Behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 4985-5016

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

05-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 78, pagina 4985-5016

23-05-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27598Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 23 mei 2001)Pagina 4985-4985
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 23 mei 2001)Pagina 5043-5044
Regeling van werkzaamheden (woensdag 23 mei 2001)Pagina 5016-5016
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Statistiekwet 1950 in verband met wijzigingen in de Europese regels inzake het Intrastatstelsel (27614); en - het wetsvoorstel Invoering Boek 4 en Titel 3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, derde gedeelte (Overgangsrecht) (26822)Pagina 4985-4985
Behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)Pagina 4985-5016
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)Pagina 5016-5043

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 164 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Gemeentelijke
herindeling van Den Haag en omgeving (27598).De voorzitter:Degenen die deze behandeling vandaag uit belangstelling in persoon bijwonen –
zij weten dat zij dat stilzwijgend moeten doen, want alleen de Kamerleden
en de minister hebben het woord – heet ik bijzonder welkom. Wij doen
dat niet iedere dag, maar bij gemeentelijke herindelingen willen wij dat nog
wel eens doen.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. Met de behandeling van het voorliggende wetsvoorstel komt
er eindelijk zicht op een oplossing voor met name de ruimtelijke problemen
van de beklemde stad Den Haag en een eind aan een lange tijd van onzekerheid
voor bewoners, bestuurders en alle andere betrokkenen in Den Haag en de buurgemeenten.De discussie over de vraag hoe de stad Den Haag kan worden geholpen, kreeg
met het verschijnen van het rapport van de commissie-Montijn in 1989 een forse
impuls. De commissie adviseerde de grotestadsproblemen en in het bijzonder
het nijpende ruimtegebrek voor woningbouw en bedrijfslocaties aan te pakken
door extra investeringen en de vorming van een agglomeratiegemeente. De weg
van de agglomeratiegemeente heeft echter nooit veel ondersteuning en supporters
gekregen. Al snel werd de oplossing gezocht in de totstandkoming van een sterke
stadsprovincie. De PvdA-fractie is altijd voorstander geweest van een sterke
stadsprovincie. Maar omdat er aan de ene kant in de Haagse regio geen eenduidigheid
was over de wenselijkheid van een stadsprovincie en er aan de andere kant
uiteindelijk ook in politiek Den Haag geen eenduidigheid was
te verkrijgen over de vorming van stadsprovincies, is het spoor van versterking
van de stad Den Haag via herindeling in beeld gekomen. In de befaamde motie-Remkes
wordt uitgesproken dat de stad Den Haag moet worden versterkt met onder andere
de Vinex-bouwlocaties.Deze motie sloot aan bij een discussie in het provinciaal bestuur van
Zuid-Holland. Daar had men al eerder, in november 1996, uitgesproken dat twee
varianten voor schaalvergroting van de gemeente Den Haag in discussie moesten
komen: een bouwlocatievariant door middel van grenscorrectie en een grootschalige
variant. Het provinciaal bestuur van Zuid-Holland beschouwde de bouwlocatievariant
als minimaal noodzakelijk. Door middel van de motie-Remkes kwam de oplossing
voor Den Haag te liggen in een beperkte gemeentelijke herindeling, de minimale
variant van de twee door de provincie voorgestelde herindelingmogelijkheden.
Het provinciaal bestuur van Zuid-Holland was echter niet in staat de herindelingprocedure
tot een goed einde te brengen en gaf de opdracht door aan de minister. Minister
Peper wilde een ruimer jasje voor Den Haag en de regio Den Haag. Minister
De Vries komt nu uiteindelijk met een bescheiden voorstel.Overigens is het wetsvoorstel ook in lijn met een eerdere motie van oud-collega
Remkes. Bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken in 1996
heeft hij een motie ingediend, waarin staat dat herindeling of grenscorrectie
wenselijk kunnen zijn, indien deze aantoonbaar leidt tot de oplossing van
ruimtelijke knelpunten en dat andere argumenten als zelfstandig gegeven in
het algemeen onvoldoende basis zijn om rond centrumgemeenten tot herindeling
over te gaan. Deze VVD-motie was mede ondertekend door D66, CDA en Groen Links.De heer Van den Berg (SGP):Ik wil even terugkomen op de eerste motie, de motie-Remkes. Ik weet dat
u altijd zeer zorgvuldig bent, maar u heeft deze motie maar gedeeltelijk geciteerd.
U heeft een cruciale passage weggelaten: van mening dat de stad Den Haag,
indien de financiële gevolgen daarvan per saldo positief zijn, versterkt
moet worden met de bouwlocaties. U noemde alleen die bouwlocaties, maar die
tussenzin liet u weg. Ik neem aan dat u nog op het financiële gedeelte
terugkomt, maar ik neem niet aan dat u kunt concluderen dat daaraan is voldaan.De heer De Cloe (PvdA):In een brief die ik vandaag heb ontvangen, staat een bedrag genoemd van
19 mln gulden. Dat is dus een positief saldo.De heer Van den Berg (SGP):Maar dan moet u ook naar de hele regio kijken.De heer De Cloe (PvdA):Er is echter gesteld dat het voor Den Haag positief uit moest pakken.
Die stelling is bewaarheid en dat werd in een schrijven dat ik vanochtend
ontving ook benadrukt.Voorzitter. Voor de beklemde centrumstad Den Haag is het nu van groot
belang dat via de voorgestelde gebiedsuitbreiding een sterker draagvlak ontstaat
om te komen tot meer evenwicht in de stad. Die gebiedsuitbreiding kan bijdragen
om een verdere maatschappelijke tweedeling tegen te gaan. Het ruimtegebrek
in Den Haag is groter dan in de andere grote steden, mede omdat het hier de
dichtstbevolkte regio in Nederland betreft. Bij de maatschappelijke tweedeling
speelt een aantal grootstedelijke problemen, zo trekken de meer bemiddelde
bewoners en bedrijven weg uit de stad. Sinds 1960 is het aantal inwoners met
een kwart verminderd en uit het overzicht uit de nota naar aanleiding van
verslag kunnen we opmaken dat dit zonder deze herindeling in 2010 zal oplopen
tot eenderde: van 600.000 in 1960 naar 400.000 inwoners in 2010.In de naoorlogse wijken van de stad speelt de segregatieproblematiek,
als gevolg van kwalitatief mindere woningen en andere achterstandskenmerken.
De minister stelt dat het gevaar voor een negatieve spiraal reëel is.
Er heerst een hoge werkeloosheid onder de laagopgeleiden en de woningmarkt
in de stad is beperkt. Deze problemen spelen zich binnen de grenzen van Den
Haag af en zijn niet afdoende binnen de huidige grenzen op te lossen. Dit
is een reden waarom nu haast gemaakt moet worden met dit bescheiden herindelingsvoorstel.
Maar ook in de vooroorlogse wijken spelen dezelfde problemen, zoals goed beschreven
staat in een artikel in Trouw van 7 mei 2001 over Spoorwijk.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U heeft het over een bescheiden herindelingsvoorstel. Worden de problemen
die u schetst en waar ook GroenLinks zich zorgen over maakt, met dit bescheiden
herindelingsvoorstel dan wel op de juiste manier opgelost? Of zouden deze
problemen beter opgelost kunnen worden via een democratisch georganiseerde
stadsprovincie? Daarin kunnen breder afspraken worden gemaakt, ook in regionaal
verband, over de problematiek die u heeft geschetst.De heer De Cloe (PvdA):U heeft hopelijk gehoord wat ik destijds over de stadsprovincie heb gezegd.
Wij zijn daar altijd voorstander van geweest. Het is er echter niet van gekomen.
Bij de behandeling in mei 1997 heb ik uitgesproken dat als wij die weg niet
op gaan, wij het spoor moeten bewandelen van een grenscorrectie. Verder los
je met een herindeling niet alle problemen op. Je geeft de stad echter wel
meer ruimte om in ieder geval wat te doen aan die tweedeling die ook in de
stad voluit aanwezig is en te bekijken of bijvoorbeeld via de woningbouwproblematiek
meer evenwicht in de stad kan worden gebracht. Dat zijn belangrijke elementen
om de stad sterker te maken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind toch dat u om mijn vraag heen draait. Wij hebben in de stukken
kunnen lezen dat als het gaat om de woningbouw, de bedrijventerreinen en tracés
van wegen daar ook in regionaal verband in Haaglanden afspraken over zijn
gemaakt of tussen Den Haag en omliggende gemeenten. Bent u niet bang dat deze
minimale herindeling dat frustreert? Vindt u niet met mij dat de sociaal-economische
problematiek in Den Haag niet veel beter opgelost kan worden in een sterke
stadsprovincie?De heer De Cloe (PvdA):Nee, ik ben het met u eens dat het een minimaal voorstel is, maar het
is een aanzet voor Den Haag om op eigen grondgebied knopen door te hakken,
zodat de stad sterker kan worden en zelf de problemen kan aanpakken. Ik ben
het met u eens dat in de fase daarna zeker gekeken moet worden
hoe de gemeente Den Haag verder kan samenwerken in deze regio. Dat hebben
wij ook gezien bij herindelingen in Limburg. Die gemeenten moeten toch samenwerken
met buurgemeenten om in de regio sterker te kunnen staan.Voorzitter. Ik zal een stuk citeren uit Trouw van 7 mei van dit jaar dat
gaat over Spoorwijk, een vooroorlogse wijk in Den Haag. Deze wijk, een tuindorp
uit de tijd van Berlage, illustreert "de enorme opgave waarvoor gemeenten
en woningcorporaties staan. Terwijl aan de randen van de stad in hoog tempo
grote nieuwbouwwijken verrijzen, verloederen de oude wijken." Jaarlijks verhuist
zo'n 30% van de bewoners. Veel huizen zijn minder dan 50 vierkante meter groot.
Het inkomen ligt ver onder en de werkeloosheid ver boven het gemiddelde. Om
de stadsvernieuwing te kunnen laten slagen heeft de gemeente meer ruimte nodig
om regie te kunnen voeren, met name over de groeiende wijken aan de randen
van de stad. Dan kunnen ook de problemen in de oude wijken aangepakt worden,
terwijl men een tijdelijk alternatief kan bieden aan de huidige bewoners,
zonder dat die de stad uitvluchten en de wijk leeg achterlaten. Of zoals de
minister het in de nota naar aanleiding van het verslag stelt: met de Vinex-wijken
ontstaat in Den Haag ruimte om eenzijdige wijken te herstructureren met het
oog op het vasthouden en aantrekken van middeninkomens en hogere inkomens.Dan over naar het herindelingsplan dat de minister in april 2000 presenteerde.
Dit plan sloot royaal aan op de motie-Remkes. In het huidige wetsvoorstel
blijven alleen de bouwlocaties Leidschenveen en Ypenburg, de Vlietzone en
een zeer smalle corridor uit dat plan overeind. De PvdA-fractie vindt dat
het oorspronkelijke plan logische grenzen kende, maar ziet ook in dat voor
het oplossen van de problemen van de grote stad stukken bestaande, oude bebouwing
niet veel toevoegen. In de motie-Remkes werd al verwoord dat het gaat om bouwlocaties.
Een goed voorbeeld is het grondgebied van de gemeente Rijswijk: de oude kern
van die gemeente blijft behouden zonder dat, zoals in eerdere provinciale
voorstellen, nieuwe grenzen door oude bebouwde woonwijken lopen. Dus begrijpt
mijn fractie dat de regering naar aanleiding van de vele bezwaren onder meer
de Zeeheldenwijk in Leidschendam niet in het wetsvoorstel heeft opgenomen.
"Door de oude wijken te schrappen is de angel uit het plan", zo las ik in
de Haagsche Courant van 27 februari 2001, aldus vice-voorzitter Kees Verbeek
van het Platform van actiecomités en burgemeester Van Haersma Buma
van de gemeente Voorburg zei op 27 januari 2000: "Het rode alarm kan eindelijk
af."Wat de PvdA-fractie niet begrijpt, is waarom niet de volledige Vinex-locaties
aan Den Haag worden toegevoegd, zoals gevraagd in de motie van de heer Remkes.
Het is opmerkelijk dat de minister met name het gebied De Bras van de gemeente
Pijnacker niet toevoegt aan de gemeente Den Haag. Het is niet in de geest
van de motie-Remkes en dit gebied vormt een onderdeel van de bouwlocatie Ypenburg.
Toevoeging komt de regiefunctie en de slagvaardigheid van Den Haag voor het
beheer en de ontwikkeling van geheel Ypenburg ten goede. Daardoor komt de
ontwikkeling van Ypenburg in één bestuurlijke hand te liggen.
Daarbij wordt in de nota naar aanleiding van het verslag gesteld dat samenwerkingsverbanden
niet optimaal zijn uit het oogpunt van eenduidige sturing. Toch blijft de
minister bij het standpunt dat de bestuurlijke tweedeling van Ypenburg na
deze herindeling nog altijd beter is dan de huidige driedeling. Voor de PvdA-fractie
is, om in deze termen te blijven, "geen deling" een betere oplossing. Dit
komt overigens overeen met de voorstellen zoals die in 1998 door de provincie
Zuid-Holland waren ontwikkeld en is een variant die volgens de minister "evenzeer
te verantwoorden is". Daarbij stelt de minister dat De Bras een extra bijdrage
kan leveren aan een voor Den Haag positief financieel resultaat. Omdat de
ontwikkeling van de bouwlocatie De Bras nog maar beperkt gevorderd is en die
van het onderdeel De Venen (gemeente Nootdorp) niet, kiest mijn fractie wel
voor de toevoeging van De Bras aan Den Haag en niet voor toevoeging van De
Venen. De Venen ligt tegen de kern van Nootdorp aan. Wat betreft De Venen
hebben wij ons laten overtuigen door de argumenten van de PvdA-vertegenwoordigers
uit de gemeente Nootdorp. De PvdA-fractie juicht de vrijwillige herindeling van de gemeenten Nootdorp
en Pijnacker toe. Er ontstaat een krachtige, complete en veelzijdige gemeente.
Datzelfde geldt voor de door de gemeentebesturen geuite en door de bevolking
gedragen wens tot samenvoeging van Leidschendam en Voorburg per 1 januari
2002. Met burgemeester Bloemendaal van de gemeente Leidschendam is de PvdA-fractie
van mening, dat deze samenvoeging niet alleen wordt voorgesteld om annexatie
van delen van Leidschendam te voorkomen. De samenvoeging is noodzakelijk om
de complexe zaken die op de gemeenten afkomen, goed te kunnen aanpakken, zoals
beide gemeentebesturen in hun eerste voorstel schrijven. De minister geeft
aan dat de vrijwillige fusie "geen argument oplevert om de herindeling Den
Haag in heroverweging te nemen". Hiermee zijn wij het eens en de PvdA-fractie
stelt dan ook voor om op die basis deze herindeling in dit wetsvoorstel mee
te nemen.Om de gemeentelijke en regionale taken goed aan te kunnen pakken komt
er, naast Nootdorp-Pijnacker, binnen het kader van dit wetsvoorstel in de
Haagse regio een krachtige gemeente bij met zo'n 74.000 inwoners. Met deze
twee nieuwe gemeenten kan ook een nieuwe impuls worden gegeven aan de noodzakelijke
regionale samenwerking in de Haagse regio. Na de jarenlange discussie over
deze herindeling zijn de verhoudingen binnen de samenwerking niet altijd optimaal.
De PvdA-fractie wil graag van de minister concreter horen hoe volgens hem
na de totstandkoming van dit wetsvoorstel stimulerend kan worden opgetreden
om de regionale opdrachten in de Haagse regio met frisse voortvarendheid aan
te pakken. In zijn beleidsnotitie Bestuur in stedelijke gebieden van maart
jl. geeft hij een eerste, maar wat voorzichtige richting aan.Na meer keren aandringen door onder andere de PvdA-fractie ligt er nu
eindelijk een notitie van de regering over de binnengemeentelijke decentralisatie.
Mijn fractie is van mening dat binnengemeentelijke decentralisatie actieve
betrokkenheid van burgers kan versterken. Dan gaat het niet alleen om de in
het wetsvoorstel genoemde ambtelijke vormen van deconcentratie, maar met name
om zwaardere vormen van bestuurlijke binnengemeentelijke decentralisatie.
Natuurlijk is dit de verantwoordelijkheid van de betrokken gemeentebesturen,
maar de minister schrijft dat de binnengemeentelijke decentralisatie met dit
wetsvoorstel "nadrukkelijker op de agenda komt" en de huidige Haagse stadsdeelcommissies
"een goede eerste stap op weg" zijn. Vindt de minister het huidige Haagse
model wat aan de bescheiden kant, nu hij spreekt over een "eerste stap"?Recent is de minister gevraagd mogelijkheden te onderzoeken van een startpakket
voor nieuw heringedeelde gemeenten. Zouden met name de vrijwillige herindelingsgemeenten
Nootdorp-Pijnacker en Voorburg/Leidschendam hiervan kunnen profiteren als
ze op 1 januari 2002 hun eigen gemeenten opheffen en nieuwe gemeenten vormen?De PvdA-fractie heeft ook een vraag gesteld over de financiële aspecten
van deze herindeling. Uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt dat
de OZB-tarieven in Den Haag, dankzij de uitvoering van het tweede deel van
de motie-Remkes die ging over het schoon schip maken met de financiële
problemen van de stad Den Haag, meer dan fors gedaald zijn. Die daling was
niet het hoofdmotief van de motie, maar is wel degelijk van grote betekenis
voor de huidige en toekomstige bewoners van onder meer de Vinex-locaties.Verder maakt artikel 50 van de Wet ARHI een financiële verrekening
tussen gemeenten over de gebiedsafdracht mogelijk. Dat leidt vaak tot langdurige
procedures en kan de verhoudingen tussen de betrokken gemeenten na de herindeling
nog onder druk zetten. In Noord-Brabant bijvoorbeeld is de verrekening tussen
de gemeenten Grave en Cuijk – een herindeling van 1 januari 1994 –
pas recent tot stand gekomen, dus na zeven jaar. Het is nu aan de minister
van BZK om de verrekening voor de Haagse regio vast te stellen. Mogen wij
ervan uitgaan dat hierbij een aanmerkelijk hoger tempo wordt gevolgd dan in
Noord-Brabant?Hoe staat het met de tijdige en zorgvuldige voorbereiding van de mogelijke
overgang van personeel? Waarborgen voor het personeel zijn van groot belang,
want dat mag niet tussen de wal en het schip vallen. De minister heeft de
betrokken gemeenten inmiddels uitgenodigd voor overleg, omdat dit aspect urgent
is en van groot belang, zo schrijft hij. Valt er al iets te melden? Zijn er
al gesprekken gevoerd en hebben die al tot bepaalde uitkomsten geleid? Dit
is inderdaad van groot belang. De minister kan dit navragen bij de Brabantse
gemeente Kranendonk waar het achterwege blijven van een afdoende regeling
voor het personeel tot een forse financiële belasting van de gemeente
heeft geleid.De fractie van de PvdA kan instemmen met het voorstel om in de gemeenten
Rijswijk en Den Haag geen verkiezingen te houden. Die duidelijkheid heeft
de minister inmiddels gegeven. In de nieuwe gemeente Pijnacker-Nootdorp en
bij de samenvoeging van Voorburg en Leidschendam zullen wel verkiezingen worden
gehouden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb een vraag over de financiële aspecten. De heer
De Cloe noemt er enkele. Ik heb begrepen dat de gemeente Den Haag zo'n 16,1
mln gulden beter zal worden van deze herindeling en dat op een totale begroting
van 4,5 mld gulden. Is hij van mening dat Den Haag met deze herindeling en
het extra bedrag van 16,1 mln gulden een voordeel krijgt waar zij echt iets
aan heeft?De heer De Cloe (PvdA):Deze herindeling is nooit, maar dan ook nooit bedoeld geweest om Den Haag
financieel te helpen. De motie-Remkes bestaat uit twee onderdelen: een heeft
betrekking op de bouwlocatie en de ander heeft de bedoeling schoon schip te
maken in de financiële situatie in de gemeente Den Haag. Die twee elementen
vormen de strekking van de motie: de een gaat over het gebied, de ander over
de financiën. In het kader van dit laatste element is een ruimhartig
bedrag aan de gemeente Den Haag verstrekt. Daaraan hebben alle gemeenten in
Nederland moeten bijdragen en zij dragen door de gekozen constructie nu nog
daaraan bij. De bouwlocatie zou geen negatief resultaat mogen opleveren en
dit is niet het geval. Mevrouw Van Gent weet feilloos tot op de komma aan
te geven wat het voordeel is voor Den Haag.De Partij van de Arbeid is overigens van mening dat gemeentelijke herindelingen
nooit als eerste intentie mogen hebben om financiële problemen op te
lossen. Dat heeft zij nog nooit zo uitgesproken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb dan toch nog twee vragen, want ik vrees dat de heer De Cloe zichzelf
tegenspreekt. In de eerste plaats speelden financiële aspecten en de
financiële en sociaal-economische positie van Den Haag wel degelijk een
rol in de afgelopen jaren. Daaraan moest iets worden gedaan en ik begrijp
niet dat hij dit nu ontkent. In de tweede plaats heeft hij zelf in zijn opsomming
van de sociaal-economische positie van Den Haag aangegeven dat de gemeente
de nodige problemen heeft. Daarom vraag ik of deze constructie en dit financieel
voordeel – ik zou dit bijna tussen aanhalingstekens willen plaatsen –
en het nadeel van de andere gemeenten de oplossing dichterbij brengen.De heer De Cloe (PvdA):Ik ontdek niet veel nieuws in de vraag van mevrouw Van Gent. De motie-Remkes
bevat twee elementen: ruimte voor de stad Den Haag en op korte termijn een
snelle en fundamentele sanering van de financiële positie van Den Haag.
Het tweede element van deze motie is al uitgevoerd. Het eerste deel van de
motie was niet bedoeld om tot een financiële sanering van de situatie
in Den Haag te komen. Nu is de uitbreiding in ruimte aan de orde. Vanwege
de tweedeling in de stad is het natuurlijk belangrijk dat dit probleem wordt
opgelost, maar die oplossing is niet puur bedoeld om een einde te maken aan
de financiële problemen van Den Haag. Daarvoor is het tweede deel van
de motie bedoeld.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het eerste element van de motie is – als ik het zo mag zeggen –
wel bedoeld om het financiële nadeel van Den Haag te compenseren dat
het gevolg is van het gebrek aan voldoende locaties om een gedifferentieerd
aanbod tot stand te brengen. Dan is het de vraag of dit nadeel in de ogen
van de PvdA-fractie met dit voorstel voldoende wordt opgelost.De heer De Cloe (PvdA):Ik hoor mevrouw Van Gent net zeggen dat er geen sprake is van een nadeel,
maar van een voordeel van 16,1 mln gulden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer De Cloe zegt steeds dat het niet de bedoeling was over dit financiële
aspect van de eventuele herindeling of samenwerking te praten, maar de compensatie
van het financieel nadeel was natuurlijk wel degelijk een onderdeel van de
discussie. De uitkomst is een bedrag van 16,1 mln gulden op een begroting
van 4,5 mld gulden. Ik vraag de heer De Cloe of zijn fractie van mening is
dat dit werkelijk een oplossing biedt voor de problematiek van Den Haag.De heer De Cloe (PvdA):Niet voor de financiële problemen, maar daarvoor was het tweede deel
van de motie bedoeld.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. De heer De Cloe loopt in dit dossier net zo lang mee als ik.
Hij weet net zo goed als ik dat de achtergrond van de motie-Remkes in die
discussie de financiële positie van Den Haag was. Dat geldt voor zowel
het eerste als het tweede deel van de motie; vandaar de tussenzin over het
positieve saldo die ik hem zojuist voorhield. Gezien de debatten van destijds
kan hij niet ontkennen dat beide delen van de motie tegen die achtergrond
stonden.De heer De Cloe (PvdA):Ik ben het niet helemaal met u eens, ook al loopt u lang mee. De motie
is ingediend in het debat over de stadsprovincies, over de bestuurlijke organisatie
van grootstedelijke gebieden. Zij ging dus niet over financiële zaken,
want de motie werd ingediend als alternatief voor de stadsprovincie. Tegelijk
werd gediscussieerd over de financiële positie van Den Haag; vandaar
het tweede element. Aan het eerste element over de bouwlocatie is toegevoegd
dat het saldo positief moet zijn – daarover geen misverstand. Welnu,
mevrouw Van Gent zegt dat het voor de gemeente Den Haag voor 16,1 mln gulden
positief uitvalt.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Aan de cijfers wordt een bepaalde draai gegeven die volgens
mij niet klopt, maar daarop zal ik in mijn eigen termijn terugkomen. Die bouwlocaties
zitten mij een beetje dwars. Je ziet dat 66% van de sociale woningbouw op
de bebouwde locaties wordt ingenomen door oud-bewoners van Den Haag. Wat levert
het toevoegen van die bewoonde bouwlocaties dan op voor de oplossing van de
sociale problematiek van Den Haag?De heer De Cloe (PvdA):Het gaat niet alleen om de oplossing van de sociale problematiek. Het
geeft ruimte aan de stad Den Haag, die in tal van opzichten wordt belemmerd,
onder andere in woningbouw, in de aanwezigheid van de soorten woningen. Zo
heb ik het voorbeeld van Spoorwijk genoemd: het kan allemaal meer ruimte bieden
voor een evenwichtige verdeling, waardoor de stad in staat is om bij wijksaneringen
de regie te kunnen voeren. U zegt zelf dat meer dan 60% van de mensen die
daar wonen uit Den Haag komen. Dit geeft aan dat zij nu in die stad niet uit
de voeten kunnen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Het is juist interessant dat de bouwlocaties, de woningen die worden toegevoegd
aan Den Haag, al bewoond zijn. Je kunt de mensen daar dus niet uitzetten om
er weer anderen in te zetten. Voorts heeft Den Haag binnen Haaglanden te maken
met een open woningmarkt, wat betekent dat in Den Haag door anderen gewoond
kan worden en buiten Den Haag door Hagenaars. Vindt u dat die open woningmarkt
in de toekomst moet worden afgeschermd om te bereiken wat u graag wilt?De heer De Cloe (PvdA):Nee. In de eerste plaats zijn nog niet alle locaties vol. In de tweede
plaats weet u dat de PvdA er voorstander van is om nog te ontwikkelen en te
bebouwen locaties toe te voegen, omdat dit past in het plan van de bouwlocaties:
het is het deel De Bras. Ik breng dus een verruiming aan: u zegt dat het compleet
vol is, maar ik ontken dat en voeg er nog een ruimte aan toe.Verder vraag ik mij af of die open woningmarkt wel zo open is. Recentelijk
werd ik geconfronteerd met een artikel over het terugdraaien van de open woningmarkt
in Pijnacker. Om eigen inwoners meer kansen te geven krijgen mensen met een
urgentieverklaring van buiten Pijnacker, voornamelijk Hagenaars dus die met
spoed een woning nodig hebben, die 66% waarover u sprak...Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Die 66% hebben die woning al, die wonen er al. Ik baseer mij hiervoor
op de cijfers in de nota naar aanleiding van het verslag. Die mensen kunt
u er niet uitzetten en u kunt ook niet zeggen dat ze er gaan wonen. Ze wonen
er al.De heer De Cloe (PvdA):Mevrouw Van der Hoeven, niet alle locaties zijn al vol.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik moet u toegeven dat u dit handig doet. De enige locatie die namelijk
nog leeg is, is De Bras en die voegt u er bij amendement aan toe. De andere
woningbouwlocaties zijn of vol, of bewoond, of volgepland.De heer De Cloe (PvdA):Als u dat een logische verklaring vindt, dan zou u het amendement over
De Bras kunnen steunen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):In uw verhaal is het misschien een logische verklaring, maar in het mijne
past het niet.De heer De Cloe (PvdA):Hoe dan ook, over de open woningmarkt lees ik dus dat die ontwikkeling
minder gunstig is dan tot nu toe werd aangenomen: zo is de gemeente Pijnacker
van plan om meer voor de bewoners uit de eigen gemeente te doen en minder
voor de mensen uit Den Haag. Men juicht nu wel zo over die gezamenlijke markt,
maar dat moet daar nog maar eens goed besproken worden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Zou de heer De Cloe zich kunnen voorstellen dat dit soort zaken juist
is ontstaan als gevolg van het feit dat men gedurende een aantal jaren is
afgerekend op het hanteren van die open woningmarkt?De heer De Cloe (PvdA):Dat weet ik niet. Bestuurders hebben vooral een verantwoordelijkheid voor
hun inwoners.Voorzitter. De PvdA-fractie vraagt de aandacht van de minister voor de
problemen van de gemeente Delft. Die gemeente is niet betrokken geweest bij
deze herindeling en de PvdA-fractie staat op het standpunt dat er nu dan ook
geen grenscorrecties ten gunste van Delft kunnen worden aangebracht. Maar
deze centrumgemeente heeft ook een krap jasje, hetgeen bij
de provincie Zuid-Holland bekend is. Hoewel wij dus van mening zijn dat de
problemen van Delft niet nu aan de orde kunnen komen, geeft mijn fractie toch
aan dat wij de problemen erkennen en vragen wij de minister of hij hierover
bij het provinciaal bestuur aan de bel zou willen trekken en of hij ons daarover
zou willen informeren.De heer Van den Berg (SGP):Is dat een soort zwaard van Damocles boven de nieuwe gemeente Pijnacker-Nootdorp?De heer De Cloe (PvdA):Nee. Maar wij willen de problematiek van Delft niet verzwijgen. Wij vragen
om aandacht voor de krapte van die stad.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dit kan niet. U kunt hier geen aandacht voor iets vragen, om het daar
vervolgens bij te laten. U moet dan ook aangeven waaruit die aandacht volgens
u dient te bestaan. U heeft vast iets in uw achterhoofd. Het zijn gratuite
woorden, als u zegt dat u alleen maar aandacht vraagt.De heer De Cloe (PvdA):Er moet bekeken worden welke mogelijkheden er zijn om de stad Delft te
versterken.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):En aan welke mogelijkheden denkt u dan?De heer De Cloe (PvdA):Er is bijvoorbeeld een afspraak met Schipluiden gemaakt over bouwlocaties;
dat is een mogelijke oplossing.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat is al geregeld. En verder?De heer De Cloe (PvdA):Als dat te weinig is, kan nog naar de andere kant gekeken worden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):En waar denkt u dan aan?De heer De Cloe (PvdA):Daar is meermalen discussie over gevoerd. Ik weet niet of u benaderd bent,
maar ik heb brieven gekregen van de gemeente Delft om eens te kijken naar
locaties, die tegen Delft aan liggen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voor welke locaties vraagt u dan aandacht?De heer De Cloe (PvdA):Ik doel op Emerald.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dus u kondigt nu al aan dat, wat u betreft, een toekomstige grenscorrectie
ten gunste van Delft en ten nadele van Pijnacker-Nootdorp tot de mogelijkheden
behoort?De heer De Cloe (PvdA):Ik sluit op dit moment op dat punt niets uit. Ik vraag de minister of
hij met de provincie Zuid-Holland daarover contact wil opnemen? U weet dat
een standpunt pas wordt ingenomen in de definitieve fase van een debat.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat klopt, maar als u op een dergelijke manier aandacht voor iets vraagt,
geeft u daarmee een richting aan. Voor de PvdA is die richting heel duidelijk:
Pijnacker-Nootdorp moet inleveren ten gunste van Delft.De heer De Cloe (PvdA):Ik heb nog geen richting aangegeven. Ik heb alleen gezegd dat de gemeente
Delft ook klem zit en ik vraag de minister om dat met het provinciaal bestuur
te bespreken.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Het is helder wat u wilt.De heer De Cloe (PvdA):Ik hou van heldere standpunten.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Maar dan heb ik wel gelijk. Het heldere standpunt van de Partij van de
Arbeid is dat Delft groter moet worden ten koste van Pijnacker-Nootdorp.De heer De Cloe (PvdA):Nee, er moet naar de toekomst gekeken worden ten gunste van de inwoners
van Delft. En ik neem aan dat die inwoners van Delft ook u aangaan.Voorzitter. De PvdA-fractie komt tot de conclusie dat het wetsvoorstel
van betekenis is voor de Haagse regio. Niet alleen wordt de stad Den Haag
versterkt, maar ook komen er twee krachtige gemeenten bij. Zeker, soms was
in de discussie veel emotie te horen. Een commentator schreef dat het maar
weinigen wat kan schelen waar gemeentegrenzen lopen, als iedereen in deze
regio maar op gelijke voet kan wonen, werken en recreëren, kortom een
plek onder de zon kan verwerven. Maar dat is zeker niet zo. Het leek eerder
dat alles mocht, zolang de betrokken inwoners maar niet in Den Haag hoefden
te wonen. Het is goed om te bedenken wat een briefschrijver die bepaald niet
voor de herindeling is, mij onder de aandacht bracht: "Er wordt vaak opgemerkt
dat de bewoners van de regiogemeenten kennelijk niet dol zijn op Hagenaars.
Dat is een groot misverstand. Het tegendeel is waar. Wij werken ons leven
lang al samen met Hagenaars. Wij sporten, vrijen en trouwen met hen en dat
gaat prima. Daarom is het aan het gemeentebestuur van Den Haag om alles uit
de kast te halen om de nieuwe inwoners zich zo snel mogelijk thuis te laten
voelen".Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Het nu voorliggende wetsvoorstel is het resultaat van de motie-Remkes
uit maart 1997, ingediend in het debat over de toekomst van de Kaderwetgebieden.
De coalitie besloot toen dat in Utrecht, Haaglanden, Twente en Eindhoven een
herindeling moest plaatsvinden. Amsterdam en Rotterdam kregen de kans een
eigen model te ontwikkelen. Het argument ten aanzien van Haaglanden was dat
er geen volledige overeenstemming was die wees op een keuze in de richting
van een stadsprovincie.Wij kregen vervolgens een mislukte herindelingsprocedure door de provincie
die eindigde met het teruggeven van de opdracht aan het Rijk. Nu ligt een
herindelingsvoorstel op tafel van de minister van Binnenlandse Zaken. Ik zeg
niet wat erin staat, want dat weten wij allemaal. Wij weten inmiddels ook
dat Den Haag 1,2 mld gulden heeft gekregen – en dat is goed –
en dat de randgemeenten hieraan ca. 60 mln gulden hebben bijgedragen. Wat
dit betreft, is er het nodige gebeurd om de financiële problematiek van
Den Haag op te lossen, maar nog niet alles. Ik kom daar straks op terug.Voorzitter. Voorstellen tot gemeentelijke herindeling leiden in de praktijk
soms tot ludieke en soms tot heftige taferelen. Voor- en tegenstanders laten
van zich horen en proberen met allerlei acties degenen die uiteindelijk het
besluit moeten nemen te overtuigen. Dat is ook bij deze herindeling
van Den Haag en omgeving het geval. Daarbij komt dat dit wetsvoorstel een
uiterst bewogen en interessante voorgeschiedenis heeft, waarbij uiteindelijk
de minister de ARHI-procedure ter hand heeft genomen om dit wetsvoorstel te
realiseren. Volgens mij is dit de eerste keer dat de minister de nieuwe wet
ARHI toepast. Die geeft hem per slot van rekening de ruimte om een herindeling
ter hand te nemen op het moment dat de provincie een ander lijn of geen lijn
kiest.Voorzitter. Ik zal de voorgeschiedenis niet herhalen. Die staat al ruim
beschreven in verschillende verslagen van algemene overleggen en van plenaire
debatten, in de memorie van toelichting en in de nota naar aanleiding van
het verslag, behorende bij dit wetsvoorstel. Er zijn wel twee feiten. Het
ene is dat de oorspronkelijke omvang van het herindelingsvoorstel is ingekrompen.
Dat is op zichzelf een goede zaak, maar het leidt wel tot de gerechtvaardigde
vraag wat de meerwaarde is van het wetsvoorstel. Het tweede is dat een echt
debat over deze kwestie nauwelijks mogelijk lijkt te zijn. Ook nu blijkt weer
dat de coalitie gesloten is. Men heeft gezamenlijk iets bedacht in de vorm
van een aantal amendementen, waarvan er twee zijn ingediend en, zoals ik vanochtend
in de krant heb gelezen, een nog zal worden ingediend. Daar kom ik zo op terug.
In elk geval is een echt debat om tot een gezamenlijk gedragen oplossing te
komen nauwelijks mogelijk. Het lijkt erop dat een prestigeslag wordt uitgevochten.
Ik vind dat jammer, vooral omdat er, als wij naar de verdere toekomst kijken
en naar wat de een een stadsprovincie noemt en de ander het nieuwe bestuur
in stedelijke gebieden – ik kom daar straks ook op terug – in
de Kamer een heel breed draagvlak is om een aantal lijnen definitief en goed
te trekken. Ik betreur het dat deze herindeling – de een noemt het annexatie
en de ander herindeling – het debat over de toekomst vertroebelt.Voorzitter. Ik kom tot de meerwaarde. Financieel gezien, spreken wij over
een extra uitkering uit het Gemeentefonds van 16 mln gulden voor Den Haag
op een begroting van 1,2 mld gulden. Daar staan overigens extra kosten tegenover,
want het Gemeentefonds betreft nu eenmaal een kostengerelateerd systeem. Wij
hebben het over 1,35% van de totale begroting.Wat de regiefunctie betreft, praten wij over het Trekvliettracé
en over verdraaid weinig vrij in te vullen grond. Wij praten over maximaal
15.000 woningen die nagenoeg allemaal al gebouwd en dus bewoond of gepland
zijn. Wij praten over een zeer beperkte nog vrij uit te geven hoeveelheid
grond in het Forepark, waarbij nog moet blijken wat kan en vooral wat mag
in de oksel van het Prins Clausplein. Het provinciale ruimtelijkeordeningsbeleid
laat dit momenteel allemaal niet toe. Dit geldt voor de bebouwing van de hele
Vlietzone.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil nog even terugkomen op de kwestie van de stadsprovincie. Heb ik
het juist dat de CDA-fractie ervoor is om in deze regio de problematiek via
de stadsprovincie op te lossen?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Wij hebben dit altijd al gezegd. Wij hebben er altijd voor gepleit om
Haaglanden de mogelijkheid te geven om zijn eigen model verder te ontwikkelen
en niet te komen met een blauwdruk voor één stadsprovincie.
Het trieste is nu juist dat de historie aangeeft dat er nergens een blauwdruk
van een stadsprovincie wordt gehanteerd. Amsterdam en Rotterdam krijgen wat
dit betreft hun kansen, maar Haaglanden niet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vraag het u expliciet omdat ook de heer De Cloe daarover is begonnen.
PvdA, CDA, GroenLinks en D66 zijn ervoor. Het gaat om de constatering –
daar bent u ook altijd zo dol op – dat er nu in de Kamer een meerderheid
is voor die stadsprovincie.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Of in elk geval voor een oplossing die in regionaal verband wordt gezocht.
Als dat woord "stadsprovincie" een beladen woord is, verzinnen wij er wel
een ander woord voor, maar wij weten waarover wij het eens zijn. Ik kom hierop
nog terug. Ik vind dit zeer belangrijk voor de duurzaamheid van de oplossing.Voorzitter. Wat de bestuurlijke problematiek van Den Haag betreft geldt
eigenlijk dat deze door dit wetsvoorstel niet versterkt of verbeterd wordt.
De versterking van de regio is niet aan de orde. Kortom, waarom doen we dit
eigenlijk?Er wordt wel gezegd dat samenwerking en herindeling geen of-ofsituatie
opleveren, maar een en-ensituatie. De argumenten van de minister en van Den
Haag klinkenVan der Hoeven heel zwaar, maar als je ze ontdoet van
alle franje blijven drie grote problemen overeind. In de eerste plaats heeft
Den Haag financiële hulp nodig voor de sanering van de oude, naoorlogse
wijken, want daar zal toch vooral de nieuwbouw van woningen moeten plaatsvinden.
Uit de stukken van de minister blijkt dat 15.000 woningen in de Vinex-locaties
zijn of worden gebouwd, maar ook dat 22.000 woningen nog moeten worden gerealiseerd
in die naoorlogse wijken. Op welke wijze zal de minister wat dit betreft Den
Haag een steun in de rug geven?In de tweede plaats blijven de sociale problematiek en de maatschappelijke
opvang in Den Haag een belangrijk punt van zorg vormen. Daar is veel meer
geld voor nodig dan nu beschikbaar is en beschikbaar komt. Mij moet overigens
van het hart dat de overige Haaglandengemeenten zich op dit punt echt beter
van hun taak mogen kwijten dan nu het geval is. Het getuigt van weinig bereidheid
tot samenwerking als probleemgevallen door een aantal regiogemeenten simpelweg
over de gemeentegrens heen worden gedropt bij de Kesslerstichting aan de De
la Reyweg. Dat kan niet.In de derde plaats zal uiteindelijk een verregaande verplichtende vorm
van samenwerking moeten worden gerealiseerd in de regio Haaglanden. Allerlei
voorstellen om te komen tot vrijwillige fusies in dit gebied doen wat het
CDA betreft niets af aan deze laatste constatering, niets. Wellicht moet er
een ander woord voor komen in plaats van de beladen term "stadsprovincie",
maar de noodzaak blijft.Voorzitter. Ook al wordt het wetsvoorstel aangenomen, dan nog blijven
deze problemen overeind. Herindeling lost ze niet op. Het ziet er helaas naar
uit dat het wetsvoorstel wordt aangenomen, maar wij verkrijgen graag een reactie
van de minister waar het gaat om de verdere aanpak van de sociale problematiek
en de stadsvernieuwing.De fractie van het CDA steunt de minister in zijn plannen om tot een verregaande
bestuurlijke samenwerking te komen. De te vrijblijvende hulpstructuren zijn
immers aan herziening toe. Samenwerking moet worden bevorderd en moet niet
de kans lopen te worden gefrustreerd. Inhoudelijk praat je dan over ruimtelijke
ordening, infrastructuur, gezamenlijk grond- en financieel beleid, gezamenlijk
huisvestingsbeleid, aanbod van bedrijventerreinen op Haaglandenniveau –
en niet op locatie-, lees: gemeentelijk niveau – infrastructuur en wellicht
in de toekomst ook gezamenlijk sociaal beleid. Voorzitter. Wat het CDA betreft
hoort daar ook een financiële paragraaf bij waarbij regionale inkomsten
een regionale besteding krijgen. En dat kan dus ook heel goed in Den Haag
zijn.Dat is niet niks. Het betekent een grote stap in de richting van de modernisering
en het volwassen worden van de intergemeentelijke samenwerking, waarbij de
versterking van de positie van de gehele regio ten opzichte van andere regio's,
en de aanpak van de regionale problematiek centraal staan, bestuurlijk financieel
en inhoudelijk. Daarvan profiteert Den Haag, daarvan profiteert de regio.
Overigens ben ik van mening dat we ook nog eens goed moeten kijken naar de
werking van het Gemeentefonds. Daarin wordt groei nog altijd beloond en wordt
te zeer gekeken naar individuele gemeenten en veel te weinig naar de samenwerking.
Er wordt nog niet gekeken naar de financiële positie van de regio als
geheel waardoor ook het bijdragen aan voorzieningen die in De Haag zijn gesitueerd
maar waarvan de hele regio profiteert, onvoldoende van de grond komt. Zeker
als die verplichte samenwerking van de grond gaat komen, is het absoluut nodig
dit punt te betrekken bij de verdere vormgeving. Graag verkrijgen wij hierop
een reactie van de minister.Het nu voorliggende herindelingsplan draagt wat de CDA-fractie betreft
niet bij en zeker niet "in belangrijke mate" bij, zoals in de beruchte motie
staat, aan de beantwoording van de vraagstukken waarvoor de stad Den Haag
en de regio staan. Het heeft heel weinig zin om te spreken over de getallen
van inwoners en bedrijven. Die geven vooral aan dat de mobiliteit binnen de
regio aanzienlijk is. Dat geldt zelfs nu voor de nieuwe socialewoningbouw
op Ypenburg en Leidschenveen, waarbij het merendeel van de socialehuurwoningen
aan Haagse woningzoekenden is toegewezen. Ook hieruit blijkt dat herindeling
geen oplossing is voor de regionale problemen. Laten wij wel wezen, ook het
rijksbeleid heeft zijn steentje bijgedragen aan de mobiliteit. Wat levert
bijvoorbeeld het verplaatsen van het ministerie van OCW naar Zoetermeer en
nu weer terug op? Denk ook aan de spreiding van rijksdiensten, zoals CBS en
PTT. Het is ook opmerkelijk dat een aantal cijfers wordt gehanteerd uit oude
nota's en dat niet wordt gekeken naar nieuwere gegevens. Het aantal werklozen
zou bijvoorbeeld 31.000 moeten zijn, maar Arbeidsvoorziening Haaglanden hanteert
een cijfer van 23.000. Zo zijn er meer cijfers die echt anders zijn.De heer De Cloe (PvdA):Ik proef een licht kritische toon bij mevrouw Van der Hoeven over het
rijksbeleid indertijd om te komen tot een spreiding van rijksdiensten.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Nee, daar zit geen kritische toon in.De heer De Cloe (PvdA):Haar fractie heeft dit altijd voluit gesteund.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat doen wij nog. Mijn kritiek is dat de minister in de nota naar aanleiding
van het verslag zegt, dat het rijksbeleid er niet toe heeft geleid dat er
banen uit deze regio zijn verdwenen. Mijn punt is dat het rijksbeleid daartoe
wel heeft geleid. Wij hebben dit gesteund met elkaar, de fractie van de heer
De Cloe en mijn fractie. Ik wil daar ook niet van terugkomen, maar wij moeten
er geen doekjes om winden. Het was onder andere als gevolg van rijksbeleid
dat schrijftafels hier zijn verdwenen en naar de regio zijn verplaatst. Wij
moeten dat dus niet op het conto van een autonome ontwikkeling schrijven.
Dat is niet juist. Dat is het punt waar ik bezwaar tegen maakte.De heer De Cloe (PvdA):Het was vooral de Kamer die heeft gepromoot om tot een forse spreiding
van rijksdiensten te komen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De Kamer is medewetgever. Als dit soort zaken gebeurt, zijn wij daar gezamenlijk
verantwoordelijk voor. Ik loop daar ook niet van weg. De minister loopt er
in het verslag wel in enige mate van weg door te zeggen dat die verschuiving
van banen geen oorzaak vindt in het rijksbeleid. Mijns inziens is dat voor
een deel wel degelijk het geval geweest. Het is opmerkelijk dat de argumenten die de regering hanteert om Wassenaar
buiten de herindeling te houden en om het convenant ten aanzien van de Wateringse
Zoom te accepteren, niet gelden voor Leidschendam en Voorburg. Ook daar waren
immers convenanten over woningbouw gesloten, ook daar geldt het aspect van
de groenstructuur en ook daar was bij het afsluiten van het Vinex-convenant
geen sprake van herindeling! Overigens vindt het CDA het een goede zaak dat
wordt gezocht naar alternatieven voor herindeling. Convenanten zoals over
de bebouwing van de Wateringse Zoom en het samenwerkingsverband Den Haag,
Delft, Schipluiden inzake de Harnaschpolder zijn daarvan goede voorbeelden.Ik constateer dat de binnengemeentelijke decentralisatie in Den Haag vorm
krijgt in "gedeconcentreerde stadsdeelcommissies die bestaan uit raadsleden
en worden voorgezeten door de burgemeester." De minister stelt dat dit slechts
een eerste stap is op de weg naar binnengemeentelijke decentralisatie. Hoe
beoordeelt hij die stap in het licht van dit wetsvoorstel? Overigens is het
CDA van mening dat elke grote gemeente – groot qua oppervlakte, zoals
een paar in Overijssel of qua inwoners, zoals hier – serieus werk moet
maken van binnengemeentelijke decentralisatie. Bestuur en dienstverlening
dichter bij burger is daarbij ons motief. Dat moet dan wel iets voorstellen
en dus vergezeld gaan van een zekere mate van autonomie en uitvoeringsbevoegdheid.Ik kom bij de voornemens van Nootdorp-Pijnacker en van Leidschendam-Voorburg.
De fusie Nootdorp-Pijnacker is een onderdeel van het wetsvoorstel. De CDA-fractie
kan dat voorstel ondersteunen, maar heeft wel grote moeite met het amendement-De
Cloe, waarmee de locatie De Bras alsnog aan Den Haag wordt toegewezen. Daarvan
zien wij de noodzaak echt niet in, behalve als er sprake is van een ruiltje.
Ik heb daarvoor nog geen amendement gezien, maar vanochtend werd daarover
in alle kranten geschreven. Dat ruiltje zou inhouden dat het park Leeuwenbergh
via een amendement van D66 alsnog kan blijven waar het is en dat De Bras wordt
toegevoegd aan Den Haag. Ik hoor daarover straks graag de collega's.De voorzitter:Ik zie de heer Hoekema niet, maar de heer Hoekema heeft inderdaad een
amendement ingediend op dit punt.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dan is het probleem dus opgelost en klopt het.De heer De Cloe (PvdA):Wat bedoelt mevrouw Van der Hoeven met "een ruiltje"? Ik heb zelfstandig
een amendement over De Bras ingediend.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Natuurlijk heeft u zelfstandig een amendement over De Bras ingediend,
dat hebben uw coalitiegenoten niet medeondertekend. Maar u zit hier in een
glazen huis, mijnheer De Cloe. Als op een gegeven ogenblik het coalitieoverleg
zo zichtbaar is dat het de dag daarna in de krant staat, kunt u niet van mij
verwachten dat ik onbevangen tegen uw amendement aankijk, kom nou! Ik neem
u dat niet kwalijk.De heer De Cloe (PvdA):Natuurlijk niet want u heeft in het verslag al kunnen lezen dat de Partij
van de Arbeid gepleit heeft voor toevoeging van De Bras. U kunt mij dan niet
verwijten dat er sprake is van een ruiltje.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik verwijt u ook niets, maar uw coalitiecollega's hadden toen nog geen
deal gemaakt waardoor zij u dit kunnen gunnen. U bent consistent in uw verhaal
van De Bras. U heeft dat inderdaad aangekondigd in het verslag. Maar om dat
gerealiseerd te krijgen, moest er natuurlijk ook iets gebeuren voor de coalitiepartners.
Gisteren is daarover een akkoord bereikt en dat is het ruiltje waarover ik
spreek.De voorstellen ten aanzien van Pijnacker-Nootdorp en Leidschendam-Voorburg
kunnen bogen op een ruime ondersteuning vanuit de bevolking. Ook inhoudelijk
zijn de argumenten valide, alhoewel het initiatief van Voorburg-Leidschendam
wel erg plotseling uit de lucht kwam vallen. De minister geeft aan met dit
laatste initiatief geen moeite te hebben, mits het plaatsvindt binnen de grenzen
die het voorliggende wetsvoorstel aangeeft en daar zit nu het verschil van
mening met het CDA. Wij onderschrijven dat door deze fusies het aantal spelers
binnen Haaglanden kleiner wordt, zeker als ook de andere fusiebesprekingen –
bijvoorbeeld in het Westland – tot resultaat leiden en daar ziet het
naar uit, maar onze voorkeur gaat uit naar samenvoeging van Leidschendam en
Voorburg binnen de huidige gemeentegrenzen. Dat doet meer recht aan de toekomstmogelijkheden
van de nieuwe gemeente, die immers méér moet zijn dan een beheersgemeente
en dan blijft ook Leidschenveen binnen de grenzen van de nieuw te vormen gemeente.
Ik heb op dat punt een amendement ingediend.Over Delft kan ik kort zijn. Het CDA is het eens met de minister dat,
als er al iets moet gebeuren, hiervoor een andere weg bewandeld dient te worden
dan via dit wetsvoorstel. Ik wil echter geen richtinggevende aanbeveling doen
aan de minister zoals zojuist de heer De Cloe wel deed in de vorm van een
aandachtsvraag.In het verslag hebben wij vragen gesteld over de relatie tussen de samenwerking
in Haaglanden en de bestuurlijke aansturing binnen de Vijfde nota ruimtelijke
ordening en de Deltametropool. Wij kunnen ons vinden in de opmerking dat een
ruimtelijk concept niet moet worden gezien als een bestuurlijke constructie.
Dat is waar, maar het is ook waar dat een ruimtelijk concept gerealiseerd
moet worden via bestuurlijke lijnen. Het zou goed zijn als de minister van
BZK vanuit zijn verantwoordelijkheid voor het binnenlands bestuur het voortouw
neemt in het denken over en ontwikkelen van bestuurlijke samenwerkingsvormen
die passen bij de ambities van de Vijfde nota ruimtelijke ordening en de Deltametropool.
Ik heb hierop graag een reactie.De financiële component vormde het hart van de motie-Remkes. In gesprekken
met Haagse bestuurders, die ik uiteraard ook gevoerd heb, wordt juist op dat
financiële aspect de nadruk gelegd. De minister doet dat echter niet.
Nu echter wordt de herindeling gepresenteerd als een bestuurlijke oplossing
voor de ruimtenood van Den Haag waarbij, ik citeer uit het werk van de minister,
"het afhangt van de bestuurlijke beslissingen van Den Haag hoe de financiële
gevolgen voor deze gemeente zullen zijn". Gelet op al het voorgaande en op
de voorge schiedenis van dit wetsvoorstel kan ik dit niet anders
betitelen dan een gelegenheidsargument. De hogere uitkering uit het Gemeentefonds
bedraagt 16 mln gulden en een beetje, maar daar staan ook extra uitgaven tegenover.
Zoals ik al zei, het is een kostengerelateerd systeem. Over de andere financiële
gevolgen kan de minister niets zeggen. Dat is toch geen sterk argument.Met artikel 11 wordt een tijdelijke financiële voorziening voorgesteld
voor Leidschendam, Pijnacker-Nootdorp en Rijswijk van ongeveer dezelfde omvang
als de tijdelijke verhoging van de algemene uitkering die wegvalt. Dat is
op zichzelf een goede zaak, maar kan de minister aangeven waaruit deze voorziening
wordt gefinancierd? Kan de minister ook iets zeggen over de wijze van verrekening
die hij voorstaat ten aanzien van de overgang van de rechten en de plichten?
In afwijking van de wet ARHI wordt in dit wetsvoorstel een aparte bevoegdheid
gecreëerd voor de minister. Waarom en wat moeten wij ons bij deze aparte
bevoegdheid voorstellen?Eenzelfde vraag heeft mijn fractie ten aanzien van het aantal ambtenaren
dat naar Den Haag moet overgaan. Wat betekent dit voor de taken die de afgevende
gemeente moet blijven uitvoeren? Het gaat tenslotte niet alleen om de aantallen
ambtenaren maar ook om de deskundigheden en de functies.Dan rest nog een korte vraag over de te volgen handelwijze als een perceel,
woning of bedrijf per "ongeluk" wordt doorsneden door de nieuwe grens. Dan
moet worden bepaald bij welke gemeente het betrokken object uiteindelijk gaat
behoren. Dat is logisch, maar welke criteria worden hierbij gehanteerd? Hoe
wordt omgegaan met de voorkeur van de eigenaar?Voorzitter. Voordat ik toekom aan mijn slotopmerkingen wil ik iets zeggen
over de verkiezingen. Oorspronkelijk waren herindelingsverkiezingen gepland
in Den Haag, Rijswijk, Leidschendam en Nootdorp-Pijnacker. Dat is veranderd
bij nota van wijziging waarover de Raad van State geen advies heeft uitgebracht.
Zoals het er nu naar uitziet vinden alleen verkiezingen plaats in Leidschendam,
dat boven de grens van 10% zit, en in Nootdorp-Pijnacker. Dat leidt tot een
probleem ten aanzien van de bewoners die overgaan naar Den Haag, maar die
nog wel tot de gemeente Nootdorp behoren. Zij mogen niet meestemmen, maar
hoe zit het dan met het meestemmen bij de reguliere raadsverkiezingen in Den
Haag? De overgaande inwoners van Nootdorp mogen hier toch niet van worden
uitgesloten? Dat zou namelijk betekenen dat ze pas in 2006 hun stem kunnen
uitbrengen voor de raad van hun nieuwe gemeente. Graag een reactie van de
minister en een oplossing voor dit probleem.Er rest nog een andere vraag en die betreft de samenloop met het Elzingatraject.
Is het zo dat in die gemeenten waar dit jaar wel verkiezingen plaatsvinden
het dualiseringstraject pas kan worden ingevoerd in 2006, dus bij de volgende
raadsverkiezingen? Zo ja, is daar dan geen mouw aan te passen?Afrondend: de CDA fractie was en is geen voorstander van deze voorgenomen
herindeling. Het probleemoplossend vermogen is en, zoals ik heb aangetoond,
blijft te klein om een dergelijke operatie te kunnen verantwoorden. De regionale
afstemming en samenwerking worden er niet mee gediend en de argumenten om
deze herindeling te verdedigen zijn in de loop der jaren nogal eens veranderd
om het geheel voor de coalitie aanvaardbaar te maken en te laten passen bij
het regeerakkoord.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. Mevrouw Van der Hoeven houdt altijd van duidelijkheid.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Soms wel.De heer De Cloe (PvdA):Soms?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Soms kan die duidelijkheid heel zwart-wit zijn.De heer De Cloe (PvdA):Laat ik eens een poging doen. Stel dat uw amendement wordt aangenomen
en dat alle andere worden verworpen. Stemt u dan voor het wetsvoorstel?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Wat is dat nu voor een vraag. U bent helemaal niet van plan om voor mijn
amendement te stemmen. Kom nou. Voorzitter. Op dit soort vragen ga ik niet
in. Als de heer De Cloe zegt voor mijn amendement te zullen stemmen, heeft
hij een punt, maar dat zegt hij niet.De heer De Cloe (PvdA):Maar zou u dan voor het wetsvoorstel stemmen? Dat is mijn vraag.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dan stel ik een wedervraag. U gaat er dus van uit dat mijn amendement
wordt aangenomen. Dat kan overigens alleen als niet alleen uw fractie, maar
ook die van D66 en de VVD ervoor stemmen. Als u er echter voor stemt, hebben
we een nieuw feit. Dan kunnen we ergens over praten, maar dat gaat u helemaal
niet doen.De heer De Cloe (PvdA):Waarom heeft u dan geen amendement ingediend voor de wijk Ypenburg?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat had ik kunnen doen, voorzitter, maar het verhaal over Leidschenveen
en Leidschendam betreft het hart van het wetsvoorstel. Ik had inderdaad alle
mogelijke amendementen kunnen indienen. Ik had een amendement kunnen indienen
over de corridor. Ik had een amendement kunnen indienen over de Vlietzone.
Ik had een amendement kunnen indienen over Rijswijk en Ypenburg. Dat had ik
allemaal kunnen doen, maar wij hebben gekozen voor indiening van dit amendement
en gelet op de vraag van de heer De Cloe ben ik benieuwd wat hij ermee gaat
doen.De heer De Cloe (PvdA):U stemt tegen het wetsvoorstel, begrijp ik.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):U moet niet zo vooruitlopen op de dingen. Ik heb u gevraagd: stemt u voor
mijn amendement? Daar hebt u ook geen antwoord op gegeven en volgens mij wordt
eerst over de amendementen gestemd en dan pas over het wetsvoorstel.De heer De Cloe (PvdA):Ik kan u wel melden wat ik denk te gaan doen. Ik wil u die helderheid
wel bieden als u dat vraagt.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Doet u dat dan eens.De heer De Cloe (PvdA):In het verslag heb ik reeds gemeld dat wij voorstander zijn van een fusie
tussen Voorburg en Leidschendam, maar binnen het kader van
dit wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel is bedoeld om Den Haag te helpen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dan gaat u dus stemmen voor het amendement van de VVD. Wat vraagt u mij
dan?De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Met name de heer De Cloe sprak een aantal malen over de belangen
van Den Haag. Die moeten wij inderdaad behartigen. Daar sta ik hier ook voor.
Daar kan ik op worden aangesproken. Dat spreekt mij temeer aan, omdat ik een
geboren en getogen Hagenaar ben. Ik heb altijd met veel genoegen in deze mooie
stad gewoond. Ik mag er nu alweer een flink aantal jaren werken. Die belangen
gaan mij dus zeer ter harte, maar wij staan hier ook voor de belangen van
de randgemeenten. Het is onze verantwoordelijkheid om een integrale afweging
te maken, al deze belangen af te wegen en dan tot een eindoordeel te komen.
Daar moeten wij op worden aangesproken. Het gaat niet alleen om de belangen
van Den Haag, maar evenzeer om die van de inwoners van de randgemeenten.Als ik dit wetsvoorstel overzie, ook in het licht van de voorgeschiedenis,
dan bekruipt mij de bange vrees dat dit traject uiteindelijk alleen maar verliezers
zal kennen en dat niemand, hoe de uitslag ook zal zijn, daarbij enige winst
zal hebben. Dat is juist in het kader van de belangen van Den Haag en die
van de randgemeenten diep te betreuren.Collega's hebben al gesproken over de voorgeschiedenis. Ik zal het kort
houden, alhoewel er zeer veel over te zeggen is. Ik wijs op de discussies
over de stadsprovincies. Mijn fractie was daar geen voorstander van, ook om
staatsrechtelijke redenen. Wij zagen die als een nodeloze extra bestuurslaag
binnen "het Huis van Thorbecke", zoals het wel wordt aangeduid. Daar waren
wij op tegen. Ik wijs ook op de motie-Remkes. Daarover hebben wij het al gehad.
Ik herinner mij dat nog heel levendig. Ik heb heel wat goede moties van collega
Remkes gezien. Daar heb ik van harte steun aan verleend in de loop van de
jaren, maar ik blijf zeggen dat deze motie geen goede motie was. Integendeel,
het was een heel slechte motie, niet eens zozeer door de inhoud, maar vooral
vanwege staatsrechtelijke redenen. In het verslag bij het wetsvoorstel heb
ik dat ook nog aangegeven. Dit is namelijk een vorm van herindeling bij motie.
Dat kan niet. Wij zien in dit debat wat voor ongewenste gevolgen dat heeft.
De minister zegt zelf in de nota naar aanleiding van het verslag, in reactie
op opmerkingen van onze fractie op dit punt, dat deze motie een schaduw vooruit
heeft geworpen op de verdere procedure. Dat is nog vriendelijk uitgedrukt.
De motie heeft een bijzonder stempel op de discussie gezet. Ook procedureel
vinden wij een en ander niet zuiver. Het voorbereidingstraject, zoals wij
dat via de Wet ARHI kennen, komt daardoor onder heel zware druk te staan.
Sindsdien is dit voorbeeld nog een enkele maal gevolgd, onder andere met betrekking
tot gebieden in Limburg. De heer Hoekema weet daar ook nog wel wat van. Die
kant moeten wij absoluut niet op. Herindeling vereist een zorgvuldige voorbereiding.
Daarvoor hebben wij een wettelijke procedure. De Kamer moet daar niet op ontijdige
momenten bij motie op gaan inbreken. Het valt ons overigens op dat de regering
heel goede moties soms niet uitvoert, terwijl een motie als deze, met al die
staatsrechtelijke bezwaren, zo letterlijk mogelijk wordt uitgevoerd. Dat is
nogal merkwaardig. Ik hoop dat de regering ook inziet – misschien erkent
de minister dat – dat deze gang van zaken niet goed is en dat die een
nodeloos zwaar stempel op deze procedure heeft gedrukt.De voorbereiding als geheel krijgt ook geen schoonheidsprijs, want de
provincie verdient in mijn ogen ook niet al te veel waardering. De provincie
heeft haar eigen verantwoordelijkheid niet genomen. Uit dien hoofde is het
begrijpelijk dat de minister zich op enig moment geroepen voelde om in ieder
geval een daad te stellen. Daarmee heeft hij in feite gehandeld, niet zozeer
naar de letter van de Wet ARHI, zoals die toen van kracht was, maar meer in
de geest van de Wet ARHI, zoals die nu van kracht is.Ik wil nog graag een moment uit de voorgeschiedenis aanhalen dat nog niet
is genoemd. Dat betreft het feit dat ex-minister Peper bij de voorbereiding
van dit voorstel niet alleen te rade is gegaan bij zijn eigen ministerie,
maar ook onderzoek heeft laten verrichten door prof. Van der Zwan. Het oordeel
van Van der Zwan was duidelijk als het gaat om de herindeling. Het oplossend
vermogen van een herindeling ten opzichte van samenwerking is volgens hem
betrekkelijk. Hij zei verder dat Den Haag door herindeling gering beter scoort
op het punt van regie en financiële positie, maar daar staat tegenover
dat langeretermijnoplossingen door de herindeling ernstig worden belemmerd.
Het valt op dat Van der Zwan wat dit betreft met name naar de langere termijn
kijkt. Daar moeten wij het ook nog maar eens over hebben, want het voorliggende
voorstel is absoluut geen voorstel voor de langere termijn. Integendeel, in
mijn ogen zal het daar alleen maar belemmerend voor werken. De minister heeft
zelf gezegd dat dit wetsvoorstel mager en bescheiden is, waarmee hij in ieder
geval suggereert dat het een gering probleemoplossend vermogen heeft. De regering
zegt zelfs in antwoord op een vraag van ons dat het haar niet past om na te
denken over de vraag wat er na 2015 met Den Haag moet gebeuren. Over duurzaamheid
van herindelingsoplossingen gesproken! Voor onze fractie is dan ook de cruciale
vraag wat dit wetsvoorstel oplost, juist gezien de belangen van zowel Den
Haag als de randgemeenten.Ik kom bij het punt van de financiën, waarover ik bij interruptie
al van gedachten heb gewisseld met de heer De Cloe. Ik houd staande dat de
achtergrond van de motie van ex-collega en nu staatssecretaris Remkes, destijds
ingediend in het kader van de discussie over de stadsprovincies, heel duidelijk
was. Er moest iets gebeuren aan de financiële problematiek van Den Haag
en wel via twee lijnen: via rechtstreekse financiële steun en ook via
herindeling en daardoor het vergroten van het draagvlak. In de memorie van
toelichting op het wetsvoorstel ligt veel nadruk op het wegvallen van draagvlak
voor gemeentelijke voorzieningen als gevolg van het wegtrekken van de middeninkomens.
Door middel van herindeling zou Den Haag extra bedrijventerreinen kunnen realiseren
en de middeninkomens kunnen vasthouden in de nieuwbouwwijken Ypenburg en Leidschenveen.
Dit zou een positieve spin-off hebben op de gemeentelijke inkomsten en het
draagvlak voor de voorzieningen. Ook onze fractie heeft hierover
vragen gesteld in het verslag. Het resultaat daarvan is geweest dat de minister
in de nota naar aanleiding van het verslag het financiële voordeel voor
Den Haag sterk gaat relativeren. Stonden de grootstedelijke, ruimtelijke en
financiële problematiek in de memorie van toelichting centraal, nu zegt
de minister in de nota naar aanleiding van het verslag plotseling dat het
onderhavige voorstel geen directe financiële doelstellingen heeft, maar
primair een bestuurlijke doelstelling. Hoofdlijn van het betoog is vervolgens
dat het de minister niet mogelijk is kwantitatieve uitspraken te doen of een
oordeel te geven over schattingen die de gemeente heeft gemaakt. Wij vragen
ons af of, ook bij een letterlijke interpretatie ervan, de minister meent
recht te hebben gedaan aan de motie-Remkes, die hij toch zo volledig mogelijk
wil uitvoeren. Ook vragen wij waarom hij in de nota naar aanleiding van het
verslag een van de pijlers onder de oorspronkelijke argumentatie bij het wetsvoorstel
zelf wegneemt. Uit de tabel op pagina 36 blijkt in ieder geval dat macro gesproken –
wij moeten toch het totaal afwegen– de algemene uitkering negatief uitpakt.
De algemene uitkering uit het Gemeentefonds stijgt voor Den Haag met 16,1
mln gulden; overigens op een begroting van 4,5 mld gulden, dus waar praten
wij eigenlijk over. De uitkering van de vier andere gemeenten, die grond moeten
afstaan, daalt met 34,9 mln gulden. Per saldo kan ik er dan ook absoluut geen
voordeel in zien, ook niet uit financieel oogpunt, ervan afgezien dat volgens
onze fractie financiële aspecten nooit doorslaggevend mogen zijn voor
herindeling. Dat is hier zeker niet het geval.De volgende vraag is of het wetsvoorstel uit ruimtelijk en ook uit bestuurlijk
oogpunt doelmatig is en probleemoplossend vermogen heeft. Belangrijkste motivering
voor het wetsvoorstel is dat het een kortetermijnoplossing moet zijn voor
de meest urgente ruimtenood van Den Haag en dat de gemeente zelf de regie
over het toe te voegen gebied moet kunnen blijven voeren. Wij nemen deze ruimtenood
volledig serieus, maar betwijfelen of het voorstel beantwoordt aan deze wensen.
Het toe te voegen gebied is immers geen maagdelijk gebied, waarop Den Haag
nog veel bedrijventerreinen en woningbouw zou kunnen ontwikkelen. Het Forepark
is op een enkele kavel na uitgegeven, Leidschenveen is helemaal bestemd en
voor de helft gerealiseerd, in de Vlietzone zijn ook geen ontwikkelingsmogelijkheden
meer en Ypenburg is nagenoeg geheel bestemd en voor een belangrijk deel gerealiseerd.
In feite gaat het om het overnemen van een grotendeels bestemd en voor een
belangrijk deel al bebouwd gebied. Dat kan in dit licht toch moeilijk een
oplossing voor de korte termijn zijn. Dit blijkt ook uit het gegeven dat de
minister zelf toegeeft dat de herindeling hoogstens tot 2015 duurzaam is.
Ik vrees dan ook dat wij weer in de opmaat naar een volgende herindeling zitten.De regering wijst herhaaldelijk op het voordeel van het leggen van de
bestuurlijke regie over het toe te voegen gebied in een hand, namelijk die
van Den Haag. Ook dit voordeel is naar onze mening zeer betrekkelijk. Tot
nu toe is de bestemming en ontwikkeling van het gebied door de gemeenten gezamenlijk
ter hand genomen en is Den Haag daar volledig bij betrokken geweest. Ons hebben
geen signalen bereikt dat daardoor de regie over het gebied gebrekkig is geweest
of dat er fouten zijn gemaakt zijn. Overigens zal de regie ook na overgang
van het gebied naar Den Haag, gegeven de complexiteit van en de onderlinge
afhankelijkheden in het gebied, toch in hoge mate een kwestie van gezamenlijkheid
moeten blijven. Ik denk aan de regio Haaglanden. Het voordeel van de regie
één hand, is dus naar mijn mening een zeer betrekkelijk argument.Daarnaast moet bij een grensherziening ook worden gekeken naar de mate
van logica van het grensbeloop. Een logisch en duidelijk grensbeloop is een
belangrijke voorwaarde voor een herindeling. Je kunt stellen dat elk grensbeloop
in deze regio, gezien de historische grenzen, van een zekere kunstmatigheid
getuigt. Afgezien daarvan vindt mijn fractie het grensbeloop uit dit wetsvoorstel
buitengewoon onlogisch. De aan Den Haag toe te voegen long, die de stad de
nodig ademvrijheid zou moeten geven, ligt geheel ingesloten tussen Voorburg,
Leidschendam, Rijswijk, Pijnacker, Nooddorp. De enige verbinding is een enige
tientallen meters brede corridor. De oriëntatie van de bewoners in dat
gebied zal dus niet op Den Haag zijn gericht, maar juist op de direct omliggende
gemeenten. Wij vragen ons af of de lijnen tussen burger en lokaal bestuur
daardoor wel korter zouden worden. Ik vrees het tegenovergestelde. Door die
ligging te midden van andere gemeenten, ook al gaat dit gebied over naar Den
Haag, zullen ontwikkeling, functietoewijzing, herontwikkeling en dynamisch
gebruik alleen in overeenstemming met de andere gemeenten kunnen plaatsvinden.
Daarom ontgaat ons te enen male de logica van dit grensbeloop. Als je nuchter
naar de kaart kijkt, zie je dat wij hier over een aantal jaren weer zullen
staan voor de volgende fase. Dat vind ik geen wenkend perspectief.Een van de problemen achter deze discussie is het vraagstuk van de stadsprovincie
en de gemeentelijke herindeling. Een grondfout in de discussie is dat wordt
gezegd dat stadsprovincie of gemeentelijke herindeling de enige alternatieven
zijn. Als de stadsprovincie niet doorgaat, moet er een gemeentelijke herindeling
komen. Waarom wordt er zo weinig aandacht besteed aan de mogelijkheden voor
een versterkte intergemeentelijke samenwerking? De Wet gemeenschappelijke
regelingen biedt ook mogelijkheden voor een niet vrijblijvende samenwerking.
Ik heb dat in andere debatten ook al vele malen gezegd. Dat is hier toch ook
een optie? Er is nu meer oog voor. Ik denk hierbij aan de unaniem door de
regio Haaglanden gesteunde nota "Quo Vadis". Die optie van een versterkte
intergemeentelijke samenwerking is iets dat in dit gebied, waar de grenzen
altijd vrij willekeurig zullen blijven en verstrengelingen altijd aanwezig
zullen blijven, de enige oplossing voor de lange termijn.Het lijkt er overigens op dat ook Den Haag inmiddels die richting meer
uitdenkt. Ik denk hierbij aan het convenant van Den Haag, Wateringen en Monster
voor de realisatie van 2000 woningen, de samenwerkingsovereenkomst tussen
Schipluiden, Delft en Den Haag voor de exploitatie van bedrijventerrein in
de Harnaschpolder, de gezamenlijke planologische verkenningen van Den Haag,
Voorburg, Leidschendam en Rijswijk ten aanzien van de Vlietzone en de samenwerking
tussen de diverse gemeenten wat betreft de Vinex-locatie Ypenburg.
Er zijn ook voorbeelden uit het verleden, zoals de totstandkoming van de bedrijventerreinen
Plaspoelpolder, Hoornwijck en Forepark. Deze vormen van samenwerking kunnen
naar onze mening dienen als inspiratie voor de toekomst en als richtingwijzer
voor het aanpakken van de grensoverschrijdende vraagstukken, die hier altijd
zullen blijven. Daarom meent mijn fractie dat het ook bestuurlijk –
daar beroept de minister zich in de nota naar aanleiding van het verslag op –
niets oplost en dat dit voorstel tot herindeling daar eerder een belemmering
voor vormt. Juist gezien de afweging van de belangen van alle inwoners van
het totale gebied, gaat mij dat aan het hart. Ik vind dat dus een verkeerde
keuze.Ik kijk nog even naar de omliggende gemeenten. De gemeenten Voorburg en
Leidschendam hebben in een zeer laat stadium de knoop doorgehakt om samen
te gaan en wel zo spoedig mogelijk. Dat zou dan al op 1 januari 2002 kunnen
zijn. Wij kunnen op zich heel goed leven met deze zelfgekozen fusie, hoewel
wij ons afvragen of het echt nodig was vanuit het oogpunt van de bestuurskracht
van de afzonderlijke gemeenten. Ons hebben daar nimmer negatieve signalen
over bereikt, maar men heeft die keuze zelf gemaakt en wij willen die graag
respecteren. Dat maakt zo'n nieuwe gemeente een sterke partner in de regio
Haaglanden. Er is een proces gaande in deze regio, waarvan je je afvraagt
of het niet toe gaat naar die versterkte samenwerking van sterke partners
en of dit wetsvoorstel zich op die manier al overbodig heeft gemaakt. Is het
in feite al niet achterhaald, juist in dit licht gezien? Wij kunnen dus goed
leven met het samengaan van Voorburg en Leidschendam, maar wij vinden dat
het dan ook moet gaan om de beide gemeenten, zoals ze nu zijn. Ik begrijp
best dat Leidschenveen zo ongeveer het hart van het voorstel vormt. Daar zal
de minister zich dus tegen verzetten, maar wij moeten ook kijken naar de positie
van de gemeenten Voorburg en Leidschendam. Beide worden gekenmerkt door een
sociale structuur die afwijkt van de gemiddelde Nederlandse gemeente. Leidschenveen
kan juist daar een goede correctie voor zijn. Willen wij Voorburg en Leidschendam
een goede toekomst geven, dan moeten wij Leidschenveen daar niet uithalen.
Ook is deze wijk door met name de gemeente Leidschendam tot nu toe voortreffelijk
ontwikkeld. Vanuit deze overwegingen vinden wij het voorstel van de regering
om Voorburg en Leidschendam daar geknipt in te brengen geen oplossing. Wij
zullen het amendement van mevrouw Van der Hoeven dan ook van harte steunen.
Voor Leidschendam is het extra pijnlijk om ook Park Leeuwenbergh te verliezen,
gezien de plaats die dit belangrijke oorlogsmonument inneemt in deze gemeente.
De SGP-fractie plaatst dus ook hier een kritische kanttekening bij het voorstel.
Ik heb begrepen dat het amendement van collega Hoekema hier een oplossing
voor geeft. Dat is dan een heel gering positief punt bij een overigens helaas
negatieve ontwikkeling. Als het wetsvoorstel op deze wijze in stemming komt,
zullen wij dat amendement ook steunen.Voor de gemeente Rijswijk betekent het verlies van Ypenburg een fikse
aderlating. Wij vinden het niet terecht dat afbreuk wordt gedaan aan de financiële
positie en de bestuurskracht van de randgemeenten. Wat betreft Ypenburg zien
wij geen reden om nog verder te gaan. Het amendement van collega De Cloe maakt
het er allemaal niet beter op, integendeel. Wij vinden dat dit deel van Ypenburg,
De Bras, beter bij Pijnacker-Nootdorp past en dat het essentieel is voor de
kracht en de omvang van deze nieuw te vormen gemeente. Ik moet helaas constateren
dat de PvdA-fractie de bijl aan de wortel van deze nieuwe gemeente legt door
De Bras eruit te halen. Het klinkt vrij onschuldig, maar er zijn ook opmerkingen
gemaakt over Delft. Mevrouw Van der Hoeven heeft dat goed aan het licht gebracht.
Na doorvragen bleek dat wat betreft Delft nog eens goed naar deze gemeente
moest worden gekeken. Dat is een mooi begin voor deze nieuwe gemeente. Ik
gun haar een betere start. Ik ben het absoluut niet eens met die ontwikkeling.
Ik hoop dat de minister wat meer duurzaamheid in zijn betoog inbouwt voor
de nieuwe gemeente Pijnacker-Nootdorp en dat hij het zwaard van Damocles er
niet boven laat hangen. Deze gemeente moet toch op z'n minst een goede start
maken met de garantie dat er sprake is van de nodige duurzaamheid. Wat betreft de verkiezingen sluit ik mij aan bij de opmerkingen die al
gemaakt zijn. De nota van wijziging die de minister bij het wetsvoorstel gevoegd
heeft, was op zijn plaats na alle verwarring die daarover ontstaan was in
de lokale en regionale media. Het is curieus dat nu juist in Den Haag, waar
alles om draait, geen herindelingsverkiezingen gehouden hoeven te worden.
Dat laat toch iets zien van het zeer betrekkelijke karakter van dit wetsvoorstel.Dan kom ik meteen bij mijn eindafweging. Het moge duidelijk zijn dat mijn
fractie vindt dat de voorgestelde herindeling ondoelmatig is en dat zij zich
kenmerkt zich door een onlogisch grensbeloop. De herindeling lost niets op.
De toekomstwaarde is zeer betrekkelijk. Deze herindeling is geen duurzame
oplossing voor de grootstedelijke problematiek van Den Haag en voor de intergemeentelijke
samenhang. Ik ben bang dat wij hier over een aantal jaren weer staan om opnieuw
te discussiëren over de schaal van Den Haag. Het alternatief van intergemeentelijke
samenwerking, maar dan niet vrijblijvend, is te verkiezen boven deze willekeurige
grensaanpassingen. Daarom vindt mijn fractie dit geen goed voorstel. Het klinkt
zwaar, maar ik vind het eigenlijk een slecht voorstel. Het lost niets op;
het heeft alleen maar nadelen en wij zullen het dus niet kunnen steunen.De heer Hoekema (D66):Mevrouw de voorzitter. Met de constatering dat dit voorstel een lange
voorgeschiedenis heeft, zou ik ongetwijfeld de prijs winnen, als die zou worden
uitgereikt, voor de grootste platitude in het debat vandaag. Ik heb het buitengewoon
aardige boekje van het antiannexatiecomité Voorburg gelezen over de
geschiedenis van ongeveer een eeuw. Je kunt nog wat langer teruggaan, maar
laat ik voor het gemak maar de vorige eeuw nemen. Den Haag is in de afgelopen
eeuw uitgebreid met de wijken Binckhorst en Loosduinen en verder niet. Wel
is er decennia lang een discussie geweest tussen met name Den Haag en Voorburg
over een mogelijke annexatie van Voorburg door Den Haag. Er zijn in het aardige
boekje van de gemeente Voorburg zelfs prachtige foto's te zien van leden van
de Haagse gemeenteraad – in die tijd waren dat nog voornamelijk
mannen in donkere pakken – die 's zomers op de fiets op zoek gaan naar
uitbreidingsmogelijkheden en daarbij voornamelijk kijken naar de gemeente
Voorburg. Het is de ironie van de geschiedenis dat het voorstel dat wij vandaag
behandelen, uiteindelijk een heel ander voorstel is geworden dan men vele
decennia lang dacht.De geschiedenis van de Haagse regio wordt gekenmerkt door twee zaken:
aan de ene kant antagonisme, aan de andere kant grote maatschappelijke en
ruimtelijke problemen. Het antagonisme is voor een deel reëel: het gaat
om schaarse grond en gebruiksmogelijkheden, en iedere vierkante meter kan
men maar één keer goed gebruiken. In dat antagonisme zit een
zeker cultureel element. In veel van de gesprekken die ik over dit moeilijke
onderwerp heb gevoerd, en in veel van de post die wij hebben gekregen –
en dat was nogal wat – kwam een element van strijd tussen het grote
Den Haag en de randgemeenten naar voren. Beeldvorming speelt daarbij een belangrijke
rol. Den Haag zou slecht bestuurd zijn, het geld over de balk gooien, geld
besteden aan prestigieuze projecten en er moet te veel belasting worden betaald.
Kortom: daar wil men niet bij horen. Ik hoop dat wij vandaag en volgende week,
als wij gaan stemmen, in staat zijn om over die beeldvorming heen te springen.
Het gaat om een zakelijke afweging van de belangen van Den Haag, van de regio
als geheel en van de randgemeenten. Overigens houd ik niet zo van de term
"randgemeenten", want het lijken dan randverschijnselen te zijn. Ik spreek
liever van "regiogemeenten".De grote problemen in deze regio hebben te maken met de beknelde positie
van de grote stad Den Haag, een stad met een aanzienlijke sociale problematiek,
terwijl gedurende een lange periode de regiogemeenten niet zo heel veel hebben
gedaan om die sociale problematiek te helpen opvangen. De minister heeft in
de stukken bij het wetsvoorstel ook aangegeven hoe de gemeente Den Haag zich
in de loop van decennia heeft ontwikkeld. In feite gaat het, gezien de cijfers,
om een neerwaartse ontwikkeling. Of het dan 8000 of 20.000 arbeidsplaatsen
betreft, doet voor mij niet zoveel terzake. Het gaat erom dat Den Haag zich
neerwaarts heeft ontwikkeld, in ieder geval in inwonertal en in mogelijkheden
om inwoners op eigen grond adequaat te huisvesten. Daarnaast zijn er ernstige
afstemmingsproblemen geweest die voor mij niet treffender kunnen worden geïllustreerd
dan door de lange discussie tussen Den Haag en Rijswijk over de tram.Tegelijkertijd – dat is in feite het paradoxale – is de laatste
jaren een versterkte en verbeterde regionale samenwerking in het stadsgewest
Haaglanden te zien. Er zijn ook nieuwe bestuurders gekomen en er is een wat
andere wind gaan waaien in de regionale samenwerking in het gewest Haaglanden.
Ik hoop dat die nieuwe geest van samenwerking behouden blijft als het wetsvoorstel
wordt aanvaard. De gemeente Den Haag en de andere gemeenten moeten immers
met elkaar verder. Het is eigenlijk doodjammer dat in 1996/1997 het sterke
stadsregiobestuur dat onder handbereik lag, er niet is gekomen. Dat had te
maken met problemen in de regio zelf, maar ook met het draagvlak daarvoor
in de Tweede Kamer. Het kwam er niet van en dat is bijzonder jammer, maar
wij kunnen de geschiedenis niet terugdraaien.In het licht van die situatie is op 22 mei 1997 de beroemde motie-Remkes
aanvaard, precies vier jaar en één dag geleden. Die motie-Remkes
heeft op zichzelf al heel wat beweging en dynamiek gebracht in het bestuurlijk
palet van de regio. Gevoegd bij de verwachting van een herindeling is er al
heel wat op gang gekomen. De vraag die nu voorligt is, of het schip in het
zicht van de haven nu ook moet doorvaren. Of moeten wij het schip stilleggen,
onze knopen tellen en zeggen: nu, Leidschendam en Voorburg gaan fuseren, dat
is alweer één speler minder, in het Westland is wat aan de gang
en Nootdorp en Pijnacker gaan ook fuseren? Deze vraag heeft mijn fractie beantwoord
met: ja, het schip moet de haven invaren. Mijn fractie zal dit wetsvoorstel
steunen.Waarom doen wij dat? Niet vanwege het geld voor Den Haag. Er is sprake
van een klein financieel voordeel voor deze gemeente, waardoor de operatie
ook voldoet aan het gestelde in de tweede alinea van de motie-Remkes. De motie-Remkes
zegt: indien de financiële gevolgen per saldo positief zijn, moet Den
Haag worden versterkt met die en die bouwlocaties. Het gaat in eerste instantie
niet om het geld. Voor dit geld voor Den Haag hebben wij met zijn allen een
oplossing gevonden door een specifieke steunoperatie op gang te brengen in
het kader van de Financiële-verhoudingswet en het Gemeentefonds. Het
kabinet-Lubbers is daarmee begonnen – ere wie ere toekomt – en
Paars I en Paars II hebben dat goed opgepakt. Dit was een goede operatie.Dit was echter niet het eerste doel van deze operatie. Het gaat ook niet
om psychologismes als "Lebensraum" of een magisch inwonertal.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik wil nog een vraag stellen over het financiële aspect.
De heer Hoekema zegt dat letterlijk is voldaan aan de motie-Remkes, maar ik
hoop dat hij het met mij eens is dat wij voor een afweging staan in een breder
kader. Wij wegen het belang af van Den Haag en van de randgemeenten en dan
kan hij toch ook niet ontkennen dat er voor de betrokken gemeenten in totaliteit
een financieel nadeel ontstaat? Waarom richt hij zich alleen op het kleine
voordeel van Den Haag?De heer Hoekema (D66):Ik heb de motie-Remkes letterlijk geciteerd. In de tweede alinea daarvan
staat dat indien de financiële gevolgen per saldo positief zijn, de bouwlocaties
Ypenburg, Leidschenveen, etc. naar Den Haag moeten overgaan. Als de heer Van
den Berg constateert dat er financiële problemen ontstaan voor de regiogemeenten,
denk ik dat het van belang is dat wordt gekeken naar het pakket dat bij iedere
herindeling wordt aangeboden, zoals het starterpakket voor herindeling en
andere mechanismen om eventuele financiële nadelen voor de regiogemeenten
op te lossen.De heer Van den Berg (SGP):De heer Hoekema is het toch met mij eens dat wij hier voor die bredere
afweging staan? Hij kan wel zeggen: ik kijk alleen naar Den Haag en daar is
een plusje en voor de rest moet maar een oplossing worden gezocht, maar dat
vind ik een heel merkwaardige afweging.De heer Hoekema (D66):Ik zit nog midden in die brede afweging. Ik heb tot nu toe alleen betoogd
dat de financiële versterking van Den Haag voor mijn fractie niet het
doel is van deze herindelingoperatie. Wij hebben die operatie
wel getoetst aan de randvoorwaarden die zijn neergelegd in de motie-Remkes.
Die heb ik ook geciteerd.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Waarop baseert de heer Hoekema zijn stelling dat de financiële gevolgen
per saldo positief zijn? Per saldo betekent dat je de kosten en baten met
elkaar verrekent. Waarop baseert hij dan dat die gevolgen per saldo positief
zijn?De heer Hoekema (D66):Ik baseer mij op het al eerder gewisselde bedrag van 16 mln gulden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De heer Hoekema heeft de stukken niet goed gelezen, want tegenover het
bedrag van 16,1 mln gulden dat extra wordt verstrekt uit het Gemeentefonds,
staan wel extra kosten. Dit is immers een kosten gerelateerd systeem. De minister
is niet in staat gebleken om de andere voordelen te kwantificeren. Dus waarop
baseert de heer Hoekema dan zijn stellingname? Overigens citeer ik niet uit
eigen werk, maar uit het werk van de minister.De heer Hoekema (D66):Ik neem aan dat wij allen spreken over de stukken van de minister. In
de tweede alinea van de motie-Remkes is een randvoorwaarde gesteld voor de
overgang van de bouwlocaties Ypenburg, Leidschenveen, Wateringse Veld en de
corridor om Den Haag: indien de financiële gevolgen daarvan per saldo
positief zijn, moet de stad Den Haag met die bouwlocaties worden versterkt.
Dit is volgens mij het geval. Als er per saldo problemen zijn voor de regio
en de regiogemeenten moet daarvoor een oplossing worden gezocht. Daarover
ben ik het eens met mevrouw Van der Hoeven. Mevrouw Van der Hoeven probeert
deze herindelingoperatie onderuit te halen met het argument dat het financieel
voor iedereen nadelig is. Ik het begrip voor haar positie, maar ik weerleg
haar argument.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De heer Hoekema interpreteert mijn opmerking verkeerd, maar dat is zijn
zaak. Het gaat mij om het begrip per saldo. Er staat: per saldo voor de gemeente
Den Haag positief. Tot nu toe heeft niemand kunnen aantonen dat de uitkomst
per saldo – dat wil zeggen dat alle kosten en baten met elkaar zijn
verrekend – positief is. Dit blijkt ook niet uit de stukken. Dit is
waar het om draait. De heer Hoekema moet zich dan niet baseren op het bedrag
van 16,1 mln gulden. Dit is een onderdeel van het Gemeentefonds. Hij gaat
dan voorbij aan de extra kosten die moeten worden gemaakt. Ik praat dan over
onderwijsvoorzieningen, groenvoorzieningen, wegen en allerlei andere dingen.
Per saldo is de uitkomst van plus en min en die kan ook de heer Hoekema niet
geven.De heer Hoekema (D66):Mevrouw Van der Hoeven kan die uitkomst ook niet geven.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Dit is nu juist mijn punt. Ik heb toegegeven dat ik die uitkomst
niet kan geven. De heer Hoekema mag niet zeggen dat hij dit wel kan, want
hij kan het niet.De heer Hoekema (D66):Uit de gegevens die de minister aanreikt in het wetsvoorstel, in de memorie
van toelichting en in de nota naar aanleiding van het verslag kan ik niet
afleiden dat deze herindeling een financiële ramp zal worden voor de
hele regio.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De heer Hoekema kan ook niet constateren dat deze operatie per saldo een
positief gevolg heeft voor Den Haag. Dit kan hij ook niet.De heer Hoekema (D66):Het materiaal dat mij ter beschikking staat, laat zien dat voldaan wordt
aan de randvoorwaarden van de motie-Remkes. Ik heb het dan over de extra uitkering
uit het Gemeentefonds van 16 mln gulden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dit is een gevolg van het feit dat het materiaal dat ons ter beschikking
staat, niet volledig is. Dat geeft de minister ook toe in zijn stukken. Hij
geeft aan dat hij niet in staat is om de andere financiële aspecten te
kwantificeren. Daarom moeten wij ons daarop ook niet vastpinnen.De heer Hoekema (D66):Ongetwijfeld zal de heer Remkes op 22 mei 1987 ook niet het vermogen van
alziendheid hebben gehad. Vooruitlopend op een herindelingoperatie kun je
natuurlijk ook niet voor tien jaar alle kosten en baten berekenen. Ik ben
ervan overtuigd dat de minister ons in zijn antwoord een aantal handreikingen
zal bieden waardoor hij de conclusie uit de motie-Remkes ook voor zijn rekening
kan nemen. Ik blijf vierkant achter die conclusie staan.Maar als het niet gaat om geld, of "Lebensraum", of psychologie, of een
gevoel, of een bepaalde magische inwonersgrens voor Den Haag, waarom gaat
het dan? Het gaat erom dat een stad als Den Haag het recht heeft om haar eigen
inwoners op eigen grond te huisvesten. Daarnaast heeft de gemeente Den Haag
het recht, maar ook de plicht om zorgvuldige besluiten te nemen in het kader
van de regiefunctie die zij moet uitoefenen over de schaarse grond, in nauw
overleg met de regiogemeenten en de provincie. Daarbij heb ik het over het
groen, de sportvelden en de bedrijfsterreinen zoals de Vlietzone. Ik vind
het van belang dat de grenzen van het Groene Hart worden gerespecteerd en
daarom heb ik daar al vragen over gesteld naar aanleiding van de stukken.De heer Poppe (SP):Voorzitter. Wat de heer Hoekema nu staat te zeggen, is dat niet een beetje
fake? De bewoners van Den Haag hebben het recht om in huizen op Haags grondgebied
te wonen, maar zo'n recht hebben ze in Leidschendam ook, net zoals wij allemaal
in Nederland. Als je van Den Haag naar Leidschendam verhuist, dan word je
van Hagenaar Leidschendammer. Dat gebeurt nogal eens, dus wat is daar mis
mee? De heer Hoekema doet voorkomen alsof Nederland hiermee groter wordt,
alsof er meer ruimte komt. Het is toch alleen een verschuiving van de grenzen
met wat centjes erbij en verder niets?De heer Hoekema (D66):Voorzitter. Ik heb geen pleidooi gehouden voor een eiland in de Noordzee.
Nee, wij maken Nederland niet groter, maar richten het bestuurlijk anders
in. Het gaat dus om een bestuurlijke keuze. Je kunt een andere maken, maar
de keuze die mijn fractie wil maken is om Den Haag de ruimte te geven om zich
uit te breiden met twee Vinex-wijken die voornamelijk, niet uitsluitend, zijn
bedoeld voor Haagse inwoners. U kunt een andere bestuurlijke
keuze maken. Wij maken Nederland niet groter, wij maken Den Haag iets groter.
Dat is een afweging.De heer Poppe (SP):Wat wordt er beter als een Vinex-locatie niet bij gemeente A maar gemeente
B hoort? Misschien is er voor Leidschendam het voordeel dat ze geen lekke
tramtunnels zouden aanleggen. Maar alle gekheid op een stokje: wat verandert
er nu werkelijk? U hebt het over een bestuurlijke keus, maar daarvoor moeten
toch meer redenen zijn dan alleen het groter maken van Den Haag? De bestuurders
van elke gemeente vinden hun stad vaak het centrum van de wereld, ze willen
altijd groter worden, maar dat gaat altijd ten koste van een ander. Hierbij
spelen ook kostenaspecten. Er zal, ook bestuurlijk, veel moeten veranderen.
Het leidt allemaal tot niets, behalve het verleggen van een grens. U hebt
nog geen duidelijk antwoord gegeven op mijn vraag: wat is nu het exacte voordeel,
ook in bestuurlijk opzicht? Ik zie dat niet.De heer Hoekema (D66):Als mensen nu gelukkig wonen in Leidschendam, of in Rijswijk, dan zullen
ze ongetwijfeld ook gelukkig wonen als hun wijk overgaat naar Den Haag; dat
mag ik althans hopen. Ik vind het een soort ereplicht voor Den Haag om ervoor
te zorgen dat hun burgers dat gevoel zullen hebben. Verder schiet Den Haag
er in bestuurlijke zin in zoverre mee op, dat het de beschikking krijgt over
terreinen waarop het de eigen inwoners kan huisvesten. Uw lichtelijk demagogische
suggestie over lekkende tramtunnels is een voorbeeld van het soort redeneringen
dat ik verre van mij werp. Ik vind dat echt een heel verkeerde, demagogische
diskwalificatie van de gemeente Den Haag en ik heb alle vertrouwen in het
vermogen van het stadsbestuur om zijn ereplicht na te komen en die wijken,
die het even dierbaar zouden moeten zijn als Scheveningen of andere, goed
te besturen.Tussen de motie-Remkes, vier jaar en een dag geleden aanvaard, en het
wetsvoorstel bestaat een wereldje van verschil. We hebben daarvoor een heel
traject doorlopen: provinciale varianten van de herindeling, vaak veel grootschaliger
dan het onderhavige voorstel, en een bestuurlijke time-out via het advies-Van
der Zwan, door de ambtsvoorganger van deze minister besteld. Er ligt nu een
zogenaamde beperkte herindeling op tafel, die heel functioneel gericht is
op de terreinen, waar Den Haag iets aan heeft. Voor een deel zijn dit bebouwde
gebieden; voor een deel zijn die nog niet helemaal volgebouwd. Voor een deel
zijn die groen; voor een deel bedrijfsterrein. Aan dergelijke terreinen heeft
Den Haag iets en daar kan de stad iets mee doen. Bepaalde beslissingsmogelijkheden
kunnen daarmee aan de gemeente Den Haag toevallen. Het voorstel is functioneel
toegespitst op de nieuwbouw en op de locaties, waar Den Haag een zinvolle
regie kan voeren. Bepaalde elementen zijn terecht uit het voorstel gehaald,
zoals de oudbouw van Voorburg, waar de gemeente Den Haag veel minder aan heeft.
Dit is dus een beperkt, functioneel gemotiveerd voorstel.Over een aantal specifieke onderdelen van het voorstel, maak ik een paar
korte opmerkingen. Ik kom dan eerst bij het terrein De Bras in de nieuw te
vormen gemeente Pijnacker-Nootdorp.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb nog een vraag over de beperkte indeling en het functioneel gemotiveerde
karakter daarvan. Is dit voor de D66 de ideale oplossing voor de problematiek
van de stad Den Haag en ommelanden? Zet D66 niet liever in op de stadsprovincie?De heer Hoekema (D66):Dat is een heel goede vraag, mevrouw Van Gent. Ik had dat punt voor het
laatst willen bewaren, maar nu u deze vraag stelt, beantwoord ik die graag.
Nee, dit is niet de ideale oplossing. Maar wij leven helaas niet in een ideale
wereld. Mijn fractie heeft zich zeer sterk gemaakt – en zal dat ook
altijd blijven doen – voor een sterke stadsprovincie. Uw fractie staat
daarbij aan onze zijde. Het is ontzettend jammer dat die sterke stadsprovincie
er niet is gekomen. De keuze was dan geweest tussen een ideale oplossing of
niets. Maar nu kan ook voor een subideale oplossing worden gekozen. Die oplossing
is goed genoeg om iets te doen aan het acute probleem van Den Haag, maar die
oplossing is niet goed genoeg om op heel lange termijn alle problemen van
de regio op te lossen. Daarom pleit ik ervoor om nu door te pakken met een
sterk regiobestuur en om met alle bestuurlijke spelers – die nog steeds
op een kluitje zitten – daadwerkelijk de bovenlokale problemen aan te
pakken. Ik hoop en verwacht dat de minister daar in zijn antwoord uitvoerig
op zal ingaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U heeft gezegd dat er de afgelopen jaren het een en ander gebeurd is in
Haaglanden. Maar dat geldt ook voor deze Kamer. Ik heb net al geconstateerd
dat er een meerderheid in deze Kamer is voor die stadsprovincie. Deze herindeling
is een tijdelijke oplossing. Waarom zet u niet in op de ideale oplossing,
waar politieke overeenstemming over bereikt kan worden in deze Kamer? Dat
brengt de ideale wereld een stuk dichterbij. Wat is voor u belangrijker: de
politieke overeenstemming, die hier buiten de coalitie te bereiken is, of
het regeerakkoord?De heer Hoekema (D66):Ik zit niet met mevrouw Van Gent en met mevrouw Van der Hoeven in de coalitie.
Dat spijt mij erg, maar dat kan altijd nog gebeuren. Wij hechten sterk aan
trouwe en loyale uitvoering van coalitieafspraken, die in het regeerakkoord
zijn vastgelegd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dus daarom accepteert u een minimale oplossing, die in uw ogen verre van
ideaal is?De heer Hoekema (D66):Nee, u bent slim, maar u bent mij niet te slim af. Ik heb niet gezegd
dat dit een minimale oplossing is, maar dat het een subideale oplossing is,
of suboptimaal, zo u wilt. Een stadsprovincie zou ideaal zijn geweest. Zeven
jaar geleden was die onder handbereik, maar dat is jammer genoeg niet doorgegaan.
Een functionele herindeling van beperkte omvang voldoet aan de criteria die
mijn fractie hanteert. Het is geen ideale oplossing, maar het kan er goed
mee door.De heer Slob (ChristenUnie):Bent u niet bang dat deze oplossing uw ideaal nog veel verder weg zal
brengen, omdat de goede sfeer, die nu in de samenwerking ontstaan is, daardoor
behoorlijk gebruuskeerd wordt?De heer Hoekema (D66):Dat vind ik een voorbeeld van een "self-fulfilling prophecy",
met excuses voor het Engels. In het Nederlands vertaald is dat een profetie,
die zichzelf zal bewijzen. Als maar vaak genoeg gezegd wordt dat met dit voorstel
de bodem onder regionale samenwerking wordt weggeslagen, dat men elkaar niet
meer zal kunnen vinden en dat er haat en nijd tussen de besturen in de regio
zal ontstaan, zal dat vanzelf gebeuren. Ik vrees dat wij een bepaald klimaat
scheppen door te zeggen dat het allemaal niets zal worden in de komende jaren.
Ik denk dat het wel meevalt. Die regionale samenwerking heeft heel wat ups
en downs gekend en heel wat veerkracht laten zien. Ik vertrouw erop dat de
bestuurders ook na dit wetsvoorstel elkaar kunnen vinden. Zij moeten elkaar
vinden: er is geen alternatief.De heer Slob (ChristenUnie):Ik had geen ondertiteling nodig, mevrouw de voorzitter. Het is helder
wat u ermee bedoelde. U weet echter dat er grondgebied naar Den Haag toe gaat
waarover al vrij vergaande afspraken tussen Den Haag en de buurgemeenten zijn
gemaakt. Ik kan mij heel goed voorstellen dat die buurgemeenten denken: had
dat dan geen waarde, was er geen vertrouwen om dat met elkaar uit te werken
zodat nu Den Haag ineens de regie over het hele gebied moet krijgen? Kunt
u zich dat soort gevoelens voorstellen?De heer Hoekema (D66):Ik kan mij ontzettend veel van de gevoelens voorstellen die in zeer grote
en hevige mate tot mij zijn gekomen. Maar de laatste jaren zijn er afspraken
gemaakt over de ontwikkeling van die twee Vinex-wijken, want die twee wijken
moesten worden gebouwd. Dat vonden wij, dat vond het Rijk, dat vond de provincie
en dat vonden alle betrokken gemeentebestuurders. Het is logisch dat met betrekking
tot die ontwikkeling afspraken worden gemaakt. Tegelijkertijd wist iedereen
in de regio dat er zaken waren als de motie-Remkes, het regeerakkoord en het
provinciaal herindelingsplan en dat de minister van Binnenlandse Zaken zijn
verantwoordelijkheid nam. Je bent niet trouw aan je eigen uitgangspunten als
je opeens vanwege het argument dat die wijken er voor een deel al zijn zegt:
die andere oude afspraken gooien wij maar in de prullenbak. Mijn fractie wil
graag consistent zijn.Voorzitter. Ik stelde een vraag aan de minister over De Bras. Hij schrijft
in de nota naar aanleiding van het verslag: "De toekomstige oriëntatie
van het gebied De Bras op Nootdorp is zonder meer relevant". Zou de minister
dit kunnen adstrueren en uitwerken, ook in het licht van de constatering even
verder op dezelfde bladzijde "dat andere varianten in het licht van de motie-Remkes
evenzeer te verantwoorden zijn"?Voorzitter. Sommigen zijn al ingegaan op het gebied Park Leeuwenbergh.
Vanuit de functionele benadering die mijn fractie bij dit voorstel heeft gekozen –
herindeling van met name nieuwe en nog te bebouwen woonwijken en herindeling
ten gunste van Den Haag van gebieden waar Den Haag nog wat kan doen in termen
van afweging en regie – en gegeven de emotionele waarde van het 4 en
5 mei monument voor de gemeente Leidschendam, straks de nieuwe gemeente Leidschendam-Voorburg,
stelt mijn fractie voor in het amendement op stuk nr. 11 om het bestaande
woonwijkje Park Leeuwenbergh te laten behoren bij de nieuwe gemeente Leidschendam-Voorburg.Ik wil nog wat vragen over Delft. De minister herinnert in de stukken
aan de plannen van de provincie Zuid-Holland, neergelegd in een nota van oktober
vorig jaar, de mogelijkheden en onmogelijkheden te bezien voor Delft om zich
in de komende jaren verder te ontwikkelen. Gekeken kan worden naar Schipluiden,
maar gekeken moet ook worden naar gebieden die aan de andere kant van Delft
liggen. De provincie Zuid-Holland, i.c. de CDA-gedeputeerde, noemt de gebieden
Vrijenban, Delfgauw en Emerald. Heeft de minister daar nu al opvattingen over?
Zo ja, wat zijn die? Hoe ziet de minister op lange termijn – dit is
geen vraag die je mag ontlopen – de functie van het kassen- en tuinbouwgebied
waaruit de gemeenten Nootdorp en Pijnacker voor een groot deel bestaan?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik zou de heer Hoekema graag dezelfde vraag willen stellen als ik de heer
De Cloe heb gesteld. Hij vraagt dit niet voor niks. Wat wil hij bereiken?De heer Hoekema (D66):Mevrouw Van der Hoeven heeft weer een heel slimme vraag.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik formuleer die wat kort, want ik heb een beetje last van mijn stem,
zoals u hoort.De heer Hoekema (D66):Ik zal u graag sparen in dit debat, mevrouw Van der Hoeven.Ik wil hetzelfde antwoord geven als de heer De Cloe. Daaruit blijkt maar
weer eens de goede samenwerking in de coalitie. Het is van belang ook na te
gaan wat wij met Delft in de komende tien tot twintig jaar aan willen. Mevrouw
Van der Hoeven zal het met mij eens zijn dat Delft een beetje op Den Haag
lijkt, in de zin van enigszins binnen de eigen grenzen opgesloten. Natuurlijk
moeten wij voor Delft naar maatwerk kijken. Ik ben net als mevrouw Van der
Hoeven erg blij met de samenwerking en de afspraken tussen Delft en Schipluiden.
Er worden nu wijken gerealiseerd en in de toekomsten worden wellicht andere
wijken daaromheen gerealiseerd – Delfgauw en Emerald – die voor
een belangrijk deel bestemd zijn voor de Delftse behoefte. Ik stel dus een
heel open vraag aan de minister, ik haak in op een plan van de provincie,
waarbij een CDA-gedeputeerde de bewuste portefeuille beheert en ik ben benieuwd
naar het antwoord van de minister.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik concludeer dat de heer Hoekema net zoals de heer De Cloe voorstander
is van uitbreiding van Delft en dat hij dit in een vraag aan de minister heeft
neergelegd. Ik ben bijzonder benieuwd naar het antwoord dat straks gegeven
wordt door de heer Van Beek als ik hem dezelfde vraag stel.De heer Hoekema (D66):De heer Van Beek heeft het voordeel van early warning. Hij kan zich vast
voorbereiden op uw prangende vraag.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Precies. Dan blijkt of de coalitie ook de gelederen heeft gesloten over
de uitbreiding van Delft.De heer Hoekema (D66):U vindt het natuurlijk heel vervelend dat de coalitie de gelederen sluit.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik zal u zeggen waarom ik dat vervelend vind. Omdat er nog geen voorstel
ligt en omdat dit betekent dat er voorschotten worden genomen op de toekomst.
Waar het er juist om ging dat gemeenten convenanten met elkaar zouden sluiten,
wordt dat proces nu al onder druk gezet. Dat vind ik geen goede zaak.De heer Hoekema (D66):Regeren is vooruitzien. Ik constateer dat de provincie Zuid-Holland is
begonnen met het kijken naar mogelijkheden en onmogelijkheden voor Delft en
daarover stel ik de minister vragen. Vragen staat vrij.De heer Van den Berg (SGP):Wij hebben hier niet alleen de belangen van Delft af te wegen, maar ook
die van andere gemeenten, waaronder Pijnacker-Nootdorp. Wilt u deze nieuwe
gemeente een goede start geven, met een duurzaam perspectief?De heer Hoekema (D66):Zeker, maar ik weet dat u vindt dat dit alleen kan binnen de huidige grenzen.
U vindt dat, als daar ooit maar een snipper van af zou gaan – hetzij
nu, hetzij in de toekomst – die gemeente niet meer levenskrachtig is.
Dat vind ik een onderschatting van de potentie en de mogelijkheden van deze
belangrijke gemeente. Ik vind het een positieve ontwikkeling dat deze twee
gemeenten vrijwillig tot fusie hebben besloten. Dat wordt een flinke gemeente
met vele tienduizenden inwoners, die een centrale positie inneemt in een groot
stedelijk gebied, een belangrijke Groene Hartgemeente. Ik heb daar alle vertrouwen
in.Voorzitter. Wat de binnengemeentelijk decentralisatie betreft ben ik blij
dat de minister een nota heeft uitgebracht ter begeleiding van een onderzoeksrapport.
Daarover is een belangrijke motie ingediend die ook mijn naam draagt. De minister
is wat zuinig in zijn benadering van dit vraagstuk; hij laat erg veel aan
de gemeenten over. Zijn kwalificatie van datgene wat Den Haag op dit gebied
aan het doen is, is ook wat zuinig: een goede eerste stap. Het lijkt mij van
groot belang dat, nu Den Haag mogelijk wordt uitgebreid met verderweg liggende
wijken, die binnengemeentelijke decentralisatie zeer krachtig en doeltreffend
ter hand wordt genomen. Ik vraag de minister, hieraan zijn steun te verlenen.De heer De Cloe vraagt terecht aandacht voor de startpositie van de opnieuw
ingedeelde gemeenten Voorburg-Leidschendam en Pijnacker-Nootdorp. Is de minister
van plan om met een soort starterspakket te komen? Gelden de desbetreffende
steunmaatregelen in het kader van het Gemeentefonds ook voor deze gemeenten
in de komende jaren?Voorzitter. Ten slotte wil ik iets zeggen over de bestuurlijke moed van
een aantal gemeentebestuurders in deze regio om stappen te zetten die tot
voor kort ondenkbaar waren. Wellicht kun je zeggen dat een strategische overweging
niet vreemd is geweest aan die moed, maar zoals een Romeinse veldheer niet
zomaar een veldslag begint zonder na te denken over strategie en niettemin
als zeer moedig kan worden gekwalificeerd, zo zou ik een gemeentebestuurder
die alleen maar moed toont en verder niet nadenkt, niet als werkelijk moedig
kwalificeren. Ik vind dat bestuurlijke moed en strategisch denken heel goed
kunnen samengaan. De gemeentebestuurders in Nootdorp en Pijnacker en in Voorburg
en Leidschendam hebben dat gedaan. Het is nog maar een paar jaar geleden dat
Nootdorp zich als het ware aan de Den Haag aanbod voor een fusie. Er is heel
veel gebeurd en ten goede veranderd. Ik vind dat deze bestuurlijke moed waardering
verdient. De gemeentebestuurders, de raden en de inwoners van Voorburg en
Leidschendam hebben een moedige stap gezet, wetend dat het herindelingsvoorstel
dat wij nu behandelen, door het parlement zou kunnen worden aangenomen. Het
referendum heeft een duidelijke uitslag opgeleverd terwijl iedereen wist of
kon weten dat de mogelijkheid bestond dat de nieuwe gemeente Voorburg-Leidschendam
niet de huidige grenzen zou kennen. Toch heeft men de stap van fusie van onderop
willen doorzetten. Ik vind dat een buitengewoon moedige en te waarderen stap.
Ik complimenteer de hierbij betrokken bestuurders daarmee.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Het is bekend dat D66 een voorstander is van het instrument
referendum. De inwoners van Voorburg en Leidschendam zijn bij het uitbrengen
van hun stem echter uitgegaan van de bestaande grenzen. Dat heeft meegespeeld
in de discussie in die gemeenten. Dat was de uitspraak: wij zijn vóór
fusie, uitgaande van de bestaande grenzen. Hoe gaat D66 nu met zo'n uitspraak
om?De heer Hoekema (D66):Gelukkig heb ik vannacht wat op deze vraag kunnen oefenen; ik kon haar
verwachten en zij is terecht ook in eigen kring opgeworpen. Ik zeg hierop
hetzelfde als ik heb gedaan naar aanleiding van in het verleden gestelde vergelijkbare
vragen over referenda en herindelingen. Een referendum betreft altijd alleen
de gemeenten waarin het referendum wordt gehouden. Wij hebben te maken met
een operatie waarbij ook andere gemeenten betrokken zijn, namelijk Nootdorp,
Pijnacker en vooral Den Haag. Het referendum is in twee van de vijf bij het
wetsvoorstel betrokken gemeenten gehouden. Tegelijkertijd is ook steeds duidelijk
gemaakt – ik heb daar ook waarderende woorden over gesproken –
door de gemeentebesturen in de informatiecampagne rond het referendum, dat
het heel goed mogelijk is dat het wetsvoorstel Herindeling Den Haag toch de
eindstreep haalt. Ik maak mij geen enkele illusie, mijnheer Slob, dat de grote
meerderheid van de inwoners van Leidschendam een voorkeur heeft gehad en nog
steeds heeft voor het respecteren van de huidige grenzen. Tegelijkertijd vind
ik dat een bestuurder op het niveau van de wetgever ook in staat en bereid
moet zijn om de afweging op dat niveau te maken, waar per definitie meer gemeenten
erbij zijn betrokken. Daarvoor staan wij in de Kamer. Ik heb dus niet een
automatische reflex dat bij elke uitslag van welk referendum dan ook in één
van de betrokken gemeenten daarmee ook het voorstel moet worden verworpen
of bevestigd. Daarvoor is meer nodig. Ik heb dat gezegd over Brabant en ik
herhaal dat vandaag.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Vandaag lijkt het erop dat het reeds vele jaren durende debat over de grenscorrecties van de regio Den Haag afgesloten
wordt met een voor ons discutabele oplossing die voor slechts 15 jaar zal
gelden. Waarschijnlijk zal die oplossing voor veel minder jaren gelden, want
Pijnacker, Nootdorp en Delft gaan hier al over de tafel. Het moet mij van
het hart dat GroenLinks het van groot belang vindt dat er voor langere termijnen
goede oplossingen worden bedacht en geen minimale oplossingen met wellicht
maximale gevolgen voor de regio op het gebied van de onderlinge samenwerking.Het is duidelijk dat ook GroenLinks een bestuurlijke oplossing wenst voor
de sociaal-economische problematiek van de regio Haaglanden, waarbij de positie
van Den Haag als stad bijzondere aandacht verdient. De sociaal-maatschappelijke
component is uitgangspunt geweest bij onze beoordeling en van doorslaggevend
belang bij de vorming van ons eindoordeel.Is de regio in staat en bereid om afspraken te maken over de leefbaarheid
van Haaglanden, is daarvoor een herindeling nodig of kunnen deze problemen
beter worden aangepakt in regioverband? Die vraag moeten wij ons stellen.
Herstructurering van de woningvoorraad, voorzieningenniveau, economische segregatie
en onthechting van sociale verbanden zijn problemen waarmee niet alleen de
stad Den Haag maar ook haar directe omgeving te maken heeft. In gezamenlijke
verantwoordelijkheid zou deze zware problematiek opgelost moeten worden, niet
vrijblijvend maar op basis van goede afspraken in regionaal verband.De regio Haaglanden is naar mijn mening geen optelsom van losse gebiedsautoriteiten,
maar moet veel meer gezien worden als een regionaal netwerk waarvan de afzonderlijke
bouwstenen elkaar kunnen versterken. Met het oog op de handhaving van de regionale
stabiliteit zal bij tal van beleidsbeslissingen rekening moeten worden gehouden
met her en der hoge concentraties van sociaal-economische knelpunten en de
beperkte ruimtelijke mogelijkheden in Den Haag. Een verdere uitbouw en integratie
van economische instrumenten, zoals bijvoorbeeld een tarievenstelsel, een
grondbedrijf en regionale fondsen, kunnen in onze ogen een goede bijdrage
leveren aan een meer evenwichtige spreiding van financiële lasten en
lusten. Onze stelling is dat dit binnen een stadsgewest Haaglanden harmonieus
kan worden aangepakt, zonder nu een verziekende herindeling door te voeren
die de problemen niet oplost, de samenwerking in de regio op scherp dreigt
te zetten en bovendien geen oplossing biedt voor de langere termijn.Het nu voorliggende wetsvoorstel voor een herindeling in de regio Haaglanden
is het rechtstreekse gevolg van de inmiddels beruchte motie-Remkes die in
1997 de reeds in een zeer vergevorderd stadium verkerende vorming van een
stadsprovincie dwarsboomde. Het stadsgewest Den Haag, de gemeentebesturen
in en om Den Haag en de provinciale staten waren zonder uitzondering vóór
een stadsprovincie. Voor de economie, de leefbaarheid, de ruimtenood en de
mogelijkheden voor duurzame ontwikkeling was dat de beste keus. Gebaseerd
op criteria waaraan bestuurlijke modellen getoetst kunnen worden, blijkt de
stadsprovincie in onze ogen een effectief regionaal bestuur te bieden, democratische
legitimatie en controle te verzekeren, de lokale identiteit en democratie
te behouden, politiek en maatschappelijk draagvlak in de regio te garanderen
en een bestuurlijke oplossing voor de lange termijn te bieden. Dat staat ook
nog eens heel prachtig in een rapport, uitgebracht door de gezamenlijk GroenLinksers
in Haaglanden, met als titel "Verder springen over schaduwen en op weg naar
een sterke stadsprovincie". GroenLinks heeft, natuurlijk altijd in overleg
met de Kamerfractie, nagegaan of de vele problemen die er niet alleen in de
stad Den Haag maar ook in de regio zijn, eensgezind en in regionaal verband
kunnen worden opgelost. Daarbij hebben wij niet alleen geluisterd naar onze
eigen GroenLinksers, maar natuurlijk ook naar alle betrokkenen in de regio
die met deze voorstellen worden geconfronteerd.Wij moeten vaststellen dat met het wetsvoorstel de gemeentelijke herindeling
minimaal tegemoetkomt aan de gewenste gebiedsuitbreiding van in ieder geval
Den Haag. De normale verhoudingen en taakverdelingen tussen gemeente en provincie
blijven bestaan en ook het stadsgewest Haaglanden kan blijven bestaan. De
meeste huidige gemeenten blijven ook bestaan, soms wel met een aanzienlijk
kleiner grondgebied. Er zijn allerlei fusieprocessen op gang gekomen. In het
debat wordt steeds een aantal voorbeelden genoemd: Leidschendam-Voorburg,
Nootdorp-Pijnacker en ik heb begrepen dat er ook gepraat wordt over een gas-
en een glasgemeente. Zoals het nu lijkt, zal het aantal gemeenten in de regio
Haaglanden teruggebracht worden van 16 naar 8 of 9, maar dat zal niet van
vandaag op morgen geregeld zijn.Voorzitter. Deze bewegingen ondersteunen wij. Zij komen van onderop en
zij zullen de samenwerking in de regio Haaglanden ten goede komen. Daarover
hebben wij met de verschillende gemeenten ook gesproken. Helder moet hier
ook gesteld worden, dat die vrijwillige fusie niet als een truc gezien moet
worden om deze herindeling tegen te houden, maar als een oprechte intentie
van de betrokken gemeenten om de samenhang en de samenwerking in de regio
te verbeteren. Het mag natuurlijk nooit zover komen, dat de omliggende gemeenten
van Den Haag met hun rug naar die stad gaan staan. Zij moeten daarentegen
met een open blik en gezamenlijk de sociale en economische problematiek in
de stad en de ommelanden tegemoettreden.Aangezien je moet constateren, dat het hier gaat om een minimale herindeling,
zou je je kunnen afvragen waarom er zoveel bezwaren zijn. In het vervolg van
mijn betoog wil ik daarover iets zeggen. Wij hebben voor ons zelf een aantal
criteria geformuleerd aan de hand waarvan wij deze herindeling hebben willen
toetsen. Die criteria betreffen de volgende vragen. Worden de grootstedelijke
en regionale problemen met deze herindeling effectief aangepakt? Blijven lokale
identiteiten en de lokale democratie behouden? Bestaat er een voldoende politiek
en maatschappelijk draagvlak voor? Biedt deze herindeling een langetermijnoplossing?
Ofte wel: kan in de behoefte van 46.000 woningen in het gebied Haaglanden
tot 2020 worden voorzien? Zijn de noodzaak, de duurzaamheid van de ontwikkeling
en de ruimteclaims voldoende geïnventariseerd? Is dit voorstel in overeenstemming
met de Vijfde nota ruimtelijke ordening? In het kader van die nota zullen
wij ook met betrekking tot deze regio en andere grootstedelijke
regio's afspraken maken en bepalen hoe wij ten aanzien van de inrichting ermee
wensen om te gaan. Wij moeten ook nog discussiëren over bijvoorbeeld
het vliegveld Valkenburg, een bollenstad, en dat heeft allemaal met deze regio
te maken. Het verder afhappen van gebiedjes van andere gemeenten vindt de
GroenLinksfractie absoluut prematuur. De punten van kritiek bij deze herindeling
zal ik nog even op een rijtje zetten.Gelet op onze criteria moet ik constateren dat er weinig overblijft van
het nut en de noodzaak van deze herindeling. De regie van Den Haag over de
woningvoorraad blijft weg; 90% is immers al ontwikkeld. De regie van Den Haag
met betrekking tot bedrijventerreinen blijft ook weg. De Vlietrand, voormalig
onderdeel van de Randstadgroenstructuur, biedt daarvoor geen ruimte en volgens
de GroenLinksfractie moet zij ook een groenstrook blijven. De ruimte voor
de vestiging van internationale bedrijven blijft beperkt tot het gebied bij
het Prins Clausplein. Wat de bereikbaarheid van Den Haag betreft, noem ik
het Trekvlietracé. Anderen hebben daar al iets over gezegd. Verder
noem ik de verlenging A13, de A12 en NORAH: dat wordt al geregeld door de
regiopartners in het stadsgewest. In mijn ogen had Den Haag daarvoor geen
herindeling nodig. De vraag komt nog wel op in hoeverre Den Haag garandeert
dat er een tunnel komt – er bestaat wat tunnelvrees bij Den Haag –
in plaats van een brug die hoog boven aangrenzende woongebieden van Rijswijk
en Voorburg en hoog over de groene recreatiestrook tussen de Vliet en de A4
uitsteekt. Dat zou bijvoorbeeld ook kunnen om financiële redenen. Worden
de eerder gemaakte afspraken gecontinueerd met dit plan?Een ander punt van kritiek is dat er in onze ogen onvoldoende compensatie
voor migratieverlies wordt gevonden. De beloofde de facto positieve financiële
balans wordt nauwelijks bereikt. Den Haag gaat er zo'n 16 mln gulden op vooruit
op een jaarlijkse begroting van 4,5 mld gulden, terwijl Leidschendam en in
mindere mate Voorburg erop achteruit gaan. In de stukken staat dat dit zal
worden gecompenseerd. Hoe zit het met die 16 mln gulden aan inkomsten? Welk
bedrag aan uitgaven staat er ongeveer tegenover? Omdat die financiële
balans hier vandaag nogal in discussie is geweest, lijkt het mij goed dat
de minister er nader op ingaat.De motie-Remkes is vier jaar geleden aangenomen. Het hoeft niet altijd
iets te betekenen dat het een behoorlijke tijd geleden is geweest, maar die
motie is in onze ogen toch achterhaald. In 1997 werd beoogd Den Haag de regie
te geven van de stedelijke ontwikkeling. Een groot deel van de woningbouw
en bedrijvenlocaties is inmiddels gerealiseerd of planologisch gereserveerd.
Begin dit jaar is er een convenant gesloten tussen Den Haag, Wateringen, Monster,
het stadsgewest Haaglanden en de provincie Zuid-Holland voor de bouw van 2000
woningen in de zogenaamde luxere sector ten behoeve van Den Haag op het grondgebied
van Monster en Wateringen om de hogere inkomens voor het stadsgebied te behouden.
Er is ook een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de gemeenten Schipluiden,
Delft en Den Haag over circa 80 hectare bedrijventerrein.Provinciale staten van Zuid-Holland hebben in 1998 de minister verzocht
de uitvoering van de motie-Remkes zelf ter hand te nemen met het oog op ontbrekend
draagvlak in de regio. De nieuwe gedeputeerde staten zijn kritisch over de
centraal opgelegde herindeling, zo heb ik begrepen, maar hebben de herindelingsprocedure
verder niet willen dwarsbomen.De heer De Cloe (PvdA):Provinciale staten hebben inderdaad de voorbereiding van het voorstel
teruggegeven aan de minister, niet vanwege het ontbreken van draagvlak, maar
vanwege het ontbreken van doorzettingsvermogen bij de provincie zelf. Zij
kwamen in de knoei met de ondernemingsraden, zijn toen gestopt en hebben het
voorstel teruggegeven. Dat had op dat moment niks te maken met draagvlak.
De provincie stond er indertijd op om de motie zelf uit te voeren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb het toch zo geïnterpreteerd dat het een combinatie van factoren
was en dat het politiek gevoelig lag. Wij zijn nu een aantal jaren verder,
dus je moet ook een beetje kijken naar de actuele situatie. Je kunt toch niet
zeggen dat bij de provincie het hart nu sneller gaat kloppen vanwege deze
herindeling.De heer De Cloe (PvdA):Geen misverstand, u zegt dat de provincie het voorstel heeft teruggegeven
aan het kabinet vanwege het ontbreken van draagvlak. Neen, het argument voor
de provincie was de situatie die ontstond met de ondernemingsraden: wij komen
er niet uit en daarom geven wij het terug.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mijn stelling is dat het ook met het draagvlak te maken had.De heer De Cloe (PvdA):In feite kun je geen verschillende gedachten hebben.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Je kunt wel degelijk verschillende gedachten hebben, want je maakt uiteindelijk
ook verschillende afwegingen. Het is ook heel goed mogelijk dat wij uiteindelijk
met anderen praten dan u over deze voorstellen. Ik vind het heel legitiem
dat je dat ook verschillend interpreteert. In mijn interpretatie is het een
combinatie van factoren geweest. Gelet op de discussies en de actuele stand
van zaken moet ik concluderen dat de mensen in de provincie niet gelukkig
zijn met het huidige voorstel.Dan kom ik op een ander argument, namelijk dat van de bestuurlijke verhoudingen
in de regio. Misschien kan de minister daar nog nader op ingaan. Ik gaf zojuist
al aan dat wij het van groot belang vinden dat de regio, stad en ommeland,
de problemen in gezamenlijkheid oplost, zeker als het gaat om de stad Den
Haag. Dit gebeurt momenteel in het stadsgewest Haaglanden, maar wij vinden
toch dat dit beter moet worden georganiseerd. Wij zijn een groot voorstander
van de stadsprovincie. Als dit voorstel het haalt, wat betekent dat voor de
slagkracht van het regionale bestuur van het stadsgewest? Daarover heeft onlangs
nog een discussie plaatsgevonden. Misschien kan de minister zijn licht er
nog een keer over laten schijnen.Wij steunen de fusie van Leidschendam en Voorburg en die van Pijnacker
en Nootdorp. De minister steunt die ook, maar hij wil wel dat er wordt aangesloten
bij de grenzen van de herindeling, zoals die nu wordt voorgesteld.
De logische vraag aan de minister is of daar nog over valt te praten, of dat
deze nieuwe wending in de discussie voor hem geen aanleiding is af te wijken
van zijn oorspronkelijke voorstel. Dat is ook interessant vanwege het amendement
op dat punt. GroenLinks wil graag weten hoe de minister daarmee omgaat.Hoe ziet de minister de periode van 15 jaar? Er is lang gediscussieerd
over een eventuele herindeling. Er ligt nu een voorstel. De minister heeft
het in de stukken over een oplossing voor een periode van zo'n 15 jaar. Daarover
is al een aantal opmerkingen gemaakt. Schat de minister in dat deze herindeling
een duurzame en structurele oplossing is, ook met het oog op de langere termijn?
Welke meerwaarde heeft een heringedeeld Den Haag ten opzichte van een verplicht
regionaal bestuur voor Haaglanden? Ik zie graag dat dit nog een keer tegen
elkaar wordt afgezet, mede gelet op het feit dat er in deze Kamer eigenlijk
een meerderheid bestaat voor de stadsprovincie. Vanwege allerlei politieke,
maar geen inhoudelijke overwegingen, wordt er toch vastgehouden aan deze minimale
herindeling, maar die lost de structurele problemen niet op. Ik betreur dat.
Kunnen wij vandaag ons verstand niet gebruiken? Kunnen wij de koppen in deze
Kamer niet gaan tellen en dan tot een bepaalde conclusie komen? De heer Hoekema
is hier ook niet blij mee. Hij vindt dit eigenlijk ook een subideale oplossing.
De heer De Cloe wil ook wel op de stadsprovincie inzetten, maar hij wijst
erop dat daar indertijd geen meerderheid voor was. Hij suggereert een beetje
dat dit nu een gepasseerd station is. Ik vind echter dat wij vandaag op het
perron staan. Soms moet je lang wachten op de trein. Dat weet de heer De Cloe
net zo goed als ik. Ik ben daar niet blij mee, maar laten wij de tijd die
wij vandaag moeten wachten, voordat wij een definitief besluit nemen, goed
gebruiken. Ook het CDA wil graag praten over de stadsprovincie. Laten wij
dus met elkaar een goed besluit nemen, zodat Den Haag en ommelanden structureel
goed uit de voeten kunnen en niet alleen voor een te minimale periode, met
te minimale oplossingen. Ik doe nogmaals een dringend beroep op de fracties
die voor die bestuurlijke inrichting zijn om daar nog eens heel goed over
na te denken.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. Wij hebben een aantal weken geleden met de minister gesproken
over zijn notitie Bestuur in stedelijke gebieden. Daarbij was ook een vertegenwoordiger
van de fractie van mevrouw Van Gent aanwezig. Deze heeft zich door de bank
genomen positief uitgelaten over de koers. Mevrouw Van Gent weet heel goed
dat er wisselend wordt gedacht over deze kwestie. Bij de discussie over de
stadsprovincie was er ook groot verschil van mening in deze Kamer. De vraag
was of Eindhoven er wel of niet bij moest. Het CDA voelde daar toentertijd
niets voor. Er zijn dus wisselende ideeën over dat thema. Misschien moeten
wij dat aan het eind van deze periode weer oppakken, maar ik denk niet dat
je dat op dit moment kunt doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Wij hebben het vandaag niet over Eindhoven. Wij hebben het
er ook niet over Eindhoven in te delen bij Den Haag. Wij spreken vandaag over
de situatie van Den Haag en ommelanden en de vraag hoe wij de problematiek
die in Den Haag en de regio een rol speelt, met elkaar eensgezind en zeker
niet vrijblijvend op kunnen lossen. Ik betoog – dat heeft de heer De
Cloe indirect ook gedaan, evenals de heer Hoekema en mevrouw Van der Hoeven
en wellicht doen andere woordvoerders na mij dat ook – dat die problematiek
adequaat moet worden aangepakt via het systeem van de stadsprovincie. Die
moet uiteraard democratisch worden georganiseerd en gelegitimeerd. Ik vind
het dan ook treurig dat de heer De Cloe over Eindhoven begint. Dat is in mijn
ogen een afleidingsmanoeuvre. Hij moet nog maar eens heel goed nadenken over
dit minimale voorstel, dat ook niet aan zijn bezwaren en opmerkingen tegemoetkomt
als het gaat om het oplossen van de problematiek van Den Haag en omstreken.
Er moet nog eens heel goed worden bekeken of de problematiek via een eensgezinde
samenwerking, waarin goede afspraken worden gemaakt, ook als het gaat om de
financiën, kan worden opgelost. Het is nog niet te laat, want de kaarten
zijn nog niet geschud. Dat hoop ik in ieder geval niet. Ik hoop dat de heer
De Cloe daar in tweede termijn nog eens nader op in wil gaan.Voorzitter. Ik kom tot de conclusie van de fractie van GroenLinks. Intensieve
en adequate niet-vrijblijvende samenwerking in de regio Haaglanden is in onze
ogen van groot belang om de problemen van stad en ommeland het hoofd te bieden.
Dat zijn problemen die het eigen belang overstijgen en die voortvarend aangepakt
dienen te worden. Met dit voorstel is dat onvoldoende gegarandeerd. Het voorstel
van het kabinet heeft als enige "voordeel" dat het een shocktherapie is geweest.
De samenwerking en de noodzaak tot sociale en economische samenhang in de
regio Haaglanden moet verder worden versterkt. Daar zijn wij het mee eens.
Het dagelijks bestuur van Haaglanden heeft daar een prachtig rapport over
uitgebracht, waarin unaniem is aangegeven dat zij de samenwerking versterkt
willen doorzetten. De lasten en de lusten moeten evenredig over de gehele
regio Haaglanden worden verdeeld. Nu wordt in onze ogen schijnbaar doortastend
het verkeerde besluit genomen. Wij pleiten voor het verleggen van grenzen
door de huidige grenzen in stand te houden, de vrijwillige fusies daargelaten,
in plaats van nu blokkades op te werpen voor verdergaande doortastende samenwerking
in de regio. Natuurlijk moet er verder gekeken worden dan de schaduwen van
de lokale belangen. Dat zou in onze ogen het beste worden georganiseerd door
een effectief democratisch gekozen regionaal bestuur voor de stadsprovincie.Alle opmerkingen en argumenten komen uit op de stadsprovincie. Daar leek
overeenstemming over, maar dat werd vier jaar geleden helaas doorkruist door
de motie-Remkes, maar die motie is in mijn ogen achterhaald. Veel van wat
daarin werd aangegeven, is inmiddels al in gang gezet of opgelost. Goede en
steekhoudende argumenten lijken een beetje ondergeschikt te worden aan het
regeerakkoord. Hoe zit het echter met het voortschrijdend inzicht en de sterke
argumenten van de tegenstanders van deze herindeling, zoals de heldere uitspraken
van de betrokken bevolking? Waarom wordt er een suggestief, somber beeld geschetst
van Den Haag, terwijl er volop gewerkt wordt aan oplossingen en afspraken
ten gunste van Den Haag in de regio? Vijf jaar samenwerking
in Haaglanden heeft veel opgeleverd, maar nog niet genoeg. Dat moet versterkt
worden voortgezet. Laten wij dat echter niet frustreren door deze minimale,
slechte herindeling.De heer Hoekema (D66):Wie heeft een suggestief en somber beeld geschetst van Den Haag en de
samenwerking? Dat was hoogstens de heer Poppe, die over de lekkende tramtunnel
begon.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik doelde daar ook op. Wij hebben het kunnen lezen in de nota naar aanleiding
van het verslag, waarin werd gesproken over het aantal mensen zonder werk,
de bedrijventerreinen en de woningbouwlocaties. Toen zei iemand hier dat wij
over cijfers niet moeten twisten. Dat begrijp ik wel, want die cijfers klopten
niet helemaal. Zij gaven in mijn ogen een wat suggestief en somber beeld van
de situatie. Ik wil dat niet bagatelliseren, maar je moet het ook niet overdrijven.
Daarom vraag ik daar nog eens aandacht voor.Voorzitter. Wij willen de samenwerking versterken en democratisch, met
een stem voor de burger, nog beter maken. Wij willen samenwerking op bestuurlijk-regionaal
niveau met een sterk oplossend vermogen voor de gehele regio. Het achterhaalde
voorstel dat er nu ligt, komt daar helaas niet aan tegemoet. De vraag is ook
nog wat er in de Eerste Kamer gebeurt als dit wetsvoorstel hier wordt aangenomen.
Misschien kan de collega van de VVD-fractie daar straks op ingaan, want zijn
fractie heeft er vast al contact over gehad met de collega's. Er moet een
nieuwe geest komen voor de samenwerking. Daarover zijn de heer Hoekema en
ik het eens, maar ik ben bang dat door dit slechte voorstel de geest toch
weer in de fles gaat en dat het heel moeilijk wordt om vervolgstappen te zetten.
Dat zouden wij zeer betreuren. Ik roep de betrokkenen dan ook op om dat niet
te laten gebeuren, want dat is voor de hele regio een slechte zaak.Kortom, het uitbouwen van het huidige stadsgewest Haaglanden tot een democratisch
gekozen stadsprovincie gaat volgens ons veel verder dan het voorstel van het
kabinet. Het lost de problemen ook veel beter op. Wij zijn ook bereid om dat
soort vergaande voorstellen te doen. Dan zal ook niet iedereen staan te juichen,
maar soms moet je stappen zetten. Het voorstel komt daar niet aan tegemoet.
Wij vrezen dat dit grote gevolgen heeft voor de ingezette samenwerking en
dat zou toch een heel slechte uitkomst zijn van dit debat.De heer Poppe (SP):Voorzitter. De vorige herindelingsdebatten heb ik niet met deze minister
mogen voeren. Daarom zal ik herhalen wat ons standpunt altijd is geweest.
Wij hebben vorige keren duidelijk gemaakt dat wij niet fundamenteel voor-
of tegenstander zijn van gemeentelijke herindelingen of grenscorrecties. Wij
zijn zelfs niet tegen subideale oplossingen, alhoewel ik niet weet wat subideaal
precies inhoudt. Ik ken wel het begrip "submarine", dat onderzeeboot betekent.
Subideaal zou dan een ideaal onder water zijn. Het is er wel, maar je ziet
het niet en je merkt het niet. Het is een beetje geniepig. Als hij dat bedoelt
met betrekking tot dit wetsvoorstel, dan kan ik hem een aardig eind volgen.Een van de argumenten van de D66-fractie is dat Hagenaars het recht hebben
om op Haags grondgebied te wonen. Dat was een verwijzing naar de Vinex-locatie
Leidschenveen. Als je die redenering echter consequent doortrekt, dan blijkt
het geen valide argument te zijn. Dat zou namelijk betekenen dat Almere en
Lelystad door Amsterdam geannexeerd moeten worden, evenals delen van Zaanstad
en Alkmaar. Iedereen begrijpt dat dit onzin is. Het argument van de heer Hoekema
is dus niet valide, terwijl het toch een van de belangrijke argumenten voor
dit subideale idee is.In het algemeen zijn wij wel terughoudend bij grenscorrecties en herindelingen.
In sommige situaties kan er een goede reden voor zijn, bijvoorbeeld als gemeenten,
en dan vooral bestuurlijk, naar elkaar toe gegroeid zijn en als gemeentebestuur
en inwoners graag een samenvoeging willen, maar dan natuurlijk wel met goede
argumenten. Die situatie is echter totaal niet aan de orde bij de gemeentelijke
herindeling van Den Haag en omstreken. Het doel van dit wetsvoorstel, de versterking van de stedelijke structuur
in de regio Den Haag door uitbreiding van het grondgebied van Den Haag, is
een farce. Ook de doelstelling om Den Haag met nieuwe grenzen te laten beschikken
over betere voorwaarden om een rol als een van de grootste centrumsteden van
dit land waar te maken, is een farce. Den Haag zou volgens deze gedachte gaan
beschikken over meer ruimte om gedurende een langere periode de gewenste en
noodzakelijke dynamische ontwikkelingen op het terrein van economie, woningbouw
en van bereikbaarheid en leefbaarheid bereiken. Gedurende een langere periode,
zo staat er in de memorie van toelichting. Hoe lang is die periode dan? Daar
komt kennelijk een eind aan en dan moet Den Haag nog meer grondgebied krijgen.
Dat betekent dus verdere grenscorrecties. Of wordt daarmee bedoeld dat wij
zo snel mogelijk naar een stadsprovincie toe moeten?De vraag is: waarom zou ruimtelijke herindeling goed zijn voor Den Haag?
Het gebruik van het gebied van de omgeving van Den Haag en Den Haag zelf is
vastgelegd in lokale bestemmingsplannen en provinciale streekplannen. Als
deze plannen door de gemeente Den Haag opengebroken zouden moeten worden,
kunnen wij rekenen op heel veel planschadeclaims en dat zal geld gaan kosten.
Er is niet méér ruimte dan de ruimte die er al is; alleen zou
er ruimte onder een ander gemeentelijk bestuur komen te vallen.Ik kom in dit verband ook op de Vijfde nota ruimtelijke ordening die op
dit moment in de inspraak is. Deze nota van minister Pronk heeft weliswaar
veel kritiek van de Tweede Kamer gekregen, maar heeft toch tot doelstelling
om de schaarse ruimte te ordenen. De minister van VROM geeft in die nota gemeenten
en provincies de ruimte om groene en rode contouren te trekken. De rode contouren
zijn dan voor de harde stadsaspecten (bedrijventerreinen en wonen) en de groene
contouren voor hetgeen open ruimte moet blijven. De SP-fractie en ook andere
fracties – ik meen dat het zelfs een meerderheid in de Kamer is –
hebben daar veel bezwaar tegen, omdat gemeenten dan, zonder een goed overzicht
over de regionale en de landelijke ontwikkeling, te veel in de waan van de
dag rode en groene contouren gaan trekken en daarmee groen
kunnen opofferen aan groeibehoeften. Er lijkt dus een meerderheid in de Kamer
te zijn die vindt dat het ruimtelijk beleid zodanig zou moeten zijn dat de
landelijke overheid een veel strakkere regie kan voeren over het ruimtelijk
beleid en over de vraag, wat groene ruimte moet blijven en wat mag worden
gebruikt voor economische ontwikkeling. Dat wil dus zeggen dat er met door
Den Haag via landjepik bij de buren verkregen grond niet méér
ruimte komt voor woningbouw of bedrijventerreinen, dan het geval is op grond
van het ruimtelijke ordeningsbeleid dat wordt of al is vastgesteld. Er verandert
dus niet zoveel. Dat zal overigens ook gelden voor de volgens dit wetsvoorstel
te annexeren delen van gemeenten. Ruimte creëren met deze annexatieplannen
is dus een farce.Daarnaast wijs ik erop dat wat de één krijgt, de ander kwijtraakt.
Leidschendam zou 11 mln gulden kwijtraken, ongeveer 10% van haar begroting.
Voor zo'n gemeente is dat toch wel een behoorlijke ingreep. Voor de begroting
van Den Haag maakt het natuurlijk weinig uit.Wat nu niet in gemeenten kan, namelijk het veranderen van de bestemming
van gronden, kan ook niet door Den Haag, anders dan door middel van een lange
procedure. Wat ons betreft, worden de groene grenzen getrokken door de landelijke
overheid. Het beheer van de groene ruimte is volgens ons bij bestuurders die
daar direct bij betrokken zijn, dus bestuurders in kleinere gemeenten, in
betere handen dan bij bestuurders in het sanitaire gebouw vlakbij het Kamergebouw.
Waar het gaat om de armslag van de vergrote gemeente Den Haag, ziet onze fractie
dus een tegenstelling met de komende discussie over het ruimtelijke ordeningsbeleid.Dat de bewoners massaal tegen het afstaan van stukken gebied aan Den Haag
zijn, is al duidelijk geworden bij een volksraadpleging in oktober 1998. Het
is nog eens bevestigd door het onlangs gehouden referendum. Hieruit blijkt
overduidelijk dat de bevolking van de omringende gemeenten samenvoeging of
gedeeltelijke samenvoeging met Den Haag niet met open armen ontvangt, integendeel.
De Leidschendamse en Voorburgse bevolking willen zelfs samengaan om de grote
broer Den Haag weg te houden. Overigens wil ik de uitslag van het referendum
die dit uitwees, zien als een duidelijke tweede keus, onder druk van dreigende
gedeeltelijke samenvoeging met Den Haag.Het doel van de herindeling staat volgens onze fractie op gespannen voet
met een doordacht landelijk ruimtelijke ordeningsbeleid. Het is dan ook alleen
opgetuigd vanwege de financiële problemen van Den Haag. Dit maakt de
motie-Remkes wel duidelijk. In de nota naar aanleiding van het verslag wordt
dit financiële voordeel – dat niet alleen Den Haag ten goede zou
moeten komen, maar ook de gemeenten die een stuk grondgebied kwijtraken –
door de minister gerelativeerd.Wat is het verhaal? Gebiedsuitbreiding is nodig vanwege het gebrek aan
ruimte voor woningen en bedrijventerreinen. Herindeling wordt dan ook gezien
als de oplossing voor ruimtelijke en financiële problemen. Dit is onzin.
De ruimte wordt niet groter, er komt geen vierkante meter bij, en het ruimtelijkeordeningsbeleid
moet bepalen waar al of niet ruimte is voor woningen en bedrijventerreinen.
Dit is de discussie over de Vijfde nota. Ik verwacht dat de uitslag van die
discussie zal zijn dat de rijksoverheid die groene grenzen moet trekken en
niet de gemeenten.Een herindeling doet hieraan niets af. Als is vastgesteld dat een bepaald
gebied groen moet blijven, kan het wel aan een andere gemeente worden gegeven,
maar de bestemming ervan blijft gelijk. Door herindeling verandert er in die
zin dus niets.Waarom spreekt de minister over financiële versterking? De middelen
die nu worden verstrekt aan een gemeente waarvan stukken grond worden weggenomen,
zullen na een herindeling aan Den Haag worden verstrekt, maar moeten toch
ook worden besteed voor het betreffende gebied. Dit is niet meer dan schuiven
met geld en grenzen. Het kan toch niet zo zijn dat de financiële voordelen
voor Den Haag gelijk met het grondgebied worden overgeheveld naar die gemeente
en niet worden besteed voor dat gebied. Het enige voordeel voor Den Haag zou
kunnen zijn dat uit het Gemeentefonds geld wordt ontvangen voor een Vinex-locatie
terwijl de kosten in de nabije toekomst laag zijn. De riolering is voor langere
tijd goed, de openbare ruimte is nog geruime tijd in orde, want alles is nieuw.
Een sterke nieuwe wijk heeft financiële voordelen en die voordelen worden
weggehaald bij Leidschendam en gaan naar Den Haag. Dit zou het voordeel zijn,
maar dit vind ik nogal subideaal of liever gezegd: geniepig en dus ook niet
redelijk, want dit betekent een achteruitgang voor de ene gemeente ten faveure
van een klein voordeeltje van de andere. Ik vind dat wij zo niet met gemeenten,
de bewoners van die gemeenten en de gemeentegrenzen moeten omgaan.De enige mogelijkheid voor financiële winst biedt de samenvoeging
van het ambtelijk apparaat. Mogelijk kan met minder ambtenaren worden gewerkt.
Is dit al fatsoenlijk geregeld voor het geval het wetsvoorstel wordt aangenomen?Door schaalvergroting ontstaan echter ook weer nieuwe kosten, ten minste
als werkelijk voorkomen moet worden dat het bestuur op grotere afstand van
de bewoners komt te staan. Uit onderzoek is gebleken dat gemeenten met 50.000
à 60.000 inwoners de beste verhouding bieden tussen openbaar bestuur
en bevolking en de meeste efficiëntie in de financiële huishouding
van de gemeente. Dit is precies de omvang van bijvoorbeeld Leidschendam dat
60.000 inwoners heeft.De spreiding van de grotestedenproblematiek kan een van die kostenposten
zijn. Den Haag heeft grote financiële problemen en kampt ook met de grotestedenproblematiek.
Daarvoor is wel een minister aangesteld, maar hij heeft geen budget. Die problemen
kunnen niet door herindeling worden opgelost, maar wel worden gespreid, maar
dat is naar mijn mening niet de bedoeling. Het is maar de vraag of de kwaliteit
van het openbaar bestuur beter zal worden door de in dit wetsvoorstel bedoelde
schaalvergroting van Den Haag, juist doordat het openbaar bestuur op grotere
afstand komt te staan van de bewoners van de te annexeren grondgebieden en
gemeenten. Naar onze opvatting zijn herindelingen tot nu toe voornamelijk
gebaseerd op waanideeën. Groot zou efficiënt zijn, "big is beautiful"
en klein is dorps. Iedereen beseft ondertussen dat heel grote gemeenten te
groot zijn. Het bestuur wordt daarom gedifferentieerd: we gaan weer wijkraden
inrichten en decentraliseren om wat groot is weer een beetje kleiner te maken. Groot is niet beautiful en de kracht van Den Haag zal niet
effectief toenemen met de voorziene uitbreiding. De financiële en de
grotestedenproblematiek van Den Haag moet volgens ons worden aangepakt met
meer geld van de regering, niet op deze manier. Graag hoor ik van de minister
of de eerder uitgevoerde herindelingen in den lande daadwerkelijk en aantoonbaar
positieve resultaten hebben opgeleverd voor de bestuurlijke kracht, het efficiënt
omgaan met geld en een betere verhouding tussen openbaar bestuur en bewoners.
Zijn hier positieve voorbeelden van? Ik heb het hierbij niet alleen over bestuurlijk
resultaat, maar over echt positieve ontwikkelingen en voordelen voor de bewoners.
Het bestuur is er namelijk niet voor het bestuur, maar voor de mensen. Een
herindeling is voor mijn fractie dus pas toegestaan als de mensen die zelf
willen en duidelijke voordelen aantoonbaar zijn.Voorzitter. Het zal duidelijk zijn dat de SP, als second-bestoplossing,
voor het ingediende amendement over de fusie zal instemmen, maar dit wetsvoorstel
zal zij niet kunnen steunen. Wat ons betreft blijft Leidschenveen Leidschendam
en wordt er niet gezaagd aan het grondgebied van Voorburg en Rijswijk. Een
van de zwaarstwegende punten bij een herindeling is voor mijn fractie altijd
het draagvlak van de bevolking geweest. Als dit er niet is, dan is herindeling
voor ons niet aan de orde. Wij weten allemaal dat dit draagvlak er niet is.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Bij dit wetsvoorstel gaat het om een zeer omvangrijk dossier.
In een van de verslagen die bij dit dossier hoort, kwam ik een uitspraak van
collega Balemans tegen. Hij merkte in 1999 op dat gemeentelijke herindeling
"menselijke emotie en bestuurdersleed" is. Als we kijken naar de lange voorgeschiedenis
van dit wetsvoorstel, met alle hoogten en diepe dalen die daarbij horen, dan
vind ik dat eigenlijk wel een rake typering: menselijke emotie en bestuurdersleed
die, als het om Den Haag gaat, verder reiken dan discussies over gemeentelijke
herindeling. Het is me overigens opgevallen dat de fractie waartoe de heer
Balemans behoort bij het creëren van de menselijke emotie en bestuurdersleed
rond dit onderwerp een eigenstandige rol heeft vervuld, maar dit terzijde.
Ik heb de algemene indruk dat het debat van vandaag en de te verwachten uitkomsten
daarvan zwaar gebukt gaan onder de discussies uit het verleden en de uiteindelijke
weerslag die deze discussies in coalitieverband hebben gekregen in het regeerakkoord
van het tweede paarse kabinet. Ik word hierin bevestigd door de bijdragen
van de collega's van PvdA en D66 en wacht uiteraard met belangstelling op
die van de heer Van Beek. De uitwerking van de betreffende passages in het
regeerakkoord over de herindeling van Den Haag bleek deze regeerperiode overigens
ook allesbehalve makkelijk. In dat opzicht verdient minister de Vries een
compliment: hij heeft uiteindelijk toch met voorstellen kunnen komen, die
nu ter besluitvorming aan de Kamer voorliggen. De vraag is echter of de inhoud
van deze voorstellen op de goedkeuring van de fractie van de ChristenUnie
kan rekenen. Daarover het volgende.De fractie van de ChristenUnie heeft er in het verleden nooit een geheim
van gemaakt dat er een bestuurlijke oplossing moet komen voor de ruimtelijk-economische
problemen waarmee Den Haag al geruime tijd te maken heeft. Onze fractie heeft
altijd oog gehad voor die problemen, al kun je twisten over de omvang daarvan –
wat in de afgelopen maanden dan ook is gebeurd. Voor onze fractie was bij
het zoeken naar oplossingen voor de ruimtelijk-economische problemen van Den
Haag het perspectief van de stadsprovincie altijd bespreekbaar. De discussie
in de afgelopen jaren over de stadsprovincie is uiteindelijk op niets uitgelopen.
Daarmee is aan een mogelijk duurzamere en in Haaglanden breder gedragen oplossing
voor de problematiek van Den Haag de pas afgesneden. Ik dacht even dat er
weer wat ruimte kwam, toen ik eind april een uitspraak van de heer Hoekema
las in de Haagsche Courant. Hij betreurde het dat de minister in deze voorstellen
de stadsprovincie niet had meegenomen. Uit zijn bijdrage van zojuist blijkt
dat het vooral mijmeren is, over iets wat geweest is, maar wat nu voorbij
is. Mede door de motie-Remkes is het denken over de stadsprovincie toch wat
gestold. De motie-Remkes van vier jaar geleden heeft een belangrijke wissel omgezet.
De eindbestemming stadsprovincie werd losgelaten en de bestuurlijke wissel
werd omgezet naar het spoor van de gemeentelijke herindeling. Daarmee heeft
de motie-Remkes toch een cruciale rol in het geheel gespeeld. Mijn voorganger,
de heer Schutte, heeft in een algemeen overleg al eens aangegeven dat deze
motie, die ongetwijfeld bedoeld was als een bijdrage aan een oplossing, de
verwarring slechts heeft vergroot. Die verwarring was met name groot geworden,
nadat de met de motie-Remkes ingeslagen weg van herindeling onder regie van
de provincie een regelrechte misser bleek te zijn. Gegeven die situatie, hebben
de fracties die nu de ChristenUnie vormen, in 1999 aangegeven dat eventuele
herindelingsvoorstellen van de regering op een kritische bejegening van ons
konden rekenen; dat was de politieke realiteit. Het oordeel daarover zou echter
afhangen van de onderbouwing van de gemaakte keuzen. Ook hebben wij aangegeven
dat er gestreefd moest worden naar een vorm die in beginsel voor 25 jaar voldoende
duurzaam is.In het licht van het laatstgenoemde zijn wij uitermate kritisch over het
resultaat, dat nu aan ons is voorgelegd. Als compromis van een compromis van
een compromis is uiteindelijk gekozen voor een oplossing die volgens de regering
de duurzaamheid van hooguit 15 jaar heeft. Daarmee wordt dus onder de maat
van 25 jaar van het algemeen herindelingsbeleid gescoord. De fractie van de
ChristenUnie hoort graag een nadere onderbouwing van deze keuze om af te wijken
van dit criterium. De nu gegeven reactie van de regering, dat de keuze voor
een oplossing van 25 jaar onvermijdelijk een herindelingsvoorstel op de schaal
van agglomeratie tot gevolg zal hebben, is ons te mager. Wij wensen meer vlees
aan de botten.Verdere onderbouwing is ook gewenst bij de vele vragen die reeds gesteld
zijn over het aanwezige draagvlak binnen Haaglanden voor deze voorstellen.
Uiteraard erkennen wij het feit dat bij een herindeling altijd sprake is van
tegengestelde belangen en verschillende belevingen van de voorgestelde oplossing.
"Je doet het nooit goed", merkte een collega kort geleden nog tegen mij op toen hij hoorde dat ik woordvoerder van de ChristenUnie bij herindelingsvoorstellen
was geworden. Met dat gegeven moet een politicus bij dit soort onderwerpen
leren leven. Dit laat onverlet dat het aanwezige draagvlak meegewogen moet
worden bij de beoordeling van de voorstellen. Inzake deze voorstellen kan
niet voor 100% worden geredeneerd vanuit de positie van Den Haag, hoe belangrijk
die ook is.In onze schriftelijke bijdrage hebben wij onze zorgen geuit over de komende
samenwerking tussen Den Haag en de buurgemeenten. In onze beleving stapt de
regering toch te lichtvoetig over deze zorg heen. Mede gezien de nadelige
effecten van deze voorstellen voor enkele buurgemeenten van Den Haag is de
kans niet denkbeeldig dat wij weer terugvallen in de slechte samenwerkingscultuur
die met name voor 1995 bestond. En dat, nu in de laatste jaren de samenwerking
tussen Den Haag en de buurgemeenten juist in positieve zin is verbeterd. In
dat opzicht is ook de conclusie van professor Van der Zwan, dat herindeling
oplossingen op lange termijn belemmert, van belang. Graag horen wij van de
minister een nadere uiteenzetting over het samenwerkingsperspectief dat hij
ziet voor Den Haag en de buurgemeenten na aanname van deze voorstellen.De fractie van de ChristenUnie heeft ook vragen over de financiële
aspecten die aan deze voorstellen vastzitten. Zoals bekend, gaf de motie-Remkes,
die als onderligger van deze voorstellen beschouwd kan worden, aan dat de
stad Den Haag versterkt moest worden met de bouwlocaties Ypenburg, Leidschenveen
en het nog resterende deel van Wateringseveld en een corridor, om Den Haag
een zelfstandige regiefunctie te kunnen geven over dit gebied. Er gold wel
een restrictie: indien de financiële gevolgen daarvan per saldo positief
zijn. Deze restrictie moet nadrukkelijk gezien worden in het licht van de
financiële problemen waar Den Haag in die tijd mee te maken had. Wij
zijn het met de regering eens, die in de nota naar aanleiding van het verslag
stelt dat een gemeentelijke herindeling niet het middel is om financiële
problemen op te lossen. Maar door herindeling mogen ook geen financiële
problemen worden gecreëerd. De uiteindelijke financiële gevolgen
van deze herindeling zijn onevenwichtig. Met name de buurgemeenten teren in
op hun financiële positie. Ik wijs op de bedragen die genoemd zijn naar
aanleiding van de algemene uitkeringen die ontstaan. De vooruitgang van Den
Haag is afgezet tegen de totale begroting van deze stad zeer beperkt te noemen.
Voor de nadeelgemeenten staat er slechts een tijdelijke financiële vergoeding
tegenover. Graag willen wij van de minister weten waarom hij de financiële
onevenwichtigheid die uit deze voorstellen voortvloeit, afdoet met opmerkingen
in de trant van dat de vorige voorstellen financieel nog slechter uitgevallen
waren en dat door deze gemeenten het financieel perspectief met vertrouwen
tegemoet kan worden gezien.Mevrouw de voorzitter. Met betrekking tot de voorgestelde grenswijzigingen
zijn ook na lezing van de nota naar aanleiding van het verslag lang niet al
onze vragen over de voorgestelde grenswijzigingen weggenomen. Alhoewel duidelijk
is dat de voorgestelde grenswijzigingen beperkter zijn dan de motie-Remkes
concreet beoogde en ook in het wetsvoorstel van vorig jaar voorgestaan werd,
is ons een aantal zaken niet helder. Waarom wordt bijvoorbeeld voorgesteld
een deel van de bouwlocatie Ypenburg aan Den Haag toe te voegen, terwijl via
een gemeenschappelijke regeling tussen Rijswijk, Nootdorp, Pijnacker en Den
Haag in dit gebied al eendrachtig wordt samengewerkt? Wij kregen uit de beantwoording
van vragen van de fracties van PvdA en VVD over de deellocaties Venen en met
name De Bras overigens de indruk dat de regering hen indirect uitnodigde,
met een amendement te komen. Dat ligt er trouwens nu ook. Als wij het mis
hebben, horen wij het graag, maar de opmerking "de door de regering gemaakte
keuze neemt niet weg, dat andere varianten – mede in het licht van de
motie-Remkes – evenzeer te verantwoorden zijn", geeft voor deze gedachte
wel enige aanleiding. De PvdA-fractie is overigens heel consistent, want zij
heeft altijd op De Bras ingezet.Met betrekking tot de voorstellen rond de corridor en het Trekvliettracé
vragen wij ons hardop af waarom de noodzaak voor Den Haag om de regie te hebben
over het Trekvliettracé zo groot is, als er over de verdere ontwikkeling
van dit gebied al goed wordt opgetrokken met Rijswijk en Voorburg. Is er geen
vertrouwen in deze vorm van samenwerking?Als gevolg van deze voorstellen ontstaat er bij aanvaarding een vreemd
stukje Den Haag tussen Rijswijk en Voorburg. Zijn de grote belangen voor Den
Haag als het gaat om het beheer van dit tracé, waar wij overigens alle
begrip voor hebben, echt niet op een andere manier te regelen? Wij proeven
een sfeer van wantrouwen waarvan wij met elkaar eens af moeten.Aandacht vragen wij ook voor de situatie die ontstaat vanwege de indringende
wens van Leidschendam en Voorburg om met elkaar te mogen fuseren, een wens
die door een substantieel deel van de bevolking van deze steden via een referendum
van enkele weken geleden onderstreept is. Wij delen met de minister de verwondering,
in positieve zin overigens, over de snelheid waarmee de vrijage tussen deze
twee gemeenten zich in de afgelopen maanden heeft ontwikkeld. Het is nu wel
een feit waar we rekening mee moeten en ook willen houden. De regio kan er
best een sterkere speler bij gebruiken. Het kan ook een versterking betekenen
van de poortwachtersfunctie die Leidschendam heeft voor het Groene Hart. Wij
hebben begrepen dat de minister overwegend positief staat tegenover een fusie
tussen Leidschendam en Voorburg en wij horen graag van hem hoe dat geregeld
gaat worden. Zoiets kan toch niet even tussendoor via amendering geregeld
worden? De vraag is nu ook of deze plannen nog consequenties dienen te hebben
voor de voorgenomen plannen om ondermeer het bedrijvenschap Forepark en de
bouwlocatie Leidschenveen naar Den Haag toe te schuiven. Is het juist dat
de regering alleen bereid is de fusie tussen Leidschendam en Voorburg op dit
moment toe te staan als de voorgenomen gebiedsuitbreiding van Den Haag gewoon
doorgaat? De feestvreugde in Leidschendam en Voorburg na afloop van het referendum
zou daardoor wel eens goed vergald kunnen worden. De vraag wie daarvoor dan
de zwarte piet toegeschoven moet krijgen is overigens niet eenduidig te beantwoorden.Mevrouw de voorzitter. Ik kom tot een afronding in eerste termijn. Het zal duidelijk zijn dat de fractie van de ChristenUnie vraagtekens
zet bij de voorstellen zoals die nu voorliggen. Dat geldt niet voor de voorgestelde
fusie tussen Nootdorp en Pijnacker, maar wel voor de voorgestelde herindelingsplannen
voor Den Haag. Alhoewel onze fractie ook van mening is dat er iets voor Den
Haag moet gebeuren, is er bij ons grote twijfel of de voorstellen die er nu
liggen een echte duurzame oplossing voor de ruimtelijk-economische problemen
van Den Haag betekenen. Vanwege het hoge compromisgehalte, dat gezien het
verleden van dit onderwerp wel te verklaren is, hebben de voorstellen een
flauwe smaak gekregen en is bij onze fractie de vrees aanwezig dat uitvoering
van deze voorstellen de bestuurskracht van Den Haag op korte termijn mogelijk
wel enigszins vergroot, maar dat aan de samenwerking in de regio ernstig afbreuk
wordt gedaan. Die samenwerking was zich nu juist in de afgelopen jaren op
een positieve manier aan het ontwikkelen. Kunnen wij in dat opzicht niet beter
de richting kiezen die in de beleidsnotitie Bestuur in stedelijke gebieden
voor het stadsgewest Haaglanden wordt geschetst? Dat is een versterking van
de samenwerking als een functioneel regionaal bestuur, waaraan exclusief een
aantal taken en bevoegdheden is toegekend en een bestuur dat op basis van
wetgeving moet worden ingesteld, dat voldoende middelen en instrumenten tot
zijn beschikking krijgt en waar geen sprake kan zijn van vrijblijvendheid
in de samenwerking. Het belang van de regio – en daarin is de centrumgemeente
een belangrijke factor – gaat dan boven de individuele gemeente. Dit
zou al versterkt op korte termijn kunnen worden opgepakt. Een verdere versterking
van het regionaal bestuur zou op termijn mogelijk nog kunnen uitgroeien tot
een stadsprovincie. Dat is echter het verhaal dat daarna komt.Onze indruk is dat in Haaglanden de bestuurlijke wil om aan dit perspectief
te werken anno 2001 stukken groter is dan in het verleden ooit het geval is
geweest. Daarvan getuigt ook het rapport Quo Vadis. Het zou wel eens een historische
vergissing kunnen worden als wij deze kansen nu onbenut zouden laten. Ik begrijp
goed dat het maken van een keuze voor deze richting weer de nodige emotie
zal oproepen, maar het zou ons op termijn wel eens heel wat bestuurlijk leed
kunnen besparen. Al met al is mijn fractie nog niet overtuigd van de wenselijkheid
van de door het kabinet gemaakte keuzen en zal de minister heel wat overtuigingskracht
moeten hebben, wil hij ons over de streep trekken. Ik wil hem niet ontmoedigen,
maar de kans dat dit gaat gebeuren acht ik, eerlijk gezegd, niet heel erg
groot. Wij wachten echter zijn beantwoording met heel veel belangstelling
af.De heer Van Beek (VVD):Mevrouw de voorzitter. Bij het voorbereiden van deze plenaire bespreking
vroeg ik mij af waar ik zou beginnen. Moest ik weer bij Montijn beginnen en
vanaf dat moment de hele ontwikkeling schetsen of moest ik ergens middenin
vallen? De toelichting op het wetsvoorstel was al zodanig duidelijk, ook over
de historische verankering, dat ik niet opnieuw dat hele deel zal bespreken.
Ik wil mijn betoog beginnen bij de uitspraak die op 22 mei 1997 in deze Kamer
is gedaan over de stadsprovincie en herindeling naar aanleiding van de projecten
in het BON-3-traject. Een aantal collega's heeft daar rechtstreeks aan deelgenomen.
Ik ben daarbij aanwezig geweest in een heel andere verantwoordelijkheid.De stadsprovincie is door de VVD-fractie in die vergadering en bij de
besprekingen afgewezen als oplossing voor deze regio, maar ook als oplossing
voor andere regio's. Op dat moment was overigens sprake van grote verschillen
in opvatting hoe de stadsprovincie vormgegeven moest worden. Ik constateer
vanochtend dat die verschillen er nog steeds zijn. Als de ene collega praat
over een stadsprovincie, bedoelt hij een sterke stadsprovincie. Het woord
"sterk" wordt ook in de stukken regelmatig aan dat begrip toegevoegd. Andere
collega's praten over een stadsprovincie met een heel andere taakindeling.
Voor mij hoeven wij dat vandaag niet helemaal uit te vechten, maar de suggestie
ontstaat dat iedereen voor hetzelfde is. Dat is noch in de regio noch in deze
zaal het geval. De VVD-fractie heeft zich hier nadrukkelijk tegen uitgesproken
en heeft dat overduidelijk gemotiveerd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De discussie ging helemaal niet over sterk of zwak. De discussie was dat
de stadsprovincie een betere oplossing zou zijn om in regionaal verband de
problemen aan te pakken. En natuurlijk moet je dan met elkaar discussiëren
hoe je dat precies gaat inkleden. Ik vind dat de heer Van Beek hier gemakkelijk
overheen stapt. Is de VVD-fractie bereid om de ogen te openen en eens te gaan
nadenken over een echte oplossing voor deze regio, met de stadsprovincie in
het achterhoofd?De heer Van Beek (VVD):Ik heb de opmerking gemaakt zoals ik die heb gemaakt om aan te geven dat
de suggestie dat in deze zaal over de vorm van de stadsprovincie één
mening zou bestaan, onjuist is. Hierover wordt immers zeer verschillende gedacht,
zowel in deze zaal door politieke partijen als buiten deze zaal. Na de proeven
in de zeven regio's in het kader van het BON-3-traject en na de evaluatie
die heeft plaatsgevonden, heeft de VVD uitgesproken dat zij geen heil ziet
in de totstandkoming van stadsprovincies en ook geen heil ziet in de structuurwijziging
die het binnenlandse bestuur hiervoor zou moeten ondergaan. Destijds is door
de staatssecretaris met nadruk gezegd: denk eraan, als jullie niet kiezen
voor het stadsprovincietraject, dan moeten jullie je realiseren dat het een
herindelingstraject wordt. Bij het nemen van die beslissing was op dat moment
voor de VVD duidelijk wat de consequenties daarvan zouden zijn. Ik kom daarop
in de rest van mijn betoog nog terug.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U lijkt hier een wat sluwe invalshoek te kiezen. U geeft aan waarom de
VVD hierin niets zit en vervolgens probeert u om een soort tweedracht te zaaien
tussen fracties die de stadsprovincie als meest ideale oplossing hebben aangegeven.
Natuurlijk moet daar nader over worden gesproken, maar ik heb er alle vertrouwen
in dat wij daar met elkaar uit zullen komen. Wij moeten nu een second-bestoplossing
accepteren. Is die nu gepresenteerde oplossing voor de VVD de béste
oplossing?De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik probeer geen verschillen groter te maken, maar wil voorkomen
dat er onduidelijkheid blijft bestaan over het feit dat er
in deze Kamer grote verschillen van inzicht leven waar het gaat om het structureren
van een stadsprovincie. Hoe sterk zou die stadsprovincie moeten zijn, wat
zou haar takenpakket moeten zijn, wat zouden gemeente ten behoeve hiervan
moeten inleveren in de sfeer van zeggenschap en beleid? Mevrouw Van Gent heeft
het gevoel dat men er wel uit zal komen maar wat dat betreft verschillen wij
van gevoel. Ik heb het gevoel dat de verschillen inderdaad aanzienlijk zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is duidelijk dat u hierover niet wenst mee te praten. U bent gewoon
tegen en u vindt dat de oplossing zoals die nu is gepresenteerd, de beste
is voor Den Haag en ommelanden.De heer Van Beek (VVD):Ik kom er in mijn betoog nog uitgebreid op terug.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar u kunt hierop toch even met ja of neen reageren?De heer Van Beek (VVD):En dan zou ik meteen kunnen stoppen. Voorzitter, ik zou graag zelf de
opbouw van mijn betoog willen bepalen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Dat verplichte eindperspectief van herindeling of stadsprovincie
is allang van de baan. Wat dat betreft moet de heer Van Beek niet teruggrijpen
op iets dat al een jaar of twee geleden is afgeschaft. De minister heeft een
voorstel gedaan in verband met intensieve, vergaande verplichte samenwerking
binnen bepaalde gebieden. Is de heer Van Beek bereid om dat traject in te
gaan en daarop uit te komen? Of wil hij dat niet?De heer Van Beek (VVD):Daarop kom ik terug in mijn betoog. Daar willen wij heel nadrukkelijk
op uitkomen. Collega Balemans heeft wat dit betreft zijn bijdrage geleverd
in de discussie over de nota inzake het bestuur stedelijke gebieden. Wij vinden
het goed en noodzakelijk – dat geldt in het bijzonder voor de onderhavige
regio – dat de intergemeentelijke samenwerking tot stand komt, overigens
op basis van het model dat door de minister is geschetst, dus in een drielagenstructuur.
Daarbij is voor ons essentieel dat de lokale verantwoordelijkheden en problemen
ook echt lokaal kunnen worden aangegaan, dat bovenlokale problemen intergemeentelijk
kunnen worden aangepakt en dat regionale en provinciale zaken op het niveau
van de provincie kunnen worden aangevat. Kortom, er moet niet sprake zijn
van een situatie waarin wordt samengewerkt op basis van zwakte of het feit
dat men de zaken niet meer aankan, maar van een situatie waarin op grond van
sterkte wordt samengewerkt. Waar men in staat is om de eigen lokale problemen
en verantwoordelijkheden binnen het eigen bestuur aan te vatten, dient dat
te gebeuren.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Maar waarom wilt u nu dan bovenlokale problemen oplossen met een herindeling?De heer Van Beek (VVD):Ik heb het nu helemaal niet over bovenlokale zaken. Ik heb het over lokale
zaken. Als het gaat om bestemmingsplannen, wonen, vestiging van bedrijven
enz. spreken wij over lokale verantwoordelijkheden en taken voor het gemeentebestuur.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dan heeft u het over zaken die volgens de minister moeten worden ingebracht
in die vérgaande verplichte samenwerking, en dat is iets heel anders
dan wat u beweert.Waarom wilt u bovenlokale problemen oplossen met een herindeling? Wij
hebben het immers over regionale planning op het terrein van ruimtelijke ordening,
infrastructuur, huisvesting, et cetera.De heer Van Beek (VVD):In alle tot nu toe gewisselde stukken wordt aangegeven dat Den Haag ten
opzichte van de regio verzwakt zowel in absolute als in relatieve zin. Vanaf
het moment dat wij de discussie over deze regio hebben ingezet, hebben wij
gesteld dat het van belang is dat Den Haag wordt geholpen en op niveau gebracht
wordt als het gaat om de mogelijkheden om te wonen, om bedrijfsvestigingen,
om de basis onder allerlei voorzieningen. Dit voorstel is daaraan een bijdrage.
Het is niet de ultieme eindoplossing. Het is niet zo, dat er nooit meer iets
hoeft te gebeuren. Dit is een bijdrage aan de oplossing van de problematiek
in de regio Haaglanden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Op welke manier versterkt u dan bijvoorbeeld de koopkracht van de inwoners
van Den Haag? Gebeurt dat door 60% van de mensen die nu in Vinex-locaties
wonen en afkomstig zijn uit sociaal zwakke groeperingen, terug te brengen
naar Den Haag? En op welke manier versterkt u de bedrijvensituatie van Den
Haag? Hoe doet u dat? U brengt iets binnen Den Haag wat in feite reeds lang
uitgegeven is aan bedrijvenparken. U versterkt Den Haag niet! U verandert
wel de verhoudingen binnen de regio en dat betekent dat de regio als zodanig
geen klap ermee opschiet.De heer Van Beek (VVD):Het voegt geen nieuwe grond toe aan de regio en ook geen nieuwe bouwmogelijkheden,
maar het verandert wel de verhoudingen binnen de regio ten gunste van Den
Haag. Het zal ook duidelijk zijn dat de omliggende gemeenten nadelige gevolgen
daarvan hebben. Ik zal in de loop van mijn betoog onze afwegingscriteria aangeven.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik heb de heer Van Beek dus niet horen zeggen dat Den Haag werkelijk een
stukje nieuwe regie krijgt, dat Den Haag echt geholpen wordt met de problemen
dat zij heeft, ook financieel. Er wordt alleen maar iets toegevoegd aan Den
Haag wat er al is. In feite bent u bezig Den Haag een fopspeen te geven, want
u weet dat het de problemen niet oplost.De heer Van Beek (VVD):De nu voorliggende herindeling is niet dé oplossing maar is een
bijdrage aan die oplossing, die nuance wil ik heel nadrukkelijk aanbrengen.
Herindeling geeft wel een breder draagvlak onder de stad als het aantal inwoners
dat in de loop der jaren is teruggelopen van 600.000 naar ongeveer 440.000
met dit voorstel zal stabiliseren.Wat de uitkeringen uit het Gemeentefonds betreft, leidt herindeling niet
tot het genereren van nieuwe middelen. Dat weten wij beiden. Bij de laatste
grootste wijziging in de verdelingsmaatstaven van de fondsen is dat veranderd.De heer Poppe (SP):De heer Van Beek geeft aan dat alle ruimte eigenlijk reeds
bestemd is maar dat de verhoudingen ten gunste van Den Haag verschoven zullen
worden. Kan hij aangeven hoe dat precies zit en wat de ongunstige gevolgen
zijn voor de andere gemeenten? Het is interessant om die verhouding te zien.De heer Van Beek (VVD):Daarover gaat de rest van mijn verhaal. Het is duidelijk dat Den Haag
niet alleen een fors gebied erbij krijgt maar dat ook het aantal inwoners
zal groeien met alle consequenties die dat heeft voor het draagvlak binnen
de stad. Het is ook duidelijk dat die ergens vandaan komen en dat dit consequenties
heeft voor de omliggende gemeenten. Ik zal die gemeenten stuk voor stuk langslopen
en aangeven welke afweging wij gemaakt hebben.De heer Poppe (SP):Dat is toch te gemakkelijk. Of de gebieden zijn al bestemd voor woningbouw
of de huizen staan er al en de mensen wonen er reeds in. Zij worden niet de
inwoner van de ene gemeente, maar van de andere. Kortom, het stadhuis komt
iets verder weg te liggen, althans dat lijkt mij zo. Maar wat is daar het
voordeel van? Leg dan nou toch eens uit. U zegt: dit voorstel is niet optimaal.
Nee, als je niet uit kunt leggen wat het voordeel ervan is, is het helemaal
niets.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik heb het niet over niet-optimaal. Ik zeg dat dit een bijdrage
is aan de oplossing van de problemen van Den Haag. Dat die er zijn wordt door
de meeste fracties onderschreven.De heer Poppe (SP):U zei net dat u het voorstel niet optimaal vond.De heer Van Beek (VVD):Waar gaat het om? In Den Haag is in de afgelopen jaren een behoorlijk
deel van het draagvlak afgebrokkeld, doordat de stad qua inwoneraantal kleiner
is geworden. De kosten van de voorzieningen moeten door een kleinere groep
worden opgebracht en de voorzieningen zelf door een kleinere groep worden
benut. Met een nieuwe impuls krijgt Den Haag de regie over het nieuwe gebied,
de beide grote Vinex-locaties. Voor een deel is de bouw op die locaties al
uitgevoerd en voor een groot deel wonen er mensen die uit Den Haag afkomstig
zijn. Verder wordt het met het voorstel mogelijk dat Den Haag de regie over
de bedrijventerreinen krijgt. Ik realiseer me dat het voorstel ook zijn beperkingen
kent. In die zin heb ik dan ook gezegd, dat het niet dé ultieme oplossing
is. Het levert nadrukkelijk wel een bijdrage aan de oplossing.De heer Poppe (SP):U zegt dat het draagvlak is afgebrokkeld en dat het aantal bewoners groter
moet worden vanwege het draagvlak voor de voorzieningen. In de memorie van
toelichting wordt gezegd dat Den Haag een centrumfunctie moet hebben, maar
dat zeggen ze in andere plaatsen ook. Ook in Tytsjerksteradiel, ze willen
allemaal een centrumfunctie. Den Haag heeft die echter als grote stad. We
weten dat van de centrumvoorzieningen van die stad door mensen in het hele
land gebruik wordt gemaakt. Ik noem in dit verband: de musea, de muziekuitvoeringen
enzovoorts. Daarom is mijn vraag: waarom zou men een bijdrage leveren aan
de oplossing van de problemen als men het beheer over een Vinex-locatie laat
overgaan van de ene gemeente naar de andere? Welke versterking van de centrumvoorzieningen
brengt dat met zich? Leg dat eens uit.De heer Van Beek (VVD):Het maakt verschil of voorzieningen in stand worden gehouden door een
steeds dalend aantal mensen dan wel of dat gebeurt door een stijgend aantal.
Dit is een kwestie van schaaleffecten.De heer Poppe (SP):De voorzieningen worden betaald door de gebruikers, maar die gebruikers
kunnen uit alle gemeenten komen.De heer Van Beek (VVD):Dat is geen vraag, voorzitter, maar een stelling van de heer Poppe. Ik
wil graag mijn betoog vervolgen.De motie-Remkes die op 22 mei 1997 door deze Kamer is aangenomen, spreekt
zich uit voor herindeling. Deze uitspraak is bevestigd en opnieuw opgenomen
in het regeerakkoord. Later is zij bij de start van de procedure door de commissie
BZK bevestigd. Dat betekent voor de VVD-fractie dat er geen misverstand kan
bestaan. Het gaat niet om de vraag of er herindeling moet komen, maar om de
vraag hoe die eruit zou moeten zien. De VVD-fractie heeft zich met name met
dat laatste beziggehouden. Vooral ging het daarbij om een afweging waarbij
enerzijds de belangen van de stad Den Haag, waarvan de mogelijkheden versterkt
moesten worden, in aanmerking werden genomen en anderzijds de schade en de
eventuele problemen die zouden worden gecreëerd als bepaalde wijken bij
omliggende gemeenten werden weggehaald. Ik wil met het oog hierop het hele
voorstel nog eens doornemen.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik wil de heer Van Beek nog een vraag stellen. Hij heeft teruggeblikt.
Het gaat mij echter niet om de inhoud van dit concrete voorstel, maar om het
verschijnsel wat ik maar even noem: herindelen bij motie. Is de VVD-fractie
achteraf met velen – als je het antwoord goed leest zou je ook kunnen
zeggen: met de regering – van mening, dat dit toch niet zo'n gelukkige
manier van opereren is? Is hij bereid dat te erkennen?De heer Van Beek (VVD):Ik wil hierop graag reageren, maar dan los van het voorstel dat wij nu
behandelen. Die motie, ingediend naar aanleiding van de BON-3-discussie en
de evaluatie, heeft natuurlijk een aparte plaats. Als het om normale situaties
gaat, geef ik u echter graag gelijk en sluit ik mij aan bij de opmerking in
de stukken dat wij hiervan geen gewoonte moeten maken. Het initiatief tot
herindeling zou van onderaf moeten komen, van gemeenten. Ik wil een heel belangrijke
functie houden voor de provincies, voor de besluitvorming op provinciaal niveau.
Het is op zichzelf denkbaar dat er in de Kamer via een motie wordt gevraagd
om de mogelijkheid tot herindeling te onderzoeken. Ik ben echter niet van
plan om een motie-Van Beek te entameren die zodanig is gespecificeerd dat
daarin in wezen al een deel van het voorstel wordt aangeduid.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. De VVD-fractie heeft het over de niet ultieme eindoplossing.
Ik vind het voor de helderheid in het debat belangrijk dat de VVD-fractie
aangeeft wat voor haar de ultieme oplossing is voor de problemen van Den Haag
en ommelanden.De heer Van Beek (VVD):Het gaat ons erom dat er in deze regio sterke gemeenten en een sterke
centrum gemeente zijn die in staat zijn om problemen binnen
die gemeenten op lokaal niveau aan te pakken en problemen die daarboven uitstijgen
gezamenlijk aan te pakken. Wij hechten zeer aan regionale samenwerking. Wel
vinden wij dat die samenwerking vanuit sterkte moet ontstaan en niet vanuit
zwakte, omdat partners het niet meer alleen kunnen. Daarom zijn wij bezig
via dit voorstel een bijdrage te leveren aan de versterking van de stad Den
Haag. Die afweging zal steeds in mijn betoog terugkomen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dit is toch een antwoord op een vraag die niet door mij, maar door iemand
anders is gesteld. Het is een herhaling van zetten. Wat zou voor de VVD-fractie
de beste oplossing zijn geweest voor de problemen van Den Haag en omstreken
in stedelijk en regionaal verband? U zegt dat het voorstel dat er nu ligt
eigenlijk niet zo'n goed voorstel is.De heer Van Beek (VVD):Neen, dat heb ik niet gezegd. Ik herhaal dat ik het van belang vind dat
de stad wordt versterkt en in staat is om in samenwerking met de omliggende
en steeds sterker wordende randgemeenten het bovenlokale traject te volgen,
niet in de zin van een vierde bestuurslaag of een direct gekozen structuur
waarvan destijds sprake was in de BON-3-exercitie, maar zoals het wordt beschreven
in het stuk Bestuur in stedelijke gebieden. Collega Balemans heeft er heel
positief op gereageerd, ook wat deze regio betreft.Er is ongelooflijk veel overleg geweest over het huidige voorstel. Vanuit
onze fractie is steeds geprobeerd om eruit te komen en te zoeken naar consensus
tussen de diverse belangen. Dat is uiteindelijk niet gelukt, niet op provinciaal
niveau en ook niet in het vervolgtraject. Dat houdt in dat er deze week beslissingen
moeten worden genomen en knopen moeten worden doorgehakt.Het is betreurenswaardig dat de procedure op provinciaal niveau niet heeft
geleid tot het beoogde resultaat. Wij vinden dat de provincies een sleutelrol
moeten vervullen in herindelingsprocessen. Als de provincie haar opdracht
teruggeeft, gaan volgens de oude wet haar bevoegdheden over naar de minister
en is het ook mogelijk om het herindelingsvoorstel door hem in procedure te
laten brengen. Toch willen wij die weg niet echt graag volgen. Wij willen
eigenlijk dat provincies dat proces zelf vormgeven. In
deze situatie was dat niet mogelijk door de heel bijzondere omstandigheid
van gerechtelijke uitspraken en de beslissingen die daarna zijn genomen. Als
gevolg daarvan moest de minister de procedure doorlopen. Ook voor het ministerie
van BZK blijkt het echter niet mee te vallen een dergelijke procedure vorm
te geven. Wij hebben veel waardering voor alle pogingen en de behaalde resultaten
op het punt van de voorlichting. Er is een uiterste poging gedaan zo helder
mogelijk te zijn.Wij hebben kritiek op de kwaliteit van de beantwoording van de bezwaarschriften.
Wij begrijpen dat de minister de vele brieven die zijn binnengekomen niet
persoonlijk kan beantwoorden. Ik heb echter nogal wat reacties ontvangen van
mensen die zeiden een goed verhaal te hebben neergelegd, maar die hun goede
bedoelingen om in discussie te raken niet echt gehonoreerd zagen. Zij moesten
met standaardantwoorden genoegen nemen.In de loop van het proces zijn de positie van de gemeente Wateringen en
de problematiek van Wateringse Veld, al dan niet in het voorstel opgenomen,
opgelost. Dat doet ons plezier, want de VVD-fractie had grote zorgen over
dit onderdeel van het plan. Het is goed dat de grenscorrectie op dit punt
niet meer is opgenomen in het laatste voorstel van de minister.Het is ons meer dan bekend hoe Rijswijk heeft gevochten en dat nog steeds
doet voor het behoud van haar deel van de Vinex-locatie Ypenburg. In de afweging
die wij moeten maken, zijn wij er vanaf het begin van uitgegaan dat de Vinex-locatie
Ypenburg, evenals Leidschenveen, over moet naar Den Haag. Dat is wat ons betreft
de basis van het voorstel. Als die basis wordt aangetast, dan moeten wij stoppen
met het proces. Dan heeft het geen zin meer. Kijkend naar de andere grensbepaling
als het gaat om Rijswijk zijn wij zeer ingenomen met de wijzigingen die de
minister in het voorstel heeft aangebracht, met name kijkend naar de grens
met betrekking tot het bedrijventerrein Broekpolder en de locatie Hoornwijck.
Het gaat om het stuk grond tussen de weg en de Vliet, de golfbaan dus. De
grens is zo gepositioneerd dat het oude deel van Rijswijk en de uitbreidingen
die aan de oostgrens hebben plaatsgevonden, blijven vallen binnen de eigen
gemeente. Die zaken blijven dus zo onbeschadigd mogelijk achter. Men raakt
daar alleen de Vinex-locatie kwijt. Daar gaat de afweging over.In alle voorgaande voorstellen werd er, met name om de corridor te realiseren,
een veel grotere ingreep gedaan in het bestaande gebied. Dat vond mijn fractie
niet nodig en niet wenselijk. Feit is wel dat er nu een heel smalle corridor
ontstaat. Die valt samen met het nieuwe Trekvliettracé. Dat is wat
ons betreft voldoende. Wij vonden en vinden het van groot belang dat het Trekvliettracé
in zijn geheel op Haags grondgebied ligt, want nu kan dit onder regie van
die gemeente worden gerealiseerd.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik heb al een aantal jaren het genoegen redelijk vaak met
de fractie van de VVD in discussie te zijn over gemeentelijke herindelingen.
Eén van de randvoorwaarden die de VVD-fractie dan altijd stelt –
ik neem aan dat die fractie wat dat betreft consistent is – is dat er
een logisch grensbeloop zou moeten zijn. Kijk nu eens naar het kaartbeeld
van het huidige voorstel, met name in het licht van het Trekvliettracé
en de corridor van enkele tientallen meters die de heer Van Beek zojuist verdedigde.
Wat is dan zijn oordeel over het grensbeloop bij dit plan?De heer Van Beek (VVD):Een logisch grensbeloop is een belangrijk criterium. Wij hebben al eens
eerder gezegd dat de Kamer eigenlijk niet zou moeten herindelen op basis van
grenzen van bestemmingsplannen en dat het met een viltstift zou moeten gebeuren
en niet met een nagelschaartje. Wij zien dat het gebied zodanig krap is en
dat de belangen zodanig met elkaar strijden, dat wij voor de afweging staan
of een deel van het reeds bebouwde deel van Rijswijk of een deel van Voorburg-West
opgeofferd moet worden om een corridor te krijgen of dat wij bereid zijn om
te zoeken naar een andere oplossing, waardoor het kaartbeeld er niet mooier
op zal worden, maar waardoor wel goed wordt aangegeven waar de keuzen liggen.
Er moet voor worden gezorgd dat mensen uit de Vinex-locatie naar de
stad kunnen, maar zowel Rijswijk als Voorburg moeten zo onbeschadigd mogelijk
achterblijven.De heer Van den Berg (SGP):Wij streven er toch naar om bestuurlijke eenheden met behoorlijke samenhangen
tot stand te brengen. Dit toont al aan dat er helemaal geen sprake is van
een logische samenhang. De oriëntatie van het gebied dat toegevoegd zal
worden, zal toch logischerwijs in een andere richting gaan dan Den Haag-centrum?
Dat begrijpt u toch ook als u naar de kaart kijkt?De heer Van Beek (VVD):Ik begrijp de kaart heel goed. Er is echter een verschil tussen een logisch
grensbeloop en de vraag of bewoners van bijvoorbeeld Ypenburg zich zullen
richten op de kernen Nooddorp, Rijswijk of Delft. Dat laatste zal zeker het
geval zijn. Het ging echter om de vraag hoe breed die corridor moet zijn en
welk deel van Rijswijk of Voorburg daaraan zou moeten worden opgeofferd. De
VVD-fractie vindt het van groot belang dat die Vinex-locatie overgaat, maar
dat de schade zo klein mogelijk moet zijn. U ziet waartoe dat heeft geleid.De positie van Voorburg-West is het logische volgende punt. Ik kan mij
heel goed voorstellen dat de minister die wijziging heeft aangebracht. Er
zitten zoveel niet alleen historische, maar ook feitelijk belangrijke stukken
van de gemeente Voorburg en Voorburg-West dat het eigenlijk niet goed denkbaar
is dat Voorburg-West van Voorburg wordt afgehaald. Vandaar dat wij positief
hebben gereageerd toen dit voorstel op deze wijze naar buiten is gebracht.
Ik ben er overigens altijd vanuit gegaan dat ook de A12 een soort corridor
zou vormen. Het gaat dan niet om een gemeentelijke grens, want ik begrijp
wel dat Voorburg-West niet moet gescheiden van de rest van Voorburg, maar
om het onder het beheer van één gemeente laten vallen van de
A12.Het feit dat de Vinex-locatie in dit voorstel overgaat naar Den Haag is
vanaf het begin, mei 1997, bekend. De discussie ging nu echter vooral om de
Vlietzone en met name Park Leeuwenbergh. Dat Vlietzone daarbij zit was voor
ons logisch, want Vlietzone komt grotendeels midden in Den Haag te liggen
en het noordelijk deel begrensd Den Haag. Wij hebben ons wel gebogen over
de positie van Park Leeuwenbergh, omdat wij ons realiseren dat dat ineens
ver af komt te liggen van de gemeente waar het tot nu toe altijd bij hoorde.
Ik ben daar niet uitgekomen en ik heb er geen betere oplossing voor gevonden
dan die welke in de stukken staat. Ik ben erg benieuwd naar de reactie van
de minister op het amendement-Hoekema dat daar een oplossing voor aandraagt
die volgens mij in de historie redelijk uniek is. Ik hoor graag van de minister
hoe hij daarover denkt. Wat betreft de andere correcties die de minister heeft
aangebracht denk ik dat je kunt spreken over logisch grensbeloop.Er is in de eindfase van de voorbereiding van dit wetsvoorstel een geheel
nieuwe ontwikkeling geweest doordat de gemeenten Leidschendam en Voorburg
met een fusievoorstel zijn gekomen. Wij hebben daar al eerder over gesproken.
Er is een inspraakprocedure in dit huis geweest, want wij wilden zeker weten
dat er geen misverstanden ontstaan over wat het voorstel precies behelst en
wat de consequenties van een eventueel "ja" van de gemeenteraden zijn, een
"ja" dat onderbouwd zou worden door een referendum. Wij hebben steeds gezegd
dat de fusie van Voorburg en Leidschendam een oplossing is voor een heel ander
probleem dan het probleem waar de herindeling voor is bedoeld. Het feit dat
de Vinex-locaties overgaan naar de stad als versterking van Den Haag is wat
ons betreft een andere oplossing voor een ander probleem. Wat ons betreft
wordt die samenvoeging omarmd, maar dan wel binnen de grenzen van het voorstel
van het kabinet. Wij zijn daar altijd heel duidelijk over geweest tegen de
gemeentebesturen. Daarom heb ik ook een amendement ingediend om de fusie waar
de gemeentebesturen om hebben gevraagd te realiseren, maar wel binnen de contouren
van het voorstel. De teksten van de amendementen van de CDA-fractie en de
VVD-fractie komen wel overeen, maar de kaartjes verschillen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Het gaat dus over de grenzen. Wij willen het binnen de huidige grenzen
en u wilt het binnen de grenzen van het wetsvoorstel.De heer Van Beek (VVD):Dat is helder.Voorzitter. Over de fusie van Nootdorp en Pijnacker kun je heel lang praten,
want er is natuurlijk heel veel gebeurd, vooral met Nootdorp. Objectief gezien
is het wellicht de beste oplossing om Nootdorp inclusief de Vinex-locatie
toe te voegen aan Den Haag, maar Nootdorp en Pijnacker hebben het initiatief
genomen om beide gemeenten samen te voegen en wij willen dat initiatief graag
honoreren. Wij steunen dan ook dat deel van het wetsvoorstel.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Bent u ook nog van plan om in te gaan op het PvdA-amendement over De Bras?De heer Van Beek (VVD):Ja, daar zal ik dadelijk over spreken.Ik heb in de commissievergadering voorafgaande aan deze procedure de voorganger
van deze minister gevraagd om Delft toe te voegen aan het herindelingsproces,
maar dat heeft het kabinet toen afgewezen. Men was bang dat het daarmee een
te groot en te ingewikkeld wetsvoorstel zou worden. Nu lopen wij in de eindfase
aan tegen een aantal vragen van de gemeente Delft. Die vragen kunnen wij echt
niet beantwoorden. Die afweging kan echt niet gemaakt worden, want je kunt
niet in de laatste fase van een herindelingsproces een nieuwe gemeente in
dat proces betrekken. Dat is in politieke zin zo, maar ook in het kader van
de Wet ARHI. Je kunt niet aan het eind van een proces opeens een gemeente
toevoegen. Er kan nu door ons geen afweging worden gemaakt en ik kan dus ook
niet tegen Delft zeggen dat men gelijk of een beetje gelijk heeft. Eén
ding heb ik wel gemerkt: Delft is nog met een viltstift aan het herindelen,
terwijl wij allang werken met een veel dunnere pen. Al heel snel werd zichtbaar
dat er enig cultuurverschil in die processen zit.In die zin ga ik akkoord met de toezegging van de minister om de positie
van Delft nog eens te onderzoeken. Het gaat mij om het beantwoorden van de
vragen. Ik loop daarbij op geen enkele wijze vooruit op de mogelijke consequenties
die ik aan de uitkomsten van het onderzoek zou willen verbinden, maar vind
wel dat de antwoorden moeten worden gegeven.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat betekent dus dat u zich niet aansluit bij de gerichte vragen zoals
die door de heer De Cloe en de heer Hoekema zijn geformuleerd?De heer Van Beek (VVD):Ik formuleer graag mijn eigen vragen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Doet u dat eens.De heer Van Beek (VVD):Dat heb ik net gedaan ten aanzien van Delft. Ik heb de indruk dat u een
veel groter verschil ziet dan er in feite is tussen uw eigen opmerkingen –
ook u zult, naar ik aanneem, willen dat de vragen worden beantwoord –
en die van de heer De Cloe. Ik heb uit de bijdrage van de heer De Cloe niet
begrepen dat hij al een nieuw herindelingsvoorstel in gedachten heeft. Ook
hij wil eerst over kennis beschikken, om vervolgens de vragen te kunnen afwegen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Mijn antwoord op de vragen is niet relevant, om de doodeenvoudige reden
dat ze niet aan mij gesteld zijn. Ik stel ú de vraag in hoeverre u
afstand neemt of zich juist aansluit bij de gerichtheid van de vragen van
de heer De Cloe. Als u zegt dat het voor u helemaal open ligt, zijn er dus
ook andere mogelijkheden voor u dan alleen grenscorrecties en herindelingen.De heer Van Beek (VVD):Bij dit onderwerp heb ik de termen "grenscorrecties" en "herindelingen"
helemaal niet in de mond genomen. Ik heb alleen gezegd dat door Delft een
aantal problemen bij ons zijn aangemeld, o.a. Delfgauw, Emerald, Schipluiden,
de positie van Den Hoorn en Vrijenban te Rijswijk, en dat wij daar niet op
een achternamiddag opvattingen over kunnen formuleren. Ik ga ermee akkoord
dat de minister de provincie nog eens vraagt om ons te laten weten hoe men
daar denkt over de situatie rond Delft. Ik loop daarmee op geen enkele wijze
vooruit op mogelijke procedures en vind het ook niet nodig om de verschillen
groter te maken. Ik heb de indruk dat er vanuit vier fracties in feite ongeveer
hetzelfde wordt gevraagd.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voor u zijn alle opties mogelijk, dus ook andere opties in de vorm van
samenwerking, convenanten en wat dies meer zij?De heer Van Beek (VVD):Jazeker, maar ik wil eerst weten of de problemen herkend worden. Ik pleit
nu niet voor welke wettelijke oplossing dan ook, zeker niet zolang het probleem
nog niet goed in kaart is gebracht.In de schriftelijke inbreng heb ik een aantal vragen over De Bras gesteld,
omdat het mij niet duidelijk was waarom de minister ervoor gekozen had om
in de bouwlocatie een gemeentegrens te laten bestaan. Op dit moment valt de
Vinex-locatie in principe in drie gemeenten: Nootdorp, Pijnacker en Rijswijk.
Nu de zaak onder één bestuur wordt gebracht, lijkt het mij logisch
om daar ook De Bras bij te betrekken. Ik vraag de minister dan ook in zijn
beantwoording extra aandacht te geven aan het amendement van de heer De Cloe,
want het zal duidelijk zijn dat dit amendement in hoge mate aansluit bij de
vragen die ik in het schriftelijk traject aan de minister heb voorgelegd.Het is mij echt een doorn in het oog dat wij in de procedure die door
de minister is gevoerd, helemaal niets meer van het provinciebestuur hebben
mogen vernemen. Er is geen gebruik gemaakt van de inspraakmogelijkheden en
er is geen standpunt over dit onderwerp bij ons neergelegd. Ik vind dat heel
erg slecht, met name omdat ik vind dat het provinciebestuur – zowel
gedeputeerde als provinciale staten – een belangrijke rol heeft te vervullen
in herindelingprocessen. Ik heb zelf in die verantwoordelijkheid gezeten en
ik kan mij nauwelijks voorstellen dat zij niets van zich laten horen als er
zoiets belangrijks in hun eigen provincie speelt dat zoveel emoties oproept
en op sommige punten zo controversieel is. Er is geen standpunt en tussen
alle brieven die wij hebben ontvangen, is er niet een van het provinciebestuur
waarin het uitdrukkelijk laat weten hoe het hierover denkt. Ik vind dit eigenlijk
een provinciebestuur onwaardig. Dit kan niet en ik betreur dit ten zeerste.De heer Poppe (SP):Wij horen natuurlijk wel wat, misschien niet van de provincie maar wel
van de bewoners. Welke invloed heeft dit op de visie van de VVD-fractie?De heer Van Beek (VVD):Ik heb gemeente voor gemeente, stukje voor stukje aangegeven welke afweging
van belangen wij hebben gemaakt. Wij zijn in de afgelopen maanden en jaren
overspoeld door reacties, zowel mondeling, schriftelijk als in de vorm van
e-mail. Er is mijns inziens zelden een voorstel geweest waarover ik zoveel
mensen heb gesproken en heb beantwoord. Ik vrees dat ik ook nog wel wat antwoorden
schuldig ben gebleven, want het was af en toe niet te behappen. Die reacties
hebben een grote rol gespeeld in onze afwegingen, maar dit laat onverlet dat
wij aan het einde van het proces keuzes moeten maken. Ik had die keuzes graag
gemaakt mede aan de hand van een advies van de provincie Zuid-Holland.Ik ben blij met de nota van wijziging, omdat daarin wordt bevestigd dat
de herindeling van de gemeente Rijswijk zo gering van omvang is dat er volgens
de wettelijke normen geen verkiezingen nodig zijn en dat de criteria van de
wet beter moeten worden toegepast.Ik zal kort zijn over de financiële consequenties, want daarover
zijn al veel vragen gesteld. Ik wijs erop dat ik in de stukken regelmatig
een bedrag tegenkom van 8 mln euro, maar ook van 18,6 mln gulden. Welke koers
hanteert de minister? Kennelijk is het nog niet zo eenvoudig om in euro's
te denken.Dit is voor de VVD-fractie een heel moeilijke beslissing. Wij hebben veel
tegengestelde belangen moeten afwegen. Wij weten dat wij in die afweging een
aantal gemeenten op onderdelen tevreden stellen en een aantal andere gemeenten
teleurstellen. Ik denk dat dit voor alle gemeenten geldt, inclusief de gemeente
Den Haag die best iets meer had gewild. Ik heb geprobeerd aan te geven hoe
onze afweging is verlopen.Voor ons is het nu van het grootste belang dat Den Haag – als deze
herindeling doorgaat – ervoor zorgt dat de nieuwe wijken die aan de
stad worden toegevoegd, snel worden opgenomen in het geheel en dat er goede
bestuurlijke zorg wordt gerealiseerd. Den Haag heeft nog een tweede plicht.
Een herindelingproces leidt altijd tot grote bestuurlijke spanningen tussen
organen, maar ook tussen mensen onderling. De gemeente Den Haag moet er daarom
alles aan doen om die intergemeentelijke samenwerking weer
snel op het niveau te krijgen waar zij hoort en zo mogelijk beter.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 14.00 uur tot 15.00 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-4985-5016.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl