nemen en de
knoop doorhakken.
 
 Het provinciaal bestuur van Limburg heeft een duidelijke keuze gemaakt,
die kan rekenen op een breed draagvlak in de provincie. De laatste gemeenteraadsverkiezingen
hebben daarin, voor zover wij dat kunnen zien, geen verandering gebracht.
Wij zien ook geen andere ontwikkelingen op grond waarvan besluitvorming uitstel
zou vragen. Mijn fractie vindt daarom dat het kabinet nu snel duidelijkheid
moet scheppen over de A73. Wij zijn er verheugd over dat dit onderwerp volgende
week vrijdag weer op de agenda van de ministerraad staat. Daarbij gaan wij
ervan uit dat die knoop dan ook wordt doorgehakt.
 
 Ik vraag overigens de aandacht van de Kamer voor een vraaggesprek in het
Dagblad voor Noord-Limburg van 23 november 1994 met de heer Wim de Heer, fractievoorzitter
van GroenLinks in de staten van Limburg. Ik citeer daaruit een kleine passage,
waarin de heer Wim de Heer het volgende zegt: PvdA en D66 gaan volledig voorbij
aan de realiteit van ontwikkelingen zoals die altijd langs een snelweg zullen
plaatshebben. Op de oostoever speelt dat minder, omdat daar nu al de grootste
bevolkingsconcentratie en diverse industrieterreinen liggen.
 
 De verslaggever zegt dan dat GroenLinks in de Tweede Kamer voor de westoever
is. Het antwoord van de fractievoorzitter van GroenLinks in de staten van
Limburg is als volgt: Ik moet eens met onze parlementariërs gaan praten.
Zij weten nu niet hoe de zaken feitelijk in elkaar steken.
 
 Mijn vraag aan de heer Rosenmöller is of hij al heeft gesproken met
de fractievoorzitter van GroenLinks in de staten van Limburg, de heer Wim
de Heer.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik was de heer Wim de Heer voor. Ik heb hem sneller gebeld
dan hij mij kon bellen, nadat ik dit artikel had gelezen. Ik dacht enige droefenis
in de stem van de heer Bolkestein te horen over deze vermeende verdeeldheid
tussen de fractie van GroenLinks in de provincie en die in de Tweede Kamer.
Ik kan hem geruststellen. Wij hebben indringend gesproken met de heer De Heer
en met de hele statenfractie. De fracties van GroenLinks in de staten van
Limburg en in de Tweede Kamer zijn allebei voor een autoweg op de westoever,
omdat die goedkoop is en vriendelijk voor natuur en milieu.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Voorzitter! De heer Rosenmöller heeft gesproken met de heer Wim de
Heer, maar heeft hij ook naar hem geluisterd?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 U kent mij slecht, als u deze vraag stelt.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Dat is niet echt een antwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik heb naar hem geluisterd. Wij hebben met elkaar gesproken. Het was een
kort gesprek, met de conclusie die ik twee minuten geleden heb medegedeeld.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 De meerderheid in de staten van Limburg en van de gedeputeerden van het
provinciaal bestuur is voor de aanleg van de autoweg langs de oostoever. Waarom
wilt u het beter weten?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat is een heel andere discussie, maar ook interessant. Vindt u dat wij
besluiten over infrastructurele projecten als deze moeten overlaten aan de
provincie? Of vinden wij dat wij in de Tweede Kamer moeten beslissen over
dit soort projecten? Anders geformuleerd, als de provinciale staten hadden
besloten tot een tracé op de westoever, had de fractie van de VVD in
de Tweede Kamer, die een andere mening had, zich daar dan klakkeloos bij neergelegd?
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Niet klakkeloos, maar misschien wel.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 "Misschien" geeft aan dat er enige nuance komt. Het lijkt erop of de krenten
uit de pap worden gehaald. De vraag is of de Tweede Kamer beslist over dit
soort infrastructuur of de provincie. Natuurlijk lezen wij en luisteren wij
naar de argumenten van alle partijen in de provincie, van meerderheden en
van minderheden. Maar de Tweede Kamer, de nationale politiek, beslist over
dit soort infrastructurele projecten, zoals de heer Bolkestein beter weet
dan ik en meermalen heeft bepleit. Wij hebben een eigen verantwoordelijkheid,
dat hoef ik hem toch niet uit te leggen. Ik zou de laatste zijn om dat te
doen.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Dat zijn allemaal open deuren die de heer Rosenmöller intrapt. Natuurlijk
valt de beslissing hier, maar wij hechten een zeer groot belang aan datgene
wat de staten en de gedeputeerden in die provincie in grote meerderheid vinden.
Wij zijn van mening dat je van ver moet komen om over deze aangelegenheden
tegen het provinciaal bestuur in te gaan. Als het besluit anders was uitgevallen,
hadden wij daar eveneens buitengewoon veel gewicht aan gehecht.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Wij hebben geluisterd naar de argumenten van de provincie
en wij hebben ze hier gewogen. De Tweede Kamer is van ver gekomen, maar zij
heeft een besluit genomen. Dat ligt op het bordje van het kabinet. Het is
nu aan het kabinet om een nieuw besluit te nemen.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Nee, de Tweede Kamer heeft geen besluit genomen over het tracé
van die weg. Ik heb verwezen naar de motie waar de heer Rosenmöller op
doelt. Het dictum van die motie is volstrekt duidelijk. Dat zegt alleen maar:
kabinet, stel het uit tot er een volgend kabinet zit. Dat is alles. In die
motie wordt verder geen besluit voorgesteld over een tracé.
 
 Over de Betuwelijn merk ik het volgende op. Bij de formatie en in het
regeerakkoord is overeengekomen dat er een heroverweging van de verschillende
elementen van de achterlandverbinding van Rotterdam zou plaatshebben, waarvoor
een tijdlimiet van zes maanden was gesteld. Ondanks die moeilijke opgave,
vervat in de opdracht, heeft de commissie-Hermans zich nagenoeg binnen de
tijdlimiet van haar taak gekweten. Zij verdient daarvoor naar mijn mening
veel hulde.
 
 De besluitvorming van het vorige kabinet heeft mede door de wijze waarop is omgesprongen met lokale overheden en belanghebbende voor
veel weerstand gezorgd. Het maatschappelijk draagvlak is daardoor geërodeerd.
Het siert de huidige minister van Verkeer en Waterstaat dat zij veel belang
hecht aan de verhouding en het overleg met de lokale overheden, zoals zij
dat ook in haar antwoord heeft uiteengezet.
 
 Voorzitter! Het snelste besluit is niet altijd het beste, zeker in deze
zaak, gezien alles wat er is gebeurd. Als de minister nu moet concluderen
dat de regering pas in de loop van maart tot besluiten kan komen, hebben wij
daar begrip voor.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Voorzitter! Is de heer Bolkestein klaar met zijn bijdrage?
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Dan heb ik nog een vraag voor hem. Hij legt zich neer bij de redengeving
van het kabinet. Hij heeft dat ook toegelicht. Volgens mij waren die redenen
ook de afgelopen zomer reeds bekend. Als het kabinet niet voor 8 maart tot
een standpunt komt, mag ik hier in 's lands vergaderzaal dan vragen wat het
standpunt van de VVD is op basis van de informatie waarover de politieke groepering
van de heer Bolkestein nu beschikt?
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Wij wachten met die standpuntbepaling totdat het advies van het kabinet
er is. De commissie-Hermans heeft een waardevol, maar ingewikkeld rapport
geschreven dat vragen openlaat, zoals zoëven is uiteengezet. Wij willen
weten wat het kabinet daarvan vindt en in het bijzonder hoe het kabinet de
opmerkingen van de commissie-Hermans ter zake van de rentabiliteit van dit
grote project verder kan onderbouwen. Zoals de heer Heerma weet, hij heeft
daar al op gezinspeeld, speelt die rentabiliteit voor ons een belangrijke
rol. Men kan die nooit bewijzen. Het is notoir ingewikkeld en moeilijk om
de rentabiliteit van grote infrastructurele projecten aan te tonen. Wij verlangen
geen wiskundig bewijs, alleen een plausibiliteit. Wij vragen het kabinet de
opmerkingen van de commissie-Hermans daarover te onderbouwen, tot de zijne
te maken en te expliciteren. Als dat gebeurd is, zullen wij zo snel mogelijk
daarna ons standpunt kenbaar maken. Dat kan een kwestie van dagen zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Uit dit antwoord mag ik dus concluderen dat de VVD de komende drie weken
geen standpunt over de Betuwelijn zal hebben?
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Wij schorten onze mening op, totdat wij in het bezit zijn van het advies
en de mening van het kabinet. Zoals de heer Heerma weet, regeert er geen commissie,
maar het kabinet.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik dank de heer Bolkestein voor dit heldere antwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Geen dank.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Voorzitter! Waar gaat dit debat eigenlijk over? Het woord geloofwaardigheid
is al vele malen gevallen vanmorgen, maar naar mijn mening draagt deze discussie
op geen enkele manier bij aan de geloofwaardigheid van de overheid. Integendeel.
Dat is alleen maar bedroevend.
 
 De woorden snelheid en zorgvuldigheid zijn ook vele malen gevallen. Ik
heb de indruk dat de politiek daarmee nogal eens selectief en zelfs opportunistisch
omgaat. In ieder geval mogen deze begrippen nooit tegen elkaar worden uitgespeeld.
Procedures werken inderdaad vaak vertragend. Wij moeten echter niet naar het
andere uiterste doorslaan door te zeggen dat procedures dus allemaal moeten
verdwijnen. In sommige gevallen zoals bij de veiligheid van rivierdijken kan
dat inderdaad nodig zijn. Het gaat daarbij wel om vraagstukken van levensbelang.
Procedures dienen echter ook belangen en beschermen die. Wij kunnen daarom
niet naar het andere uiterste doorslaan.
 
 De politiek verschuilt zich ook nogal eens achter procedures. Ik heb al
vaker in dit soort debatten opgemerkt dat het niet alleen de procedures en
soms zelfs niet in de eerste plaats de procedures zijn die voor vertraging
zorgen, maar onze bestuurlijke cultuur. Daarnaar moeten wij in de eerste plaats
kijken. Het is mij dan ook niet duidelijk waarom juist het CDA nu zo op dit
punt tamboert. Wij hebben in vorige kabinetsperiodes, waarbij het CDA toch
uitgebreid in de regering vertegenwoordigd was, minstens even zovele momenten
van vertraging, vooruitschuiven en wat dies meer zij meegemaakt. Dus wat dat
betreft, heeft iedereen boter op het hoofd.
 
 Voorzitter! Over de zaken die vandaag aan de orde zijn, de Betuwelijn
en de A73, wil ik kort zijn. Ik moet wel zeggen dat ik het een buitengewoon
verkeerd signaal vind om bij de Betuwelijn over weken of zelfs over dagen
te gaan praten waar het zo'n majeur project betreft, met zo'n ingrijpende
invloed voor onze samenleving en waar ook zulke hoge kosten aan verbonden
zijn. Laten wij de zorgvuldigheid goed betrachten. Wat mij betreft mag dat
hier ten koste gaan van de snelheid. Niemand is gebaat bij een slecht besluit
op korte termijn. Daar zullen wij allemaal de wrange vruchten van plukken.
 
 Ik moet er overigens op wijzen dat ik het kabinet de nodige tijd gun voor
een afweging, omdat er nogal eens de indruk wordt gewekt dat het rapport van
de commissie-Hermans naadloos aansluit bij de besluitvorming die er al ligt.
Het is een positief getoonzet rapport, maar er staan nogal wat kanttekeningen
en voorwaarden in, in zekere zin misschien zelfs ontbindende factoren, die
ook de aandacht verdienen. Met name wijs ik op de noodzaak van een flankerend
overheidsbeleid op het gebied van heffingen, nationaal en internationaal.
Dat is een heel belangrijk punt waarover in ieder geval wij een duidelijke
en uitvoerige visie van het kabinet willen hebben.
 
 Ik heb nog een vraag voor het kabinet en wel wat betreft de kosten. De
laatste dagen zijn er in de pers opnieuw berichten over verschenen. Het Centraal
planbureau heeft er nog eens zijn licht over laten schijnen. Wij vrezen dat
de kosten vele miljarden hoger zullen zijn dan tot nu toe is geraamd. Wordt
daar door het kabinet ook in deze fase nog goed naar gekeken? Hetzelfde betreft
een vraag die mijn fractie altijd al heeft gesteld. Wordt de zaak nu echt
integraal afgewogen, zowel ruimtelijk als financieel, inclusief noord- en
zuidtak? Ook dat is een vergeten hoofdstuk in de discussie. Als er een goed
besluit moet komen, behoren daar de consequenties van een noord-
en zuidtak te zijn meegenomen. Conclusie onzerzijds is dat hier de grootst
mogelijke zorgvuldigheid moet worden betracht en dat wij het kabinet zeker
niet op een aantal dagen of weken zouden willen vastpinnen.
 
 Tot slot de A73. Ik heb er kennis van genomen dat de regering snel een
besluit neemt. Ik wacht dat zeer graag af. Ik heb wel behoefte aan een opmerking,
met name in de richting van de heer Rosenmöller. Onze fractie heeft de
motie van 30 juni 1994 gesteund. Wat mijn fractie betreft moet ik mij aansluiten
bij de interpretatie die de heer Bolkestein ook al eerder naar voren heeft
gebracht. Onze fractie heeft met de steun van deze motie absoluut niet uitgesproken
dat wij voor aanleg op de westoever zouden zijn. Wij hebben gezien het belang
van de besluitvorming – ik refereer hier ook aan wat ik net zei over
de Betuwelijn – gezegd dat een heroverweging, gezien alle argumenten,
een nuttige en goede zaak was. Daarom hebben wij ook uit overtuiging deze
motie gesteund. Daaruit kan naar ons oordeel echter op geen enkele manier
een definitieve keuze voor welke variant dan ook worden opgemaakt. Wij zullen
deze nader bepalen nadat wij het bericht van dit kabinet hebben ontvangen.
Wat dat betreft moet de heer Rosenmöller zich niet rijk rekenen.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Er is een door mijzelf bedacht Chinees spreekwoord,
dat daarom nog niet minder waar is, namelijk "Wie lang wacht, zal veel haast
krijgen". Het is zeker zo dat 1995 het jaar moet worden van de grote besluiten
over een aantal grote projecten. Dat dringt en knelt, omdat wij er in de Nederlandse
politiek over een reeks van jaren heel lang over hebben gedaan. In dat opzicht
is de druk waaronder het kabinet staat, niet spontaan over het kabinet gevallen.
Het zou iedereen sieren die de afgelopen jaren verantwoordelijkheid heeft
gedragen om vast te stellen dat nu pas een aantal van die grote beslissingen
genomen kunnen worden.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Wat bedoelt de heer Wallage precies, bijvoorbeeld als het over Schiphol
gaat, als hij zegt dat pas met dit kabinet de beslissing genomen kan worden?
Wil hij dit toelichten? Wat hij zegt, zou multi-interpretabel kunnen zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Het is heel simpel. Het feit dat een zo ingewikkeld vraagstuk als Schiphol
in het vorige kabinet heel veel tijd heeft gekost om het tot bijna-besluitvorming
te brengen, geeft aan hoe buitensporig moeilijk dit soort onderwerpen zijn.
Ik gebruikte geen verwijtende toon. Ik was objectief aan het vaststellen dat
een en ander in dit land kennelijk moeilijk is om te doen. Ik riep er alleen
toe op – en kennelijk heb ik de heer Heerma daarmee in beweging gebracht –
bij de beoordeling van de noodzaak om tot besluiten te komen wel de verantwoordelijkheid
voor die lange voortrajecten te nemen. Ik doe dat in elk geval nadrukkelijk
namens de Partij van de Arbeid.
 
 Voorzitter! 1995 kan het jaar van de grote beslissingen worden. Het kabinet
heeft de afspraken en de aanpak goed op volgorde als het gaat om een noodprogramma
voor de dijken, de besluitvorming rond Schiphol en – als ik de minister-president
goed beluister – ook als het gaat om de A73 en de ecologische hoofdstructuur.
Ik vind dat van groot belang. Toen ik luisterde naar de discussie over de
bedenktijd van een halfjaar voor de Betuwelijn, herinnerde ik mij opeens dat
tijdens de kabinetsformatie al de vraag was gerezen, hoeveel tijd er eigenlijk
voor nodig zou zijn. Ik herinner me dat er volgens de collega's van D66 wel
een jaar nodig zou zijn. Ik heb toen gezegd – en ik kreeg daarvoor steun
van de formateur – dat wij daar toch in ongeveer een halfjaar uit zouden
moeten kunnen komen. De ironie is dat wij na enig duw- en trekwerk overeengekomen
zijn dat het niet langer zou moeten duren dan ongeveer een halfjaar. Afspraken
en termijnen krijgen dus nu een lading die zij toen zeker niet hadden. Wij
hadden ook op driekwart jaar uit kunnen komen, dus in die zin relativeer ik
de scherpte die in het debat is ontstaan.
 
 En het volgende, mede naar aanleiding van uitlatingen van collega Heerma,
is misschien nog wel belangrijker. Het is waar, het vorige kabinet heeft over
de Betuwelijn een aantal besluiten op hoofdlijnen genomen. De Partij van de
Arbeid heeft op geen enkel moment aanleiding gezien om van die besluiten terug
te komen. Dat geldt ook vandaag; iedereen die op 8 maart gaat stemmen, weet
waar de PvdA staat als het om dit project gaat. Maar de partijen die verantwoordelijk
zijn voor dat besluit, hebben vervolgens een enorme dreun van de kiezers gekregen.
Het zou misschien van wijsheid hebben getuigd, als die partijen zich hadden
afgevraagd hoe je dient om te gaan met dit soort grote besluiten en hoe je
voor een draagvlak kunt zorgen. Ik vond het een erg belangrijke afspraak om
een commissie in te stellen en er nog eens goed naar te kijken, vervolgens
met de gemeenten overleg te plegen en van kruispunt tot kruispunt te bezien,
wat wij kunnen doen en betalen, en welke negatieve gevolgen aanvullende voorzieningen
hebben voor investeringen elders. Ik vond deze afspraak zo belangrijk, omdat
ik hoopte dat de Betuwelijn er op die manier zou komen, de broodnodige verbinding
van Rotterdam naar het achterland. Maar bovendien hoopte ik dat er –
gelet op de laatste peiling van het draagvlak voor de Betuwelijn moet ik zeggen
dat wij nog niet zover zijn – geleidelijkaan in het land het besef zou
groeien dat deze verbindingen nodig zijn, als wij willen aansluiten bij Europa,
als Nederland de kost wil verdienen als het handels- en transportland bij
uitstek, maar wel zodanig dat ze in 1995 en in de volgende eeuw op een fatsoenlijke
manier in het milieu kunnen worden ingepast. De last die wij bij de kabinetsformatie
op ons hebben genomen, wordt nu terecht uitgewerkt. Als het kabinet had gezegd
dat het geen halfjaar, maar misschien wel een jaar of anderhalf jaar zou worden,
dan zou het al vrij snel de PvdA-fractie zijn tegengekomen. Maar gelet op
de woorden van de minister-president en de minister van Verkeer en Waterstaat
vind ik dat er voldoende echte inzet is om op korte termijn tot een afronding
te komen en dat er nu dus geen reden is om er wat opgeblazen messen over te
trekken.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De heer Wallage legitimeert nu eigenlijk de stap die in het
regeerakkoord is gezet. Ik ben er niet bij geweest en ik weet dus niet hoe
het is gegaan, maar hij geeft nu een verduidelijking. Hij voert de dreun die
een aantal partijen – de PvdA, het CDA – hebben
gekregen, mede aan als legitimatie.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Noem het hele rijtje maar!
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Nu wist men in de tijd van het tot stand komen van het regeerakkoord dat
er in maart statenverkiezingen zouden zijn, maar men is toen toch als een
compromis of wat dan ook die termijn van een halfjaar overeengekomen. Is het
dan niet nodig dat het kabinet juist met het oog op die verkiezingen, omdat
het weet dat deze kwesties een grote rol spelen en misschien mede bepalend
zijn voor het stemgedrag, nog vóór die statenverkiezingen een
standpunt over de Betuwelijn inneemt? Het is geen muggeziften over een paar
dagen, het gaat om de politieke relatie tussen de dreun die de kiezer heeft
uitgedeeld, de consequenties die daaraan worden verbonden en die tot uiting
komen in wat er in de zomer wordt opgeschreven aan de ene kant en het achterwege
laten van die consequenties in het zicht van de statenverkiezingen aan de
andere kant.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Even voor de goede orde: die dreun was overigens niet in de richting van
de kiezers, maar van de kiezers in onze richting.
 
 Ik heb naar de minister-president en de minister van Verkeer en Waterstaat
geluisterd. Dat heb ik overigens ook verleden week gedaan. Toen heb ik nog
gezegd: doe uw uiterste best om de grote projecten de komende maanden een
flinke stap verder te brengen. Ik heb mij gewoon heel zakelijk opgesteld.
 
 In met name het overleg met de overheden en de discussie over de prijskaartjes
gaat het over de volgende vragen. Wat kunnen wij aanvullend doen en waar ligt
ongeveer de grens? Als wij verder gaan met aanvullende milieumaatregelen,
wat kost ons dat aan andere beschikbare middelen? Met andere woorden: in welke
mate kunnen wij het besluit van het vorige kabinet met een aantal aanvullende
voorzieningen versterken?
 
 Wie een beetje weet hoe overleg daar verloopt, ook qua tijd, wie dus weet
hoeveel tijd daarvoor nodig is, is niet zo verbaasd als er gezegd wordt: wij
hebben er echt goed naar gekeken, maar het kost ons iets meer tijd. Ik was
daar dus niet zo verbaasd over. Het kan zijn dat men aanwijzingen heeft voor
het verwijt dat dit een handigheidje is en dat dit punt over de verkiezingen
heen getild wordt. Men kan ook de indruk hebben dat men op basis van het rapport
van de commissie-Hermans in een of twee vergaderingen van de ministerraad
echt tot besluitvorming kan komen. In dat geval is uw stelling gerechtvaardigd.
Ik heb dat gevoel dus niet.
 
 U moet mij ook echt even de ruimte laten om per geval te beoordelen of
ik het kabinet meer achter de broek moet zitten, omdat het een beetje sloom
doet. In dit geval heb ik evenwel de volle overtuiging dat dit niet nodig
is. Dat blijkt uit de manier waarop het kabinet met de kwestie van het herstel
van de dijken is omgegaan. Dat blijkt ook uit het feit dat de uitbreiding
van Schiphol volgende week op de kabinetsagenda staat, alsook de A73 en de
hoofdstructuur van de ecologie. Dit is geen kabinet met een houding van: laten
wij eens kijken of wij het nog een beetje uit kunnen stellen. Het is een kabinet
dat in de afgelopen maanden heeft getoond dat het besluiten neemt waar dat
verantwoord mogelijk is. Daarom ben ik niet erg onder de indruk van de gedachte
dat zo'n complexe afweging in een middagje kabinetsberaad, direct na het verschijnen
van het rapport van de commissie-Hermans, voor de bakker is.
 
 Deze stelling baseer ik op mijn kennis van ongeveer het verloop van dit
soort besluitvorming in de afgelopen jaren. In collega Heerma vind ik natuurlijk
een warm ondersteuner van die redenering. Hij zal zich namelijk ook herinneren
hoe vaak bijvoorbeeld Schiphol op de kabinetsagenda heeft gestaan of hoe vaak
wij met elkaar hebben gesproken over afwegingen waar toch weer eens goed naar
gekeken moest worden. Welnu, het kabinet spreekt over dit onderwerp in termen
van weken en niet van maanden. Dan moet u ook niet zulke scherpe verwijten
maken.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De heer Wallage heeft het nu echter over een stelling die niemand hier
verdedigd heeft. Ik doel op zijn opmerking over onder andere het nemen van
een beslissing op een achternamiddag. Laten wij dat soort discussies dan ook
niet voeren.
 
 In het vervolg op de vorige vraag stel ik u de volgende vraag. Wat beoogde
u verleden week precies, toen u bij de start van uw verkiezingscampagne het
kabinet ertoe meende te moeten aansporen om op het gebied van infrastructuur
daadkrachtige besluiten te nemen? Zo'n pleidooi houd je niet als je het allemaal
prima vindt. Je vindt het dus blijkbaar nodig om dat politieke signaal te
geven. Over de dijken was al grotendeels een kabinetsstandpunt ingenomen.
Wij wisten, u zeker, dat Schiphol op de agenda van de ministerraad van morgen
zou komen. Wat beoogde u op dat moment dus precies met die politieke uitspraak,
dat politieke signaal?
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Eerlijk gezegd, is het antwoord heel eenvoudig. Ik heb in de gesprekken
van de afgelopen maanden namelijk gemerkt hoeveel energie en tijd er gaat
zitten in een aantal van deze grote projecten. Niet alleen van de minister-president,
maar ook van de verantwoordelijke bewindslieden, zoals die van Verkeer en
Waterstaat en van VROM, weet ik hoezeer men hecht aan het niet laten weglopen
van die discussie.
 
 In mijn toespraak bij de start van de campagne van de Partij van de Arbeid
heb ik het volgende willen aangeven, ook misschien wel aan mijn mensen. Er
zijn mensen in het land die in het kader van milieu- en werkgelegenheidsvraagstukken
wellicht steeds de neiging hebben om daarover als het ware een discussie te
voeren en te denken dat hoe langer je discussieert des te beter het wordt.
Dat is niet mijn opvatting. Ik heb het signaal willen geven dat de Partij
van de Arbeid gereed is om bij al die moeilijke vraagstukken de afweging tussen
milieu en werk hardop te maken; zij loopt niet weg voor het maken van keuzen
ter zake. Ik ben tevreden met een kabinet dat over de volle breedte in beweging
is om dat op een goede manier te doen.
 
 Ik keer terug naar de Betuwelijn. Ik zal het een enorme nederlaag voor
de politiek vinden, in ieder geval voor de Partij van de Arbeid en mijzelf,
als wij er de komende maanden niet in slagen om te laten zien dat wij echt
evenwicht hebben weten te brengen in de hoofddoelstelling om Rotterdam op
een voor het milieu fatsoenlijke manier met het achterland te verbinden. Daarvoor kan het nodig zijn dat wij de komende weken een aantal
keren intensief praten met gemeente- en provinciale besturen. Het is mogelijk
dat dit leidt tot een besluit, in tegenstelling tot dat van het vorige kabinet,
waartegen indertijd iedereen te hoop liep. Als het resultaat van deze manier
van werken is dat er gemeentebesturen en provinciale besturen zijn die de
afwegingen van de landelijke politiek volgen, is mij dat uw verwijt wel waard
in de vorm van de vraag waarom dit niet allemaal voor de statenverkiezingen
afgerond wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 U begon uw antwoord met: het kan heel kort en helder. Vervolgens kregen
wij een brij van woorden.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Dat is een handicap die wij allebei hebben. Laten wij elkaar dat nu niet
verwijten.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Verwijt u het mij maar op het moment dat het bij u opkomt. Bij mij komt
het nu op.
 
 U spreekt, misschien ook in de richting van uw eigen mensen, over het
laten weglopen van dit soort onderwerpen. Dat was een luchtballon die eigenlijk
niets voorstelde, of het ging concreet ergens over. Als het concreet ergens
over ging, moet u er aanwijzingen voor hebben dat er niet over de dijken of
over Schiphol, maar misschien over de Betuwelijn, de HSL of de A73 snellere
besluitvorming binnen het kabinet zou komen dan u had verwacht. Dat soort
politieke signalen hebben een functie; die gaan ergens over. Anders gaan zij
nergens over. Het laatste lijkt mij de conclusie te zijn, want u vindt het
allemaal prima dat het kabinet weliswaar slagvaardig en zorgvuldig werkt,
maar toch nog een paar weken langer neemt dan het zelf had beoogd.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Als u uit mijn brij niet alleen de krenten had gepikt die u uitkwamen,
maar ook even op het geheel had gelet, had u twee onderwerpen kunnen aantreffen.
Het eerste is dat wij voor de Betuwelijn een echte keuze moeten maken en niet
moeten doen alsof wij alle milieuproblemen kunnen oplossen. Dat is de discussie
die ik met de vrienden van D66 voerde. Het tweede onderwerp mag u ook zichzelf
aantrekken. De Partij van de Arbeid zal zich bij deze grote projecten verantwoordelijk
voelen voor het doorhakken van bestuurlijke knopen. Het hoofdsignaal was dat
ik niet in de situatie wens terecht te komen dat wij al discussiërend
voor cruciale beslissingen weglopen.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 De heer Wallage sprak mij net aan met de opmerking dat ik weet hoe besluitvormingsprocessen
gaan en dat deze soms even duren. Zeker. Hij noemde 1995 het jaar van de investeringen,
waarin het kabinet op allerlei punten knopen kan doorhakken. Dat zie ik ook.
Ik herinner mij de stand van de voorbereiding van een jaar geleden, bijvoorbeeld
over Schiphol. Ik heb al gezegd dat ik daarin iets herken van wat er kennelijk
voor vrijdag op de agenda van de ministerraad staat. Dat geldt natuurlijk
ook voor de A73 en de Betuwelijn. Dit is het jaar om te oogsten.
 
 De heer Wallage houdt hier een sterk bestuurlijk pleidooi om het plan
goed te bekijken en eventueel nog kwalitatief te verbeteren. Daarover verschillen
wij in dit debat ook niet van mening. Als je weet hoe de besluitvorming een
jaar geleden ervoor stond en je zet een route uit waarmee departementen en
het kabinet permanent bezig zijn, is er toch een sportieve uitdaging, een
inspanningsverplichting? Een jaar geleden om deze tijd moesten de PvdA en
het CDA het ontgelden doordat zij het aandurfden, knopen door te hakken. Zij
dachten dat "regering, regeer" zo ingevuld moest worden dat zij moesten zoeken
naar een afronding van de besluitvorming over de Betuwelijn voor 8 maart.
Ik hoor van de heer Wolffensperger dat die datum neutraal is.
 
 Ik merk niets van die inspanningsverplichting, ook bij de heer Wallage
niet.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Dat kunt u mij niet verwijten.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik had deze vraag wellicht achterwege gelaten, als niet juist u degene
was die bij de opening van uw campagne voor de statenverkiezingen dit thema
heeft gekozen. Ik mis de brug.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Ik wil u graag de brug over helpen, want het is vrij eenvoudig. Ik ben
voor tempo. Als het kabinet alles afwegend dat tempo had kunnen maken, was
mij niets liever geweest dan dat.
 
 Het gaat mij om iets anders en daarbij wil ik ook u laten terugkijken.
Het is met name de Betuwelijn geweest die in de verhouding tussen burgers
en overheid een enorm spoor heeft getrokken. Toen wij in de kabinetsformatie
voor de keus stonden om de komende jaren te besturen of door te drammen, hebben
wij voor besturen gekozen. Met de keuze die gemaakt is, is er een reële
mogelijkheid om voor een besluit waar u inhoudelijk voor bent, een breder
draagvlak in de samenleving te krijgen dan wij beiden de vorige keer helaas
tot stand hebben weten te brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik wil u hierin volgen, maar aan het einde van de redenering mis ik nog
steeds dat verantwoording wordt afgelegd voor die inspanningsverplichting,
ongezien de voorgeschiedenis en onverlet latend datgene waarover wij het eens
zijn. Het gaat om het afleggen van verantwoording over die inspanningsverplichting
en aan te geven hoe daar vorig jaar mee om is gegaan, ook gelet op de geloofwaardigheid
van de politiek. Maar ik ben aan het verkeerde adres, want de heer Wallage
deelt mijn benadering. Hij zegt dat, als het gekund had, dit goed was geweest.
Ik moet derhalve bij andere adressen zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Voorzitter! Tot slot maak ik een opmerking over de A73. Ik hoorde van
de minister-president – daar was ik blij mee – dat hij zei: wij
gaan proberen, volgende week, niet alleen te beslissen over de A73, maar ook
over de ecologische hoofdstructuur. Dat is namelijk een belangrijk hoofdelement,
in de zin van: hoe stellen wij in Nederland niet alleen de natuur veilig,
maar hoe gaan wij ook om met een aantal beschermende en investerende maatregelen
rond de natuur? Ik denk dat dit van grote betekenis is. De minister-president
houdt het mij ten goede, als ik tegen hem zeg dat ik dat heel belangrijke
besluit straks niet graag als alibi gebruikt zie, om op de, wat de PvdA-fractie
betreft, verkeerde oever van de Maas terecht te komen.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Graag zou ik de heer Wallage de volgende vraag stellen. De
wisselwerking tussen oppositie en coalitie is op dit moment
evident en duidelijk aanwezig. De Betuwelijn is iets dat blijkbaar op de politieke
lippen ligt, waartoe ook het water is gestegen. Is het niet denkbaar om bijvoorbeeld
voor zo'n situatie en voor dit moment een paar ministers vanuit de oppositie
in de coalitieregering op te nemen? Immers, wij hebben hier recentelijk ook
gedebatteerd over een tijdelijke waarneming van het kamerlidmaatschap. Ik
draag hier een oplossing aan. Wat is de mening van de heer Wallage daarover?
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Mijnheer Hendriks, u bereikt iets dat weinig collega's echt bereiken:
hier heb ik echt niet van terug; hier moet ik over nadenken.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wilde ook beginnen met te melden dat mijn fractie
dit overleg wel een beetje een vertoning vindt. Ik wil daar niet de brede
aanwezigheid van veel collega's mee onderuithalen, maar doel vooral op de
vraag of nu het parlement erover moet spreken – is dat nu de kern van
het probleem? – waarom bepaalde besluiten niet vóór 8
maart zouden kunnen worden genomen. Natuurlijk, er is aanleiding om vragen
te stellen, om zodoende te achterhalen waarom bepaalde besluiten nog niet
genomen zijn. De RPF-fractie heeft echter moeite met de nadrukkelijke koppeling
die wordt gelegd met de verkiezingen voor de provinciale staten. Helderheid
over afspraken is nodig en op het punt van de A73 is daar zoëven ook
helderheid over gegeven. Wij waren het wel eens met het gevoelen van de heer
Rosenmöller, maar ik denk dat nu op dat punt helderheid van regeringszijde
is gegeven. Wij zijn daar tevreden mee.
 
 Ten aanzien van de Betuwelijn is deze week het halfjaar verlopen waarvan
in het regeerakkoord sprake is. De regering is nu een dag over tijd en om
op 3 maart al de bevalling te verwachten, lijkt ons nogal geforceerd. Zoals
gezegd, roept met name de directe koppeling met de verkiezingsdatum bij ons
vragen op. Hiermee laden, naar onze opvatting, de vragenstellers de verdenking
op zich, meer oog te hebben voor electoraal gewin dan voor de voortgang van
de projecten, een punt waarop men de regering impliciet verwijten maakt. Maar
wellicht zijn beide veronderstellingen juist.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Voorzitter! Wat heb ik... Pardon, ik moet mij parlementair uitdrukken,
maar ik wilde, met uw welnemen, zeggen: wat heb ik nu aan mijn fiets hangen?
 
 Voorzitter! Het was toch zo dat partijen die nu verantwoordelijkheid dragen,
waaronder die van de minister van Verkeer en Waterstaat, de besluitvorming
over de Betuwelijn een jaar geleden – stapels rapporten, contra-expertise
van de Kamer, 750 mln. bijgespijkerd – in de verkiezingscampagne hebben
betrokken? Daar is ook niets mis mee. Maar dan is het toch niet raar, als
nu de regeringspartijen, waaronder een partij als D66 die de geloofwaardigheid
van de politiek en de overheid centraal stelde – ik zeg het in de verleden
tijd –, ondervraagd worden over hun inspanningsverplichting bij de uitvoering
van het halfjaar uit het regeerakkoord? Dan kan de heer Stellingwerf toch
niet tegen vragenstellers zeggen dat zij niet met een juiste vraagstelling
bezig zijn en dat zij met een effectvolle vraagstelling bezig zijn?
 
 Voorzitter! Ik wil mij niet in die hoek laten zetten dat het mij om het
gewin gaat. Dit gaat om heldere verhoudingen, waar de kiezer in het land recht
op heeft; ik heb daar in mijn bijdrage op gewezen. Als het niet kan, dan kan
het niet, maar wel moet hier verantwoording afgelegd worden. Ik hoor in dat
verantwoording afleggen niet die spanning dat geprobeerd is die twee, drie
weken te overbruggen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Dat is dan de opvatting van de CDA-fractie. Wij waren overigens blij met
het uitstel van de besluitvorming en de nadere studie in verband met vragen
of het allemaal goed is gegaan en of er misschien nog zaken moeten worden
aangepast. De argumenten die in eerste termijn door het kabinet naar voren
zijn gebracht, vind ik zodanig valide dat ik er vrede mee kan hebben. Bij
ons is vooral het gevoelen ontstaan dat de datum absoluut niet het centrale
thema is geworden. Je moet dan tot de conclusie komen dat het om argumenten
gaat en nadat die argumenten vanmorgen met het kabinet zijn gewisseld, denkt
mijn fractie dat die valide zijn. Ik kan de lijn van het kabinet op dit punt
dan ook volgen.
 
 Voorzitter! Slagvaardigheid en daadkracht zijn op dit moment erg in. Iedereen
lijkt er een graantje van mee te willen pikken. In sommige gevallen is slagvaardigheid
mogelijk door een grote mate van consensus. Ik verwijs naar de discussie over
de dijkversterking. Het uitblijven van de besluiten over de
A73 en de Betuwelijn heeft waarschijnlijk te maken met het ontbreken van die
consensus. Ik kom dan bij de afronding van mijn bijdrage. Wij hebben voldoende
helderheid over de A73 gekregen; die besluitvorming zal binnenkort plaatsvinden.
De argumenten voor het vaststellen van de datum in verband met de Betuwelijn
vinden wij acceptabel. Het enige wat dit debatje heeft opgeleverd, is dat
die helderheid is ontstaan. Mij dunkt, dat wij dat ook op een andere manier
hadden kunnen vernemen.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Als het in Nederland gaat om besluitvorming over
infrastructuur, kun je er bijna van op aan dat het een moeizame en langdurige
procedure gaat worden. Daar zijn allerlei oorzaken voor. Een van de oorzaken
die nu speelt, is dat over deze onderwerpen nogal eens wat meningsverschil
binnen de coalitie kan bestaan.
 
 De besluitvorming over de A73 heeft lang geduurd na de uitspraak die de
Kamer hierover vorig jaar heeft gedaan. Naar mijn mening was dat te lang.
Maar de minister-president heeft gezegd dat dit volgende week in het kabinet
besproken wordt en ik ga ervan uit dat dit betekent dat er ook besluitvorming
zal plaatsvinden. Dat wachten wij af.
 
 Mijn standpunt over de Betuwelijn is dat daarover al een zorgvuldige besluitvorming
heeft plaatsgevonden onder het vorige kabinet. Het resultaat van die besluitvorming
heeft nog steeds onze steun en er kan dan ook geen onduidelijkheid bestaan
over het standpunt van het GPV over de Betuwelijn. Aan het inschakelen van
de commissie-Hermans hadden wij als zodanig dan ook geen behoefte, maar nu
het rapport er ligt, mogen wij ervan uitgaan dat er snel duidelijkheid geboden
wordt. Als het kabinet zou besluiten om extra gelden voor de oplossing van
het knelpunt beschikbaar te stellen, dan zal ik daar uiteraard met belangstelling
kennis van nemen, maar dan zal ik ook graag horen waar de dekking vandaan
komt. We kunnen immers niet op korte termijn de knelpunten van de Betuwelijn
met extra geld oplossen en over een jaar merken dat dit ten koste gaat van
investeringen die wij dan urgent vinden?
 
 Wij zijn het met het kabinet eens dat het belangrijk is om enige tijd
te nemen voor de verbreding van het draagvlak voor de Betuwelijn. Immers,
bij alle inhoudelijke steun voor het beleid geldt toch dat het draagvlak niet
al te sterk is geweest? Ik zal niet filosoferen over de oorzaken daarvan.
Wat is trouwens twee weken extra die het kabinet nodig heeft, vergeleken met
het halfjaar dat de coalitie nodig had om op één lijn te komen?
Daar zal ik niet over vallen.
 
 Overigens zijn er op 8 maart verkiezingen voor de provinciale staten en
dan staat primair het provinciale verkiezingsprogram van de verschillende
partijen en het beleid dat de verschillende statenfracties hebben gevoerd
ter beoordeling. Tegen die achtergrond betwijfel ik het of dit debat nu echt
een bijdrage levert aan een heldere uitspraak van de kiezers over het beleid
van de fracties in de provinciale staten.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de verschillende sprekers voor hun inbreng.
Luisterend naar de betogen en terugdenkend aan de vorming van het kabinet
in de loop van de afgelopen zomer, is het niet zo moeilijk om vast te stellen
dat het halfjaar, zoals overeengekomen bij de vorming van het kabinet, inderdaad
krap bemeten was. Toch heb ik er geen spijt van dat wij de termijn op een
halfjaar hebben gezet. Ik weet één ding heel zeker. De heer
Wallage gaf al aan, dat bij de afwegingen ook werd gedacht aan driekwart jaar,
een jaar. Zo'n periode wordt dan altijd vol gemaakt. Een commissie gaat er
langer voor zitten, hoe gedegen men ook zal werken. Voor je het weet, wordt
het voorjaar van 1995 dan een verloren voorjaar waar het gaat om het ook werkelijk
afronden van de kabinetsbesluitvorming omtrent de lijnen die nu worden getrokken.
Dat is mijn eerste opmerking.
 
 Mijn tweede opmerking is dat ik de analyse van de heer Heerma van het
rapport van de commissie-Hermans niet kan onderschrijven. De heer Heerma geeft
met een citaat een onderdeel van de conclusie weer, maar voegt er tegelijkertijd
aan toe dat de commissie-Hermans een aantal punten noemt waarop verbeteringen
kunnen worden overwogen. Zij stelt dan: het is niet per se nodig, maar de
verbeteringen zouden duidelijk in het geheel passen. Maar dat zijn afwegingen,
aldus de commissie, die door het kabinet moeten worden gemaakt. De heer Schutte
heeft terecht aangegeven dat uiteindelijk het kabinet moet bekijken of bepaalde
verbeteringen en aanpassingen mogelijk zijn, wat het karakter van die aanpassingen
is, welke financiële consequenties dat heeft en ten koste van welke bestaande
of nieuwe prioriteiten, ook op het vlak van de infrastructuur, dat moet gaan.
 
 Ik heb goed naar de betogen geluisterd. Ik heb gehoord dat de heer Heerma
iedereen vragen stelde. Toen bekroop mij een zekere nieuwsgierigheid naar
de mening van het CDA hierover. Kan de heer Heerma zeggen of het CDA voorstander
is van een onverkorte, ongewijzigde uitvoering van het besluit van het vorige
kabinet? Of bestaat er bij het CDA gevoeligheid, op grond van maatschappelijke
reacties en opvattingen in bestuurlijke kring en ook op grond van het rapport
van de commissie-Hermans, om tot bepaalde aanpassingen te komen?
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Voorzitter! Daarop wil ik graag reageren. Laat ik eerst zeggen wat het
niet is. De heer Wolffensperger suggereerde in een interview met de Volkskrant:
dit kan niet, dit is niet acceptabel. Maar het was D66 die een claim indiende
van 4 mld. Dat bedrag is vorig jaar in het debat genoemd, toen het over de
eindbesluitvorming ging. Dat was de besluitvorming. En er was niets mis met
de besluitvorming.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Dit is een erg lange aanloop naar het antwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 U spreekt over zorgvuldig en verantwoord. Ik heb een paar woorden nodig
om de vraag te beantwoorden. Maar dat is het dus niet. Ik zeg evenals de heer
Schutte – dat is het andere uiterste – dat wij achter de besluitvorming
staan waarvoor wij verantwoordelijkheid genomen hebben. Dat is het meest heldere
antwoord op de vraag van de minister-president. De commissie-Hermans heeft
aangegeven dat het op deze manier kan. Dat zal de minister-president
bevestigen. Wij zijn nu een jaar verder. Nu kan in overleg een en ander worden
bezien. Zeker, daar ben ik niet tegen. Er mogen echter geen suggesties worden
gewekt dat er hier en daar nog wat op te lossen is. Dat is een ander uiterste.
De gulden kan maar één keer worden uitgegeven. Er moet dan een
afweging worden gemaakt. Heeft het gevolgen voor de rijksbegroting? Maar ik
wil het dus niet uitsluiten. Daar gaat het ook niet om. Ik heb vandaag niet
in de eerste plaats over de inhoud gedebatteerd. Dan had ik niet samen met
de heer Rosenmöller deze interpellatie aangevraagd. Ik wijs op onze opstelling
ten aanzien van de A73 en de Betuwelijn. Op die punten verschillen GroenLinks
en het CDA. Maar het ging mij dan ook om de procedure. Ik laat die ruimte
dus als antwoord op uw vraag. Maar als het op twee à drie weken vast
zou zitten, had er de sportieve plicht moeten zijn – laat ik het zo
noemen – om te bezien of die periode kan worden overbrugd.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Voorzitter! Ik dank de heer Heerma voor dit antwoord. Het is ook de kern
van wat ik bedoelde. De heer Heerma zegt: het gaat mij nu niet om de inhoud
maar om de procedure. Het gaat mij om de inhoud. In het licht van de verkiezingsuitslag,
in het licht van de inbreng van de coalitiepartijen bij de vorming van het
nieuwe kabinet en in het licht van de toen gemaakte afspraak moet niet alleen
primair procedureel, maar ook inhoudelijk de vraag tegen het licht worden
gehouden of er een reële, houdbare, uitvoerbare mogelijkheid is om met
inachtneming van de kern van de beslissingen die eerder zijn genomen, verbeteringen
tot stand te brengen. Enerzijds gaat het om verbeteringen inzake de inpasbaarheid
van de ruimtelijke aspecten en de natuur- en milieu-aspecten in dit belangrijke
economische project. Anderzijds gaat het om een zodanige wijze van financiering
dat er niet een ondraaglijke, onmogelijke spanning ontstaat met andere infrastructurele
prioriteiten. Het is precies vanuit die inhoud dat het kabinet zich natuurlijk
als eerste aangesproken voelt als het gaat om sportieve uitdagingen, maar
dit ook grondig in zichzelf en met de andere organen wil doornemen. Dat is
precies om het argument dat de heer Heerma ook gebruikt: je kunt een gulden
maar één keer uitgeven. Het is te gemakkelijk om een aantal
eventueel mogelijke aanpassingen op elkaar te stapelen en te zeggen "zo gaan
wij het doen" zonder het geheel van de financiële inpasbaarheid in kaart
te hebben.
 
 De motie vraagt de Kamer zich uit te spreken over een afrondende behandeling
van dit onderwerp in de ministerraad van 3 maart a.s. Met inachtneming van
de redelijke termijnen die daarvoor bij kabinetsbesluiten gelden, betekent
dat dat ongeveer begin volgende week het voorstel door de eerstbetrokken ministers,
na ruggespraak met de andere overheden, aan de ministerraad moet worden voorgelegd.
Ook al zou de hele Kamer bereid zijn om deze motie te onderschrijven vanwege
de duidelijkheid, dan zeg ik hier: het kan eenvoudig niet. Dat is heel iets
anders dan iets over verkiezingen heen tillen. Dat is niet aan de orde. Aan
de orde is de vraag hoe vanuit de inhoud een werkwijze wordt ontwikkeld die
de slagvaardigheid en snelheid niet onnodig aantast en die voluit inhoud geeft
aan de zorgvuldigheid die burgers van een gekozen, democratisch gecontroleerd
bestuur mogen verwachten.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 De minister-president suggereerde dat het mij om de procedure te doen
is en niet om de inhoud. Ik zeg hier duidelijk dat ik de woorden van de minister-president
over de ruimte voor draagvlak en inhoud deel. Daarmee handhaaf ik mijn punt
over de procedure. Het was duidelijk wanneer de conclusies van de commissie-Hermans
ongeveer te verwachten waren. Van tevoren had een procedure kunnen worden
opgesteld. Tot het onmogelijke is niemand gehouden; het moet zorgvuldig en
verantwoord. Ik proef bij de regeringspartijen en bij de minister-president
zo weinig een uiterste poging om het snel te doen. De schijn van vertraging
moet op zijn minst worden voorkomen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik moet dat weerspreken, met alle respect voor de opvattingen van de heer
Heerma. Hij trekke zijn eigen conclusies zoals een ieder dat mag doen. Het
kabinet heeft op geen enkele wijze, zelfs niet enkele dagen op de uitkomsten
van het rapport van de commissie-Hermans kunnen anticiperen. Dat is uiteraard
correct. De commissie maakt vanuit haar eigen verantwoordelijkheid haar eigen
afwegingen. Tot in de laatste dagen van het weekend voor 23 januari –
de insiders weten dat – zijn de finale afwegingen gemaakt die tot het
eindrapport hebben geleid. Vanaf het moment dat het rapport er lag, heeft
het kabinet, lettend op de inhoud van het rapport maar ook lettend op de politieke
uitgangspositie van waaruit het kabinet het rapport tegemoet wilde treden,
een taxatie gemaakt van de benodigde termijn. Waarom maak ik deze opmerking?
Hoe directer je met de besluitvorming van het vorige kabinet omgaat, in de
zin van "het deugde van geen kant, er moeten vele miljarden bij" of "het is
het beste besluit wat maar mogelijk is en alle verdere vertraging is overbodig",
hoe minder moeilijk je het hebt met de verdere procedure. Dan is het namelijk
"grote stappen, gauw thuis of nooit thuis". Je kunt dan snel tot een conclusie
komen. Het kabinet heeft bij zijn vorming rekening moeten houden met nieuwe
politieke verhoudingen rondom de uitvoering en het vervolg van de procedure
van de Betuwelijn. Ik ga nu niet in op het betoog dat anderen zojuist hebben
gehouden over de wijze waarop de verkiezingsuitslag moest worden geïnterpreteerd.
Maar dit kabinet kon slechts tot stand komen als er ook op dit punt een duidelijke
lijn kwam die, na een commissie-advies, kon leiden tot nieuwe afwegingen.
Die zullen natuurlijk altijd enigszins op de marges betrekking hebben, want
met een commissierapport maak je nog geen andere wereld. Dat zal blijken.
Er komen echter nadere afwegingen van inhoudelijke aard en dat heeft gevolgen
voor de tijdspanne die nodig is.
 
 Voorzitter! Ik kan niet meer zeggen dan ik nu heb gedaan. Ik begrijp de
kritiek, maar ik moet die van mijn kant afwijzen. Nadat het rapport van de
commissie-Hermans is verschenen en wij er een politiek-inhoudelijke analyse
op konden loslaten, hebben de collega van Verkeer en Waterstaat, de andere
direct betrokken collega's en ik zelf letterlijk alles gedaan om te bevorderen
dat het overleg, ook met de andere betrokken besturen, in een aanvaardbare
spanne tijds plaatsvindt. Als het voor eind maart via een kabinetsbesluit
tot een oplossing komt, dan hebben wij hard, snel en doelmatig
gewerkt. Wij zien immers ook hoe moeizaam het opbouwen van een draagvlak voor
een project als dit is. Dat is mijn reactie. Dat is ook de reden waarom ik
de Kamer de aanvaarding van de motie over de Betuweroute ontraad.
 
 De besluitvorming over de A73 is niet gekoppeld aan die over de Betuweroute.
Ik weersta de verleiding om inhoudelijk te reageren op afwegingen die rondom
de besluitvorming over de A73 in het kabinet kunnen worden gemaakt. Ik hecht
eraan duidelijk te maken dat ook naar mijn mening de kameruitspraak van vorig
jaar niet anders kan worden gelezen of geïnterpreteerd dan als de beslissing
van de Kamer om aan het nieuwe kabinet te vragen tot een nadere afweging te
komen. Ik deel de mening van de heer Bolkestein daarover. De nadere afweging
heeft plaatsgevonden en krijgt volgende week haar afronding. De Kamer wordt
van de uitkomsten daarvan op de hoogte gesteld. In het licht van de door mij
gemaakte opmerkingen vind ik de motie van de heer Rosenmöller, waarin
staat dat het kabinet uiterlijk vrijdag 3 maart tot een besluit moet komen
over de A73, overbodig.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het is in ieder geval winst in dit debat, dat de minister-president
zegt dat de discussie over de A73 volgende week vrijdag in de ministerraad
wordt afgerond. Dat is voor collega Heerma en mij reden om onze motie in te
trekken. Ik hoop overigens wel, dat het kabinet het goede besluit neemt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien de motie-Rosenmöller/Heerma (23772, nr. 5) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Voorzitter! Hoewel ik het inhoudelijk eens ben met de keuze die GroenLinks
met betrekking tot het tracé heeft gemaakt, ben ik het met de minister-president
eens als hij zegt dat de Kamer daarover tot dusver geen uitspraak heeft gedaan.
De Kamer heeft inderdaad aan het kabinet gevraagd om er opnieuw naar te kijken,
en dat is ook gebeurd. Het kabinet kan zich dus vrij achten om daarin gewoon
een zakelijke afweging te maken. Ik kan mij vrij achten om dat kabinetsbesluit
vervolgens te beoordelen vanuit de opvatting die de PvdA-fractie heeft. Wij
behoeven straks dus geen debat te krijgen over de vraag of het kabinet wel
naar de Kamer heeft geluisterd. Dat heeft het inderdaad gedaan door tot een
heroverweging te komen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Zo is het.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Namens de Kamer dank ik de regering voor de verstrekte inlichtingen.
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag over de ingediende motie te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik verneem dat de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij thans
niet aanwezig is. Derhalve zal het debat over het verslag van het algemeen
overleg inzake de gelegenheidsarbeid niet voor de lunchpauze, maar aan het
eind van de vergadering plaatsvinden.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 12.18 uur tot 13.15 uur geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft
verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-49-3119-3138.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl