Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen (versnelde afschaffing afdrachtvermindering lage lonen) (29516)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 4916-4954

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 76, pagina 4916-4954

25-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29516Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Arbeidstijdenwet in verband met de invoering van bestuursrechtelijke handhaving en de daarmee samenhangende bepalingen (Wet bestuurlijke boete Arbeidstijdenwet) (29000)Pagina 4913-4913
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het vervoer van gehandicapten, te weten de motie-Van Dijken c.s. over sanctionering van de NS (29200 XVI, nr. 232)Pagina 4913-4913
Eindstemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met Europees-rechtelijke verplichtingen (28171)Pagina 4912-4912
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de moties justitiebegroting, te weten: - de motie-Kalsbeek over handhaving van de financiering van JIB's op het niveau van 2003 (29200 VI, nr. 146); - de motie-Jager over handhaving van de financiering van JIB's op het niveau van 2004 (29200 VI, nr. 147)Pagina 4913-4914
Vragen van het lid Vos aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de wantoestanden in de illegale hondenhandel en de noodzaak wetgeving aan te scherpen (mondelinge vragenuur)Pagina 4906-4908
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 29 april 2004 over het rapport Rekenkamer RWT'sPagina 4914-4916
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de opvolging van de Nederlandse eurocommissaris, te weten: - de motie-Bos c.s. over een profielschets (29539, nr. 2); - de motie-Eerdmans c.s. over een transparante benoemingsprocedure (29539, nr. 3); - de motie-Halsema c.s. over de mogelijkheid per lidstaat drie kandidaat-eurocommissarissen voor te dragen (29539, nr. 4); - de motie-Dittrich c.s. over een debat met sollicitanten en het aanbrengen van een voorkeursvolgorde (29539, nr. 5); - de motie-Dittrich over het deelnemen van leden van het EP aan een debat over de te benoemen eurocommissaris (29539, nr. 6)Pagina 4912-4913
Vragen van het lid Gerkens aan de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat over de dreigende afstoting van 4 contractsectorlijnen (mondelinge vragenuur)Pagina 4899-4902
Debat over uitspraken van de minister van Financiën over het salaris van bewindsliedenPagina 4954-4960
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 25 mei 2004)Pagina 4908-4912
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 25 mei 2004)Pagina 4960-4961
Presentie en opening (dinsdag 25 mei 2004)Pagina 4899-4899
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen (versnelde afschaffing afdrachtvermindering lage lonen) (29516)Pagina 4916-4954
Vragen van het lid Snijder-Hazelhoff aan de staatssecretaris van Economische Zaken over het stopzetten van het Langman-akkoord met Noord-Nederland (mondelinge vragenuur)Pagina 4902-4906
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de loverboyproblematiek, te weten: - de motie-Arib/Örgü over onderzoek naar de omvang van jeugdprostitutie (29200 VI, nr. 150); - de motie-Arib/Tonkens over een meldpunt loverboys (29200 VI, nr. 151); - de motie-Tonkens/Arib over prioriteit voor de bestrijding van loverboys (29200 VI, nr. 152); - de motie-Tonkens/Arib over hulp- en opvangvoorzieningen voor slachtoffers van loverboys (29200 VI, nr. 153); - de motie-Tonkens/Arib over wetenschappelijk onderzoek naar aard en omvang van de loverboyproblematiek (29200 VI, nr. 154)Pagina 4914-4914

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 301 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen
(versnelde afschaffing afdrachtvermindering lage lonen) (29516).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Mijn fractie – en dat is voor deze zaal
geen verrassing – heeft de SPAK altijd gezien als een nuttige faciliteit
om loonkosten aan de onderkant van de arbeidsmarkt te compenseren, zodat werkgevers
gestimuleerd worden om banen aan die onderkant te creëren en werknemers
het recht hebben op een volwaardig minimumloon. Zij biedt met name mensen
met weinig kansen op de arbeidsmarkt een extra stimulans, want
laaggeschoolde arbeid wordt door de SPAK goedkoper. De SPAK heeft ook haar
nut bewezen. Tussen 1996 en 1999 heeft deze subsidie voor 45.000 tot 60.000
laaggeschoolden werk opgeleverd. In 2003 werd de SPAK gebruikt voor 370.000
banen in fulltime-equivalenten. Volgens onderzoek van EIM is de SPAK van toepassing
op 958.000 mensen.Het IBO-arbeidsmarktrapport uit 2001 was kritisch over de SPAK. De conclusie
die de PvdA eruit trok, was dat de SPAK wellicht effectiever ingezet zou moeten
worden: meer gericht op specifieke groepen, meer gericht op maatwerk en meer
erop gericht om de beperkte productiviteit te stimuleren. Ook anderen hebben
intussen dezelfde conclusie getrokken. Zo stelde de Raad voor Werk en Inkomen
verleden jaar voor, de SPAK om te vormen tot een tijdelijke loonkostensubsidie
van achttien maanden. Dat idee is terug te vinden in de amendementen die ik
samen met de heer Vendrik het vorige jaar bij de behandeling van het Belastingplan
2004 heb ingediend. Die amendementen vonden helaas geen steun in deze Kamer.Welke conclusies heeft nu het kabinet getrokken? Het kabinet heeft de
conclusie getrokken dat de SPAK afgeschaft moet worden. In het Hoofdlijnenakkoord
stond dat de SPAK stapsgewijs zou worden afgeschaft. Per 1 januari 2003
is de SPAK voor jongeren al afgeschaft. Het zal ook geen verrassing zijn dat
deze maatregel niet onze steun had. De regering zegt dat zij het beleid minder
vraaggericht en meer aanbodgericht wil maken. Daarom verhoogt zij de generieke
arbeidskorting, die gaat naar iedereen die werkt ongeacht het inkomen, en
schrapt zij de SPAK. Dat onderbouwt zij met de argumentatie dat ook zonder
de SPAK de werkgevers het grootste deel van de banen aan de onderkant van
de arbeidsmarkt zouden hebben gecreëerd, de zogenaamde deadweight loss.
Ik vraag de regering wat volgens haar de deadweight loss is van de generieke
verhoging van de arbeidskorting. Weet zij dat? Is zij bereid om dat uit te
rekenen? Wat is de deadweight loss van de hypotheekrente, met name voor mensen
met hoge inkomens? Met andere woorden: welke mensen met hoge inkomens zouden
met minder aftrek ook een huis hebben gekocht? Daarop zou ik dan ook weleens
een antwoord willen. Ik vind namelijk dat het kabinet inconsistent is in zijn
toepassing van argumenten. Het houdt bovendien geen rekening met veranderde
economische omstandigheden. Drie jaar geleden, in de economische bloeiperiode,
was stimulering van het aanbod nodig. Nu niet. Voor elke vacature zijn er
zo 100 gegadigden. Niet het aanbod van arbeid, maar het aanbod van werk moet
worden gestimuleerd. In een periode dat elke maand nog steeds 14.000 mensen
werkloos worden, is dat geen luxe maar bittere noodzaak.Ik heb ook de notitie over het arbeidsmarktbeleid er nog eens op nagelezen.
Daarin schrijft de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
dat hij minder specifiek beleid wil en dat hij generiek beleid wil, ook om
specifieke groepen aan werk te helpen. Maar als het gaat om allochtonen, om
ouderen of om arbeidsgehandicapten – allemaal groepen die problemen
hebben om op de arbeidsmarkt te komen en daar te blijven – vraag ik
de staatssecretaris, als hij generiek beleid wil, waarom dan niet de SPAK?
Dat is een generieke maatregel. Dat is eigenlijk precies wat hij wil. En er
valt met ons over te praten om haar nog beter te maken en om haar aan te passen.
Waar de staatssecretaris enerzijds zegt dat hij geen doelgroepenbeleid meer
wil en er anderzijds generiek beleid is dat werkt, snap ik niet dat de SPAK
wordt afgeschaft.Het kabinet wil de SPAK niet alleen afschaffen, maar doet dat ook nog
eens versneld. Dat gebeurt totaal onverwacht. De versnelde afbouw dient ervoor
om binnen de 3%-norm van het EMU-saldo te blijven. De minister van Financiën
heb ik horen zeggen: wij bezuinigen waar het geen pijn doet. Maar deze maatregel
gaat banen kosten, deze maatregel doet wél pijn en bij de mensen die
toch al de meeste moeite hebben om op de arbeidsmarkt te komen. Onze stelling
is dat deze maatregel geen geld zal opleveren, maar geld zal kosten. Werkgevers
geven eensgezind aan dat bedrijven zich niet kunnen voorbereiden op deze bezuinigingen
en dat er duizenden mensen werkloos zullen worden. Die krijgen dus straks
allemaal weer een uitkering. Ik vraag de bewindslieden wat zij denken dat
deze bezuiniging zal opleveren als zij rekening houden met de mensen die als
gevolg van de afschaffing van de SPAK straks wellicht in de bijstand komen.
Die vraag is in de nota naar aanleiding van het verslag niet beantwoord. Ik
zou ook graag een antwoord willen op de vraag hoeveel illegale arbeid hierdoor
gestimuleerd kan worden. Zie de argumenten van de LTO: als werkgevers het
niet meer op deze manier kunnen doen, dan gaan zij het op een goedkopere manier
proberen, dus via illegale arbeid.Het kabinet rekent als een kind. Men doet alsof een min opgeteld bij een
min een plus maakt. Het versneld afschaffen van de SPAK zal alleen maar leiden
tot een dubbele min, een nog grotere werkloosheid, een toename van illegale
arbeid en een verlies van vertrouwen van de sociale partners.De vraag is hoever dit kabinet wil gaan in het trotseren van maatschappelijke
gevoelens en belangen. Het voorjaarsakkoord is mislukt. Ten aanzien van de
SPAK is er een breed en massief front ontstaan van werkgevers, werknemers
en intermediairs. Zij hebben alle maar één boodschap: doe dit
niet. Zij hebben een gemeenschappelijk pamflet gemaakt. Zelden is de polder
zo breed geweest. Ik snap werkelijk niet waarom het kabinet daar niet naar
wil luisteren.Waarom luistert men niet naar de ABU, die zegt dat dit het paard achter
de wagen spannen is? Waarom luistert men niet naar de LTO, die wijst op het
gevaar van illegale arbeid? Waarom luistert men niet naar VNO-NCW, die zegt
dat zo'n ingreep middenin een recessie gigantische gevolgen voor de sectoren
zal hebben? Waarom luistert men niet naar Loek Hermans van het MKB, die het
kabinet kritiseert vanwege de boekhoudersmentaliteit? MKB Nederland stelt
voor de generieke arbeidskorting achterwege te laten en de 200 mln die dit
oplevert, te gebruiken voor de instandhouding van de SPAK. Wat is de reactie
van de bewindslieden? De FNV stelt voor de OZB niet af te schaffen en dat
geld te investeren in de SPAK. Het kost een fractie, maar het levert veel
meer op. Wat is de reactie van de bewindslieden? Het CNV suggereert de SPAK
te beperken in de tijd, zodat het instrument effectiever kan worden gebruikt.
Zie de RWI-variant. Het CNV wijst op de oogkleppenpolitiek van dit kabinet. Deze labels in een tijd waarin het moeilijk gaat, waarin wij net
een mislukt voorjaarsoverleg achter de rug hebben, zijn niet echt prettig
voor een kabinet.Wat is de argumentatie van de staatssecretarissen tegen de argumenten
van de verschillende sectoren, van de werkgevers, van de werknemers, van de
verschillende branches? Het EIM zegt dat met behoud van de SPAK in 2006 nog
eens 7500 banen gerealiseerd zouden worden. De versnelde afschaffing leidt
slechts tot banenverlies. De schoonmaaksector noemt een aantal van 3000 tot
5000 en gebruikt 10% van de SPAK. Veralgemeniseerd gaan wij dus een extra
werkloosheid tegemoet van 30.000 tot 50.000 mensen. Ik kan mij niet voorstellen
dat het kabinet dit voor zijn rekening wil nemen. Ook de detailhandel komt
tot een afname van de werkgelegenheid met 0,5%. De uitzendbranche komt tot
15.000 banen. Een simpel schoonmaakbedrijf uit Baarn met 600 mensen personeel
geeft aan dat er tientallen mensen zullen moeten worden ontslagen. Dat kan
toch niet de bedoeling zijn?Ik breng de uitspraken van de heer Zalm in herinnering. Mensen die in
de bijstand zitten, zouden op basis van een stage schoonmaakwerk moeten doen
bij mensen die dat werk nu via de AWBZ krijgen. Wat gebeurt er dus feitelijk
als wij dit combineren? Het kabinet schaft de SPAK af, daardoor worden mensen
ontslagen, die mensen komen in de bijstand en vervolgens worden zij gedwongen
om vanuit de bijstand hetzelfde werk te gaan doen dat zij eerder deden, maar
nu met een slechtere betaling en slechtere arbeidsvoorwaarden. Voor iemand
als staatssecretaris Rutte, die steeds zegt werk te willen stimuleren en mensen
aan het werk te helpen, kan dit toch niet de bedoeling zijn? Op deze manier
verwijst hij mensen terug naar de bijstand, in plaats van ze perspectief op
werk te geven.Om al de door mij genoemde redenen verzet mijn fractie zich met hand en
tand tegen de versnelde afschaffing van de SPAK, en de afschaffing van de
SPAK als zodanig. Het vergroot de werkloosheid, het vergroot de financiële
onzekerheid bij bedrijven en het maakt laaggeschoolden nog kwetsbaarder dan
ze toch al zijn op de huidige arbeidsmarkt. De maatregelen zijn ingegeven
door een rigide boekhoudkundig omgaan met de 3%-norm. Op termijn zal het de
regering alleen maar geld kosten. Het kabinet gedraagt zich op dit terrein
kortzichtig: het let alleen maar op de korte termijn. Dat is onverantwoordelijk,
want het creëert een nieuwe generatie werklozen, een generatie jeugdwerklozen –
de SPAK voor jongeren is al afgeschaft – en het kabinet is autistisch
als het gaat om de omgang met sociale partners en andere betrokkenen. Men
moet toch bereid zijn om met elkaar na te denken over de verschillende alternatieven,
als je ziet dat er zo'n breed front is van mensen die hiertegen zijn. Maar
de SPAK is ook voor mijn fractie te belangrijk om te volstaan met kritiek
en het halen van haar eigen gelijk. Dat hoeft ook niet, want er liggen genoeg
goede alternatieven, waarop ik een serieuze reactie van de bewindslieden vraag.Ik noemde al het voorstel om de OZB niet af te schaffen. Verder hebben
we het voorstel gedaan, zoals geformuleerd door de RWI, om de SPAK in de tijd
te beperken, en eventueel tot bepaalde doelgroepen. Zorg er wel voor dat minder
productieven de kans krijgen hun productiviteit te verhogen, en dat het voor
werkgevers aantrekkelijk wordt om die mensen in dienst te nemen. Mijn fractie
zal doorgaan met het formuleren van alternatieven die het aanbod van werk
vergroten, zeker in de huidige context.Maar ook voor de korte termijn liggen er alternatieven, zoals de versnelde
afschaffing van de SPAK. Ik memoreer nogmaals het voorbeeld van het MKB dat
voorstelt om de arbeidskorting niet te verhogen, wat 200 mln euro oplevert,
wat kan worden gebruikt voor de gerichte invulling van de SPAK. De regering
stelt dat verhoging van de arbeidskorting leidt tot meer arbeidsproductiviteit
dan de SPAK. Dat valt op zich nog te bezien. Maar los daarvan leidt het in
ieder geval tot minder werkgelegenheid voor laag opgeleiden, namelijk 7500
banen. Het kent een minimaal even groot deadweight loss. Ook daarop graag
een inhoudelijke reactie.Een tijdelijk behoud van de SPAK is ook mogelijk door de arbeidskorting
vertraagd te laten oplopen, een voorstel van de schoonmaaksector. Ook daarop
graag een reactie. Maar een wellicht nog interessanter voorstel is recentelijk
gekomen van VNO-NCW. Zij stellen voor, de WAO-premie voorlopig niet te verlagen,
en daaruit de geplande stapsgewijze afbouw van de SPAK te betalen. In het
hoofdlijnenakkoord van Balkenende I zit een premieschuif bij de WAO, waar
werkgevers vier keer 0,25% mld euro lastenverlichting krijgen. Nu zeggen de
werkgevers: dat hoeft voor twee jaar niet, dan kunnen we daar de SPAK van
betalen. Dat is feitelijk natuurlijk vestzak/broekzak voor de werkgevers,
maar volgens ons is dat wel positief. Immers, het geld dat wordt bespaard
door verlaging van de instroom in de WAO, mede dankzij het beleid van werkgevers,
wordt ingezet om arbeid te creëren. Dat is precies het thema dat de PvdA
aanspreekt: werk boven inkomen. Graag een reactie op dit voorstel; anders
kom ik er wellicht in tweede termijn op terug. Wij signaleren overigens dat
zo'n benadering ook mogelijkheden biedt om door te trekken naar de WAO. Bij
een verdere verlaging van de instroom kan geld gereserveerd worden, onder
andere door de al eerder door ons voorgestelde PAK, de permanente afdrachtskorting,
die werkgevers kan stimuleren om een groep arbeidsgehandicapten in dienst
te nemen.Als het kabinet niet tot één van deze compromissen bereid
is en doorzet wat het wil, is de vraag wat de gevolgen zijn van dit beleid.
Ik heb de toenemende werkloosheid al gememoreerd, en ik noem verder de illegale
arbeid, maar ik zou ook weleens willen weten wat dit betekent voor het minimumloon.
Het MKB heeft namelijk al gewaarschuwd dat de loonkosten zonder de SPAK te
hoog worden en dat dan verlaging van het minimumloon aan de orde moet zijn.
Hoe ziet het kabinet dit? Staatssecretaris Rutte heeft eerder gezegd dat het
minimumloon een vorm van een beschaving is. Staat hij daar nog steeds achter
en deelt ook staatssecretaris Wijn c.q. het kabinet die opvatting? Kunnen
wij daar dan uit afleiden dat in deze kabinetsperiode een discussie over het
minimumloon niet zal plaatsvinden?De sociale werkvoorziening heeft al eerder te lijden gehad onder de afschaffing
van de SPAK. Het is goed dat dit nu voor een deel gecompenseerd wordt. Ik
zou overigens graag een reactie ontvangen van de staatssecretaris van Sociale
Zaken op de brief van de werkgevers in de sociale werkvoorziening
die hebben aangegeven dat het met deze maatregelen voor werkgevers weleens
minder aantrekkelijk kan worden om mensen in een traject van begeleid werken
aan te nemen of om überhaupt een traject voor begeleid werken op te starten,
omdat de kosten die daar gemaakt worden, relatief hoof zijn. Ik zou verder
graag van de staatssecretaris van Sociale Zaken een reactie horen op de relatie
tussen de SPAK en het regulariseren van I/D-banen. Ik vind het nog steeds
fantastisch dat het voornemen er ligt om veel I/D-banen om te zetten in reguliere
banen. Het zijn er wat mij betreft overigens nog wel veel te weinig. Naar
ik heb begrijpen, zijn het er nu zo'n 5000, terwijl er nog precies twee maanden
zijn om dat verdubbelen naar 10.000. Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat
de staatssecretaris er zelf in gelooft dat dit nog gaat lukken. Wat is zijn
mening over het langetermijnbeleid? Een van de redenen waarom ik meen dat
het niet zal lukken, is dat evenals bij de sociale werkvoorziening, het bij
I/D-banen gaat om mensen met een lage productiviteit met vaak een grotere
afstand tot de arbeidsmarkt zodat je werkgevers moet belonen als ze de mensen
in dienst nemen. En dat belonen doet dit kabinet wat ons betreft onvoldoende.De PvdA vindt dat werk moet lonen. Deze keer zou ik willen zeggen dat
belonen werkt. Dan hebben wij het nu een keer niet over de topmanagers maar
over de mensen die het meer dan alle anderen hard nodig hebben!De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Vandaag de dag loopt de werkloosheid scherp op.
Duizenden mensen die gisteren nog een baan hadden, moeten vandaag naar het
CWI of het UWV om een uitkering aan te vragen. Er is geen werk. Deze toenemende
werkloosheid wordt mede door het voorgaande kabinet maar ook door dit kabinet
zelf veroorzaakt. Het procyclische begrotingsbeleid zet de economie op slot
en dat leidt ertoe dat het prille herstel waar zich dat al in Nederland voordoet,
in de knop dreigt te worden gebroken. Een groeiende werkloosheid is het gevolg.Hier dringt zich een vergelijking op met de jaren tachtig. Wij kennen
dit kabinet als een kabinet dat zo graag wil terugverwijzen naar die tijd.
Een dure les uit de jaren tachtig trekt dit kabinet niet. Dat wisten we in
september al en nu blijkt opnieuw hoezeer het aan die les voorbijgaat. Die
les is dat hoe langer de werkloosheid duurt, hoe hoger de werkloosheid is,
hoe meer die werkloosheid zich concentreert bij mensen met een ronduit beroerde
positie op de arbeidsmarkt, mensen met weinig scholing, weinig opleiding of
zelfs helemaal geen afgerond diploma, mensen die helaas tot de marge van de
arbeidsmarkt veroordeeld zijn. Zij zijn het die altijd weer de klappen krijgen
van lange en hoge werkloosheid. Dat dreigt nu ook weer te gebeuren. Het moment
is namelijk nog niet daar dat een eventueel aantrekkende Europese of internationale
economie in Nederland ook zoden aan de dijk zet. We gaan dus een tijd tegemoet
van lange en hoge werkloosheid. En dan telt die les extra sterk. Dan weten
we op grond van de jaren tachtig dat die mensen met een moeilijke positie
op de arbeidsmarkt de prijs betalen. Zij zijn veroordeeld en zullen veroordeeld
worden tot langdurige werkloosheid. Geen kans meer op de arbeidsmarkt. Het
wordt dus een enkeltje bijstand.Voorzitter. Die situatie wordt nog verergerd door loonconcurrentie aan
de onderkant van de arbeidsmarkt. Werknemers uit Oost-Europa komen via tijdelijke
detacheringsconstructies volkomen legaal op de Nederlandse arbeidsmarkt. Dankzij
die tijdelijke detacheringsconstructies ontvangen zij voor eenvoudig werk
niet het Nederlandse wettelijk minimumloon, maar hetgeen in de landen van
herkomst daarvoor wordt betaald. Dat maakt de zaak voor de betrokkenen nog
erger. Er zijn dus mensen met heel weinig perspectief op werk en dan besluit
het kabinet in al zijn wijsheid om de loonkostensubsidie op het minimum snel
af te schaffen. Er was al sprake van een geleidelijke afschaffing tot 2006,
maar nu moet dit in één klap. Het is een soort cold turkey voor
mensen met een minimumloon.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid roept bijvoorbeeld
enthousiast bij Twee Vandaag: het kost geen banen want wij weten dat het geen
banen kost. De werkelijkheid is anders. Ik weet wat er in Amsterdam gebeurt
met mensen met geen of een lage opleiding. Deze mensen hebben vaak tijdelijk
werk via bepaalde constructies en zij voelen het verlies aan werkgelegenheid
met de dag. De kansen voor deze mensen in en rondom Amsterdam dalen met de
dag, zo weet ik uit eigen ervaring. Dit kabinet weet niets beters te verzinnen
dan deze Amsterdammers het laatste zetje naar de bijstand te geven, dus hun
kwetsbare werkgelegenheid definitief af te breken. Banen maken nu plaats voor
uitkeringen, want betrokkenen moeten ergens van rondkomen. Die uitkeringen
komen ten laste van gemeentes, zo is het kabinet ook wel weer. Betrokkenen
krijgen namelijk in de meeste gevallen geen WW, maar bijstand. Dankzij de
Wet werk en bijstand van deze staatssecretaris draaien de gemeenten voor die
uitkeringen op. Het Rijk heeft er geen last van, want de gemeentes betalen
straks de prijs voor dit beleid.Beide staatssecretarissen wijzen erop dat de gemeenten een deel van het
reïntegratiebudget kunnen inzetten voor gerichte loonkostensubsidies.
Dat argument snijdt geen hout. Wij weten dat er na de invoering van de Wet
werk en bijstand een enorme klap geld is wegbezuinigd; geld dat bedoeld was
voor reïntegratie. Men heeft dus te maken met een slinkende pot met geld
en daarmee moet een groeiende groep mensen in de bijstand bediend worden.
Het mes snijdt in dit geval aan twee kanten verkeerd. Op welke wijze kunnen
dan nog gericht loonkostensubsidies voor een steeds groeiende groep worden
ingezet? Het is een drogredenering. Gemeenten hebben die vrijheid, maar zullen
er nauwelijks gebruik van kunnen maken, omdat zij aan alle kanten geld tekort
komen. Het kabinet vindt het niet goed dat de lokale lasten stijgen. Een hoger
tekort op gemeentelijk niveau werkt door in het landelijke begrotingstekort,
dat moet voldoen aan de Europese eisen. Kortom, die suggestie loopt aan alle
kanten vast.Mijn fractie is zeer ongelukkig met de versnelde afschaffing van de SPAK,
gegeven het hoge niveau van de werkloosheid. Zij verzet zich daar met hand
en tand tegen. Mevrouw Bussemaker heeft terecht gezegd dat wij hierin bepaald
niet alleen staan. Ik wijs erop dat tal van werkgeversorganisaties het met
ons eens zijn. Zelfs de heer Hermans, de liberale minister van Onderwijs in
het tweede paarse kabinet, verwijt het kabinet – zijn
partijgenoot Zalm voorop – gewoon ordinair te boekhouden. Er wordt niet
nagedacht over de vraag wat mensen in deze tijd nodig hebben, maar het gaat
er alleen om, de cijfertjes op orde te hebben. Zelfs de heer Hermans zegt
dit. Ik ben benieuwd wat de liberale staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid daarop te zeggen heeft. Ik vind het ook fijn als de CDA-staatssecretaris
van Financiën er iets over zegt. Niet alleen de werkgeversorganisaties,
maar ook de vakbeweging en specifieke organisaties uit de detailhandel en
de schoonmaaksector maken hier bezwaar tegen. De laatste twee sectoren worden
vooral door deze maatregel getroffen.Het kabinet legt een wetsvoorstel aan de Kamer voor waar helemaal niemand
op zit te wachten, behalve het kabinet zelf. Wellicht kunnen beide staatssecretarissen
daarover nadenken. Waarom nemen zij deze maatregel? Zij leidt ertoe dat in
2004 en 2005 snel even wat geld wordt opgehaald ten gunste van de begroting.
Dit kabinet houdt de Nederlandse samenleving juist voor dat maatregelen gericht
moeten zijn op de toekomst. Ik verwijs naar het voorjaarsoverleg over VUT
en prepensioen. Als er één wetsvoorstel door dit kabinet in
het parlement wordt verdedigd dat niets met de toekomst te maken heeft, dan
is het wel dit wetsvoorstel. Het is werkelijk op geen enkele manier een structurele
investering in de toekomst. Het is puur snel geld binnenhalen en overgaan
tot de orde van de dag, terwijl juist de positie van laag- en ongeschoolden
op de arbeidsmarkt in Nederland ook op de lange termijn de zorg van dit kabinet
moet zijn. Het zal niet voldoende zijn als over een aantal jaren de internationale
conjunctuur aantrekt en ook in Nederland voor extra groei zorgt. Het zal niet
voldoende zijn voor deze mensen. Het is verkeerd om te denken dat zij wel
weer een baan zullen vinden. Hun vooruitzichten om straks in 2006, 2008, 2010
ooit nog een baan te bemachtigen in Nederland zijn rondom somber. Als dit
kabinet vooropstelt dat het nadenkt over de structurele economische positie
van Nederland ten gunste van ons allemaal, dan moet dit wetsvoorstel onmiddellijk
van tafel en dan moet er een beleid komen waarin wordt nagedacht over de moeizame
positie van laag- en ongeschoolden op onze arbeidsmarkt. Ik hoor daar helemaal
niets over.Misschien is er nog één tussenweg. Het Centraal planbureau
helpt ons een beetje en dat is mooi. Het berichtte deze week dat dankzij,
helaas onfortuinlijk, de hoge internationale olieprijs, de gasbaten spectaculair
zijn gestegen. Dat is dan een voordeeltje voor de minister van Financiën.
Het zou om een bedrag van 400 mln gaan. Wij zullen daarop bij het voorjaarsdebat
terugkomen. Als de minister van Financiën dit bedrag kan verwachten voor
2004, investeer dit dan onmiddellijk in de kwetsbare werkgelegenheidspositie
van deze mensen. Dat kan op basis van de huidige SPAK of van een variant daarop,
zoals er verschillende zijn voorgesteld door mevrouw Bussemaker – onze
amendementen kunnen worden overgenomen, echt waar – maar doe er iets
mee. Laat het geld niet ten gunste komen van het EMU-saldo of van nog meer
asfalt in dit land. Dat dreigt namelijk als niet wordt ingegrepen. Gebruik
het geld om de SPAK in de lucht te houden, desnoods in aangepaste vorm. Ik
houd dit pleidooi met de grootst mogelijke kracht die ik in mij heb. Ik vraag
beide staatssecretarissen om daarop te reageren en niet te verwijzen naar
de voorjaarsnota, want dit wetsvoorstel vloeit voort uit de voorjaarsnota.
Ik wil het dan ook graag vandaag in samenhang bespreken.Ik kom op ons structurele verhaal. Hoe moet het verder met de loonkostensubsidies?
Ik kom daarmee terecht bij de moeder aller arbeidsmarktrapporten, waarop dit
kabinet zich zo graag verlaat, het rapport "Aan de slag" uit 2001. De positie
van GroenLinks is dat in goede tijden met een krappe arbeidsmarkt, loonkostensubsidies
in principe niet het goede instrument zijn. Juist op dat moment is het van
belang dat er door de overheid wordt gewerkt aan het verbreden van aanbod;
meer mensen aan de slag, dus geen loonkostensubsidies, want zij doen iets
aan de vraag naar arbeid. Die vraag is bij hoogconjunctuur voldoende. Enige
uitzondering kan wellicht worden gemaakt voor de groep langdurig werklozen,
die zelfs in een periode van hoogconjunctuur problemen ondervindt. Wij hebben
dit onder Paars II helaas moeten meemaken. Loonkostensubsidies zijn van belang wanneer er slechte tijden aanbreken,
de werkgelegenheid krimpt, er onvermijdelijk lange en hoge werkloosheid ontstaat
en het verdringingsmechanisme weer optreedt. De loonkostensubsidies moeten
juist worden ingezet in een periode van laagconjunctuur, bij slechte tijden,
wanneer de prijsconcurrentie onderin de arbeidsmarkt bikkelhard is. De mensen
met een kwetsbare positie kunnen dan gered worden door een SPAK, een loonkostensubsidie,
in welke variant dan ook. Zij dreigen het gelag te betalen.Het rare is dat dit kabinet eigenlijk hetzelfde doet als de paarse kabinetten,
maar dan spiegelbeeldig. Paars zat fout. In een periode van hoogconjunctuur
stimuleerde het de vraag naar arbeid door dit soort subsidies. In dat opzicht
was het volstrekt logisch dat de schrijvers van het rapport "Aan de slag"
niet pleitten voor een vraagbeleid, maar voor een aanbodbeleid. In die zin
past het rapport bij hoogconjunctuur. Dit kabinet doet precies het tegenovergestelde,
maar op basis van precies dezelfde slechte reden, want in een periode van
laagconjunctuur wordt de omslag gemaakt, terwijl juist nu het paarse beleid
gecontinueerd zou moeten worden. Ik begrijp er helemaal niets van, dat het
kabinet zo slecht het rapport "Aan de slag", dat beslist de moeite waard is,
heeft gelezen. Ik vraag op dat punt om helderheid. Ik zou bijna zeggen: zelfs
ezels stoten zich niet twee keer aan dezelfde steen, maar kennelijk wil het
kabinet ook de ezels verslaan.Het kabinet pleit in verschillende stukken – ook in de schriftelijke
voorbereiding van dit wetsvoorstel – voor aanbodstimulering, en wat
voor een stimulering! Tjonge, jonge, weten wij nu niets beters te verzinnen
dan de verhoging van de generieke arbeidskorting die 7 miljoen Nederlanders
krijgen? Wat een creativiteit! En dat is aanbodstimulering. Het kost gloeiend
veel geld en het is ongelooflijk ineffectief. Zet dan meteen het raam open
en donder het geld er uit en vertel aan het parlement dat je dat een goed
beleid noemt. Als dit kabinet werkelijk volhardt in de weigering om die dure
en inefficiënte arbeidskorting in te ruilen voor een earned income tax
credit, dan zijn wij nog verder van huis. Dat zou nog een optie
zijn geweest. Zelfs het CDA begon er vorig jaar over dat het misschien toch
verstandig is om in deze krappe tijden, waarin er zo weinig geld is, zoals
ik altijd weer uit vak K mag vernemen, het geld erg efficiënt en gericht
in te zetten. Dat gebeurt niet met een arbeidskorting. Als het kabinet vanmiddag
de afschaffing van de SPAK verdedigt en vindt dat wij echt de stap moeten
maken, hoe onwijs ook, naar een meer aanbodgeoriënteerd arbeidsmarktbeleid,
dan vind ik het logisch dat dan ook echt efficiënte maatregelen worden
voorgesteld die de toets der eigen kritiek kunnen doorstaan. Want dit kan
natuurlijk niet. Dat weet het kabinet zelf ook wel.Een van de argumenten voor de keuze van het kabinet voor de verhoogde
arbeidskorting – het staat ook in de stukken – is volgens het
kabinet dat het beter uitpakt voor de arbeidsproductiviteit. Dat is ook weer
zo'n zin die mijn fractie buitengewoon verontrust. In deze tijd hoort het
overheidsbeleid niet gericht te zijn op verbetering van de arbeidsproductiviteit.
Het gaat om de arbeidsparticipatie. Dat is iets heel anders. Arbeidsproductiviteitsverhoging
hoort het doel niet te zijn. De enige manier waarop het kabinet een verhoging
realiseert – kijk naar de modelmatige berekening van het Centraal planbureau –
is gewoon laag- en ongeschoolden van de arbeidsmarkt af gooien. Dat is de
manier waarop die arbeidsproductiviteit stijgt en dat is bepaald geen pluim
om op de hoed te steken. Ik vraag het kabinet op dat punt om helderheid: wat
bedoelt het met die zinnen?Zou er in het kabinet nog sprake zijn van een verschuiving van het arbeidsmarktbeleid
van vraag naar aanbod, vandaag de dag spreken wij helemaal niet meer over
een verschuiving. Wij praten hier gewoon over een botte bezuiniging. Dit kabinet
heeft gewoon snel geld nodig. Tijdelijk geld, want het is niet structureel,
en daar moeten de SPAK en alle mensen die daar op dit moment nog van profiteren,
de prijs voor betalen.Net als mevrouw Bussemaker stel ook ik de vraag naar de uitverdieneffecten
die hieraan zijn verbonden. Het wordt eens tijd dat wij die weten. Dit kabinet
mag wel tegen de Kamer roepen dat dit een efficiënte, snelle en makkelijke
bezuiniging is – en het is inderdaad een bezuiniging van de afdeling
"pik in en neem mee" – maar het is evident dat de prijs ergens wordt
betaald. Die wordt betaald door gemeenten in de vorm van hogere bijstandsuitkeringen,
of door grotere tekorten bij lokale overheden. Er gaat werkgelegenheid verloren.
Er wordt dus niet alleen een sociale prijs betaald, maar ook een financiële
prijs. Ik wil deze samenhang graag in een budgettair plaatje zien. Waar blijft
de berekening van het kabinet?Het kabinet maakt via de legitimatie van dit wetsvoorstel gebruik van
het arbeidsmarktrapport "Aan de slag". Ik vind dat het kabinet daarbij buitengewoon
selectief winkelt. De argumentatie die men uit dat rapport haalt, klinkt eigenlijk
vals. Ik heb vier punten. Ik vraag de beide staatssecretarissen om op alle
vier de punten te reageren. Ze mogen zelf kiezen op welke punten.1. Het rapport, hoe belangrijk ook, is een rapport voor een hoogconjunctuur.
Het biedt een langetermijnperspectief: hoe dient worden omgegaan met de vergrijzing?
Het arbeidsmarktaanbod wordt daarin inderdaad de centrale kwestie. Dat is
een kwestie voor de lange termijn, geen kwestie van vandaag. Het karakter
van het rapport tekent de analyses over het zogeheten deadweight loss. Heeft
die subsidie wel zin? Zouden die banen zonder die subsidie niet ook tot stand
zijn gekomen? Bovendien pakt het kabinet er één getal uit. Er
zou een deadweight loss zijn van 92%. Met andere woorden: van elke € 100
is € 92 weggegooid geld. Er zijn ook andere onderzoeken –
het rapport bevat er zelfs een aantal van – waarin veel ruimere marges
worden gehanteerd bij de betekenis van deze deadweight loss. Wetenschappelijke
zekerheid is daarover dus niet te geven. Daar gaat het kabinet echt te makkelijk
voorbij aan de wetenschappelijk stand van kennis.2. De aanbeveling om overheidsgeld in te zetten op aanbod in plaats van
op vraag, is juist ingegeven door de grote krapte op de arbeidsmarkt in 2000,
toen het rapport intellectueel tot stand kwam. Dat geldt ook voor de wens
om de stijging van de productiviteit te bereiken. Dat is namelijk ook een
manier om arbeidsmarktknelpunten op te lossen. Vandaag de dag, helaas, helaas,
is die situatie compleet anders. Op dat punt is het rapport gewoon minder
waard geworden. Het kabinet moet dus met een eigen sterk verhaal komen in
plaats van zo met dit rapport aan de slag te gaan.3. Het rapport bevat nog een andere aanbeveling: als een omslag moet worden
gemaakt van loonkostensubsidies naar arbeidskorting en dat soort instrumenten,
kies dan voor een EITC, want dat is pas echt effectief en efficiënt.
Het staat er letterlijk, maar dit kabinet kiest daar niet voor en winkelt
dus selectief. Waarom wordt de aanbeveling over de SPAK op dit verkeerde moment
wel overgenomen en die andere aanbeveling niet?Het vierde punt is een aanbeveling die bepaald niet van belang ontbloot
is, als je kijkt naar wat dit kabinet doet. Op macroniveau zou het totaal
beschikbare budget voor integratie, voor bemiddeling, scholing, loonkostensubsidies
en alles wat ertussen zit, mee moeten bewegen met de omvang van het aantal
werklozen. Dat is een logische gedachte, maar dit kabinet doet precies het
tegenovergestelde. De werkloosheid stijgt, maar er wordt ongelofelijk gehakt
in het totale budget dat in Nederland beschikbaar is om te proberen mensen
weer een positie op de arbeidsmarkt te geven. Het kabinet voert deze aanbeveling
niet alleen niet uit, maar doet precies het tegenovergestelde. Er wordt dus
selectief gewinkeld.Mijn conclusie is helder. Deze twee heren hebben geen verhaal. Ik dring
erop aan dat zij het wetsvoorstel intrekken. Als zij nog een poging doen om
in eerste termijn wel een verhaal te houden, moeten zij het rapport "Aan de
slag" er alsjeblieft buiten houden.De heer De Wit (SP):Voorzitter. De SP-fractie is altijd kritisch geweest over de specifieke
afdrachtskorting. De SP was zelfs tegen de invoering ervan. Wij wilden destijds
het geld anders besteden. Wij waren kritisch over de SPAK, omdat wij twijfelden
aan de effectiviteit ervan. Leidt zij wel tot meer banen of is zij meer een
cadeautje voor werkgevers, zoals het Rekenkamerrapport "Belasting als beleidsinstrument"
uit 1999 suggereerde? Kon het geld op een andere manier niet beter worden
besteed? Bij de belastingherziening heeft mijn fractie een voorstel ingediend om
de SPAK af te schaffen en te vervangen door wat wij gemakshalve in het Nederlands
de terugtaks noemen. Dat is de earned income tax credit waar de heer Vendrik
het zojuist over had. Dat is een specifieke maatregel die heel gedetailleerd
is gericht op de werkenden met een laag inkomen. Volgens berekeningen van
het Centraal planbureau leidt een dergelijke terugtaks tot meer banen en gaan
mensen er daarmee ruim € 100 per maand op vooruit. Onze redenering
was destijds dat er betere alternatieven zijn voor de SPAK.De SP is nog steeds kritisch over de SPAK, maar er is wel wat veranderd.
Destijds leefden wij in een periode van hoogconjunctuur, met tekorten op de
arbeidsmarkt, maar daar is nu geen sprake meer van. Je kunt je afvragen of
de SPAK nu niet effectiever is dan in de jaren negentig. De heer Vendrik heeft
dezelfde vraag opgeworpen en deze in positieve zin beantwoord.De SP-fractie denkt dat een banenplan voor 200 mln, wat het kabinet nu
op de SPAK wil besparen, meer banen kan creëren dan de SPAK doet, omdat
die bekende deadweight loss erin zit, het dode gewicht. Maar de regering heeft
helemaal geen banenplan. Er staat niets substantieels tegenover de versnelde
afschaffing van de afdrachtskorting. Afschaffing nu betekent dat duizenden
banen zullen verdwijnen, in een periode dat per maand 14.000 mensen hun baan
verliezen en waarin de jeugdwerkloosheid is verdubbeld.De versnelde afschaffing van de SPAK is voor een klein gedeelte oorzaak
van dit probleem. Het kabinet neemt meer maatregelen die de werkloosheid verhogen
in plaats van verlagen, zoals oudere werknemers de arbeidsmarkt opjagen en
bezuinigingen op gesubsidieerde arbeid. Instemmen met afschaffing van een
regeling die weliswaar niet de schoonheidsprijs verdient, maar waarmee wel
duizenden mensen aan het werk worden gehouden, vindt mijn fractie onverantwoord.
Ik houd beide bewindslieden de commentaren voor van een hele reeks van instanties,
instellingen en organisaties, die in de schriftelijke voorbereiding al zijn
genoemd, zoals VNO/NCW, de Stichting van de arbeid, FNV, CNV en MKB. Wat is
het commentaar van de regering op de dringende verzoeken uit de samenleving
om op dit moment niet over te gaan tot afschaffing van de afdrachtskorting?
Ook ik ben benieuwd naar de budgettaire effecten van het voorstel van de regering.
Wij verdienen op dit moment namelijk inderdaad zo'n 200 mln. Ik zou echter
toch ook graag inzicht krijgen in de effecten op de langere termijn en de
lasten voor bijvoorbeeld de gemeenten.De regering verwijst voortdurend naar het begrotingstekort als reden om
de SPAK versneld af te schaffen. Mijn fractie kan niet uitleggen waarom Nederland
zich wel aan een Europese afspraak zou moeten houden, die Duitsland en Frankrijk
drie jaar op rij schenden zonder dat dit consequenties heeft. Moet de regering
dan dat argument van de Europese richtlijn en het Europese percentage wel
gebruiken om deze maatregel op dit ongelukkige tijdstip door te voeren?Voor volgend jaar zijn er prima alternatieven, bijvoorbeeld het schrappen
van de verlaging van het eigenwoningforfait. Dat levert bovendien ook nog
eens structureel 250 mln op. Kortom, het kan anders en het moet anders. Het
debat over de werkeloosheid houden wij volgende week. Ik moet nu echter al
wel zeggen dat mijn fractie er niet bij kan dat dit kabinet de belasting op
het vermogen in het eigen huis verlaagt via de geplande verlaging van het
eigenwoningforfait en de afschaffing van de OZB en tegelijkertijd de belasting
op arbeid verhoogt in een periode dat de werkeloosheid groeit.Voorzitter. De bewindslieden zullen met sterke argumenten moeten komen
om mijn fractie te overtuigen van het nut van dit in feite onzinnige wetsvoorstel.
Mijn fractie heeft ernstige bezwaren tegen dit voorstel en zij zullen dan
ook met heel sterke argumenten moeten komen om ons tot een ander inzicht te
brengen.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. De SPAK is een loonkostensubsidie ten behoeve van de onderkant
van de arbeidsmarkt. Dat lijkt een heel mooi instrument, maar in werkelijkheid
is het veel te generiek. De regering is daar een aantal jaren geleden door
het door de heer Vendrik aangehaalde IBO-rapport al achtergekomen. De kritiek
komt erop neer dat er eigenlijk met een schot hagel op een probleem wordt
geschoten, terwijl je met scherp zou moeten schieten. De VVD-fractie is het
dan ook met iedereen eens die zegt dat de huidige SPAK te veel geld kost en
veel te weinig oplevert. Dat betekent dat deze maatregel niet in stand moet
worden gehouden.Dit inzicht was de reden dat in het regeerakkoord de afspraak is opgenomen
om de SPAK gefaseerd af te schaffen. Als je lopende een regeerperiode wordt
geconfronteerd met een budgettair probleem dat noodzaakt tot extra bezuinigingen,
ligt het voor de hand om als eerste te bezuinigen door maatregelen af te schaffen,
waarvan al vaststaat dat ze niet effectief zijn.De regering heeft ongetwijfeld allerlei varianten doorgenomen om in het
kader van de voorjaarsnota de noodzakelijke bezuinigingen binnen te halen.
Mijn fractie heeft dat uiteraard ook gedaan, want het is niet leuk om tegen
werkgevers te moeten zeggen dat de SPAK versneld zal worden afgeschaft. Zij
rekenden er immers op om nog enkele jaren van deze loonkostensubsidie gebruik
te kunnen maken. De regering heeft een aantal maatregelen de revue laten passeren
en daaruit is gebleken dat dit de minst slechte maatregel is. Bovendien is
het een maatregel die in lijn is met het regeerakkoord. De VVD-fractie zal
dan ook met deze maatregel instemmen, tenzij nog tijdens dit debat lumineuze
ideeën naar voren worden gebracht voor een alternatieve dekking.De heer Vendrik (GroenLinks):Uw laatste opmerking is buitengewoon vreemd. De heer Weekers daagt de
Kamer namelijk uit om de behandeling van het wetsvoorstel te stoppen, totdat
over een maand de voorjaarsnota integraal kan worden behandeld. Het is het
één of het ander. Wij kunnen nu immers niet gaan debatteren
over de voorjaarsnota.De heer Weekers (VVD):De vraag is duidelijk. Ik kom erop omdat ik bepaalde alternatieven van
andere fracties zie langskomen. Mevrouw Bussemaker heeft zojuist gesproken
over een verhoging van de WAO-premie om de SPAK in elk geval vooralsnog in
stand te houden. Zij verwijst naar VNO-NCW en MKB-Nederland.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Premie niet verlagen is iets anders dan verhogen.De heer Weekers (VVD):Nou ja, uiteindelijk komt het op hetzelfde neer. In verhouding tot het
bestaande kabinetsbeleid zou dan straks een hogere premie worden geheven.
Het is maar op welke manier je ertegen aankijkt. Is het glas half leeg of
half vol? Het gaat om de vraag met wat voor premies werkgevers worden geconfronteerd.De heer Vendrik (GroenLinks):De positie van de VVD-fractie is mij erg onhelder. Waarover kunnen wij
vanmiddag zaken doen? Heeft de heer Weekers nu echt de intentie om de voorjaarsnota
naar voren te halen en te bekijken of er een alternatieve dekking voor de
versnelde afschaffing van de SPAK mogelijk is? Als dat het geval is, dan daag
ik hem namelijk uit om alle voorstellen die mevrouw Bussemaker en ik tot nu
toe hebben gedaan, van een politiek oordeel te voorzien. Dan hebben wij het
ergens over. Daarbij moeten dus de aardgasbaten, de WAO-premie en andere dekkingsvoorstellen
worden betrokken.De heer Weekers (VVD):Dat lijkt mij niet zinnig, want dan hadden wij vanmiddag beter de voorjaarsnota
kunnen bespreken. Wij hebben in het regeerakkoord afgesproken dat de SPAK
wordt afgeschaft, omdat de regeling weinig effectief is. De heer Vendrik heeft
zelf al aangegeven dat minder dan 8% zonder de regeling niet aan de slag zou
zijn gekomen. Er wordt dus ongelooflijk veel belastinggeld weggesmeten. Op
een gegeven moment moet je dan ook van de regeling af. In het regeerakkoord
was afgesproken dat wij dat gefaseerd zouden doen. Werkgevers kunnen volgens
het regeerakkoord nog anderhalf à twee jaar langer profiteren van de
regeling. Als je dan toch naar geld op zoek bent, is het logischer bezuinigingen
die toch worden gerealiseerd erbij te betrekken. Als wij het er politiek over
eens zijn, of als er in de Kamer een meerderheid is om bepaalde regelingen
af te schaffen, dan praten wij nu eigenlijk alleen nog maar over het moment
waarop dat gebeurt. Ik weet dat de CDA-fractie ermee bezig is, mevrouw Bussemaker
heb ik iets horen noemen en ook werkgeversorganisaties hebben iets gesuggereerd.
Wij hebben echter nog geen alternatief gezien dat beter is dan het voorstel
van de regering.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het voorstel is om de WAO-premie niet te verlagen; ik zeg nog maar eens
dat dit iets anders is dan verhogen. De heer Weekers vroeg of ik zie wat ik
werkgevers aandoe. Ik wil hem echter een wedervraag stellen: heeft hij zijn
post gelezen? Heeft hij gezien wat werkgevers hem allemaal schrijven? Heeft
hij gelezen dat duizenden mensen zullen worden ontslagen in tal van branches
als het voorliggende beleid wordt uitgevoerd? Wil hij dat voor zijn rekening
nemen?De heer Weekers (VVD):Ik geloof niet dat als de Kamer het kabinetsvoorstel accordeert, er dan
duizenden banen op de tocht staan. Uiteraard heb ik de brieven gelezen die
tot ons zijn gekomen. Je moet op een gegeven moment kiezen tussen diverse
maatregelen. Van werkgeverszijde is gesuggereerd om de WAO-premie te verhogen
of wat minder te verlagen. Wij zouden daarover kunnen discussiëren. Maar
over welke bedragen praten wij dan? Zelf heb ik gerekend en volgens mij komt
een en ander uit op een stijging van de WAO-premie met 0,35% per 1 juli.
Per 1 januari zou het 0,15% zijn. Nu roep ik de woorden van heer Vendrik
in herinnering. Hij zei zojuist dat het prille economische herstel in de knop
wordt gebroken. Met een dergelijke maatregel zou je dat inderdaad doen. Een
maatregel als de SPAK is niet effectief. Slechts voor een klein gedeelte zouden
de mensen anders niet aan de slag komen. Ik redeneer vervolgens door. In 92%
van de gevallen wordt subsidie dus volstrekt ten onrechte verstrekt aan specifieke
sectoren. Het zijn inderdaad de sectoren waarvoor het zuur is dat de regeling
versneld wordt afgeschaft. Er zijn natuurlijk bedrijven die daarmee rekening
hebben gehouden in hun calculaties. Ieder half jaar of ieder jaar worden er
echter regelingen afgeschaft of nieuwe regelingen opgetuigd. Als mijn fractie
moet kiezen, dan kiezen wij liever voor economisch herstel waarbij de premies
en belastingen in het land omlaag gaan. Dat is dus generiek. Dat geldt ook
voor de WAO-premie die in ons land veel te hoog is. Wij gaan die specifieke
sectoren niet nog eens één à twee jaar ontzien om vervolgens
de lasten in generieke zin te verhogen. Dat lijkt ons het paard achter de
wagen spannen.In de ogen van mevrouw Bussemaker kun je het land indelen in twee groepen:
werkgevers en werknemers. Zij zei straks dat dit een vestzak-broekzaktransactie
zou zijn want werkgevers hoesten het zelf op. Daarmee gooit zij alle werkgevers
in het hele land op één hoop en dat is niet goed.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het wordt nu wat te gortig wat u hier allemaal staat te beweren. Ik heb
gezegd dat werkgevers zelf willen nadenken over de verlaging van de WAO-premie.
Ik heb het plan voor mij en het bestaat uit vier tranches van 0,25 mld euro.
U hebt dit afgesproken in het Hoofdlijnenakkoord. Mijn akkoord is het niet,
maar het is wel het akkoord van u. Daarover zeggen de werkgevers: wij zijn
bereid om die verlaging uit te stellen om de SPAK nog voor twee jaar overeind
te houden. Waarom zeggen zij dat? Om de werkloosheid van duizenden mensen
in al die sectoren te vermijden. Uw eigen Loek Hermans van de VVD is voorzitter
van MKB-Nederland en ook hij heeft hiervoor gepleit. Het MKB gebruikt tenslotte
een groot deel van de SPAK.De voorzitter:U hebt dit in uw termijn gezegd en de heer Vendrik heeft het in zijn termijn
gezegd, dus dat is bekend bij de heer Weekers.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Misschien mag ik de heer Weekers daar nog een reactie op vragen. Ik heb
namelijk een concreet voorstel gedaan om de arbeidskorting niet verder te
verhogen en dat geld te gebruiken voor de SPAK. Dat geld is er dan niet voor
één sector of één specifieke werkgever, maar voor
alle werkgevers en daarmee vooral voor alle laaggeschoolde werknemers in Nederland.De heer Weekers (VVD):De heer Hermans is natuurlijk een zeer prominent VVD-lid. Hij heeft zijn
uitspraken echter gedaan als voorzitter van MKB-Nederland. Ik doe hier vandaag
uitspraken namens de Tweede-Kamerfractie van de VVD. De Tweede-Kamerfractie
van de VVD vindt de voorstellen die door MKB-Nederland en VNO-NCW zijn gedaan, niet goed. Wij maken een andere afweging. Wij zeggen: geen
generieke lastenverzwaring, maar – om bij uw woorden te blijven –
generieke lastenverlichting in de premiesfeer willen wij graag doorvoeren.
Dat doet inderdaad pijn bij bepaalde sectoren. Dat is echter de afweging die
de VVD-fractie heeft gemaakt en die vertolk ik vandaag.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp dat de Tweede-Kamerfractie van de VVD de mening van het zeer
prominente VVD-lid Hermans gewoon terzijde schuift. Laten wij even boekhouden
want anders komen wij er niet uit. Ik heb net een voorstel gedaan over de
aardgasbaten en de meevaller die eraan zit te komen.De voorzitter:U mag een korte vraag stellen, want uw termijn hebt u al gehad.De heer Vendrik (GroenLinks):Is het een begaanbare weg om de extra aardgasbaten die er voor 2004 aan
zitten te komen, te gebruiken om dit wetsvoorstel in de prullenbak te gooien?
Kunnen wij de zaak voor 2005 dan nog eens hernemen bij de miljoenennota, de
financiële beschouwingen en het Belastingplan? Ja of nee?De heer Weekers (VVD):Dat lijkt mij geen begaanbare weg voor de VVD-fractie, simpelweg vanwege
het feit dat wij vinden dat de SPAK een veel te groot deadweight loss oplevert.
De SPAK is als instrument veel te weinig effectief. De VVD-fractie wil er
in ieder geval wél voor zorgen dat de groep mensen aan de slag komt
die over te weinig arbeidsproductiviteit beschikt om tegen het minimumloon
te werken maar te goed is voor de WSW. Daar heb je alleen een veel gerichter
instrumentarium voor nodig dan de SPAK. Daarom vinden wij niet dat wij de
SPAK om die reden langer in het leven moeten houden.Er werd ook nog een opmerking gemaakt over het in de wind slaan van adviezen
van prominente partijleden. Daar bezondigt uiteraard elke politieke fractie
zich weleens aan. Ik kan mij nog herinneren dat het zeer prominente GroenLinks-lid
Tof Thissen, voorzitter van Divosa, adviseerde om de Wet werk en bijstand
van harte te ondersteunen. Ook dat advies is door de fractie van GroenLinks
in de Tweede Kamer in de wind geslagen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het doet mij deugd dat mijn goede vriend Tof Thissen zelfs bij de VVD-fractie
bekend is. Als dit hier echter zo prominent wordt gemeld, is het toch echt
wel fijn om hem even goed te citeren. Wij zullen hier verder niet op ingaan,
maar deze weergave van de woorden van Tof Thissen door de heer Weekers is
toch echt bezijden de waarheid. Het grapje is wel leuk, dat geef ik onmiddellijk
toe.De heer Weekers (VVD):De VVD-fractie steunt het voorstel van het kabinet. Wij zien niets in
een verhoging van de WAO-premie om redenen die ik net heb genoemd. Bovendien
vinden wij dat wij wat zorgvuldiger moeten zijn met het geschuif met premies.
De WAO-premie moet niet zomaar worden verhoogd om andere zaken, bijvoorbeeld
loonkostensubsidies, te realiseren. Ik roep de motie in herinnering die de
heer Bolkestein ten tijde van het eerste kabinet-Kok heeft ingediend. In die
motie staat dat de sociale premies kostendekkend behoren te zijn. Dat lukt
natuurlijk niet van de ene op de andere dag. Daar moeten wij naartoe groeien.
Het is dan wel onzuiver om als het uitkomt de WAO-premie, al is het maar tijdelijk,
in te zetten om een volstrekt ander doel te realiseren. De VVD-fractie wil
daar nu in elk geval niet aan meewerken.Ik kom nog even terug op het probleem van de productiviteitsval waar een
aantal mensen mee te maken heeft. Ik zei net dat de SPAK maar in 8% van de
gevallen effectief is. Met het afschaffen van de SPAK moeten wij die groep
niet vergeten. Mensen die zonder steuntje in de rug van de overheid volstrekt
niet aan bod komen op de arbeidsmarkt moeten op een alternatieve manier worden
geholpen. De staatssecretaris van SZW heeft al vaker gezegd dat daarvoor voldoende
instrumentarium beschikbaar is via de Wet werk en bijstand. Ik betwijfel dat,
zoals hij weet. Ik roep het debat in herinnering dat wij voerden over de begroting
SZW. Wij hebben daarin specifiek aandacht gevraagd voor de groep mensen die
te goed is voor de WSW, maar te weinig arbeidsproductiviteit heeft om het
wettelijk minimumloon te verdienen. De staatssecretaris zou met een nota komen
over dit onderwerp. Wanneer komt hij hiermee? Wij moeten immers met zijn allen
een oplossing verzinnen voor dit probleem. Dit probleem mag niet van tafel
als de SPAK is afgeschaft.Ik heb in het verleden al eens aangegeven dat wij wel wat zouden voelen
voor een zeer specifieke mogelijkheid tot dispensatie van het wettelijk minimumloon.
Een andere mogelijkheid is een veel meer gerichte SPAK die zich alleen maar
richt op mensen die anders volstrekt niet op de arbeidsmarkt terecht zouden
kunnen. Voor een deel komt de Wet werk en bijstand daaraan al tegemoet. Voor
het deel waarvoor deze wet geen oplossing biedt, is de suggestie van de Raad
voor Werk en Inkomen in elk geval het bespreken waard.Ik wil het hierbij laten want ik denk dat wij nog uitvoerig zullen discussiëren
over de onderkant van de arbeidsmarkt.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben blij met wat de heer Weekers op het eind zei, namelijk dat hij
na wil denken over gerichte vormen van stimulering. Na alles wat hij daarvoor
zei, zag ik de bui al hangen. Ik dacht dat het een pleidooi voor verlaging
van het minimumloon zou worden en dat wij het daarmee zouden moeten doen.
Ik begrijp dat hij net als de heer Rutte zegt dat het minimumloon ook een
vorm van beschaving is. Is dat juist? Ik wil de heer Weekers ook vragen of
hij samen op wil trekken. Dat hebben wij immers ook gedaan in het debat over
de begroting van SZW toen het over de lage cao-loonschalen ging. Wil hij samen
met mij de regering vragen om de RWI-voorstellen in verschillende varianten
verder uit te werken?De heer Weekers (VVD):De VVD-fractie vindt ook dat het wettelijk minimumloon niet ter discussie
gesteld moet worden. Toen daarover een misverstand bestond, heb ik dat ook
al aangegeven. Daarmee zou namelijk het hele loon- en uitkeringsgebouw onderuit
gehaald worden. Dat wil de VVD niet.Wel willen wij dat er mogelijkheden zijn om in specifieke gevallen onder
specifieke omstandigheden voor specifieke termijnen een dispensatie op het
minimumloon te introduceren. Bijvoorbeeld iemand die een uitkering
heeft en minder dan het minimumloon krijgt, maar graag aan de slag wil voor
90% van het minimumloon, moet die mogelijkheid geboden worden. De VVD krijgt
signalen van mensen die dat graag willen. De VVD krijgt ook signalen van werkgevers
die dat een mooi opstapje zouden vinden.Die gedachte is overigens niet nieuw, want die stond ook in het regeerakkoord
van Paars I. De heren Kok en Melkert hebben daar ooit voor getekend. Die maatregel
is dus niet asociaal. Dit moet naar onze mening in elk geval ook in de notitie
staan. Ik ben het met mevrouw Bussemaker eens dat de staatssecretaris in die
notitie ook het model dat door RWI is gepresenteerd, alsmede varianten daarop,
aan de orde moet stellen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De compensatie van het minimumloon gebeurt via een SPAK-achtige constructie.
Straks zijn wij dan weer terug bij af. Wij zijn tien jaar verder en hebben
14.000 werklozen per maand erbij. Ook is dan 14% van alle jongeren werkloos.
De VVD komt dan met oplossingen van vijftien jaar geleden. Dat is een enorme
vooruitgang!De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Weekers had het over een alternatieve dekking voor het gat dat
volgens de VVD via de voorjaarsnota gevuld zou moeten worden. Daar komt geen
boter bij de vis, maar nu toch wel, hoop ik. De heer Weekers zegt namelijk:
voor die groep, waar mevrouw Bussemaker en ik langdurig bij stil hebben gestaan,
moeten wij wel iets regelen. Daarvoor wachten wij niet op een notitie, want
dan is de hele SPAK weg en zijn de betrokken mensen in de bijstand gegooid.
Kunnen wij dan zaken doen? Ik denk aan het amendement over het RWI-voorstel.
Dat amendement is al twee keer ingediend door PvdA en GroenLinks; wij halen
dat zo uit de kast. Vandaag kunnen wij dat indienen. Kunnen wij daarover zaken
doen met de VVD?De heer Weekers (VVD):Nee, ik wil graag eerst de notitie van de staatssecretaris afwachten.
Deze staatssecretaris van Sociale Zaken ken ik, evenals die van Financiën,
als zeer accuraat. De notitie is toegezegd vóór het zomerreces,
dus vóór het zomerreces kunnen wij daarover spreken. Voordat
ik zaken doe, wil ik alle alternatieven op een rij hebben. Ik wil daarbij
ook alternatieven betrekken die door mijn fractie zijn ingebracht, zoals de
mogelijkheid van dispensatie op het minimumloon. Ik hoop ook op de steun van
GroenLinks voor een pakket van maatregelen om de werkgelegenheid in dit land
te laten toenemen en de werkloosheid te laten afnemen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorzitter. Je kunt de huidige economische situatie gerust zorgelijk noemen.
Het herstel verloopt traag. Als wij nu niets doen en de zaken op hun beloop
laten, komen wij later voor een veel grotere last van aanpassing te staan.
Het scheelt niet veel of wij zakken door het financieringstekort van 3%. Mijn
fractie staat er pal voor dat dit niet gebeurt.Dit betekent dat er ingegrepen moet worden en dat er keuzes gemaakt moeten
worden. Een extra bezuinigingsronde is dus onvermijdelijk. Het is zaak om
nu op zo'n manier invulling te geven aan het bezuinigingspakket dat het zo
min mogelijk economische effecten heeft, dat de lasten zo evenredig mogelijk
verdeeld worden en dat de kenmerkende punten van dit kabinetsbeleid zoveel
mogelijk overeind gehouden worden.Het kabinet heeft ervoor gekozen om de SPAK versneld af te schaffen. Wij
vragen ons echter af of er werkelijk geen andere bezuinigingsalternatieven
zijn. Het versneld afschaffen van de SPAK komt in bepaalde sectoren namelijk
hard aan. Ik denk aan sectoren die van origine veel SPAK'ers in dienst hebben.
Dan heb je het over de horeca, over de schoonmakers en over de uitzendbranche
en niet te vergeten over het gros van de bedrijven in het MKB. Natuurlijk
kun je overwegen dat marktpartijen niet zo afhankelijk mogen zijn van overheidssubsidies.
Dat is ook de reden dat wij op den duur een punt zetten achter deze regeling.
Daarover is al in de Kamer gediscussieerd en dat is door de Kamer al geaccordeerd.De vraag is echter wel of voldoende is doordacht wat de consequenties
zijn van het zo abrupt stoppen van deze regeling. Bedrijven worden halverwege
het jaar geconfronteerd met een fikse kostprijsverhoging. Het is een kostprijsverhoging
die niet één, twee, drie in de prijs verdisconteerd kan worden.
Contracten kun je nu eenmaal niet halverwege het jaar zomaar openbreken. Mijn
fractie zou er ontzettend aan hechten om vast te houden aan de geleidelijke
afschaffing van de SPAK. Een mogelijkheid daartoe kan zijn het afzien van
een deel van de verlaging van de WAO-premies, wat door de werkgevers in het
vooruitzicht is gesteld. Zo zou je de pijn aanzienlijk "verschmerzen". Het
veld vraagt daar ook om. Mijn vraag aan de bewindslieden is of dit een sluitende
optie is, over welke percentages van de aanpassing het dan gaat en of zij
openstaan voor deze suggestie, die overigens van werkgeverszijde zelf wordt
gesteund.De heer Vendrik (GroenLinks):Moet ik uit de woorden van mevrouw Van Vroonhoven afleiden dat zij eigenlijk
helemaal geen zin heeft in dit wetsvoorstel?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Nee. Daar wil ik ook ronduit voor uitkomen. Vooropstaat dat wij een budgettaire
slag moeten maken. Er moet een bezuinigingsronde gemaakt worden. Wij begrijpen
ook wel dat de staatssecretarissen met dit wetsvoorstel gekomen zijn, maar
als er alternatieven zijn die minder pijn doen, staan wij daar natuurlijk
voor open.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat betekent dat wij vandaag samen met de CDA-fractie dit kabinet en dit
voorstel kunnen tegenhouden ten gunste van bijvoorbeeld het voorstel van de
werkgevers?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorwaarde voor ons is dat de bezuinigingsdoelen gehaald worden en dat
het zo min mogelijk pijn doet in het veld. Voorwaarde is natuurlijk ook dat
het mogelijk is en dat het haalbaar is. Ik wacht wat dat betreft ook graag
de reactie van de bewindslieden af.De heer Weekers (VVD):Mevrouw Van Vroonhoven doet de suggestie om de WAO-premie te verhogen
om daardoor niet te hoeven instemmen met het wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel
impliceert ook iets anders, namelijk dat de sociale werkvoorziening er structureel
24 mln bij krijgt. Ik had graag een reactie van mevrouw Van
Vroonhoven of zij dan op een andere manier de zaak wil repareren voor de sociale
werkvoorziening. Haar voorstel lijkt sympathiek, maar pakt in elk geval voor
de sociale werkvoorziening asociaal uit.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De heer Weekers gaat nu wel heel erg kort door de bocht. Het staat als
een paal boven water dat aan de afschaffing van de SPAK niet wordt getornd.
Per 1 januari 2006 wordt de regeling stopgezet. Dat is een feit. Wij
praten nu over het voorstel om de maatregel versneld af te schaffen. In onze
ogen wordt zij wel heel erg versneld afgeschaft. Halverwege het jaar wordt
gezegd dat de regeling vanaf 1 juli wordt stopgezet. Zo laat je bepaalde
sectoren heel erg in de kou staan.In mijn verhaal zal ik nog terugkomen op het feit dat wij ongelooflijk
blij zijn met de compensatiemaatregelen die worden voorgesteld voor de kwetsbare
groepen. Voor ons staat ook als een paal boven water dat die steun structureel
moet zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vind de toonzetting van mevrouw Van Vroonhoven constructief. Mag ik
haar zo verstaan dat haar inzet en die van haar fractie is om uit te gaan
van 1 januari 2006 en om in dit debat te zoeken naar acceptabele methode
om de versnelde afschaffing per 1 juli aanstaande vandaag van de baan
te krijgen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Op voorwaarde dat de budgettaire doelstelling wordt gehaald en op voorwaarde
dat de bezuinigingsalternatieven haalbaar zijn. Maar ja, wij denken met u
mee over alternatieven.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Die voorwaarden begrijp ik. Het wetsvoorstel dat nu voorligt, kan echter
niet op uw sympathie rekenen. Zo beluister ik uw woorden.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Wij zien de noodzaak van bezuinigingen. Wij begrijpen ook dat wordt gekeken
naar een kabinetsbeleid om het in een versneld traject af te schaffen, maar
ik kan u zeggen dat mijn fractie daar niet heel erg gelukkig mee is.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik vind het ook een constructieve gedachte; zelf heb ik het er ook al
over gehad. Anders dan de VVD neemt mevrouw Van Vroonhoven de brieven van
de werkgevers serieus. Met ons is zij bang dat het doorvoeren van de voorliggende
maatregel tot het ontslag van duizenden mensen zal leiden. Stel dat het niet
doorgaan van de verlaging van de WAO-premie toch op bezwaren stuit. Ziet mevrouw
Van Vroonhoven dan andere opties om het wetsvoorstel tegen te houden? Ik denk
aan het voorstel van MKB Nederland.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Bij onze afwegingen heeft een rol gespeeld dat de werkgevers zelf met
dit alternatief naar voren zijn gekomen. Wij hebben dat gewaardeerd. Wij hebben
er notie van genomen dat de werkgevers met een voorstel zijn gekomen om de
kosten ook zelf te dragen. Het voorstel van MKB Nederland om de arbeidskorting
tijdelijk te verlagen is voor ons een minder begaanbare weg, juist omdat de
lasten dan heel erg bij de werknemers terechtkomen en die groep willen wij
op dit moment graag ontzien.Mevrouw Bussemaker (PvdA):En de OZB-suggestie?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Daar wil mijn fractie op dit moment nog niet over nadenken. Het betekent
een lastenverzwaring voor groepen die wij juist willen ontzien.Duidelijk is dat wij niet helemaal gelukkig zijn met de keuze om de SPAK
versneld af te schaffen. De benarde budgettaire situatie noopt hoe dan ook
tot ingrepen. Het CDA begrijpt waarom het kabinet met het voorstel is gekomen
om de SPAK versneld af te schaffen. Het gaat om het versnellen van beleid
dat al door het kabinet was ingezet en ook door de Kamer was geaccordeerd.
Bovendien heeft het kabinet gelijktijdig besloten om het budget voor de zogenoemde
beschermde werkgelegenheid te intensiveren en de budgettaire effecten van
de versnelde afschaffing voor de tijdelijke stimuleringsregeling I/D-banen
te neutraliseren. De meest kwetsbare groepen worden zo ontzien. Laat het volgende
wel genoteerd zijn. In onze ogen moet de bescherming van deze kwetsbare groepen
als het gaat om de sociale werkvoorziening structureel zijn. Wij vragen de
bewindspersonen of wij daarop kunnen rekenen.Het afschaffen van de SPAK mag niet los worden gezien van andere beleidsmaatregelen
op het sociaal-economische vlak. Als er geen aanvullende maatregelen worden
genomen, zal het afschaffen van de SPAK de loonkosten verder omhoog kunnen
schroeven met nadelige gevolgen voor onze concurrentiepositie. Wij willen
dan ook dat dit kabinet zich sterk maakt voor het verlagen van de loonkosten
en voor het verkleinen van de wig en de armoedeval. Daartoe zijn fundamentele
ingrepen bittere noodzaak. Een van de belangrijkste maatregelen die het CDA
in dit kader voorstaat, is de introductie van de systematiek van de lastenmaximering.
In plaats van het oerwoud aan inkomensafhankelijke regelingen dat wij nu hebben,
hebben wij een systeem voor ogen van financiële tegemoetkomingen voor
de belangrijkste vaste lasten van mensen. Wij relateren dat aan het inkomen
van mensen. Met andere woorden, mensen vallen dan niet meer pats-boem terug
in inkomen als zij ietsje meer gaan verdienen en een aantal subsidies abrupt
stopt. Dit verkleint de armoedeval en stimuleert mensen om meer te gaan werken.
Mijn fractie spoort de bewindspersonen aan om werk te maken van het stroomlijnen
en vereenvoudigen van de inkomensafhankelijke regelingen als een eerste en
essentiële stap hier naartoe.De heer Bakker (D66):Ik vind het interessant, maar wat heeft dit met de SPAK te maken?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik probeer u uit te leggen dat het afschaffen van de SPAK automatisch
leidt tot een verhoging van de loonkosten. Wij moeten er werk van maken om
die loonkosten_De heer Bakker (D66):Daarom wilt u de WAO-premie verhogen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Dat is een tijdelijke verhoging, mijnheer Bakker.De heer Bakker (D66):De SPAK is ook een tijdelijke maatregel.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Nee, de SPAK wordt definitief afgeschaft.De heer Bakker (D66):Het vervroegd afschaffen van de SPAK is een tijdelijke maatregel, net
zo goed als het verhogen van de WAO-premie een tijdelijke maatregel is. Volgens
mij heeft dat helemaal niets te maken met de inkomensafhankelijke maatregelingen
waarover mevrouw Van Vroonhoven nu spreekt. Ik probeer haar echt te volgen,
maar ik kan er geen touw aan vastknopen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De heer Bakker concentreert zich nu heel erg op de komende anderhalf jaar.
Daarvoor hebben wij compenserende maatregelen noodzakelijk geacht. Voor de
langere termijn moeten wij constateren dat de afschaffing van de SPAK nadelige
effecten heeft op de loonkosten. Mijn boodschap is: als wij daar niets aan
doen, komen wij in een later stadium voor een zwaardere aanpassing te staan.De heer Bakker (D66):Die inkomensafhankelijke regelingen hebben niets te maken met de loonkosten,
zij spelen zich af in het traject tussen bruto en netto voor de mensen zelf.
Daarover is heel veel te zeggen, wat te maken heeft met de marginale druk
en de armoedeval, maar op zichzelf niet zo veel met loonkosten. Dit debat
gaat over de SPAK en over de loonkosten, dus ik begrijp die koppeling niet
zo goed.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik probeer aan te geven dat er structurele maatregelen moeten worden genomen,
juist met het oog op het arbeidsklimaat voor de toekomst. Er moet werk worden
gemaakt van het verkleinen van de armoedeval en de wig. Ons voorstel is daarvan
een noodzakelijk uitgangspunt.De heer Weekers (VVD):Het spreekt mij aan dat de CDA-fractie de wig wil verkleinen. Dat betekent
dat het verschil tussen de bruto loonkosten en het netto inkomen kleiner wordt
gemaakt, om de fricties op de arbeidsmarkt te verkleinen. Maar wat spreekt
u dan aan in het verhogen van de WAO-premie of het niet doorzetten van het
in elk geval voor een paar jaar geldende kabinetsbeleid om de WAO-premies
te verlagen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Er moet heel duidelijk uit elkaar worden gehouden dat we nu praten over
versnelde afschaffing van de SPAK. Met het oog op de consequenties daarvan
voor specifieke groepen werkgevers moeten we iets doen. Wij willen graag tegemoet
komen aan de wensen van de werkgevers op dit punt. Dit moet niet worden verward
met de visie die wij hebben voor de langere termijn.De heer Weekers (VVD):Is het CDA om specifieke groepen tegemoet te komen bereid om wat te gaan
rommelen in het premie-instrumentarium? Begrijp ik het goed dat de zuivere
leer die de CDA-fractie tot op heden aanhing, namelijk om de premies zoveel
mogelijk kostendekkend te laten zijn, even terzijde wordt geschoven, juist
om specifieke groepen ter wille te zijn?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Een puntje kan ik met u delen: het is niet heel elegant om premie-inkomsten
te gebruiken voor uitgaven. Maar hier is wel de nood aan de man. Wij hebben
het hier over een maatregel, over anderhalve maand ingaand, die heel hard
aankomt in het bedrijfsleven. Daaraan willen wij wat doen. Het is inderdaad
een tijdelijke maatregel, en niemand tornt eraan dat de SPAK per 1 januari
2006 voorgoed wordt stopgezet. Maar het is ongelukkig om nu in een crashprocedure
de SPAK alsnog versneld af te schaffen.De heer Weekers (VVD):Heeft de CDA-fractie overwogen om andere instrumenten in te zetten, zoals
de WW-premie? Dat zou misschien logischer zijn. Een andere mogelijkheid is
verhoging van de bieraccijnzen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik ben even in de war door de knipoog van de heer Weekers! Wij hebben
zeker andere alternatieven overwogen, maar voor ons is een heel principieel
punt dat dit alternatief door de werkgevers zelf naar voren is gebracht. Wij
weten ook dat we de 200 mln euro graag bij de werkgevers terugleggen, en dat
daarbij moet worden gezocht naar een oplossing die door de werkgevers wordt
gedragen. Het gaat om een heel brede groep werkgevers die dit wetsvoorstel
steunt.De heer Vendrik (GroenLinks):Mevrouw Van Vroonhoven toonde begrip voor de kabinetsmaatregelen, gelet
op de barre budgettaire tijden. Maar als dit meevalt, bijvoorbeeld door die
extra aardgasbaten, dan zijn de budgettaire tijden toch wat minder bar, en
is er wellicht minder noodzaak voor zo'n crashmaatregel. Is dat ook een optie
voor het CDA?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De heer Vendrik probeert de discussie over de voorjaarsnota erbij te betrekken,
maar dat is absoluut niet aan de orde. Die discussie komt nog.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat vind ik iets te gemakkelijk, want u rept zelf van de budgettaire problemen
van Nederland. Dan mag ik daar toch een vraag over stellen?De voorzitter:Dat mag, maar dan moet u dat nu doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vraag om een echt antwoord en niet om een procedureel antwoord dat
het nu niet aan de orde is.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De heer Vendrik probeert het punt van de extra inkomsten nu naar voren
te trekken. Wij leven vandaag op 26 mei 2004 en wij moeten nu praten
over de bezuinigingsmaatregelen die over anderhalve maand genomen worden.
Dit is niet het moment om het punt van eventuele meevallers naar voren te
halen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Ik leer in ieder debat nog wat. Ik heb nu geleerd
dat wanneer je een politieke medespeler uit balans wil brengen, je moet knipogen.
Ik zal nagaan of het niet alleen tussen coalitiegenoten maar misschien ook
tussen oppositie en coalitie gaat werken. Dus die heb ik voor mij zelf genoteerd.
Overigens ben ik niet van plan om in de richting van vak K te gaan knipogen.Voorzitter. De afschaffing van de SPAK kon van meet af aan op weinig sympathie
van de kant van de ChristenUnie-fractie rekenen. Wij vonden en vinden het
namelijk belangrijk om stimulerende maatregelen te treffen
aan de onderkant van de arbeidsmarkt om redenen van werkgelegenheidsbevordering
en inkomensbeleid. In de huidige arbeidsmarktsituatie en economische situatie
zijn financiële prikkels richting werkgevers wat ons betreft buitengewoon
nuttig. Tegelijkertijd willen wij ons niet op voorhand afsluiten voor alternatieve
instrumenten als die aantoonbaar beter zouden werken. Onlangs stuurde het
kabinet zijn visie op het arbeidsmarktbeleid naar de Kamer. De vraag is of
de alternatieve arbeidsmarktinstrumenten die het kabinet daarin voorstelt,
nog op tijd zijn om soelaas te bieden voor de werknemers van wie de banen
op dit moment afhangen van het al of niet overeind blijven van de SPAK. Onder
het huidige economisch gesternte is er volgens velen sprake van een risico
bij de versnelde afschaffing. Werkgevers en werknemers over de volle breedte
hebben ons verontruste geluiden laten horen. Volgens hen is er het risico
dat er tijdelijk extra mensen zullen worden ontslagen. De cijfers die genoemd
worden lopen op van 10% van de arbeidsplaatsen in de schoonmaakbranche tot
40% in de uitzendbranche. Ook in de land- en tuinbouwbranche verwacht de LTO
problemen, terwijl het MKB heel duidelijk hoorbaar de alarmbel heeft geluid. Tegelijkertijd heeft mijn fractie – ook dat is niet nieuw –
oog voor de budgettaire problematiek. Keer op keer heb ik in de debatten met
de minister van Financiën en de minister-president aangegeven dat ook
mijn fractie zich gehouden acht aan de Europese tekortnorm van maximaal 3%
die bijna overschreden zou worden op het moment dat het kabinet deze maatregel
niet treft. Want voor 2004 wordt gerekend met een tekort van 2,9%. Dat betekent
ook dat er op de een of andere manier naar een alternatieve dekking gezocht
zou moeten worden. Wat mijn fractie betreft zal die niet uitgerekend aan de
onderkant van het loongebouw moeten worden gezocht. Ik voeg er nog aan toe
dat de extra ontslagen die zullen vallen als gevolg van dit wetsvoorstel,
de budgettaire winst voor een deel teniet zullen doen vanwege de oplopende
kosten in de sfeer van de WW-uitkeringen. U zal dus wel erg zeker van uw zaak
moeten zijn, zo zeg ik tegen het kabinet.Volgens het IBO-rapport "Aan de slag" is de SPAK een matig effectieve
maatregel. Slechts 8% van de mensen op het loonniveau dat in aanmerking komt
voor de SPAK zou zonder de SPAK niet aan het werk zijn geweest; het hoge deadweight
loss. Met anderen zeg ik er wel bij dat in een guur economisch klimaat zoals
dat van vandaag, dit cijfer weleens heel anders zou kunnen liggen. Dan is
het de vraag of het rapport waarnaar vaak verwezen wordt, nog wel echt relevant
genoemd kan worden, in ieder geval de daarin vermelde cijfers. Ik denk dat
de SPAK voor met name kleine bedrijven die het hoofd momenteel met moeite
boven water kunnen houden, toch net dat kleine beetje extra lucht betekent
dat ze nodig hebben. De afdrachtvermindering op de loonkosten betekent voor
hen het verschil tussen het ontslaan van een werknemer of het hem tot in betere
tijden toch in dienst kunnen houden. Zie ook de brieven van bijvoorbeeld Horeca
Nederland: 87.000 werknemers in de functiegroepen 1 en 2 waarop de SPAK betrekking
heeft. Per 1 juli aanstaande betekent dit voor die 87.000 werknemers
simpelweg 10% meer loonkosten. Dat komt er voor een heleboel werkgevers in
het gehele MKB nogal op aan. De regering brengt hier tegenin dat de bijdrage
van de SPAK in de totale loonsom op brancheniveau erg meevalt – ik verwijs
hiervoor naar de tabel in de nota naar aanleiding van het verslag –
maar dat lijkt mij een vertekend beeld te geven. Het gaat niet aan om alle
bedrijven in de sector op één hoop te vegen. De beslissingen
over ontslag vallen immers niet op brancheniveau, maar op individueel bedrijfsniveau.
Onze vrees voor extra verlies van banen op de korte termijn, juist in een
tijd van stijgende werkloosheid, is dus nog bepaald niet weggenomen. Ik wacht
op dat punt uiteraard de beantwoording van het kabinet met spanning af.RouvoetDe vrees voor verlies van banen blijft ook overeind waar het kabinet wijst
op zijn alternatieven, zoals het vrij besteedbare reïntegratiebudget
behorend bij de Wet werk en bijstand. Daarbij gaat het immers niet om het
aan het werk houden van werknemers, maar om het aan het werk helpen van werklozen,
naast alles wat er nog meer over te zeggen valt, waar ook mevrouw Bussemaker
en de heer Vendrik over gesproken hebben. Hoe belangrijk dat ook in structurele
zin is, voor dit moment helpt het reïntegratiebudget niet om mensen aan
het werk te houden. Het gaat mij erom dat nu geen maatregelen worden genomen
die mensen hun baan kunnen kosten.Mijn fractie waardeert het overigens dat de gemeenten met 12 mln in 2004
en 24 mln in 2005 worden gecompenseerd voor het verlies van
de SPAK, waarop zij hadden gerekend bij de regulier gemaakte I/D-banen in
de WSW-bedrijven. Daar was overigens wel de nodige druk vanuit de Kamer voor
nodig, zeg ik erbij.De diepere laag onder dit wetsvoorstel betreft de verschuiving in het
arbeidsmarktbeleid van vraagsturing naar aanbodsturing. Bij diverse gelegenheden
heeft onder andere mijn fractie vraagtekens geplaatst bij de wijze waarop
het kabinet daaraan invulling geeft. De vraag is of het effectief is. Mensen
die al een baan hebben, profiteren mee van de verhoging van de arbeidskorting.
Het is maar de vraag of werkgevers plotseling een baan hebben voor mensen
die willen gaan werken als gevolg van die prikkel. De verhoging van de arbeidskorting
als alternatief voor de SPAK is een richting waarvoor mijn fractie bovendien
alleen dan sympathie kan opbrengen wanneer dezelfde groep laagbetaalden ermee
bereikt zou worden. Maar bij de recente behandeling van het Belastingplan
bleek dat niet het geval te zijn. De armoedeval blijft immers ook met de huidige
maatregelen onverkort in stand.Bij de behandeling van het Belastingplan 2004 bleek een gezin met één
kostwinner op het minimuminkomen er nog altijd € 461 in besteedbaar
inkomen op achteruit te gaan bij het overgaan van een uitkering naar werk.
Ik heb bij de behandeling van het Belastingplan niet voor niets onder andere
op dit punt eigen amendementen ingediend, die helaas niet zijn aangenomen
door de Kamer. Het beeld van een alleenstaande ouder met kinderen is helemaal
dramatisch, want dan is sprake van een achteruitgang van € 941.
Werken loont dus nog steeds niet voor verdieners rondom het minimuminkomen.
Wij hebben toen met anderen gepleit voor een meer inkomensafhankelijke vormgeving
van de arbeidskorting en voor het meer het accent leggen op de weinigverdieners.
Het kabinet kiest er daarentegen voor om de arbeidsparticipatie te stimuleren
van mensen die het toch al relatief goed hebben, namelijk door de verhoging
van de combinatiekorting en de introductie van de aanvullende combinatiekorting.
Daarmee legt het kabinet naar onze mening de verkeerde accenten. Veel geld
wordt uitgegeven aan een maatregel die het voor de tweede verdiener in het
huishouden aantrekkelijker maakt om te gaan werken, maar de maatregelen laten
de 900.000 huishoudens in dit land die in het geheel geen inkomen uit werk
verwerven nog steeds in de armoedeval trappen. De afschaffing van de SPAK
zal deze groep helaas alleen maar groter maken, zo is onze vrees. Graag op
dit punt ook een reactie van het kabinet. Mede hierop gelet, zijn wij er niet
van overtuigd dat nu de juiste prioriteiten worden gesteld met betrekking
tot het werkgelegenheids- en het inkomensbeleid. Wij komen daar ongetwijfeld
in het debat over het werkgelegenheidsbeleid, dat over twee weken gevoerd
zal worden, op terug, maar het lijkt mij ook in dit debat relevant om die
notie nog maar eens naar voren te brengen.Zeker een versnelde afschaffing van de SPAK is in de ogen van mijn fractie
in ieder geval een symptoom van het leggen van verkeerde accenten. Daarom
hebben wij weinig warme gevoelens bij dit wetsvoorstel. Wij zullen daar zeer
kritisch over zijn. Uiteraard wachten wij de beantwoording van het kabinet
af, maar ik kan weinig hoop geven dat zij leidt tot een positieve beslissing
van mijn fractie over dit wetsvoorstel. Ik schat in dat men dit ook wel enigszins
had vermoed.Er moet wel gekeken worden naar alternatieven. Inmiddels zijn er een aantal
zaken naar voren gekomen die daartoe kunnen dienen, onder andere de voorstellen
van het MKB, dat pleit voor een opschorting van de verhoging van de arbeidskorting.
Dat voorstel kan best op enige sympathie rekenen. Het is een optie die wij
in overweging zullen nemen bij de uiteindelijke stemming. Maar liever willen
wij, in lijn met onze voorstellen bij het Belastingplan, dat de verhoging
van de combinatiekorting wordt opgeschort. Wij vernemen graag een reactie
van het kabinet op de aangedragen alternatieven. Het weet alvast waar het
wat mijn fractie betreft, op kan rekenen.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Aan de onderkant van de arbeidsmarkt is er een buitengewoon
hardnekkig probleem. Dat weten wij al heel lang. Dat heeft te maken met de
totale loonkosten, het almaar kunstmatig verhogen van de bodem via de cao's,
de laagste loonschalen die zich ver boven het minimumloon bevinden en natuurlijk
ook met de fiscale kant. In de loop van de jaren negentig was er heel veel
geld beschikbaar voor lastenverlichting. De Partij van de Arbeid zat daar
een beetje mee in haar maag. Er werd een PvdA-vriendelijke vorm gevonden om
de lastenverlichting vorm te geven en dat was de SPAK. De VVD was blij met
de lastenverlichting en de PvdA was blij met het werklozenbeleid. Wij waren
ook blij. Iedereen vond elkaar in de SPAK.De heer Vendrik (GroenLinks):Misschien ligt het aan mij of is mijn herinnering verkeerd: zat D66 niet
ook in dat kabinet? Of deed D66 niet mee terwijl zij er wel bij zaten?De heer Bakker (D66):Vindt u het goed dat ik in mijn inleiding mijn eigen woorden kies over
de geschiedenis van de SPAK?De heer Vendrik (GroenLinks):U heeft er toch mee ingestemd? Dat deden niet alleen de bewindslieden
van D66, D66 heeft ook hier in de Kamer bij de behandeling van de belastingplannen
keer op keer de lijn van het kabinet gevolgd.De heer Bakker (D66):Daar hoeft u mij helemaal niet aan te herinneren. De vraag was hoe de
SPAK is geworden zoals zij is. U hield niet van lastenverlichting; dat vond
u sowieso niet nodig. Wij vonden die wel nodig. In die context vonden meer
mensen dat nodig. Daarover waren ook afspraken gemaakt met de PvdA, maar zij
zat er een beetje mee in haar maag: is die lastenverlichting nu nodig, wij
zijn toch de partij van de hogere belastingen? Toen is er een sociaal-democratisch
vriendelijke vorm gevonden en dat was de SPAK. Dat was mijn inleiding en niet
meer dan dat.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Die heeft dan wel gewerkt, want toen Paars begon was er een enorm hoge
werkloosheid. Die is onder andere door gericht beleid van die sociaal-democraten
en de liberalen aangepakt.Heeft D66 daar eigenlijk nog ooit constructieve voorstellen voor gedaan?
Of stond D66 daarbij en keek daarnaar, zoals zij nu naar de
afschaffing van diezelfde maatregelen kijkt?De heer Bakker (D66):Het is toch leuk om te zien dat een inleidende zin een discussie kan oproepen.
Misschien is het goed dat ik nu even mijn verhaal houd over de SPAK, want
daar was ik nog lang niet mee klaar.De werkelijke problematiek aan de onderkant van de arbeidsmarkt werd maar
heel mondjesmaat aangepakt. In de polder en overal werd helemaal niet tegen
het minimumloon gewerkt, maar tegen een loon daarboven en vaak ver daarboven.
In sectoren zouden mensen heel goed aan de slag kunnen, maar zij konden de
productiviteit niet goed maken van de laagste loonschalen in de cao, zelfs
niet eens van het minimumloon. Dat was het aangewezen werkelijke probleem.
Tot mijn spijt lieten de achtereenvolgende ministers dat liggen. Daar heb
ik in die jaren ook tegen geprotesteerd. In plaats daarvan kwam er een fiscale
maatregel die de pijn een beetje moest verzachten voor de werkgevers. Daarmee
is op een kunstmatige manier werk behouden, ook al waren dit geen verstandige
arbeidsmarktmaatregelen. Misschien heeft het zelfs werk opgeleverd, maar dan
in zeer beperkte mate. Het IBO-rapport is al door velen aangehaald. De effectiviteit
van de SPAK is namelijk 8%. Dat betekent dat 92% van de 200 mln die de SPAK
kost, namelijk 184 mln, gewoon wordt weggegooid. Dat is wel leuk voor het
bedrijfsleven, maar dat bedrag heeft geen effect gehad op het bereiken van
het doel. Kortom: van zo'n maatregel moet je van af, want met dat geld kun
je veel betere dingen doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik had gehoopt dat D66 in die acht jaren Paars die 30 mld gulden lastenverlichting
ook langs deze meetlat had gelegd.Mijn vraag ging over iets anders. Zelfs in de periode van grote krapte
op de arbeidsmarkt deed het wettelijk minimumloon er niet zoveel toe, en zelfs
niet de cao-loonschalen, die daar een stuk boven zaten. Werkgevers hebben
de krapte op de arbeidsmarkt gewoon afgekocht door ver boven de cao-loonschalen
ook op het minimum werknemers aan te nemen. Het was dus geen kwestie van de
polder die wel of niet zijn werk deed, maar van een keiharde marktwerking
waardoor werkgevers veel meer zijn gaan betalen voor mensen die zijn nu met
veel graagte willen lozen. Is dat niet veel meer het probleem?De voorzitter:Wij zijn bezig met een debat over de afschaffing van de afdrachtsvermindering
en niet over acht jaar Paars, hoe leuk dat misschien ook is. Dat doen wij
nu even niet.De heer Bakker (D66):Dat was swingen, vooral de laatste vier jaar. Misschien mag ik er één
zin over zeggen. Dat laat onverlet dat in de structuur van de arbeidsmarkt,
even los van de conjunctuur van de economie, alle banen die je met een lage
opleiding en tegen lagere beloning kunt doen, effectief zijn weggeorganiseerd.
Door kunstmaatregelen moesten die weer worden teruggebracht. Daarmee hebben
wij de hele onderkant van de arbeidsmarkt gecollectiviseerd. Er was een SPAK,
een Melkertbaan of een WIW-baan voor nodig om daar überhaupt aan de slag
te kunnen, en eigenlijk is het nog niet veel anders. Wij moeten de arbeidsmarkt
zo organiseren dat zij haar werk goed doet, door te zorgen voor goede voorwaarden.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik geloof dat de aap nu uit de mouw komt. Als ik de heer Bakker goed beluister,
zegt hij dat die maatregelen, zoals gesubsidieerde arbeid, SPAK, WIW, eigenlijk
allemaal kunstconstructies zijn, waar wij vanaf moeten, maar dat de enige
echte oplossing is het verlagen van het minimumloon. Als ik dat goed begrijp,
moet ik constateren dat de VVD nog een stuk fatsoenlijker is.De heer Bakker (D66):Hoe komt u daar nu toch bij?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Omdat u dat net zegt.De heer Bakker (D66):Welnee.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U zegt net dat het probleem is dat de arbeidskosten te hoog zijn en dat
wij mensen boven het minimumloon laten werken die wij eigenlijk eronder moeten
laten werken. Dat is per saldo een pleidooi voor verlaging van het minimumloon.
Anders kan ik het niet begrijpen.De heer Bakker (D66):Mevrouw Bussemaker hoort maar wat zij wil horen, maar dat heb ik niet
gezegd. Ik heb nooit bepleit om het minimumloon aan te passen, en dat zal
ik ook niet bepleiten. Ik vind wel dat het minimumloon als zodanig een basis
mag zijn waarop mensen werken.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Nou ja.De heer Bakker (D66):U hebt er acht jaar lang aan meegewerkt dat de bodem in de arbeidsmarkt
feitelijk veel hoger ligt. Mijn pleidooi is altijd geweest om die op het minimumloon
te leggen. Dan hebben wij de SPAK helemaal niet nodig.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik weet niet of u zich nog herinnert dat de heer Weekers en ik bij de
begroting van Sociale Zaken een voorstel hebben gedaan over de laagste cao-schalen.De heer Bakker (D66):Dat klopt, maar daar hebt u wel tien jaar over gedaan.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Daar hebben wij helemaal niet tien jaar over gedaan. Wij hebben altijd
geprobeerd om de mensen zo goed mogelijk aan het werk te helpen. U zegt tegen
de mensen dat wij dat allemaal niet meer doen en dat het inkomen wordt verlaagd,
of ze zoeken het zelf maar uit.De heer Bakker (D66):Mevrouw Bussemaker legt mij voortdurend woorden in de mond die ik niet
uitspreek. Ik heb gezegd: laat het minimumloon dan ook effectief een bodem
zijn in de arbeidsmarkt. Ik heb nooit bepleit om het minimumloon te verlagen,
en dat zou ik ook niet willen bepleiten, anders dan nogal wat anderen, zoals
zelfs minister Melkert, die voorstellen heeft gedaan over aanloopschalen in
het minimumloon.Het minimumloon vind ik een deugdelijke basis, maar laat het dat dan ook
zijn. Ik ben blij dat mevrouw Bussemaker bij de motie met de heer Weekers
ook tot dit inzicht is gekomen, maar dat heeft wel tien jaar geduurd. Dat
is tien jaar te lang. In de tussentijd waren er allemaal noodmaatregelen
nodig.Het kabinet zegt dat het nu is genoodzaakt om orde op zaken te stellen
in de overheidsfinanciën, omdat de zaak in een aantal opzichten zo lang
op haar beloop is gelaten, en om een aantal maatregelen te verzinnen die verdomd
veel pijn doen in de samenleving. Die maatregelen hebben wij het afgelopen
halfjaar allemaal langs gehad. Of het nu gaat om langer doorwerken in de pensioenen,
inkomens van chronisch zieken en gehandicapten, subsidies op allerlei maatschappelijke
organisaties, of de WAO, het land is te klein. Dag in dat uit staan er demonstranten
op het Binnenhof. Toch zeggen het kabinet en veel partijen in deze Kamer dat
zij daar alles afwegende in mee moeten gaan.Daar kwam dit voorjaar een nieuwe bezuinigingsnoodzaak overheen. In dat
kader is ook de SPAK op de rol gezet. Dat is de enige maatregel die enig effect
heeft voor werkgevers. De overige maatregelen van het kabinet zijn eigenlijk
gunstig voor het ondernemersklimaat. Dat is ook nodig, want daar schortte
het aan. Van de SPAK zou je kunnen zeggen dat ondernemers er in bepaalde opzichten
last van hebben. Ik denk dat zij veel flexibeler zijn dan zij voorwenden te
zijn, maar je zou kunnen zeggen dat zij daar in sommige opzichten last van
hebben.Tegen al die gehandicapten, tegen al die mensen die hun prepensioen wilden
handhaven en tegen al die mensen die protesteren tegen de ingreep in de WAO,
zeggen mevrouw Vroonhoven, de heer Weekers, het kabinet, maar ook D66 dat
het toch noodzakelijk is. Jammer, maar wij maken de afweging dat het toch
moet gebeuren. En nu komt de SPAK, de werkgevers roepen "boe" en mevrouw Van
Vroonhoven zegt onmiddellijk: sorry, wij laten de SPAK bestaan; ja, natuurlijk:
wij verhogen de WAO-premie wel. Dat is wel heel slecht voor de werkgelegenheid
in algemene zin. Ik vind het eerlijk gezegd zelfs onverantwoord.Voorzitter. De WAO-premie! Jarenlang hebben financiële woordvoerders
van de CDA-fractie, mijnheer Wijn en mijnheer Balkenende, aan dezelfde microfoon
als waar nu mevrouw Van Vroonhoven staat, achtereenvolgende kabinetten de
les gelezen. Ik herinner nog maar eens aan de motie-Bolkestein, altijd heel
vervelend voor de VVD-fractie, waarin staat dat premies kostendekkend moeten
zijn en dat je bedragen niet heen en weer moet schuiven. Maar mijnheer Schraven
zegt "boe" en onmiddellijk worden jaren van verstandig CDA-beleid te grabbel
gegooid: ja, dan moet de WAO-premie maar worden verhoogd. Ik kan er met mijn
verstand niet bij!Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik wijs de heer Bakker er voor alle duidelijkheid nog maar eens op dat
dit voorstel is gedaan door de werkgevers zelf. Ik probeer de werkgevers dus
zeker niet met deze maatregel op te zadelen.De heer Bakker (D66):Dat zeg ik nu juist!Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik heb de heer Bakker verder al eerder toegegeven dat ik de voorkeur had
gegeven aan een zuiverdere dekking. Het moet u echter toch ook duidelijk zijn
dat het een heel zware aangelegenheid is voor mijn fractie. Wij zijn dan ook
niet over één nacht ijs gegaan. Wij hebben er heel goed over
nagedacht. Er is eigenlijk sprake van een "crashprocedure" die hard aankomt
in het veld en bij het bedrijfsleven. De nood is aan de man en daarom moet
er iets gebeuren. Daarbij speelt ook mee dat het een tijdelijke maatregel
is. Ik ben het al met al wel met hem eens dat een andere oplossing mooier
was geweest. Daarom wegen wij de alternatieven ook tegen elkaar af.De heer Bakker (D66):Het argument van mevrouw Van Vroonhoven luidt: de werkgevers hebben het
zelf bedacht. Een mooi argument! Droegen de chronisch zieken immers niet ook
alternatieven aan? Of de WAO'ers? Of de vakbeweging die ons vraagt de prepensioenen
niet aan te tasten? Tegen al deze groepen zegt mevrouw Van Vroonhoven: wij
houden vast aan onze plannen, want deze modernisatie is onvermijdelijk. Nu
protesteren de werkgevers tegen één fiscale maatregel en de
CDA-fractie valt om! Overigens is dit de enige keer dat wij de werkgevers
horen, want het is de enige maatregel waar ze een beetje last van hebben.
Bij alle andere dossiers krijgen ze immers hun zin.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De heer Bakker maakt er een leuk debat van door twee zaken heel handig
door elkaar te halen. Zoals in eerdere debatten is gebleken, is mijn fractie
het eens met de afschaffing van de SPAK. Daarover zijn ook afspraken gemaakt
in het Hoofdlijnenakkoord. Vandaag spreken wij daar dan ook niet over. Wij
spreken vandaag namelijk over de versnelde afschaffing van de SPAK. Dat is
een maatregel die wij pas onlangs voor onze kiezen kregen. Wij hebben geprobeerd
om te bedenken wat daarvan de gevolgen zijn. Ook wij beseffen dat het geld
van deze bezuiniging linksom of rechtsom binnen moet komen, maar dat neemt
niet weg dat wij vinden dat er naar een elegante oplossing moet worden gezocht,
een oplossing die de minste pijn doet en de minste negatieve economische effecten
heeft. Wij zijn dus nog op zoek, hetgeen wel blijkt uit de vragen die ik de
staatssecretaris heb voorgelegd.De heer Bakker (D66):Maar wat is nu het wezenlijke verschil met de versnelde afschaffing van
de VUT en onderdelen van het ziekenfondspakket, waaraan zo veel mensen gehecht
zijn? Ik weet als geen ander dat daaraan moeilijke afwegingen ten grondslag
liggen, omdat zo veel mensen daarmee problemen hebben. Met de afschaffing
van de SPAK hebben ook veel mensen moeite, maar dan moet er opeens wel gezocht
worden naar alternatieven. Blijkbaar is de ene mens de andere niet. Als mijnheer
Schraven of mijnheer Van den Braak zeggen "tut, tut, ho, ho", ligt het kennelijk
anders dan wanneer iemand van de Gehandicaptenraad dat zegt. Nogmaals, mevrouw
Van Vroonhoven moet proberen, op koers te blijven en vast te houden aan het
project van dit kabinet, het moderniseren van de regelingen. De SPAK hoort
daar wel degelijk ook bij.De vraag wat het alternatief is, is weer een ander probleem. Mevrouw Van
Vroonhoven zegt dat wij de premies maar een beetje moeten verhogen. Dat doen
wij echter al twintig jaar en daardoor zijn wij nu juist in de problemen gekomen.
U zou het kabinet een echt alternatief bieden door het tegemoet te komen door
een andere fiscale dekking voor te stellen. Zij zou dan de pijn anders neerleggen,
omdat de pijn door die andere groep beter gedragen kan worden.
Maar dat doet zij niet! Zij zegt: doe de premies maar een beetje omhoog. Daarmee
vlucht zij voor haar verantwoordelijkheid, moeilijke keuzes en de noodzakelijke
modernisering. Waarom doet zij dat? Omdat de werkgevers zeggen: gut, nu krijgen
wij ook een keer ergens last van.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorzitter. Ik voel mij wel uitgelokt.De heer Bakker blijft maar zeggen dat wij ook op korte termijn moeten
kijken en dat wij de groep niet tegemoet mogen komen. Mag ik er wel op wijzen
dat wij ook de structuurverandering niet uit het oog mogen verliezen? Inzake
grote structuurveranderingen vindt men de CDA-fractie aan zijn zijde, maar
ad-hocbezuinigingsmaatregelen moeten op hun merites worden beoordeeld. Wij
mogen ons wat dat betreft afvragen of de voorstellen niet te hard aankomen
in bepaalde sectoren. In onze ogen speelt heel hard mee dat wordt gesproken
over crashprocedures en versnelde procedures.De heer Bakker (D66):Een structuurverandering die goed is, moet je zo snel mogelijk doorvoeren.
Maar ik begrijp echt niet dat mevrouw Van Vroonhoven de kosten van 200 mln
wil houden, terwijl slechts 16 mln effectief is en 184 mln gewoon verdampt.
Ik begrijp niet dat zij daarbij accepteert dat de premies omhoog gaan, wat
heel slecht is voor de generieke werkgelegenheid. Kortom, ik kan haar redenering
op tal van punten niet volgen, maar ik geloof dat ik dat al duidelijk heb
gemaakt.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben de heer Bakker bijzonder erkentelijk voor zijn ruiterlijke erkenning
dat wij oppositie voeren tegen een kabinet dat gewoon een werkgeverskabinet
is. Het is weer eens goed vastgesteld. De heer Bakker positioneert de SPAK
in de discussie met mevrouw Van Vroonhoven heel nadrukkelijk als een douceurtje
voor werkgevers. Tot op heden lijkt hij het kabinet te steunen in een versnelde
afschaffing. Maar laten wij het eens hebben over de mensen, de laag- of ongeschoolde
werknemers die dankzij de SPAK nu nog net hun positie op de arbeidsmarkt weten
te behouden, maar er straks gewoon van afvallen. Het kan om duizenden mensen
gaan. Als wij dat perspectief kiezen, wat zegt de heer Bakker dan? Vindt hij
de maatregel dan gelukkig in deze moeilijke tijd?De heer Bakker (D66):Ik vind het op zichzelf terecht dat de heer Vendrik dit perspectief kiest.
Het hoort hierom natuurlijk te gaan. Ik stel daarbij echter vast dat al jarenlang
wordt gezegd dat de SPAK niet veel effect heeft. Dat is niet alleen gebeurd
via het IBO-rapport, maar eerder al door het Centraal planbureau en door tal
van fracties, waaronder de mijne en in het verleden die van het CDA. Via de
SPAK wordt veel goed geld gegooid naar maar een klein beetje effect; ik wil
niet zeggen naar kwaad geld. Natuurlijk worden bij iedere structuurverandering
mensen de dupe. Laten wij echter niet net doen alsof een premieverhoging,
of een mindere premieverlaging met dezelfde omvang, geen effect heeft op de
werkgelegenheid. Dat effect is alleen moeilijker aanwijsbaar. Niet duidelijk
is dat het gaat om "die mevrouw bij dat schoonmaakbedrijf". Wij kunnen het
effect niet aanwijzen. Dat wil niet zeggen dat hetzelfde economisch effect
er niet is. Het enige alternatief dat in termen van werk niet het effect zal
hebben, is als je helemaal niets doet. Ik ben ervoor om de SPAK af te schaffen.
Op zichzelf voel ik voor de gedachte om het mogelijk te maken dat vooral via
gemeenten – want daar moeten de individuele gevallen worden beoordeeld –
stappen worden gezet waardoor mensen sneller aan de slag komen of in sommige
gevallen zelfs aan het werk kunnen blijven. Ik sluit het laatste helemaal
niet uit. Ik zeg er één ding bij: werkgevers die zich jarenlang
tegen dit soort regelingen hebben verzet en hebben gevraagd om generiek verzet,
vergroten de verwachte effecten van de maatregel nu wel erg uit. Als het erop
aankomt, is het bedrijfsleven veel flexibeler dan het nu doet voorkomen.De heer Vendrik (GroenLinks):Alle studies over effectiviteit stammen uit goede tijden met krapte op
de arbeidsmarkt. De fractie van GroenLinks zei toen dat het genoemde type
instrument in die periode helemaal niet nodig was. Wil de heer Bakker met
mij een politiek verschil maken tussen die tijden en de slechte tijden van
vandaag? Als de onderhavige SPAK hem niet bevalt, wil hij misschien een beter
instrument verzinnen om ervoor te zorgen dat de mensen om wie het ons beiden
kennelijk te doen is, zo veel mogelijk aan de slag blijven. Als dat onverhoopt
niet lukt, moet ervoor worden gezorgd dat zij zo snel mogelijk weer aan de
slag komen. Zou het misschien niet nodig zijn om vandaag het debat te openen
over dat onderwerp?De heer Bakker (D66):Als wij ons in dat debat bewegen, dan komen wij misschien een heel eind.
Maar ik zal mij in dat debat niet bewegen met de heer Vendrik. Ik begin namelijk
bij mijn zorgen dat de overheidsfinanciën niet uit hand lopen. Dat mag
ook in deze slechte tijden niet gebeuren. Het kabinet heeft gezegd dat het
de onderhavige maatregel versneld wil uitvoeren, naast een aantal andere maatregelen.
Als wij deze maatregel aan flarden schieten of hetzelfde geld ergens anders
voor inzetten, dan leidt dat voor mij tot de opdracht om een andere afweging
te maken en het geld elders te zoeken, alleen niet in aardgasbaten. Ik ken
de verhalen van de heer Vendrik. Bij elke tegenvaller kijkt hij de andere
kant op en als hij een meevaller in zijn ooghoeken ziet naderen, dan zegt
hij: pik in! Zo gaan wij daar natuurlijk niet mee om. Voor mij is dat geen
begaanbare weg.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik daag de heer Bakker uit mij tegenvallers te noemen. Ik heb de voorjaarsnota
gelezen en ik lees de krant goed, maar dat doet de heer Bakker doorgaans nóg
beter. Dan lees ik dat het CPB nota bene, toch niet de eerste de beste club,
een forse meevaller verwacht en die breng ik hier in. Ik lees niets over tegenvallers.
Ook de D66-fractie komt straks voor de keuze te staan "wat doen wij met die
meevaller?". Gaan wij dat in asfalt steken of zorgen wij ervoor dat er mensen
aan de slag blijven? Ik vind het een beetje gemakkelijk om die keuze op deze
manier op te ontlopen. Als serieus financieel woordvoerder – want zo
ken ik hem – daag ik de heer Bakker uit die vraag vandaag te beantwoorden.De heer Bakker (D66):Ik voel mij daartoe niet geroepen en ook niet uitgedaagd
door de heer Vendrik. Bij elke tegenvaller die opdoemt, zegt hij namelijk:
laat maar even lopen. Bij de eerste meevaller die zich aankondigt, zegt hij:
daar wil ik wat mee doen. Dat vind ik niet geloofwaardig.De voorzitter:Ik zie dat de heer Vendrik wil reageren, maar dat mag hij in tweede termijn
doen. Mevrouw Bussemaker mag nog een korte vraag stellen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik heb een soortgelijke vraag, maar ik zal proberen het iets anders in
te kleden. Ik zou graag van de heer Bakker willen weten wat voor beleid hij
dan wél voorstaat. Wij kunnen het later nog hebben over de financiering
daarvan. Hij heeft een heel betoog gehouden over wat er allemaal niet deugde
aan Paars, dat voor hem blijkbaar bestond uit VVD en PvdA.De voorzitter:Wilt u uw vraag nú stellen?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Hij zegt nu dat hij de voorstellen van het CDA niet goed vindt. Ik zou
graag willen weten wat de D66-fractie voorstaat als het gaat om het stimuleren
van de mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Op die vraag heb ik nog
steeds geen antwoord gekregen.De voorzitter:Ik sta tijdens het betoog van de heer Bakker geen interrupties meer toe.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Ik zal geen interrupties meer uitlokken. Ik geloof dat wij
hierover vele debatten hebben gevoerd in het verleden. Het gaat hier om de
SPAK. De afweging is niet: heeft de SPAK nog een effectje ergens en moet dat
gecompenseerd worden? De afweging is: moeten wij de SPAK afschaffen om de
financiële zaken op orde te brengen of moet je diezelfde 200 mln euro
ergens anders halen? Dit staat los van de vraag of je die mogelijkheden kunt
vinden. Alles afwegende vind ik het een aanvaardbare zaak. Als er meer geld
zou zijn, kunnen wij over alles praten, maar dat is nu eenmaal niet zo. Die
werkelijkheid proberen andere woordvoerders alleen altijd maar te verdoezelen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Jarenlang zijn er instrumenten gezocht waarmee de werkgelegenheid
aan de onderkant van het loongebouw zou kunnen worden bevorderd. Dat doel
was urgent en hard nodig. De SPAK is indertijd een van die instrumenten geworden.
Collega Bakker heeft zojuist scherp geanalyseerd hoe de politieke context
van de totstandkoming van de SPAK eruit zag. Ik moet zeggen dat ik bepaalde
elementen van zijn analyse wel herkende. Vanzelfsprekend evalueer je zo'n
instrument. Dat zag er een jaar of wat geleden voor de SPAK niet echt goed
uit. Er was sprake van een hoge inzet, maar dit leidde tot relatief geringe
effecten op het doel dat de SPAK als zodanig moest dienen.Dat heeft ertoe geleid dat het voornemen ontstond om de SPAK op de helling
te zetten en uit te wisselen tegen andere instrumenten. Temidden van de onzekerheid
over het mislukte voorjaarsoverleg en in het zicht van de behandeling van
de voorjaarsnota en de werkgelegenheidsproblematiek, behandelen wij vandaag
een wetsvoorstel dat beoogt de SPAK af te schaffen en dat ook nog eens versneld
te doen. Dat laatste houdt verband met de extra bezuinigingstaakstelling waarvoor
het kabinet zich onlangs zag geplaatst.Een uitdrukkelijke voorwaarde bij de beslissing van destijds om de SPAK
per 1 januari 2006 af te schaffen, was de samenhang met de gelijktijdige
verhoging van de arbeidskorting. Deze nauwe samenhang heeft na ampele afweging
de steun van de SGP-fractie gekregen. Wij gaan dus op zich akkoord met het
vervangen van subsidiëring van de arbeidsvraag ten gunste van aanbodsubsidiëring.
Die verandering van het systeem moet dan echter wel gelijk blijven oplopen
omdat er anders een gat valt.In reactie op vragen van onder meer de SGP-fractie over de samenhang van
het voorliggende wetsvoorstel met deze verhoging van de arbeidskorting is
de volgende verhullende, maar mooi geformuleerde zin te lezen: "De versnelde
afschaffing van de SPAK heeft geen effect op de reeds ingezette gefaseerde
verhoging van de arbeidskorting." Die zin kan niet anders worden gelezen dan:
wij verbreken de samenhang die destijds is beoogd. Die nauwe samenhang was
voor het parlement, als ik het mij goed herinner, juist de reden om akkoord
te gaan met de afschaffing van de SPAK per 1 januari 2006. Het is naar
onze mening in het licht van de afspraken en de vooruitzichten van indertijd
onjuist om het ene wel te versnellen en het andere niet. Het doorbreken van
deze samenhang zorgt waarschijnlijk voor ongewenste effecten op de werkgelegenheid.Ik vraag aandacht voor de vraag wat de concrete gevolgen van het wetsvoorstel
zijn. Als een regelmatig terugkerend refrein verzekert het kabinet de Kamer
in de nota naar aanleiding van het verslag dat de SPAK als zodanig weinig
invloed heeft op de werkgelegenheid. Dit standpunt wordt onder meer gelardeerd
met laag ogende percentages inzake het effect op het totale fiscale loon.
Het gaat echter niet om het totale loongebouw, maar juist om de banen met
lage inkomens. De gegeven cijfers zijn weliswaar formeel niet onjuist, maar
zij zijn materieel niet gezaghebbend en doorslaggevend. Men zou zelfs kunnen
zeggen dat zij nietszeggend zijn. Met cijfers, geduldig als zij zijn, kan
immers elke stelling worden bewezen.Volgens de regering heeft de voorgestelde maatregel geen effect op de
werkgelegenheid voor mensen met lage inkomens. Het argument van de regering
is dat werkgevers ook in de huidige situatie al rekening houden met de afschaffing
van de SPAK. Zij zouden door de versnelling daarom niet minder mensen met
een lage verdiencapaciteit in dienst nemen. Dat stond in de stukken als antwoord
op onze vraag. Onze vraag had echter betrekking op eventueel ontslag. Dat
is wat anders dan het in dienst nemen. Wij hebben flinke aarzelingen die mede
worden ingegeven door de diverse commentaren die al zijn genoemd. Ik heb ook
de brieven van de Stichting van de arbeid, van MKB-Nederland en van de horecasector
gelezen. Die zijn op zich duidelijk over de inschatting van het effect. De
regering ontkent dat het effect in deze mate zal optreden. Als simpele burger
van dit land en als eenvoudige parlementariër vraag ik mij dan af wie
er nu gelijk heeft. Ik interpreteer het gebaar van staatssecretaris Wijn dat
hij lacht en luistert tegelijk. Wij moeten echter wel een reële
inschatting kunnen maken van wat hier gebeurt. Ik vraag hem toch uitdrukkelijk
om daarop in te gaan.Die overwegingen en argumenten hebben wij echt nodig om over de streep
getrokken te worden. Ik heb al gezegd dat dit niet tot de onmogelijkheden
behoort. Ook wij zien namelijk de beperkingen van de SPAK. Er is nu echter
sprake van een versnelling en de ontkoppeling van een ander instrument dat
ingezet zou worden. Volgens ons is dat contrair aan de huidige situatie op
de arbeidsmarkt. Daaraan voeg ik toe dat het voornemen om de SPAK af te schaffen,
in een andere conjunctuur tot stand is gekomen. Dat kan niet worden ontkend.
Het arbeidsmarktplaatje ziet er nu helaas toch echt anders uit.Voor de volgende doelgroep ofte wel specifieke sector vraag ik nog uitdrukkelijk
aandacht: de WSW'ers. Daarover hebben wij vragen gesteld, evenals andere fracties.
De beantwoording van die vragen hebben wij op ons laten inwerken, maar, eerlijk
gezegd, laat die nog onduidelijkheid voortbestaan over de beantwoording van
de vraag of de WSW-sector door middel van de voorgestelde maatregel werkelijk
voor 100% gecompenseerd wordt. Wat dit betreft wil ik dan ook een volkomen
heldere toezegging krijgen.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Het onderhavige voorstel van het kabinet om de SPAK ineens
per 1 juli aanstaande af te schaffen, kan niet de steun van de LPF krijgen.
Ik zal dit uitleggen.In de ogen van de LPF gebruikt het kabinet verkeerde uitgangspunten voor
de keuze om de SPAK versneld af te schaffen. Deze uitgangspunten zijn namelijk
gebaseerd op het IBO-rapport "Aan de slag", uit 2001. Dat rapport ademt nog
steeds de zelfgenoegzame sfeer van Paars. In die periode reikten de bomen
tot aan de hemel en was er sprake van een grote krapte op de arbeidsmarkt.
Feitelijk was er alleen nog maar frictiewerkloosheid en kon iedereen die wilde
werken, daadwerkelijk een baan vinden. Er was ook sprake van een zeer groot
aanbod van vacatures. De economie raakte oververhit en de lonen stegen jaarlijks
met grote stappen. Daarom kwamen de IBO-onderzoekers met de aanbeveling om
over te stappen van vraagstimulering naar aanbodstimulering in het arbeidsmarktbeleid.
Subsidies die de vraag naar arbeid stimuleerden, zoals de SPAK, konden volgens
de onderzoekers dan ook beter afgeschaft worden. Maatregelen die de armoedeval
bestreden en daarmee het arbeidsaanbod stimuleerden, zoals de arbeidskorting,
dienden uitgebreid te worden.Inmiddels is het 2004. Wij hebben te maken met bijna 2 miljoen mensen
die op de een of andere manier langs de kant staan. De werkloosheid neemt
gemiddeld met 14.000 per maand toe. Het aantal vacatures is in geen jaren
zo laag geweest. Kortom, de arbeidsmarkt is ook nu weer in onbalans, maar
nu de andere kant op. Daar komt bij dat door maatregelen, zoals de invoering
van de wet Werk en bijstand, veel mensen die voorheen onder allerlei inkomensregelingen
vielen, zich nu ook actief op de arbeidsmarkt moeten manifesteren. Let wel,
de LPF is daar een groot voorstander van. Daar wil ik geen misverstand over
laten bestaan. Nu is echter het verkeerde moment om maatregelen te nemen die
het aanbod van arbeid verder verhogen en tegelijkertijd de vraag naar arbeid
verder doen afnemen.De staatssecretaris bagatelliseert in zijn nota in grote mate de effecten
van het afschaffen van de SPAK. Op basis van verouderde cijfers zegt hij bijvoorbeeld
dat minder dan 8% van de mensen die in een SPAK-situatie verkeren, hun baan
verliezen indien de SPAK afgeschaft wordt. Dit noemt hij deftig het deadweight
loss. Over deze cijfers is echter nauwelijks duidelijkheid te krijgen, nog
afgezien van het feit dat de onderliggende gegevens verzameld zijn in een
periode waarin een werkgever bijna bereid was om alles te betalen, gezien
de schaarse arbeid. De wereldvraag naar producten kon toen ook niet op.Kan de staatssecretaris van SZW respectievelijk die van Financiën
aangeven dat de genoemde 8% uit 2001 nog steeds een hard gegeven is? Of deelt
hij onze mening dat dit cijfer door de gewijzigde marktomstandigheden inmiddels
behoorlijk kan zijn opgelopen?Er is nog een overweging. Het kabinet heeft de afgelopen tijd terecht
vol ingezet op maatregelen die de loonkosten doen dalen of in ieder geval
niet verder laten stijgen. Het doel daarvan is om de Nederlandse economie
weer op een concurrerend peil te krijgen. Het nu helaas weer ter discussie
staande najaarsakkoord, waarbij de sociale partners en de regering de handen
ineenslaan om de loonkosten te beteugelen, is daarvan een mooi voorbeeld.
In dat licht bezien vinden wij het vreemd dat de regering voorstellen doet
die de loonkosten verhogen, ook al is het heel marginaal. Een loonkostenverhoging
kan als een negatief signaal naar het bedrijfsleven werken. Zoals bekend,
trekken momenteel veel bedrijven weg naar lagelonenlanden in Oost-Europa of
het Verre Oosten. Veel ondernemers zitten te plussen en te minnen of zij zullen
vertrekken of zullen blijven. Er zullen er ongetwijfeld bij zijn die door
deze maatregel de balans laten doorslaan in de richting van vertrekken. Dan
is niet alleen de marginale arbeid via de SPAK verdwenen, maar ook de reguliere
arbeid van het bedrijf. Per saldo zullen dus nog meer arbeidsplaatsen verdwijnen.
Kortom, een verhoging van de loonkosten, al is die nog zo klein, is een duidelijk
verkeerd signaal op een verkeerd moment.De staatssecretaris rekent in zijn nota voor dat de versnelde afschaffing
van de SPAK de schatkist zowel in 2004 als in 2005 ongeveer 205 mln euro zal
opleveren. Hij is daarin vrij concreet. Het lukt hem echter niet om aan te
geven wat de kosten zijn van het versneld afschaffen van de SPAK. Ik wil hem
daarom een rekenvoorbeeld voorleggen. Als het banenverlies inderdaad beperkt
blijft tot 8% van de berekende 370.000 fte's, betekent dit dat de afschaffing
ongeveer 30.000 mensen in een regeling stoot. Als wij uitgaan van de bijstandsuitkering,
betekent dit een uitkeringspost van zo'n 215 mln euro. Daarnaast zijn er nog
additionele kosten, zoals het gemis aan belastinginkomsten en premies van
ontslagen medewerkers en het gemis aan ontvangsten in het kader van de winstbelasting.
Kortom, de verliezen zijn veel groter dan de directe opbrengsten. Dat lijkt
ons bepaald niet de bedoeling van het kabinetsbeleid. Zoals wel vaker geldt
dan de uitspraak "pennywise, poundfoolish". Met andere woorden: is het kabinet
bereid om zulke grote risico's te lopen op het gebied van werkloosheid en
belastinginkomsten met langjarige effecten tegenover een kortetermijngewin?
Ik hoor hierop graag de visie van de staatssecretarissen.Staatssecretaris Wijn:Mijnheer de voorzitter. De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zal bij de beantwoording het onderdeel arbeidsmarktbeleid voor zijn rekening
nemen. Ik zal er niet aan ontkomen om daarover een enkele opmerking te maken,
maar ik doe dat dan niet met de intentie om enig gras voor zijn voeten weg
te maaien of om een uitgebreide discussie met de Kamer uit te lokken omdat
dat aan de collega is.Enkelen van de geachte afgevaardigden hebben het al gezegd: wij zitten
in een economisch zeer moeilijke tijd. De Nederlandse economie is het vorige
jaar gekrompen met 0,7% en het economisch herstel komt zeer traag tot stand.
Dat betekent dat het kabinet wordt geconfronteerd met tegenvallers. In de
voorjaarsnota hebben wij dan ook helaas nieuwe ombuigingen moeten aankondigen.Zoals men weet hebben wij het Groei- en Stabiliteitspact getekend binnen
Europa, waardoor wij ons hebben verplicht om ons begrotingstekort niet groter
te laten zijn dan 3% van het nationaal inkomen. Dat is dan niet alleen zo
omdat het in het verdrag staat, maar er zit ook een gedachte achter. De gedachte
achter het verdrag is dat wij over een aantal jaren worden geconfronteerd
met de effecten van de vergrijzing. Als wij in die vergrijzingstijd de rente
moeten betalen van de schulden die wij nu maken, worden in de toekomst uitgaven
aan zorg, onderwijs en veiligheid weggedrukt door die rentelast over de schulden
die wij nu maken. Dit kabinet komt gedurende deze periode helaas niet eens
toe aan het verminderen van de staatsschuld. Sterker nog, in het laatste regeringsjaar
zullen wij nog steeds op een begrotingstekort zitten. In die zin doen wij
al niet eens wat eigenlijk onze innerlijke ambitie is voor het terugbrengen
van het begrotingstekort. Het gaat niet alleen om het Stabiliteitspact en
de stabiele financiën binnen Europa, maar ook om het opvangen van de
toekomstige vergrijzing.Bij de voorjaarsnota hebben wij aangekondigd dat wij 2,9 mld extra moeten
vinden. Dat is een hoop geld, maar daarmee komen wij voor dit jaar volgens
het CPB uit op een tekort van 2,9%. Wij hebben echt de minimale variant gezocht
voor nadere ombuigingen en bezuinigingen. Wij doen het niet met plezier, maar
wel vanuit de overtuiging dat het voor de langere termijn echt noodzakelijk
is.Hebben wij zomaar voor een bedrag van 2,9 mld gekozen met de gedachte:
wij zien wel waar het vandaan komt? Nee, ook daar zit een gedachtelijn achter.
De prioriteiten van het kabinetsbeleid wilden wij overeind houden. Wat de
gezondheidszorg betreft is vorige week het jaarverslag over 2003 gepresenteerd,
waaruit blijkt dat de wachtlijsten grotendeels zijn weggewerkt. Wat het onderwijs
betreft hebben wij bij de formatie ettelijke honderden miljoenen extra uitgetrokken.
Dat is voor de toekomst zeer noodzakelijk. Wij kunnen het bedrag overeind
houden. Verder zijn er intensiveringen op het gebied van veiligheid. De statistieken
op dat gebied geven veranderingen in de goede richting aan. Bij het zoeken
naar geld hebben wij de prioriteiten die wij hebben gesteld in een rooskleuriger
economische tijd dus overeind weten te houden.Bij het invullen van het pakket hebben wij gestreefd naar maatregelen
die de economische groei zo min mogelijk aantasten. Wij wilden het meeste
geld vinden in de uitgaven van het Rijk. Gedacht kan worden aan het terugbrengen
van bureaucratie. Wij wilden zo weinig mogelijk doen via het verhogen van
belastingen en het ophalen van extra lasten. Daarbij wilden wij de koopkracht
van mensen zo min mogelijk aantasten. Binnen het plaatje is het koopkrachteffect
gelijk gebleven aan het op Prinsjesdag gepresenteerde. Ondanks de extra bezuinigingen
hebben wij het koopkrachtbeeld overeind gehouden. Wij hebben gestreefd naar
een evenwichtige verdeling van de lasten. Van de 500 mln lastenverzwaring
komt 200 mln terecht bij de werkgevers en 300 mln bij de burgers. Ook die
verdeling is dus heel evenwichtig.Wij wilden dus ook wat geld bij het bedrijfsleven ophalen. Voor het overeind
houden van de prioriteiten zorg, onderwijs en veiligheid was dat nodig. Waar
hebben wij voor gekozen? Wij wilden zoveel mogelijk incidentele maatregelen
treffen en niet kiezen voor structurele lastenverzwaringen. De heer Bakker
heeft helemaal gelijk. Als je iets doet wat je toch al van plan was, maar
het alleen iets eerder doet, dan is dat een incidentele financieringsbron.
De SPAK zou in 2006 afgeschaft worden. Nu doen wij het in 2004. In technische
zin is dat een incidentele maatregel. Er zit echter wel een gedachtegang achter,
die eerder is besproken bij het Belastingplan 2003. Gegeven het tijdsgewricht
zou je kunnen discussiëren over het deadweight loss. Is het precies die
92%? Feit is dat in het IBO-rapport wordt aangegeven dat er met bijna 1 mld
ongeveer 10.000 extra banen zijn gecreëerd. Dan praat je over een subsidie
van pak 'm beet € 95.000 per baan. Het is natuurlijk een rapport
uit een hoogconjunctuur. Maar als u van mening bent dat dat niet meer klopt,
weten we in ieder geval wel de richting die daaruit blijkt, namelijk dat dit
een regeling is waarvan wij denken dat het geld dat daarin gaat, in grote
mate niet bereikt wat we willen bereiken. Dan maken wij liever een keuze tegen
iets wat we op langere termijn niet willen, dan dat we met alle respect op
bijna willekeurige wijze ergens anders premie- of belastingverhogingen toepassen.
Dan zeggen we hier: we waren al op weg naar afschaffing van de SPAK, en we
gaan daarmee door.Over het arbeidsmarktbeleid is mij één concrete vraag gesteld.
Ook ik vind het wettelijk minimumloon (WML) een vorm van beschaving. Ik zal
er daarom niet voor pleiten – dat is ook geen kabinetsbeleid –
om het WML af te schaffen of te verlagen. Wel vind ik dat op dit moment te
weinig mensen daadwerkelijk op het WML zijn ingeschaald. Wat we zien, is dat
in erg veel cao's de onderste schaal zelfs nog boven het WML-niveau ligt of
dat, als de onderste schalen al gelijk zijn aan het WML, er geen of misschien
zeer incidenteel mensen zijn die dat WML daadwerkelijk verdienen. De gedachte
van het kabinet is als volgt: op het moment dat je mensen een hogere arbeidskorting
geeft, kunnen zij – als zij op WML-niveau meer gaan verdienen –
qua koopkracht hetzelfde overhouden. De kosten van arbeid komen overeen met
de arbeidsproductiviteit, terwijl mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt
er tegelijkertijd in koopkracht niet op achteruit hoeven te
gaan. Die lijn zetten we op deze manier versneld uit.De voorzitter:Ik wil niet dat we de voorjaarsnota gaan behandelen, we gaan in op het
onderwerp dat op de agenda staat.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat zou ik graag doen – ik heb de voorjaarsnota in mijn termijn
nadrukkelijk willen vermijden – maar we krijgen nu bij wijze van inleiding
van deze staatssecretaris een heel exposé over diezelfde voorjaarsnota.
Wie ben ik om dat verhaal niet serieus te nemen?De voorzitter:Als het bij één vraag blijft, sta ik die nu toe, mits deze
kort is.De heer Vendrik (GroenLinks):Kan de staatssecretaris duiden dat, wanneer hier alternatieven van allerlei
soort worden besproken, die het EMU-saldo in 2004 niet belasten, dit voor
het kabinet zeer bespreekbaar is? Mag ik zijn appèl op de budgettaire
noodsituatie zo begrijpen dat de Kamer ruimte kan nemen, indien voorstellen
voor een alternatief voor het voorstel het EMU-saldo niet belasten?Staatssecretaris Wijn:Nee, dat mag u niet concluderen. Ik heb aangegeven dat wij zijn begonnen
met de vraag of er een budgettaire noodzaak bestaat. Er zit een idee achter
de weg die wij hebben gekozen via de SPAK. Als de Kamer met alternatieven
komt die het EMU-saldo niet belasten, kan daarop hoogstens de kwalificatie
worden afgegeven dat dat deugdelijk is gedekt, maar absoluut niet dat dit
iets is wat het kabinet wil.De heer Vendrik (GroenLinks):Het lijkt mij niet verstandig om hierop in te gaan! U zegt spottend over
de SPAK dat een rekensommetje uit het verleden leert dat het ƒ 95.000
per baan kost, wat erg duur is. Kunt u mij eenzelfde sommetje geven, maar
nu over de arbeidskorting? Ik heb wel een vermoeden, maar dat wil ik van u
horen, als u zo nadrukkelijk tegenover de SPAK de verhoging van de arbeidskorting
in de strijd werpt. Hoeveel kost dat dan wel niet?Staatssecretaris Wijn:Het antwoord is al gegeven in reactie op Kamervragen, en wel in de nota
naar aanleiding van het verslag. Volgens het Mimic-model van het CPB, wat
ook in het IBO-rapport "Aan de slag" staat, zou dat bijvoorbeeld op het gebied
van het nationaal inkomen een dikke 0,25 mld euro schelen. Als je het grofweg
naast elkaar legt, zie je dat de arbeidskorting economisch gezien wat positiever
werkt dan de SPAK. Maar als je nu besluit de SPAK niet af te schaffen en in
ruil daarvoor de arbeidskorting te verlagen, zou dat economisch ietsje slechter
uitpakken dan afschaffing van de SPAK. Dus de arbeidskorting kent een betere
economische prestatie dan de SPAK. Het alternatieve voorstel inzake de arbeidskorting
heeft een direct negatief effect op de koopkracht van de mensen. Voor alleenstaanden
op het niveau van het wettelijk minimumloon betekent de vermindering van de
arbeidskorting een koopkrachtvermindering van 0,3%, terwijl het voor een alleenverdiener
met kinderen op modaal niveau een koopkrachtvermindering van 0,2% inhoudt.
De keuze voor de arbeidskorting die MKB Nederland naar voren brengt, begrijp
ik op zichzelf wel, aangezien die beroepsgroep de lastenverzwaring niet bij
haarzelf gelegd wil zien worden maar bij iedereen die werkt in dit land; dat
is het doorschuiven naar anderen, maar dat heeft wel op modaal niveau het
koopkrachteffect van min 0,2 en op het niveau van het wettelijk minimumloon
van min 0,3. Het kabinet vindt dat op dit moment niet wenselijk. Ik heb reeds
aangegeven dat het koopkrachtplaatje voor ons een overweging is geweest bij
de keuze die wij hebben gemaakt.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben blij te horen van de staatssecretaris dat wat hem betreft het minimumloon
niet ter discussie staat. Ik ga er maar van uit dat dit kabinet niet met voornemens
komt ten aanzien van de verlaging van het minimumloon in de komende twee jaar.Verder heeft de staatssecretaris gewezen op het deadweight loss. Hij heeft
gezegd dat slechts 8% als gevolg van de SPAK aan het werk komt. Ik wijs hem
er wel op dat het IBO-rapport stelt dat te concluderen valt dat de netto-effectiviteit
van de SPAK weliswaar erg klein is maar dat een betrouwbare uitspraak over
de realistische waarde niet valt te doen. Neemt de staatssecretaris dat deel
van het rapport ook serieus of pikt hij er gewoon uit wat hem het beste uitkomt
om de voorgestelde maatregelen te legitimeren?Staatssecretaris Wijn:Ik denk dat u dit punt het beste met staatssecretaris Rutte kunt bespreken.
Ik heb aangegeven dat wanneer je kijkt naar de verhouding arbeidskorting en
SPAK, de arbeidskorting economisch gezien beter presteert dan de SPAK.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik heb ook de vraag gesteld naar de relatie van het deadweight loss met
de arbeidskorting, de hypotheekrente etc. U kunt toch op z'n minst daarop
ingaan.Staatssecretaris Wijn:Ik wijs er nogmaals op dat de arbeidskorting economisch gezien relatief
beter scoort dan de SPAK.Mevrouw Bussemaker (PvdA):In het IBO-rapport zijn vier varianten genoemd en het blijkt dat de variant
die het kabinet kiest uiteindelijk voor de laaggeschoolden het slechtste perspectief
biedt.De voorzitter:Wat is uw vraag aan de staatssecretaris?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Heeft u het rapport goed gelezen? Bent u het ermee eens? Ik verwijs naar
pagina 94, waarin de effecten van de verschillende maatregelen worden aangegeven.Staatssecretaris Wijn:U zei zojuist dat vragen vrij staat. Dat geldt ook voor antwoorden. Examens
leg ik wel elders af.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vind het plezierig dat de staatssecretaris ingaat op mijn vraag en
refereert aan mijn betoog, maar ik wil wel graag dat hij dat correct en volledig
doet. Hij suggereert dat ik een voorstel heb gelanceerd in de sfeer van de
arbeidskorting. Ik heb gevraagd naar de effecten daarvan en gezegd dat de
denkrichting van het MKB, te weten het opschorten van de verhoging van de
arbeidskorting, mij sympathiek is. Graag verneem ik daarop zijn reactie. Ik
heb niet voor niets verwezen naar de amendementen die ik met anderen heb ingediend
bij de behandeling van het Belastingplan. Wij hebben juist geprobeerd om de
inkomensafhankelijkheid aan te scherpen. Mijn fractie kijkt
liever naar de combinatiekorting dan naar de arbeidskorting.Staatssecretaris Wijn:Daar heeft u gelijk in. Ik kan mij het debat over de combinatiekorting
nog levendig herinneren. Ik heb op dat punt een verleden opgebouwd, ook in
deze Kamer. Ik ben heel gelukkig met de aanvullende combinatiekorting, die
goed uitpakt voor het arbeidsaanbod en het stimuleren van laagbetaalde arbeid.
Bij dezen is dit rechtgezet.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik wacht nog op het antwoord op mijn vorige vraag naar de
betekenis van de route van de arbeidskorting in deze slechte tijd in termen
van werkgelegenheidswinst per bestede publieke euro. Uit het IBO-rapport blijkt
dat het voor de algemene werkgelegenheid niet zoveel uitmaakt of het nu via
de SPAK of de arbeidskorting wordt geregeld. Maar voor de werkgelegenheid
van laag- en ongeschoolden, die nauwelijks kansen hebben op werk, kost het
benutten van het instrument arbeidskorting in verhouding tot de SPAK duizenden
arbeidsplaatsen. Kan de staatssecretaris in hun belang dit wetsvoorstel verdedigen?Staatssecretaris Wijn:Ik heb al antwoord gegeven op deze vragen, maar blijkbaar beviel u dat
niet. Ik heb aangegeven hoe ik de economische score van de SPAK op macroniveau
afzet tegen de arbeidskorting. Het wordt dan een herhaling van zetten.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter...De voorzitter:Ik geef geen gelegenheid tot het plaatsen van een interruptie. Als het
antwoord u niet bevalt, kunt u hierop terugkomen in tweede termijn. U leest
terwijl er wordt geantwoord en komt dan weer met nieuwe vragen. Ik sta dat
niet toe, want het komt het debat niet ten goede. Op dit moment is het hele
verband uit het debat. Ik sta geen interrupties op dit onderwerp meer toe.
De staatssecretaris vervolgt zijn betoog.De heer Vendrik (GroenLinks):Staat u mij toe te zeggen dat ik op mijn tweede vraag geen antwoord heb
gekregen.De voorzitter:Dan stelt u deze in tweede termijn. De staatssecretaris vervolgt zijn
betoog.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. De heer Vendrik heeft gepreludeerd op een mogelijke meevaller
bij de gasbaten. In de NRC stond gisteren een interessant artikel over de
koninginne-MEV. Wij gebruiken de macro-economische verkenningen altijd voor
de vaststelling van de begroting voor het jaar erop, bij de voorbereiding
van de miljoenennota. Nu spreken wij over de voorjaarsnota. Wij wachten af
of meevallers zich materialiseren. Hetzelfde geldt voor potentiële tegenvallers.
Wat de aardgasbaten betreft, gelden er bepaalde regels voor het Fonds economische
structuurversterking. Ik wil niet vooruitlopen op zaken. Die meevaller is
nu dus niet aan de orde.De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij zou de koninginne-MEV door dit kabinet ook worden gebruikt
worden om de lopende begroting tegen het licht te houden, maar dat terzijde.De staatssecretaris benut de budgettaire noodzaak als legitimatie voor
dit wetsvoorstel. Nu al zijn er berichten dat die budgettaire noodzaak er
niet of minder is. Misschien worden die in de zomer bevestigd. Er wordt dan
een paar honderd miljoen extra aan inkomsten geboekt. Wat blijft er dan over
van de legitimatie die de staatssecretaris geeft voor dit wetsvoorstel, zijnde
een dreigende overschrijding van het EMU-saldo van 3%?Staatssecretaris Wijn:De heer Vendrik praat nu over iets wat ik ook hoop: dat dit kabinet eens
een meevaller kan melden. Laten wij samen uitzien naar die dag. Helaas hoor
ik op dit moment tegelijkertijd dat de werkloosheid oploopt. Ik kan niet overzien
of daar nog tegenvallers uit komen. Ik kan niet overzien of wij op het gebied
van departementale uitgaven nog met andere tegenvallers worden geconfronteerd.
Er is daarom maar één mogelijkheid en dat is dat wij ons verlaten
op de harde cijfers die wij nu hebben. Laten wij hopen dat die meevaller er
is. Ik heb net geschetst dat voor de aardgasbaten de regels gelden van het
Fonds economische structuurversterking. Iets wat er nog niet is, kun je niet
verdelen. Laten wij wachten tot het plaatje compleet is. Ik weet nu wel dat
wij op basis van de cijfers die wij op dit moment hebben, maatregelen moeten
nemen om ervoor te zorgen dat wij dit jaar niet door de 3% heen schieten.
Leuk is anders, maar wij moeten het op die manier doen. Dat is niet rigide
omgaan met cijfers; wij handelen naar de stand van zaken op basis van de informatie
die wij hebben. Aan die degelijkheid mag men het kabinet blijven houden.Verder is gesuggereerd dat de OZB misschien niet moet worden afgeschaft.
Ik kan mij nog herinneren dat de sociale partners vorige week collectief hun
zorgen hebben uitgesproken over de ontwikkeling van de lokale lasten. Als
nu niets aan de OZB wordt gedaan of, sterker nog, als de OZB stijgt, dan komen
wij wederom aan de koopkracht. Dan gaan wij precies de verkeerde richting
op. Wij willen de OZB-lasten immers in ieder geval maximeren. Het gebruikersgedeelte
van de OZB willen wij zelfs afschaffen.Dan kom ik op het voorstel om de WAO-premies te verhogen. Met alle respect,
maar als je alle argumenten rondom dat verhaal wegpelt, komt het erop neer
dat de 200 mln die ergens gevonden moet worden maar via de WAO-premies moeten
worden opgehaald. Afgezien van het feit dat de dekking deugdelijk is –
in die zin heb ik weleens slechtere voorstellen gehoord – vind ik dit
niet zo'n sterk voorstel. De WAO-verlaging die nu in het meerjarenplan zit,
is daarin niet voor niets opgenomen. Dat is gebeurd omdat de instroom in de
WAO op dit moment afneemt. Minder mensen worden arbeidsongeschikt. Dat is
een goede zaak. Als je de verlaging dan achterwege laat, is dat feitelijk
een verhoging. In de meerjarencijfers hebben wij de verlaging van de WAO-premie
immers al ingeboekt. Er wordt dus van uitgegaan dat de WAO-premie omlaag gaat.
Ik hoorde de discussie hierover aan omdat daarbij mijn vorige leven werd aangehaald.
Er werd gesproken over werk naar lastendekkende premies. De heer Weekers sprak
over de motie-Bolkestein. De heer Bakker had het over de financiële woordvoerder
van het CDA in een vorige periode. Dat de premies voor de WAO overeen moeten
komen met de lasten voor de WAO- en WW-uitkeringen, is een stevig en sterk
verhaal. Daarover ben ik het met de heren Bakker en Weekers eens. Het is dan
wel gek om de werkgeverspremies voor WAO te verhogen op het
moment dat de kosten van de WAO lager worden.Ik heb een betoog opgebouwd over de keuzes die het kabinet maakt, en over
waar pijnlijke maatregelen moeten worden genomen. Ik constateer dat de werkgevers
er anders over denken. Ik denk dat je tegen werkgevers moet zeggen dat zij
dan ook met een goed verhaal moeten komen. Verhoging van de WAO-premie heeft
economisch gezien hetzelfde effect als verhoging van de loonkosten. Dat snoept
een stukje loonruimte op. Wij weten niet wat dat verder gaat doen. Als de
loonkosten worden verhoogd, heeft dat effect op het aannemen van mensen en
op de werkgelegenheid. Ik zie eerlijk gezegd niet dat daar een visie of een
idee achter zit. Je kunt zeggen dat dit een manier is om geld op te halen.
Dat is ook een verhaal, maar ik vind dat het kabinet iets meer zijn best heeft
gedaan om een onderbouwing te leveren waarom het via vervroegde afschaffing
van de SPAK moet.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik begrijp niet dat de staatssecretaris een link legt tussen de premie
en de verminderde instroom in de WAO. Ik haal die voorgenomen verlaging van
de WAO-premie uit het hoofdlijnenakkoord van zowel Balkenende I als Balkenende
II. Daar gaat het niet over vermindering van de WAO-instroom, maar over vermogenssaldi
en redelijke buffers. Er zit een schema in van vier tranches van 0,25 mld.
Dat betekent per saldo een verlaging van de premie voor werkgevers, ongeacht
de WAO-instroom. Als de werkgevers akkoord gaan met vertraging van de verlaging
van de WAO-premie, om de SPAK te redden, snap ik de relatie met de WAO-instroom
niet. Dat moet u beter uit kunnen leggen, of wat hier staat, klopt, maar dan
is er geen enkel verband.Staatssecretaris Wijn:In het regeerakkoord van Balkenende I en van Balkenende II zijn maatregelen
aangekondigd om het aantal mensen in de WAO minder te doen zijn, zodat minder
mensen een uitkering hebben op het gebied van arbeidsongeschiktheid en mensen
langer blijven werken. Dat betekent dat je minder hoeft te betalen aan WAO-uitkeringen.
Even los van wat je precies doet met de buffer voor de WAO die ertussen zit,
is het heel redelijk dat je dan zegt dat minder uitkeringen ook minder WAO-premie
betekenen. Ik kan niet uitleggen dat wij tegen werkgevers zeggen dat wij de
WAO-premie omhoog doen, omdat er minder mensen in de WAO komen, maar misschien
kan mevrouw Bussemaker dat beter uitleggen dan ik.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Nogmaals, wij doen de premie niet omhoog, maar de voorgenomen verlaging
wordt vertraagd doorgevoerd. Nogmaals, het staat onder het kopje "solide financieel
kader". Er wordt geen enkele link gelegd met de hervorming van de WAO. In
2001 kon je nog helemaal niet weten hoeveel lager de instroom van de WAO zou
worden. Ik snap het echt niet. Hier staat echt dat het alleen gaat over bestaande
vermogens.De voorzitter:De staatssecretaris kan het nog één keer proberen.Staatssecretaris Wijn:In 2001 is een voorspelling gedaan over het aantal mensen in de WAO over
een aantal jaren. Wij wisten dat niet precies, maar er zit een voorspelling
in van het aantal mensen in de WAO in 2004, 2005, 2006 en 2007. Vervolgens
kun je zien welke ruimte je hebt in de WAO-premie of in mutaties van het vermogen.
Als wij nu even van dat vermogen abstraheren, is de lijn heel duidelijk: minder
mensen in de WAO betekent minder kosten aan WAO-uitkeringen. Dan kun je dus
de WAO-premie omlaag doen.Als je kijkt naar de relatie tussen de premies die worden opgebracht door
werkgevers en werknemers, en de uitkeringen in de WAO, dan zal die relatie
op dit moment zijn: minder mensen in de WAO betekent lagere premies. Ik kan
niet uitleggen tegenover de buitenwereld dat er minder mensen in de WAO komen,
zodat de WAO minder kost, maar dat wij de premie gaan verhogen.De heer Vendrik (GroenLinks):Een van de leuke dingen van minister Zalm was dat hij in zijn paarse periode
de motie-Bolkestein niet heeft uitgevoerd. Ik nodig deze staatssecretaris
uit om dat ook maar niet te doen. Een lastendekkende premie voor de WW of
de WAO is namelijk leuk en aardig, maar mag nooit maatgevend zijn voor het
begrotingsbeleid en het lastenbeeld. Laten wij elkaar dan hierop ook maar
niet de maat nemen. Als dat er niet toe doet, is er dus ruimte om een echte
afweging te maken tussen het voorstel van de werkgevers om de WAO-premie minder
te laten dalen en het voorstel om de SPAK af te schaffen. De staatssecretaris
zegt in een bijzin dat het verschil hiertussen niet zo groot is. Ik ben het
daar niet mee eens. Het maakt wel degelijk een verschil uit en dan met name
voor laag geschoolde werknemers.De voorzitter:U moet toch echt ook een vraag stellen.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijn vraag aan de staatssecretaris luidt: waarom laat u dat niet onderzoeken?
Als het belang van laag geschoolde mensen ons allebei ter harte gaat, moeten
wij toch zeker durven kiezen voor de voor hen in deze slechte conjunctuur
minst schadelijke optie. Waarom vraagt hij het CPB niet om een oordeel? Hij
memoreerde aan "Aan de slag", een stuk vol simulaties, en dan moet hij ook
bereid zijn om dat voor de SPAK te laten doen. Zet de resultaten daarvan af
tegen het regeringsvoorstel en dan kunnen wij dit debat op een later tijdstip
voortzetten.Staatssecretaris Wijn:Nee, dat zal ik niet doen. Wij moeten een duidelijke keuze durven maken.
Kiezen wij voor een gerichte lastenverzwaringen en de versnelling van een
voorgenomen maatregel, die past binnen de filosofie van de regering voor de
arbeidsmarkt, of kiezen wij voor een generieke lastenverhoging, omdat wij
nu eenmaal iets moeten doen om een dekking te vinden. Die laatste mogelijkheid
kenmerkt zich door een hoge mate van willekeur en dan kies ik toch voor mijn
eigen verhaal. Dat verhaal is inhoudelijk een stuk sterker.Mevrouw Van Vroonhoven vroeg naar de percentages. in tweede termijn zal
ik hier dieper op ingaan, maar ik kan haar nu al wel wijzen op de memorie
van toelichting, waarin staat dat de SPAK 0,14% uitmaakt van het totale fiscale
loon. De grondslag van het fiscale loon en het WAO-loon zijn niet helemaal
hetzelfde, hetgeen – als ik abuis ben, kom ik hierop in tweede termijn
terug – betekent dat de macroverhoging van de werkgeverspremies voor
de WAO in 2004 neerkomt op 0,35% en in 2005 op 0,15%. In de wandel gangen
hoorde ik dat de werkgevers zouden hebben aangeven dat het om een zeer beperkte
verhoging zou gaan, minder dan 0,07%, maar die cijfers kunnen wij niet plaatsen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik wil een politiek moment markeren. De regering beschikt vooralsnog niet
over een meerderheid in de Kamer voor dit wetsvoorstel en dan is het belangrijk,
te weten in welke mate de regering ontvankelijk is voor de door de Kamer aangedragen
alternatieven. Hoe hard is de afwijzing van de alternatieven, te weten de
aardgasbaten, de OZB en de WAO-premie?Staatssecretaris Wijn:De heer Van der Vlies gaf in zijn termijn duidelijk aan dat hij zijn vragen
aan het kabinet stelde, omdat een goed verhaal van onze kant hem nog zou kunnen
overtuigen. De regering heeft haar best gedaan voor de alternatieven, te weten
de arbeidskorting, de afschaffing van de OZB, de aardgasbaten en de WAO-premies.
Volgens mij is het nu de juiste volgorde dat de heer Van der Vlies in tweede
termijn zijn oordeel geeft over het verhaal van de regering. Vervolgens zullen
wij aangeven wat ons oordeel is. Ik moet de heer Van der Vlies overigens wel
zeggen dat ik nog steeds geloof in het verhaal van het kabinet. Sterker nog:
wij dienen het ook niet voor niets op deze manier in. Ik heb bij de alternatieven
ook aangegeven waarom het niet onze voorkeur heeft.Ik kom nog even terug op de cijfers, maar ik zal mij nu beperken tot twee
cijfers. In 2004 zou het een stijging van de WAO-premie voor werkgevers betekenen
van 0,35%. In 2005 zou het een stijging van de WAO-premie voor werkgevers
betekenen van 0,15%. Dat is dus geen afrondingsverschil.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Even voor de helderheid. Wij zitten te puzzelen met de percentages die
de staatssecretaris noemde. De staatssecretaris heeft ook gezegd dat er aanvankelijk
een verlaging zou optreden. Nu wordt het iets opgehoogd. Betekent die 0,35%
per saldo een verhoging van de premies of blijft het een verlaging?Staatssecretaris Wijn:Voor 2004 komt het per saldo uit op een verhoging. Volgens mij was er
voor 2004 ingeboekt dat er 0,25% zou afgaan. Ik gaf net aan dat er nu 0,35%
bij komt. Per saldo kom je dan uit op een verhoging. Voor 2005 smelt het gros
van de verlaging weg.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Dit is belangrijk voor onze afweging.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Los van de politieke beoordeling van de alternatieven denk ik dat de staatssecretaris
een redelijk verhaal heeft over de OZB en de gasbaten. Hij moet uitleggen
waarom voor deze vorm wordt gekozen, die voor mensen ook weer negatieve gevolgen
heeft. Ik kan mij daar iets bij voorstellen. Bij de gasbaten speelt de bekende
voorzichtigheid van de staatssecretaris mee. Hij kan dit verhaal echter niet
zo houden voor de WAO-premie. Dat is mijn probleem.De voorzitter:Wat wilt u vragen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Heeft de staatssecretaris nog andere argumenten tegen deze optie dan ideologische
argumenten? Ik heb nog niets anders gehoord. Dit voorstel komt uit de koker
voor de werkgevers en zij zien die nadelen ook. De staatssecretaris zegt:
dat wil ik eigenlijk liever niet want dat kan ik niet uitleggen. Dat hoeft
hij niet uit te leggen want het is al min of meer aanvaard door de werkgevers.
Welke argumenten heeft hij dan?Staatssecretaris Wijn:Dat is overigens nog maar zeer de vraag. Wij hebben van een aantal branches
kritiek gekregen. Als wij dit echt zouden doen via de WAO-premieverhoging,
dan zullen er wel weer andere branches boos worden. Verdeel en heers is een
gemakkelijke tactiek, maar ik durf er wel vraagtekens bij te zetten of de
andere optie al helemaal aanvaard is. De ideologisch-principiële redenering
die er achter zit, is dat wij een beleidsrichting in willen zetten waarbij
wij niet via subsidiëring van loonkosten willen werken. Wij willen daarentegen
via tegemoetkoming in koopkracht van mensen arbeidsmarktbeleid voeren zodat
zij er netto niet op achteruit gaan als zij een lager loon krijgen. Dat is
de overkoepelende visie daarachter.De heer De Wit (SP):Mijn vraag betreft de OZB, waar de staatssecretaris uitgebreid op in is
gegaan. Deze week vindt er een debat plaats in de Kamer over de OZB en vooral
over het mogelijk afschaffen ervan. Kent de staatssecretaris de mening van
de minister van Financiën, die twijfelt of dit door moet gaan? Naar het
zich nu laat aanzien vindt een meerderheid in de Kamer dat wij de gebruikersheffing
van de OZB niet moeten afschaffen. Ik heb daarom gevraagd hoe dat moet worden
opgevangen binnen de gemeenten.De voorzitter:Aanstaande donderdag vindt er een algemeen overleg plaats over onder andere
de OZB. Het lijkt mij niet wenselijk dat er twee debatten door elkaar lopen.
Ik sta echter toe dat de staatssecretaris kort antwoordt.De heer De Wit (SP):Hoe sterk is dit argument?De voorzitter:Dat is een goede vraag.Staatssecretaris Wijn:Ik heb een schokkende politieke mededeling. Ik ken niet alleen de mening
van de minister van Financiën, maar ik deel hem ook en hij deelt de mijne.
Wij hebben dezelfde mening. Misschien citeerde de heer Vendrik de heer Van
Aartsen. Het was in elk geval niet de heer Zalm.Mevrouw Van Vroonhoven vroeg naar de WSW. Als de, door ons zeer ongewenste,
uitkomst van dit debat is dat de SPAK niet versneld zal worden afgeschaft,
is er geen noodzaak om de sociale werkvoorziening te compenseren. Dat kunnen
wij dan uit onze plannen schrappen, want het is dan niet meer nodig om de
WSW in 2004 en 2005 tegemoet te komen.De heer Weekers (VVD):Die opmerking is interessant en ook erg relevant. Begrijp ik goed dat
in het voorstel van het kabinet de WSW structureel wordt gecompenseerd met
een bijdrage van 24 mln en dat als de plannen van mevrouw Van Vroonhoven doorgaan
de WSW hooguit nog de komende twee jaar kan profiteren van de SPAK? Klopt
het dat sociale werkvoorziening in dat geval daarna in wezen met lege handen
staat en dat de meest kwetsbaren worden gedupeerd door de opstelling van de
CDA-fractie?Staatssecretaris Wijn:Dat heeft de heer Weekers goed begrepen. Dit is overigens
conform beleid dat al eerder mede door de CDA-fractie is geaccordeerd.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik wil het laatste punt dat de staatssecretaris van Financiën
noemde nog even benadrukken. Als de SPAK niet structureel wordt afgebouwd,
vervalt de structurele compensatie voor de WSW. Dat zit in het gehele pakket.
Dat betekent dat de SW-sector die 24 mln structureel vanaf 2006 gaat mislopen.
De fractie van het CDA en andere fracties moeten dat in hun overwegingen betrekken.
Het is namelijk een ernstig effect. Juist de fractie van het CDA heeft meermalen
aandacht gevraagd voor de problemen die het afbouwen van de SPAK opleveren
voor de SW-sector. Dat is een van de redenen geweest om die structurele compensatie
op te nemen in het kabinetsvoorstel. Met dit voorstel van de CDA-fractie vervalt
die compensatie. Ik vind dat toch wel een vergaand effect dat wat weg dreigt
te vallen in de afronding van de bijdrage van de staatssecretaris van Financiën.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Wij hebben het over een tijdelijke verhoging van de WAO-premie. Dat betekent
dat de tijdelijke compensatie voor de WSW-banen van de baan gaat, maar dat
wij vanaf 2006 weer op de compensatie kunnen rekenen.Staatssecretaris Rutte:Nee. Het kabinet wil twee dingen doen. Ten eerste wil het de SPAK versneld
afschaffen. Dat levert geld op. Daarnaast wordt voor de WSW de SPAK structureel
bevroren op het niveau van 2004. Dat betekent dat de SW-sector in het kabinetsvoorstel
structureel vanaf 2006 ieder jaar 24 mln meer krijgt dan het geval was in
oorspronkelijke voorstel dat in het regeerakkoord was opgenomen. Dat is flankerend
beleid bij het versneld afschaffen van de SPAK. Nu de SPAK niet versneld dreigt
te worden afgeschaft, vervalt ook de structurele compensatie. De SW-sector
loopt hierdoor 24 mln euro per jaar mis. Ik vind dat de Kamer dit moet weten.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Het is duidelijk dat wij dit moeten meenemen in onze afwegingen. Ik vind
het niet logisch. Wij spreken over een tijdelijke compensatiemaatregel in
de WAO-premie. Daar hoeft niet tegenover te staan dat een structurele compensatiemaatregel
wordt geschrapt.Staatssecretaris Rutte:Het kabinet stelt voor om de SPAK versneld af te schaffen om dekking te
vinden voor budgettaire problemen. Het is bekend, ook uit eerdere debatten
met de Kamer, dat de afbouw van de SPAK ook in de oude vorm de SW-sector stevig
raakt. Daarom wordt flankerend aan het voorstel om de SPAK versneld af te
schaffen, voorgesteld om de sociale werkvoorziening structureel te compenseren
op het niveau van 2004. Als de Kamer nu kiest voor een volstrekt andere dekking
van dit budgettaire probleem, zou het raar zijn als de regering zou zeggen
dat dit dan maar moet gebeuren en dat zij tegelijkertijd die structurele compensatie
van de SW-sector overeind houdt. Dat gaan wij niet doen. Ik vind dat de Kamer
zich dat moet realiseren. Ik vind ook dat het voor de CDA-fractie belangrijk
is vanuit het oogpunt van consistentie met de opstelling in het verleden.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik snap de redenering nog steeds niet. Ik wil graag dat de staatssecretaris
nog eens uitlegt waarom, juist omdat de SW een aparte plek heeft in het arbeidsmarktbeleid,
er niet voor gezorgd kan worden dat de SW niet benadeeld wordt. De staatssecretaris
wil stimuleren dat er begeleid gewerkt wordt. Hij wil ook de doorstroming
van de SW stimuleren. Daar kan toch bij wijze van spreken een aparte fiscale
regeling voor gemaakt worden die structureel gefinancierd wordt?Staatssecretaris Rutte:Dit is niet logisch. Wij praten hier over de dekking van grote budgettaire
problemen van de rijksoverheid van in totaal 2,9 mld. Als onderdeel van die
dekking is voorgesteld om de SPAK versneld af te bouwen. Flankerend is met
het oog op eerdere discussies over de SW voorgesteld om de SW structureel
te bevriezen op het niveau van 2004. Als de Kamer niet besluit tot versneld
afbouwen van de SPAK, is het volstrekt onlogisch om de SW voor 24 mln euro
structureel te compenseren. Immers, wij worden geconfronteerd met tekorten
van in totaal 2,9 mld. Daarbij komt dat de SW zelf niet wordt geraakt door
bezuinigingen in het budget: de 2,1 mld voor de SW blijft volledig overeind.
Een dergelijk voorstel doen wij dus niet.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Budgettair is er toch geen verschil? Legt u dat nog eens uit. Budgettair
is er namelijk dezelfde opbrengst als een vorm van de SPAK voor SW-bedrijven
structureel wordt gemaakt.Staatssecretaris Rutte:Het is maar de vraag op welke wijze de politieke signalen die tussen Kamer
en kabinet worden uitgewisseld, worden gewogen en uiteindelijk een plek in
het beleid krijgen. Het gaat erom, mogelijkheden te zoeken om, flankerend
aan te nemen maatregelen, politieke wensen te honoreren die breed in de Kamer
leven. Daartoe hebben wij nu een poging gedaan. Het onderhavige voorstel vind
ik nog steeds zeer afgewogen. Als de Kamer echter kiest voor een andere route
voor de dekking, wijs ik op de consequenties daarvan.Voorzitter. Mevrouw Bussemaker heeft in dit verband nog geïnformeerd
naar de I/D-banen. Dat betreft natuurlijk een tijdelijke compensatie. Ik zeg
het uit mijn hoofd, maar volgens mij loopt het op tot 6 mln euro, omdat de
stimuleringsregeling ook tijdelijk is. Dat is dus geen structurele compensatie.Voorts heeft mevrouw Bussemaker gevraagd hoe het staat met het regulier
maken. Zij heeft de aantallen ook al genoemd: op het ogenblik zijn er ongeveer
6500 aanvragen. Dit betekent dat er moet worden uitgegaan van het omzetten
van zo'n 5000 I/D-banen in normaal gefinancierde banen. Dit betreft ongeveer
de helft van wat de regeling mogelijk maakt. Ook ik vind dit veel te weinig,
maar het geeft wel aan dat de gemeenten blijkbaar zo druk bezig zijn om het
nieuwe beleid vorm te geven in het kader van de wet Werk en bijstand dat zij
er soms even niet aan denken. Dit is voor mij reden om het hele land af te
reizen, van Deventer, via Amersfoort naar Almere. Daar vraag ik aandacht voor
de regeling. Bovendien proberen wij de media ervoor te interesseren. Wethouders
en gemeenteraden kunnen zo de laatste maanden nog een eindsprint
maken. Het is heel simpel: een gemeente die een Melkertbaan niet omzet in
een normaal gefinancierde baan, loopt het risico dat de persoon die bij die
baan hoort uiteindelijk structureel gefinancierd moet worden in de gesubsidieerde
situatie, zonder dat er sprake is van een compensatie via de stimuleringsregeling
van€ 17.000.Een andere mogelijkheid is dat die persoon terugvalt op de bijstand. Van
mevrouw Noorman weten wij dat de bijstand ongeveer € 15.000 per
uitkering kost. Dat is nauwelijks minder dan de gesubsidieerde baan. De netto
financiële besparing voor de gemeente is dus zeer minimaal. Het netto
effect is ook dat de betrokken persoon de verkeerde kant van de geraniums
gaat bekijken. Dat is nu precies wat wij niet willen.Ik dank mevrouw Bussemaker dat zij mij met haar vraag de kans heeft gegeven
om nog even reclame te maken voor de stimuleringsregeling. Ik denk dat zij
en ik hetzelfde willen bereiken, namelijk een maximaal gebruik.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat wil ik ook absoluut. Toch maak ik mij heel veel zorgen, als u zegt
dat er slechts 5000 van de 10.000 banen geregulariseerd zijn. Het had al vóór
1 januari gerealiseerd moeten zijn. Kunt u zich voorstellen dat dit iets
te maken heeft met het versneld afschaffen van de SPAK? Het wordt op die manier
extra duur.Staatssecretaris Rutte:Dat valt erg mee. Allereerst lopen de I/D-banen door tot 150% van de WML.
Daarmee ben je al een heel eind buiten het SPAK-bereik. Een deel van de I/D-banen
wordt dus nog echt door de SPAK getroffen. De instroom-/doorstroomregeling
was inderdaad een zeer ruimhartige regeling, ook qua salariëring.Het probleem is dat de gemeenten bezig zijn om een verknoping aan te brengen
tussen de mogelijkheden van de wet Werk en bijstand en het vrije reïntegratiebudget
versus het oude stelsel van gesubsidieerde banen. Dat verloopt net even wat
langzamer dan wij gehoopt hadden. Vandaar dat ik er nu alles aan doe. Ik zeg
tegen de gemeenten: ik begrijp dat jullie dat beleid nu vorm geven, maar parallel
daaraan is het raadzaam om vóór 1 juli zoveel mogelijk
van de desbetreffende banen om te zetten. Dat doe ik niet alleen. Dat doen
ook de vakbonden, de werkgeversorganisaties, de VNG en Divosa; allemaal contractpartners
in het plan om 10.000 van die banen om te zetten. Maar nogmaals, het stopt
ook als uiteindelijk de belangstelling er niet is. In juli loopt de regeling
af en dan vloeit het geld terug naar de contractpartners. Het zou jammer zijn
als wij dan niet een veel groter deel van het geld hebben kunnen gebruiken.Ik heb nog een paar opmerkingen over het arbeidsmarktbeleid in aanvulling
op wat collega Wijn heeft gezegd. Er is al veel over gesproken. Er ligt inmiddels
een brief van mij bij de Kamer met een visie op het arbeidsmarktbeleid en
in het bijzonder het doelgroepenbeleid, geïllustreerd aan de hand van
de doelgroep etnische minderheden. Ik kan mij voorstellen dat wij bij de behandeling
van dat stuk daarop wat verder in detail ingaan. Inderdaad, zo zeg ik tegen
de heer Weekers, komt voor de zomer onze visie op het arbeidsmarktbeleid aan
de onderkant van de arbeidsmarkt. Wij zijn druk bezig om de brief daarover
af te ronden. Het is de bedoeling dat die voor de zomer bij de Kamer komt.
De volgende week of de week daarop is er ook nog een debat met de regering
in algemene zin over het werkgelegenheidsbeleid. Ook daarin zullen zaken besproken
worden.Ik wil nog een paar algemene opmerkingen maken. Wij bekijken constant
hoe wij kunnen voorkomen dat de armoedeval mensen tegenhoudt om de arbeidsmarkt
te betreden. Allerlei maatregelen die wij nemen, zijn voor een belangrijk
deel daarop gericht. Tegelijkertijd bekijken wij hoe de productiviteitsval
van een groep mensen tot een minimum kan worden beperkt. Ik ben nog steeds
van mening dat generieke maatregelen als de SPAK, gericht op vraagstimulering,
hun beste tijd hebben gehad en zelfs in hun werking in het verleden twijfelachtig
zijn. Dat blijkt ook uit de cijfers in het IBO-rapport, maar het is niet alleen
gebaseerd op het IBO-rapport, dat nu een beetje wordt afgeschilderd alsof
het alleen maar in de context van een hoogconjunctuur moet worden gelezen.
Daarmee doen wij het iets te kort. Het IBO-rapport geeft wel degelijk een
aantal zichtlijnen aan die conjunctuuronafhankelijk kunnen worden bekeken.
In de Kamer is er ook brede steun voor het afschaffen van de SPAK, in elk
geval volgens het oude schema en, naar ik hoop, ook volgens het nieuwe tijdschema.Daar moeten wel dingen tegenover staan. Wat de heer Vendrik zojuist deed,
begrijp ik wel vanuit de debattechniek. Hij mag het ook doen, maar hij legde
wel heel erg eenzijdig de nadruk op een paar dingen die wij straks niet meer
doen, terwijl toch vooral interessant is welke dingen wij nog wel doen. Heel
belangrijk daarbij is de herziening van het socialezekerheidsstelsel, het
ombouwen van de hangmat naar de trampoline. Je ziet dat bij de Wet werk en
bijstand, waar mensen tot nu toe langdurig in de bijstandssituatie opgesloten
zitten door de problematiek van een hoge armoedeval en een hoge productiviteitsval.
Ik was vanmorgen nog in Rotterdam waar in een project voor zo'n 300 mensen
in de fases 3 en 4, dus mensen die eigenlijk zijn afgeschreven voor de arbeidsmark,
er zo'n 150 terug zijn naar de arbeidsmarkt in normaal gefinancierde banen,
dus niet in een gesubsidieerde banen. Dat kon, omdat er nu maximaal gebruik
wordt gemaakt van het verknopen van alle geldstromen die er zijn en van de
mogelijkheden die de wet biedt sinds 1 januari. Een heel belangrijk element
daarin is de loonkostensubsidie. Gemeenten kunnen nu heel gericht werken.
Zij kunnen bijvoorbeeld in het geval van een Turkse vrouw van 45, die Nederlands
heeft geleerd maar die nog een behoorlijk afstand tot de arbeidsmarkt heeft,
vragen om haar die kans te geven. De gemeente kan één of twee
jaar een deel van de loonkosten te betalen, waarna het bedrijf volledig de
kosten kan overnemen als het goed gaat. Lukt het niet, dan kan zij ook terugvallen
op de gemeente. Dergelijke constructies en varianten daarop zijn er nu op
grote schaal. Verleden week heb ik in Zoetermeer nog een vrouw gesproken die
op die manier in de kledingbranche aan de slag is gekomen en die inmiddels
erover denkt om de zaak zelf te gaan leiden. Op die manier zie je dus wondertjes
ontstaan. De deadweight loss is bijna nul, want je weet heel precies op de
persoon toegesneden hoe je het pakket samenstelt. Volgens mij is dat exact
waar wij in het arbeidsmarktbeleid naartoe moeten.Geld is ook hier het probleem niet. De gemeenten hebben nog steeds 1,6
mld per jaar om mensen aan de slag te helpen. Voor de bezuinigingen
was het 2 mld. Er had nog een oploop in gezeten naar 2,2 mld, maar het is
niet zo dat zij geen geld meer hebben. Sterker nog, zij hebben zoveel geld
dat zij bijna geen ESF-subsidie aanvragen. Als het echt een probleem was geweest,
zouden op veel grotere schaal ESF-subsidies worden aangevraagd. Bedrijven
doen dat overigens wel. Het deel dat voor de bedrijven is bedoeld, wordt namelijk
volledig besteed.Ik denk dat het pakket evenwichtig is en dat de instrumenten evenwichtig
zijn en dat er voor de SPAK in de nieuwe ontwikkelingen simpelweg geen plaats
meer is.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is toch treurig om te moeten constateren dat met het versneld afschaffen
van de SPAK – sowieso met het afschaffen van de SPAK, maar helemaal
met het versneld afschaffen ervan – duizenden arbeidsplaatsen voor laaggeschoolde
en ongeschoolde werknemers verloren gaan en dat het vervolgens aan de gemeenten
is om te bedenken hoe zij die weer terug moeten halen. Ik vraag de staatssecretaris
om met mij de analyse te maken dat er een groot verschil is tussen de werking
van de SPAK in hoogconjunctuur en in laagconjunctuur. In zijn beantwoording
gaat de staatssecretaris daar regelrecht aan voorbij. Hij suggereert dat het
IBO-rapport louter ziet op een structurele situatie. Juist daarom kan het
rapport niet worden beschouwd als een voldoende onderbouwing om in een superslechte
economie, met name voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt, de SPAK versneld
af te schaffen. Ik heb de staatssecretaris uitgedaagd om met een eigen verhaal
te komen. Waarom moet uitgerekend op dit moment de SPAK er helemaal aan ten
koste van de arbeidsplaatsen van duizenden mensen, die straks niet meer terugkomen
op de arbeidsmarkt?Staatssecretaris Rutte:Het is iedere keer de heer Vendrik die de indruk wekt dat wij ons alleen
op het IBO-rapport baseren. Ik vind dat overigens nog steeds een heel gezaghebbend
rapport, dat mij sterk motiveerde om de maatregelen inzake de Melkertbanen
in 2002 door te voeren. Natuurlijk moet je het ook altijd situationeel bekijken,
maar ik vind het te makkelijk om te zeggen dat het rapport alleen in een hoogconjunctuur
werkt en dat een aantal noties erin nu geen kracht meer heeft. Nogmaals, het
gaat om een combinatie van maatregelen. De gemeenten zijn bevrijd van de knellende
banden van de oude regelgeving en kunnen maatwerk toepassen. De oude regelgeving
bracht gemeenten vooral tot het invullen van lijstjes in plaats van mensen
aan de slag te helpen. De arbeidskorting werkt wel degelijk aanzienlijk beter
dan de SPAK, al was het maar omdat zij gewoon doorloopt, terwijl de SPAK op
een gegeven moment stopt. Ook boven een bepaald inkomen is de arbeidskorting
gewoon in werking.De heer Vendrik (GroenLinks):Voor wie werkt de arbeidskorting beter?Staatssecretaris Rutte:Deadweight loss-effecten zijn bij iedere generieke maatregel aanwezig,
maar ze zijn aanzienlijk lager bij de arbeidskorting, al was het maar omdat
de korting doorloopt, terwijl de SPAK stopt bij 115% van het wettelijk minimumloon.
De effecten zijn dus wel degelijk verschillend.Vaak wordt de indruk gewekt dat de problemen zich alleen maar voordoen
aan de onderkant van de arbeidsmarkt. De feiten zijn dat er geen land in de
wereld is waar zoveel banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt zijn gecreëerd,
gerelateerd aan de bevolkingsgrootte. In de jaren negentig zijn er 1 miljoen
banen bijgekomen, waarvan een derde aan de onderkant van de arbeidsmarkt.
De onderliggende structuur van de arbeidsmarkt en van de economie is thans
in Nederland onvergelijkelijk veel sterker dan in het begin van de jaren tachtig.
Het is belangrijk om ook dat in ons achterhoofd te houden.De vergadering wordt van 19.10 uur tot 20.30 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Ik was vanmiddag verhinderd de vergadering voor te zitten. Op basis van
de informatie die ik heb gekregen, kom ik tot de conclusie dat de tweede termijn
kort kan zijn: het moet in een uur kunnen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Wij hebben in eerste termijn inderdaad veel argumenten gewisseld.
Ik vind dat het kabinet niet overtuigend is geweest in het aangeven van goede
redenen voor de afschaffing van de SPAK als zodanig en voor de versnelde afschaffing
daarvan. Het IBO-arbeidsmarktrapport wordt zeer selectief gebruikt. De oplossing
waarvoor het kabinet heeft gekozen, is ook in economisch heel andere tijden
de slechtst denkbare. Immers, de werkgelegenheid neemt in vergelijking met
alle andere scenario's, die uitgaan van vormen van een earned income tax credit
(EITC), het minst toe. Met name de werkgelegenheid voor laaggeschoolden daalt
in deze variant, en wel met 7500, terwijl de stijging van de werkgelegenheid
het laagst is. Bij een EITC, onder andere voorgesteld door mijn fractie, zou
de werkgelegenheid met 5000 stijgen, en bij een EITC op jaarloonbasis zelfs
met 16.000. Kortom, het kabinet kiest willens en wetens voor de verkeerde
oplossingen, die weliswaar generiek zijn, maar verkeerd generiek.Het kabinet is ook niet overtuigend geweest in het bestrijden van de argumenten
die via het VNO, de Stichting van de arbeid en de verschillende sectoren tot
ons zijn gekomen, namelijk dat met versnelde afschaffing van de SPAK duizenden
mensen werkloos worden. Ik snap nog steeds niet wat er mis is met de alternatieven,
met name niet als het gaat om het alternatief dat een relatie heeft met de
WAO. Ik dien daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de versnelde afschaffing van de SPAK leidt tot verlies
van duizenden banen;overwegende dat zowel werkgevers- als werknemersorganisaties het verzet
tegen een versnelde afschaffing ondersteunen;verzoekt de regering, de huidige voorstellen in te trekken en tegelijkertijd
de voorgenomen gefaseerde verlaging van de WAO-premie voor werkgevers aan
te passen, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bussemaker. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9(29516).Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik verzoek de staatssecretarissen nu alvast, de mogelijke consequenties
van deze regeling zo nodig voor de stemmingen aan ons te doen toekomen, omdat
we daarover in eerste termijn al uitgebreid hebben gesproken.De heer Van der Vlies (SGP):De strekking van de motie is duidelijk. Wat mij in de beantwoording aansprak,
is de WSW-problematiek. Als we dit voorstel afwijzen, moeten we daar wel een
adequaat antwoord op hebben.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat is mijn tweede motie. Het antwoord van de staatssecretarissen op vragen
over de WSW vond ik namelijk niet overtuigend. Als ik het grof mag zeggen,
leek mij daar enige politieke chantage in te zitten. Budgettair kan ik namelijk
niet inzien dat het ook maar iets uitmaakt. Bijna iedereen in deze Kamer vindt
dat de SW-sector niet de dupe mag worden van wat voor maatregelen ten aanzien
van de SPAK dan ook; daarvoor moet een structurele oplossing komen. Ook als
die oplossing wordt gezocht in de in mijn eerste motie neergelegde mogelijkheid,
zie ik niet in waarom de SW-sector niet structureel kan worden gecompenseerd,
dus ook na 2005, voor de afschaffing van de SPAK. Ik dien daarom ook hierover
een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de versnelde afschaffing van de SPAK nadelig is voor
sociale werkplaatsen;constaterende dat ook de regering de SW-sector structureel wil compenseren
voor afschaffing van de SPAK;verzoekt de regering, ook bij niet versnelde afschaffing van de SPAK de
SW-sector structureel te compenseren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bussemaker. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(29516).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Het is weer heerlijk dat u in levende lijve onder ons bent.De voorzitter:Zo voel ik het ook, dank u wel!De heer Vendrik (GroenLinks):Desalniettemin, mijnheer de voorzitter, vond ik de beantwoording van beide
staatssecretarissen teleurstellend. Ik vond het teleurstellend te moeten merken
dat, na veel omwegen, de staatssecretaris van Financiën toegeeft, dat
het louter en alleen de budgettaire noodzaak is geweest die heeft geleid tot
deze crashmaatregel, om deze juiste typering van mevrouw Van Vroonhoven maar
even te gebruiken. Het antwoord van de staatssecretaris van Sociale Zaken
omtrent de arbeidsmarktachtergrond van de versnelde afschaffing van de SPAK
vond ik minstens even teleurstellend. Ik vond dat hij een karikatuur maakte
van hetgeen ik namens mijn fractie naar voren heb gebracht. Ik zou zeggen:
staatssecretaris, leest u uw eigen nota naar aanleiding van het verslag er
nog maar eens op na, louter en alleen het IBO-rapport "Aan de slag" uit 2001
is maatgevend geweest voor deze versnelde afschaffing. Ik moet zeggen dat
ik uit zijn antwoorden niet veel anders heb kunnen opmaken. De terechte kritiek
die in eerste termijn door meerdere fracties, waaronder de mijne, is geuit
op dit wetsvoorstel en de onderbouwing ervan, is nauwelijks door hem weersproken.
Ik vind dat buitengewoon jammer, want waar heb je anders een debat voor met
elkaar? Ik zie dat u dat met mij eens bent, voorzitter, dus dat is ook al
weer binnen.Het kabinet heeft zichzelf de taak gesteld om bij voorjaarsnota maximaal
een tekort van 2,9% van het bruto binnenlands product als EMU-saldo achter
te laten. Ik heb gewezen op de olieprijzen en de daarmee samenhangende aardgasbaten.
De staatssecretaris heeft daarop gezegd daaraan geen boodschap te hebben en
dat het wellicht een onderdeel is van de koninginne-MEV maar dat het pas zal
worden betrokken bij de zomerbesluitvorming van het kabinet voor 2005. Ik
wil daarover het volgende opmerken. De miljoenennota geeft voor het komend
jaar een actualise rend beeld van de begroting voor het lopende
jaar. Over die begroting hebben wij het ook. Die begroting loopt spaak en
noopt tot deze crashactie. Je zou dan ook denken dat dit nieuwe feit van de
olieprijzen relevant is. Dan vind ik het ook wel heel gemakkelijk om dit nieuwe
feit dat via de kranten tot ons gekomen is, down te spelen. Hoe heb ik het
nu? De minister van Economische Zaken laat ongeveer half Amsterdam afzetten
voor een internationale olieconferentie omdat hij het probleem van te hoge
olieprijzen voor de West-Europese, de Amerikaanse en de internationale economie
wil bespreken. Dan kan elk kind weten dat dit vervolgens extra aardgasbaten
met zich brengt voor de schatkist. En dan vernemen wij hier van de staatssecretaris
van Financiën dat dit allemaal nog bekeken moet worden! Ga dat minister
Brinkhorst maar uitleggen, staatssecretaris. Waar is hij dan mee bezig geweest
in Amsterdam? Ik ga er dan ook van uit dat het CPB er niet heel erg ver naast
zal zitten, zoals uit de uitgelekte koninginne-MEV zal blijken. Uitgaande
van de huidige verdeling van dit soort aardgasbaten, namelijk dat 58,5% toegevoegd
wordt aan de reguliere inkomsten in de schatkist, is er dus ruim 240 mln extra
beschikbaar. Laat dat nu meer zijn dan het bedrag dat via dit wetsvoorstel
in 2004 versneld moet worden opgehoest. Ik zie die connectie dus wel degelijk.
Ik vind het buitengewoon jammer dat deze staatssecretaris vanuit de budgettaire
noodzaak de versnelde afschaffing van de SPAK beargumenteert en legitimeert
en vervolgens niet gevoelig is voor nieuwe feiten die zich op dat punt aandienen.
We zullen het toch niet gaan meemaken dat we over twee weken een minister
van Financiën hier in vak K aanhoren die gewoon ronduit gaat erkennen
dat die aardgasbaten er zijn en dat het budgettaire plaatje er inderdaad wat
anders uitziet dan bij de besluitvorming rond de voorjaarsnota in april? Nee,
dat willen wij niet meemaken. Dat betekent wat mij betreft dat de stemming
over dit wetsvoorstel moet worden uitgesteld tot er duidelijkheid is over
de mogelijke aanwending van de extra aardgasbaten.Voor mij is de politieke situatie heel simpel: Met de heer Bakker heb
ik altijd begrepen dat de "C" van CDA voor consistentie staat. Als mevrouw
Van Vroonhoven haar eerste termijn overeind houdt – en ik weet dat zij
dat zal doen – dan is er geen meerderheid voor dit wetsvoorstel. Dan
moet er een alternatief komen. Als oppositiepartij zeggen wij altijd: het
is gemakkelijk om ergens tegen te stemmen, maar er moet wel een alternatief
zijn. Om het kabinet daaraan te helpen dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat bij de voorjaarsnota het besluit tot versnelling van
de afschaffing van de SPAK vanwege incidentele budgettaire krapte is genomen;constaterende dat er ten opzichte van de inzichten van de Voorjaarsnota
2004 vanwege de hoge olieprijs een incidentele meevaller van 400 mln voor
2004 te noteren valt;constaterende dat er een duidelijke meerderheid van de Kamer tegen een
versnelde afschaffing van de SPAK is en er ook andere bezuinigingsalternatieven
zijn aangedragen;verzoekt de regering, de versnelde afschaffing van de SPAK niet door te
zetten en ofwel de recent geconstateerde meevaller ofwel de suggestie van
de werkgevers om de WAO-premieverlaging niet door te laten gaan, dan wel een
combinatie van beide voor een budgettaire oplossing in te zetten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Vendrik. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(29516).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb mij lichtelijk verbaasd over de toelichting van de
staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op de relatie tussen
de versnelde afschaffing van de SPAK en de structurele bijplussing van het
WSW-budget. Ik denk dat mevrouw Bussemaker het volstrekt bij het rechte eind
heeft. Er was ordinair sprake van politieke chantage. De inhoudelijke relatie
ontbreekt volledig. Of de SPAK versneld of vanaf 2006 wordt afgeschaft, de
WSW zit met een probleem waarvoor kamerbreed een oplossing zal worden gevraagd.
In die zin is er inhoudelijk geen enkele relatie tussen het extra budget dat
er allang had moeten zijn en dit wetsvoorstel. Meer in den brede merk ik op
dat alle mogelijke uitruilen van vormen van lastenverzwaring voor werkgevers
of andere opties die structureel voor de begroting 2005 te verzinnen zijn,
nu niet zo belangrijk zijn. Dat zien wij dan wel. Wij moeten het nu regelen
voor 2004. Dat kunnen wij vandaag doen en dan is dit wetsvoorstel niet nodig.
Dan kunnen wij de kwestie goed en ordelijk in het najaar bespreken. Op dat
moment kunnen wij ook de visie arbeidsmarktbeleid van de staatssecretaris
fileren en beschikken wij hopelijk ook over het stuk – dat had er natuurlijk
allang moeten zijn, mijnheer Weekers – over het fiscale instrumentarium
in het kader van het arbeidsmarktbeleid. Met dat alles kunnen wij de zaak
ordelijk behandelen, zoals de VVD altijd graag wil. Voor een keer ben ik daarmee
eens.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Hebben de staatssecretarissen mij overtuigd van hun gelijk?
Dat is niet het geval. Zij hebben onvoldoende aandacht voor de gevolgen van
de versnelde afschaffing van de SPAK. Dit leidt ertoe dat duizenden mensen
hun baan zullen verliezen. Dit staat in vele reacties en ook in de nota naar
aanleiding van het verslag. Deze mensen zullen in hoofdzaak aankloppen bij
de gemeenten. De staatssecretaris heeft aan de hand van enkele voorbeelden
proberen te schetsten op welke wijze de gemeenten omgaan met de Wet werk en
bijstand. Het is echter onwenselijk dat de gemeenten met een toeloop van vele
duizenden mensen worden geconfronteerd door deze maatregelen, zowel gezien
vanuit het standpunt van de betrokkenen als vanuit het standpunt van de gemeenten,
die maar moeten zien hoe zij dit probleem oplossen. De staatssecretarissen
hebben mij dus niet overtuigd.Ik ben van mening dat de in het wetsvoorstel opgenomen tegemoet koming
voor de WSW los dient te staan van deze maatregel. Ik Vind dan ook dat de
motie van mevrouw Bussemaker volkomen op haar plaats is. Ook los van deze
problematiek zou dit aan de orde zijn geweest. De Kamer vindt in feite dat
de WSW ondersteuning behoeft.Samenvattend: mijn fractie zal in ieder geval tegen dit wetsvoorstel stemmen.
Gelet op de verhoudingen tot nu toe, constateer ik dat er geen meerderheid
in deze Kamer voor dit wetsvoorstel is. De bewindslieden zouden er verstandig
aan doen om het in te trekken, met name vanuit het oogpunt van de werkgelegenheid
voor de mensen met een laag inkomen en weinig kansen.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Wanneer mijn fractie nog niet overtuigd was voordat wij aan
dit debat begonnen, zou zij dit zijn geraakt door het antwoord van de regering.
Ik hoop dat dit voor meerdere fracties geldt en met name de CDA-fractie. Ik
heb de vier argumenten op een rij gezet waarom dit wetsvoorstel moet worden
aangenomen en de SPAK moet worden afgeschaft.1. De regeling kost ruim 200 mln. Zij treft slechts voor 16 mln doel,
dus 194 mln per jaar belastinggeld wordt weggegooid. Er wordt in ieder geval
niet bereikt wat met de regeling wordt beoogd. De SPAK is niet effectief.
Er moeten moeilijke keuzes worden gemaakt in budgettair barre tijden. Je kunt
dan niet anders dan concluderen dat deze regeling niet langer kan worden gehandhaafd.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U zegt dat de SPAK niet effectief is, maar heeft u het IBO-arbeidsmarktonderzoek
en de CPB-analyse wel gelezen? Daaruit blijkt dat de door het kabinet gekozen
oplossing, breed gesteund door uw fractie, de slechtst denkbare is van alle
mogelijke alternatieven. De werkgelegenheid daalt met 7500, met name aan de
onderkant van de arbeidsmarkt, terwijl alternatieven, onder andere de EITC,
kunnen leiden tot werkgelegenheid voor meer dan 16.000 mensen. Vindt u een
daling van de werkgelegenheid voor laaggeschoolde werknemers nog steeds de
best denkbare optie?De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Mevrouw Bussemaker winkelt selectief in het rapport. Natuurlijk
heb ik het gehele rapport gelezen. Zij heeft ook mijn bijdrage in eerste termijn
kunnen beluisteren waarin ik heb gezegd dat de afschaffing van een niet effectief
instrument ons niet ontslaat van de plicht om na te denken over effectieve
maatregelen. Ik heb er al enkele genoemd, zoals de mogelijkheid tot dispensatie
op het minimumloon en een alternatieve regeling, een soort SPAK-regeling,
die slechts terechtkomt bij de mensen die anders absoluut niet aan de slag
komen. Een alternatieve regeling voor de SPAK waarin wordt gewerkt met een
indicatiestelling kost slechts 16 mln per jaar en geen 200 mln. Dat bedrag
kan worden opgebracht door niet te verstrekken uitkeringen. De staatssecretaris
heeft aangegeven dat wij nog voor de zomer een uitgebreide notitie tegemoet
kunnen zien waarin dit soort alternatieven, met de alternatieven van de Raad
voor Werk en Inkomen, zijn opgenomen en wij daarover uitvoerig kunnen spreken.
Laten wij het daarop houden en nu afscheid nemen van een niet effectieve regeling.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter...De voorzitter:Als ik de eerste termijn had voorgezeten, zou ik nu veel herhalingen hebben
gehoord. U kunt nog één korte vraag stellen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben het eens met de heer Weekers dat over alle alternatieven moet worden
nagedacht, maar als het hem om de effectiviteit gaat, wil ik zijn mening horen
over de arbeidskorting. Volgens het door hem vaak aangehaalde IBO-onderzoek
is dat absoluut niet effectief.De voorzitter:Een kort antwoord, zonder herhalingen.De heer Weekers (VVD):De arbeidskorting heeft meer doeleinden. Zij heeft onder meer het doel,
werken extra te laten lonen ten opzichte van het ontvangen van een uitkering.
Zij beloont dus de mensen die actief zijn in het arbeidsproces. Dat is voor
de VVD-fractie, buiten het arbeidsmarktinstrumentarium als zodanig, nog een
heel belangrijk argument om juist te kiezen voor de arbeidskorting. 2. Een ander aspect dat wij van groot belang vinden, is dat het kabinet
heeft gekozen voor een compensatieregeling voor de meest kwetsbare groep,
namelijk de sociale werkvoorziening. Het gaat daarbij om 24 mln euro. De VVD-fractie
wil deze ook na 2006 veiligstellen. Mevrouw Bussemaker heeft zojuist een kwalificatie
gegeven aan de opmerkingen die door het kabinet zijn gemaakt. Daar moet het
kabinet zelf maar op reageren. Wij willen die regeling in elk geval niet in
de waagschaal stellen. Wij beschouwen een en ander als een totaalpakket. Als
wij bepaalde keuzes moeten maken, willen wij per se niet dat de sociale werkvoorziening
op termijn in de knel komt. Alle plussen en minnen van dit wetsvoorstel moeten
dan ook tegen elkaar worden afgewogen.3. Verschillende fracties in deze Kamer willen de WAO-lasten generiek
verhogen in plaats van verlagen. Ik zie dat mevrouw Bussemaker nu "nee" schudt.
Straks hebben wij van de staatssecretaris van Financiën gehoord dat de
WAO-premie in het voorstel van de fractie van het CDA per saldo wordt verhoogd
voor het resterende deel van dit jaar. Wij vinden dat een vreselijk slecht
signaal in de richting van alle werkgevers in het land. Er zijn namelijk veel
meer werkgevers dan alleen de werkgevers die gebruik maken van de SPAK. De
VVD-fractie wil niet de lasten voor alle werkgevers verhogen om een niet effectief
arbeidsmarktinstrument in stand te houden. De heer Bakker heeft in dezen gewezen
op een paars compromis. Ik vind het erg vreemd dat de CDA-fractie nu zó
voor dat paarse compromis gaat liggen. In wezen stelt zij erg draconische
alternatieve maatregelen voor om dit instrument nog anderhalf jaar in de lucht
te houden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik kan dezelfde vraag aan de heer Weekers stellen. Wat merkwaardig dat
de VVD, de leidende partij van Paars die dit allemaal verzonnen heeft, hiervan
vervolgens zo pontificaal afstand neemt. Hoe zit dat dan?De heer Weekers (VVD):Het gaat de VVD om de effectiviteit van beleid. Zoals de heer Vendrik
in mijn inleiding in eerste termijn_De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is dan acht jaar fout gegaan, begrijp ik. Dat heeft
u acht jaar laten voortduren.De heer Weekers (VVD):Nee, nee. Zoals de heer Vendrik in de inleiding van eerste termijn heeft
kunnen beluisteren, heb ik gezegd dat de SPAK een heel goed arbeidsmarktinstrument
leek, met name voor de onderkant van de arbeidsmarkt. Na een aantal jaren
met de SPAK te hebben gewerkt, moet je echter concluderen dat zij slechts
voor 8% effectief is. Dat betekent dat 16 mln euro effectief is besteed, terwijl
de overige 184 mln euro per jaar in feite is weggegooid. Op een gegeven moment
moet je dan de knopen tellen en concluderen dat dit geld beter kan worden
besteed. Bovendien heeft de VVD diverse alternatieven die, gelet op de economische
situatie, wellicht opnieuw bespreekbaar worden. Dat weet de heer Vendrik ook.
Ik noem bijvoorbeeld de mogelijkheid tot een specifieke dispensatie op het
minimumloon. In de hoogconjunctuur tijdens de tweede helft van Paars I en
Paars II was er een andere situatie.4. Mijn laatste punt is ook door de staatssecretaris van Financiën
aangehaald. De premies voor de sociale zekerheid moeten niet misbruikt worden
voor andere doeleinden. Ik heb de motie-Bolkestein al genoemd. Overigens is
deze motie ingediend onder het eerste paarse kabinet. Daarna is deze motie
jarenlang door het CDA in dit huis verdedigd onder de bezielende leiding van
diverse financiële woordvoerders van het CDA. Daarvoor spreek ik wederom
lof uit. Het is heel erg jammer dat het CDA daar op dit moment afstand van
neemt. Ik vraag mevrouw Van Vroonhoven om de argumenten die door de regering
zijn genoemd, nog eens heel goed tot zich te laten doordringen en tot een
verstandig besluit te komen. Ik vraag haar in elk geval zo meteen niet te
pleiten voor een verhoging van de WAO-premie, want dat zou volgens mij desastreus
zijn voor het economische klimaat in Nederland.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorzitter. Kort en goed, de budgettaire situatie is penibel. Een bezuinigingsronde
is noodzakelijk. Wat dat betreft geef ik een pluimpje aan het kabinet dat
een bezuinigingsronde heeft afgekondigd en daarbij drie belangrijke voorwaarden
heeft gesteld. Ten eerste moeten de maatregelen zoveel mogelijk aansluiten
bij het lopende kabinetsbeleid. Ten tweede moeten de bezuinigingsmaatregelen
zo weinig mogelijk economisch effecten hebben. Ten derde moeten de lasten
zo evenredig mogelijk worden verdeeld.Ik heb uitgelegd dat voor ons van wezenlijk belang is dat die budgettaire
inhaalslag daadwerkelijk wordt gemaakt. Wij hebben vragen gesteld bij het
uitgerekend kiezen voor de maatregel van versnelde afschaffing van de SPAK.
Ik begrijp heel goed dat het kabinet overweegt dat dit aansluit bij lopend
beleid. Als wij kiezen voor abrupt stoppen met deze maatregel, moeten wij
ook beseffen dat wij een heleboel mensen, zowel werknemers als werkgevers,
in problemen brengen.Wij zijn hard op zoek gegaan naar alternatieven. Dat heeft ons heel wat
hoofdbrekens gekost. Wij hebben er hard over nagedacht, maar wij moeten zeggen
dat wij de suggestie van de werkgevers toch heel elegant vinden. Zij stellen
voor om de WAO-premie tijdelijk te verhogen. Met andere woorden, zij kiezen
ervoor om de lasten op hun eigen schouders te trekken. Het veld vraagt er
zelf ook om.Bij de beantwoording van de bewindspersonen in eerste termijn kwam bij
ons het punt op van de structurele compensatie voor de WSW-banen. Het zal
geen verrassing zijn dat mijn fractie ontzettend hecht aan structurele compensatie
voor de WSW-banen. Wij weten inmiddels dat dit is geformuleerd in de voorjaarsnota.
Wij wachten de maatregelen die het kabinet op dit gebied neemt, dan ook af.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister van Financiën heeft gevoel voor timing, want hij komt
binnen op het moment dat zijn knechten het niet redden in het parlement.De voorzitter:Voor de Handelingen zeg ik even dat de minister van Financiën in
een serieus, urgent, bilateraal overleg met de Kamervoorzitter was, niet in
verband met dit debat.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik geloof u. Ik heb een serieuze vraag aan mevrouw Van Vroonhoven. Moet
ik uit haar opmerkingen begrijpen dat de CDA-fractie, als er een stemming
komt over het wetsvoorstel, laten wij zeggen volgende week dinsdag, tegen
zal stemmen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik vraag de heer Vendrik om even mijn termijn af te kunnen maken, want
ik wil nog een motie indienen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik heb nog een vraag over de sociale werkplaatsen. Mevrouw Van Vroonhoven
zegt dat daarover wordt gesproken bij de voorjaarsnota. Wat voor budgettaire
dekking je ook vindt voor het probleem van de versnelde afschaffing van de
SPAK, als je die niet wilt, mijn vraag is of zij het principieel wenselijk
vindt dat de sociale werkvoorziening structureel wordt gecompenseerd voor
het verlies van de SPAK. Mijn tweede vraag is wat zij vindt van de door mij
ingediende motie.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Blijkbaar heeft mevrouw Bussemaker niet goed naar mij geluisterd. Ik heb
namelijk uitdrukkelijk aangegeven dat mijn fractie grote waarde hecht aan
die structurele compensatie voor de WSW-banen.De heer Bakker (D66):Het is het goede recht van mevrouw Van Vroonhoven om dit wetsvoorstel
af te wijzen. Het kabinet heeft echter aangegeven dat in het kader van dit
wetsvoorstel de dekking wordt gevonden voor de structurele compensatie van
de WAO. Omdat mevrouw Van Vroonhoven heeft aangegeven deze structurele compensatie
ook te willen,vind ik dat zij, zeker als lid van de coalitie, een deugdelijke
dekking moet aangeven. Ik zeg haar dat overigens graag na, want het is ondenkbaar
dat wij de WSW door de bodem zouden laten zakken. Ik vraag haar daarom op
een serieuze manier aan te geven waar zij de dekking voor deze 24 mln zal
vinden.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Wij spreken over een versnelde afschaffing van de SPAK in 2004 en 2005.
Mijn alternatief voor deze maatregel is een tijdelijke verhoging van de WAO-premie.
Het zijn dus allebei tijdelijke maatregelen. De bewindspersonen hebben in eerste termijn inderdaad aangegeven dat aan
hun voorstel een structurele compensatie voor de WSW-banen is gekoppeld. Het
is voor mijn fractie ongelooflijk belangrijk dat die compensatie er komt,
maar naar mijn mening is die compensatie op dit moment niet aan de orde. Die
compensatie komt namelijk bij de behandeling van de voorjaarsnota aan de orde.
Verder zullen wij hierover nog spreken in de commissie voor Sociale Zaken.
Wij spreken nu louter en alleen over de versnelde afschaffing van de SPAK.De heer Bakker (D66):Daar zullen wij inderdaad in het kader van de voorjaarsnota over spreken.
Ik verwacht echter wel dat de CDA-fractie op dat moment een serieuze dekking
zal aangeven voor die 24 mln voor 2006 en later. Als mevrouw Van Vroonhoven
dat niet doet, schiet zij een gat in de WSW. De WSW zal daardoor lange tijd
in onzekerheid verkeren en bovendien moet daardoor de regering het vervolgens
zelf maar zien op te lossen. Ik mag van haar verlangen dat zij met een betere
oplossing komt.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Mijn fractie wacht de voorstellen van het kabinet af. Zodra die bekend
zijn, zullen wij daarover met de heer Bakker verder spreken.De heer Bakker (D66):Dit kan echt niet. Het voorstel van het kabinet bevat ook de dekking van
24 mln voor de WSW. Als mevrouw Van Vroonhoven dit wetsvoorstel afwijst, is
dat haar zaak, maar daarmee gaat zij wel voorbij aan de terechte opmerking
van het kabinet dat daardoor ook die dekking van 24 mln komt te vervallen.
Hoe denkt zij deze 24 mln op te brengen?De heer Vendrik (GroenLinks):Is mevrouw Van Vroonhoven het met mij eens dat wat de heer Bakker nu naar
voren brengt, het antwoord van de staatssecretaris van Sociale Zaken na-apend,
onzin is? De versnelde afschaffing van de SPAK heeft namelijk slechts budgettaire
gevolgen voor 2004 en 2005. Is zij het verder met mij eens dat de structurele
dekking van het kabinet voor de WSW er sowieso zou zijn gekomen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorzitter. Ik hoef mijn woorden toch zeker niet nog een keer te herhalen?De voorzitter:Dat hoeft u zeker niet te doen.De heer De Wit (SP):U stelt voor om de tijdelijke verlaging van de WAO-premie niet door te
laten gaan. U kent echter ook het commentaar van beide staatssecretarissen
op dit voorstel. Zij zien niets in uw plan voor de WAO-premie en dat roept
bij mij de vraag op wat de CDA-fractie gaat doen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Wij hebben onze afweging absoluut niet lichtzinnig gemaakt. Ik heb in
eerste termijn al aangegeven dat wij de voorstellen op alle aspecten hebben
beoordeeld. De staatssecretaris van Financiën heeft in de nota naar aanleiding
van het verslag bovendien nadrukkelijk aangegeven dat het kabinet zoekt naar
bezuinigingsmaatregelen die zullen neerslaan in de lopende kabinetsperiode,
zo min mogelijk negatieve economische effecten hebben en resulteren in een
evenredige lastenverzwaring. Mijn fractie betwijfelt of dit wetsvoorstel tegemoetkomt
aan de laatste twee criteria uit de nota naar aanleiding van het verslag.
Dat is de reden dat wij op zoek zijn gegaan naar alternatieven. Wij hebben
namelijk moeten constateren dat de gevolgen van de versnelde afschaffing van
de SPAK vooral moet worden gedragen door de werkgevers. Als zij vervolgens
met een alternatief komen dat op steun uit het veld mag rekenen en waarvan
zij de lasten zelf willen dragen, moet dat alternatief serieus worden bezien.De heer De Wit (SP):Het is niet meer alleen bekijken want er ligt ook een motie op tafel van
mevrouw Bussemaker. Betekent dit dat u die motie steunt of met een eigen motie
komt? Wat betekent het voor dit wetsvoorstel als die motie niet wordt aangenomen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik denk dat u beter mijn motie even kunt afwachten want dan weten wij
waarover wij spreken. U weet dan dat mijn motie heel erg expliciet is.De heer Weekers (VVD):Mevrouw Van Vroonhoven schetste zojuist een drietal elementen dat het
voorstel moest bevatten. Zij plaatste vraagtekens bij de laatste twee elementen,
waar het kabinet volgens mij een heel duidelijke stellingname had. Alleen
het eerste element is niet duidelijk. Zij zei: het moet wel passen binnen
het kabinetsbeleid. Ik wijs dan toch naar het regeerakkoord. Daar staat heel
nadrukkelijk dat de SPAK wordt afgeschaft. Het kabinet haalt de maatregel
alleen naar voren. Het voorstel van het kabinet voldoet nadrukkelijk aan die
eerste voorwaarde. Het alternatief van mevrouw Van Vroonhoven, het verhogen
van de WAO-premie, staat haaks op het kabinetsbeleid. In het regeerakkoord
staat: de WAO-premie wordt verlaagd om een tweetal redenen. Vervolgens is
het voorstel van mevrouw Van Vroonhoven dat de WAO-premie in de resterende
helft van dit jaar nog verder omhoog gaat om de premie vervolgens minder te
verlagen. Dat staat haaks op het beleid en haaks op de drie criteria die zij
noemde.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik hoef hier natuurlijk niet al mijn argumenten uit mijn eerste termijn
te herhalen. Als de heer Weekers toen goed had geluisterd, had hij kunnen
horen dat het voor ons een moeilijke afweging is geweest. Ik heb uitdrukkelijk
gezegd dat het in bepaalde sectoren onevenredig hard aan komt. Ten tweede
heeft het economische effecten waar je niet op zit te wachten. Wij verwachten
veel meer werklozen dan wij eigenlijk op dit moment zouden kunnen gebruiken.
Aan de andere kant heb ik gezegd – en daarvoor heb ik de bewindspersonen
ook een pluimpje gegeven – dat het wel een voorstel is dat past in het
kabinetsbeleid. Je kunt echter niet domweg voorstellen die je op een bepaalde
termijn zou willen laten ingaan, zomaar versnellen. Je hebt het wel over de
betrouwbaarheid van de overheid. Als je een wetsvoorstel dat je aanvankelijk
op 1 januari 2006 zou laten ingaan, ineens gaat versnellen naar 1 juli
2004, dan breng je bedrijven in de problemen. Dat speelt ook een belangrijke
rol. Ik weet niet of je het dan nog hebt over het doorzetten van kabinetsbeleid,
want het kabinet staat natuurlijk ook voor betrouwbaarheid.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik steun mevrouw Van Vroonhoven hierin. Als het gaat om
betrouwbaarheid is het ook belangrijk dat afspraken uit het regeerakkoord
blijven staan als het om de SPAK gaat. In het regeerakkoord staat weliswaar
dat de SPAK wordt afgeschaft, maar niet dat deze versneld wordt afgeschaft.
In die zin voert mevrouw Van Vroonhoven het regeerakkoord uit.Als het mag van de voorzitter, wil ik nog een andere opmerking maken.
Ik stoor mij eraan dat er van alle kanten ineens wordt gesproken over grote
verhoging van de WAO-premie. Is mevrouw Van Vroonhoven het met mij eens dat
het niet om een verhoging van de WAO-premie gaat, maar om een vertraging of
een vermindering van verlaging van de WAO-premie? Dit heeft niets te maken
met de instroom in de WAO, maar is een effect van eerdere afspraken over lastenverlichting
tussen werkgevers en het kabinet.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ook op dit punt heb ik de bewindspersonen in eerste termijn goed beluisterd.
Aanvankelijk was er een premieverlaging in het vooruitzicht gesteld. Als ik
het goed heb begrepen, wordt deze met 0,35% respectievelijk 0,15% verhoogd,
zodat wij voor het komende jaar met een heel kleine verhoging zitten en het
jaar daarop rond de nul uitkomen. Om dit alles te laten beklijven, heb ik
de volgende motie voorbereid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de versnelde afschaffing van de SPAK voor werkgevers en
werknemers onverwacht komt en sommige sectoren onevenredig hard raakt;verzoekt de regering, het voorliggende wetsvoorstel in te trekken en daarvoor
in de plaats de voorgenomen gefaseerde verlaging van de WAO-premie voor werkgevers
tijdelijk uit te stellen door het premiepercentage met ingang van 1 juli
2004 en voor 2005 zodanig vast te stellen dat dit budgettair neutraal is,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Vroonhoven-Kok. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(29516).De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb wel een vermoeden, en u waarschijnlijk ook, over het oordeel van
het kabinet over deze motie en over het antwoord op de vraag of het deze motie
wil uitvoeren. De staatssecretarissen zien er vanavond ook een beetje uit
alsof zij niet van plan zijn om die motie uit te voeren. Het is dan echt weer
aan de Kamer. Zou het niet gewoon wijs zijn als de Kamer haar eigen verantwoordelijkheid
neemt en dat ook de CDA-fractie samen met anderen dit wetsvoorstel afkeurt?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Daarom hebben wij die motie ingediend. Laten wij eerst afwachten of deze
motie straks wordt aangenomen.De heer Van der Vlies (SGP):De motie die u zojuist hebt ingediend, lijkt materieel heel sterk op die
van mevrouw Bussemaker. Ik ben benieuwd naar de verschillen tussen deze moties.
Het luistert immers nauw, juist vanwege de politieke gevolgen die deze moties
kunnen hebben.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Wij moeten de moties straks even naast elkaar leggen. U weet hoe het gaat
in de hitte van het debat. Ik ben het met u eens dat de doelstellingen van
de moties zeer dicht bij elkaar liggen. De verschillen zitten vooral in de
formuleringen in het dictum.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Dit is eigenlijk een heel erg leuk debat. Het is hartstikke
dualistisch. Ik heb het woord "regeerakkoord" niet gehoord, behalve dan uit
de mond van mevrouw Bussemaker. Ik heb het niet gehoord van het kabinet of
van de fracties van de coalitiepartijen. Zo hoort het ook. Dit is een goed
dualistisch debat waarin wij de maatregel van alle kanten bezien en waarin
wij uiteindelijk tot een afweging komen. Ik dank het kabinet voor de beantwoording.
Wij kunnen uiteraard zeer van opvatting verschillen, maar ik vind dat het
kabinet in elk geval een duidelijke visie heeft gegeven waarin ook wordt aangegeven
welke keuzes het heeft gemaakt op basis van bijvoorbeeld het IBO-rapport.
Een andere belangrijke factor bij het maken van de keuzes was dat het kabinet
werd geconfronteerd met grotere financiële problemen dan waarvan in eerste
instantie was uitgegaan. Daar moest een oplossing voor worden gevonden.Het kabinet had uiteindelijk verschillende keuzes kunnen maken, maar het
heeft deze keuze gemaakt. Mijn fractie is bereid om het kabinet in die keuze
te volgen, met name omdat wij alle alternatieven een stuk slechter vinden.
Het is teleurstellend dat het kabinet de voet dreigt te worden dwars gezet.
Ik vind het niet erg dat elke fractie haar eigen afweging maakt. Na het debat
blijkt wel waar de meerderheid ligt. Dat is ons systeem en dat is hoe het
hoort. Ik ga daar niet over stampvoeten. Ik gun de oppositie ook haar feestje.
Zij kijken immers al vaak genoeg zuur, dus laten wij blij voor hen zijn.Ik vind het echter wel bevreemdend wat er nu dreigt te gebeuren. Dat de
oppositie tegen een wetsvoorstel is, is niet verbazend. De CDA-fractie kiest
er echter voor om 184 mln weg te gooien. Mevrouw Van Vroonhoven zegt dat hij
het wetsvoorstel zo vervelend vindt voor de werkgevers dat zij 184 mln wil
weggooien voor een effect van 16 mln. Zij zegt dat zij die 16 mln aan werkloosheid
die ontstaat door de versnelde afschaffing wil voorkomen omdat die mensen
haar aan het hart gaan. In plaats daarvan gaat zij de WAO-premie verhogen
met 200 mln. Ik kan haar verzekeren dat zij daar voor 200 mln werkloosheid
voor terug krijgt. Zij zal die alleen niet zien. Zij zal er geen brieven over
krijgen. Er valt er hier en daar eens eentje af. Zij lijkt dus iets fantastisch
te doen. Zij houdt voor 16 mln werkgelegenheid overeind. In het grote geheel
laat zij echter voor 200 mln werkgelegenheid verdampen.Een ander onderwerp is de 24 mln voor de WSW. Ik ben het met iedereen
eens die vraagt of er een logisch en consistent verband is tussen het wetsvoorstel
en de WSW. Mijn antwoord daarop is nee. De logica zit in het totaal van het
financieel-economische beleid. In dat totaal, inclusief bijvoorbeeld alle
kasschuiven die erachter zitten, heeft het kabinet besloten dat het verantwoord
is om voor 2006 en verder 24 mln te reserveren. Ik ben daar blij mee, want
ik vind dat de WSW moet worden gecompenseerd. Ik vind dat wij er geen prestigekwestie
van moeten maken. Er moet niet worden gezegd dat de WSW de klos is als het
wetsvoorstel niet wordt aangenomen. Dat moeten wij niet hebben. Dan laten
wij de WSW voor 24 mln in het moeras zakken. Dat wil niemand. Alleen stel
ik wel vast dat het kabinet vanaf 2006 vanwege de samenhang met de financiën
voor de komende jaren, niet de ruimte ziet om die 24 mln te voteren. Het moet
dus ergens vandaan komen. Dit hoeft niet per se in dit debat te gebeuren,
maar wel bijvoorbeeld bij de voorjaarsnota. Dan moet serieus worden nagegaan
waar die 24 mln structureel vandaan komt.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Erkent de heer Bakker hiermee dat er geen financiële relatie is tussen
de SW en de SPAK, maar dat het puur een politieke afweging is? Of je de SPAK
nu versneld afschaft of niet, de SW-bedrijven zullen na 2006 ook volgens hem
gecompenseerd moeten worden?De heer Bakker (D66):Er was een financiële relatie met het oorspronkelijke voornemen om
de SPAK af te schaffen in 2006, zonder compensatie voor de WSW. Volgens mij
was dat in eerste instantie een schoonheidsfoutje. Nu wordt de SPAK versneld
afgeschaft. In dat totaal wil het kabinet ook de 24 mln realiseren. Er is
echter geen inherente relatie tussen dit wetsvoorstel inzake de versnelde
afschaffing en die 24 mln. Er is wel een politieke en een financiële
relatie. Immers, als dit wordt afgeschoten, is dat nogal wat.Onder anderen mevrouw Van Vroonhoven kan zeggen dat dit bij de WAO wordt
gehaald, maar het WAO-fonds vertoont dan wel een groter overschot. De staatssecretaris
beantwoordt de vraag bevestigend of die dekking deugdelijk is. Ik begrijp
wel dat hij dit zegt. Eigenlijk is die dekking niet deugdelijk. De SPAK speelt
zich af in het domein van inkomsten en uitgaven van het Rijk. Het is alleen
maar via de Europese definitie van het EMU-saldo dat je kunt zeggen dat een
verhoging van de WAO-premie ook een dekking is. Daardoor is namelijk het overschot
in het WAO-fonds groter en dat telt weer mee voor een lager EMU-tekort. Dit
is wel een beetje schuiven en sjoemelen achter de schermen. Reëel zou
zijn een reële WAO-premie.Voorzitter. Ik rond mijn inbreng af. De heer Vendrik heeft mevrouw Van
Vroonhoven opgeroepen om consistent te zijn in zowel eerste als tweede termijn.
Zo kennen wij haar ook. Ik ga er niet over stampvoeten; het is ieders goed
recht. Het is echter al meermalen gezegd dat de consistentie met het verleden
niet te zien is. In eerste termijn heb ik gewezen op de uitspraken van alle
financiële woordvoerders. Daar moeten dossiers van zijn, maar die heb
ik niet meegenomen. Ik kon dit op voorhand niet bedenken. Er moeten toch teksten
te vinden zijn van de heer Balkenende en de heer Wijn dat dit zo niet moet
worden gedaan? Ik heb mij altijd afgevraagd waar het CDA voor stond, maar
het staat in ieder geval niet voor: consistent democratisch appel.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik heb al uitdrukkelijk uitgelegd dat het om een crash-procedure gaat.
Er moeten ook verschillende dingen uit elkaar gehouden worden. Dus, voor één
keer en dan nooit weer. Wij moeten wat aan die procedure doen. Wij hebben
het dan ook niet over de structurele vooruitzichten. Er is nu nood aan de
man en er is lang nagedacht over de oplossing.De heer Bakker (D66):Ik begrijp wel dat u er lang over hebt moeten nadenken, maar ik betreur
in hoge mate dat u daarbij niet hebt opgemerkt dat u voor 16 mln werkgelegenheid
tracht te redden en er 200 mln werkgelegenheid voor terugkrijgt, onder verlies
van alle consistentie uit het verleden. Vervolgens zegt u dat het moet aansluiten
bij het lopende kabinetsbeleid. Dat doet het dus niet. U zegt ook dat het
economisch zo min mogelijk effecten moet hebben. Nee, wij halen 16 mln aan
economische effecten terug en wij pompen er 200 mln in terug! Bovendien moet
de pijn van het totale pakket eerlijk verdeeld worden, dus maken wij ons zorgen
over de positie van de werkgevers, terwijl wij dat niet hebben gedaan in alle
debatten in de afgelopen maanden over andere bezuinigingen! Daarin hebben
wij alle protesten van ons laten afglijden. Welnu, het steekt mij dat u zegt
dat u het probleem van de werkgevers serieus neemt, omdat de heren Schraver
en Van den Braak geblaft hebben, en dat u verder alle andere dingen van u
laat afglijden. Daar zit ik echt mee.Als u dan 16 mln aan banen wilt behouden en 200 mln over de rest van de
economie "versmasht", omdat u er geen last van hebt, vind ik dat niet elegant.
Bovendien vind ik het niet eerlijk. U doet namelijk net alsof u iets hartstikke
moois doet voor de werkgelegenheid, maar in wezen verhoogt u gewoon de lasten.
Daarmee neemt u op dat punt afstand van het kabinetsbeleid. Dat hebben wij
wel samen gedragen. Maar ik ga niet met regeerakkoorden zwaaien. Dat is flauwekul.
Daar gaat het niet om. Het gaat hier om de economische effecten. Ik vind dat
u de pijn niet eerlijk verdeelt. Ik vind ook dat u niet eerlijk verdeelt uw
reactie op de vele protesten op het kabinetsbeleid, waarvan u en ik beiden
vaak zeggen dat soms keuzes moeten worden gemaakt. Heel vervelend. Dat u naar
de werkgevers wilt leunen, wil er bij mij niet in.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is een schitterend exposé van de heer Bakker. Het daagt alleen
uit om de eerlijkheid van zijn betoog te beproeven en daarom de volgende vraag.Het gaat natuurlijk niet aan om 16 mln voor SPAK-banen af te zetten tegen
200 mln voor werkloosheid door een WAO-premieverlaging die niet doorgaat.
Zo werkt het niet en dat weet de heer Bakker ook. Het gaat erom dat een lastenverzwaring
ten laste van laagbetaalde arbeid wordt ingeruild voor een lastenverzwaring
die een veel bredere en meer generieke werking heeft en die over de ruggen
van alle werknemers door de werkgevers wordt betaald. Het gaat erom wat in
deze situatie het beste resultaat geeft. Is de heer Bakker het dan niet met
mij eens, als wij dan allemaal hart hebben voor die laaggeschoolde en ongeschoolde
arbeiders op de arbeidsmarkt voor wie bijna geen plek meer is, dat de WAO-route
voor die groep een veel beter resultaat geeft en waarschijnlijk ook nog een
netto positief werkgelegenheidsresultaat heeft ten opzichte van afschaffing
van de SPAK?De heer Bakker (D66):Het spijt mij erg, maar dat ben ik – in alle eerlijkheid
inderdaad – niet met de heer Vendrik eens. Wij weten allemaal dat het
generieke loonkostenniveau een zeer nauwe relatie heeft met het werkgelegenheidsniveau,
niet van vandaag op morgen maar wel op de langere termijn. Als de loonkosten
met 200 mln worden verhoogd, werkt dat door in de werkloosheid. Vandaar die
200 mln werkloosheid die je ervoor terugkrijgt. Van de SPAK hebben wij ooit
gehoopt dat die 200 mln daadwerkelijk een impuls zou zijn. Waar iedereen zegt
dat die voor 8% effectief is, is het dus 16 mln effectief. De overige 184
mln verdwijnen gewoon in de zak van werkgevers, die de mensen die zij ervoor
hebben aangenomen en op wie het van toepassing is, toch wel in dienst zouden
hebben. Ik vind dus dat ik overeind kan houden dat de CDA-fractie en u zorgen
voor een effect van 200 mln op de werkgelegenheid om mogelijk 16 mln aan banen
te redden. Ik begrijp dat niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat hier om het saldo van baten en lasten. Het is de ene benadering
versus de andere benadering. Als de heer Bakker zo indringend mevrouw Van
Vroonhoven, mij en de collega's die de WAO-route steunen, aanspreekt, spreek
ik hem erop aan dat hij aannemelijk maakt dat het laten dalen van de WAO-premie
per 1 juli met 0,25 procentpunt, zoals in het Hoofdlijnenakkoord voorzien,
de werkgelegenheid bevordert. Kennelijk is het in het verhaal van de heer
Bakker ceteris paribus ook een werkgelegenheidsmaatregel. Ik denk dat hij
het niet heel erg hard kan maken. Misschien is het chic als hij zegt dat de
D66-fractie haar oordeel opschort, aan het kabinet een verkenning van het
CPB vraagt om beide alternatieven naast elkaar te zetten en de beste laat
winnen. Ik geef u dan op een briefje wat de uitkomst van het CPB zal zijn.
U behoeft mij niet te geloven, maar wees dan zo eerlijk om te zeggen dat u
het in dit debat niet kunt beslechten. Vraag het dan aan het CPB.De heer Bakker (D66):De heer Vendrik weet dat er een groot verschil is tussen kortetermijneffecten
en langetermijneffecten. Wat hier gebeurt, is dat het kortetermijneffect van
deze mogelijke maatregel wordt afgekocht met een langetermijneffect van een
hogere premie. De heer Vendrik weet ook heel goed dat het CPB in het verleden
al vele malen in tal van studies verschillende mogelijkheden van lastenverlichting
en lastenverzwaring op een rijtje heeft gezet. Wij weten dat op de langere
termijn generieke vormen van lastenverlichting, waarbij wij in wezen de economie
de ruimte geven en niet zelf gaan zitten priegelen met allerlei subsidies,
het beste werken voor de werkgelegenheid en voor de economische ontwikkeling.
Daar houd ik mij aan vast. Ik voel mij ook niet zozeer uitgedaagd in de zin
dat ik het een of het ander zou moeten bewijzen. Ik weet mij bovendien gesteund
door het IBO-rapport. Maar nogmaals, ik ben begonnen met heel laconiek op
te merken dat ik hierover niet zou gaan stampvoeten. Wij zullen het wel zien.
Ik betreur het en laat iedereen zijn feestje hebben.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik zeg de staatssecretarissen dank voor hun beantwoording.
Als je de loop van dit debat op je laat inwerken, kun je twee kanten op. Je
kunt er gelukkig mee zijn, met enige scepsis over de werkgelegenheidseffecten
van het versneld intrekken van de SPAK. Je kunt ook een beetje ongelukkig
zijn over de loop van het debat. Momenteel overheerst dat gevoel bij mij.
Ik zal uitleggen waarom. Ik heb de regering in de gelegenheid gesteld mij
met argumenten te benaderen. Ik heb mij ontvankelijk getoond: als het goede
argumenten zijn, sluit ik niet uit dat ik mij laat overtuigen. En warempel,
ik was nog niet over de streep, maar wel een eindje op weg.En nu is het ineens niet meer nodig, want het wetsvoorstel zal geen meerderheid
krijgen. Er liggen enkele moties voor waarmee de regering gevraagd wordt,
het wetsvoorstel in te trekken en een andere dekking te zoeken voor het gat
dat voor een korte termijn in de budgetten wordt geslagen.Moet ik nu nog een eindafweging maken? Zou ik, als het wetsvoorstel in
stemming zou zijn gekomen, voor of tegen hebben gestemd? Ik kan het mij voorstellen
dat mij gevraagd wordt om zo'n eindafweging. Ik ben gewend daar eerlijk over
te zijn. Er zijn twee aspecten. De macro-economische problematiek is zorgelijk,
zo is helder uiteengezet. De prioriteiten zorg, onderwijs en veiligheid moesten
worden gehandhaafd. Er moesten zodanige maatregelen worden ingezet dat er
geen koopkrachteffecten zouden ontstaan, want daar hadden wij in het afgelopen
najaar al genoeg van beleefd. De WSW-problematiek zou structureel worden gecompenseerd.
Het wettelijk minimumloon zou niet ter discussie worden gesteld. Voor mij
zijn dat allemaal grote pluspunten. Er stond één minpunt tegenover,
namelijk dat er geen zekerheid is over de werkgelegenheidseffecten, zij het
dat daar de kanttekening bij werd geplaatst dat er instrumenten en mechanismen
op lokaal bestuurlijk niveau zijn om daar te repareren. Deze punten lagen
in beide schalen van de balans. Ik sluit niet uit dat ik op een positieve
bejegening van het wetsvoorstel zou zijn uitgekomen.Maar goed, die eindafweging is niet meer nodig. Ik sluit absoluut uit
dat de oppositie haar beurt voorbij laat gaan in de veronderstelling dat elke
indiener van een motie in ieder geval stemt voor zijn of haar eigen motie.
Vandaar mijn interruptie in het betoog van mevrouw Van Vroonhoven: uw motie
bedoelt toch materieel hetzelfde als de motie van mevrouw Bussemaker? Ik heb
daar een bevestigend antwoord op gekregen. En dus is mijn politieke conclusie
dat die motie een meerderheid haalt en het wetsvoorstel niet.Ik laat nog wel één grote waarschuwing horen aan mevrouw
Bussemaker, aan de heer Vendrik en aan mevrouw Van Vroonhoven, in alle bescheidenheid
die mij als lid van een kleine fractie natuurlijk past. Wij kunnen de WAO,
gelet op de historie, de impact ervan en de premiestelling, niet als een vluchtheuvel
gaan zien voor elke politicus met welk mandaat ook die een budgettair probleem
heeft. In die val moeten wij niet stappen, want daarvan krijgen wij de rekening
absoluut gepresenteerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Moet ik de laatste opmerking van de heer Van der Vlies zo verstaan dat
hij alle moties die een alternatief suggereren voor het kabinetsvoorstel gaat
steunen, maar wel geclausuleerd en voorzien van de laatste waarschuwing die
hij in onze richting sprak, en die ook voor hemzelf geldt?De heer Van der Vlies (SGP):Die geldt ook voor mij, zeker weten!De heer Bakker (D66):Dit doet de vraag rijzen of de heer Van der Vlies dan wel wil meewerken
aan een verhoging van de WAO-premie, als vervolg hierop.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is nog even een punt, waarbij het ook gaat om een stukje technische
uitwerking. Ik heb de getallen niet paraat, maar ik heb het zo begrepen dat
het minder minder is. De voorstellen vanmiddag waren: minder minder, en de
verlaging even opschorten. De versleuteling van wat wij nodig hebben, zou
voor dit jaar een premieverhoging betekenen. In het jaar daarop, dus 2005,
zou dat een premieverlaging inhouden, zij het wel een minder grote verlaging
dan aanvankelijk was bedoeld. Dan zeg ik: wees slim en zorg er in ieder geval
voor dat we voor dit jaar de verhoging van de WAO-premie "aftoppen".Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Als democraat heb ook ik genoten van dit debat, waarbij het
dualisme hoogtij viert. Dat doet mij sowieso deugd. Sterker nog: er zijn twee
identieke moties ingediend, één door de PvdA en één
door het CDA. Dat geeft te meer aan hoe open dit debat is geweest. Iedereen
die van dit huis houdt, zal dus van dit debat hebben gehouden.Maar inhoudelijk is een aantal zaken niet bevredigend verlopen. Wij hebben
aangegeven wat ons algemeen-economisch beleid is, wat de hoofdrichting is
en welke afwegingen wij hebben gemaakt bij het nu voorstellen van het versneld
afschaffen van de SPAK. Het doet mij in ieder geval deugd om van iemand die
dit debat zeker open is ingegaan, de heer Van der Vlies, te horen dat hij
niet uitsluit dat hij, als het wetsvoorstel in stemming komt, door de inhoud
van ons antwoord is overtuigd. Ik beschouw dat als een redelijk objectieve
kwalificatie.De motie van mevrouw Bussemaker op stuk nr. 9 is bijna precies hetzelfde
als die van mevrouw Van Vroonhoven. De één heeft het over een
gefaseerde aanpassing, de ander over een budgettair neutrale aanpassing. Het
wordt nu een beetje Haags: we kunnen ons afvragen wat er gebeurt als het CDA
tegen de motie van de PvdA stemt, en de PvdA tegen die van het CDA. Dan ligt
er dus geen verzoek van de Kamer aan de regering om het wetsvoorstel in te
trekken. Het is ook geen gezamenlijke motie. De leden kunnen zich voorstellen
dat wij, dit debat gehoord hebbend, binnen het kabinet overleg gaan plegen
over de ontstane situatie. De motie van mevrouw Bussemaker komt het eerst
in stemming. Als het CDA daarvoor stemt, weten wij in ieder geval dat deze
motie, die ons verzoekt het wetsvoorstel in te trekken, een Kamermeerderheid
heeft. Stemt het CDA niet voor de motie van mevrouw Bussemaker, dan is de
vraag of de PvdA voor de motie van mevrouw Van Vroonhoven stemt. Zo ja, dan
weten we dat er vermoedelijk een Kamermeerderheid ontstaat voor deze motie.
Er is dus wat verwarring. Mag ik in deze termijn aan de sprekers vragen, voorzitter,
hoe dat vermoedelijk gaat lopen?De voorzitter:U zegt welke motie als eerste in stemming komt, maar het is natuurlijk
aan de Kamer om te bepalen wat de stemvolgorde is.De heer Vendrik (GroenLinks):Met alle respect, maar de staatssecretaris zit hier gewoon een beetje
te klieren. Laten we gewoon even de politieke helderheid betrachten, dan zijn
we er ook snel mee klaar. Het is al bijna kwart voor tien, we moeten hier
een punt aan draaien. Daar kan de staatssecretaris aan meewerken door gewoon
nu te zeggen dat hij overweegt het wetsvoorstel zoals het hier vandaag is
behandeld, in te trekken, dat hij daarover het beraad in het kabinet zoekt
en dat hij ons begin volgende week bij brief laat weten wat de positie is
van het kabinet. Als hij door wil gaan tot het gaatje door de stemming hier
af te wachten, dan gaat het fout. Wellicht dat het kabinet eieren voor zijn
geld kiest en een vernederende gang van de stemming hier in de Kamer niet
wil afwachten en eigenhandig het wetvoorstel intrekt.Staatssecretaris Wijn:Ik ben nog niet toegekomen aan een inhoudelijke kwalificatie van de moties.
Ik wil eerst meer helderheid hebben over hoe het hier procedureel gaat verlopen.
Dit is een gang van zaken die nu even lastig in te schatten is.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Laten we het nu niet ingewikkelder maken dan het is. Er liggen twee moties
waarvan u zelf zegt dat ze erg op elkaar lijken, met name qua dictum. Laten
wij er nu van uitgaan dat een van beide moties of wellicht beide moties worden
aangenomen. Dan wil ik nu graag van u horen wat u van die moties vindt. Vervolgens
stemt de Kamer en daarna zien wij wel wat het kabinet daarmee doet. Ik wil
graag horen wat het kabinet doet als een van beide moties wordt aangenomen.Staatssecretaris Wijn:Ik constateer dat mijn vraag niet beantwoord wordt door de Kamer maar
dat die nu alleen van tegenvragen wordt voorzien.Mevrouw Bussemaker (PvdA):We kunnen het ook anders doen maar dan stel ik nu voor dat wij dit debat
schorsen. Dan kunnen we vervolgens bezien in hoeverre de Kamer tot overeenstemming
kan komen en dan zetten we het debat daarna voort. Dat kan dan ook de volgende
week zijn. Ik heb daar persoonlijk geen bezwaar tegen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik vind dit een bizarre gang van zaken. We moeten het dan straks gaan
bespreken in de fracties en vervolgens moeten we weer terugkoppelen hoe we
over moties gaan denken. Er liggen nu moties voor, waaronder die van mijn
fractie. We zien wel hoe er over gestemd gaat worden. Als na beraadslaging
blijkt dat we moties in elkaar kunnen schuiven, dan kunnen we er later over
oordelen, maar het is niet aan de staatssecretaris om ons hier te dwingen
tot een uitspraak.De voorzitter:Dan gaan we nu over tot een ordelijke behandeling in deze tweede termijn.
Dat wil zeggen dat de staatssecretaris inhoudelijk gaat antwoorden en daarbij
ook zijn inhoudelijke oordeel over de moties geeft.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik kan dus niet anders dan constateren dat er twee gelijkluidende
moties voorliggen en dat vooralsnog aan de ondertekening ervan niet duidelijk
is of beide indieners elkaars motie zullen steunen. Dat zullen wij dan moeten
afwachten. Collega Rutte is ingegaan op de arbeidsmarkt aspecten
van het wetsvoorstel en ik heb vanuit mijn portefeuille aangegeven waarom
versnelde afschaffing van de SPAK gegeven de budgettaire doelstelling nodig
is. Het aanpassen van de WAO-premie, die voor dit jaar tot een verhoging van
de WAO-premie voor werkgevers zou leiden, is tamelijk curieus. Ook dat zou
onverwachts zijn richting werkgevers. Mevrouw Van Vroonhoven heeft zich kritisch
uitgelaten over de SPAK-maatregel omdat die onverwachts zou zijn richting
de werkgevers. Welnu, ik meen dat deze verhoging van de WAO-premie ook een
onverwacht element in zich heeft. Waar er minder mensen in de WAO zitten,
vind ik het een rare gang van zaken om vervolgens de premie voor de WAO te
verhogen. Zoals de heer Van der Vlies terecht schetst, is dan het risico groot
dat hiermee wordt aangegeven dat de WAO een algemeen dekkingsmiddel is. Op
het moment dat een gerichte keuze moet worden gemaakt die past in het regeringsbeleid,
wordt daarvoor nu teruggedeinsd zonder dat er een economische redenering aan
ten grondslag ligt. De enige redenering die de indieners aanvoeren, is dat
de werkgevers het op die manier willen. In feite is er welhaast sprake van
een vlucht naar een generieke verhoging van de WAO-premie. Dit zal de betrokkenen
enigszins bevreemden, zeker omdat sommige fracties altijd hebben gezegd dat
er een relatie moet zijn tussen de hoogte van de premies en het beroep dat
op een bepaalde sociale verzekering wordt gedaan. Ik wordt op dit punt ook
aan mijn eigen verleden herinnerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Wilt u serieus ingaan op het argument dat ten tijde van het opstellen
van hoofdlijnenakkoord nog helemaal niet bekend was dat de instroom in de
WAO op een dergelijke manier zou dalen? De jaarlijkse afname van de WAO-premie
met 0,25% in het hoofdlijnenakkoord had helemaal niets te maken met een veronderstelde
daling van de instroom, want die was helemaal niet bekend.Waarom is het argument van de dalende instroom in de WAO voor minister
De Geus niet voldoende om de totale verbouw van het gehele WAO-gebouw, met
bijbehorende chaos, uit te stellen? Waarom wordt er door de staatssecretaris
nu wel een geforceerde consistentie gecreëerd tussen hoogte van de WAO
en de dalende instroom en niet ten aanzien van de totale verbouw van het WAO-bestel?Staatssecretaris Wijn:Op dit ingewikkelde betoog past een simpele reactie. Bij de vaststelling
van het hoofdlijnenakkoord is er wel degelijk rekening mee gehouden dat het
aantal mensen in de WAO zou afnemen. Als je de vermogensmutaties abstraheert,
is het duidelijk dat het niet meer dan redelijk is om de premies te verlagen
als de instroom daalt. Dit laat overigens onverlet dat het tijd is dat er
ten aanzien van de WAO een aantal maatregelen wordt genomen. Het is moeilijk
uit te leggen dat de premie wordt verhoogd op het moment dat het aantal uitkeringen
afneemt. Ik kan mij voorstellen dat sectoren blij zijn met het niet vervroegen
van de afschaffing van de SPAK. In andere sectoren zal men zich echter verbazen
over de verhoging van de WAO-premie op dit moment. In dat geval wordt gekozen
voor generieke lastenverhoging, terwijl wij op grond van een economisch betoog
een gerichte lastenverhoging bepleiten.De voorzitter:Ik hoor ontzettend veel herhalingen, zelfs in de tweede termijn. Ik wil
dit debat echt om 22.00 uur afgerond hebben, want er komt nog een debat en
ik sluit de vergadering om 23.15 uur.De heer Bakker (D66):Als de WAO moet worden verhoogd, moet dat per 1 juli gebeuren. Wanneer
moet het besluit daartoe genomen zijn? Kan dat nog wel?Staatssecretaris Wijn:Dat is een zeer relevante vraag. Die beslissing moet buitengewoon snel
genomen worden. Ik heb dit vorige week nagevraagd. In reactie daarop heb ik
een notitie ontvangen waarin staat dat dit uiterlijk dinsdag besloten moet
zijn. Nu is die notitie helaas niet gedateerd, dus dat kan vandaag zijn of
volgende week. Ik heb al gezegd dat dit een leuk, dualistisch debat is. Dat
hebben wij heel lang niet meegemaakt. Het leuke van een democratie is ook
dat je soms blijmoedig gelijk kunt hebben, maar het niet krijgt. Als beide
moties worden aangenomen, is dat voor mij reden om dit punt aanstaande vrijdag
in het kabinet te bespreken.De heer Bakker (D66):Ik ben het met de staatssecretaris eens dat het leuke van democratie is
dat je ook foute keuzes kunt maken. In dit geval kunnen wij de stemming over
de moties niet afwachten. Wij moeten al voordat er gestemd wordt, een beslissing
nemen over de WAO-premie. Heb ik dat juist?Staatssecretaris Wijn:Ik weet niet of het precies op 24 uur hangt, maar volgende week moet hierover
duidelijkheid worden geboden. Ervan uitgaande dat hetzij de motie-Bussemaker,
hetzij de motie-Van Vroonhoven-Kok wordt aangenomen, zullen wij ons met de
collega's in het kabinet verstaan over de vraag hoe wij moeten handelen, gegeven
dat potentiële politieke feit.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Dit moet preciezer worden omschreven, want straks hebben wij
het nakijken op het punt van de WAO-maatregel met ingang van 1 juli aanstaande.
De staatssecretaris stelt zelf de zaak op scherp. Het is nu dinsdag. Als er
goede redenen zijn om al deze week een politieke conclusie te trekken, kunnen
wij dat bevorderen. Laat de staatssecretaris het op stemming aankomen? Hij
kan het wetsvoorstel ook intrekken, omdat hij het toch verliest. Als het andere
spoor wordt gevolgd, kan de verdediging worden beëindigd. Als dit door
de Kamer wordt geaccordeerd, winnen wij daarmee toch een volle week. Dat kan
beslissend zijn voor de andere route.Staatssecretaris Wijn:Dit is een terechte opmerking. Men kan ervan op aan dat wij daarmee rekening
zullen houden. Het is niet de bedoeling om tijd te verliezen waardoor wij
potentieel 200 mln euro, die hard nodig is, gegeven de begroting, mislopen.
Het SPAK-traject loopt echter technisch gezien iets anders dan de WAO-premie
voor werkgevers, die werkt op basis van een systeem met voorschotnota's en
een eindafrekening. Wij zullen dat precies moeten uitzoeken. Dit debat heeft
een wending genomen die niet tevoren ingeschat kon worden. Staatssecretaris
Rutte en ik moeten met de collega's overleggen over de vraag hoe om te gaan
met de politieke inschatting dat dit wetsvoorstel het mogelijk niet haalt
dan wel onzerzijds moet worden ingetrokken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Is het geen goed idee om de Kamer toe te zeggen dat voor morgenmiddag
een brief naar de Kamer wordt gezonden over de procedure, zodat zo nodig via
het Presidium kan worden besloten tot stemming hierover nog deze week, bijvoorbeeld
donderdag na de lunchpauze? Dan is sprake van heldere besluitvorming.Staatssecretaris Wijn:Mocht de inschatting zijn dat wij genoopt zijn, deze procedure te volgen,
dan kunnen wij dat overwegen. Ik ga er vooralsnog van uit dat wij het kabinetsberaad
op vrijdag rustig kunnen afwachten.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik kan mij voorstellen dat de staatssecretaris de Kamer een brief schrijft,
uitgaande van de mogelijkheid dat ofwel mijn motie of die van mevrouw Van
Vroonhoven wordt aangenomen. Ik ben er geen voorstander van om op andere dagen
dan dinsdag te stemmen. Ik wil dat in ieder geval zoveel mogelijk vermijden.
De Kamer heeft toch een heldere boodschap meegegeven. Twee fracties, die samen
een meerderheid hebben, vragen het kabinet, gesteund door andere fracties,
om het wetsvoorstel in te trekken en om een oplossing te zoeken in het kader
van de WAO-premie. Mijn vraag is dan nog steeds: wat doet het kabinet als
een van beide moties wordt aangenomen?Staatssecretaris Wijn:Ik heb de Kamer aan het begin van mijn betoog gevraagd om een helder antwoord
op de vraag of de PvdA de motie van het CDA steunt, of het CDA de motie van
de PvdA steunt dan wel of beide moties worden samengevoegd. Na mijn herhaalde
vraag gaf de Kamer niet helder aan wat er zou gebeuren. Dat betekent dat de
premisse van mevrouw Bussemaker, luidende dat de Kamer een helder signaal
afgeeft, niet door de regering wordt gedeeld. De heer Van der Vlies_De voorzitter:Ik kom hier zelf even tussen, want over dit punt heb ik zelf een opmerking
gemaakt. U heeft een vraag gesteld aan de Kamer. U herhaalt deze vraag. De
Kamer heeft aangegeven dat zij uw antwoord wil horen. Ik stel voor dat u uw
antwoord afmaakt. Daarna zal de Kamer beslissen hoe zij stemt en verder handelt.
Zo zijn de verhoudingen hier.De staatssecretaris zal nu zijn antwoord afmaken en niet van herhaling
naar herhaling gaan. Excuses dat ik wat geïrriteerd raak, maar wij moeten
vaart maken en dit is niet de manier.Staatssecretaris Wijn:Ik neem aan dat die irritatie niet aan mij gericht is.De voorzitter:Ja, op dit moment wel.Staatssecretaris Wijn:Dan herhaal ik dat ik de suggesties van de heer Van der Vlies heel goed
vind. Ik heb al aangegeven hoe wij zullen handelen.Dan ga ik in op de motie van het lid Vendrik. Ik sla een enkele motie
over die staatssecretaris Rutte zal behandelen. De genoemde motie gaat over
het feit dat er een incidentele meevaller zou zijn door de hoge olieprijs.
Dat is geenszins een feit. Dat kan pas een feit zijn op het moment dat wij
de Kamer daarover rapporteren naar aanleiding van de MEV. Wie weet, krijgen
wij ook nog tegenvallers voor onze kiezen. Het lijkt niet verstandig om geld
te gebruiken dat je nog niet hebt. Dit is daarom naar onze mening geen goede
motie.Op de motie op stuk nr. 12 heb ik al gereageerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Deze motie geeft het kabinet nu juist wat meer ruimte om het gat dat door
het afschieten van het SPAK-wetsvoorstel wordt geslagen, te dichten. Het is
heel erg "Zalmiaans", heel redelijk, van deze parlementariër om het kabinet
deze ruimte te geven. Het mag kiezen voor de WAO-route, voor de aardgasmeevallers
of voor een combinatie. Daar zit allerlei ruimte in. Waarom doet de staatssecretaris
nou zo moeilijk?Staatssecretaris Wijn:De ruimte die GroenLinks zichzelf doorgaans geeft bij het financieren
van plannen, is een ruimte die het kabinet zich helaas niet kan veroorloven.
Wij wachten daarom keurig af.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is echt een misverstand. Het gaat hierbij niet om ruimte in financiële
zin. Het gaat om het dichten van een gat dat een Kamermeerderheid slaat door
het SPAK-wetsvoorstel dat de staatssecretaris hier verdedigt, niet te willen.
Dat kost ruim 200 mln. Dat bedrag moet op tafel komen. Deze motie geeft daarvoor
een paar varianten. Ik roep de staatssecretaris op om langs die weg dat gat
te vullen. Het gaat daarbij niet alleen om de WAO-route, maar ook om een andere
optie, de optie die wij hebben besproken. Wat is daar nou zo moeilijk aan?
Dat heeft niets te maken met ruimte en financiële dekking of met het
feit dat wij losser zouden zijn dan de staatssecretaris of andersom. Dat is
helemaal geen punt van discussie. Wij zijn het erover eens dat het gat moet
worden gedicht. De vraag is alleen hoe. Ik geef daarvoor twee opties aan,
maar de staatssecretaris gaat moeilijk doen. Ik begrijp daar helemaal niks
van.Staatssecretaris Wijn:De heer Vendrik maakt er een potje van. Ik geniet van zijn betoog. Ik
sluit niet uit dat wij meevallers hebben op het gebied van aardgas. Die meevaller
heeft zich op dit moment echter niet gematerialiseerd en is daarom niet concreet.
Ik heb daar ook iets over in de kranten gelezen. Op Prinsjesdag zal blijken
of er in de MEV per saldo een meevaller is. Het is bekend dat meevallers in
de sfeer van de aardgasbaten naar het FES gaan. Ik weet ook wel dat hierbij
sprake is van een bruggetje. Daar kunnen we over discussiëren, maar hoe
dan ook, het is geen meevaller die op dit moment geconcretiseerd is. Daarop
nu vooruitlopen is niet deugdelijk financieren. Bovendien bespreken wij hier
een maatregel die wellicht in 2004 nog genomen gaat worden. Zeker voor de
SPAK, maar ook voor de verhoging van de werkgeverspremie WAO, geldt daarbij
de deadline 1 juli. Dan moet je dus voor 1 juli zekerheid hebben
over hetgeen je verder wilt.Voorzitter. Ik hoop dat dit buitengewoon duidelijk was.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik denk dat wij een interessant debat hebben gehad. Ik heb
zelf tien jaar in het bedrijfsleven gewerkt. Ik blijf het bizar vinden dat
de bedrijven dadelijk worden geconfronteerd met een lastenverzwaring over
de hele linie om een zeer gerichte maatregel, die toch al zou
worden afgeschaft, niet versneld af te schaffen. Wij weten dat die maatregel
maar in een zeer beperkt aantal gevallen doel treft. Ik ben heel benieuwd
hoe de verschillende leden van de werkgeversorganisatie op deze uitstekende
lobby reageren. Ik vind het echt jammer dat de coalitie niet in staat is om
op dit punt één lijn te trekken. Ik blijf staande houden dat
het niet consequent is dat het CDA deze lijn kiest. Dit leidt tot een generieke
lastenverzwaring. Volgens mij is dat niet waar het CDA voor staat. Zij past
ook niet in deze context.Er is nog een motie die vraagt om een reactie van de regering, en dat
is de motie van mevrouw Bussemaker over de sociale werkvoorziening. Ik zal
er niet veel woorden aan vuil maken, want ik heb al gezegd dat er tussen de
structurele compensatie voor de sociale werkvoorziening en het voorliggende
voorstel om de SPAK versneld af te schaffen, een politieke link is. Ik ontraad
aanvaarding van deze motie. Ik kan de Kamer niet garanderen dat het kabinet
al voor de stemming met een reactie op deze motie komt, al was het maar omdat
ik helemaal niet weet of zij een meerderheid haalt. Ik wacht in alle rust
de stemming over de motie af en daarna zal het kabinet met een reactie komen.Als een meerderheid van de Kamer haar zin krijgt, heeft dit voorstel geen
gevolgen voor de sociale werkvoorziening in 2004. Ik sluit niet uit dat wij
de Kamer zullen voorstellen om dit punt te behandelen bij de begroting van
Sociale Zaken in december.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Als de regering nog aanvullende informatie heeft die van belang is voor
de stemming, hoor ik dat graag voor de stemming. Als het kabinet daarna nog
iets wil beslissen, ga ik ervan uit dat het conform de uitspraak van de Kamer
is. Als de motie wordt aangenomen, ga ik ervan uit dat de regering de motie
gewoon uitvoert. Dat lijkt mij goed parlementair gebruik.Staatssecretaris Rutte:Ik neem aan dat de motie volgende week in stemming komt. Het is normaal
dat de regering pas een standpunt inneemt, nadat de motie is aangenomen. Ik
ontraad aanvaarding van de motie. Als zij onverhoopt wordt aangenomen, ga
ik terug naar het kabinet voor beraad. Ik oordeel toch dat deze motie een
ander gewicht en karakter heeft dan de motie over de verhoging van de WAO-premie,
die direct samenhangt met de stemming over het wetsvoorstel. Collega Wijn
deed een poging om nu al helderheid te krijgen of die motie op voldoende steun
van de Kamer kan rekenen. Ik ga die poging niet doen, omdat deze motie niet
die urgentie heeft. Ik wacht rustig de stemming af en daarna deel ik mee wat
de positie van het kabinet is.Ik ontraad aanvaarding van de motie, omdat het heel vreemd is om in een
debat waarbij de meerderheid lijkt te beslissen om de versnelde afschaffing
van de SPAK geen doorgang te laten vinden, te pleiten voor structurele compensatie
voor de sociale werkvoorziening. Dat hoort echt thuis bij de behandeling van
de begroting van Sociale Zaken, lijkt mij.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Waar hebben wij kunnen lezen over de structurele compensatie van de SPAK?
In het wetsvoorstel over versnelde afschaffing van de SPAK. Het kabinet is
volgens mij net als de Kamer van mening dat de sociale werkvoorziening niet
mag lijden onder de versnelde afschaffing van de SPAK. Daar zijn wij het toch
over eens? Dan moet het probleem nu toch ook opgelost worden? U maakt er een
politiek probleem van. Financieel zie ik nog steeds geen enkele relatie tussen
beide problemen.Staatssecretaris Rutte:De gedachte was dat wij hier gingen walsen met elkaar. U hebt er vervolgens
een tango van gemaakt, en daar past de driekwartsmaat niet bij. Met andere
woorden, deze motie over de sociale werkvoorziening heeft wat mij betreft
geen link meer met dit debat, als de Kamer in meerderheid besluit om WAO-premies
over de hele linie te verhogen, met grote nadelige gevolgen voor het bedrijfsleven.
Als er toch een motie wordt aangenomen, en dat is het goed recht van de Kamer,
dan zal de regering uiteraard moeten beslissen wat ons standpunt is. In het
kader van de helderheid die men van mij gewend is, kondig ik alvast aan dat
ik dat niet doe voor de stemming.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor om volgende week woensdag over het wetsvoorstel en de ingediende
moties te stemmen.Aldus wordt besloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-4916-4954.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl