Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering met het oog op de herziening van vonnissen en arresten op grond van uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (27726)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1760-1768

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-09-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 36, pagina 1760-1768

10-09-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27726Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 10 september 2002)Pagina 1759-1759
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van artikel 53d van de Politiewet 1993 houdende regels met betrekking tot de instandhouding door het Rijk van informatie- en communicatievoorzieningen ten behoeve van de politie en de doorberekening van kosten voor het gebruik en beheer daarvan (informatievoorziening politie) (27906); - en nog 24 andere wetsvoorstellen, o.a. Wijziging van de begroting voor 2001 (slotwet)Pagina 1759-1760
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 10 september 2002)Pagina 1768-1771
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering met het oog op de herziening van vonnissen en arresten op grond van uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (27726)Pagina 1760-1768
Lijst van besluiten (dinsdag 10 september 2002)Pagina 1768-1768

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafvordering met het oog op de herziening van vonnissen
en arresten op grond van uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van
de Mens (27726).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet de minister van Justitie van harte welkom. Hij was zo thuis in
dit huis, dat hij mij even ontschoot. Vandaar dat ik hem al eerder had opgeroepen
dan hij beschikbaar was, maar hij zal zo dadelijk de eerste bewindspersoon
zijn van het nieuwe kabinet die hier het woord mag voeren. Dat kan bijna geen
coïncidentie zijn, want hij heeft hier ook zijn eerste schreden in dit
huis gezet om dat kabinet mede tot stand te brengen.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Het is inderdaad bijzonder dat een formateur, die alleen in
de Kamer hiernaast mocht vergaderen, thans in formele zin onze vergaderzaal
bezoekt. Ook ik heet hem namens mijn fractie van harte welkom.Ik vind het toch aardig om te memoreren dat bijna exact zeventig jaar
geleden een minister van Justitie Donner in dit huis de aanvulling van het
Wetboek van Strafrecht verdedigde om daarmee de strafbaarheid van smalende
godslastering in te voeren. Dat gebeurde naar aanleiding van de verspreiding
van een exemplaar van het blad De Tribune, een blad van de communisten. De
minister van Onderwijs gelastte de verwijdering van dit blad uit de openbare
bibliotheken. Zo was in Nederland de sfeer in 1932. Dat gaf het kabinet tevens
aanleiding om dat wetsvoorstel voor te leggen. Het stuk in De Tribune begon
met zin: "O, Hij is een bijzonder groot genot, die goeie God." Verderop in
de tekst staat: "Ja, God is zelfs sociaal-democraat geworden." Dat noem ik
nou smalende godslastering, althans voor degenen die dat als zodanig willen
aanvaarden. Zeventig jaar geleden noemde minister Donner dit soort uitspraken "uitbraakselen
van de hel". Hij was van mening dat het zijn plicht was om daartegen op te
treden. Er ontstond een buitengewoon interessant debat over de vraag of je
smalende godslastering strafbaar moest stellen dan wel de krenking van de
gevoelens van de medeburgers. De christelijk-historische afgevaardigde, Slotemaker
de Bruïne, verdedigde dit laatste standpunt. Hij zei dat je smalende
godslastering niet strafbaar kon stellen omdat je eerst in het betrokken opperwezen
moest geloven om het te kunnen lasteren; degenen die daar niet in geloofden,
konden het ook niet lasteren. Als je het zou omschrijven als "krenking van
de godsdienstige gevoelens van de medeburgers", had je het dus veel beter
geformuleerd. Dit was een christelijk-historische spreker, collega's, en dus
geen liberaal of een sociaal-democraat.Voorzitter. Toch is het wetsvoorstel in dit huis aangenomen, in een rechtstreekse
strijd tussen rechts en links. Links stemde tegen. Toen waren dat ook nog
de liberalen! Rechts stemde voor. De vrijzinnig democraten, inmiddels D66,
behoorden tot de linkerzijde.Bij deze gelegenheid ontsloot minister Donner de kameren van zijn hart.
Hij noemde het zelf zo. Ik hoop dat ook deze minister niet zal aarzelen in
dit huis de kameren van zijn hart te ontsluiten als hij voor principiële
zaken staat zoals deze. Hij zal mij vergeven dat ik lichtelijk badinerend
over die vorige minister Donner sprak, overigens met groot respect voor de
vele prestaties die hij in zeven jaar ministerschap voor elkaar heeft gekregen.Deze minister, die hier voor de eerste keer voor ons zit, brengt iets
bij ons binnen wat tot de boedel van het vorige kabinet behoorde. Het is verbazend
dat het voorstel buitengewoon laat is gekomen. Het gaat om de gedachte dat,
als het Hof in Straatsburg een beslissing heeft genomen, degene die met succes
zijn klacht tot dit Hof heeft gebracht en een veroordeling van de Staat der
Nederlanden heeft weten af te dwingen, de mogelijkheid moet hebben om rechtsherstel
in de oorspronkelijke zaak te krijgen. Het is verbazend dat men 50 jaar erover
heeft gedaan om dit wetsvoorstel in te dienen. Inmiddels, met name in de laatste
jaren, hebben wij in toenemende mate problemen gekregen, omdat er eigenlijk
geen middel was om, wanneer de rechtzoekende eenmaal zijn recht gekregen had,
hem dat vervolgens ook te geven.Het comité van ministers van de Raad van Europa heeft in januari
2000 een aanbeveling doen uitgaan om een dergelijke wet aan te nemen. Ik was
daar nauw bij betrokken als lid van de Parlementaire Assemblee, omdat wij
toen de zaak-Hakkar hadden voorliggen, een zaak van een Franse gedetineerde
die al 18 jaar gedetineerd was en niet werd vrijgelaten, ondanks een uitspraak
van het Hof in Straatsburg. In juni van dat jaar heeft dat wel geleid tot
een wetsvoorstel zoals dat thans voor ons ligt. Ook Frankrijk was daar zeer
laat mee, evenals vele andere landen.In de memorie van antwoord zegt de vorige regering, dat de reden is dat
men nog lang gedacht heeft dat de bestaande herzieningswetgeving van artikel
457 Strafvordering voldoende grond zou bieden. In de zaak-Van Mechelen in
1999 heeft de Hoge Raad echter beslist dat dit niet het geval was en toen
pas werd duidelijk, aldus de memorie van antwoord, dat wetswijziging noodzakelijk
was. Wij zullen niet te ver in de geschiedenis teruggaan, want het voorstel
ligt er en wij hebben nu de taak om dat voorstel te beoordelen.Ik stel voorop dat mijn fractie dit voorstel verwelkomt, omdat het duidelijk
een stap vooruit is in de richting van proberen rechtsherstel te verschaffen
aan degenen die in Straatsburg gelijk gekregen hebben. Toch zijn er een aantal
beperkingen in het wetsvoorstel waarvan je je afvraagt waarom die nodig zijn
en of men het niet wat ruimhartiger aan had kunnen pakken. Is de neiging gedurende
50 jaar om niets te doen nu ook uitgemond in een wetsvoorstel dat alleen het
minste minimum doet?Op de eerste plaats gaat het bij het wetsvoorstel alleen om strafvonnissen
waarvoor rechtsherstel mogelijk wordt gemaakt, via herziening. In de stukken
staat dat het vorige kabinet het voornemen had om ook voor civielrechtelijke
en bestuursrechtelijke zaken een soortgelijk initiatief te nemen en ik heb
uit de tekst begrepen dat dit initiatief zelfs al bij de Raad van State zou
liggen. Hoe ver is dit inmiddels gevorderd? Dit gebrek zou wellicht snel ondervangen
kunnen worden.In de tweede plaats wijs ik op de passage in het wetsvoorstel dat het
gaat om een herziening "die met het oog op rechtsherstel noodzakelijk is".
De discussie met de Raad van State betrof de vraag of dat niet ruimer geformuleerd
zou moeten worden, in die zin dat er zou komen te staan dat het gaat om een
herziening "die tot rechtsherstel kan leiden". Als er staat dat het noodzakelijk
moet zijn, is het aan degene die stelt dat het noodzakelijk is, om te bewijzen
dat dit inderdaad het geval is. Een passage over een herziening die tot rechtsherstel
kan leiden, is veel ruimer. In het wetsvoorstel staat nu "indien herziening
noodzakelijk is met het oog op rechtsherstel als bedoeld in artikel 41 van
het verdrag". Overigens bevat artikel 41 van het verdrag het woord "rechtsherstel"
niet. Dit artikel spreekt alleen over herstel van het gebeurde, en regelt
wanneer dat niet mogelijk is naar de nationale wetgeving. Het mooie woord
"rechtsherstel" kent de Engelse taal naar mijn gevoel niet. Het is interessant
om te zien of de minister één stap verder zet, door van "herstel
van de situatie" naar "rechtsherstel" te gaan.Er is nog een derde beperking: het moet hetzelfde feit zijn en om dezelfde
bewijsmiddelen gaan. Alleen medeplegers kunnen daarvan profiteren. Het is
dus mogelijk dat, als bijvoorbeeld grootschalig mensen zijn gearresteerd voor
hetzelfde strafbare feit en één daarvan doordringt tot het Hof
in Straatsburg en gelijk krijgt, alleen die ene herziening kan vragen en de
andere 49 niet. Dat is toch een vrij zware beperking. Ik kan mij wel iets
voorstellen bij het antwoord van de minister, want het is natuurlijk moeilijk
om vast te stellen of het wel hetzelfde feit is. Men kan dit ook oplossen
door te zeggen: die beslissing is genomen en vervolgens zal de rechter in
de toekomst uitmaken of er sprake is van een soortgelijk geval of niet. Alleen
voor diegenen die voor exact hetzelfde feit zijn veroordeeld, is het pijnlijk
dat zij geen herziening kunnen krijgen. In de toekomst kan het natuurlijk
wel werken.Nu kom ik op de tekst van artikel 6, dat is de vierde beperking. Alle
teksten in de briefwisseling met de Tweede Kamer en met deze Kamer lijken
te gaan over beslissingen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
inzake artikel 6, dit is het recht op een eerlijk proces. Dit was ook de aanleiding
voor de zaak-Van Mechelen. Dit komt vaak voor en wordt dus ook telkens weer
voorgelegd.Collega Van de Beeten heeft namens de CDA-fractie aan de minister gevraagd
of herziening ook mogelijk is bij schending van materiële rechten, dus
de andere rechten gegeven in de Europese Conventie voor de Rechten van de
Mens. De minister heeft geantwoord dat dit inderdaad het geval is. Ik ben
blij met dit antwoord, maar kan deze minister mij uitleggen hoe ik dan de
woorden moet uitleggen van de voorgestelde tekst van het derde deel van artikel
457, eerste lid, ten derde, waarin staat dat het gaat om schending van het
verdrag van de rechten van de mens? In antwoord op de vraag: "hoe geschonden",
staat er: "in de procedure die tot de veroordeling heeft geleid". In reactie
op de vraag van de heer Van de Beeten stelt de regering dat dit ook geldt
voor materiële rechten zoals voorzien in de Conventie. Maar die materiële
rechten worden mijns inziens pas getroffen als de veroordeling plaatsvindt,
en niet in de procedure die tot de veroordeling leidt.Daarom mijn vraag: waarom zijn deze woorden gekozen als zij inderdaad
die brede strekking hebben, namelijk dat het mogelijk is te toetsen aan alle
artikelen van de Conventie en op grond daarvan herziening te vragen. Waarom
kan men dit antwoord geven gelet op deze tekst? Ik steun de heer Van de Beeten
in wat hij namens zijn fractie heeft willen bereiken met de uitleg van de
minister. Deze staat in de korte zin op pagina 6 van de memorie van antwoord,
eerste volle alinea. Kan de minister uitleggen waarom in die zin de woorden
"in de procedure" zijn opgenomen in plaats van gewoon: "de veroordeling"?Ik wil nu los van het voorliggende onderwerp nog ingaan op een ander onderwerp
dat betrekking heeft op de herziening. Er is al enige tijd in het land deining
over de Puttense moordzaak. Met heel veel moeite bleek het mogelijk die zaak
te herzien en dit heeft geleid tot vrijspraak van de betrokken twee personen.
Dit kan gebeuren, maar het is natuurlijk een verschrikkelijke gebeurtenis
als je achteraf moet constateren dat mensen ten onrechte zeven jaar in de
gevangenis hebben gezeten. Dat is nooit meer goed te maken, behalve minstens
door te verklaren dat het ten onrechte was en door een schadevergoeding. Dit
gebeurt dan ook. De advocaat in die zaak – de heer Knoops – houdt
in het Juristenblad van eind augustus, nr. 29, een betoog dat het noodzakelijk
is om de herzieningsrechtelijke restricties te veranderen, omdat er wel meer
zaken opkomen die zich niet voor herziening lenen.Gisteravond werd in een uitzending van Nova een uiteenzetting gegeven
van de zaak van Leeuwerden, de "butlermoord". Die speelde zich 20 jaar geleden
af. Daarvan zou achteraf zijn komen vast te staan dat er geen sprake is geweest
van moord. Er wordt verklaard dat die zaak zich niet leent voor herziening,
gelet op de huidige tekst van artikel 457. Ik maak van deze gelegenheid gebruik
om de minister te vragen of hij naar deze door de heer Knoops aangedragen
problematiek wil kijken, nu er toch een aantal herzieningen van het betreffende
artikel op ons afkomen op grond van bestuursrechtelijke en civielrechtelijke
beslissingen van het Hof in Straatsburg.De heer Van de Beeten (CDA):Mijnheer de voorzitter. "Bedrieg ik mij niet dan zingt de minister in
deze Kamer bij de behandeling van dit wetsontwerp vrijwel zijn juridische
zwanenzang. Ik kan niet nalaten te verklaren dat het mij van harte spijt dat
ik bij het afscheid van deze minister bij de behandeling van een van zijn
laatste voorstellen van wet mij zo hartgrondig niet aan zijn zijde moet scharen."
Aldus het SDAP-senaatslid, Mendels, op 6 april 1933, tegenover de grootvader
van deze minister met betrekking tot een heel ander wetsvoorstel dan waaraan
collega Jurgens refereerde, namelijk een bezuinigingsmaatregel in die zin
dat het ter beschikking stellen aan de regering van personen die strafrechtelijk
waren veroordeeld, werd beperkt tot mensen die levensdelicten en andere delicten
hadden gepleegd. Vermogensdelicten vielen daar in ieder geval niet meer onder.Dat wetsvoorstel mocht zijn grootvader in 1933 verdedigen. Ik kan er tot
troost – ik zeg dat ook maar aan het adres van collega Jurgens –
nog aan toevoegen dat de heer Mendels toen niet heeft nagelaten te beklemtonen
hoe vaak hij de minister wel niet had gesteund in deze Kamer. Ik hoop dat
te zijner tijd, dat nog heel ver weg mag zijn, de heer Jurgens zijn voorganger
Mendels dat zal mogen nazeggen.Het lezen van die Handelingen levert overigens aardige vergezichten op,
ook voor de huidige tijd. Minister Donner werd destijds namelijk tevens geïnterpelleerd
over de toelating van Duitse vluchtelingen. Ik spreek over april 1933. Het
Nazi-regime was net in Duitsland aan het bewind gekomen, iets waarvan wij
nu natuurlijk zeggen dat het zijn donkere schaduw vooruit wierp over Europa.
Het is opmerkelijk dat men er in het debat dat toen gevoerd werd in deze Kamer,
nog van uitging dat het om een tijdelijke situatie in Duitsland zou gaan.
Dat werd ook door sprekers van allerlei fracties zo gezegd.Het is aardig om even aan te halen met welk probleem de toenmalige minister
van Justitie te maken had bij de toelating van die vluchtelingen. "Ik wil
dit" – zijn beleid dus – "tegenover de heer Kranenburg op een
bepaald punt nog wel even nader adstrueren. Die geachte afgevaardigde zei:
men kan de mensen voorlopig toelaten en het onderzoek achteraf doen. Ik wil
hem zeggen dat dit ten opzichte van degenen die op een regelmatig paspoort
en met schijnbaar behoorlijke middelen van bestaan worden toegelaten, reeds
zal gebeuren. Maar de geachte afgevaardigde moet niet vergeten dat wanneer
een vreemdeling hier binnenkomt zonder regelmatig paspoort, bijvoorbeeld een
Pool, wanneer hij eenmaal binnen is, zijn uitzetting met de grootste moeilijkheden
gepaard gaat. Wanneer iemand met een regelmatig paspoort is binnengekomen,
is het land verplicht, hem terug te nemen, maar wanneer iemand zonder paspoort
is binnengekomen, hebben wij het probleem, en dat is de moeilijkheid, dat
wanneer hij een ongewenst element blijkt, wij hem niet kunnen uitzetten."
Met andere woorden: sommige dingen veranderen, maar sommige dingen blijven
ook hetzelfde.Mijnheer de voorzitter. De CDA-fractie heet deze minister van harte welkom.
Wij wensen hem bij de moeilijke taak die hem de komende tijd
wacht, veel wijsheid toe. Mijn fractie wenst hem ook zeker Gods zegen toe.Ik kom nu te spreken over het voorliggende wetsvoorstel, een wetsvoorstel
dat ogenschijnlijk een juridisch-technisch voorstel is, maar uit principieel
oogpunt toch erg belangrijk. Wij spreken namelijk over het in de wet opnemen
van de mogelijkheid om onrechtmatige rechtspraak te redresseren, aangezien
uitspraken van Nederlandse rechters die in strijd blijken met het Europees
Verdrag inzake de Rechten van de Mens, natuurlijk onrechtmatig zijn. Vandaar
ook dat mijn fractie haar hartelijke steun uitspreekt voor dit wetsvoorstel.
Een en ander neemt echter niet weg dat wij ook een aantal opmerkingen willen
maken en vragen stellen die met name gericht zijn op de samenhang in de wetgeving
en de kwaliteit van de wetgeving.Ik ga allereerst in op de positie van het slachtoffer. Het slachtoffer
van een strafbaar feit dat óf in het strafvonnis óf in een op
dat strafvonnis gebaseerd civielrechtelijk vonnis een schadevergoeding is
toegekend, krijgt ook te maken met de consequenties van het ongedaan maken
van een Nederlands strafvonnis of arrest. Mijn fractie heeft daarover een
aantal vragen gesteld en verder de opmerking gemaakt dat het goed zou zijn
geweest als daar wat meer aandacht aan zou zijn besteed. Ik kan de minister
toegeven dat hij gelijk heeft als hij zou zeggen dat ook de huidige herzieningsregeling,
zoals neergelegd in het Wetboek van Strafvordering, consequenties heeft voor
een slachtoffer en dat dit slachtoffer ook te maken heeft met de mogelijkheid
dat een schadevergoeding moet worden terugbetaald en invorderingsmaatregelen
ongedaan moeten worden gemaakt, etc. Dat neemt niet weg dat wij met iets bijzonders
te maken hebben als een Nederlands strafvonnis moet worden vernietigd als
gevolg van een arrest van het Europese Hof.Het eerste probleem is dat dit vaak vele jaren later plaatsvindt, nog
veel later dan bij een nationale herziening mogelijk zou zijn geweest. Het
tweede probleem is dat het in zo'n situatie voor een slachtoffer vaak heel
veel moeilijker zal zijn om bewijzen bijeen te brengen voor een schadevergoedingsactie.
Het derde probleem is dat de vernietiging van een nationaal strafvonnis vaak
zal plaatsvinden vanwege ondeugdelijk procederen door de Nederlandse overheid
ten tijde van de opsporing, ten tijde van de vervolging of ten tijde van de
behandeling ter terechtzitting. Het wringt als een slachtoffer daar het slachtoffer
van kan worden. Ik vraag de minister daarom of een slachtoffer niet de mogelijkheid
moet worden geboden om in een dergelijke situatie terug te vallen op steun
van de Nederlandse overheid in plaats van geconfronteerd te worden met een
verplichting tot het terugbetalen van ontvangen schadevergoeding.Een ander aspect waarvoor ik aandacht vraag, betreft de kring van personen
die om herziening kunnen vragen. Ik kan mij goed voorstellen dat in het wetsvoorstel
een zeer strenge beperking is neergelegd. Ik wijs er evenwel op dat deze beperking
consequenties heeft. Als een strafzaak is afgedaan en de betrokkene tot de
conclusie komt dat zijn strafzaak anders had moeten aflopen op basis van een
Europees arrest, maar hij daar niet op terug kan komen omdat de nationale
rechtsmiddelen niet verder zijn aangewend en het Europese Hof een uitspraak
heeft gedaan nadat zijn strafzaak was afgedaan, dan heeft de civiele rechter
wel degelijk nog een taak in deze zaak. In dat geval heeft de gestrafte immers
nog de mogelijkheid om vanwege onrechtmatige rechtspraak schadevergoeding
te eisen van de Staat. Het voorliggend wetsvoorstel ontneemt mensen die in
de geschetste situatie verkeren dan ook niet de mogelijkheid om naar de civiele
rechter te stappen. De vraag is of dit wenselijk is; was het niet beter geweest
om de kring wat te verruimen door bijvoorbeeld de termijn waarbinnen kan worden
gepoogd om herziening te verkrijgen via de Hoge Raad van het Strafvonnis te
koppelen aan de termijn waarbinnen een civielrechtelijke vordering kan worden
gedaan?Ik kom hiermee op het punt van de verjaring. In feite wordt gesteld dat
een vordering tot herziening verjaard is vanaf het moment dat niet meer om
herziening kan worden gevraagd. Recentelijk zijn wij opnieuw geconfronteerd
met de problematiek van de verjaring in enkele arresten van de Hoge Raad;
deze hadden weliswaar geen betrekking op strafrechtelijke situaties, maar
op bestuursrechtelijke zaken. In een aantal gevallen heeft het College van
beroep voor het bedrijfsleven uitspraken gedaan over superheffingkwesties;
later heeft het Europese Hof vastgesteld dat dit college geen onafhankelijke
rechterlijke instantie is. Een en ander heeft geleid tot civielrechtelijke
acties tegen de Staat waarbij de betrokken boeren schadeloosstelling c.q.
schadevergoeding hebben geëist omdat onrechtmatige rechtspraak zou zijn
gepleegd. De Hoge Raad heeft daarover in enkele arresten aangegeven dat die
mogelijkheid in dit geval is uitgesloten, omdat de verjaringstermijn van vijf
jaar is verstreken en er – gelet op eisen van redelijkheid en billijkheid –
geen redenen zijn om die termijn te doorbreken. De betrokkenen zijn in de
kou blijven staan op grond van het argument van de Hoge Raad, dat zij een
tot anderhalf jaar hebben gewacht na bekendmaking van de uitspraak van het
Europese Hof voordat zij de Staat aansprakelijk stelden. De verjaringstermijn
is daarmee feitelijk verkort zonder dat duidelijk is hoe snel de betrokkenen
hadden moeten ageren. Dit geval maakt duidelijk, dat het hoognodig is om op
het terrein van bestuursrecht en het civielrecht snel tot een herzieningsregeling
te komen. Verder wordt duidelijk dat het wenselijk is om de problematiek van
herziening te zien in relatie tot verjaring. In dit verband wijs ik erop dat
de Hoge Raad ten aanzien van letselschade andere redeneringen heeft gevolgd
om een doorbreking van de verjaringstermijn mogelijk te maken; ik denk daarbij
aan de uitspraken inzake de Schelde. De Hoge Raad neemt daarvan in zekere
zin afstand van de redenering die in de uitspraken over de onrechtmatige rechtspraak
van het CBB is gevolgd. Ik wil de minister dus de vraag voorleggen of hij
bereid is, met name de problematiek van de herziening op bestuursrechtelijk
en civielrechtelijk terrein nog eens goed te onderzoeken, tegen de achtergrond
van de opmerkingen die ik net heb gemaakt. Het gaat mij er vooral om of hij
bereid is om het nog eens te bezien in relatie tot de problematiek van de
verjaring. Ik wijs erop, dat ook prof. Tjittes, naar aanleiding van de discussie
over de asbestzaken en de verjaringsrechtspraak van de Hoge Raad, erop heeft
gewezen dat het hoogst noodzakelijk is, dat te doen. De discussie
die nu aanstaande is met betrekking tot de verjaring van strafvordering, geeft
daar ook aanleiding toe. Men kan natuurlijk zeggen dat strafrecht iets anders
is dan bestuursrecht en civiel recht– ik ben het daarmee eens –
maar het is toch goed om de onderlinge samenhang te zien. Zo kan juist duidelijk
worden gemaakt dat er belangrijke verschillen zijn, die aanleiding geven tot
een ander type wetgeving dan wordt voorgesteld.Tot slot wil ik nog een opmerking maken over de rol van de procureur-generaal,
die ook de mogelijkheid krijgt om een herziening te vragen bij de Hoge Raad
tegen de wil in van de betrokken veroordeelde. Dat wordt in de stukken eigenlijk
alleen verdedigd met het argument "vorming van jurisprudentie". Ik vind dat
argument mager, respectievelijk onvoldoende. Ik vraag de minister daar nog
eens op te reageren en daarbij dan de vraag te betrekken wat er aan de orde
zou zijn op civielrechtelijk en bestuursrechtelijk gebied. Ook daar zou een
jurisprudentiebelang aan de orde kunnen zijn; de overheid zou er belang bij
kunnen hebben dat er jurisprudentie ontstaat. Moet de procureur-generaal dan
dadelijk de bevoegdheid krijgen om tegen de wil van twee civiele partijen
een zaak bij de Hoge Raad voor herziening voor te dragen, teneinde jurisprudentie
te creëren? Ik denk dat dit niet erg wenselijk is. Ik zie twee situaties
waarin het in het strafrecht wel wenselijk is.De eerste situatie is als er een arrest komt van het Europees Hof, terwijl
de betrokkene nog in de gevangenis zit en bijvoorbeeld nog vijf jaar straf
moet ondergaan. In dat geval is het belang van de Staat ermee gediend dat
er herziening kan plaatsvinden, zelfs al zou de veroordeelde dat zelf niet
willen, bijvoorbeeld doordat hij wilsonbekwaam is geworden. Er is dan een
reëel belang voor de overheid om ook de procureur-generaal de mogelijkheid
te bieden, herziening te vragen.De tweede situatie is dat de veroordeelde ervan zou kunnen afzien om herziening
te vragen, maar intussen wel een schadevergoeding wil claimen in een civiele
procedure. Ook dan heeft de Staat er een reëel belang om die herziening
tegen de wil van de veroordeelde bij de Hoge Raad te kunnen aanvragen. Buiten
deze casusposities vind ik dat het jurisprudentieargument onvoldoende overtuigt
om te zeggen: de procureur-generaal moet ook die bevoegdheid hebben.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Om te beginnen wil ik, als woordvoerder van de SGP-fractie
en de fractie van de ChristenUnie, de minister graag geluk wensen met het
feit dat hij bij zijn eerste kennismaking in hoedanigheid met deze Kamer een
wetsvoorstel mag verdedigen dat, als de voortekenen niet bedriegen, op brede
steun in deze Kamer mag rekenen. Er is al geruime tijd naar een wetsvoorstel
in de geest zoals nu voorligt, uitgezien. De toenmalige rechter in het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens, de heer Martens, gaf in het Nederlands Juristenblad
van 1991, meer dan tien jaar geleden, reeds een voorzet na de duidelijke vingerwijzing
van de Hoge Raad in het arrest van 1 februari 1991.In juli 2001 werd ten slotte het voorliggende wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer ingediend. Het was de hoogste tijd geworden, gezien de in verschillende
opzichten ongelukkige verwerking in de Nederlandse rechtsorde van de uitspraak
van het Europees Hof in de zaak-Van Mechelen uit 1997. De uitspraak van de
Hoge Raad van 6 juli 1999, waarin werd geoordeeld dat een veroordelend vonnis
van het Europees Hof niet als een novum in de zin van de bestaande strafrechtelijke
herzieningsregeling kon worden beschouwd, liet weinig keus over. Immers, met
zoveel woorden werd gezegd dat hier een taak voor de wetgever lag. De nu in
het wetsvoorstel opgenomen aanvulling van artikel 457, eerste lid, van het
Wetboek van Strafvordering betekent dat een nieuw rechtsmiddel, of misschien
beter gezegd, een nieuwe grond voor het rechtsmiddel herziening wordt toegevoegd.Het wetsvoorstel is naar het oordeel van onze fracties te beschouwen als
een markant moment in de ontwikkeling van de invloed van het Europees Verdrag
inzake de Rechten van de Mens op onze nationale rechtsorde. Gedurende de eerste
tientallen jaren van het bestaan van de Europese conventie leefde in ons land
nog de gedachte dat die invloed wel niet zoveel te betekenen zou hebben. Wij
hadden immers, zo dachten wij, onze zaakjes goed op orde. Uit die droom zijn
wij inmiddels al geruime tijd ontwaakt. Tegen Nederland zijn in de voorbije
decennia vele honderden en intussen misschien wel duizenden klachten ingediend.
Daar moet het gegeven aan worden toegevoegd dat slechts een zeer, zeer klein
deel van de ingediende klachten leidt tot een uitspraak van het Hof en dat
van die uitspraken een nog kleiner deel tot een veroordeling van de Nederlandse
Staat leidt. Dat ik mijn betoog nu zo toespits op Nederland betekent uiteraard
niet dat andere uitspraken en beslissingen van het Hof geen relevantie voor
Nederland zouden hebben. Integendeel, in de rechtspraktijk, maar ook in het
wetgevingsproces, wordt veelvuldig gerefereerd aan uitspraken en beslissingen
tegen andere landen.In de context van het wetsvoorstel is het goed dat wij ons realiseren
dat een door het Europese Hof gehonoreerde klacht betekent dat de Nederlandse
Staat wordt veroordeeld wegens verdragsschending en niet de door de hoogste
nationale rechter veroordeelde klager. Wij moeten in deze context dan ook
concluderen dat er sprake is van onrechtmatige rechtspraak, geen kleinigheid.
Misschien is het een aanvechtbare aanduiding, maar ik zou willen spreken van
een secundaire veroordeling. Eerst is de verdachte door de Nederlandse Staat
veroordeeld en vervolgens wordt de Nederlandse Staat veroordeeld. Tegen deze
achtergrond lijkt het logisch het klachtrecht primair in het perspectief van
een effectieve rechtsbescherming te beschouwen. Staten missen immers terecht
het klachtrecht in individuele zaken. Uiteraard kunnen zaken van algemeen
belang – de heer Van de Beeten noemde zo-even al het belang van de jurisprudentie –
in het geding zijn, maar het element rechtsbescherming staat, lijkt mij, toch
voorop. Kan de minister zich in deze benadering vinden?In dit licht hebben wij het voorstel met waardering verwelkomd. Een in
het gelijk gestelde klager mag immers niet met lege handen blijven staan.
Intussen beseffen wij terdege dat een veroordeling van Nederland door het
Hof lang niet altijd zal betekenen dat de klager verder vrijuit gaat. Het
gegrond verklaren van een herzieningsaanvraag impliceert in het geheel niet
dat de onschuld van de veroordeelde is komen vast te staan.
Een nieuw onderzoek naar de feiten in het kader van een herzieningsprocedure
zal dat nog moeten uitwijzen. Daartegenover kan de onderhavige wetswijziging
er onder andere – ik onderstreep "onder andere" – toe bijdragen
dat door de Staat geen of een lagere genoegdoening behoeft te worden betaald
aan de klager die naar herziening opnieuw wordt veroordeeld.Als gezegd, wij hebben het wetsvoorstel positief verwelkomd. Dat neemt
echter niet weg dat wij het als een eerste aanzet tot een bredere, algemene
regeling wensen te bezien. Wij zullen het mindere om het meerdere niet verwerpen.
Maar het blijft een feit dat het voorstel zich beperkt tot het strafrecht
en tot strafvonnissen. De meeste klachten worden gegrond op artikel 6 van
het EVRM. Wij namen intussen met instemming kennis van de bevestiging in de
memorie van antwoord aan deze Kamer, op een daartoe strekkende vraag van de
CDA-fractie, dat niet alleen schending van het processuele artikel 6 maar
ook de schending van materiële grondrechten, opgenomen in andere artikelen
van het verdrag, tot herziening kan leiden. Dit antwoord betekent overigens
niet dat ik de vragen die de heer Jurgens op dit punt heeft gesteld, niet
zou willen bijvallen. Ik ben derhalve benieuwd naar een reactie van de minister
op diens vragen ten aanzien van deze toezegging.Wij betreuren het echter dat niet voor een algemene herzieningsregeling
is gekozen, dat wil zeggen een regeling niet alleen voor het strafrecht, maar
ook voor het civiele recht en het bestuursrecht. De processuele beginselen –
dat zijn het immers – van artikel 6 EVRM zijn toch niet alleen voor
het strafrecht en het strafprocesrecht geschreven? Aanbeveling R 2000/2 van
het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 19 januari 2000,
hier al gememoreerd, was immers óók niet beperkt tot het strafrecht?
Speciaal voor het bestuursrecht zou ik in dit verband aandacht willen vragen.
Het bestuursrecht gaat immers steeds sterker strafrechtelijke elementen vertonen
en in de toekomst mogelijkerwijs nog sterker dan thans reeds het geval is.
Op dit moment maken wij nog een subtiel onderscheid – dat proberen wij
althans – tussen reparatoire en punitieve administratieve sancties.
Ik ga daar nu niet verder op in, maar wijs erop dat naar een toch vrij breed
gedragen opvatting, althans in de wetenschap, de punitieve sancties deel uitmaken
van het strafrecht in ruime zin genomen. Wanneer de vierde tranche van de
Algemene wet bestuursrecht haar intrede doet, zal dit punt te meer gaan klemmen,
zo verwacht ik. Kortom, het betreft een extra onderstreping onzerzijds van
de wenselijkheid, zo niet de noodzakelijkheid, om ook te voorzien in een herzieningsregeling
die althans het bestuursrecht bestrijkt.Het deed ons weliswaar goed in de memorie van antwoord op pagina 7 te
lezen dat nog dit kalender jaar een wetsvoorstel voor het civiele recht en
het bestuursrecht in consultatie zal worden gegeven, maar wij zouden op dit
punt onze bijdrage in eerste termijn niet willen afsluiten zonder de volgende
vraag te stellen. Zou dat "nog dit kalenderjaar in consultatie geven" ook
kunnen en mogen betekenen dat ten minste een aanduiding wordt gegeven van
een termijn of tijdstip waarop zulk een wetsvoorstel in de huidige kabinetsperiode
bij de Tweede Kamer zou kunnen worden ingediend? Dat is immers iets wat houvast
geeft. Wij nemen hierbij aan dat deze kabinetsperiode waarschijnlijk vier
jaar zal belopen, maar als het korter mocht zijn, zouden wij dat wetsvoorstel
natuurlijk graag eerder zien.Wij wensen de minister Gods zegen toe op zijn arbeid in zijn ambt en wij
zullen wat deze behandeling betreft met belangstelling naar zijn reactie op
onze inbreng luisteren.De vergadering wordt van 15.17 uur tot 15.30 uur geschorst.Voorzitter: Van EekelenMinister Donner:Mijnheer de voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor de vriendelijke
woorden die zij gesproken hebben bij mijn eerste optreden hier. Wel wil ik
benadrukken dat wij vandaag de dag zeventig jaar later leven. Of de smalende
godslastering die helaas is gesneefd op het ezeltje van Van 't Reve nu nog
opgehaald moet worden, weet ik niet. De opmerkingen beluisterend, zou ik de
argumenten van Slotemaker de Bruïne hebben gesteund, maar gemeend hebben
dat hij verkeerd motiveerde. Gelukkig is het wetsontwerp er indertijd dankzij
de grootvader van de heer Jurgens doorgekomen.Er is aan herinnerd dat enkele zaken doorlopen. Ik kan de Kamer in dit
verband meedelen dat ik binnenkort mogelijk een wetsontwerp tot regeling van
de recidive zal verdedigen, een onderwerp dat mijn grootvader indertijd, zeventig
jaar geleden, in deze Kamer ook verdedigde.Het voor ons liggende wetsontwerp heeft inderdaad een lange voorgeschiedenis.
Als de voortekenen mij niet bedriegen, zal het nu mogelijk zijn de behandeling
van dit onderwerp tot een einde te brengen, althans het onderhavige gedeelte
van het geheel. Dit is een consequentie van eerdere rechtspraak van zowel
de nationale als de Europese rechter. Wat dat betreft wordt in wezen uitvoering
gegeven aan onze internationale verplichtingen. Dat is ook de reden waarom
met dit wetsontwerp vooruit wordt gelopen op de behandeling van andere wetsontwerpen
op met name het punt van het civiele en het bestuursrecht. Blijft staan dat
het concept voor de regeling van de herziening in het civiele en het bestuursrecht
als gevolg van uitspraken van het Europese Hof binnenkort – ik ga ervan
uit: dit jaar – in consultatie zal worden gegeven. Daarbij gaat het
om een wezenlijk ander punt dan bij het voor ons liggende wetsontwerp. Bij
de herziening van het civiele en het bestuursrecht zal namelijk aandacht moeten
worden besteed aan de problematiek van de wederpartij of de derde belanghebbende
bij de uitspraken. Daarbij gaat het toch om een iets andere positie dan die
van het slachtoffer, die hier aan de orde is.Er is mij gevraagd om meer in den brede de regeling van de herziening
te bezien. Zeker in het licht van het artikel van de heer Knoops en naar aanleiding
van de Puttense moordzaak zullen wij de problematiek nogmaals bezien. Tegelijkertijd
wil ik erop wijzen dat hierbij een groter belang in het geding is. Dat belang
hangt samen met de essentie van de staat, namelijk dat conflicten in de samenleving
tot rust worden gebracht en dat je niet steeds weer de mogelijkheid moet hebben
om de behandeling ervan te heropenen. Ik denk hierbij aan het oude beginsel: lites finiri oportet. Dat is hier in het geding. Dat is op het punt
van de herziening ook de reden waarom je zegt: het kan wel zo zijn dat er
nieuwe feiten zijn en dat met misschien nieuwe technieken tot andere conclusies
kan worden gekomen, maar dan nog moet je niet de behandeling van een rechtsgeding
dat tot rust is gebracht lichtvaardig heropenen. Het is wel de reden waarom
door het kabinet een voorstel wordt overwogen om de verjaringstermijnen in
het strafrecht eventueel op te rekken. Dat is het antwoord op de vragen die
rijzen naar aanleiding van nieuwe technieken. Maar als de zaak eenmaal is
gesloten, moeten wij haar niet lichtvaardig heropenen.De heer Jurgens vroeg mij naar de reden voor de beperking tot strafvonnissen.
Ik heb aangegeven dat dit het meest acute punt was, wat de reden was om er
nu op in te gaan. Ik heb toegezegd dat de regeling ook in het privaatrecht
wordt overwogen en binnenkort in consultatie zal worden gegeven. Met name
vanwege de problematiek rond de zaak-Van Mechelen is er de voorkeur aan gegeven
om de strafvonnissen eerst te doen.Het algemene beginsel dat je niet lichtvaardig geschillen moet heropenen
is de reden waarom de beperking is opgenomen dat de herziening noodzakelijk
moet zijn om tot rechtsherstel te komen. Dat omvat in wezen de formulering
"kan leiden tot rechtsherstel". Het is helemaal niet gezegd dat de herziening
daadwerkelijk tot rechtsherstel zal leiden. Het gaat hierbij om de uitvoering
van internationale verplichtingen, met name artikel 41 EVRM. Derhalve moet
je je richten op die gevallen waarin het voortvloeit uit artikel 41; kortom,
noodzakelijk zal moeten zijn voor het rechtsherstel.Ik kom bij het tweede punt dat in dat verband is genoemd. Inderdaad wordt
in artikel 41 de term "reparation", herstel gebruikt. Dat is breder dan rechtsherstel.
Bij de herziening gaat het evenwel alleen om het rechtsherstel, namelijk het
herstel van het oude vonnis. Het herstel van de gevolgen van uitspraken, de
schade en eventueel de genoegdoening, loopt langs andere procedures. Daarvoor
is de herziening niet nodig. Eventueel is er ook de civielrechtelijke procedure.
Kortom, in deze herzieningsprocedure is er terecht voor gekozen de zaak te
beperken tot het rechtsherstel. Dat laat onverlet dat een breder herstel ook
mogelijk is.Alweer vanuit het motief dat niet lichtvaardig zaken heropend moeten worden,
is gekozen voor de heel strikte beperking die wij ook elders in het recht
kennen: de herziening is mogelijk voor wie de zaak heeft doorgezet. Wij moeten
niet aan de hand van uitspraken in één klap in den brede allerlei
vonnissen herzien, omdat anderen zeggen dat bij hen in wezen dezelfde fout
is gemaakt. Hetzelfde geldt voor het recht in de Europese Gemeenschap. Degene
die doorprocedeert tot het Europese Hof kan vaak gelijk krijgen. Wij hebben
dat bijvoorbeeld gezien in emancipatiezaken en pensioenzaken. Anderen hebben
geen rechten, terwijl degene die is doorgegaan uiteindelijk zijn recht haalt.
In theorie zijn het vergelijkbare gevallen, maar in de praktijk is het rechtssysteem
erop gericht om zaken tot rust te brengen. Dat is mede een overweging; vandaar
de pleger en de medepleger.Waarom is het beperkt tot de procedure? In de stukken is aangegeven dat
de verschillende rechten die in het verdrag aan de orde zijn in beginsel kunnen
leiden tot de herziening. Inderdaad wordt gesteld dat de schending heeft plaatsgevonden
in de procedure, wat samenhangt met het feit dat in strafzaken de schending
van de verschillende bepalingen van het verdrag doorgaans plaatsvindt in de
procedure. Die vertalen zich vervolgens inderdaad in de veroordeling, maar
ook in de zaken waarover het hier gaat ging het om vragen van de anonieme
getuige en het gewicht dat daaraan gegeven wordt. Dat heeft voor ogen gestaan
op het moment dat dit punt werd opgenomen. Maar daarmee is zeker niet alleen
bedoeld dat de schending van artikel 6 EVRM kan leiden tot herziening. Dat
geldt ook voor schending van de andere artikelen.De heer Jurgens (PvdA):Hoewel ik erg blij ben met dit antwoord, leidt de tekst tot een ander
antwoord. Inderdaad vrees ik dat de opstellers van de tekst de zaak van Van
Mechelen voor ogen hebben gehad, waarin in de procedure sprake was van strijd
met artikel 6 van de Conventie. Stel dat het gaat om een strafrechtelijke
veroordeling wegens het gebruik van de vrijheid van meningsuiting, zoals smalende
godslastering. Ik zou dat gepleegd hebben, ik word veroordeeld en ik kom bij
het Hof te Straatsburg, dat vaststelt dat ik het recht had dat te doen, op
grond van artikel 10 van de Conventie. De straf was dus onjuist. Dat heeft
niets met de procedure te maken, maar met de materiële inhoud van de
Conventie. In artikel 457 is sprake van gevallen, waarin in de procedure een
schending is gemaakt van het verdrag, terwijl in het door mij genoemde geval
in de veroordeling een schending van het verdrag is gepleegd. Ik ben het ermee
eens dat het de kant op moet die de minister voorstelt, maar het staat er
niet. Het is dus hoogst wenselijk dat die verkeerde tekst bij de eerstvolgende
reparatie, bijvoorbeeld bij de civiele en bestuursrechtelijke kwesties, wordt
gecorrigeerd, dunkt mij, want ik vrees dat de toezegging van de minister dat
dat daaronder kan vallen, onvoldoende is wanneer een scherpzinnige rechter
zegt dat dát er niet staat.Minister Donner:Ik zal niet ingaan op problemen met scherpzinnige rechters. Ik denk dat
het hier gebruikte begrip "procedure" toch ruimer gelezen zou kunnen worden
en ook de situatie waarop u doelt zou kunnen omvatten. Ik zeg in ieder geval
toe dat op het departement wordt bezien, of inderdaad dreigt wat u zegt. Dan
zullen we inderdaad moeten bezien of de wetstekst nog voldoet aan de verwachtingen.De heer Van de Beeten (CDA):Ik kan via mijn volgende vraag aan de heer Jurgens de departementale ambtenaren
wellicht wat werk besparen. Stel, de kwalificatie van bewijsmiddelen kon volgens
het Europese Hof niet door de beugel. Dat heeft geleid tot een veroordeling,
bijvoorbeeld een jaar gevangenisstraf. Men kan toch niet zeggen, dat de kwalificatie
van de bewijsmiddelen onderdeel uitmaakt van de veroordeling, en niet van
de procedure? Met andere woorden: als men te maken krijgt met schending van
de privacybeginselen, heeft men toch te maken met een onderdeel van de procedure,
namelijk het kwalificeren daarvan? Als de heer Jurgens alleen maar kijkt naar
het stuk, te weten het vonnis waarin dat allemaal staat, en hij noemt dát
de veroordeling, dan zou men dat de uitkomst van de procedure
kunnen noemen. Maar ik denk, dat hij zich hierbij te veel baseert op alleen
maar dat stuk, waarin het een en ander zijn beslag krijgt, als het gaat om
de oordeelsvorming van de rechter.De heer Jurgens (PvdA):Een koe is een beest, maar niet elk beest is een koe! Dat is wat hier
aan de orde is. Als mijn voorbeeld, waarin iemand is veroordeeld wegens het
plegen van een uiting die beschermd wordt door artikel 10 van de Conventie,
wordt omgedraaid, is van een procedure helemaal geen sprake. Het inhoudelijke
recht dat hij heeft om zich uit te spreken, is dan geschonden, zij het in
de veroordeling en niet in de procedure. Ik ben blij dat de heer Van de Beeten
zijn minister reeds nu te hulp komt, maar wij zijn het inhoudelijk eens over
hoe het zou moeten zijn. Het gaat mij om de vraag – daar zitten wij
hier voor – of in de wet de juiste kwalificatie is gebruikt. Ik blijf
volhouden dat een verbetering van de tekst ervoor zou kunnen zorgen dat ook
ik begrijp waar het over gaat.De heer Van de Beeten (CDA):De vraag blijft dan toch, voorzitter, wat de heer Jurgens precies onder
een veroordeling verstaat.De heer Jurgens (PvdA):Dat vraagt een advocaat aan mij?De heer Van de Beeten (CDA):In het antwoord daarop zit namelijk de oplossing. Als de heer Jurgens
de veroordeling ziet als het totale oordeel van de rechter, als deze constateert
dat betrokkene dit of dat heeft gedaan, als hij dat kwalificeert als overtreding
van artikel x en als dat leidt, aangezien de dader strafbaar is, tot de oplegging
van een straf van x maanden, dan heeft hij gelijk. Men kan echter ook stellen,
dat men het niet op die manier moet zien en dat het om de eindconclusie gaat,
waarbij een straf is opgelegd, en dat de redenering van de rechter die daaraan
vooraf is gegaan, onderdeel uitmaakt van de procedure.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Ik hoop dat de heer Van de Beeten gelijk heeft, want ik wil
hetzelfde resultaat bereiken als hij.Minister Donner:Voorzitter. Ik denk dat wij het met zijn drieën eens zijn als het
gaat over het resultaat. Twee personen menen dat dit er al staat. Een vraagt
echter om dat alsnog te bekijken. Ik zeg dat toe.De slotvraag van de heer Jurgens luidt of wij de herzieningsrechtelijke
restricties niet überhaupt zouden moeten heroverwegen. Ik heb al aangegeven
dat daar, gegeven bepaalde uitspraken, aanleiding voor is, maar ik ben zeer
terughoudend met het weer breed ter discussie stellen, althans verruimen van
de herziening.Er is voorts een aantal vragen gesteld over de positie van het slachtoffer
als je tot herziening overgaat. De beslissing om tot herziening te komen,
betekent nog niet dat de zaak daarmee geheel wordt teruggedraaid. Die mogelijkheid
vloeit eruit voort, maar er wordt bij de herziening alleen maar besloten opnieuw
te komen tot een beoordeling van de feiten en de eventuele veroordeling. Het
kan gebeuren dat er in die situatie moet worden geconstateerd dat de executoriale
titel waarop een eventueel slachtoffer gelden heeft ontvangen, komt te vervallen.
Dan is er sprake van onverschuldigde betaling. Die zou eventueel kunnen worden
teruggevorderd. Die situatie heeft zich tot dusverre echter nog niet voorgedaan.
Ik zou zeker geen ingreep willen plegen in het recht om speciaal voor die
titel en situatie het slachtoffer te beschermen. Derhalve wil ik eerst zien
in welke situatie dit zich voordoet, voordat ik bereid ben te komen tot een
wettelijke regeling van deze positie. Het slachtoffer kan de Staat altijd
nog aanspreken wegens onrechtmatige daad, vanwege de gelden die hij weer heeft
moeten teruggeven. Ik wil de zaak wat dat betreft eerst praktisch onder ogen
zien, voordat die theoretisch aan de orde komt.Verjaring en herziening kunnen tot op zekere hoogte gelijk oplopen. In
de voorgestelde regeling moet het verzoek op korte termijn worden ingediend.
Er kan dan een probleem ontstaan met de verjaringstermijnen van andere procedures.
Dat punt moet bezien worden in het kader van de vraagstukken inzake de herziening
van civielrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken. Het speelt in dit verband
geen rol, want dit voorstel gaat primair om de vraag op welke wijze rechtsherstel
gegeven kan worden in het concrete geval van een veroordelend vonnis. Ik kom op de vraag wat de rechtvaardiging is voor vordering van herziening
door de procureur-generaal wellicht tegen de zin van de veroordeelde in. Wij
willen die mogelijkheid niet geheel schrappen omdat door het Europese Hof
nieuwe rechtsvragen opgeroepen kunnen worden, onder andere omdat een uitspraak
of een arrest van de Hoge Raad een bepaalde richting uitgaat. Voor de ontwikkeling
van de rechtspraktijk kan een uitspraak van het Europese Hof aanleiding geven
om na te gaan of er reden is om tot een nieuwe uitspraak te komen. Het is
ook zeer wel denkbaar dat de uitspraak van het Europese Hof procedurekwesties
betreft die niet zozeer de substantie van het oordeel raken. Dat kan betekenen
dat de veroordeelde zelf er allerminst belang bij heeft om de zaak opnieuw
op te rakelen, maar dat juist de Staat er belang bij heeft, de zaken duidelijk
te maken. Om die reden wordt die mogelijkheid in het voorstel opengehouden.
Uiteraard moet die kwestie niet lichtvaardig aan de orde worden gesteld. Gegeven
de werklast van de Hoge Raad en van de procureur-generaal zal doorgaans niet
lichtvaardig in dit soort zaken worden gehandeld.De heer Holdijk heeft gevraagd of het voorstel geplaatst kan worden in
het verlengde van de rechtsbescherming. Ten dele ben ik het daarmee eens.
De veroordeelde krijgt de mogelijkheid om herziening aan te vragen. Tegelijkertijd
wijs ik er nogmaals op dat herziening op zichzelf geen onderdeel is van de
rechtsbescherming. De rechtsbescherming is vervolgens aan de orde bij het
opnieuw behandelen van de zaak ten principale. Het gaat er in dit geval wel
om, te voldoen aan de verplichting dat een veroordeelde volledig herstel kan
krijgen in de zin van artikel 41. Het voorstel is in het belang van de veroordeelde,
maar het kan niet zonder meer worden geplaatst in het verlengde van de rechtsbescherming.Op de vraag van de heer Holdijk inzake privaatrecht en bestuursrecht ben
ik al ingegaan bij de beantwoording van de vragen van de andere leden, waarin
ik heb meegedeeld dat een en ander binnenkort in consultatie wordt gegeven.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.Sluiting 15.55 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-1760-1768.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl