Vragen van het lid Karabulut aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht dat de armoede hard toeslaat (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 46
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Karabulut aan de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over het bericht dat de armoede hard toeslaat.
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Voorzitter. Hoezeer grote partijen die al tientallen jaren dit land regeren,
ook zeggen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, in de praktijk
en in de realiteit van miljoenen Nederlanders is het zo dat zij steeds vaker
steeds meer moeite hebben om rond te komen. Door hogere ziektekosten, door
een hogere energierekening of omdat het leven duurder is geworden en de lonen
daarbij zijn achtergebleven, maar ook gewoon door asociaal beleid zijn de
armen armer en de rijken rijker geworden. In een rijk land als Nederland werken
600.000 mensen, soms met twee baantjes, soms met drie baantjes, die niet kunnen
rondkomen. Er zijn 400.000 kinderen die niet iedere dag een gezonde warme
maaltijd krijgen, omdat er geen geld voor is.
 De staatssecretaris vindt dit ook een probleem. Vorige week waarschuwde
zij het volk dat de armoede nog harder zal toeslaan door de crisis. Er komen
1,5 miljoen armen bij, zo waarschuwt zij. 3 miljoen armen in totaal: dat is
gigantisch! Wat doet de staatssecretaris? Zij waarschuwt. Gratis medeleven.
Ik vraag de staatssecretaris: wat gaat u doen om de armoede te voorkomen?
Gaat u in ieder geval voorkomen dat de rekening van deze crisis wordt neergelegd
bij de gewone mensen? Ik zeg: laat de rijken de crisis betalen.
 De staatssecretaris zegt: stem op de Partij van de Arbeid, want dan kunnen
wij ervoor zorgen dat het geld bij gemeenten ook aan armoedebestrijding wordt
besteed. Dat is eigenlijk logisch, want als de verkiezingen naderen, worden
partijen ook weer socialer. Ik zeg tegen de staatssecretaris: u bent een staatssecretaris
van de Partij van de Arbeid. Gaat u nu regelen dat het geld dat u hebt vrijgemaakt
voor armoedebestrijding, door gemeenten daadwerkelijk aan armoedebestrijding
wordt besteed en dat het ook echt bij de armen terechtkomt. U kunt hen daartoe
verplichten. Ik wil daarop ook graag de reacties van de fracties van de Partij
van de Arbeid en het CDA, want tot nu toe weigerde u dat.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Voorzitter. Vorige week is er een artikel verschenen in De Telegraaf.
In dat interview heb ik inderdaad gewezen op het risico van armoede. 11%
van de Nederlanders zou het risico kunnen lopen om in armoede te vervallen,
als men zijn baan kwijtraakt. In een crisissituatie is dat natuurlijk eerder
het geval dan wanneer er geen crisis is. Nu is het wel een heel erg relatief
armoederisico, en ik hecht er heel erg aan om dat te beklemtonen. Het risico
is afgemeten aan het aantal Nederlanders dat een inkomen heeft dat lager is
dan 60% van het gemiddelde inkomen in Nederland. Ik wil ook graag beklemtonen
dat wij behoren tot de groep landen in Europa met het laagste armoederisico.
Ik vind dat wij dat echt nog eens moeten onderstrepen.
 Het kabinet zet enorm in op preventie. Ik weet dat dit ook geldt voor
een heel groot deel van de Kamer. Wij moeten namelijk voorkomen dat mensen
in armoede terechtkomen. Als dat toch gebeurt, zorgen wij ervoor dat zij geholpen
worden.
 Mevrouw Karabulut vraagt: hoe kun je ervoor zorgen dat gemeenten, die
het armoedebeleid natuurlijk moeten uitvoeren, dit met verve doen en hoe kun
je ervoor zorgen dat je al die gemeenten daarop kunt aanspreken? Dat doen
wij. De Kamer en het kabinet hebben de laatste 130 mln. bij wijze van specifieke
uitkering naar de gemeenten overgemaakt. Dit betekent dat je het geld echt
labelt voor de armoedebestrijding.
 Bovendien zorgen wij ervoor dat er een nieuwe wet komt, aan de hand waarvan
wij tegen de gemeenteraden zeggen: maak nu een plan voor de schuldhulpverlening
en zorg ervoor dat de schuldhulpverlening ieder jaar opnieuw op de agenda
van de gemeenteraad terecht komt.
 Kortom, ik denk dat dit kabinet er alles aan doet om armoede te bestrijden.
Helemaal tot slot wil ik nog opmerken dat wij naast de wetgeving en de extra
middelen (wij hebben namelijk nog eens 350 mln. extra ingezet) natuurlijk
vooral inzetten op participatie en werk voor mensen. Immers, dat is dé
weg om uit armoede te komen.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Voorzitter. Tot mijn grote spijt moet ik constateren dat dit wederom een
optreden van gratis medeleven is van de staatssecretaris, tenzij u nu keihard
kunt garanderen dat u gemeenten niet gaat oproepen, maar verplichten om de
beschikbare 350 mln. ... U hebt het wel over 130 mln. extra ...
 
 
 Graag via de voorzitter spreken.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Ik heb het echter over de reguliere budgetten. Ik wil dus graag dat de
staatssecretaris de gemeenten verplicht om die budgetten daadwerkelijk voor
armoedebestrijding in te zetten. Gaat zij hen daartoe verplichten? Wij krijgen
signalen dat wat zij met de ene hand geeft, met de andere hand wordt afgehaald,
omdat gemeenten ook moeten bezuinigen.
 Ik roep de staatssecretaris daar dus nogmaals toe op. Ik wil van haar
dus de toezegging dat zij gemeenten nu eindelijk ertoe gaat verplichten dat
dit geld bij de armen terechtkomt en niet aan stoeptegels besteed wordt.
 Graag krijg ik nog een antwoord op mijn andere twee vragen. De ene is:
gaat u voorkomen dat de rekening van deze crisis bij de armen wordt neergelegd?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Voorzitter. In mijn eerste antwoord heb ik volgens mij in niet mis te
verstane bewoordingen gezegd dat het kabinet juist wil voorkomen dat mensen
aan de onderkant nog dieper die onderkant in schieten. Daar doen wij dus alles
aan. Daarvoor hebben wij ook veel extra geld beschikbaar gesteld.
 Ik wil ook nog eens beklemtonen dat wij in de afspraken rond maart ervoor
hebben gestreden en gezorgd dat de volledige WW en de volledige bijstand buiten
haken zijn gezet. Dit betekent echt dat onze uitkeringen voor miljarden op
peil blijven. Dat kost dus miljarden extra via de rijksbegroting. Ik vind
dat ik dit ook nog eens moet beklemtonen.
 Wat de rol van de gemeenten betreft, hecht ik eraan om nog eens te zeggen
dat de gemeenten onze medeoverheden zijn en dat wij in gezamenlijkheid het
armoedebeleid vormgeven. Ik heb dit debat al vaker gevoerd
met mevrouw Karabulut. Ik vind het veel te makkelijk dat iedere keer opnieuw
de gemeenten in de schoenen geschoven krijgen dat zij alle middelen zullen
inzetten voor het verleggen van een stoeptegel of het plaatsen van een lantaarnpaal.
Ik wil dan ook wel eens namen en rugnummers horen van gemeenten die het armoedegeld
niet zouden inzetten voor datgene waarvoor het bedoeld is. Tot op heden heb
ik geen namen en rugnummers gekregen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Voor de fractie van GroenLinks is het ook helder dat de sterkste
schouders de zwaarste lasten moeten dragen, ook als het gaat om het oplossen
van de crisis. Ik zou het prettig vinden, als de staatssecretaris dat nog
even zou bevestigen.
 Als zij het over preventie heeft, heb ik nog wel een vraag. Mij bereiken
steeds meer signalen dat, als mensen hun werk verliezen, zij zowel bij het
UWV als wanneer zij naar de bijstand moeten, dus bij de WWB, te lang op de
uitkering moeten wachten en dat aan hen te traag een voorschot wordt verstrekt.
Wij weten allemaal dat dit een grote valkuil is om in de schulden te geraken,
die vervolgens weer heel moeilijk zijn op te lossen. Mijn vraag aan de staatssecretaris
is dus of zij met gemeenten en het UWV dit serieuze punt wil opnemen, zodat
wij dit probleem zo snel mogelijk oplossen. Hierover zijn eerder afspraken
gemaakt, maar die worden nog niet overal even goed nageleefd. Dat is bijvoorbeeld
ook echt een groot probleem voor mensen met een klein, tijdelijk baantje die
vervolgens weer terug moeten naar de uitkering.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Dat probleem is inderdaad eerder aangekaart en dat hebben minister Donner
en ik met het UWV en ik met de gemeenten besproken. In mijn Verzamelbrief
die ik van tijd tot tijd naar de gemeenten stuur, zal ik hiervoor nog een
keer de aandacht vragen, maar ik weet dat het UWV en de gemeenten nu al sneller
dan voorheen voorschotten beschikbaar stellen opdat mensen niet zonder geld
komen te zitten. Op dat punt wordt dus wel vast geacteerd.
 Op de eerste vraag antwoord ik graag dat ik bij uitstek vind dat de sterkste
schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Waar ik kan, zal ik dat blijven
beklemtonen.
 
 
 
 De heer
 Bosma
 PVV
 
 Voorzitter. Mevrouw Karabulut heeft natuurlijk gelijk. Armoede moet worden
bestreden. Het is alleen de vraag hoe dat moet gebeuren. De suggestie van
de fractie van de Partij voor de Vrijheid is om de belastingen fors te verlagen.
Dat kan vrij simpel door te hakken in een aantal linkse hobby's. Ik noem de
ontwikkelingshulp. Ik noem de kosten die gemaakt worden op basis van de klimaattheorieën
van Al Gore. Ik noem de enorme kosten die te maken hebben met de massa-immigratie,
met het multiculturele feest. Is de staatssecretaris bereid – het hoeft
niet deze week – om daaraan een einde te maken?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Nee.
 
 
 
 De heer
 Pieper
 CDA
 
 Voorzitter. Mevrouw Karabulut stelde ook een vraag aan de fracties van
de Partij van de Arbeid en het CDA over de armoedebestrijding en de taken
die dit kabinet, gesteund door onze drie fracties, op zich heeft genomen.
Ik denk dat de cijfers voor zich spreken. Ondanks het enorme probleem dat
armoede vormt voor gezinnen en mensen persoonlijk en ondanks de wijze waarop
het hen raakt, is preventie uiteindelijk de beste manier om mensen te beschermen.
De cijfers laten zien dat Nederland nog steeds de laagste werkloosheid kent.
Nederland steekt op heel veel terreinen wat betreft armoedebeleid met kop
en schouders boven andere landen uit. Dat moeten wij met elkaar ook erkennen.
Daarnaast gelooft het CDA in de medeverantwoordelijkheid van onze lokale overheden.
Deze hoeven wij niet te betuttelen en wij hoeven ze hun verantwoordelijkheid
niet af te nemen.
 
 
 
 De heer
 Spekman
 PvdA
 
 Ik geef ook antwoord op de vraag van mevrouw Karabulut. Gisteravond was
ik in Boxtel bij een avond over het armoedebeleid. Daarbij is ook weer duidelijk
geworden dat dit kabinet echt niemand afschrijft. Iedereen telt mee voor dit
kabinet. Wij hebben miljarden geïnvesteerd om de werkgelegenheid op peil
te houden. Wij hebben heel veel geld, 130 mln., uitgetrokken voor de schuldhulpverlening,
omdat wij ervoor oog hebben dat mensen er soms doorheen vallen en pech hebben
in het leven. Wij hebben heel veel geld, 380 mln. uitgetrokken voor de bestrijding
van armoede. Dat zijn forse investeringen waarop ik trots ben, omdat ik deel
uitmaak van het kabinet dat inderdaad niemand afschrijft en iedereen kansen
biedt.
 Voor de scherpte heb ik wel één vraag aan de staatssecretaris,
mevrouw Klijnsma. Deze gaat over hetgeen wij nu doen met die investeringen.
Wij hebben veel geld vrijgemaakt om te investeren in de economie, omdat wij
moeten voorkomen dat mensen afglijden naar werkloosheid en dus naar armoede.
Ik heb echter wel de zorg of die investeringen daadwerkelijk in klinkende
munt worden omgezet. Ik wil graag van de staatssecretaris horen – dat
hoeft niet per se nu – dat het kabinet nog eens zal bekijken welke investeringen
wij hebben afgesproken en welke daarvan zijn omgezet in daadwerkelijke maatregelen.
Zijn er ziekenhuizen verbouwd? Worden de scholen verbouwd?
 
 
 Geen voorbeelden, mijnheer Spekman. Ik geef het woord aan de staatssecretaris.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Voorzitter. Dit is een heel concrete vraag die natuurlijk het hele kabinet
regardeert. Deze gaat immers over het hele pakket aan maatregelen dat in maart
is afgesproken. Van tijd tot tijd rapporteert het kabinet hierover. Mijnheer
Spekman zegt dat een en ander niet nu onmiddellijk hoeft. Dat doe ik ook niet,
maar van tijd tot tijd komt dit hier natuurlijk weer ter bespreking voor.
Weet dat het kabinet enorm hard aan het werk is om al die maatregelen uit
te voeren.
 
 
 Mijnheer Ulenbelt.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Voorzitter. Mevrouw Verdonk is eerst aan de beurt.
 
 
 U stond er echt eerder, mijnheer Ulenbelt. Dan geef ik het woord aan mevrouw
Verdonk. Het is haar dag.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Voorzitter. Uitstekend. Het is inderdaad mijn dag.
 
 
 Het is nog geen 14 februari, maar wellicht is dit al in het kader
van de aanloop ernaartoe. Het is een soort Valentijnsgedrag van de heer Ulenbelt.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Wat staan mij dan nog goede dagen te wachten!
 
 
 Die wens ik u toe.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Voorzitter. Ik heb twee vragen aan de staatssecretaris. Zij weet natuurlijk
ook dat ook gemeenten hun geld maar één keer kunnen uitgeven.
Kunnen gemeenten er niet beter voor kiezen om geen geld meer uit te geven
aan de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers? Kunnen zij niet beter zeggen:
wij geven dat geld aan de mensen in Nederland die in armoede leven? Mijn tweede
vraag gaat over de gemeente Amsterdam. Ook daar wonen veel mensen die in armoede
leven en naar de voedselbank moeten. Er heeft zich een ernstige ramp in Haïti
voorgedaan en ik ben blij dat Nederlanders daarvoor zo veel hebben gegeven.
Maar hoe kan het dat de gemeente Amsterdam € 850.000 heeft geschonken
aan Haïti?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 De afwegingen die gemeentebesturen maken bij de besluiten die zij nemen
over hun eigen algemene middelen worden aan de collegetafels en in de gemeenteraden
gemaakt. Dat is een democratisch gelegitimeerd proces; dat weet mevrouw Verdonk
ook vanuit haar verleden. Op 3 maart zullen wij weer allemaal ons steentje
bijdragen aan dat proces. Een en ander geldt voor alle afwegingen die gemeenteraden
maken. Zij zijn immers democratisch gelegitimeerd om hun colleges goed te
controleren. Dat geldt dus, ongeacht de vraag of het gaat om middelen voor
uitgeprocedeerde asielzoekers of om middelen die beschikbaar worden gesteld
voor een ramp van heb ik jou daar. Het is uiteindelijk aan de gemeenteraad
om die beslissingen te accorderen. Ook vanuit mijn verleden wil ik daaraan
niet tornen. Ik vind het heel belangrijk dat gemeenteraden daartoe in staat
worden gesteld.
 
 
 Mijnheer Ulenbelt, bent u al zover? Ik zie aan u dat dat zo is.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Ieder jaar trekt de Tweede Kamer veel geld uit voor armoedebestrijding.
Dat geld gaat naar de gemeenten. Zij kunnen echter beslissen om dat geld niet
te besteden aan het gezin waarin kinderen in armoede opgroeien, maar aan andere
dingen. Dat vindt de staatssecretaris allemaal goed? Nee, dat vindt zij niet
goed. Zij zegt immers tegen de gemeenten: doe dat nu niet! In zo'n geval moet
zij toch gewoon een wet maken? Dan moet zij toch gewoon zeggen: dat geld voor
armoedebestrijding wordt alleen maar besteed aan armoedebestrijding, en niet
aan lantaarnpalen?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Deze discussie wordt nu weer opnieuw gevoerd. Deze argumenten heb ik al
vaker gewisseld, ook met de heer Ulenbelt. Ik benadruk dat gemeenten ook hun
eigen plan moeten trekken bij de vraag wat voor hun burgers essentieel is.
Dat vind ik belangrijk. Als gemeenten de afweging maken om geld voor armoedebestrijding
beschikbaar te stellen uit algemene middelen, dan juich ik dat uiteraard zeer
toe. Ik spreek daarbij dus niet over gelabeld geld dat gemeenten van het Rijk
ontvangen. Ik moet zeggen dat ik er heel blij om ben dat in de afgelopen vier
jaar erg veel gemeentebesturen waaraan zowel de SP als de PvdA deelnamen,
hebben besloten om niet alleen de middelen die het Rijk beschikbaar stelde
voor armoedebestrijding, daarvoor aan te wenden, maar daarenboven geld voor
armoedebestrijding beschikbaar te stellen vanuit de algemene middelen. Ik
vind oprecht dat je het gemeentebestuur, dus de gemeenteraad en het college,
en de democratische legitimatie ervan, bloedserieus moet nemen Dat heb ik
ook gezegd in antwoord op vragen van andere geachte afgevaardigden. Dit betekent
per definitie dat je ervoor moet zorgen dat je niet al het geld gelabeld naar
de gemeentebesturen stuurt, want als je dat doet, is de gemeente alleen nog
een uitvoeringsorganisatie. Daarvoor zijn gemeenten mij te kostbaar.
 
 
 
 De heer
 Pieper
 CDA
 
 In het interview lees ik dat de staatssecretaris bij de bestrijding van
armoede erg veel belang hecht aan vrijwilligersorganisaties zoals kerken en
het Leger des Heils. Daaraan hecht mijn fractie ook belang. Wij geloven erin
dat de overheid niet tot in de haarvaten van de samenleving kan doordringen
en dat wij dit middenveld nodig hebben om mensen echt te bereiken. Bevreemdt
het de staatssecretaris daarom niet dat allerlei colleges de subsidies stopzetten
van juist dit type organisaties, die wij bij de bestrijding van dit soort
problemen zo ontzettend hard nodig hebben? Bevreemdt het haar niet dat organisaties
als het Leger des Heils bijvoorbeeld in Amsterdam geen subsidie meer kunnen
krijgen?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Voor bepaalde dingen krijgt het Leger des Heils in Amsterdam nog wel subsidie,
bijvoorbeeld voor de opvang van dak- en thuislozen. Daarbij speelt ook weer
dat de gemeenten zelf deze afweging moeten maken. Als je ergens geld moet
vinden, kijk je daarbij uiteraard ook naar de subsidies die je uitkeert. Ik
ben echter met de heer Pieper van mening dat alle mensen een vette pluim verdienen
die zich om niet inzetten om anderen die in de schulden zijn geraakt, er weer
bovenop te helpen. Daarbij gaat het niet altijd om geld, maar ook om waardering
door ons.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Aan armoedebeleid moet ook volgens de VVD-fractie een hoge prioriteit
worden gegeven. In het artikel waar deze Kamervraag op is gebaseerd, laat
de staatssecretaris een hoge mate van politieke sensitiviteit zien door te
stellen dat er na de verkiezingen op 3 maart meer rechtse colleges in
de gemeenten zullen zijn. Zij stelt dat dit mogelijk een bedreiging is voor
de continuïteit van het armoedebeleid. Dat lijkt mij op zich heel bijzonder,
zeker daar de staatssecretaris ook weet dat de VVD van mening is dat armoede
het beste bestreden kan worden door mensen gewoon aan het werk te krijgen.
Dat heeft op lange termijn het beste effect en zorgt ervoor dat mensen deelnemen
aan de maatschappij. Het probleem echter, en dat heeft niets te maken met
rechtse, maar met vooral links georiënteerde colleges ...
 
 
 Had u ook een vraag, mijnheer Meeuwis?
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 ... is dat er allerlei drempels opgeworpen zijn en worden om mensen aan
het werk te krijgen. Belangrijk in het oplossen van het armoedevraagstuk is
om juist die financiële drempels weg te nemen waardoor mensen in armoede
aan de slag zouden moeten.
 
 
 Het lijkt alsof u niet alleen de vraag, maar ook het antwoord had.
 Het was niet echt een vraag, maar de staatssecretaris kan toch antwoorden.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Dat vind ik wel fijn, want hoe raar het ook klinkt, ik ben blij met deze
opmerking van de VVD, omdat ook voor het kabinet geldt dat het graag de armoede
wil bestrijden door alle mensen aan betaald werk te helpen. Mensen die dat
niet op eigen kracht kunnen, moet je echter blijven helpen om mee te kunnen
blijven doen in onze samenleving. Daar sta ik voor, en met mij, denk ik toch –
hoe zal ik het netjes zeggen? – diegenen die net iets meer links van
het midden zitten dan degenen die net iets meer rechts van het midden zitten.
 
 
 Dank u wel.