Behandeling van:  - het kabinetsstandpunt inzake de wenselijkheid van bijzondere wettelijke bepalingen voor het waarborgen van tijdige implementatie van Europese richtlijnen (29200 VI, F);  - het JBZ-onderdeel van de Staat van de Unie (hoofdstuk 3) (29803, nr. 1);  - het Haags Programma (bijlage 1 van de Conclusies van het voorzitterschap)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 645-658

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-02-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 14, pagina 645-658

01-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29803Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 1 februari 2005)Pagina 631-631
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Provinciewet in verband met vermindering van het aantal leden van provinciale staten en gedeputeerde staten (27214)Pagina 632-645
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de artikelen 7:629 en 7:670 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 214 van de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek en van een aantal artikelen in enkele sociale zekerheidswetten (27826); - Herzieningswet Kadasterwet I (28443); - en enkele andere wetten, waaronder begrotingsstaten 2005 en suppletoire begrotingen 2004Pagina 631-632
Lijst van besluiten (dinsdag 1 februari 2005)Pagina 684-685
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 1 februari 2005)Pagina 685-686
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Provinciewet in verband met vermindering van het aantal leden van provinciale staten en gedeputeerde staten (27214)Pagina 658-670
Voortzetting van de behandeling van: - het kabinetsstandpunt inzake de wenselijkheid van bijzondere wettelijke bepalingen voor het waarborgen van tijdige implementatie van Europese richtlijnen (29200 VI, F); - het JBZ-onderdeel van de Staat van de Unie (hoofdstuk 3) (29803, nr. 1); - het Haags Programma (bijlage 1 van de Conclusies van het voorzitterschap)Pagina 670-684
Behandeling van: - het kabinetsstandpunt inzake de wenselijkheid van bijzondere wettelijke bepalingen voor het waarborgen van tijdige implementatie van Europese richtlijnen (29200 VI, F); - het JBZ-onderdeel van de Staat van de Unie (hoofdstuk 3) (29803, nr. 1); - het Haags Programma (bijlage 1 van de Conclusies van het voorzitterschap)Pagina 645-658

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 80 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het kabinetsstandpunt
inzake de wenselijkheid van bijzondere wettelijke bepalingen voor het waarborgen
van tijdige implementatie van Europese richtlijnen (EK 29200-VI,
F);het JBZ-onderdeel van de Staat van de Unie (hoofdstuk 3) (TK29803, nr. 1);het Haags Programma (bijlage 1 van de Conclusies
van het voorzitterschap).De voorzitter:Ik heet de minister van Justitie van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Ook ik vind het altijd plezierig als de minister van Justitie
in ons midden is, al was het slechts om hem zo nu en dan de oren te wassen.
Het eerste deel van mijn betoog gaat over zijn brief van 27 juli van
vorig jaar over de snelle wijze om richtlijnen van de Europese Unie te implementeren.
Over dit onderwerp kan ik spreken namens alle fracties van deze Kamer. Wij
hebben zeer onlangs, op 14 december, een debat gehad over de toepassing
van artikel 137 van de Grondwet. Nu is de aandacht van deze Kamer vooral gericht
op artikel 81 van de Grondwet, dat luidt dat de wet wordt gemaakt door regering
en Staten-Generaal.Dit onderwerp heeft inmiddels een voorgeschiedenis van meer dan zes jaar.
Tijdens de behandeling van de Telecommunicatiewet in 1998 is door de Eerste
Kamer ernstig bezwaar gemaakt tegen de leden 1 en 2 van artikel 18 van dat
wetsvoorstel, waarin aan lagere wetgevers, bijvoorbeeld de AMvB-wetgever of
de minister bij een ministeriële verordening, de bevoegdheid werd gegeven
om bij implementatie van telecomrichtlijnen van de EU zo nodig af te wijken
van bepalingen van de wet. Als argument hiervoor droeg de regering aan dat
de snel wijzigende telecomwetgeving van de EU niet tijdig kon worden geïmplementeerd,
als deze bevoegdheid niet werd gegeven.Dat was zes jaar geleden. Het was toeval dat ik als woordvoerder Justitie
en BiZa van mijn fractie hierop stuitte, omdat ik mijn collega Kees Zijlstra
bijstond bij de behandeling van de Telecommunicatiewet. Vervolgens bleek mij
dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat al enige malen in andere wetsvoorstellen
gebruik had gemaakt van deze delegatie van wetgevende bevoegdheid. Quandoque
dormitat et bonus Homerus, met andere woorden, ook de senaat doet wel eens
een dutje. Al deze wetsvoorstellen waren eerder zonder commentaar op dit punt
de senaat gepasseerd.De senaat besloot vervolgens om niet aan de totstandkoming van artikel
18, 1 en 2, mee te werken. Met de regering kwamen wij overeen dat die leden
van artikel 18 niet in werking zouden treden, totdat dit principiële
constitutionele punt naar tevredenheid van de senaat zou zijn opgelost. Na
een onvruchtbaar debat over de regeringsnotitie"versnelde implementatie" vroeg
de Kamer in een motie-Jurgens op 5 december 2000 om een proeve van een
grondwetswijziging te ontwerpen om op constitutioneel toelaatbare wijze ruimte
te bieden voor een snellere implementatie van richtlijnen. Er bestaat geen
verschil van mening over dat wij beiden het belang te dienen hebben dat die
richtlijnen, die volkenrechtelijke verplichtingen voor Nederland met zich
brengen, dan ook worden geïmplementeerd.Na die discussie met de minister of staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
in 1998 waren wij in twee jaar nog niet verder gekomen. Het ministerie van
Binnenlandse Zaken heeft toen een studie- of onderzoeksopdracht gegeven. In
juli 2002 verscheen een rapport van Besselink c.s., dat heette: De Nederlandse
Grondwet en de Europese Unie. Ik heb dit lijvige boek hier in mijn hand. Je
ziet wat een motie van de Eerste Kamer kan opleveren. Het is zeer de moeite
waard om dit boekwerk te bestuderen. Het was een reactie op die bezwaren van
de Eerste Kamer en op het verzoek aan de regering om na te gaan of de hele
kwestie van de implementatie van richtlijnen van de Europese Unie op een constitutioneel
aanvaardbare wijze opgelost kan worden. Het rapport is iets uitgebreider en
gaat over de Nederlandse Grondwet en de EU in het algemeen, maar dat is geen
bezwaar.Dat was in juni 2002 en wij zitten nu in februari 2005. De regering heeft
nog altijd niet gereageerd op dit rapport. Deze reactie is voor de komende
maanden wel door minister De Graaf toegezegd. Inmiddels heeft de senaat nog
minstens tweemaal wetsvoorstellen tegengehouden die poogden om toch langs
deze weg te implementeren, via delegatie aan lagere regelgevers dus, ook bij
afwijking van de wet. Die twee wetsvoorstellen zijn door de Eerste Kamer tegengehouden,
laatstelijk nog een wijziging van de Mediawet in het jaar 2003. De zittende
Eerste Kamer was toen nog maar net aan de slag. Telkens is de betrokken bepaling op verzoek van de senaat niet in werking
getreden. De Tweede Kamer heeft intussen alles gewoon laten passeren. Daar
neemt men blijkbaar van dit soort debatten tussen regering en Eerste Kamer,
over zaken die ook hen betreffen, geen kennis. Toch is er een aanleiding tot
discussie. De minister verwijst namelijk in zijn notitie van 27 juli
naar het ingediende wetsvoorstel nummer 29474 voor wijziging van de Elektriciteitswet,
de Gaswet, de Postwet en de Telecommunicatiewet. Daarin wordt een zeer brede
grondslag gegeven voor implementatie van mogelijke richtlijnen van de EU.De regering had overigens al in 1999 een advies gevraagd aan een ambtelijke
werkgroep. Die kwam met voorstellen om de aanwijzingen voor de regelgeving
inzake delegatie strikter te formuleren. Dat is ook gebeurd. Vanuit de senaat
is steeds betoogd dat dit niet voldoende is. Op de eerste plaats binden de
aanwijzingen alleen de regering. Op de tweede plaats lost het niet de vraag
op of een algemene delegatie in de wet aan lagere wetgevers om van de wet
af te wijken mogelijk is zonder in strijd te komen met artikel 81 van de Grondwet.
Dat artikel luidt dat de vaststelling van wetten door de regering en de Staten-Generaal
gezamenlijk geschiedt.Thans kondigt de regering na het advies van de Raad van State van 8 april
2004 in haar brief van 27 juni 2004 aan dat zij delegatie aan lagere
wetgevers bij implementatie aan striktere voorwaarden wil binden. Zij hoopt
daarmee alsnog instemming van de senaat te verwerven voor de gehanteerde vorm
van versnelde implementatie in de eerdere wetten. Ik ben intussen wijzer geworden
door het rapport van Besselink cum suis. Ik ben gedoken in wetten zoal de
Vreemdelingenwet, met name artikel 109, de Wet milieubeheer en de Wet natuurbescherming.
Het gaat om een hele reeks van wetten. Op blz. 243 van het rapport wordt aangegeven
in hoeverre deze merkwaardige constructie al bestaat. Wij zitten met een niet
gering probleem. In een reeks wetten staan blijkbaar bepalingen die naar de
mening van de Kamer in strijd zijn met de Grondwet. Ik kan mij voorstellen
dat als een AMvB gebaseerd op een van deze wetten aan de rechter wordt voorgelegd,
die rechter in staat is om die AMvB in strijd met de Grondwet en dus buiten
toepassing te verklaren. Het is dus niet zomaar een theoretische grap van
een emeritus hoogleraar staatsrecht. Het kan heel praktische consequenties
hebben. Als de rechter inderdaad van mening is dat de bedoelde AMvB, die een
bepaling heeft die in delegatie is vastgesteld en die afwijkt van een wettelijke
bepaling, in strijd is met artikel 81 van de Grondwet, is deze AMvB niet geldig.
Dan zitten wij met een probleem. Het verbaast mij dan ook dat het al zes jaar
wachten is op een poging van de regering om een fatsoenlijke oplossing voor
dit probleem aan te dragen.Artikel 34 van de Aanwijzingen voor de regelgeving luidt dat in een hogere
regeling in beginsel niet wordt toegestaan dat die door een lagere regel wordt
gewijzigd. Dit is een van de merkwaardigste teksten die ik in het staatsrecht
tegengekomen ben. In beginsel mag in een lagere regeling geen hogere regeling
worden gewijzigd. Blijkbaar zijn er omstandigheden dat het wel kan. Dat kan
echter nooit. Er bestaan natuurlijk noodsituaties. Ik doel echter op normale
omstandigheden. Dan kan een lagere regeling nooit een hogere regeling wijzigen.
Als wij daarvan afstappen, komen wij in problemen. Als motivering wordt aangegeven
dat het leidt tot onoverzichtelijke regelgeving. De angel zit dus in de woorden
"in beginsel". Bij routinematige aanpassingen van tarieven of voor aanpassingen
die "ter uitvoering van internationale of communautaire regelgeving vereist
zijn" wordt een uitzondering toegestaan in artikel 34. Met geen woord wordt
gerept over het bijzondere probleem dat ontstaat wanneer de wet bij AMvB of
ministeriële verordening wordt aangepast. De wet kan immers alleen door
de wetgever worden veranderd of aangepast, niet door lagere regelgevers.Bij het voorstel voor artikel 18.2 Telecomwet deed zich het bijzondere
geval voor dat de wetgever de lagere wetgever machtigt om zonodig van wettelijke
voorschriften af te wijken. Zo'n machtiging is echter geen kwestie van delegatie,
zoals de regering voortdurend stelt, maar van attributie van wetgevende bevoegdheden.
Dat kan alleen de grondwetgever. Alleen de grondwetgever kan aan een lagere
regelgever de bevoegdheid geven van de wet af te wijken. Dat
is de beroemde regel in het staatsrecht van de Kompetenz-Kompetenz. Het ontbreekt
de wetgever aan de Kompetenz-Kompetenz om een dergelijke machtiging aan een
lagere regelaar te geven. Zo'n wet is ook met zichzelf in strijd. Enerzijds
bevat deze wet wettelijke voorschriften. Anderzijds staat in dezelfde wet
dat lagere wetgevers in bepaalde omstandigheden regels kunnen vaststellen
die daarmee in strijd zijn. Dat is toch geen wetgeving?Nederland is er op grond van het EG/EU-verdrag toe gehouden om richtlijnen
tijdig te implementeren in Nederlandse regelgeving. De Nederlandse wetgevingsprocedure
is traag. Uit een oogpunt van degelijkheid is dit misschien te loven, maar
wanneer haast is geboden ontstaan hierdoor problemen. De regering zit dus
in het spanningsveld geschapen door enerzijds verdragsverplichtingen, met
de mogelijkheid van sancties bij niet tijdige implementatie, en anderzijds
grondwettelijk geregelde procedures van wetgeving. Het is daarom hoogst opmerkelijk
dat er ruim tweeënhalf jaar na het verschijnen van het door de senaat
gevraagde rapport-Besselink c.s. nog steeds geen reactie van de regering is,
laat staan een voorstel tot wijziging van de Grondwet. Bij een grondwetswijziging
zou een regeling kunnen worden getroffen die gericht is op het invoeren van
een constitutioneel aanvaardbare en snellere procedure van implementatie.
Dit zou, na grondwetswijziging, bijvoorbeeld kunnen door dezelfde weg te volgen
als bij verdragen. Artikel 91 lid 2 van de Grondwet voorziet immers in de
mogelijkheid van stilzwijgende goedkeuring van verdragen nadat deze aan de
Kamers zijn voorgelegd, het zogenaamde piepsysteem. Zoiets zou ook mogelijk
gemaakt kunnen worden voor wetsvoorstellen ter uitvoering van verdragen c.q.
van besluiten van volkenrechtelijke instellingen.De brief van minister Donner van 27 juli 2004 gaat deze weg niet
op. De regering lijkt nog steeds te pogen om implementatie als het erop aan
komt te versnellen langs de weg van de zogenaamde delegatie, waar de senaat
tot nog toe moeite mee heeft gehad. Dit is des te opmerkelijker nu er ook
een andere uitweg is uit de impasse. Ontwerprichtlijnen hebben meestal een
lange periode van voorbereiding gehad voordat de Europese Commissie ze aan
de Raad van Ministers aanbiedt. Daarna is er het medebeslissingsrecht van
het Europees Parlement. Daar gaan meestal maanden overheen. In die periode
kan er reeds gewerkt worden aan ontwerpregelingen voor implementatie in Nederlandse
regelgeving. Al die tijd weet de regering namelijk dat er een richtlijn aankomt.
Sterker nog, zij is er bij betrokken en zij besluit erover. Er kan dus al
tijdens het ontstaan van de richtlijn begonnen worden met het ontwerpen van
wetsvoorstellen voor zover een richtlijn wetswijzigingen noodzakelijk maakt.
Voor het merendeel van de gevallen hoeven alleen lagere regelingen te worden
gewijzigd. De toenmalige regeringscommissaris voor de wetgeving, de Nijmeegse
hoogleraar Tijn Kortmann, wees daar al meer dan tien jaar geleden op.Is dat immers tijdig geschied, dan kunnen die wetsvoorstellen kort na
het van kracht worden van de richtlijnen worden ingediend. Dit tijdig voorbereiden
van implementatiewetgeving, gelijk met de voorbereiding van de betrokken richtlijn,
gebeurt helaas te weinig. De beleidsambtenaren die in Brussel onderhandelen
over ontwerprichtlijnen zijn blijkbaar steeds andere mensen dan degenen die
implementatiewetgeving moeten ontwerpen. Zij weten welke problemen implementatie
meebrengt en zij zouden op het moment dat de implementatieperiode wordt bepaald
kunnen zeggen dat een periode van één jaar te kort is. Zoals
het nu gaat, is het weinig doeltreffend. Er is kennelijk sprake van te weinig
coördinatie tussen de beleidsambtenaren en de onderhandelaars in Brussel.
In deze fase van de wetgevingsprocedure zit de traagheid, niet bij de beide
Kamers der Staten-Generaal. De minister suggereerde dat laatste in een brief
van eind vorig jaar aan de Tweede Kamer. Het valt op dat de staatssecretaris
van Europese Zaken in zijn brief d.d. 9 november 2004 aan de Eerste Kamer
over de implementatie van EG-richtlijnen wel een zestal maatregelen ter bespoediging
noemt, maar niet de maatregel van het tijdig beginnen van de uitvoering. Aanwijzing
309 van de Aanwijzingen voor de regelgeving zou op dit punt moeten worden
versterkt. Ik zie de minister van Justitie nu zorgelijk kijken en dat begrijp
ik ook wel. Ik weet hoe moeilijk het is voor een coördinerend minister
om de andere departementen zo ver te krijgen dat zij zich behoorlijk gedragen
als het om wetgeving gaat. De coördinerende rol van de minister is niet
eenvoudig, maar ik blijf erbij dat de wetgeving tegelijk met een ontwerprichtlijn
moet ontstaan.De regering gaat in haar brief van 27 juli 2004 nog steeds niet ten
principale in op de vraag of artikel 81 wel toelaat dat de wetgever lagere
regelgevers machtigt om implementatieregels te stellen, ook als deze afwijken
van de wet. Het gaat hier dus niet om de oeroude staatsrechtelijke vraag of
de wetgever "tot het treffen ener regeling door de Grondwet geroepen" deze
regeling geheel of gedeeltelijk aan een lagere autoriteit mag overdragen.
Om die vraag te beantwoorden treft men bijvoorbeeld in hoofdstuk I van de
Grondwet (grondrechten) vele bepalingen aan die regeling "bij of krachtens"
de wet mogelijk maken. Op dit moment is aan de orde de vraag of de wetgever,
nadat hij een bepaalde materie om welke reden dan ook bij formele wet heeft
geregeld, bij de wet aan een lagere autoriteit nadere regeling van diezelfde
materie mag opdragen, zulks niet alleen als het gaat om regelingen die binnen
de wettelijke grenzen in details treden (dat kan onder bepaalde voorwaarden)
maar ook als daarmee wordt afgeweken van bestaande wetten in formele zin.
Dit laatste is nogal wat. In het laatste geval is naar mijn mening sprake
van een "machtigingswet". Dit deed zich ondermeer voor bij de Crisisinvoerwet
1931. Daarin machtigde de wetgever de Kroon om de invoer van bepaalde goederen
te verbieden, waarbij de Kamer eiste dat een dergelijke maatregel zo spoedig
mogelijk door een wet wordt bekrachtigd. Om andere redenen gebeurde dit ook
bij de Noodwet Indonesië (1948). De titel van beide wetten maakt duidelijk
dat het ging om noodgevallen. Van een dergelijke noodsituatie is bij de implementatie
van EU-richtlijnen echter geen sprake. Men is immers zelf betrokken bij de
totstandkoming daarvan. Ik zie dus een groot probleem op dit punt. Ik stel
overigens vast dat de uitspraak van de Kamer over artikel 18 van de Telecommunicatiewet
niet is uitgevoerd. Bij het tweede lid van dat artikel staat
dat het niet in werking is getreden, maar het eerste lid is wel in werking
getreden. Daarin wordt geregeld dat bij AMvB regels kunnen worden gesteld
die afwijken van de wet. Afgesproken was echter dat beide leden niet in werking
zouden treden. Zo zie je maar, de Eerste Kamer kan niet oplettend genoeg zijn.De bezwaren in de Senaat tegen de voorgestelde mogelijkheid van implementatie
door lagere regelgevers "contra legem" heeft de regering, naar zij zegt, aanleiding
gegeven om de voorstellen, vervat in het kabinetsstandpunt Versnelde implementatie,
te herzien. Daar de regering niet ingaat op het principiële vraagstuk,
is niet onmiddellijk duidelijk op welke wijze zij de Senaat tegemoet komt.
Lezen wij de tekst goed, dan wil de regering in de wet duidelijker de delegatiegrondslag
formuleren "door aan te duiden voor welke onderwerpen gedelegeerde wetgeving
kan worden vastgesteld". Daarmee komt zij tegemoet aan de klassieke eis van
de delegatiegrondslag. Er kan niet meer in zijn algemeenheid worden verwezen
naar de onbekende inhoud van toekomstige richtlijnen. Dat standpunt is overigens
wel verlaten in het voorstel 29474, de Electriciteits- en Gaswet. Daarbij
is immers sprake van een zeer brede delegatiegrondslag, te weten de inhoud
van de richtlijn. De toekomstige inhoud daarvan is dus onzeker en deze manier
van handelen is in strijd met de normale delegatieregels.In de volgende alinea stelt de regering: "In geen geval kan de uitvoering
strijdig zijn met de regels van de wet zelf.". Deze zin lijkt tegemoet te
komen aan de bezwaren van de senaat. Toch staat er niet onomwonden dat in
een wet voortaan niet meer een machtiging zal worden gegeven om bij implementatie
af te wijken van wettelijke bepalingen.De regering gaat vervolgens in op het tijdig voorbereiden van implementatiewetgeving
en het overleg daarover met de betrokken vaste commissie van – naar
ik aanneem – de Tweede Kamer. Ik verwijs in dit verband ook naar de
brief van staatssecretaris Nicolaï van 9 november 2004 met een actieplan
voor versnelling van de implementatie. Dit is op zich prima. Het venijn zit in de staart. Onder het hoofdje "maatwerkoplossingen" neemt
de regering zich voor om – als de bestaande delegatiegrondslagen te
kort schieten – "de delegatiegrondslag te verruimen" naar ik aanneem
bij de wet. Als dit vervolgens niet voldoende is om tot tijdige implementatie
te komen, zal "naar bevind van zaken moeten worden gehandeld", aldus de minister.
Dit lijkt te betekenen dat de regering eerst weliswaar strikter de klassieke
delegatieregels wil hanteren om bij algemene maatregel van bestuur of ministeriële
regeling richtlijnen te implementeren. Daarna wil zij de klassieke regels
uithollen door een ruimere delegatiegrondslag te formuleren en in het uiterste
geval – de derde fase – wil zij de mogelijkheid handhaven om bij
die delegatie te machtigen om regels te stellen die van de wet afwijken. Wat
betekent anders "handelen naar bevind van zaken"?Hier wreekt zich dat de regering een discussie over de vraag of het constitutioneel
toelaatbaar is om bij wet lagere regelgevers te machtigen, steeds uit de weg
is gegaan. Wij hebben niet gediscussieerd over de vraag of dit wel in overeenstemming
is met artikel 81. Dit komt in geen enkel stuk voor, ook niet in de laatste
brief van de minister en ook niet in het advies van de Raad van State. Dit
is toch verbazingwekkend. Als het antwoord op die vraag negatief is en dit
in strijd is met artikel 81 van de Grondwet, is de discussie afgelopen. Ik
nodig de regering daarom uit om eerst de discussie over artikel 81 met de
Kamer te voeren. De Kamer kan pas daarna beoordelen of de regering inderdaad
tegemoet is gekomen aan de bedenkingen die de Kamer bij eerdere wetsvoorstellen
heeft ingebracht. Wij kunnen dan over enige maanden alsnog een debat met minister
De Graaf voeren.Mevrouw de voorzitter. Deze inbreng heb ik namens ons allen geleverd.
Ik wil nu nog namens mijn fractie ingaan op het andere onderwerp dat vandaag
op de agenda staat.Mijn eerste opmerking in dit kader heeft betrekking op het parlementair
toezicht op de JBZ-Raad. Er is een spanningsveld tussen de algemeen gevoelde
behoefte om enerzijds grensoverschrijdende, met name georganiseerde criminaliteit
te bestrijden zoals terrorisme, mensensmokkel, EU-fraude en andere zaken die
zich van nationale grenzen niets aantrekken, en anderzijds de noodzaak om
juist in deze sector waar de rechtsstaat en grondrechten van burgers kunnen
worden bedreigd, de parlementaire controle optimaal aanwezig te laten zijn.
De minister zal met mij van mening zijn dat in deze sector parlementaire controle
zeer nodig is.Toen in het Verdrag van Maastricht de derde pijler – JBZ –
in het EU-Verdrag kwam, werd de inhoud daarvan welbewust buiten de normale
procedure gehouden, buiten de procedures die toezicht door het Europees Parlement
verzekerd zouden hebben. Het gevolg daarvan is tweeërlei: de nationale
parlementen moeten op dit punt extra alert blijven en het Europees Parlement
kreeg geen kans zich op dit terrein te profileren op dezelfde manier als nationale
parlementen al anderhalve eeuw doen bij het toezicht op justitie.Die inzet van nationale parlementen is – behalve in het Verenigd
Koninkrijk en Denemarken – nergens zo ver gegaan als bij ons. Een amendement
van de leden De Hoop Scheffer, Van Traa en Jurgens op de Goedkeuringswet,
eerst van Schengen, later van Maastricht, Amsterdam en Nice, dwongen de Nederlandse
bewindslieden om de instemming te verwerven van de beide Kamers voordat zij
kunnen instemmen met maatregelen van de JBZ-Raad die Nederland binden. Deze
methode wordt nu al meer dan 10 jaar gevolgd. De wetstekst is in deze Kamer
nog aangescherpt door twee moties die mijn naam dragen: de een eist dat de
tekst van de maatregel twee weken tevoren in de Nederlandse taal voor de Kamers
beschikbaar moet zijn – zulks op straffe van automatische weigering
van de instemming – en de andere motie wil dat de zogenaamde kaderbesluiten
van de JBZ-Raad die bindend zijn voor Nederland maar waarover het EP niet
is gehoord, minstens zes weken openbaar moeten zijn alvorens instemming kan
worden gegeven. Dit om het EP en de niet-gouvernementele organisaties de gelegenheid
te geven om hun mening kenbaar te maken; zulks kan bijdragen aan ons oordeel
en onze instemming.Dat zulke moties nodig zijn is eigenlijk hoogst curieus. Als het om Nederlandse
wetgeving ging die bijvoorbeeld regelt op grond waarvan een bevel tot arrestatie
kan worden gegeven, of wat moet worden verstaan onder "terroristisch
misdrijf" – twee kaderbesluiten die in 2002 speelden – dan was
het ondenkbaar dat er geen volledige openbaarheid bestond in het proces dat
tot die wetgeving leidt – dit loopt via Raad van State, Tweede Kamer,
Eerste Kamer, met commentaar vanuit wetenschap en maatschappij – en
die wetgeving zou veel meer dan twee weken openbaar moeten zijn voordat de
Kamers erover zouden moeten beslissen. Bij de EU aanvaarden we dat deze simpele
grondregels niet gelden, zelfs niet op een terrein dat het hart van de rechtsstaat
raakt: Justitie en BiZa. Intussen zijn per 1 januari, conform het Verdrag
van Maastricht en dat van Nice, al een aantal zaken overgegaan naar de eerste
pijler, waardoor normale EU-procedures gaan gelden. Dit betreft het asiel-
en migratiebeleid. De rest van de justitiële en politiële samenwerking
blijft in de derde pijler. Mijn fractie heeft er behoefte aan, van de minister
te vernemen of hij het parlementaire toezicht in deze sector voldoende acht.
Europol is overigens nog op een apart verdrag gebaseerd, maar ook daar doet
zich een groot tekort aan toezicht en dus aan legitimatie voor. Acht de minister
dit gebrek aan legitimatie niet verontrustend?In 2001 ontwikkelde zich het initiatief van samenwerking van justitiewoordvoerders
in de nationale parlementen en in het EP, specifiek gericht op de effectuering
van een gezamenlijke controle op Europol. Wat het EP immers niet kan, kunnen
nationale parlementen wel: tegenover hun eigen minister verantwoording afleggen,
zoals ik op dit moment doe. Dit initiatief, toen Parlopol genoemd en vastgelegd
in een uitvoerig verslag in boekvorm, van de conferentie hier in Den Haag,
is helaas niet van de grond gekomen. Internationale samenwerking van nationale
parlementen is een moeilijke zaak, tenzij deze in een structuur is vastgelegd,
zoals bij de NAVO en de Raad van Europa die een eigen parlementaire Assemblee
kennen, samengesteld uit leden van nationale parlementen, die ook bevoegdheden
hebben. Van een consistente, gezamenlijke parlementaire controle op de JBZ-Raad
is evenmin iets gekomen. Het Nederlandse toezicht via het instemmingsrecht
der Kamer heeft zeker een preventieve functie, in het systeem van overleg
met de minister dat de Tweede Kamer nog beter hanteert dan de Eerste Kamer,
waar vooral het bureau EBEK voor ons prima werk verricht. Maar de papieren
rompslomp die ermee gepaard gaat, het gehaast inzien van stukken die zojuist
nog binnen COREPER zijn afgerond, op tijd voor de vergadering van de JBZ-Raad,
het is allemaal een wijze van werken die niet past bij het belang van parlementair
toezicht op het soms verregaand EU-handelen in het kader van JBZ. Wij vragen
de minister derhalve om zijn visie op de wezenlijke vraag: hoe valt dit te
verbeteren?Nog twee kleine punten. Mijn fractie wil in dit kader haar zorg uiten
over de fixatie op terrorismebestrijding die oprijst uit de stukken, alleen
al in de vergaderingen van november en december. In de toch niet overvolle
agenda van 19 november en 2 december betreft het niet minder dan
zeven of acht agendapunten. Een ervan een ontwerp-kaderbesluit over "de bewaring
van gegevens die zijn verwerkt of opgeslagen in openbare communicatiediensten,
met het oog op voorkomen, opsporen en vervolgen van strafbare feiten, daaronder
begrepen terrorisme". Dit zien wij voortdurend opduiken. Bevoegdheden van
de overheid worden verruimd, verplichtingen van brede aard aan burgers opgelegd,
telkens onder het mom van terrorismebestrijding. Op 27 januari schreef
een redactioneel commentaar in de Volkskrant, met recht, dat de rechtsstaat
steeds meer onder druk komt – dit naar aanleiding van een nieuw pakket
aan maatregelen dat het kabinet heeft aangekondigd. Daarbij zou het mogelijk
worden om op te treden tegen personen buiten concrete verdenking van een strafbaar
feit. Mochten die voorstellen deze Kamer bereiken, dan zullen wij ze zeker
kritisch bekijken.Maar wat de JBZ-Raad uitspookt, wordt niet op dezelfde wijze openbaar
aangekondigd, noch openbaar besproken. Zo'n kaderbesluit over gegevens wordt
uitgebroed binnen werkgroepen van nationale ambtenaren in Brussel en vastgesteld
in de JBZ-Raad zonder parlementaire medezeggenschap. Als het is aangenomen,
is het bindend voor Nederland. De Kamers kunnen er niets meer aan doen. Hoe
denkt de minister in deze situatie verandering te brengen? Nu hebben wij nog
dat moeizame instemmingsrecht, maar wat gebeurt er als het verdrag inzake
de Europese grondwet in werking treedt?Intussen wordt er een façade opgebouwd van verhoogde bescherming
van de grondrechten van de Europese burger. Het Europees bureau inzake Racisme
en Vreemdelingenangst in Wenen moet, zo wil de Europese Raad, worden omgebouwd
tot een Europees bureau voor de mensenrechten. Dat klinkt prachtig maar is
in feite een doublure van hetgeen de Raad van Europa in de loop van een halve
eeuw reeds heeft opgebouwd in Straatsburg rond het Europees Hof voor de Mensenrechten.
Alle 25 leden van de EU zijn lid van de Raad van Europa. Waarom dan de Raad
van Europa ondermijnen door het werk dunnetjes over te doen, zoals nu in het
Haags Programma wordt voorgesteld? Als het bureau niet meer wil zijn dan een
instituut dat erop toeziet dat de EU als zodanig, conform het door de EU aanvaarde
handvest, de mensenrechten respecteert, dan is het aanvaardbaar, evenals soortgelijke
instituten in vele nationale staten die het beleid van de eigen nationale
overheid kritisch volgen. De EU moet echter niet pogen het werk van de Raad
van Europa over te doen. Daardoor zou een nog grotere kloof ontstaan met de
andere 21 leden van de Raad van Europa die geen lid zijn van de EU. Wil de
minister zich ervoor inzetten dat het bureau in Wenen zijn broodnodige werk
blijft verrichten in de strijd tegen racisme en vreemdelingenangst, maar zich
niet begeeft op het terrein waarop het dubbel werk doet? Het bureau moet gewoon
blijven doen wat het nu doet en geen taken krijgen die al in Straatsburg voortreffelijk
worden vervuld.Voorzitter, dank u wel voor uw tolerantie voor wat betreft de lengte van
mijn betoog.De heer Van de Beeten (CDA):Voorzitter. Ik zal mijn bijdrage proberen wat te bekorten zodat de extra
tijd die collega Jurgens heeft gebruikt, weer kan worden ingelopen. Overigens
begin ik met hem hartelijk dank te zeggen voor de voortreffelijke wijze waarop
hij alle gevoelens en ideeën die in de commissie voor Justitie
leven met betrekking tot de implementatie, vandaag namens ons over het voetlicht
heeft gebracht, inclusief de citaten uit het Latijn. Hartelijk dank daarvoor.Op een aantal punten kan ik aansluiten bij het betoog van de heer Jurgens,
in het bijzonder bij zijn opmerking over de Telecommunicatiewet en de toezegging
die destijds in deze Kamer is gedaan om enkele onderdelen daarvan niet in
werking te laten treden. De heer Jurgens heeft dit kort voor deze vergadering
ontdekt; het is een ernstig punt. Mijn fractie zal zich erop beraden wat daarvan
de consequentie moet zijn. Als het juist is wat de heer Jurgens daarover heeft
verteld, dan kan dat niet.De heer Jurgens heeft enkele wegen geschetst voor het aanpakken van de
implementatie. Voorlopig geeft de CDA-fractie de voorkeur aan het treffen
van een grondwettelijke voorziening. Al was het alleen maar om zo de regering
te dwingen voortaan een nauwkeurig onderscheid te maken tussen dat wat krachtens
Europese besluiten moet worden geïmplementeerd en andere zaken die vaak
in implementatiewetten worden aangeboden aan de beide Kamers. De huidige werkwijze
brengt ons in een lastige positie omdat wij voor de implementatie van een
Europees besluit moeten stemmen, maar daarmee ook instemmen met onderwerpen
die niets met die implementatie te maken hebben. Dit is een extra reden om
aan te dringen op een specifieke regeling in de Grondwet.De heer Jurgens heeft enkele aspecten van het Haagse Programma genoemd.
Ik sluit mij aan bij wat hij heeft gezegd over de zorgen inzake de parlementaire
controle en de openbaarheid en openheid van de besluitvorming. Dit thema is
hier al veelvuldig aan de orde geweest. Dit debat beschouw ik eigenlijk als
een aanzet tot verdere betrokkenheid van deze Kamer van het Nederlandse parlement
bij de besluitvorming daaromtrent. Ik zie dan ook geen tegenstelling tussen
de rol van de regering en die van de Kamer bij de uitvoering van het Haagse
Programma; het gaat om de betrokkenheid van dit parlement bij datgene wat
er in Europa te gebeuren staat. In dat verband wijs ik op het verzoek van
de Europese Raad bij het vaststellen van het Haagse Programma aan de Europese
Commissie om heel spoedig in 2005 te komen met een werkprogramma. Eerder heeft
collega Van der Linden in het kader van de Europese Conventie de gedachte
gelanceerd om het wetgevingsprogramma van de Europese Commissie in één
week in alle nationale parlementen en het Europees parlement te bediscussiëren
met de onderscheiden regeringen en de Commissie. Dat vonden wij in deze Kamer
een heel goede gedachte. Het zou goed zijn als de regering zich ervoor inzet
dat het voorstel voor een werkprogramma van de Europese Commissie wordt besproken
in de verschillende parlementen, hetzij met de commissies voor Justitie, hetzij
in een plenaire vergadering. Als dit ook weer in één week gebeurt,
wordt daarmee de betrokkenheid van de nationale parlementen bevorderd. Is
de minister bereid om deze gedachte in de Raad te lanceren om te bezien of
daarvoor een meerderheid is te vinden?Deze minister draagt samen met zijn collega minister Verdonk een belangrijke
verantwoordelijkheid voor het Haags Programma, en daarvoor verdient hij lof.
Over dat programma is wel gezegd dat het tamelijk vaag is. Ik denk dat dit
meevalt wanneer het wordt vergeleken met het programma van Tampere. Daarvan
waren destijds de verwachtingen overigens ook niet hoog gespannen, maar in
de praktijk heeft het programma een enorme ontwikkeling te zien gegeven, uiteraard
ook onder invloed van de terroristische aanslagen van 2001. Los daarvan kunnen
wij echter vaststellen dat er bijvoorbeeld op het terrein van het civiele
recht heel wat in beweging is gezet. Als de uitvoering van dit programma ook
maar in de buurt zou komen van de ambities die het verwoordt, zal het heel
wat teweeg brengen in de Europese rechtsruimte.Het programma maakt een wat onevenwichtige indruk, gezien het totale beslag
van het papier. Ik baseer mij daarbij op de conclusies van het Voorzitterschap
in bijlage 1. Die bijlage omvat 30 pagina's, waarvan er elf onder het kopje
"vrijheid" eigenlijk alleen worden besteed aan het onderwerp asiel en migratie.
Acht pagina's zijn gewijd aan veiligheid en zes pagina's aan de versterking
van het recht. Dat lijkt een beetje onevenwichtig. Hoe kijkt de minister daar
tegenaan?Een belangrijk thema in het Haags Programma is het terrorisme. Ik vind
dat niet zo vreemd, omdat terrorisme nu eenmaal per definitie grensoverschrijdend
is en zeer ernstige consequenties heeft. Daarbij hebben wij te maken met het
feit dat de dreiging in een bepaalde lidstaat soms wordt georganiseerd vanuit
een andere lidstaat. Die andere lidstaat mag dan niet zijn verantwoordelijkheid
ontlopen. Dit beginsel is in het Haags Programma nog eens zeer nadrukkelijk
verwoord en dat vind ik terecht, want het is een belangrijk probleem. Op pagina
13, de tweede pagina van bijlage 1, staat: kernelement zal in de nabije toekomst
het voorkomen en bestrijden van terrorisme zijn. Die zin volgt op een aantal
opmerkingen over de algemene doelen van het Haags Programma. Ik zie daarvan
echter betrekkelijk weinig terug in de rest van het programma. Hier en daar
komt het wel terug bij enkele onderwerpen, maar een en ander is in de inleiding
van het Haags Programma zo geprononceerd geformuleerd dat men zou verwachten
dat dit op veel punten terugkomt, en dan vooral geoperationaliseerd. Als men
naar specifieke voorstellen kijkt, ontbreekt het daar echter wel eens aan.
Op pagina 30 staat bijvoorbeeld dat terrorismebestrijding hoofddoel is van
het veiligheidsbeleid. Het onderwerp veiligheid wordt daarbij dus heel nadrukkelijk
in het middelpunt van de belangstelling geplaatst. Er wordt echter alleen
op het punt van de informatie-uitwisseling een concrete ambitie geformuleerd.
Ik vraag mij af of het juist op dit terrein niet wenselijk zou zijn om te
komen tot het vormen van gemeenschappelijke onderzoeksteams. Een van de dingen
die mij opvielen was dat er tot dusverre alleen een gemeenschappelijk onderzoeksteam
is geformeerd op het gebied van de mensenhandel. Op zichzelf genomen ligt
het voor de hand om dat onderwerp op deze wijze aan te pakken, maar ligt het
niet ook voor de hand om met betrekking tot terrorisme hetzelfde te doen?
Waarom is dat nog niet gebeurd? Zijn er concrete problemen die daaraan in
de weg staan? Zijn er bezwaren tegen om het op die manier te doen? Heeft het
te maken met de kwestie van de informatie-uitwisseling en de
neiging van inlichtingendiensten en justitiediensten om op de eigen informatie
te blijven zitten – om het maar eens huiselijk te formuleren? Dat zijn
enkele vragen die bij mij rezen bij het lezen van het Haags Programma.Op pagina 30 staat: de Raad moet tegen eind 2005 een strategie voor de
lange termijn ontwikkelingen om de omstandigheden aan te pakken die bijdragen
aan radicalisering en rekrutering voor terroristische activiteiten. Ik vond
dat een intrigerende zin. Aan de ene kant vond ik hem een beetje cryptisch,
maar aan de andere kant werd mijn belangstelling erdoor gewekt, want wat wordt
bedoeld met het ontwikkelen van een strategie voor de lange termijn om omstandigheden
aan te pakken die bijdragen tot radicalisering? Waartoe strekt zich dat uit?
Wat moeten wij verwachten van het uitwerken van deze strategie? Ik merkte
daarstraks al op dat het asiel- en migratiebeleid een tamelijk belangrijk
onderdeel van het programma is. Ik stelde al de vraag of dat wel juist is,
in het licht ook van het belang dat aan terrorismebestrijding wordt toegekend
in het Haagse Programma. Ik zie op één punt wellicht toch een
verband tussen het beleid op het terrein van asiel en migratie enerzijds en
terrorismebestrijding anderzijds, namelijk daar waar op pagina 23 staat dat
de Europese Raad nog in 2005 een voorstel moet behandelen voor minimumnormen
inzake het terugkeerbeleid, waarbij hij rekening moet houden met aandachtspunten
op het terrein van de handhaving van de openbare orde. Ook dat is weer een
wat cryptische formulering, maar als ik denk aan openbare orde en terugkeerbeleid,
dan vraag ik mij af of dat ook iets te maken heeft met de problematiek van
de terrorismebestrijding. Wellicht kan de minister dit nader toelichten.Het beginsel van beschikbaarheid van informatie is een van de belangrijke
elementen in het Haagse Programma. Dat heeft bij mij de vraag opgeroepen of
een serieuze uitvoering hiervan niet toch op den duur vereist dat men komt
tot vergaande harmonisatie van de regels op het gebied van de justitiële
documentatie. Als zich een probleem voordoet zoals dat van de Fransman die
zich in Frankrijk had beziggehouden met zedenmisdrijven, die naar België
verhuist en daar zijn praktijken voortzet en men wil met betrekking tot het
uitwisselen van informatie over een dergelijke persoon tussen België
en Frankrijk werkelijk komen tot een effectieve aanpak, dan kan ik mij niet
voorstellen dat dit zou kunnen zonder dat men in Frankrijk en in België
de regels op het terrein van justitiële documentatie aanpast aan de Europese
normen op dat punt. Ik vraag mij zelfs af of men niet zou moeten komen tot
een Europese databank die rechtstreeks toegankelijk zou moeten zijn. Ik wil
niet zonder meer zeggen dat dit wenselijk is of zou moeten gebeuren, maar
als een dergelijk doel wordt geformuleerd in het Haagse Programma, dan moeten
wij ons ook realiseren dat dit consequenties zal hebben en dat wij ons ook
moeten afvragen waartoe dat gaat leiden. In dit verband heb ik nog een aanvullende
vraag aan de minister. In de discussie over de wenselijkheid van meer informatie-uitwisseling,
een beginsel dat nu ook in het Haagse Programma is geformuleerd, viel mij
een interview op met de Nederlandse AIVD-chef dat enkele weken geleden in
NRC Handelsblad stond. Hij zette daar nadrukkelijk vraagtekens bij en vroeg
zich af of het wel verstandig was om dat te doen, het na te streven en of
dat uiteindelijk de effectiviteit van het beleid ten goede zou komen. Ik zou
het op prijs stellen als de minister daarop zou willen reageren.Dan kom ik nog bij een ander thema, namelijk dat van het Europese agentschap
grensbeheer. Collega Van der Linden heeft er bij de debatten over de Staat
van de Unie van de zijde van de CDA-fractie al op gewezen dat er toch wel
wat bedenkingen zijn bij de enorme wildgroei aan agentschappen in Europa.
Ook hierbij wil ik enige kritische kanttekeningen plaatsen. De CDA-fractie
kan zich goed voorstellen dat grensbeheer een terrein is dat zich goed leent
voor zoveel mogelijk praktische samenwerking tussen de diensten die bij deze
belangrijke taak zijn betrokken. Dat betreft met name de Douane, maar ook
allerlei justitiële diensten en politiediensten die betrokken zijn bij
de grensbewaking. Wij hebben hier echter te maken met een grensvlak van controle
op en toelating van personen en goederen enerzijds en politie en justitie
anderzijds. Hoe ziet de minister op den duur de relatie tussen het agentschap
en nationale politie- en justitieautoriteiten? Hoe ziet hij de relatie met
Europol en Eurojust? Op welke wijze is – ook hier gaat het weer om het
thema dat al door collega Jurgens is aangesneden – parlementaire controle
te verzekeren op het werk van het agentschap? Heeft daar het Europese Parlement
een taak? Hebben nationale parlementen er ook een rol in te spelen en zo ja,
op welke wijze zou die verantwoording aan nationale parlementen dan moeten
plaatsvinden bij een dergelijk Europees agentschap? Wij hebben in dit land
de afgelopen jaren herhaald debatten gehad over zelfstandige bestuursorganen.
De meningen daarover zijn in de afgelopen tijd nogal gaan schuiven en het
lijkt mij niet onverstandig om daarbij stil te staan als het gaat om Europese
agentschappen.Eurojust noemde ik net al. Op pagina 38 wordt daarvan in het Haagse Programma
gezegd: effectieve bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde en
andere ernstige criminaliteit en terrorisme vereist samenwerking bij en coördinatie
van onderzoeken en – hier komt het – waar mogelijk geconcentreerde
vervolgingen door Eurojust in samenwerking met Europol. "Geconcentreerde vervolgingen
door Eurojust" staat er in het Haags Programma. Ik weet niet of het een vertaalfout
is of een "slip of the pen", maar het lijkt mij dat vervolgingen door Eurojust
op dit moment geen wettelijke basis hebben en in het kader van het grondwettelijk
verdrag ook niet zullen hebben. In artikel III-174, 2de lid, is sprake van
coördinatie van onderzoek en vervolging door Eurojust en niet van een
zelfstandige bevoegdheid tot vervolging. Dit is uitvoerig aan de orde geweest
in de slotonderhandelingen in de Europese Raad. Zou die bevoegdheid wel bestaan,
dan rees direct de vraag hoe die er in de praktijk uitzag, in welke verhouding
die zou staan met de bevoegdheid van het nationale openbaar ministerie enz.
Mijn fractie vraagt zich ten zeerste af hoe zij deze tekst moet opvatten.Het woord implementatie is vandaag al meerdere malen gevallen. In het
Haags Programma wordt veelvuldig opgeroepen tot implementatie van een groot
aantal besluiten dat in het kader van het programma van Tampere is genomen,
maar nog steeds niet is geïmplementeerd in de nationale wetgeving.
Een van de pijnlijkste kwesties is wel de implementatie van het Europees aanhoudingsbevel.
De minister zal zich herinneren dat wij ons in deze Kamer de nodige moeite
hebben getroost om dat bevel zo snel mogelijk in de overleveringswet te implementeren.
Wellicht kan hij mij zeggen wat de huidige stand van zaken is, want daarvan
ben ik niet op de hoogte, maar ik las in de stukken dat tot voor zeer kort
Tsjechië en Italië dat Europees aanhoudingsbevel nog niet hadden
geïmplementeerd. Dat is buitengewoon pijnlijk. Op zichzelf roept dat
natuurlijk wel de vraag op of het bij de uitvoering van het Haags Programma
beter zal gaan en of wat nu is voorgesteld om te komen tot een Europees scorebord
ten aanzien van het Haags Programma, een effectief middel zal zijn om tijdige
uitvoering van de genomen maatregelen daadwerkelijk te bevorderen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. De heer Jurgens heeft namens de bijzondere commissie voor
de JBZ-Raad een helder betoog gehouden. Mijn fractie ondersteunt dit betoog.
Namens mijn fractie wil ik er nog enkele opmerkingen van meer algemene aard
aan toevoegen. Daarna zal ik aandacht besteden aan het JBZ-onderdeel van de
Staat van de Unie en het Haags Programma.Ik roep in herinnering dat ik op 2 maart 2004 in het kader van het
debat over de begrotingsstaat van het ministerie van Justitie ook namens de
VVD-fractie het woord heb gevoerd over de implementatie van EU-regelgeving.
Ik heb toen gewezen op de, overigens bekende, implementatieachterstand van
Nederland. Ook nu nog bestaat er een implementatieachterstand. Die achterstand
is echter wél enigszins verminderd. In 2003 signaleerde mijn fractie
nog een implementatieachterstand van 59 richtlijnen; in het vierde kwartaal
van 2004 is de achterstand teruggelopen van 41 in het derde kwartaal naar
30 nog te implementeren richtlijnen, zoals blijkt uit het recente overzicht
van de staatssecretaris voor Europese Zaken. Hulde daarvoor. Er schijnt een
oorzakelijk verband te bestaan tussen economische welvaart en implementatie
van EU-regelgeving. Hoe meer het een land economisch voor de wind gaat, des
te minder of geen implementatieachterstand er is. Volgen wij dit oorzakelijk
verband, dan komt Nederland uit het economisch dal. De implementatieachterstand
is immers afgenomen!Nederland is in Europa overigens niet uniek met zijn implementatieachterstand.
Dat brengt mijn fractie tot de vraag aan de minister of de veronderstelling
juist is dat de implementatietermijn voor EU-richtlijnen kennelijk steeds
te krap bemeten is. Als er meer tijd voor beschikbaar zou zijn, zouden de
lidstaten waarschijnlijk minder problemen hebben met tijdige implementatie.
En dat leidt dan automatisch tot de volgende vraag: waarom worden de termijnen
steeds zo krap bemeten? Zou het wellicht een suggestie kunnen zijn om EU-richtlijnen
in categorieën met betrekking tot de implementatietermijn in te delen?
Bijvoorbeeld als volgt: snelheid vereist, categorie 1, implementatietermijn
van 2 jaar; redelijk tempo vereist, de middencategorie, categorie 2, implementatietermijn
van 3 jaar en niet echt haast vereist categorie 3, implementatietermijn van
4 jaar. Is de minister bereid om enige invloed uit te oefenen op haalbare
implementatietermijnen?Waar liggen de problemen in eigen land? Zoals de heer Jurgens al aangaf,
blijkt uit onderzoek dat ze niet bij het parlement liggen. Vertraging wordt
onder andere veroorzaakt door stammenstrijd op de departementen: welk ministerie
moet de omzetting van de richtlijn regelen? Die conclusie trok Esther Versluis
in haar enige tijd geleden aan de Universiteit van Utrecht verdedigde proefschrift.
In de Staatscourant van 31 augustus 2004 licht zij dit nader toe. Naar
aanleiding van het door haar verrichte onderzoek merkt zijn op: "De ministeries
vertrouwden het elkaar niet toe. (...) De ambtenaren op de verschillende departementen
concludeerden stuk voor stuk dat ze de omzetting van de Europese richtlijn
het liefst zelf wilden regelen, want dan komt het allemaal wel goed." Mevrouw
Versluis geeft tevens als haar mening dat de Europese Commissie meer aandacht
moet schenken aan de omzetting van een richtlijn, nadat deze tot stand is
gekomen. Dat lijkt mij een goed idee.Vertraging wordt ook veroorzaakt óf doordat er in het wetsvoorstel
ter implementatie van een richtlijn mé'rr wordt geregeld dan waartoe
de richtlijn noopt, óf doordat er naar perfectie wordt gestreefd de
richtlijn zo ideaal mogelijk in de wetgeving op te nemen, óf doordat
de implementatie van de richtlijn wordt aangegrepen om de bestaande wet tevens
op andere punten aan te passen. Ik gaf daarvan vorig jaar al een enkel voorbeeld.
Een recent voorbeeld is het wetsvoorstel Financiële Zekerheidsovereenkomsten.
Het wetsvoorstel ter implementatie van de betrokken richtlijn voorziet in
de meest uitgebreide versie van de reikwijdte van de richtlijn. Daardoor dreigt
het goederenrechtelijk systeem van het Burgerlijk Wetboek te zeer in het gedrang
te komen. Dit leidt weer tot allerlei bezwaren en dus tot vertraging.Hoe kan de vertraging te lijf worden gegaan? Ik geef een vijftal suggesties
aan. De eerste is misschien een gewaagde suggestie, maar misschien zou de
Brusselse richtlijnenmachine enigszins getemperd kunnen worden, in die zin
dat richtlijnen van de orde van het aantal sporten van een trapleer of de
uniforme eisen voor trein- en tramconducteurs achterwege blijven. Minder overbodige
c.q. nutteloze richtlijnen betekent meer ruimte voor tijdige implementatie
van richtlijnen die er werkelijk toe doen. De minister zou op dit punt in
Europa zendingswerk kunnen verrichten.De tweede suggestie. De vertraging kan zeer zeker te lijf worden gegaan
doordat al bij de onderhandelingen over de richtlijn al duidelijk is welk
departement te zijner tijd voor implementatie moet zorgdragen. Geen stammenstrijd
derhalve en minder of geen vertraging.De derde suggestie. Vervolgens moet een helder traject met een tijdspad
voor de implementatie worden uitgezet. Daarmee kan al begonnen worden tijdens
de totstandkoming van de richtlijn. Mijn fractie merkte daarover op 2 maart
2004 het volgende op: "Is het mogelijk om al tijdens het totstandkomingsproces
op een aangepast aggregatieniveau voorbereidingen te treffen voor een wetsvoorstel,
zodat na het van kracht worden van de richtlijn met een vliegende start het
wetsvoorstel ter implementatie van de richtlijn kan worden gelanceerd?" Wij
stellen die vraag opnieuw.De vierde suggestie. Vertraging wordt ook voorkomen door in een vroeg
stadium van de onderhandelingen over een richtlijn het parlement erbij te
betrekken. Daarvoor breekt ook Ton van den Brink in de Staatscourant van 21 december
jongstleden een lans.De vijfde suggestie. Vooral is nodig een cultuuromslag bij de departementen,
zoals Edith Mastenbroek opmerkt in de Staatscourant van 31 augustus 2004.
Europa is kennelijk nog steeds niet heel erg belangrijk. Daarin lijkt verandering
te gaan komen nu de regering de maatregel heeft genomen om, aan implementatiewetgeving
voorrang te verlenen boven nationale wetgeving; ik verwijs naar Kamerstuk
21109, nr. 144. De regering doet deze mededeling met enige trots, maar het
is opmerkelijk dat dit niet al steeds vanzelf sprak! Kan de minister informatie
geven of er inmiddels, in ieder geval op het ministerie van Justitie, een
uniform inplementatietraject met tijdspad voor richtlijnen is vastgesteld?
Zo nee, kan de minister aangeven of een dergelijk traject tot stand zal komen
en zo ja, wanneer? En wederom: gebruik de implementatie van EU-richtlijnen
niet om tevens allerlei andere wetgevingswensen te verwezenlijken.Ik zei het al, de oorzaak van de implementatieachterstand ligt niet bij
het Parlement. In navolging van de Raad van State roept mijn fractie de regering
op om, een analyse van de bestaande problemen met betrekking tot de implementatie
van EU-regelgeving te geven en een visie te ontwikkelen op de gehele communautaire
wetgevingsketen. Mijn fractie vroeg verleden jaar om een dot peper. De dor
peper is er nog niet, maar er beginnen hier en daar wel al wat korreltjes
te vallen. Dat is bemoedigend. Tot zover, mevrouw de voorzitter, de implementatie
van EU-regelgeving. Ik zal nu enkele opmerkingen maken over het JBZ-onderdeel
van de Staat van de Unie en over het Haags Programma. Ik zal deze onderwerpen
samen behandelen omdat hetgeen in het JBZ-onderdeel van de Staat van de Unie
is opgemerkt, zijn uitwerking heeft gekregen in het Haags Programma.Ik zal drie punten aan de orde stellen: 1. het daadwerkelijk realiseren
van het Programma, 2. terreurbestrijding en 3. het gemeenschappelijk asielbeleid.
Op 5 november 2004 werd door de Europese Raad het Haags Programma vastgesteld:
het Programma voor de versterking van vrijheid, veiligheid en recht, 5 jaar
na Tampere. Het Programma is de succesvolle uitkomst – complimenten
daarvoor ook aan deze minister – van het Nederlands voorzitterschap
met 25 lidstaten in plaats van voorheen 15 lidstaten. Het Programma getuigt
van grote maar tegelijk ook noodzakelijke ambities op het gebied van asiel
en migratie en de bestrijding van terrorisme. Ik noem enkele punten: gekwalificeerde
meerderheid op het terrein van asiel en migratie met medebeslissingsrecht
van het Europees Parlement; gemeenschappelijk asielstelsel in 2010 met een
asielkantoor; gemeenschappelijk terugkeerbeleid en betere grenscontroles;
terrorismebestrijding gericht op de veiligheid van de Unie als geheel en versterking
van politiesamenwerking.Het Haags Programma is bedoeld om lopende afspraken, o.a. van Tampere,
beter uit te voeren en operationeel te maken. Zoals gezegd, het programma
is op 5 november 2004 tot stand gekomen. Een kleine drie maanden na de
totstandkoming ervan kunnen wij nog geen wonderen verwachten. Niettemin heeft
de VVD-fractie enkele vragen.De belangrijkste vraag die de leden van mijn fractie bezighoudt, is de
vraag of de in het programma gestelde doelen bereikt zullen worden. Het zal
u niet verbazen, mevrouw de voorzitter, dat het Lissabonproces als een voorbeeld
van hoe het niet moet door de hoofden van mijn fractie spookt: grote ambities,
geweldige targets, maar het blijkt een tandenloze tijger, een lege dop. Het
is als nat geworden vuurwerk: het zou er prachtig uitzien, jammer alleen dat
het niet afgaat! En daar kun je de schouders over ophalen onder het motto:
volgende keer beter! Maar zó werkt het niet. Er wordt namelijk een
dubbel verlies geleden: de targets van Lissabon worden in de verste verte
niet gehaald. Dat is verlies één. Daarnaast wordt in de publieke
opinie een slag voor Europa verloren. Dat is verlies twee. Die "delivery gap"
moeten wij niet hebben met het Haags Programma, omdat wanneer de ambities
van dat programma niet gerealiseerd worden, de slag die daardoor aan Europa
wordt toegebracht in de publieke opinie dubbelhard aankomt ná het ook
al niet realiseren van de Lissabonagenda. Kan de minister enig inzicht geven
hoe verzekerd wordt dat de ambities van het Haags Programma daadwerkelijk
gerealiseerd worden?Mijn fractie heeft begrip voor de formuleringen die hier en daar in het
Programma zijn gekozen. De heer Van de Beeten sprak ook hierover. Per slot
van rekening moest het Programma met 25 lidstaten worden vastgesteld. Desalniettemin
wijzen wij erop dat formuleringen als "heeft het thema op de agenda gezet";
"vond een eerste discussie plaats"; "het is een aantal malen besproken"; "er
zijn afspraken gemaakt voor verbetering" en "elementen zijn vastgelegd" weinig
zeggend zijn en vragen om concretisering.Hoe is de stand van zaken met betrekking tot de coördinatie van terrorismebestrijding?
Is er aanwijsbare vooruitgang? Hoe verloopt de samenwerking op Europees niveau
van de inlichtingendiensten? In een interview in de NRC van 31 december
2004 zegt de heer Sybrand van Hulst, hoofd van de AIVD, dat er een aantal
barrières ligt, waardoor samenwerking tussen de inlichtingendiensten
van de landen van de Europese Unie wordt tegengehouden of onbetrouwbaar wordt
gemaakt. Voorziet het Haags Programma erin om problemen zoals door de heer
Van Hulst worden genoemd op te lossen? De burgers in de Europese Unie moeten
in veiligheid kunnen leven: freedom from fear, één van de door
Roosevelt genoemde vier vrijheden. Dat betekent méér bevoegdheden
om terrorisme te kunnen bestrijden, maar dat betekent nog niet dat de rechtsstaat
daarmee ten onder gaat. In landen die reeds langer met terreur te maken hebben,
zoals het Verenigd Koninkrijk en Spanje, is de rechtsstaat overeind gebleven,
ondanks de dikwijls ingrijpende anti-terreurmaatregelen. Wij moeten dan ook
niet te huiverig staan tegenover maatregelen om een effectieve terreurbestrijding
te realiseren, zoals gegevensuitwisseling. Maar er moet wel een goede balans
gevonden worden met de grondrechten van de burger, zo staat te lezen in het
Programma. Hoe wordt die balans gevonden? En wie houdt de controle?Tot slot, mevrouw de voorzitter. Een belangrijk onderdeel van het Haags Programma is het streven om in 2010 met een gemeenschappelijk
asielstelsel en een gemeenschappelijk terugkeerbeleid te komen. Gisteren konden
wij in de krant lezen dat Spanje een aantal van 800.000 illegale immigranten
gaat legaliseren. Dat riekt niet erg naar samenwerking en overleg, laat staan
naar een gemeenschappelijke visie. Integendeel. En het is zeker geen hoopvolle
eerste stap op de in Haags Programma uitgestippelde weg. Ziet de minister
of althans zijn collega voor Vreemdelingenzaken en Integratie desondanks toch
voldoende perspectief om in enkele jaren tot een gemeenschappelijk asielstelsel
te komen? Verwacht de minister dat nog meer landen met verrassingen à
la Spanje zullen komen? De NRC van gisterenavond noemde al Italië en
België. Zo ja, wat betekent dit dan voor het Haags Programma? En overigens
mevrouw de voorzitter, die 800.000 legaal geworden illegale immigranten worden
vervolgens níet beperkt in de arbeidsmigratie zoals dat bijvoorbeeld
wél het geval is met de in mei jongstleden tot de Europese Unie toegetreden
Polen.Mevrouw de voorzitter. Ik wacht met belangstelling de antwoorden van de
bewindslieden af.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ik zal mij concentreren op het onderwerp het Haags
Programma. Het andere onderwerp waarover de heer Jurgens uitvoerig en tot
groot genoegen van mijn fractie het woord heeft gevoerd, zal ik verder niet
meer aanroeren.Na de voorbereiding van dit debat en na lezing van het Haags Programma
en alle daarover verschenen commentaren, vind ik het toch wat jammer dat wij
hebben besloten om de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratiebeleid
niet in ons midden uit te nodigen. Ik weet dat de minister van Justitie ook
namens de regering spreekt en daarbij doorgaans zijn mannetje staat, maar
het was misschien toch wel wat eleganter geweest als wij dit programma dat
ook zo'n belangrijke component heeft waar het gaat om asiel-, migratie- en
terugkeerbeleid, in het bijzijn van minister Verdonk hadden besproken. Overigens
zullen er nog gelegenheden volgen, zoals het beleidsdebat integratie dat wij
dit voorjaar hebben geagendeerd. Ik omarm ook de suggestie van de heer Van
de Beeten om het werkprogramma van de Europese Commissie dat ergens in de
loop van dit jaar zal uitkomen naar aanleiding van het Haags Programma, hier,
al dan niet in de plenaire zaal, aan de orde te stellen.Ik maak vervolgens enkele opmerkingen over het asiel- en migratiebeleid.
Het Haags Programma spreekt wat dat betreft een stevige ambitie uit; binnen
vijf jaar zal er sprake zijn van een gemeenschappelijk asielbeleid. Wat de
fractie van GroenLinks betreft is dat ook een goede ambitie, omkleed met een
aantal belangrijke randvoorwaarden. De procedure zou niet alleen uniform maar
ook rechtvaardig en effectief moeten zijn. Daarnaast moet de procedure de
mogelijkheid omvatten om een beroep te doen op de onafhankelijke rechter en
om dit beroep in het land waar asiel gevraagd is, af te wachten. De fractie
van GroenLinks is tegenstander van partnerschappen met landen buiten de Europese
Unie die het Verdrag van Genève niet hebben getekend en die het ook
niet consequent naleven.De paragraaf over het integratiebeleid in het Haags Programma vind ik
wat vaag. Het beleid dat tot nu toe door Europa is gevoerd op het terrein
van integratie lijkt zich te concentreren op antidiscriminatiebeleid. Daar
is niets mis mee, maar het is toch wat aan de passieve kant. Ik zou menen
dat als er gekozen wordt voor een communautarisering van het integratiebeleid,
wat mijns inziens nog wel een discussie waard is, dat beleid wat robuuster
zou kunnen worden gevoerd. Je zou er bijvoorbeeld aan kunnen toevoegen dat
migranten politieke rechten zouden moeten krijgen, bijvoorbeeld lokaal stemrecht
en het recht op toegang tot betaalbaar, althans gesubsidieerd onderwijs in
een van de talen van de Unie.Het beleid op het gebied van grenscontroles en visa is kort uitgewerkt
in het Haags Programma. Ik heb de indruk dat wij aan de vooravond staan van
een biometrische revolutie en dat de biometrie bij de verstrekking van visa
en bij de grenscontrole in het algemeen de komende jaren een hoge vlucht zal
nemen. Hoe hoog zal die vlucht worden? Heeft de regering een idee waar dit
allemaal naartoe zal gaan? Komt er bijvoorbeeld een bevolkingsregister van
450 miljoen EU-burgers met hun vingerafdrukken of hun irissen? Welke eisen
zijn er te stellen aan betrouwbaarheid, opslag en verwerking van dergelijke
gegevens? Realiseren wij ons ook dat steeds meer bedrijven gebruikmaken van
biometrische gegevens en dat burgers op die manier ook steeds meer sporen
zullen achterlaten? Het lijkt mij dat wij deze vragen nog eens aan de orde
moeten stellen op het moment dat er concrete maatregelen worden voorgesteld
in de JBZ-Raad.Het volgende onderwerp in hoofdstuk 2 is wat meer op het terrein van deze
minister. Het betreft de uitwisseling van informatie. Paragraaf 2.1 heeft
een aantal vragen doen rijzen. Kennelijk moeten wij die uitwisseling van informatie
zien in het belang van de wetshandhaving. Is deze paragraaf beperkt tot criminaliteitsbestrijding
of is wetshandhaving een ruimer begrip? In deze paragraaf staat dat de bronnen
bij de uitwisseling van informatie moeten worden beschermd en dat de vertrouwelijkheid
van gegevens moet worden gewaarborgd. Daar plaatsen wij een vraagteken bij.
Wij nemen aan dat er in ieder geval rechterlijke controle mogelijk is op de
uitgewisselde informatie en dat het lijdend voorwerp van die informatie inzage
krijgt in de gegevens die over hem worden uitgewisseld. Meer in het algemeen
ontbreekt in deze paragraaf een visie op dataprotectie. Komt er een Europees
toezichtorgaan? Wordt dit een taak van de Europese Rekenkamer?Wat ook ontbreekt, is een visie op de dubbele strafbaarheid. Is dat een
ouderwets issue? Tot voor kort hechtten wij nog sterk aan het vereiste van
dubbele strafbaarheid in de samenwerking bij criminaliteitsbestrijding, maar
ik kom dit thema hier noch elders in het Haags Programma tegen. Ik vrees dat
het vereiste van dubbele strafbaarheid geen issue meer is, gezien wat er op
Europees niveau gaande is rond het bewijsverkrijgingsbevel. Dat zou ik jammer
vinden. Ik verneem graag van de minister of ik dit naar ik hoop verkeerd zie.Begrijpelijkerwijs heeft terrorismebestrijding hoge prioriteit gekregen
in het Haags Programma. Ik aarzel om die prioriteit een fixatie te noemen,
zoals collega Jurgens doet, omdat dit wel erg negatief klinkt. Als je
paragraaf 2.2 leest, krijg je wel de indruk dat vrijwel alles moet wijken
in het belang van die terrorismebestrijding. Mevrouw Broekers gaf mijns inziens
een verkeerd voorbeeld over het Verenigd Koninkrijk, maar daar kunnen wij
het nog wel een keer over hebben. Zoals zij zei, hoeft de rechtsstaat niet
ten onder te gaan in het belang van terrorismebestrijding. Ik lees dat te
weinig in het Haags Programma.Ik heb hierover een aantal vragen. Het programma zegt dat bevoegdheden
van inlichtingendiensten moeten worden aangewend ten behoeve van de gehele
Unie of van alle lidstaten. Dat heeft het karakter van een bezwering of van
fluiten in het donker. Wij weten allemaal hoe vreselijk moeilijk die uitwisseling
van informatie tot stand komt, omdat inlichtingendiensten de natuurlijke neiging
hebben om alles wat zij weten, vooral onder zich te houden en niet te delen
met concurrerende inlichtingendiensten. De vraag rijst hoe deze gedeelde bevoegdheid
gewaarborgd wordt. Hoe vindt in andere lidstaten dan Nederland democratische
controle op het functioneren van inlichtingen- en veiligheidsdiensten plaats?
Is het niet een eerste vereiste dat er een democratische controle op dat functioneren
is voordat wij enthousiast aan het uitwisselen en collegiaal ondersteunen
slaan? Is er in alle lidstaten rechterlijke controle op het gebruik van gegevens
van inlichtingen- en veiligheidsdiensten in met name strafzaken?Aan het doel van terrorismebestrijding lijkt veel ondergeschikt gemaakt
te worden. Ik doel ook op het kaderbesluit elektronische verkeersgegevens
dat boven de markt hangt. Ik kan nu al namens mijn fractie zeggen dat wij
er de grootst mogelijke moeite mee hebben als providers van elektronisch verkeer
gedwongen worden om een jaar of langer alle verkeersgegevens te bewaren. Dat
komt neer op het verzamelen van zo veel data het niet langer proportioneel
is aan het ermee beoogde doel. Ik ben door de stukken tot nu toe in ieder
geval niet van die proportionaliteit overtuigd geraakt. Ik sluit verder aan
bij opmerkingen van collega Jurgens over de controle op Europol. Als wij heel
hard roepen dat er meer en beter gewerkt moet worden door Europol, zal deze
Kamer blijven roepen dat ook de controle op die organisatie nog steeds verbeterd
moet worden.Mijn laatste opmerkingen hebben betrekking op hoofdstuk 3. In paragraaf
3.3. gaat het over de onderlinge aanpassing van wetgeving. Dat is uiteraard
een belangrijk thema. In het verleden heeft de Kamer zich nogal eens sterk
gemaakt tegen de invoering van minimumstraffen. Wat wij nog wel eens hebben
laten passeren zijn minimale maximumstraffen. De Kamer heeft echter altijd
in meerderheid bezwaar gemaakt tegen het opleggen door Brussel van minimumstraffen.
Ik begreep dat de heer Frattini onlangs een lans heeft gebroken voor de invoering
van minimumstraffen bij bepaalde delicten. Is het niet een gemiste kans dat
in het Haags Programma over dat element niet een duidelijke uitspraak wordt
gedaan? Of is ook dat, net zoals het vereiste van de dubbele strafbaarheid,
inmiddels een gepasseerd station?Het Haags Programma stelt over het Hof van Justitie nogal zonnig dat de
problematiek van de werkachterstanden aandacht behoeft. Het probleem wordt
netjes doorgesluisd naar de Europese Commissie, die gevraagd wordt om er na
raadpleging van het Hof een voorstel over te doen. Ik vraag de minister of
hij zelf ideeën heeft over de problematiek van de werkachterstanden bij
het Hof van Justitie. Zeker met een Unie van 25 lidstaten en een toenemend
aantal regels wordt het een toenemend probleem dat heel lastig in de hand
te krijgen is.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik hoop dat ik het binnen mijn spreektijd kan doen. In de
Assemblee van de Raad van Europa vroeg een Italiaanse spreker op een gegeven
moment aan de voorzitter, de heer Van der Linden, om twee seconden meer. Dat
werd door de vertalers automatisch in alle andere talen vertaald in twee minuten
meer. Hij had overigens ruim vijf minuten extra nodig.Ik dank Erik Jurgens voor zijn optreden als senator in algemene dienst.
Dat bevalt goed. Ik was blij verrast om te horen wat ik allemaal vond. Ik
ben erg benieuwd hoe de minister op mijn argumenten, door Erik Jurgens verwoord,
zal reageren. Ook mijn tweede termijn vertrouw ik op dit punt graag aan hem
toe. Dat maakt dat ik mijn tijd kan besteden aan het Haags Programma en wat
daarover in de Staat van de Unie staat. Eerder is besloten om over dat onderdeel
nu pas te praten. Toen was het niet het juiste moment. De vraag is of dat
nu wel het juiste moment is. Immers, veel van wat er te gebeuren staat, hangt
af van de vraag of de Nederlandse bevolking "ja" of "nee" zegt in het komend
referendum over het Europees constitutioneel verdrag.Artikel 2 van het grondwettelijk verdrag zegt dat "de Unie haar burgers
een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zonder binnengrenzen
biedt". Bij goedkeuring van dat verdrag zal in die ruimte dus overgeschakeld
worden van unanimiteit naar gekwalificeerde meerderheid in de besluitvorming,
met een aantal beperkingen, onder andere op strafrechtelijk en familierechtelijk
gebied. Dit belangrijke terrein wordt dan voornamelijk communautair in plaats
van intergouvernementeel. Is de regering van plan de burgers duidelijk uit
te leggen wat alle implicaties van die omschakeling zijn, graag nog voor het
referendum gehouden wordt? Denkt de regering dat dit veel enthousiasme zal
wekken bij de bevolking over het nog verder uit handen geven van onze nationale
soevereiniteit op dit terrein?Natuurlijk zal de regering erop wijzen dat Europese samenwerking op deze
terreinen geboden is. Dat is ook zo. Maar laten wij ons wel realiseren –
en dat ook aan onze burgers vertellen – dat er in de afgelopen vijf
jaar, na de top van Tampere, al heel veel is gebeurd op dit punt. Om maar
eens wat te noemen: wij zijn een eind op weg met het wederzijds erkennen van
strafrechtelijke beslissingen en vonnissen en er wordt gewerkt aan een Europese
harmonisatie van straffen. Er zijn stappen gezet voor een geïntegreerde
samenwerking van Europol en Eurojust en er is een begin gemaakt met onderlinge
operationele samenwerking van de politiediensten van de lidstaten. Er zijn
minimumnormen vastgesteld voor het asielbeleid en voor legale immigratie en
er zijn afspraken gemaakt over een Europese lastenverdeling via het Vluchtelingenfonds.
Schengen heeft voor een groot deel de onderlinge grenzen weggenomen en een
intensieve samenwerking tussen de aangesloten landen teweeggebracht.
Er wordt meer samengewerkt op het terrein van de illegale immigratie. Er is
een Europees agentschap beheer buitengrenzen en er worden stappen gezet op
het punt van een gemeenschappelijk terugkeerbeleid van niet welkome immigranten.
Er is een verbinding gelegd tussen immigratie en integratie en er wordt gewerkt
aan een op elkaar afgestemd integratiebeleid in de Europese Unie. Dat is nogal
wat en de vraag is of wij nu nog wel fullspeed door moeten gaan met nog meer
te doen op dit terrein. Is het niet beter om er eerst eens voor te zorgen
dat alles wat wij afgesproken hebben gebeurt, dat het goed gebeurt en dat
dit democratisch wordt gecontroleerd, vooraleer verder te gaan met nog verdere
verplaatsing van regelgeving en bevoegdheden van Den Haag naar Brussel? Voor
mijn fractie is dat een reden om de burgers te adviseren "nee" te zeggen tegen
het grondwettelijk verdrag, vooral ook omdat het de zaken juist wel fullspeed
vooruit zal doen gaan.Als het grondwettelijk verdrag in alle lidstaten wordt goedgekeurd –
God verhoede het en de burgers van Europa daarbij – krijgen wij Europese
wetten en kaderwetten die onze nationale wetgeving bepalen op het terrein
van vrijheid, veiligheid en recht. Initiatieven daarvoor zullen komen van
de Europese Commissie; de wetten en kaderwetten worden vastgesteld bij gekwalificeerde
meerderheid door de Europese Raad en het Europees Parlement. Wij, als nationale
parlementen, moeten er dan op gaan toezien dat de Europese Commissie zich
niet al te enthousiast bemoeit met onze regelgeving. Of ons dat gaat lukken,
is de vraag. Het Brusselse woud is nu al schier ondoordringbaar voor eenvoudige
nationale volksvertegenwoordigers. Ziet de regering dat probleem ook of moeten
wij daar maar aan wennen?De heer Jurgens heeft ook gesproken over het toezicht op de JBZ-Raad.
Ik zit in die commissie van onze senaat. Ik moet eerlijk gezegd altijd een
beetje lachen als ik die enorme stapel krijg. Blijkbaar verwacht iemand dat
ik daar drie dagen later een mening over heb. Ik zal een geheim verklappen:
die heb ik niet. Ik heb die stukken vaak niet eens gelezen en ik durf er wat
onder te verwedden dat dit geldt voor meer collega's. Een aantal collega's
zal dat allemaal lezen en ook nog begrijpen wat er staat, maar ik denk dat
wij als commissie "ja" zeggen als onze ambtenaren hebben gezegd dat het wel
goed is. Wij hebben één geluk: als de stukken niet in het Nederlands
zijn vertaald, kunnen wij als gevolg van de motie-Jurgens heel enthousiast
zeggen dat wij ertegen zijn. Eigenlijk is het bespottelijk wat wij doen. Dat
kan ik nu wel zeggen. Wij zijn toch onder elkaar; de publieke tribune is vrijwel
leeg.Hoewel de regering onderkent dat het zaak is elke soevereiniteitsoverdracht
op dit belangrijke gebied met uiterste zorgvuldigheid te bezien, vooral ook
omdat het volgens de Staat van de Unie gaat "om zaken die aan de basis raken
van de moderne staatsvorming", lijkt het soms toch alsof de regering staat
te trappelen om over te schakelen naar besluitvorming met gekwalificeerde
meerderheid. Waarop is dat grote vertrouwen in de Europese Unie gebaseerd?
Hoe groot is het risico dat Brussel of de grote Europese landen, die zich
verbergen achter Brussel, ons nog meer dan nu de wet voorschrijven? Willen
wij dat risico wel nemen? De regering merkt geruststellend op dat ratificering
nog even op zich laat wachten, maar houdt zij er ook rekening mee dat de ratificering
niet doorgaat omdat de bevolking straks "nee" zegt tegen het verdrag? Als
een meerderheid tegen ratificatie is, wat betekent dit dan voor de Europese
samenwerking op het terrein van justitie en binnenlandse zaken?De regering heeft als Europees voorzitter, vooruitlopend op de ratificatie,
hard gewerkt om haar "Haagse programma" door de Europese Raad goedgekeurd
te krijgen. Dat is op 5 november gelukt en ik feliciteer haar daarmee.
Officieel heeft dat programma ten doel om de EU nog veiliger te maken, maar
ik meen dat er wel erg veel aandacht is besteed aan terrorismebestrijding
en erg weinig aan "gewone" grensoverschrijdende criminaliteit. Dreigt met
deze focus op het terrorisme geen scheefgroei? Het aantal slachtoffers van
"gewone" internationale criminaliteit is immers vele mager hoger dan het aantal
slachtoffers van terrorisme. Men moet mij goed begrijpen: elk slachtoffer
van terrorisme is er een te veel. Internationale drugshandel, mensenhandel
en mensensmokkel, internationale witwaspraktijken, belastingfraudes, corruptie
verbonden met de Europese maffia, internationale moordopdrachten en afpersingen
vormen een veel grotere aanslag op de veiligheid in de EU dan het terrorisme.
Wij moeten realistisch blijven en ons bezighouden met de echte problemen.
Ik zal de laatste zijn om te ontkennen dat terrorisme een echt probleem is,
maar dit probleem mag die andere niet verdringen.Er worden maatregelen voorgesteld om terroristen de toegang tot en het
verblijven in de EU moeilijker te maken. Dat is een uitstekende zaak, maar
tegelijkertijd moet ik in de Staat van de Unie lezen dat de open Europese
grenzen een toename van de gewone criminaliteit tot gevolg hebben gehad. De
regering stelt dat de import van de criminaliteit uit omringende landen aanzienlijk
is. Hoe denkt zij daartegen – zelfstandig en in Europees verband –
snel en effectief maatregelen te nemen? Hoe kan het dat de internationale
criminaliteit meer ruimte heeft gekregen binnen de EU, terwijl veiligheid
al zolang topprioriteit voor de Unie was? Was dat vooral een papieren prioriteit?Volgens de regering ligt naast terrorismebestrijding de hoogste prioriteit
bij het harmoniseren van het asiel- en migratiebeleid, vooruitlopend op een
Europees asielstelsel dat vanaf 2010 in werking moet treden. Hoe groot is
de kans dat een dergelijke harmonisatie de tot nu toe geldende normen inzake
een humaan vluchtelingenbeleid in Nederland bedreigt? Volgens de regering
moet een gemeenschappelijk asielstelsel "asielshoppen" tegengaan. Kan zij
uitleggen wat zij daarmee bedoelt? Is zij met mij van mening dat deze term
eigenlijk niet zo passend is? Wat is erop tegen dat iemand die op de vlucht
is alle wettelijke mogelijkheden in de EU-landen gebruikt om ergens asiel
te krijgen?In het Haagse programma staan een aantal basisbeginselen waaraan het integratiebeleid
in de EU-lidstaten zou moeten voldoen. Is de regering van mening dat Nederland
aan al die eisen voldoet? Zo nee, wat staat ons dan in de nabije toekomst
te wachten op dit punt?De regering maakt in haar Staat van de Unie duidelijk niet erg gecharmeerd
te zijn van het ontstaan en groeien van de G5, het merkwaardige en ondoorzichtige
samenwerkingsverband van de vijf grote Europese lidstaten in
de Unie. Hoe goed wij ons best ook doen, van die eliteclub krijgen wij nooit
een lidmaatschapskaart. Wat moet volgens de regering worden ondernomen tegen
deze ontoegankelijke EU-club of accepteert zij het als een voldongen feit,
zoals wij al zoveel geslikt hebben als het over de EU gaat?De heer Engels (D66):Voorzitter. Ik wil graag beginnen met collega Jurgens te bedanken voor
zijn mooie betoog over de wettelijke waarborgen rondom de implementatie van
EU-richtlijnen. Ik ga niet meteen mijn collega Kox bedanken. Als betrekkelijk
nieuw Kamerlid heb ik mij voorzitter laten maken van de bijzondere Kamercommissie
voor de JBZ-Raad en nu moet ik van hem begrijpen dat het een flauwekulcommissie
is Dat doet pijn en ik ben daar nog niet van hersteld. Ik zeg nu even voorzichtig
dat ik voorshands niet de neiging heb om dit oordeel over te nemen. Ik zeg
dit ook, omdat ik denk dat de leden van de commissie het op dit punt misschien
iets meer met mij eens zijn.Ik zal enige opmerkingen maken over de hoofdlijnen van het Haags Programma.
In 1999 zijn in Tampere Europese ambities geformuleerd voor de ontwikkeling
van een algemeen programma binnen een gemeenschappelijk kader op het gebied
van binnenlandse zaken en justitie. Sinds 2004 is dit streven naar een Europese
ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid in een volgende fase gekomen.
Het belang en de urgentie van een op Europees niveau geïntegreerde bestrijding
van terrorisme en criminaliteit en een afgestemde aanpak van een integratie-
en asielbeleid zijn sinds 1999 aanmerkelijk toegenomen. Tegelijkertijd moet
worden vastgesteld dat de aanvankelijke ambities voor een Europese rechtsvorming
en rechtshandhaving deels zijn blijven steken in intergouvernementele processen.In de Staat van de Unie wordt op blz. 24 de indruk gewekt dat er sinds
1999 niettemin veel is bereikt. Wederzijdse erkenning van rechtsbeslissingen,
harmonisatie van straffen, geïntegreerde politiële en justitiële
samenwerking via Interpol en Eurojust, minimumnormen voor asielbeleid en integratie,
gezamenlijke bestrijding van illegale immigratie, gezamenlijke aanpak van
visa en reisdocumenten en een gemeenschappelijk terugkeerbeleid.Wie scherper toeziet, moet vaststellen dat op elk van de genoemde onderdelen
van deze op zich indrukwekkende lijst tot dusver niet veel meer dan eerste
bewegingen zijn gemaakt. Mevrouw Broekers heeft deze waarneming onderbouwd
met een aantal citaten. Werkelijke resultaten lijken nauwelijks te zijn geboekt.De fractie van D66 onderkent dat dit een groeiterrein is met een vanwege
de specifieke Europese dimensie, zeer eigenstandig karakter. Intergouvernementele
besluitvorming heeft zo zijn eigen dynamiek en de beoogde overdracht van soevereiniteit
op het historisch en inhoudelijk bijzondere JBZ-terrein is gecompliceerd,
omdat dit gebied direct raakt aan de kerntaak van elke afzonderlijke staat.
Maar de toegenomen dreiging van terrorisme, criminaliteit en een in de praktijk
moeilijk beheersbare immigratie versterken ongetwijfeld de gevoelens van onveiligheid
bij de Europese burgers. Deze ontwikkeling vraagt naar onze mening op zijn
minst een gevoel van urgentie en in feite ook een adequate reactie.Hoe hoogstaand ook, het streven naar een op duurzame rechtsbetrekkingen
en op rechten en vrijheden van burgers gebaseerde Europese rechtsvorming en
rechtshandhaving alleen is niet voldoende. Voorkomen moet worden dat wij op
Europees niveau blijven steken in bestuurlijke processen van harmonisatie
van wetgeving en ontwikkeling van gemeenschappelijk beleid. In die zin delen
wij het streven in het voor de komende periode opgestelde Haags Programma
om het vermogen van de Unie en haar lidstaten te versterken door een grotere
beheersing van migratiestromen, gericht werk te maken van de bestrijding van
de georganiseerde grensoverschrijdende misdaad en vooral het aanvatten van
de dreiging van het terrorisme. Middelen als een betere controle van de open
buitengrenzen van de Unie, de versterking van Interpol en Eurojust, de wederzijdse
erkenning van rechterlijke beslissingen en gerechtelijke stukken en een geschillenbeslechting
met grensoverschrijdend effect kunnen daar zeker aan bijdragen. Mijn fractie
complimenteert de regering uiteraard met het tijdens het Nederlandse voorzitterschap
bereikte resultaat.Zoals gezegd, onderkent mijn fractie de weerbarstigheid van deze problematiek
en de vele en veelsoortige belemmeringen die aan een snelle en volledige benutting
van het beoogde instrumentarium in de wet staan. Zeker onderkennen wij ook
dat de beginselen en waarborgen van de democratische rechtsstaat niet mogen
worden opgeofferd aan de genoemde doelstelling.Toch is mijn fractie van mening dat er meer vooruitgang moet worden geboekt
in termen van slagvaardigheid en doeltreffendheid. Om vooruitgang te boeken,
moet sneller tot uitvoering worden gekomen. Binnen mijn fractie bestaat enige
bezorgdheid of door een veelheid van papier en vergaderingen het zicht op
een krachtdadig antwoord op de bedreigingen van de Europese rechtsstaat niet
te veel verloren gaat en of de tijd ons daardoor niet inhaalt. Graag nodig
ik de minister uit op onze bezorgdheid te reageren.Het Haags Programma spreekt terecht over een wederzijds vertrouwen dat
kan worden gevoed door de geleidelijke ontwikkeling van een Europese rechtscultuur
en een Europees justitieel stelsel dat aan hoge kwaliteitsnormen voldoet.
Maar ook dit streven is sterk ingebed in een reeks van op zich goede voornemens
en ontbeert de mate van slagvaardigheid die bij het huidige maatschappelijke
klimaat aansluiting kan vinden. Een hoger tempo van uitvoering draagt onzes
inziens bij aan wederzijds vertrouwen en minder afstand, en daarmee aan meer
herkenbaarheid en zichtbaarheid tussen Europa en de burger. Ik sluit mij aan
bij alle opmerkingen over parlementaire betrokkenheid.Tot slot een opmerking over de openbaarheid van de behandeling van conceptregelgeving
in de JBZ-Raad. In het voetspoor van de permanente commissie van deskundigen
in het internationaal strafrecht, de commissie-Meijers, wil ik de minister
nog eens nadrukkelijk deelgenoot maken van de bezorgdheid die op dit punt
leeft binnen mijn fractie, maar, gezien de motie-Jurgens, ook daarbuiten.
Het feit dat op gezette tijden op conceptregelingen betrekking hebbende documenten niet of niet volledig openbaar zijn en uitsluitend vertrouwelijk
aan beide Kamers worden toegezonden, bemoeilijkt inderdaad de mogelijkheden
voor publiek debat en controle op de beraadslaging en besluitvorming in de
JBZ-Raad. Ik wijs in dit verband op de richtlijn inzake Europese transparantie
van 2001, maar ook op de Nederlandse standaarden ten aanzien van geheime stukken
en besloten vergaderingen. Mijn fractie begrijpt niet goed waarom de openbaarheid
van stukken nadrukkelijk gekoppeld zou moeten zijn aan het bindende karakter
van te nemen besluiten. Evenmin begrijpen wij waarom publieke betrokkenheid
bij dit onderdeel van Europees beleid slechts beperkt zou moeten blijven tot
door de Europese Commissie nader te ontwerpen plannen van aanpak. Ziet de
minister ondanks de intergouvernementele cultuur in de Raad, mogelijkheden
voor een grotere openbaarheid van stukken die betrekking hebben op de agenda
van de Raad?De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De beraadslaging over dit onderwerp wordt na de dinerpauze hervat.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-645-658.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl