Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2003 (28600 VI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 941-970

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 17, pagina 941-970

06-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28600-VIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie (woensdag 6 november 2002)Pagina 941-941
Regeling van werkzaamheden (woensdag 6 november 2002)Pagina 971-971
Beëdiging van Mevrouw De Kler als plaatsvervangend griffier der KamerPagina 970-971
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2003 (28600 VI)Pagina 1014-1031
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2003 (28600 XII); - wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2003 (28600 A)Pagina 973-1014
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over bolletjesslikkers, te weten: - de motie-Wolfsen over afkeuring van de voorlichting door de toenmalige minister van Justitie (28192, nr. 18); - de motie-Rietkerk over het plaatsen van personen op zwarte lijsten (28192, nr. 19);Pagina 971-973
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 6 november 2002)Pagina 1031-1032
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2003 (28600 VI)Pagina 941-970

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 164 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Justitie (VI) voor het jaar 2003 (28600 VI).(Zie vergadering van 5 november 2002.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Het kabinet-Balkenende heeft in zijn korte bestaan niet veel
laten zien. Interne twisten en karakterverschillen legden een bom onder het
kabinet en die bom is gebarsten. Wat overbleef was een ambitieus veiligheidsplan,
maar wat ons betreft ook een dubieus veiligheidsplan, al is het maar omdat
onduidelijk is hoe een en ander gefinancierd moet worden. Dubieus is het ook
omdat het uitgaat van de utopie dat als wij de veelplegers, de drugsverslaafden
en de illegalen maar keihard aanpakken, het allemaal wel goed komt. Daarvoor
moet er meer politie komen en de politiek zal wel uitmaken wat er wel en wat
er niet moet worden opgespoord.Schokkend was de recente Zembla-uitzending, waarin overduidelijk bleek
dat de politie met een lijstje werkt waarin aan delicten een aantal punten
wordt toegekend. Een aantal van 150 punten is genoeg voor opsporing. Op de
fractie zijn wij eens gaan tellen of bijvoorbeeld een verkrachting dan tot
opsporing zou moeten leiden. Dat is helaas niet het geval, tenzij de verkrachting
groot in een bekend ochtendblad heeft gestaan. Wat vindt de minister van dat
systeem, van dat puntenstelsel dat door de politie wordt gehanteerd? Wie bepaalt
wat er op het terrein van de opsporing gebeurt? Is dat de politie die zelf
haar prioriteiten stelt? Is dat de politiek die aangeeft welke strafbare feiten
wel en niet vervolgd moeten worden, met alle risico's van dien? Immers, de
waan van de dag bepaalt dan wat er wel en niet moet gebeuren op het terrein
van opsporing en vervolging van strafbare feiten. Zie het bekende verhaal
rond de bolletjesslikkers. Of is de vraag wie er voor de opsporing moet zorgen
en wie bepaalt welke feiten worden opgespoord en vervolgd een kwestie van
samenwerking tussen de korpsen in de regio, die weten wat er gebeurt op het
terrein van de criminaliteit, en de veiligheidsdriehoek en wellicht de gemeenteraad
of een ander democratisch orgaan in de regio, die de integrale benadering
van de criminaliteit in de regio pleegt? Graag zou ik hier opheldering
over krijgen. Hoe beoordeelt de minister de opmerkingen van de voorzitter
van het college van procureurs-generaal, de heer De Wijkerslooth, dat prioriteiten
moeten worden gesteld in de opsporing? Ik kan mij daar wel wat bij voorstellen,
maar de vraag is of het op deze manier moet gebeuren, omdat daar een negatief
signaal van kan uitgaan, doordat de criminelen te weten komen wat wel en wat
geen prioriteit heeft, waar wel en waar geen "markt" voor is.De politie is niet alleen verantwoordelijk voor de veiligheid. Mensen
moeten respect krijgen voor regels. Als je een samenleving hebt gecreëerd
waarin door ouders steeds minder tijd aan de opvoeding van de kinderen wordt
besteed, dan vallen de correctietaken veel te veel terug op de politie, en
dat kan wat ons betreft niet. Als je maatschappelijk niets doet om het tij
te keren, is de politie aan het dweilen met de kraan open.Voor alle duidelijkheid, de SP-fractie is voor bestraffing van daders
en waar nodig voor forse straffen. Wij willen echter waarschuwen voor het
behoud van onze rechtsstaat. Het kan niet zo zijn dat met een hard, repressief
optreden van de overheid, de waarden van onze rechtsstaat overboord worden
gekieperd.In een interview in het Nederlands Juristenblad van 18 oktober jl. heeft
de minister te kennen gegeven dat hij een afkeer heeft van juristen die niet
bereid zijn de waarden opnieuw te overdenken. De minister heeft dat wél
gedaan en heeft samen met minister Remkes een veiligheidsplan gemaakt. In
dat veiligheidsplan komt een aantal maatregelen voor. Als de ministers na
de verkiezingen terug zouden komen, mogen wij hen in 2006 afrekenen op dat
veiligheidsplan en de resultaten daarvan. Eén daarvan is een vermindering
van de criminaliteit met 25%. Wat moeten wij daaronder verstaan? Is dat de
kleine criminaliteit, is dat de witteboordencriminaliteit, is dat wellicht
de georganiseerde misdaad? Wat bedoelt de minister met die 25%? Of bedoelt
hij misschien wel de criminaliteit waar de burger de meeste last van heeft?
Dat zou voor onze fractie in ieder geval een belangrijk aanknopingspunt zijn.
Wat is nu belangrijker: de winkeldief, de huis-aan-huisdief of de grote drugshandelaar? Nu de minister zelf in dat interview heeft aangegeven om de waarden van
onze rechtsstaat te willen overdenken, vraag ik hem toch hoe zich dat verhoudt
en hoe hij dan kan verklaren dat duidelijk sprake is van een aantasting van
de rechtsstaat. In de eerste plaats noem ik daarbij "meer mensen op één
cel". Nu twee voormalige bewindslieden al niet door een deur konden wegens
karakterverschillen, hoe moet dat dan gaan met criminelen? Bovendien blijkt
uit de praktijk in België overduidelijk dat er tussen mensen die op één
cel worden opgesloten grote problemen ontstaan. Maar niet alleen tussen de
mensen onderling, maar ook voor de bewakers ontstaan problemen. Zij worden
geconfronteerd met veiligheidsproblemen. Zelfs de topambtenaren van de minister
hebben grote bezwaren voorzien als het gaat om deze maatregel van meer mensen
op één cel. Zij waarschuwen voor de mensenrechten en voor Europese
aanbevelingen op dit punt. Desalniettemin komt de minister met het voorstel,
de tijdelijke wet bolletjesslikkers op zijn minst tot 2005 te verlengen. Ik
wil de minister graag nog even citeren in datzelfde interview in het Juristenblad,
waarin hij zegt dat het recht voorspelbaar moet zijn. De vraag is wat hij
daarmee precies bedoelt, bijvoorbeeld als het gaat om de bolletjesslikkers.
Hoe kan hij dat uitleggen aan deze groep veroordeelden?De heer Dittrich (D66):Ik hoor de heer De Wit praten over twee op één cel en de
agressie en ellende die dat veroorzaakt. Ik zou niet graag bekend willen staan
als een groot voorvechter van twee op één cel, maar het moet
hem toch ook bekend zijn dat een heleboel gedetineerden geen enkel bezwaar
hebben tegen samen op een cel zitten, als die cel daarvoor geschikt is. Waarom
stelt u ook die kant van het verhaal niet aan de orde? Het ligt, kortom, genuanceerder
dan u het doet voorkomen.De heer De Wit (SP):Die discussie hebben we vorig jaar ook gevoerd met minister Korthals.
Hij was ooit in de VS geweest, waar hij allerlei razend enthousiaste gedetineerden
was tegenkomen, omdat zij met meer op één cel zaten. Ik vind
dat je het een veroordeelde niet kunt aandoen dat die gedwongen geconfronteerd
wordt met iemand om wie hij helemaal niet heeft gevraagd, die hem ook helemaal
niet ligt en met wie hij grote problemen kan krijgen. Dat is precies de praktijk
in België. Daarover zijn twee documentaires verschenen. De raad die de
bewakers in die uitzending aan minister Donner gaven, was: minister Donner
moet hier eens komen kijken hoe het probleem ligt bij meer mensen op één
cel.De heer Dittrich (D66):Ik heb geen documentaires uit België nodig. Als je zelf werkbezoeken
aan gevangenissen in Nederland aflegt, hoor je van gedetineerden zelf ook
dat zij er, zeker als ze niet heel erg lang hoeven te zitten, maar bijvoorbeeld
maar een paar maanden, op zichzelf geen bezwaren tegen hebben om met zijn
tweeën of zelfs met zijn drieën op een cel te zitten, mits die cel
daarvoor bouwtechnisch geschikt is. Waarom neemt u dat niet mee in uw afwegingen?De heer De Wit (SP):Ik heb dat daarin wel degelijk betrokken. Waar het mij om gaat, is dat
wij dat gewoon niet moeten doen. Wij moeten geen systeem krijgen, waarin we
grote investeringen moeten gaan doen om nog meer cellen om te bouwen tot geschikte
plaatsen om meer mensen op te sluiten, en wij moeten uitgaan van het gegeven
dat er veel te gemakkelijk grote problemen ontstaan in de onderlinge relatie
tussen mensen op één cel. Tenslotte waarschuwen de bewakers,
ook in die uitzending, voor grote problemen. Er zullen er waarschijnlijk ook
meer moeten komen om het veiligheidsprobleem te kunnen tackelen. Vanuit dat
oogpunt is het dus ook geen slimme maatregel, maar ook vanuit veiligheidsoogpunt
is het voor de bewakers niet verstandig.De heer Schonewille (LPF):Ik hoor de heer De Wit pleiten voor de aanpak van de criminaliteit waarvan
de burgers last hebben, een lijn die de LPF ook voorstaat. Ik vraag mij af
hoe zich dit verhoudt tot zijn reactie op de heer Dittrich. Moet je niet gewoon
bereid zijn de waarden van de rechtsstaat de bediscussiëren, wat de heer
Donner ook voorstaat? U moet niet gelijk zeggen wat de nadelen zijn van twee
op één cel en op grond daarvan zeggen dat het niet kan, want
die arme gedetineerden willen niet worden geconfron teerd met
andere arme gedetineerden.De heer De Wit (SP):De minister heeft ook opgeroepen tot een debat over de rechtsstaat. Ik
heb naderhand begrepen dat het terrorisme daarvoor de invalshoek was, maar
er is niets op tegen het strafrecht en de waarden die daaraan ten grondslag
liggen tegen het licht te houden. Ik waarschuw alleen tegen de sfeer van tweederangsburgers
die momenteel in Nederland ontstaat, vanuit de problematiek van de onveiligheid.
De verhalen over bolletjesslikkers zijn schrijnend op dat punt. Wij moeten
toestaan dat mensen bij elkaar op een kamer worden opgesloten, maar dat is
voor ons niet bespreekbaar. Wij vinden dat ervan moet worden uitgegaan dat
zelfs een gedetineerde recht heeft op privacy en dat hij niet geconfronteerd
mag worden met iemand om wie hij niet heeft gevraagd, want dat leidt tot problemen.
Dat is een belangrijk uitgangspunt en een belangrijke waarde voor ons.De heer Schonewille (LPF):Dan laat u die mensen liever de straat op gaan, zodat ze nog meer overlast
kunnen creëren, waarvan de burgers heel veel last hebben.De heer De Wit (SP):U heeft het over bolletjesslikkers.De heer Schonewille (LPF):Ik heb het absoluut niet alleen over bolletjesslikkers.De heer De Wit (SP):Ik heb er geen probleem mee als u het ruimer ziet. Ik vind dat mensen
die andere strafbare feiten hebben gepleegd niet met meer mensen in een cel
moeten worden gezet. Dat wil niet zeggen dat mensen die strafbare feiten hebben
gepleegd, op straat moeten blijven rondlopen. Wij moeten ervoor zorgen dat
mensen op tijd hun straf krijgen en dat de burger ziet dat er wordt gestraft.
Als wij daar onvoldoende cellen voor hebben, dan zullen die moeten worden
gebouwd.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik ga nog even in op het punt van de bolletjesslikkers en die schrijnende
gevallen. Wij hebben beide toch bij een hoorzitting gezeten waar heel positieve
berichten kwamen over die bolletjesslikkers en over meer dan twee in een cel?
Het was toch die hoorzitting waar werd gezegd dat er helemaal niet zoveel
problemen waren onder de gedetineerden, maar dat die, voorzover ze er waren,
in de wereld werden geholpen door advocaten die er een rondje theater van
maakten? Zo was het toch?De heer De Wit (SP):Dat is de discussie, zoals die in Nederland wordt gevoerd. De heer Teeven
hoort een opmerking in een hoorzitting en dus is dat zijn waarheid. Ik heb
iets anders gehoord en ik hoor dat al heel lang. Ik heb het ook gelezen. De
advocaten die hun cliënten bezoeken, vertellen een heel ander verhaal.
Dat is mijn waarneming van het geheel, maar ik heb wel die andere opmerking
gehoord. Daar heeft minister Korthals ook over gesproken vorig jaar. Hij zei
ook dat, als je met mensen spreekt, er geen probleem is. Als je aan mensen
vraagt of het gaat, dan gaat het. Wij moeten echter de waarde overeind houden
dat wij mensen die gedetineerd zijn niet als tweederangsvuilnis behandelen.
Wij moeten hen op een menswaardige manier opsluiten. Daar gaat het om.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Die mijnheer was overigens van de commerciële beveiliging. Hij had
er dus belang bij om dit systeem in stand te houden. Je kunt niet alles willen.
U zet zich af tegen de prioriteitenlijstjes van de politie. Dat begrijp ik,
maar u zult zelf ook keuzen moeten maken als het gaat om de prioriteiten die
de SP stelt aan opsporing en vervolging. Welke prioriteiten stelt u dan? U
heeft mij duidelijk horen zeggen: geen bolletjesslikkers en geen zware drugshandel.De heer De Wit (SP):Ik heb zojuist al gezegd dat de onveiligheidsgevoelens in de samenleving
zijn gebaseerd op de ervaring van burgers dat er aan de criminaliteit waarmee
zij worden geconfronteerd niets wordt gedaan. Wij zullen dus prioriteit moeten
leggen bij de waarneming van burgers dat er niets gebeurt aan de inbraak in
hun woning, aan de diefstal van hun auto, aan de dagelijkse criminaliteit
waarmee zij te maken hebben. Over de behandeling van bolletjesslikkers hebben
wij voor en bij de behandeling van de wet destijds al gezegd dat die verkeerd
is. Dat is de waan van de dag. De politiek heeft dit verschrikkelijk opgeklopt.
Er mocht geen enkele bolletjesslikker meer vrij, maar de consequenties zien
wij nu: een verstopte strafrechtsketen en een verstopt gevangenissysteem.
Dus moeten er noodmaatregelen worden genomen, maar die tasten naar mijn idee
de waarden van de gedetineerde aan.Een tweede opmerking over die waarden betreft het publieke domein. In
het veiligheidsplan wordt ook gepleit voor meer particuliere beveiligers in
het publieke domein. Ik herinner de minister aan de discussie in deze Kamer
en aan de duidelijke uitspraak van de Kamer dat het publieke domein is voorbehouden
aan de overheid, aan de politie. Daarmee laat zich niet de steeds grotere
inschakeling van particuliere beveiliging verstaan, bijvoorbeeld in het geval
van de bolletjesslikkers: onervaren uitzendkrachten die een stoomcursus bewaking
van een paar dagen krijgen en die vervolgens – zie het onthullende artikel
in de Nieuwe Revu van nog niet zo lang geleden – geconfronteerd worden
met toestanden waar zij niet tegen opgewassen zijn. Toen zou het afgelopen
zijn. Onlangs is weer naar buiten gekomen dat het nog steeds gebeurt. Ik vraag
de minister hoe dat kan. Waarom moet bijvoorbeeld op de stadswachten worden
bezuinigd? Dat zijn belangrijke functionarissen, zowel op straat als in het
openbaar vervoer. Een maatregel die haaks staat op het plan van de minister
om de veiligheid te bevorderen.Voorzitter. Wij komen nog te spreken over het veiligheidsplan, maar ik
wil er twee punten uitlichten. In de eerste plaats de financiële onderbouwing.
Dat punt is vorige week al aan de orde geweest en daar komen wij nog nader
over te spreken. In de tweede plaats het feit dat mijn fractie de en-en-benadering
erg mist. Het gaat natuurlijk om repressie en het gaat om de aanpak van de
criminaliteit in ons land en ook om het straffen van mensen die in de fout
gegaan zijn, maar daarmee zijn wij er niet. Neem nu de oude stadswijken, waar
mensen een buitengewoon groot gevoel van onveiligheid hebben, waar mensen
's avonds niet op straat durven te komen. Dan is de vraag relevant: wat
doen wij nu als wij de straat weer "heroverd" hebben, als het publieke domein
weer in handen is van de mensen, als de overheid daar weer een
functie kan vervullen? Gaan wij dan camera's plaatsen? Komt de wijkagent terug
die zorgt voor het toezicht in de straat? Hoe ziet de minister dat? Aan de
andere kant moeten wij ons blijven afvragen waarom zo'n buurt niet leefbaar
is. Hoe kan dat? Welke mensen wonen daar? Waarom zijn er geen buurtagenten
meer? Dat zijn de vragen waar het om gaat. Niet alleen repressie, er zal ook
iets moeten worden gedaan aan preventie, bijvoorbeeld op het vlak van de wijk,
op het vlak van de stad zelf.Een aantal partijen heeft het al heel lang over de hufterigheid in onze
samenleving. Dat is een belangrijk aspect. Het is lovenswaardig dat het wordt
aangepakt, maar die hufterigheid is niet van de ene op de andere dag ontstaan.
Dat is een proces van jaren geweest. De mentaliteit van "ikke, ikke, ikke"
heeft ervoor gezorgd dat de sociale cohesie in de samenleving is afgebrokkeld.
Vindt de minister het dan vreemd dat er mensen zijn die vooral naar een ander
kijken wanneer er ingegrepen zou moeten worden, bijvoorbeeld bij geweld? Het
hangt naar onze mening allemaal met elkaar samen. Veiligheid vereist ook actieve
werkzame burgers. Politie, overheid en burgers moeten gezamenlijk initiatieven
ontplooien om te komen tot een veiliger samenleving. Te veel nadruk op repressie
leidt volgens de fractie van de SP ertoe dat de maatschappij verhardt. Wij
krijgen de tegenstelling "wij/zij", segregatie tussen bevolkingsgroepen. Wij
gaan in de richting van een soort normloze samenleving, zo zou je haast kunnen
concluderen. Toch gaat de overheid, als klap op de vuurpijl, het debat over
normen en waarden aan. Dat is terecht, maar wij zien dan wel ondertussen dat
iemand in Venlo, die juist opkomt voor normen en waarden in onze samenleving,
dat met de dood moet bekopen. In dit verband kan ik er niet omheen en moet
ik het oordeel van de minister vragen over de opmerkingen van de hoofdcommissaris
van politie in Utrecht, die zo ver gaat dat hij vindt dat criminele jongeren
op de knieën de straat moeten reinigen van kauwgom. Is dit soort opmerkingen
in feite nog toelaatbaar in onze samenleving? Is dit nu het voorbeeld dat
de politie moet geven als het gaat om de aanpak van criminaliteit?Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zei zojuist dat u vreest dat wij in de richting gaan van een normloze
samenleving. Dat is een ongebruikelijk cultuurpessimisme voor de SP. Ik vraag
mij af waarop u deze opmerking baseert. Je zou ook kunnen zeggen dat al het
verweer tegen geweld, de marsen, de grote gevoeligheid voor hufterigheid juist
duiden op een groot normbesef bij grote groepen mensen in de samenleving.De heer De Wit (SP):Maar als je kijkt naar wat er in de afgelopen weken is gebeurd in de publiciteit
op het terrein van geweld, krijgt het idee de overhand dat het eigenlijk vanzelfsprekend
is dat mensen die over de schreef gaan niet aan de rechter onderworpen zouden
kunnen en moeten worden. Ik wijs op het voorbeeld van de twee medewerkers
van Albert Heijn. In de samenleving wordt buitengewoon fel gediscussieerd
over de vraag of zij wel of niet over de schreef zijn gegaan. Het lijkt erop
alsof wij in de richting gaan van een normloze maatschappij, terwijl wij moeten
terugkeren naar de grenzen en de vraag wat van de burger verwacht mag worden.
Daarop moet de nadruk worden gelegd in het debat over normen en waarden. Wat
staat centraal? Wat is de rol van de overheid? Wat is de voorbeeldfunctie
van de overheid? Wat wordt van de burger verwacht?Voorzitter. Aanpak van de criminaliteit heeft te maken met het herstel
van de sociale cohesie in de samenleving. Er zal zeer veel moeten gebeuren
om die te herstellen. Eén ding is echter zeker: er zal politie moeten
zijn die de burger de indruk en het vertrouwen geeft dat wordt opgetreden
wanneer dat noodzakelijk is. Dat is op dit moment aan de orde. De vraag die
in het kader van het veiligheidsplan dan rijst, is of er voldoende politie
en voldoende middelen beschikbaar komen. Wij komen daar nog over te spreken.
Het gaat echter niet alleen om de politie maar om de gehele keten van rechters.
Er is kritiek van de rechterlijke macht op het veiligheidsplan. Nu al wordt
geconcludeerd dat als geen extra middelen beschikbaar komen, de pretentie
van het veiligheidsplan niet waargemaakt kan worden. Het gaat echter niet
om de rechterlijke macht alleen, maar ook om de reclassering. Zij zal anders
moeten functioneren en mag geen onderscheid meer maken tussen mensen die wel
en niet "hopeloos" zijn. De reclassering zal een duidelijke rol moeten spelen
in het resocialiseren van mensen.Ten slotte gaat het ook om de jeugdhulpverlening. De afgelopen tijd zijn
er de nodige voorbeelden geweest van zaken die daarin fout zijn gelopen, bijvoorbeeld
door verkokering of omdat instellingen niet van elkaar weten waar zij mee
bezig zijn. Er kunnen daardoor grote rampen gebeuren zoals recent in Roermond
bij de brandstichting. Een complete aanpak is dan ook van belang. Bij de behandeling
van het veiligheidsplan komen wij daarop terug.Ik kom op mijn laatste drie punten. Ik hoop daar nog voldoende spreektijd
voor te hebben.De voorzitter:De spreektijd van de fracties is vastgesteld voor de totale begrotingsbehandeling.
U zit aan het begin van de rij.De heer De Wit (SP):De minister is van plan om het uurtarief van de advocaten in de gefinancierde
rechtshulp te verhogen met 7 euro. Dat gebeurt niet ineens, maar gefaseerd.
De vraag wie dit moet financieren, is door de minister met de bekende truc
beantwoord. De rechtzoekende zelf moet dit namelijk betalen door verhoging
van de eigen bijdrage en van het griffierecht. Ik ben daar absoluut op tegen.
De ervaringen met het verhogen en zelfs met het invoeren van de eigen bijdrage
wijzen uit dat dit een onzalige weg is. Wij kennen het rapport uit 1979 van
het WODC en van de commissie-Francken over de prijselasticiteit bij de eigen
bijdrage. Uit de rapportages bleek dat het een oneigenlijk middel is om een
drempel op te werpen waardoor de vraag naar gefinancierde rechtshulp afneemt.
Aan de volstrekt gerechtvaardigde eis van de sociale advocatuur inzake een
hoger uurtarief mag niet worden voldaan via een verhoging van de eigen bijdrage
en het griffierecht. Dat is onbespreekbaar voor ons. Ik heb op dit punt twee
amendementen ingediend, waarmee wordt beoogd, dit voorstel ongedaan te maken.De commissie-Ouwerkerk heeft een plan gelanceerd over de bureaus voor
rechtshulp. Hoe staat het daarmee? Wordt hierover nog in de Kamer gedebatteerd?
Ik weet overigens dat de minister daar niet alleen over gaat,
maar ook de Kamer. Onderschrijft de minister dit plan? De functie van het
bureau voor rechtshulp dreigt aanzienlijk beperkt te worden tot slechtséén
uur hulp. Wij vonden deze eerstelijnshulp al in de jaren zestig belangrijk.
In genoemd voorstel wordt deze hulp tot bijna niets teruggebracht. De nadruk
zal liggen op de advocatuur, waarbij de rechtzoekende wordt geconfronteerd
met een hogere bijdrage en hogere griffierechten. Dat is de verkeerde weg.De heer Dittrich (D66):Ik ben het heel erg eens met de opmerking van de heer De Wit over de sociale
rechtshulp. Hij kan op onze steun rekenen.Ik heb wel een vraag. Het probleem is ook dat een heleboel juristen niet
meer de sociale advocatuur in willen, en dat komt niet alleen omdat die te
weinig betaalt. Ik vraag daarom aan de heer De Wit, maar ook aan de minister,
hoe wij ervoor kunnen zorgen dat meer juristen doorstromen naar de sociale
advocatuur.De heer De Wit (SP):Misschien mag ik wat over mijzelf vertellen. Toen ik studeerde, ging het
erom dat je een vak studeerde waarmee je later mensen in de samenleving van
dienst kon zijn.Het aantrekkelijk maken van de sociale advocatuur is niet alleen een kwestie
van een fatsoenlijk uurtarief. Dat is wel een belangrijke voorwaarde, maar
ook hierbij geldt de vraag in wat voor een samenleving wij leven. Vind je
het belangrijk dat je meteen als jong afgestudeerd jurist op een advocatenkantoor
in New York begint, wat veel wordt gehoord, of wil je je talenten in dienst
stellen van de samenleving die behoefte heeft aan rechtshulp? Er zullen dus
mensen moeten zijn die dit tijdens de opleiding aan de studenten duidelijk
maken en aan hen de vraag voorleggen voor wie zij straks gaan werken.De heer Dittrich (D66):Denkt de heer De Wit dat die omslag te bereiken is door in de opleiding
mensen te stimuleren, voor hun idealen te gaan tegen een karig uurtarief?
Of komt er nog meer bij kijken om mensen te stimuleren om dat ontzettend belangrijke
werk te doen?De heer De Wit (SP):Je kunt mensen niet dwingen om in de sociale advocatuur te gaan werken,
maar het is wel belangrijk dat aan de hand van stages of voorbeelden duidelijk
wordt gemaakt waar het in de sociale advocatuur om gaat, zodat mensen kunnen
kiezen. De rechtswinkels die wij vroeger veel hadden, zijn bijna allemaal
verdwenen. Daar deden de studenten belangrijke praktijkervaring op met de
vraag naar rechtshulp van de gewone man. Dat dit bijna is verdwenen, hangt
ook samen met de verschijnselen in onze samenleving. Het zal dus niet alleen
het uurtarief zijn. Nogmaals, dat is een belangrijke voorwaarde, maar er moet
veel meer geïnvesteerd worden in het belang van rechtshulp voor iedereen.Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de opmerkingen van mevrouw Halsema
over uitlevering aan de Verenigde Staten. Ook ik ben van mening dat veel te
gemakkelijk wordt uitgeleverd aan de Verenigde Staten. Ik vind dat de rechter
dat diepgaander moet toetsen dan tot nu toe. De vragen van mevrouw Halsema
onderschrijf ik van harte.Ten slotte heb ik een vraag aan minister Nawijn. Wij hebben zijn brief
gekregen over het arrest van het hof in Amsterdam. Heeft de minister dit arrest
wel goed gelezen? Uit dat arrest blijkt immers dat de minister binnen 30 dagen
na de betekening van het arrest moet overgaan tot herstel van de 24-uursprocedure.
Hierover hoor ik graag het oordeel van de minister.De heer Van de Camp (CDA):Ik heb twee vragen.In het kader van het wetsvoorstel preventief fouilleren ben ik regelmatig
in wijken geweest waar de SP veel aanhang heeft. Mij is hier opgevallen dat
als je de gemiddelde SP-kiezer voor de keuze stelt tussen twee mensen in een
cel zetten en ze laten lopen, dan maar gekozen wordt voor twee mensen in een
cel. Hoe rijmt u dat met uw vlammend betoog in dit huis?De heer De Wit (SP):Ik heb onlangs een uitspraak van minister Modderman uit, ik meen, 1889
geciteerd.De heer Van de Camp (CDA):Dat was toch een vooraanstaand SP-lid?De heer De Wit (SP):Het ging toen over de doodstraf en hoe lang het ook geleden is, de woorden
van minister Modderman vind ik nog steeds behartigenswaardig. De wetgever
dient niet naar de waan van de dag te kijken, maar wijzer te zijn en afstand
te nemen. Als ik op dit moment afstand neem van ideeën die, zoals u geconstateerd
hebt, mogelijk bij SP-aanhangers leven, doe ik dat omdat ik het mijn taak
als politicus acht om erop te wijzen dat je hier raakt aan waarden die essentieel
zijn voor onze rechtsstaat.De heer Van de Camp (CDA):Ik hoop dat dit ook in de communicatie met de kiezer duidelijk wordt gemaakt.
Hoe dekt u uw plannen financieel? Ik heb een optelling gemaakt en u wilt ongeveer
500 mln euro extra uitgeven: u wilt meer cellen, meer politie, meer jeugdhulpverlening,
meer rechtshulp en betere betaling van de sociale advocatuur. Ook verwijt
u de coalitie de verkeerde bezuinigingen. Vlammende betogen als deze maken
veel indruk, maar leveren geen euro's op.De heer De Wit (SP):Ik heb twee amendementen ingediend en voor beide heb ik precies de dekking
aangegeven. Ik kan mij herinneren dat toen de heer Van de Camp ongeveer twee
jaar geleden ook de vraag werd gesteld waar het geld vandaan moest komen,
hij antwoordde dat dit hem een zorg was en dat, als de Kamer dit besliste,
het kabinet het geld er maar bij moest zoeken. Deze redenering kan ik hem
nu ook voorhouden en dat doe ik bij dezen dan ook. Als wij echter prioriteiten
stellen en vinden dat er op dit terrein geld dient te worden uitgegeven aan
maatregelen, moet het geld gehaald worden waar het ligt. Ik stel mij dan voor
dat er binnen het totale kabinetsbeleid andere prioriteiten worden gelegd.De heer Lazrak (SP):Voorzitter. In Nederland is het mogelijk om in bijvoorbeeld de Indische
buurt te leven en te sterven zonder ooit met iemand in contact te zijn geweest
die Nederlands sprak. De Nederlandse samenleving heeft de ruimte gecreëerd
om geen moeite te hoeven doen om Nederlands te leren. Het is mogelijk in een
wijk te wonen, waar je de indruk krijgt in Marokko of Turkije te leven. Turks
brood is bij de Turkse bakker te koop, Turkse speelfilms zijn
te huur bij de Turkse videotheek, autorijden leer je bij een Turkse rijschool,
je gaat naar de Turkse kapper, makelaar, bank en belastingadviseur en bij
overlijden word je door de Turkse begrafenisondernemer begraven. Dit zijn
niet mijn woorden, maar die van een Marokkaanse migrant die ruim 35 jaar in
Nederland woont, in een interview in Het Parool van vorige zaterdag. Deze
Marokkaanse migrant is gelukkig niet de enige allochtoon met bedenkingen bij
de multiculturele samenleving, zoals wij die met ons allen hebben vormgegeven.
Wij dachten met ons allen dat het niet nodig was om de taal van het land te
leren. Ik bedoel met "ons allen" de migranten die naar Nederland zijn gekomen
en de ontvangende samenleving.De migranten mochten integreren met behoud van eigen identiteit, wat dat
ook moge betekenen. Mooi zo, dachten wij toen, en dat hebben wij dan ook gedaan.
Zo zijn er wijken ontstaan waar je de indruk kunt krijgen dat je niet in Nederland
bent.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wie bedoelt u nu met "wij"?De heer Lazrak (SP):Ik heb het over de samenleving: de allochtonen die hier naartoe zijn gekomen,
en de ontvangende samenleving.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De samenleving kent toch veel conflict en meningsverschil over vragen
als: hebben wij al dan niet een multiculturele samenleving en op welke wijze
willen wij integreren? Wat mij opvalt in uw betoog tot dusver is, dat het
zo a-politiek is. Ik herinner mij hoe CDA en VVD in de jaren tachtig tegenhielden
dat gastarbeiders hier integreerden, waarbij ze bleven benadrukken dat mensen
terug moesten.De heer Lazrak (SP):Dat klopt. Ik houd nu inderdaad een a-politiek verhaal – ik ben
blij dat u dat zegt – maar zo liggen wel de feiten. De mensen zijn hier
naartoe gekomen en men dacht dat ze weer terug zouden gaan, dus er werd gezegd
dat ze maar ergens moesten gaan wonen totdat ze terug zouden gaan naar hun
eigen land. Zo ging dat vroeger. Nu, 40 jaar later, komen wij tot de conclusie
dat dit geen ideale situatie is. Dat er een eind moet komen aan deze ongewenste
situatie, wordt nu eindelijk – en gelukkig – ook door veel allochtonen
onderstreept en hardop gezegd. Wat wil de regering nu doen om de integratie
te bevorderen? De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie heeft veel
beloofd aan de Kamer. Hij heeft veel proefballonnen opgelaten en vervolgens
weer neergehaald. Inmiddels hebben wij het regeerakkoord, het Strategisch
akkoord, de algemene beschouwingen en het kennismakingsgesprek met de nieuwe
bewindslieden achter de rug. Toch resten ons nog steeds meer vragen dan antwoorden.
Bij ieder overleg werd voor het verkrijgen van antwoorden doorverwezen naar
een volgend overleg.De uitleg over het te voeren beleid is tot op heden uitgebleven, maar
wat schetst mijn verbazing? Het kabinet-Balkenende is nog geen dag gevallen
of minister Nawijn haalt de kranten en media met uitspraken, uitleg en plannetjes.Inmiddels is een ding duidelijk geworden: budgetten en ambtenaren verhuizen
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties naar het
ministerie van Justitie. Voor de rest is op enkele restrictieve maatregelen
na helemaal niets veranderd in het toelatingsbeleid. Alles wordt ingezet op
het snijden in gezinsvorming. Hiermee wordt een kleine groep mensen het recht
ontnomen een gezin te stichten tussen hun 18de en 22ste jaar.Nog steeds gaat er een groot bedrag naar het integratiebeleid, maar tegelijkertijd
is er nog steeds geen inzicht verkregen in de te behalen resultaten. Tijdens
het debat over het vreemdelingen- en integratiebeleid op 5 september heeft
de minister toegezegd dat de landelijke subsidies tegen het licht zullen worden
gehouden. Mijn vraag is kort en simpel: hoe staat het daarmee? Welke aanpassingen
mogen wij op de begroting van deze minister verwachten? Weet de minister hoe
groot dit bedrag is en waar het binnen zijn begroting is te vinden?De heer Dittrich (D66):De heer Lazrak begon zijn betoog met de opmerking dat je in sommige wijken
van de wieg tot aan het graf kunt leven zonder dat je autochtone Nederlanders
tegenkomt. Ik heb hem laten uitpraten, maar ik wil hem nu vragen of dit zal
uitmonden in een voorstel van de SP voor de introductie van een verplicht
spreidingsbeleid. Zo ja, hoe zou dit er dan moeten uitzien? Hij wijst erop
dat de regering nog heel veel vragen niet heeft beantwoord, maar hoe beantwoordt
hij zelf dit probleem?De heer Lazrak (SP):Misschien wil de heer Dittrich even wachten, want ik kom straks op het
spreidingsbeleid. Het woord verplicht zal ik echter niet gebruiken en ik zal
ook geen motie in die richting indienen. Ik zal ook uitleggen waarom.De heer Dittrich (D66):Hoe keer je dan die ontwikkeling die u terecht signaleert, namelijk dat
in sommige wijken heel veel allochtonen wonen en dat er steeds meer autochtonen
uit die wijken wegtrekken? Als u die spreiding niet op de een of andere manier
wilt verplichten, hoe denkt u dan die tendens te kunnen keren?De heer Lazrak (SP):Deze vraag stel ik samen met u aan de minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie. Hij is een vakminister.De heer Dittrich (D66):Hiertegen maak ik toch echt bezwaar. U verwijt de regering dat er zoveel
vragen onbeantwoord zijn. Dit is een kernpunt uit uw betoog. Dan vraag ik
u hoe de SP dit wil organiseren en dan verwijst u voor het antwoord naar de
vakminister. Dit vind ik toch wel erg mager.De heer Lazrak (SP):Ik wil dit eerst aan de minister vragen, want misschien heeft hij wel
een oplossing voor deze problematiek. Wij zijn in ieder geval voor spreiding,
maar niet verplicht. De mensen zijn immers niet vrijwillig in die wijken gaan
wonen. De woningbouwvereniging, de politiek en de bestuurders dachten dat
zij na een aantal jaren terug zouden gaan naar ons land. Dus, was de conclusie,
laat ze maar in die wijk zitten. Dit was geen vrijwillige keuze.De heer Dittrich (D66):Mag ik concluderen dat u geen oplossing hebt voor dit probleem en dat
u het voorlegt aan de minister?De heer Lazrak (SP):Nee, dat mag u niet, want ik zal wel een oplossing aandragen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Lazrak gaf een opsomming: een Turk kan naar de Turkse
bakker, de Turkse verzekeringsagent, de Turkse begrafenisonderneming. Heeft
de SP daartegen bezwaar? Staat de SP hier assimilatie voor? Ik zie eerlijk
gezegd niet zo de problemen van de Turkse bakker. Volgens mij liggen daar
ook niet de maatschappelijke problemen.De heer Lazrak (SP):Wij wonen in Nederland. De SP wil de integratie van allochtonen in Nederland
bevorderen. Wij vinden dergelijke situaties onwenselijk. Wij vallen elkaar
aan over de vraag waarom de integratie van geen kant loopt. Dat is mede daardoor.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dus de integratie verloopt minder goed doordat Turken naar een Turkse
bakker gaan? Dat vindt u ontoelaatbaar, daar wilt u iets aan doen? U moet
mij uitleggen wat dan het verschil is met assimilatiepolitiek.De heer Lazrak (SP):Het zijn niet mijn woorden dat Turken naar een Turkse bakker gaan en Marokkanen
naar een Marokkaanse en dat de integratie daardoor slecht verloopt; dat komt
uit een interview met een Marokkaanse migrant. Ik ken andere redenen voor
het mislukken van de integratie.Mevrouw Sterk (CDA):U bent blijkbaar niet voor een verplichte spreiding. U vindt dat de regering
met oplossingen moet komen, maar zegt dat de SP ook ideeën heeft. Graag
zou ik die ideeën horen.De heer Lazrak (SP):Het stimuleren van vrijwillige verhuizing en het openstellen van de bestaande
zwarte wijken die op een bepaald moment op slot zitten voor allochtonen, ongeacht
hun afkomst. Het is geen toeval dat de allochtoon als hij zich meldt bij een
woningbouwvereniging en een woning krijgt toegewezen, ergens in een concentratiewijk
terechtkomt. Als een Turk om een woning vraagt, krijgt hij een woning in een
Turkse wijk. Daar moet hij dan hoogstens een jaar op wachten. Als hij echter
uit overtuiging naar een blanke wijk wil, tussen de autochtonen, dan moet
hij minstens zes jaar wachten. Die mogelijkheid is er dus niet en moet gecreëerd
worden.De SP-fractie is nog steeds bezorgd over de toenemende scheiding in de
samenleving langs etnische lijnen. Na kennisneming van de maatregelen die
de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie wil nemen om de integratie
een impuls te geven, blijf ik bezorgd. De plannen van het kabinet zijn op
dit onderdeel oude wijn in nieuwe zakken. Het aantal oudkomers dat behoefte
heeft aan taallessen wordt door het SCP geschat op een half miljoen mensen.
De minister zei zelf dat hiervoor geen geld is. Is dat juist en hoe wil hij
dit oplossen?Het probleem van gescheiden onderwijs, de zwarte en witte scholen, bestaat
voor de minister niet, terwijl daarmee de basis wordt gelegd voor het ontstaan
van een gescheiden samenleving. Kan de minister zijn visie geven op de toename
van zwarte en witte scholen in Nederland? Is de minister het met me eens dat
zwarte scholen de integratie belemmeren?Naast taallessen voor oudkomers en gemengd onderwijs is gemengd wonen
de derde weg waarlangs de integratie kan worden bevorderd. Ook hieraan doet
de minister niets. Ik realiseer me dat dit primair de taak en verantwoordelijkheid
voor de minister van VROM is, maar ik ben toch benieuwd naar de mening van
deze minister.De plannen van de minister om de taal- en inburgeringscursussen voor nieuwkomers
in Nederland te verbeteren, zijn ondoordacht en onuitvoerbaar. Het overhevelen
van taal- en inburgeringscursussen naar de landen waar de meeste migranten
naar Nederland vandaan komen in het kader van gezinsvorming of gezinshereniging,
is volgens de SP-fractie het middel om hun latere integratie soepel te laten
verlopen. Volgens de minister stuit dat op diverse lastige uitvoeringsaspecten.
Heeft hij deze mogelijkheid serieus onderzocht? Ligt aan zijn uitspraak een
onderzoek ten grondslag?Ik wil twee punten aan de orde stellen waaraan de minister geheel is voorbijgegaan,
maar die onontbeerlijk zijn voor het bevorderen van de integratie.Het eerste punt is dat hij niets heeft ondernomen om de negatieve invloeden
van radicale religieuze stromingen tegen te gaan. Die zijn er bijvoorbeeld
in islamitische scholen, sommige religieuze organisaties en bepaalde moskeeën.
Volgens het onlangs gepubliceerde rapport van de onderwijsinspectie valt het
allemaal wel mee en hoeven wij ons geen zorgen te maken. Ik maak mij wel degelijk
zorgen, zeker over een bepaalde islamitische school in Amsterdam, waar jongens
en meisjes gescheiden van elkaar les volgen en waar de mannen en de vrouwen
elkaar geen hand Lazrakmogen geven. Dit lijkt een beetje op de Taliban in
Amsterdam!Het tweede punt gaat over de imams die reeds in Nederland verblijven.
De SP-fractie heeft op dat punt een motie ingediend, die door de Kamer is
aangenomen. In die motie staat dat de imams die in Nederland verblijven op
korte termijn moeten worden verplicht, een inburgeringscursus te volgen. Alles
wat wij tot nu toe op dit punt hebben kunnen terugvinden, is deelname op basis
van vrijwilligheid. De motie is dus niet of nog niet in staand beleid omgezet.
Hoe zit dat?De heer Blok (VVD):Ik kom even terug op het inburgeren in eigen land. Ik heb over de praktische
bezwaren van dit idee gelezen, maar daarnaast vraag ik mij af hoe de heer
Lazrak denkt om te gaan met de ongelijkheid die wordt gecreëerd tussen
mensen uit verschillende landen. In Marokko of Turkije is wellicht voldoende
volume te bereiken voor het organiseren van inburgeringscursussen. Stel evenwel
dat een Nederlander een echtgenote vindt in Argentinië, om maar eens
wat te noemen. Creëren wij dan niet een volkomen ongelijke situatie?De heer Lazrak (SP):Het uitgangspunt en het criterium moet wat mijn fractie betreft het aantal
zijn. Gaat het om één persoon in Argentinië, om tien gevallen
per jaar die hier naartoe komen? Of gaat het om mensen van wie wij met zijn
allen vaststellen dat zij nadien, in Nederland, moeite hebben met hun integratie?
Wij maken dus wel degelijk onderscheid naar aantallen. Wij kunnen in ieder
geval in een van deze twee landen met een experiment beginnen.De heer Blok (VVD):Ik neem aan dat de SP-fractie in dit soort gevallen het gelijkheidsbeginsel
onderschrijft.De heer Lazrak (SP):In het licht van hetgeen wij willen bereiken, is dit voor mij acceptabel.
Ook de VVD schendt het gelijkheidsbeginsel door te zeggen dat iemand die 20
jaar oud is zijn partner niet naar Nederland kan halen en iemand van 23 wel.De heer Dittrich (D66):De heer Lazrak beschreef de situatie op een Amsterdamse school, waar de
mannen en de vrouwen elkaar geen hand mogen geven. De heer Lazrak maakt zich
daar zorgen over. Welnu, hetzelfde geldt voor de D66-fractie. Wat wil de SP-fractie
doen om dit soort situaties te veranderen? Wat zijn haar voorstellen hiertoe?De heer Lazrak (SP):Allereerst hebben wij een directe oplossing. Er moet een onderzoek worden
ingesteld naar de gang van zaken op die ene school waarvan de onderwijsinspectie
zegt dat het er niet goed gaat. Dat is een directe oplossing. De vraag is
of de heer Dittrich zo'n onderzoek wil ondersteunen.De heer Dittrich (D66):Wat is nu de oplossing, als je een onderzoek instelt naar een school waarvan
wij weten dat mannen vrouwen geen hand mogen geven? Als reden geeft men dan
dat het geloof dat ingeeft; tot die conclusie zullen wij komen na een onderzoek.
De heer Lazrak maakt zich zorgen, net als wij. Wat wil de SP-fractie echter
doen om dit soort zaken te voorkomen?De heer Lazrak (SP):Allereerst moeten wij het erover eens worden dat dit soort scholen de
integratie belemmert door twee gescheiden werelden te creëren: mannen
en vrouwen apart. De vraag is: welke invloed heeft dit systeem van onderwijs
op de integratie?De heer Dittrich (D66):De heer Lazrak stelt mij nu een vraag. Wil hij echter eerst antwoord geven
op mijn vraag: wat doet de SP-fractie om te voorkomen dat in zo'n school mannen
vrouwen geen hand mogen geven?De heer Lazrak (SP):Wat ons betreft, moet dat direct worden onderzocht en worden vastgesteld
wat zich daar afspeelt. Waar komen de invloeden vandaan? Verder zijn wij –
ik hoop dat de heer Dittrich dat wil ondersteunen – tegen bijzonder
onderwijs op islamitische grondslag.De voorzitter:De heer Dittrich krijgt niet meer het woord. Hij heeft zijn vraag gesteld
en daarop een reactie gekregen. Mevrouw Halsema mag nog een vraag stellen
over dit onderwerp.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De oplossingen van de SP blijven voor mij erg onduidelijk. De SP afficheert
zich al maanden als de enige partij die al vanaf midden jaren tachtig de integratie
echt wil aanpakken. Volgens mij onderscheidt de SP zich alleen van andere
partijen op het punt van de gedwongen spreiding; dát wil de SP al vanaf
midden jaren tachtig. Nu zegt de heer Lazrak echter: nee, dat willen wij helemaal
niet. Ik heb hem echter ook geen enkel ander voorstel horen doen dat al kabinetsbeleid
is, behalve een onuitvoerbaar voorstel over inburgering in landen van herkomst.
De heer Blok gaf terecht aan dat dit in strijd is met het gelijkheidsbeginsel.
Wat wil de SP nu eigenlijk?De heer Lazrak (SP):Ik heb het niet gehad over gedwongen spreiding. Als mevrouw Halsema het
leuk vindt om dat onderwerp naar voren te brengen, mag zij haar gang gaan.
Ik heb het nu echter niet daarover, maar over het openstellen van zwarte en
witte wijken, ook voor allochtonen. Dat is wat de SP voor ogen heeft en niet
het gedwongen spreiden van mensen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Lazrak zal alleen maar medestanders vinden als hij pleit voor
het openstellen van wijken.De heer Lazrak (SP):Prima.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Overigens zijn de wijken niet "gesloten". Ik heb zo nu en dan wel wat
moeite met de demagogie van de heer Lazrak, ook als hij spreekt over "de Taliban
in Amsterdam"; in dat verband wil ik graag voorbeelden van hem horen. Laat
de SP haar pretenties echter eens waarmaken. De SP zegt steeds de enige partij
te zijn die werkelijk integratie bevordert. Laat de heer Lazrak mij dan eens
oplossingen geven die de SP voorstaat.De heer Lazrak (SP):Heel concreet: net heb ik de heer Dittrich gezegd dat wij geen onderwijs
op islamitische grondslag willen. Dat is niet omdat ik iets zou hebben tegen
de religie of wat dan ook. Wij pleiten daarvoor in het licht van de invloed
die allerlei organisaties zo verwerven, waardoor deze de integratie tegengaan.Voorzitter. Tot slot kom ik terug op een door de minister gedane toezegging
inzake de invoering van een niet-afhankelijke verblijfsvergunning voor vrouwen.
Hij heeft gezegd sympathie te voelen voor de gedachte, mishandelde en onderdrukte
vrouwen niet het land uit te laten gaan. In september heeft hij toegezegd
op dit punt met nadere voostellen te komen. Wat wil de minister nog meer doen
om de positie van moslimvrouwen in Nederland te verbeteren? Gaarne krijg ik
meer duidelijkheid op dit punt.De heer Dittrich (D66):Ik heb nog één laatste vraag. Hoe verhoudt de stellingname
van de SP dat bijzonder onderwijs op islamitische grondslag moet worden verboden,
zich tot de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van onderwijs in Nederland?De heer Lazrak (SP):De heer Dittrich heeft zelf een motie ingediend waarin hij de regering
vraagt, met wetgeving te komen om die terreinen van elkaar af te bakenen.
De minister heeft toegezegd met een notitie te komen. Tot nu toe is dat echter
niet gebeurd.De heer Dittrich (D66):Maar geeft u nu eens antwoord op mijn vraag!De heer Lazrak (SP):Op dit moment is er een grijs gebied tussen allerlei vrijheden; die moeten
afgebakend worden. Met de huidige wetgeving, zoals deze er nu is, komen wij
daar niet mee.De voorzitter:Ik stel mevrouw Adelmund in de gelegenheid een laatste vraag in dezen
aan de heer Lazrak te stellen.Mevrouw Adelmund (PvdA):Het betreft de eerste vraag die ik aan de heer Lazrak stel en wel omdat
het opzienbarend is wat hij zegt. Hij zegt dat hij niet meer voor gedwongen
spreiding is. Dat is nieuws...De heer Lazrak (SP):Wij zijn het nooit geweest.Mevrouw Adelmund (PvdA):Ik heb debatten gevoerd, ook in een andere hoedanigheid dan als Kamerlid,
waarin dit voortdurend aan de orde was. Laat het echter duidelijk zijn dat
ik gelukkig ben met uw standpunt. Ik onderschrijf het laten ontstaan van differentiaties
in de wijk. Ik onderschrijf alle punten die u daarin noemt, maar ik kom nooit
met u mee op dat ene punt van gedwongen spreiding, want dat verhoudt zich
niet tot de manier waarop wij Nederland inrichten. Dat heeft u echter heel
duidelijk gezegd.De heer Lazrak (SP):Het is niet aan de orde; ik heb het er niet over.Mevrouw Adelmund (PvdA):Het staat nu in de Handelingen dat u niet voor gedwongen spreiding bent.Het tweede punt wil ik daar meteen aan koppelen. U zegt dat u voor vrijheid
van onderwijs bent, want u bent voor de Grondwet, waar of niet? U heeft daar
ooit een eed of belofte over afgelegd.De heer Lazrak (SP):Zeker.Mevrouw Adelmund (PvdA):Maar daar staat geen sterretje bij in de Grondwet. Er staat niet bij dat
daar waar het niet-westerse godsdiensten betreft, de vrijheid niet geldt.
Bent u zich dat bewust?De heer Lazrak (SP):Ik ben mij ervan bewust en daar kom ik niet aan. Wij wonen hier in Nederland
en ik heb inderdaad de eed afgelegd om de Grondwet te respecteren; iedereen
moet dit doen die hier ook woont. De demagogie dat ik tegen de Grondwet zou
zijn, is hier niet aan de orde.Mevrouw Adelmund (PvdA):Nee, ik wil heel graag weten wat u vindt. Ik stel mijn vragen niet om
gelijk te krijgen, maar om te horen wat u vindt. U zegt dat u het eens bent
met de Grondwet – u heeft daar de eed of belofte op afgelegd –
en dat u derhalve voor vrijheid van godsdienst bent, voor vrijheid van onderwijs,
voor vrijheid van organisatie, voor de scheiding van kerk en Staat, voor gelijkheid
van man en vrouw en zo kan ik nog wel even doorgaan. Maar dan zegt u toch,
ten aanzien van het onderwijs, dat het bij het islamitisch onderwijs eigenlijk
maar niet zou moeten. En dat komt omdat er één school in Amsterdam
is waarvan de inspectie heeft gezegd dat er dingen gebeuren die niet door
de beugel kunnen. Dat moet direct worden aangepakt, dat ben ik met u eens.
Maar hoe kan het zijn dat u door dat ene voorbeeld dat de inspectie u geeft,
zegt dat al die scholen moeten sluiten? Dit, terwijl er ook rapporten liggen
die aangeven dat juist door die vorm van onderwijs het soms zo is dat ouders
meer betrokken zijn bij de school en de kinderen betere Cito-toetsresultaten
halen?De heer Lazrak (SP):Mij gaat het om het volgende. Geloof is het recht van iedereen. Daaraan
leg ik niets in de weg. Dat is één.Ik heb er voorts niets op tegen als iemand het geloof wil gebruiken als
een politiek instrument om iets te bereiken; hij mag een politieke partij
oprichten. Maar als er een beroep wordt gedaan op subsidiegelden van de gemeenschap,
van de overheid, om een school te stichten, dan kan ik er niet in meegaan
dat, onder het mom van vrijheid van religie, politiek getinte boodschappen
worden overgebracht die nauw verbonden zijn met het geloof en waarbij iemand
ook nog eens pretendeert het monopolie te hebben.Mevrouw Adelmund (PvdA):Dat ben ik helemaal met u eens. Maar waarom bakent u dat af naar islamitisch
onderwijs? Wat u zegt, geldt toch voor al het onderwijs?De heer Lazrak (SP):Dat ben ik met u eens. Alleen, ik weet inmiddels hoe de politieke verhoudingen
zijn in Nederland. Als u dat wilt verbeteren, zou ik graag samen met u eraan
werken om al het bijzondere onderwijs in Nederland open te stellen voor iedereen.
Zo makkelijk is het echter niet. Mij gaat het om die mensen daar, die voor
u, voor de media en anderen, aanleiding zijn om op dat moment te zeggen: die
allochtonen integreren van geen kant. Als u daar iets aan wilt doen, dan kan
dat door duidelijke voorwaarden te stellen aan het onderwijs, ook aan het
islamitisch onderwijs. Dat kan door de religieuze lessen open te stellen,
door inzicht te verwerven in wat daar wordt gezegd. Het gaat niet aan om te
zeggen: je verbiedt mensen de vrijheid om hun religie te beleven. Dat is niet
zo.De heer Luchtenveld (VVD):Mijnheer de voorzitter. Minister Donner was als informateur nauw betrokken
bij de totstandkoming van het Strategisch akkoord. Hij is erin geslaagd veel
VVD-wensen tot centraal uitgangspunt van de toekomstige criminaliteitsbestrijding
aan te merken. De aanpak van veelplegers komt nauw overeen met de aanpak uit
de VVD-nota "De herhaling doorbroken". Voor dit inzicht moet de minister worden
geprezen. Helaas is de minister na zijn honderd dagen nu al gezakt op het traditionele CDA-punt van gedogen. Geen minister of functionaris
onder zijn verantwoordelijkheid wist in zo korte tijd zoveel criminele gedragingen
aan te merken als feiten die in ieder geval de facto voortaan door de vingers
worden gezien: voor inbraken en fietsendiefstallen wordt men niet meer vervolgd,
zeker niet als er geen sporen zijn. Bolletjesslikkers worden gestraft met
een gratis retourtje Antillen.Waar minister Donner kiest voor gedogen, kiest de VVD voor aanpakken,
dus: meer gevangenen op één cel, investeren in capaciteit, vaker
een alleensprekende rechter et cetera. Wij hebben een amendement ingediend
om juist aan de wensen op dit punt tegemoet te komen. De kosten van het amendement
worden gedekt door minder geld uit te trekken voor asielzoekers. Op die manier
kunnen wij een aantal dingen doen. Voor 2003 hebben wij daarmee 11 mln vrijgemaakt
voor versterking van de strafkamers, zowel voor de zittende als de staande
magistratuur. Het bedrag loopt op tot 13 mln structureel vanaf 2004. Wij vinden
dat de strafrechtelijke opvang verslaafden, die wij tijdens het werkbezoek
aan Rotterdam hebben zien functioneren, in alle grote steden moet komen, dus
ook in Den Haag. Wij menen dat voor deze opvang 13 mln structureel moet worden
vrijgemaakt. Ten slotte menen wij dat 13 mln extra moet worden vrijgemaakt
voor bestraffing van de jeugdige veelplegers.Mevrouw Albayrak (PvdA):Hoe serieus acht u deze aanpak? U komt namelijk met een zeer dunne financiële
onderbouwing. U zult het toch met mij eens zijn dat het asielbudget al zodanig
is uitgekleed dat daar geen grammetje meer af kan. Stel dat uw amendement
wordt aangenomen en dat volgend jaar het aantal asielzoekers weer stijgt.
Dan is er weer meer geld nodig. Zou dat betekenen dat dan de strafrechtelijke
opvang verslaafden en de andere prioriteiten die u stelt opeens niet meer
belangrijk zijn?De heer Luchtenveld (VVD):U weet dat de inzet van het kabinet en de VVD-fractie erop is gericht
de instroom van asielzoekers verder te beperken. U weet ook dat een- en andermaal
is gebleken dat de cijfers van de instroom van asielzoekers, ook al vanwege
de maatregelen die door het vorige kabinet zijn genomen met de nieuwe Vreemdelingenwet,
dalen. Dat is ook bij het begrotingsonderzoek gebleken. Daarom kunnen wij
deze verlaging verantwoord toepassen. Tijdens het begrotingsonderzoek is gebleken
dat het aantal asielzoekers met 3000 is gedaald. Dat betekent dat er minder
opvang hoeft te zijn. Daardoor hebben wij die 39 mln structureel kunnen vrijmaken.Mevrouw Albayrak (PvdA):Maar u moet mensen niet blij maken met een dooie mus. U pleegt nu dubbelspel.
U probeert hier politiek te maken met asielbeleid door te zeggen dat van het
budget daarvoor nog meer af kan. Ik zeg u: dat kan niet. Er is altijd de mogelijkheid
dat vanwege een conflict elders in de wereld het aantal asielzoekers dat naar
Nederland komt plotseling stijgt. Er is dus altijd sprake van een gissing.
Als u de onderwerpen die u zelf als prioriteiten voor de aanpak opsomt, werkelijk
serieus neemt, zorgt u voor een deugdelijke dekking. U weet ook dat u met
dit dubbelspel twee keer verliest.De heer Luchtenveld (VVD):Onze dekking is deugdelijk. Dat bleek uit de tweede nota van wijziging.
Daarin wordt deze dekking eveneens aangegeven. Wij hadden ons amendement overigens
maandag al ingediend, dus die dekking al eerder aangegeven. De nota van wijziging
kwam later. In ieder geval menen wij dat deze dekking deugdelijk is. Wij vinden
ons daarin gesterkt door het feit dat de minister kennelijk ook naar dezelfde
post heeft gekeken. Wat dat betreft menen wij dat ons amendement volledig
kan blijven gelden en geloofwaardig is.De heer Dittrich (D66):Uit de toelichting op het amendement begrijp ik dat u met het geld dat
wordt vrijgespeeld, de strafrechtsketen wilt versterken. Zou het dan niet
veel beter zijn om het voorstel in te trekken om illegaliteit strafbaar te
stellen? Daarvoor hebt u honderden, zo niet duizenden cellen nodig. Als u
dat voorstel intrekt, kunt u met het overblijvende geld een heleboel dingen
voor de strafrechtsketen doen die echt helpen.De heer Luchtenveld (VVD):Wij spreken nu over de begroting voor 2003. Wij spreken niet over een
wetsvoorstel om illegaliteit strafbaar te stellen. Hoe daarmee precies moet
worden omgegaan en tot welke extra capaciteit dat zou moeten leiden, hoort
thuis in de behandeling van het wetsvoorstel.De heer Dittrich (D66):Mijnheer Luchtenveld, regeren is toch vooruitzien? Als je met zo'n majeure
beleidswijziging komt, moet je de kosten toch alvast inboeken?De heer Luchtenveld (VVD):Dat hangt er helemaal vanaf hoe je met die illegaliteit omgaat en waar
je je op richt. Het strafbaar stellen van illegaliteit is ook bedoeld om mensen
die illegale arbeid of illegale woningen aanbieden, harder te kunnen aanpakken.De heer Dittrich (D66):Dat is al strafbaar.De heer Luchtenveld (VVD):Ik zei: harder aanpakken. Gedacht moet worden aan extra strafverzwaringsgronden
etc. Dat hele vraagstuk hoort thuis bij het nog in te dienen wetsvoorstel.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Stel dat illegaal verblijf strafbaar wordt gesteld. Waaraan moet de politie
in haar activiteiten voorrang geven: het bevorderen van de veiligheid of het
oppakken van illegalen?De heer Luchtenveld (VVD):Veiligheid is topprioriteit en gaat boven het oppakken van mensen wier
enige overtreding is dat zij hier illegaal zijn. Helaas zien wij echter vaak
dat mensen die in de illegaliteit verblijven, zich ook in het criminele veld
begeven. Dan ontstaat een combinatie van factoren. Door het strafbaar stellen
van illegaal verblijf, kunnen hogere straffen worden opgelegd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Op het punt van criminele illegalen hebben wij in de Kamer natuurlijk
al een traject afgelegd. Er zijn duidelijke uitspraken over gedaan. Daar ligt
het probleem ook niet. Ik begrijp de heer Luchtenveld zo, dat hij het met
mij eens is dat voorrang moet worden gegeven aan het veiligheidsbeleid. Hij
heeft begrip voor de afweging die de politie zal maken om niet hoog in te
zetten op het oppakken van illegalen die als enige strafbaar feit hebben dat
zij in Nederland zijn. Is strafbaarstelling van illegaal verblijf
dan niet een symbolisch gebaar?De heer Luchtenveld (VVD):Wij denken dat het wel degelijk kan helpen, met name om illegale verhuur
aan te pakken, met name om het aanbieden van illegale arbeid aan te pakken.
Er kan eventueel tot strafverhoging worden overgegaan. Daarnaast moet dit
in het kader van een wetsvoorstel worden bediscussieerd. In ons amendement
hebben wij juist extra geld voor veiligheid en versterking van de keten willen
inzetten.Laatst vroeg iemand mij hoe je moet omgaan met iemand die onderweg naar
huis wordt aangehouden voor een snelheidsovertreding. De afwikkeling van zoiets
duurt even. Als hij thuiskomt blijkt er ingebroken te zijn. De overheid moet
dan een ander antwoord hebben dan: dan had u maar sneller moeten rijden. Nee,
ook woninginbraak moet serieus worden genomen. Er moet wel degelijk de volle
aandacht van de politie voor kunnen zijn, zelfs als er geen direct aanwijsbare
sporen zijn.Mevrouw Albayrak (PvdA):Suggereert de heer Luchtenveld nu dat de politie hardrijders vooral niet
moet hinderen, opdat zij snel thuis kunnen zijn en een mogelijke inbraak kunnen
voorkomen?De heer Luchtenveld (VVD):Nee, ik zei juist dat dat niet het goede antwoord zou zijn. Wij moeten
ervoor zorgen dat snelheidsovertredingen worden vervolgd en dat wij aandacht
kunnen besteden aan inbraken. Het signaal dat door de heer De Wijkerslooth
is afgegeven dat er maar niet tot vervolging van inbraak moet worden overgegaan
als er geen sporen zijn, spreekt ons volstrekt niet aan.De fundamentele waarden in het strafrecht vinden wij belangrijk. Liberalen
hechten van oudsher aan deze waarden. Zij realiseren zich dat dwangmiddelen
uit het strafrecht ook kunnen worden ingezet tegen een onschuldige verdachte.
Waar de overheid gelegitimeerd gewelds- en dwangmiddelen mag gebruiken tegen
de burgers, is een stevige rechtsbescherming op haar plaats. Maar wat niet
geaccepteerd kan worden, is dat die rechtsbescherming zodanig doorschiet dat
de bestrijding van criminaliteit onevenredig wordt bemoeilijkt. Het Strategisch
akkoord erkent dat dat voor de privacybescherming het geval is. De invoering
van een identificatieplicht is aanstaande, doch belangrijker is de onderlinge
communicatie binnen en tussen veiligheidspartners. Op dit moment weet de jeugdreclassering
niet dat de crimineel die zij onder controle heeft, allang weer is opgepakt
door de politie. Privacybelemmeringen moeten worden weggenomen om een echte
ketenaanpak te realiseren.Wat eveneens niet geaccepteerd kan worden, is dat de rol van het slachtoffer
achtergesteld blijft, een slachtoffer dat zichzelf teweer stelt tegen de dader.
Ondanks de bepalingen rond noodweer en noodweerexces loopt de winkelier die
optreedt tegen een dief de kans, zelf te worden vervolgd. Ook hier is nieuw
evenwicht op zijn plaats. Bij de algemene politieke beschouwingen heeft de
heer Zalm dit punt al aangekaart. Ook bij deze begroting wil ik er nog iets
over zeggen. Het duurt ongeveer 15 à 20 minuten voordat de politie
na een melding via 112 bij een incident ter plekke kan zijn. Dat is helaas
een lange tijd. Die tijd nog verder terugdringen, is zeer kostbaar, waarvoor
de middelen niet beschikbaar zijn. Op het platteland zal dat vaak nog langer
duren. Het moet duidelijker worden, wat in die 15 à 20 minuten van
burgers wordt verwacht, en welke rechten zij hebben. Dat geldt niet alleen
als die burgers omstander zijn als iemand anders wordt afgetuigd, maar het
geldt ook als die burgers zelf in hun vrijheid worden bedreigd, of fysiek
worden bedreigd door degenen, die hun huis of winkel zijn binnengedrongen.
Wat mag wel en wat mag niet. Proportionaliteit is heel begrijpelijk, maar
het gaat erom dat er voor de burger meer zicht komt op wat wel en niet mag.
Wij vragen op dat punt om een voorlichtingscampagne. Zoals er een folder is,
wat te doen als je toeschouwer bent bij zinloos geweld, zo zou het ook duidelijk
moeten zijn, wat je in de eerste 15 à 20 minuten als richtsnoer moet
hanteren, uiteraard met een toetsing achteraf, op het gebied van het van het
lijf houden en het verdedigen van eigen have en goed.De heer Dittrich (D66):Zo'n voorlichtingscampagne is toch niet hetzelfde als een soort kookboek,
waarmee duidelijk is wat, als je er zoveel gram van dit en zoveel gram van
dat erin doet, er exact uitkomt? Er is toch nooit van tevoren heel helder
aan te geven wat je mag doen, omdat de omstandigheden per geval zo kunnen
verschillen?De heer Luchtenveld (VVD):Wat niet goed is, is dat we alleen maar het adagium "de burger wordt geacht
de wet te kennen" hanteren. Er is over begrippen als noodweer en noodweerexces
erg veel jurisprudentie, en je mag van de burger die omstander is of van de
winkelier niet verwachten dat hij de juridische nuances daar precies uit kan
halen. Wat wij vragen, is om in begrijpelijk Nederlands duidelijk te maken,
wat er op hoofdlijnen nu wel en niet mogelijk is. Natuurlijk kun je daarmee
niet alle gevallen dekken, maar net zo goed er een poging is gedaan om een
richtsnoer te geven voor wat te doen bij zinloos geweld – wellicht behoeft
die folder nuancering – en bij rampen, net zo goed denken wij dat er
ook mogelijkheden zijn voor een bredere voorlichting over wat te doen als
iemand wordt geconfronteerd met een inbreker of iemand die zich anderszins
schuldig maakt aan strafbare feiten. Wij denken dat het mogelijk is, daarin
toch lijnen aan te geven.De positie van het slachtoffer verdient verdere versterking. Dat kan overigens
niet alleen door die folder, maar ook door de kans op een reële schadevergoeding
te vergroten. Hoewel daders steeds vaker worden beoordeeld tot het betalen
van een schadevergoeding – wij vinden dat een goede ontwikkeling –
blijkt in de praktijk dat het toch zeer moeilijk is het geld ook daadwerkelijk
te incasseren. Van een kale kip valt immers niets te plukken! Versterking
van het Waarborgfonds geeft meer zekerheid voor slachtoffers. In de begroting
zijn de opbrengsten uit boetes en transacties niet geïndexeerd. Daarom
hebben wij ruimte gevonden om uiteindelijk oplopend tot 15 mln euro structureel
extra baten te doen ten behoeve van het fonds. Wat ons betreft, kan het fonds
geweldsmisdrijven daarmee extra worden gevoed, maar wij vragen ook aandacht
voor de bureaucratie. Het is bijna een heel boekje dat moet worden ingevuld
om in aanmerking te komen voor een uitkering uit het Schadefonds geweldsmisdrijven.
Wij denken dat daar nog veel bureaucratie kan worden weggesneden.Mevrouw Albayrak (PvdA):Waar heeft u die ruimte in de begroting gevonden?De heer Luchtenveld (VVD):Wat de raming betreft hebben wij geconstateerd dat de indexering met 3%
vanaf 2004 niet is opgenomen. Dat is dus een ramingbijstelling. Wij moeten
begrotingstechnisch echter amenderen voor het jaar 2003. Voor dat jaar hebben
wij de post opvang asiel gevonden. In latere jaren gaat het om een ramingsbijstelling
zonder beleidswijziging.Mevrouw Albayrak (PvdA):Daarmee geeft u het geld uit het asielbudget vandaag voor de vierde keer
weg. Is dat geen lege portemonnee trekken? Sterker nog, maakt u zich hiermee
niet een beetje belachelijk?De heer Luchtenveld (VVD):Wij geven dat geld niet voor de vierde keer weg. Oorspronkelijk hadden
wij 39 mln euro structureel gevonden. Via de amendementen op de stukken nrs.
23 en 24 hebben wij het omgezet in 37 mln euro en 2 mln euro. Daarom hebben
wij in het eerste jaar voor de rechterlijke macht maar 11 mln euro opgenomen.
Financieel klopt het precies. Dat mag u van een partij als de VVD met een
degelijke financiële achtergrond ook verwachten.Ik kom op het bestuurlijk optreden. Het zal altijd aan capaciteit ontbreken
om alles strafrechtelijk te kunnen afdoen. Daarom zien wij de bestuurlijke
handhaving van kleine overtredingen als een uitstekende aanvulling op het
bestaande instrumentarium. Wij zijn voor meer bestuurlijke boetes en meer
bevoegdheden voor burgemeesters in overlastgebieden. Is het niet zinvol burgemeesters
meer te informeren als ex-delinquenten uit de gevangenis komen? Zeker bij
vervroegde invrijheidstelling is opvang vaak amper geregeld en is de reclassering
onvoldoende voorbereid. Is het niet goed ook de burgmeester daar een rol in
te geven? Als het gaat om de beperking van overlast in bepaalde gebieden geeft
burgemeester Opstelten vaak het goede voorbeeld. Dat verdient navolging in
andere gemeenten. Hij maakt maximaal gebruik van zijn uitgebreidere bevoegdheden
om bijvoorbeeld bepaalde gebieden onveilig te verklaren. Dat vinden wij een
goede zaak. Wij willen snellere procedures, zowel in het bestuursrecht als in het
civiele recht, bijvoorbeeld door een versnelde afschaffing in deze periode
van het procuraat in de advocatuur.Dan iets over het omgangsrecht en het echtscheidingsrecht. Wij hebben
ons laten voorlichten over mediation. De VVD is zeer positief over dit instrument.
Het legt de primaire verantwoordelijkheid bij beide ouders. Daar hoort die
ook. Wij vinden dat moet worden overwogen om het niet bij dit experiment te
laten, maar het in te voeren, eventueel zelfs verplicht, voorafgaand aan het
ontvankelijk verklaren van een echtscheidingsverzoek of een verzoek tot een
omgangsregeling. Op de omgangsregeling komen wij volgende week uitvoerig terug,
maar ook hier moet worden gehandhaafd. Als een rechter een omgangsregeling
oplegt, dan gaat het niet aan dat de niet-verzorgende ouder uiteindelijk het
nakijken heeft als het gaat om de omgang met zijn kind. Heel vaak zijn dat
de vaders. De moeder weet door het kind de facto niet ter beschikking te stellen
in het weekend, door het kind niet mee te geven aan de vader en door allerlei
verhalen eromheen, te bereiken dat zij voortdurend omgang met het kind heeft
en het kind dus voortdurend verzorgt. Dat is niet goed. Kinderen moeten in
principe in contact zijn met beide ouders, zeker als de rechter dat zo heeft
uitgesproken. Wij sporen de minister aan de handhaving van omgangsregelingen
aan te scherpen. Het gebruik van een dwangsom mag daarbij zeker niet worden
uitgesloten. Rechterlijke uitspraken dienen immers door een ieder gerespecteerd
en uitgevoerd te worden.De heer Dittrich (D66):Een vraag over de handhaving van omgangsregelingen die niet uitvoerbaar
zijn. Is de VVD-fractie van mening dat, als het allemaal niet te handhaven
is, de verzorgende ouder die niet meewerkt strafbaar moet worden gesteld en
in de gevangenis kan worden opgesloten?De heer Luchtenveld (VVD):Ik heb primair gesproken over het vaker toepassen van het instrument van
de dwangsom. Je doet nogal wat als je de verzorgende ouder in de gevangenis
zet. Dat betekent de facto ook dat dan een ander moet worden gevonden. Het
is moeilijk daar algemene regels over op te stellen. Uitgangspunt moet zijn:
handhaving van de wet en de gerechtelijke uitspraken. Dat moet veel meer vooropstaan
dan nu het geval is. De facto zeggen de politie en de Raad voor de kinderbescherming
nu vaak dat de situatie nu eenmaal zo is, dat een en ander niet in het belang
van het kind is en dat de omgangsregeling maar niet moet worden uitgevoerd.
Dat vinden wij onterecht. Wij kunnen er in het AO nader over discussiëren.De heer Dittrich (D66):Zeker, maar u komt dus terug op het door de heer Vos van uw fractie ingenomen
standpunt uit de vorige kabinetsperiode dat een strafbaarstelling tot de mogelijkheden
moet behoren.De heer Luchtenveld (VVD):Nee, daar kom ik niet op terug. Ik heb alleen gezegd dat het een ultimum
remedium is en dat wij meer zien in het vaker toepassen van de dwangsom. Wij
willen echter niet de strafbaarheid uitsluiten.Voorzitter. Tot slot nog het volgende. De begrotingsbehandelingen hebben
door de snelle val van het kabinet natuurlijk een wat ander karakter gekregen,
maar dat neemt niet weg dat de VVD-fractie zich ten volle realiseert dat juist
op het terrein van de veiligheid, deregulering en handhaving, de samenleving
dringend behoefte heeft aan extra daadkracht. Daarom beschouwen wij de gedachtewisseling
met de bewindslieden van Justitie en met de andere fracties in de Kamer in
deze tijd van aanloop naar nieuwe verkiezingen als nuttig en nodig.De heer Blok (VVD):Voorzitter. Bij een verwacht aantal van 2,6 miljoen niet-westerse immigranten
over 20 jaar, zullen wij tegen die tijd te maken krijgen met tegen de 2 miljoen
slecht geïntegreerde immigranten die in hoge concentraties samengepakt
onze stadswijken zullen bevolken. Zwarte scholen zullen alleen maar talrijker
worden en blijven kampen met kinderen van nieuwkomers met weinig onderwijs
en achtergrond. De effecten hiervan zullen als eerste terugslaan op de immigranten
zelf. Hun perspectieven en ontplooiingsmogelijkheden zullen aanzienlijk verslechteren.
Aldus schreef Arie van der Zwan in het blad Socialisme en Democratie.
De heer Van der Zwan schetste daarmee een dreigend beeld. Ik hoop van harte
dat het niet waar zal worden. Wat dat betreft rust er een zware verantwoordelijkheid
op de politiek. Hoewel het met de meeste immigranten gelukkig goed gaat, is
er helaas ook sprake van een oververtegenwoordiging in de verkeerde ranglijstjes:
de werkloosheid, positie van vrouwen, de criminaliteit. Hoewel het met de
tweede generatie gelukkig vaak beter gaat, zien wij helaas ook daar nog steeds
achterstanden en oververtegenwoordiging in de verkeerde ranglijsten.Het Strategisch akkoord bevat gelukkig een aantal concrete maatregelen
op het gebied van immigratie en integratie. In deze begroting vindt voor een
deel een eerste uitwerking plaats. Ik zal straks ingaan op de concrete punten
uit deze begroting. Voordat ik daarop inga, wil ik graag nog een aantal uitspraken
van de minister in herinnering roepen.Mevrouw Adelmund (PvdA):Voorzitter. Ik heb nog een vraag over het lijstje dat de heer Blok opsomde
in verband met verwachtingen voor de toekomst. Hij schetst terecht een aantal
sombere verwachtingen, maar daar wil ik een andere naast leggen. Is de heer
Blok op de hoogte van de laatste Integratiemonitor 2002, waarin staat dat
allochtone kinderen in het onderwijs spectaculaire vooruitgang maken. Afgezet
tegen de opleiding die de ouders hebben genoten, halen zij de onderwijsachterstanden
in een heel snel tempo in.De heer Blok (VVD):Ik heb het grootste deel van de gegevens waar ik naar verwees uit de Integratiemonitor
2002. Die ken ik heel goed. Ik heb overigens ook uitgesproken dat het met
de tweede generatie gelukkig vaak beter gaat, maar niet op alle gebieden.
Een bekend feit is bijvoorbeeld dat zo'n driekwart van de tweede generatie
mensen van Turkse of Marokkaanse afkomst de partner uit eigen land haalt.
Het werk is dus niet af, helaas.Voorzitter. De eerste uitspraken die ik wil aanhalen, zijn de beroemde
proefballonnen van minister Nawijn. Uitspraken van een minister kunnen niet
vrijblijvend zijn en die kunnen al helemaal niet vrijblijvend zijn als het
een minister is van de LPF, de partij van "ik zeg wat ik denk en ik doe wat
ik zeg". Ik wil dan ook drie uitspraken van deze minister in herinnering roepen.
De eerste is: 80% van de asielaanvragen moet binnen 48 uur worden afgedaan
in het aanmeldcentrum. Zo'n heldere uitspraak hoort wat mij betreft thuis
in de begroting. Wij hebben in het kader van de nieuwe begrotingssystematiek
met elkaar afgesproken dat wij heldere doelstellingen hanteren. Als de minister
zo'n uitspraak in de pers doet, wil ik die ook graag terugzien in de begroting.
Dan de tweede uitspraak. Wij hebben toen de minister net was aangetreden,
een debat gehad over de uitspraak dat criminele jongeren met een dubbele nationaliteit –
een Marokkaans-Nederlandse nationaliteit – zouden moeten worden uitgezet.
Ik heb toen aangegeven dat ik twijfels had over de haalbaarheid van dit plan,
maar de minister heeft aangegeven dat hij wel degelijk mogelijkheden zag en
dat hij met een notitie zou komen. Dat debat heeft twee maanden geleden plaatsgevonden;
ik heb de notitie nog steeds niet gezien. De derde uitspraak is: gemeentes
mogen geen opvang verlenen aan uitgeprocedeerde asielzoekers.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U hield de heer Lazrak zojuist terecht het gelijkheidsbeginsel voor. Dit
speelt volgens mij ook bij een dubbele nationaliteit en de vraag of Marokkaanse
Nederlanders wel of niet worden uitgezet.De voorzitter:De heer Blok vraagt om de timing van een notitie. U gaat nu op het onderwerp
zelf in, maar hij heeft het daar niet over gehad.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Hij geeft aan, alleen problemen met de haalbaarheid te hebben.De voorzitter:De discussie over dit onderwerp is op een ander moment gevoerd. Hij vraagt
nu alleen naar de timing van een notitie. Ik wil dan geen discussie over de
inhoud van dat onderwerp.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik teken hiertegen bezwaar aan, want bij begrotingsdiscussies geldt dat
op vrijwel alle onderdelen op andere momenten discussies worden gevoerd. Dit
is een moment om over de algemene ambities te spreken.De voorzitter:Oké, stelt u uw vraag.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mijnheer Blok, vindt u dat de straf van verbanning voor Marokkaanse Nederlanders
geïntroduceerd kan worden? Zo ja, is dat dan niet in strijd met het gelijkheidsbeginsel?De heer Blok (VVD):Ik heb minder dan een minuut geleden uitgesproken dat ik grote twijfels
heb bij de haalbaarheid van het voorstel, maar dat de minister mogelijkheden
zag en ons daarover zou informeren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vraag u niet naar de haalbaarheid van het voorstel, maar naar uw principiële
afweging. U hield de heer Lazrak terecht principiële overwegingen over
het gelijkheidsbeginsel voor. U moet begrijpen dat ik de bal nu terugkaats.
U introduceert een aparte straf voor Marokkaanse Nederlanders. Turkse, Iraakse
of Nederlandse Nederlanders zullen die niet ondergaan. Dat is volgens mij
lijnrecht in strijd met artikel 1 van de Grondwet. Ik wil graag uw oordeel
hierover.De heer Blok (VVD):Internationale verdragen zijn woest ingewikkeld. In het verleden was onder
meer een grond voor het ontnemen van het Nederlanderschap als mensen in vreemde
krijgsdienst gingen. Het is dus niet onmogelijk. De minister ziet nog steeds
mogelijkheden, zo heb ik begrepen, dus ik vind het logisch dat ik hem vraag
naar zijn onderbouwing.De derde uitspraak van de minister betreft het feit dat gemeenten geen
opvang mogen verlenen aan uitgeprocedeerde asielzoekers. Die uitspraak is
ook met zoveel woorden bij de algemene beschouwingen gedaan door de heer Balkenende.
Sindsdien hebben wij een stroom aan initiatieven gezien van gemeentes die
opvang willen verlenen aan uitgeprocedeerden. Ik wijs op de vijf Brabantse
gemeentes, gevolgd door een brief van nog eens 64 gemeentes. Er is verwarring
bij de gemeentes en bij de Tweede Kamer. Ik heb hierover Kamervragen gesteld,
waarop ik het onduidelijke antwoord heb gekregen: de minister is nog in overleg.
Vervolgens werd ik weer verrast door uitspraken van de minister
in Binnenlands Bestuur, waarin hij stelde dat het niet onredelijk is dat je
in dit soort gevallen tegen gemeenten zegt: laat ze toch wat langer in de
opvang blijven. Dat is toch heel wat anders dan de eerdere uitspraak van de
heer Balkenende. Ik vind deze onduidelijkheid in een tijd waarin gesproken
wordt over normen en waarden, ongewenst. Gemeentes moeten zich aan wetten
houden. Er spelen twee vragen. In de eerste plaats gaat het om de uitvoering
van de Vreemdelingenwet, waarbij naar mijn mening de minister daarin lijnrecht
moet blijven zoals premier Balkenende. In de tweede plaats gaat het om de
vraag of mensen naar bepaalde landen teruggestuurd kunnen worden. Als de minister
op dat punt van mening verandert, kan daarover met de Kamer gesproken worden,
maar dat kan nooit een reden zijn om de opvang door gemeentes ter discussie
te stellen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U spreekt niet over de achterliggende vraag of het falende terugkeerbeleid
van het vorige kabinet een belangrijke factor is bij het probleem waar de
gemeenten tegenaan lopen. Kortom, moeten wij niet eerder naar de rijksoverheid
kijken in plaats van kritisch de gemeenten te volgen?De heer Blok (VVD):Ik ben het met u eens dat het en-en is. De VVD heeft in het verleden gepleit
voor het opzetten van een professionele terugkeerorganisatie, zoals er nu
een professionele opvangorganisatie is. Daarmee neemt het Rijk zijn verantwoordelijkheid
voor de terugkeer. Ik vraag de minister op welke wijze hij uitvoering zal
geven aan de professionele terugkeerorganisatie.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vind dat plezierig, maar uw inzet was kritiek op de gemeenten in de
zin van: het kan toch niet dat de gemeenten die mensen opvangen. Ik hoop dat
u uw toon enigszins bijstelt en zegt dat het eigenlijk niet zo zou moeten
gaan, maar dat u begrijpt dat gemeenten voor dit dilemma komen te staan en
dat wij dat hier moeten oplossen.De heer Blok (VVD):Ik vind dat de minister die helderheid moet bieden. Daarom maak ik een
knip. Gemeentes mogen geen opvang verlenen. Als de minister van mening is
dat mensen in bepaalde landen niet meer terechtkunnen, kunnen wij dat als
zelfstandig feit bediscussiëren. Tot zover de luchtballonnen van de minister.In de begroting lees ik dat het kabinet streeft naar een instroom van
18.000 asielzoekers vanaf 2003. De opvangcapaciteit in het COA wordt echter
afgebouwd van de huidige 80.000 naar 40.000. Er zit nogal een verschil tussen
40.000 en 18.000. Waarom wordt niet verder afgebouwd?Ik wil graag nog drie specifieke punten aansnijden die naar mijn mening
in de begroting onderbelicht zijn gebleven: de positie van allochtone vrouwen,
de consequenties van misdrijven voor verblijfsvergunningen en de illegalenproblematiek.De kwetsbare positie van allochtone vrouwen in Nederland, die onder meer
blijkt uit een oververtegenwoordiging in blijf-van-mijn-lijfhuizen, noopt
tot het nemen van maatregelen. Een aantal daarvan moet betrekking hebben op
het gewone inburgeringstraject. Ik vraag de minister dan ook of ervoor gezorgd
kan worden dat de positie van vrouwen een expliciet onderdeel is van de inburgeringscursussen.
Dat kom ik daarin nu niet tegen. Ik wil echter nog verder gaan. Ik zie graag
dat mensen die een aanvraag indienen voor een verblijfsvergunning of een MVV
bij een Nederlands consulaat in het buitenland, expliciet een verklaring ondertekenen
waarmee zij zeggen dat zij zich zullen houden aan de Nederlandse Grondwet.
In die Grondwet staan immers heel ware dingen, over de gelijkheid van mannen
en vrouwen, maar ook over de positie van homo's en hetero's, of de scheiding
van kerk en Staat. Op die manier dwingen wij mensen om, nog voordat zij de
stap naar Nederland zetten, zich expliciet de vraag te stellen of zij zich
willen houden aan deze fundamentele Nederlandse normen en waarden. Daarmee,
mijnheer Lazrak, breng je in feite al een stukje inburgering naar het land
van herkomst op het moment van het aanvragen van de verblijfsvergunning.De heer Van der Staaij (SGP):Wat is de meerwaarde van de verklaring waarom de VVD-fractie vraagt, boven
de gebondenheid aan de wet- en regelgeving die er al is?De heer Blok (VVD):Je dwingt mensen zich expliciet de vraag te stellen of zij daarmee willen
leven. Het zal misschien het scherpst aan de orde komen bij een imam die een
verblijfsvergunning vraagt om in Nederland als imam te werken. Hij zal zich
op dat moment moeten realiseren dat dit de spelregels binnen de Nederlandse
samenleving zijn. Wil hij zich daaraan houden, dan is dat prima en zal hij
onder de verklaring een handtekening moeten zetten. Dat is heel iets anders
dan pas in Nederland de wet handhaven. Natuurlijk moeten wij die handhaven,
maar dat is al een eind verderop in het traject.De heer Van der Staaij (SGP):Gaat het dan puur om de stelling in zo'n verklaring dat men gebonden is
aan, dat men zich loyaal moet verklaren aan de Nederlandse rechtsorde? Overigens
zie ik de meerwaarde daar niet van in. Ik denk dat de inzet veel meer gericht
moet zijn op de inburgering en op hetgeen men daar aangeeft over de hier geldende
regels.Gaat het in uw gedachtegang puur om de verklaring dat men zich moet houden
aan de wet- en regelgeving, of wilt u daar een zekere explicitering aan toevoegen?De heer Blok (VVD):Ik wil daar een explicitering aan toevoegen en verwijzen naar de Grondwet.
Dit soort belangrijke punten zou ik eruit halen. Het gaat mij niet om het
mechanisch zetten van een handtekening. Het gaat mij erom dat men die afweging
op dat moment moet maken. Daarom heb ik ook het voorbeeld van de imam gegeven.De heer Van der Staaij (SGP):Ik ben een beetje huiverig voor een soort politieke geloofsbelijdenis
die wij in een Jip-en-Janneke-taal gaan opstellen.De heer Blok (VVD):Dit zijn Nederlandse grondrechten. Dat is geen politiek. Daar zijn wij
het allemaal over eens.De heer Van der Staaij (SGP):U noemde de scheiding van kerk en Staat. Wilt u in de verklaring de vraag
stellen "onderschrijft u de scheiding van kerk en Staat"?De heer Blok (VVD):Ja.De heer Van der Staaij (SGP):Maar wat is dat dan? Waar staat dat in de Grondwet? Kunt u mij dat aangeven?De heer Blok (VVD):Natuurlijk kunnen wij dat aangeven, maar dat hoef ik u niet uit te leggen.De heer Van der Staaij (SGP):Graag wel, want dat is juist iets wat niet letterlijk in de Grondwet terug
te vinden is.De heer Blok (VVD):Er staat een artikel in de Grondwet over de scheiding van kerk en Staat.
Dat weet u ook.De heer Van der Staaij (SGP):Nee, dat is...De voorzitter:Dit is uw laatste vraag.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter, dit is wel heel essentieel!De voorzitter:Voor de voorzitter is alles essentieel.De heer Van der Staaij (SGP):Hier wordt gezegd dat iets in de Grondwet staat, terwijl het helemaal
niet zo in de Grondwet blijkt te staan. Sterker nog, over de vraag wat de
scheiding van kerk en Staat inhoudt, zijn dikke boeken volgeschreven. Een
recente definitie die in een overheidsstuk staat, is dat de overheid zich
moet onthouden van een inmenging in de interne aangelegenheden van een kerk.
Dat is een kernbeginsel van de scheiding van kerk en Staat.De heer Blok (VVD):U kunt niet ontkennen dat dit een van de grondrechten van de Nederlandse
samenleving is en dat het volstrekt redelijk is om dat voor te leggen aan
iemand die overweegt om naar Nederland te komen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik maak bezwaar tegen het simplisme dat hieruit spreekt. U noemt een paar
waarden die in een onderling spraakgebruik veelal worden gedeeld. Overigens
ben ik het soms wel eens met de invulling daarvan, maar soms ook helemaal
niet. Scheiding van kerk en Staat betekent bijvoorbeeld in de visie van de
VVD dat er geen verbinding mag zijn tussen godsdienst en staatkundige visie.
Dat is een heel ander punt. Dan kan ik het als SGP'er ook wel vergeten als
ik het land nog moet binnenkomen. De vraag is dus wat er nu precies van mensen
moet worden gevraagd. Ik stel in ieder geval vast dat, als dat méér
is dan een gebondenheid aan wet- en regelgeving, het niet alleen een overbodige,
maar ook zeer dubieuze route is.De heer Blok (VVD):Ik begrijp niet hoe de heer Van der Staaij over simplisme kan praten.
Op dit moment moet dat verderop in het inburgeringstraject aan de orde komen
tijdens de inburgeringscursus. Het gaat ook niet om een college staatsrecht
door prof. Koekkoek, maar om de hoofdlijnen van het Nederlandse staatsrecht.
Ik haal dat alleen naar voren. Ik doe dat niet omdat ik dat zo leuk vind,
maar omdat ik constateer dat er grote problemen zijn rond de positie van vrouwen
en homo's en rond de scheiding van kerk en Staat. Er is een goede reden voor
en wij doen het in Nederland nu ook al, maar te laat.De heer Van der Staaij (SGP):Ik begrijp op welke problematiek u doelt; daarover hebben wij het allemaal.
Op het moment dat u verder gaat dan de gebondenheid aan onze rechtsorde en
met algemene begrippen komt, waarvan ieder het zijne kan denken, ben ik bang
dat als je niet oppast, je naar een situatie toegaat waarin je het liberale
verkiezingsprogramma moet onderschrijven om Nederland binnen te komen.De heer Blok (VVD):Dat zou ik nog mooier vinden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik luister met groot enthousiasme naar uw betoog over de emancipatie van
allochtone vrouwen, aangezien ik dit betoog de afgelopen jaren bij de VVD
niet vaak heb gehoord. Ik heb opmerkingen gemaakt over de afhankelijke verblijfsvergunning.
De belangrijkste belemmering voor allochtone vrouwen om zich vrij te vechten
als zij bijvoorbeeld worden geslagen of onderdrukt, is dat zij getrouwd moeten
blijven om hun legale status te behouden. Op het moment dat zij scheiden,
worden zij illegaal.De heer Blok (VVD):Ik ben bereid om iets aan de positie van allochtone vrouwen te doen. Daarom
spreek ik er ook over. Dank overigens voor uw waardering. Ik zou daar echter
eerder in het traject mee willen beginnen. Ik steun dan ook het regeerakkoord
dat spreekt over een leeftijdseis. Die ligt niet op 18, maar op 21 jaar, omdat
er dan geen meisjes – bijna kinderen nog – onwetend naar Nederland
worden gehaald voor een gedwongen huwelijk, maar een periode wordt gecreëerd
waarin mensen al volwassen zijn en na kunnen denken over hun keuze. Dit is
een concrete maatregel die de positie van meisjes en vrouwen zal versterken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij is de grens voor volwassenheid 18 jaar en op 21-jarige leeftijd
is ook nog niet elk mens volledig volgroeid. Maar goed, dat even daargelaten.
Ook na hun 21ste zullen mensen trouwen en onze wet forceert dat de partner
die binnenkomt, voor zijn status afhankelijk is van degene met wie hij in
Nederland trouwt. Als een vrouw met een allochtone of een Nederlandse man
trouwt en zij door haar man wordt geslagen, onderdrukt of misbruikt, heeft
zij niet de mogelijkheid om zich los te worstelen, want dan wordt zij illegaal.
U zult dat toch niet in stand willen laten? U zult die vrouwen toch hun vrijheid
willen gunnen? Dat betekent afschaffing van de afhankelijke verblijfsvergunning.
De rest is retoriek.De heer Blok (VVD):De positie van vrouwen zoals u die beschrijft, vind ik afschuwelijk. Daarover
heb ik geen verschil van mening met u. Ik zou echter niet van de afhankelijke
verblijfsvergunning af willen, omdat dit de deur openzet naar opzetjes en
schijnhuwelijken. Ik zie wel in goede inburgering een grote meerwaarde voor
de onafhankelijkheid van vrouwen; daarom ben ik ook over een verklaring begonnen.
Als vrouwen voordat ze hierheen komen, weten dat ze dezelfde rechten hebben
als mannen, dat ze naar de politie kunnen stappen wanneer ze mishandeld worden
en dat de politie in Nederland een instelling is waar je terechtkunt, doen
wij veel meer nuttigs voor de positie van deze vrouwen dan alleen uw voorstel
over de verblijfsvergunning.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een vrouw stapt niet naar de politie als ze tegelijkertijd illegaal wordt.
Dát is het grote probleem en dat zou u moeten willen
onderkennen. Ik hoor u alleen maar zeggen dat u de bestrijding van schijnhuwelijken
belangrijker vindt dan de bescherming van vrouwen.De heer Blok (VVD):Nee, dat is een verdraaiing van mijn woorden. Ik heb ook andere voorstellen
genoemd, waaronder de leeftijdseis. Ook een allochtone man die hier woont,
weet dat vrouwen hier mondig zijn.De voorzitter:Ik sta naar aanleiding van het voorgaande nog één interruptie
toe aan mevrouw Zeroual en één aan mevrouw Adelmund.De heer Blok (VVD):Ik heb mijn antwoord aan mevrouw Halsema nog niet afgemaakt.De voorzitter:Ik geef toch eerst mevrouw Zeroual en mevrouw Adelmund de gelegenheid
om een interruptie te plaatsen.Mevrouw Zeroual (LPF):Ik ben het uiteraard eens met de punten die de heer Blok opnoemde, maar
verwacht hij echt dat een verklaring iets zal veranderen aan het patroon dat
mensen al een leven lang hebben gevolgd? Verwacht hij dat een verklaring een
functie heeft, behalve dan dat er veel tijd en geld mee zullen zijn gemoeid?De heer Blok (VVD):Een verklaring kost niet veel geld en tijd. Voor een visumaanvraag moet
een hele stapel papier worden ingevuld, dus dit kan niet het probleem zijn.
Als wij niet de overtuiging zouden hebben dat het mogelijk is dat mensen die
een tijd in een andere cultuur hebben geleefd, inburgeren tot Nederlanders,
zou de conclusie moeten zijn dat het hele inburgeringtraject zinloos is. Zo
wanhopig ben ik niet. Ik geloof dat het wel degelijk mogelijk is dat mensen
zich aanpassen aan en integreren in de Nederlandse cultuur.Mevrouw Zeroual (LPF):Ik ben bang dat de heer Blok zich vergist in het inburgeringstraject,
als hij denkt dat het ondertekenen van een verklaring daarbij enigszins zou
helpen.De heer Blok (VVD):Ik heb ook niet voorgesteld om het hele inburgeringstraject af te schaffen.
Ik haal een onderdeel daarvan naar voren.Mevrouw Adelmund (PvdA):Het spreekt mij aan om mensen te confronteren met de Nederlandse waarden
die zijn vastgelegd in de Grondwet. Dit is geen liberaal verkiezingsprogramma,
maar een programma dat iedereen onderschrijft. Ik wil wel aan de heer Blok
vragen of hij wil ingaan op het onderscheid tussen gedragingen en gedachten.
Ik kan mij voorstellen dat het vormend kan zijn voor de gedragingen, maar
hij kan zich als liberaal toch niet voorstellen dat dit ook vormend zal zijn
voor de gedachten van mensen? Of vindt hij de gedachten niet meer vrij?De heer Blok (VVD):In gedachten is iedereen vrij. Het gaat natuurlijk om de feitelijke gedragingen,
dat wil zeggen dat je je houdt aan de wet in uitspraken en gedragingen.Mevrouw Adelmund (PvdA):Ik vind het heel belangrijk dat die waarden worden onderschreven. Dit
is geen afdeling "gratis". Het is heel belangrijk dat mensen zich daarvan
bewust zijn als zij in deze samenleving een plaats zoeken. Bij die feitelijke
gedragingen en het zoeken naar een plaats in deze samenleving hoort ook een
infrastructuur, een inburgering breder dan de inburgeringcursus. Is de heer
Blok het hiermee eens?De heer Blok (VVD):Mensen komen vaak naar Nederland vanwege de fantastische infrastructuur
die hier wordt geboden. Ik geloof niet dat het daaraan schort.Mevrouw Adelmund (PvdA):Dit betekent dat wij op heel veel terreinen kunnen samenwerken in de komende
jaren, want werk betekent bijvoorbeeld dat wij op heel veel terreinen materialen
moeten aandragen die er nu nog niet zijn. Ik noem bijvoorbeeld de Melkertbanen
die van mij ook Zalmbanen mogen heten. Een half miljoen mensen wacht nu nog
op inburgering.De heer Blok (VVD):Ik zie altijd uit naar samenwerking. Ik gun mensen van harte dat zij hier
een echte baan krijgen, maar ik constateer dat tot op heden te weinig allochtonen
hierin slagen.Mevrouw Sterk (CDA):Als ik de heer Blok goed heb begrepen, moeten de mensen een briefje ondertekenen
om een aanvraag te kunnen indienen voor een verblijfsvergunning. Vreest hij
niet dat mensen dit briefje gemakkelijk zullen tekenen, omdat zij anders geen
verblijfsvergunning kunnen krijgen? Zou het niet beter zijn dat de kennis
over dit soort zaken in de harten van de mensen komt? Die ontwikkeling komt
pas op gang als zij beginnen met de inburgeringcursus. Het is belangrijk dat
dit wordt getoetst. Een briefje ondertekenen, wil nog niet zeggen dat mensen
wel snappen waar zij ja tegen zeggen. Mijns inziens moet dit aan het einde
van de inburgeringcursus worden getoetst waarna de mensen een verblijfsvergunning
kunnen krijgen.De heer Blok (VVD):Ik wil uw vraag beantwoorden met een retorische vraag. Zou een Nederlander
om een verblijfsvergunning te krijgen voor een islamitisch land, een verklaring
willen ondertekenen dat de man boven de vrouw staat en dat homoseksuelen minder
zijn dan heteroseksuelen?Mevrouw Sterk (CDA):Ik vind dit geen antwoord op mijn vraag. De heer Blok draait de vraag
om.De heer Blok (VVD):Dit vind ik logisch. Als mevrouw Sterk zegt dat mensen dit lichtvaardig
zullen doen dan zou dit ook voor Nederlanders gelden die de omgekeerde verklaring
moeten afleggen. Dit zijn gewetensvragen. Er zullen vast wel eens mensen zijn
die zo'n verklaring lichtvaardig zullen tekenen, maar net zo min als het overgrote
deel van de Nederlanders een verklaring zal tekenen die ik net als voorbeeld
noemde, zullen mensen die naar Nederland komen dit doen. Dit zou wel een raar
mensbeeld opleveren.Mijn volgende punt betreft de consequenties van criminaliteit voor de
verblijfsvergunning. Van mensen die aangeven dat zij graag in Nederland willen
wonen, mag worden verwacht dat zij zich aan de Nederlandse wet houden. De
huidige Vreemdelingenwet biedt de mogelijkheid om bij misdrijven de verblijfsvergunning
in te trekken. De criteria daarvoor zijn deze zomer nog eens vastgelegd in
een zogenaamde "glijdende schaal", maar deze criteria zijn naar onze mening
zeer strikt: veroordelingen van minder dan een maand onvoorwaardelijk worden
niet meegeteld. Voor een maand onvoorwaardelijk moet je in Nederland
nogal wat doen, een gewone inbraak is daarvoor echt niet voldoende. Ik vraag
de minister daarom nadrukkelijk om een aanscherping van de glijdende schaal,
zodanig dat veroordelingen voor een misdrijf, ook diefstal en inbraak, sneller
consequenties hebben voor de verblijfsvergunning.Mijn laatste punt zou de organisatie van de terugkeer zijn geweest, maar
in mijn reactie op de heer Rouvoet heb ik daarover al voldoende gezegd.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Dit is de eerste begroting die minister Donner aan de Tweede
Kamer heeft gepresenteerd. De afgelopen maanden is Justitie constant in het
brandpunt van de belangstelling geweest: terrorisme, bedreiging van personen,
problemen rond de bolletjesslikkers, de hongerstaking van Volkert van der
G., capaciteitstekorten in de strafrechtsketen, heenzendingen, discussies
over eigenrichting – ik kan zo doorgaan. Het vertrouwen in een behoorlijke
afhandeling van zaken is bij de burger tot een minimum gedaald. Discussies
over rechters en rechterlijke uitspraken, waarbij politici, politiefunctionarissen
en burgemeesters zich uitspraken veroorloven die enkele jaren geleden ondenkbaar
waren, zijn nu haast aan de orde van de dag.Het geeft het beeld dat de samenleving op drift is geraakt en dat de rechter
door zijn uitspraak niet meer, als eindpunt, de onrust kan kanaliseren.In deze heksenketel wil ik de minister van Justitie een compliment maken.
Hij probeert de oververhitte samenleving te kalmeren. Hij heeft het lef om
zijn collega-minister Remkes met diens uitspraak dat hij de verdachten van
de doodslag op René Steegmans in Venlo een "gigantische rotschop" zou
hebben gegeven, te corrigeren. Terecht. Met betrekking tot de bolletjesslikkers
heeft de minister een nuchtere uitweg geboden.Minister Nawijn heeft talrijke proefballonnen in de nazomer opgelaten.
Na het Kamerdebat, waarin de minister tot de orde werd geroepen, is het relatief
stil geworden. Eén punt wil ik eruit lichten. De minister baarde veel
opzien met zijn betoog dat sommige Nederlanders uitgezet zouden kunnen worden.
Daarover is een notitie toegezegd, maar die laat heel lang op zich wachten.
Waarom heeft de Kamer die nog niet? Het probleem is juridisch namelijk helemaal
niet ingewikkeld. Mijn medewerkster heeft gekeken in het Europese nationaliteitsverdrag
en daarin staat wanneer aan iemand zijn nationaliteit kan worden ontnomen.
Ik wil wel één suggestie doen. Dit kan nu alleen bij vreemde
krijgsdienst. Van mijn fractie zou een Nederlandse terrorist met een dubbele
nationaliteit wel het risico mogen lopen dat zijn Nederlandse nationaliteit
wordt afgenomen – voor dit soort heel serieuze zaken dus. Ik vraag de
minister wanneer wij die notitie krijgen en ook om op dit voorbeeld in te
gaan.In de laatste jaren – dus niet alleen onder dit kabinet –
zijn er veel wets- en beleidsvoorstellen gedaan met betrekking tot privacy
en veiligheid. Op zichzelf is dit een erg belangrijk thema en de D66-fractie
ondersteunt dit. Tegelijk bezuinigt de justitiebegroting op het budget voor
het College bescherming persoonsgegevens, terwijl dit college juist advies
moet geven aan de Kamer en de regering, maar ook aan bedrijven en werkgevers,
over de manier waarop moet worden opgetreden als privacy in het gedrang komt.
Mijn fractie vindt het een slechte zaak, nu de Wet bescherming persoonsgegevens
door het parlement is aanvaard en er daardoor extra taken voor het college
zijn, op dat budget te bezuinigen; daarom heb ik met mevrouw Halsema een amendement
ingediend over dit onderwerp.Een groot probleem in de samenleving is de flessenhals bij de rechtbanken.
De situatie van de zittende magistratuur is ronduit alarmerend. De D66-fractie
verwijt deze regering, onvoldoende oog te hebben voor de problemen. Niet alleen
in het strafrecht, maar ook op andere rechtsterreinen zijn de achterstanden
enorm. Hoe langer burgers en bedrijven wachten op een uitspraak, hoe slechter
dat is voor het welzijn en de moraal, maar ook voor de economie.Mijn fractie heeft bezwaar tegen het verhogen van de griffierechten. De
heer De Wit sprak daar reeds over. Het wordt op deze manier voor justitiabelen
onmogelijk om nog procedures te kunnen betalen. Deze verhoging is in onze
ogen in strijd met de rechtsstaatgedachte.Volgens het Nationaal veiligheidsplan komen er 4000 agenten extra bij.
Over de vraag of daarvoor middelen beschikbaar zijn, praten wij op een ander
tijdstip verder. Afgezien daarvan is dit volgens de D66-fractie niet "de"
oplossing van de crisis in de opsporing, de vervolging en de berechting waarmee
wij in Nederland te maken hebben. Die extra agenten, hoe hard zij ook nodig
zijn, zullen extra strafbare feiten opsporen. Ook dat is nodig, maar dat levert
verderop in de keten verstoppingen op. De Raad voor de rechtspraak en de NVvR
hebben ervoor gewaarschuwd dat deze extra zaken niet meer op een adequate
manier door de rechter kunnen worden afgewikkeld. Er zijn al wachtlijsten;
die zullen alleen maar langer worden.De heer Luchtenveld (VVD):De heer Dittrich noemt enkele zaken die hem niet sympathiek zijn. Hij
schiet de gekozen financiële dekkingen, zoals de verhoging van de griffierechten,
weg. Hij wil veel meer extra geld investeren. Kan hij de dekking daarbij aangeven?De heer Dittrich (D66):Het is interessant dat de heer Luchtenveld zegt dat ik veel meer geld
wil investeren. Mijn fractie wil namelijk komen met een voorstel om het procesrecht
op een andere manier te organiseren, zodat er meer ruimte ontstaat bij de
rechtbank. Er zijn veel zaken waarin de verdachte een bekentenis heeft afgelegd,
waarin sprake is van steunbewijs en waarvan de uitspraak zo'n beetje van tevoren
kan worden uitgetekend, omdat de officieren van justitie met straftoemetingsrichtlijnen
werken. Wellicht kan een systeem worden opgezet en wettelijk worden verankerd
waarbij de officier van justitie zo'n zaak aanwijst en aan de verdachte en
de advocaat vraagt om daarover met hem te praten. In zo'n gesprek schetst
de officier van justitie de kern van de verwijten en legt de verdachte de
straf voor die hij op de openbare zitting zal eisen. Als zo'n verdachte, die
al bij de politie een bekentenis heeft afgelegd, daarmee akkoord kan gaan,
wordt een voorlopige afspraak gemaakt die later op de rechtszitting aan de
rechter ter toetsing wordt voorgelegd. De rechter zal toetsen of de afspraak
inderdaad vrijwillig tot stand is gekomen en of de verdachte wist waar hij
aan toe was toen hij zijn handtekening zette. Als de rechter ermee akkoord
gaat, zegelt hij een en ander af met een uitspraak op de openbare rechtszitting.
Dat spaart talloze uren en vele zittingen uit, die veel beter kunnen worden
besteed aan andere zaken. Dit is dus een voorstel dat niet zozeer meer geld
vereist, maar een andere werkwijze. Wil de minister van Justitie onderzoek
doen naar mijn voorstel? Hoe staat hij er tegenover?De heer De Wit (SP):Ik deel de zorgen van de heer Dittrich over de rechtshulp. Dit leidt mij
tot de volgende vraag. Als er al een advocaat is te vinden om iemand te helpen,
ontstaat dan niet het risico dat de advocatuur onder de druk om snel en krachtdadig
op te treden eerder met een voorstel van de officier zal instemmen? In de
tweede plaats vraag ik mij af of wij zo niet in de richting gaan van "plea
bargaining", waarvoor de heer Dittrich twee jaar geleden al eens een pleidooi
heeft gehouden. Althans, in ieder geval heeft hij het aan de orde gesteld.
Die stap ligt erg voor de hand, dat er wordt onderhandeld en op Amerikaanse
wijze wordt getracht tot een oplossing te komen.De heer Dittrich (D66):Nee, ik denk dat de heer De Wit advocaten tekortdoet door te suggereren
dat zij te snel akkoord gaan, bijvoorbeeld omdat zij onder financiële
druk staan. Ik denk dat dit absoluut niet zo is. De officier van justitie
wijst zo'n zaak aan en doet de uitnodiging de deur uit. Dan moet natuurlijk
allereerst worden gekeken of de verdachte in de voorfase bij de politie al
heeft bekend. Het gaat echt alleen om bekennende verdachten en niet alleen
dat. Er moet daarnaast aanvullend bewijs zijn, bijvoorbeeld in de vorm van
getuigenverklaringen. Juridisch gezien gaat het dus om simpele zaken. Zodra
een advocaat de indruk heeft dat zijn cliënt het niet heeft gedaan, dat
hij ontkent, dat er verkeerde opsporingsmethoden zijn gebruikt of wat dan
ook, moet hij er natuurlijk niet mee akkoord gaan.De heer De Wit (SP):Erkent de heer Dittrich dat onder druk van de grote last aan zaken bij
het OM – ik denk dat de heer Dittrich wel wil dat er een advocaat bij
zit – men zal inpraten op de verdachte en zeggen: ik zou maar akkoord
gaan, want als je straks echt moet voorkomen, krijg je een nog veel grotere
douw?De heer Dittrich (D66):De heer De Wit vergist zich. Mijn voorstel heeft betrekking op zaken die
in juridische zin heel makkelijk zijn. Het gaat bijvoorbeeld om bolletjesslikkers
of drugskoeriers die met drugs in de hand zijn aangehouden. Zij weten van
tevoren: als ik over een aantal maanden bij de rechter kom, rolt dit er zo'n
beetje uit. In dat soort zaken kan de officier zo'n voorstel doen. Er ontstaat
dan geen ontoelaatbare druk of iets dergelijks. Er wordt juist druk weggenomen
bij de rechtbanken. Laten wij wel wezen: deze minister van Justitie heeft
op Kamervragen van de D66-fractie geantwoord dat in Rotterdam meervoudigekamerzaken
voor bijna 50% niet meer worden behandeld. Het gaat dan onder meer om verkrachtingen
en ernstige mishandelingen. Dát is de situatie in Nederland. In dat
licht kwam ik met een creatief voorstel om de druk bij de rechters weg te
nemen en die flessenhals als het ware te verbreden. De rechter kan dan de
echt criminele, serieuze zaken – waarover verschil van mening is en
waarbij slachtoffers zijn betrokken – goed behandelen. Dit voorstel
is dus gericht op makkelijk aanwijsbare zaken die van tevoren helder in criteria
zijn vast te leggen. Er moet wel een advocaat bij zijn – dat ben ik
met de heer De Wit eens – want anders zou de verdachte te veel onder
druk kunnen worden gezet.De heer Van de Camp (CDA):Ik ben een beetje verbaasd over dit voorstel. De heer Dittrich zegt dat
hiermee de druk op de rechter, op de zittingen, kan worden verminderd. Is
hij echter niet bang dat de officier van justitie wordt opgescheept met een
enorm onderhandelingsproces over de strafhoogte?De heer Dittrich (D66):Nee, dat ben ik niet. Bij het soort zaken waarvoor ik dit systeem voorstel,
heeft de officier van justitie straftoemetingsrichtlijnen. Men kijkt gewoon
in een tabelletje en ziet daarin wat men geacht wordt te eisen in een bepaalde
zaak. De jurisprudentie wijst verder uit wat er dan uit de bus komt. Er hoeft
dus niet zoveel meer voor te worden gedaan. Ik ben het ermee eens dat er meer
druk komt op de officieren van justitie, want zij moeten die gesprekken aangaan.
Dat weegt echter niet op tegen al die zittingen die verderop in de keten worden
uitgespaard.De heer Van de Camp (CDA):Wat is dan het verschil met een zogenaamde bulkzitting? Je kunt ook tegen
de rechter zeggen: dit is een bekennende verdachte, dit is de requireerrichtlijn,
wij doen het af in een bulkzitting. Ik heb er namelijk bezwaar tegen dat in
Nederland zou gaan worden onderhandeld over strafhoogtes. Bovendien begrijp
ik dat het onderhandelingsproces niet in het openbaar plaatsvindt.De heer Dittrich (D66):Het is interessant dat de heer Van de Camp mij dit vraagt; kennelijk kent
hij de praktijk van alledag niet. Het gebeurt nu al heel vaak; de heer De
Wit zal dat ongetwijfeld kunnen bevestigen. Toen ik advocaat was, heb ik het
zelf ook gedaan. Je stapt dan naar de officier van justitie en zegt: dit is
de situatie van mijn cliënt en dit is de uitgangspositie. Kunnen wij
daar afspraken over maken? Officieren van justitie zitten op dit moment al
heel vaak om de tafel met verdachten en advocaten om een zaak voor te bespreken.
Ik wil dit slechts formaliseren in de wet. De onderhandelingen die plaatsvinden
in de huidige praktijk, vinden echt niet in het openbaar plaats. Wat wel openbaar
moet plaatsvinden, is de zitting. Dat zou wat ons betreft door een enkelvoudige
kamer kunnen: niet meer drie rechters maar een enkelvoudige kamer; er ligt
al een contract voor. Wat dat betreft spaar je ook alweer rechters uit die
zich met andere zaken kunnen bezighouden.De heer Luchtenveld (VVD):U begon zo-even uw betoog met te zeggen dat u geen voorstander meer was
van de verhoging van de griffierechten, omdat dit de rechtsstaat zo langzamerhand
zou gaan aantasten. Nu komt er een voorstel dat op zichzelf interessant genoeg
is om dat breder te bediscussiëren, maar dat wel een aantal fundamentele
rechtsbeginselen anders doet zijn, bijvoorbeeld de individuele straftoemeting
en het onderzoek ter terechtzitting. Immers, het onderzoek is dan in wezen
al gevolgd door een soort transactie die alleen nog maar getoetst
gaat worden.De heer Dittrich (D66):Dat laatste is juist en vandaar dat het ook een wettelijke verankering
vergt. Wat dat betreft moet ik eerst van de minister van Justitie horen wat
hij ervan vindt. Ik wil wel opmerken dat ik in een discussie met de voorzitter
van de Raad voor de rechtspraak, de heer Van Delden, van de zijde van de rechters
gelukkig een positief onthaal heb gekregen op dit voorstel.Wat betreft de griffierechten is mijn bezwaar dat griffierechten verhoogd
worden. Dit laatste geldt echter niet voor griffierechten in strafzaken maar
voor griffierechten in andere zaken en dat kan echt prohibitief werken.Voorzitter. Als een verdachte veroordeeld is en in de gevangenis zit,
dan komt hij op een gegeven moment ook weer de samenleving in. Ik heb samen
met de heer Van de Camp een amendement ingediend over de subsidieverstrekking
aan de stichting Exodus. Mijn fractie vindt het van groot belang dat resocialisatie
plaatsvindt en dat na afloop mensen begeleid worden terug de samenleving in,
want anders krijg je dat er draaideurcriminelen ontstaan – de kans daarop
wordt althans veel groter.Mevrouw Albayrak (PvdA):Het is dit jaar voor de tweede keer dat de Kamer moet ingrijpen om ervoor
te zorgen dat deze stichting van geld wordt voorzien, althans dat het budget
niet wordt teruggedraaid door de minister van Justitie. Ik ben voornemens
om een motie in te dienen waarin ik de minister vraag om voor structurele
financiering van zowel de stichting Exodus als de stichting Ontmoeting zorg
te dragen. Kunt u zich in die lijn vinden?De heer Dittrich (D66):Ik vind, eerlijk gezegd, moties wat minder sterk dan amendementen, want
wij, met de heer Van de Camp voorop, hebben een dekking gevonden om Exodus
tegemoet te komen; dat heeft de steun van de fractie van D66. Ik ben het met
u eens dat wij eigenlijk ervan af zouden moeten om elk jaar maar weer als
Kamer bij de begrotingsbehandeling te moeten inspringen om dan weer uit de
justitiebegroting geld vrij te spelen voor Exodus. De minister van Justitie
heeft geantwoord dat ook het ministerie van VWS hierbij is betrokken. Dat
is ook zo, maar ik vind niet dat de stichting Exodus daar het slachtoffer
van mag zijn. Als wij kunnen afspreken – ik hoop dat de minister daar
een positief antwoord op kan geven – dat dit structureel ingebed gaat
worden in de financiering van de overheid, dan hebben wij uw motie niet nodig
en hebben wij bereikt wat wij willen hebben, namelijk dat Exodus weet waar
zij aan toe is, ook voor de toekomst. Deze stichting doet erg belangrijk werk.Mevrouw Albayrak (PvdA):U loopt nu wel met heel grote stappen vooruit op het antwoord van de minister.
Dat moeten wij nog even afwachten!Het amendement van de heer Van de Camp heb ik medeondertekend: ik wil
ook de financiering voor in ieder geval volgend jaar zekerstellen. Het is
een oud punt van de PvdA zoals u weet; mevrouw Kalsbeek heeft zich hier jarenlang
mee beziggehouden. Ik vind het tegenwoordig niet meer kunnen dat de Kamer
elk jaar moet inspringen om tegen de minister te zeggen: dit kan niet, u mag
het geld niet afpakken en de financiering moet zekergesteld worden. Ik wil
niet elk jaar dat gevecht hoeven te leveren.De heer Dittrich (D66):Ik vind het heel interessant dat u zegt dat mevrouw Kalsbeek hier al jaren
mee bezig is, want ik herinner mij juist dat toen zij staatssecretaris van
Justitie was en wij haar justitiebegroting bespraken, wij als Kamer nota bene
Exodus moesten veiligstellen. Dat klopt dus niet helemaal.Mevrouw Albayrak (PvdA):De staatssecretaris is nooit minister van Justitie geweest.De heer Dittrich (D66):Dat weet ik, maar het viel in haar takenpakket. Als mijn uitspraak in
dezen echter feitelijk onjuist is, trek ik mijn woorden terug.Voorzitter. Wat heel opmerkelijk is, is dat hoewel wij een cellentekort
hebben, steeds maar de Blokhuispoort in Leeuwarden op het lijstje staat van
Justitie om te zijner tijd gesloten te worden. Ik ben daar op werkbezoek geweest.
De mensen willen daar heel graag blijven werken. De gedetineerden die ik gesproken
heb, vinden het prima toeven in de Blokhuispoort. De stad heeft baat bij handhaving
ervan en het gebouw is niet zodanig verouderd dat je het niet zou kunnen blijven
gebruiken. Wat D66 dan ook graag wil, is dat deze minister toezegt dat het
dreigende sluitingsbesluit dat op termijn, misschien over een paar jaar, zou
worden uitgevoerd, van tafel gaat en dat men daar kan blijven werken. Ik hoop
hierop een reactie te krijgen.Mijnheer de voorzitter. Om de criminaliteit te verminderen is er veel
aandacht voor de veelplegers, de zogenaamde draaideurcriminelen. Ook D66 wil
voor hen een harde aanpak. Echter, de eenzijdige nadruk op repressie, boeven
vangen en extra cellenbouw scoort wel goed voor het verminderen van het gevoel
van onveiligheid, maar is duur, eenzijdig en getuigt van kortzichtigheid.
Wij willen naast repressie ruim baan voor slimme preventie.Uit slachtofferenquêtes uit 1999 blijkt dat de pakkans voor vermogensdelicten
nog geen 5% is en voor geweldsmisdrijven nog geen 4%: ronduit schrikbarend.
Daarom wil D66 dat in het veiligheidsbeleid van de regering de preventie van
misdrijven en het ondersteunen en informeren van slachtoffers een veel prominentere
plaats gaan innemen. De Britse hoogleraar Ken Pease heeft onderzoek gedaan
naar herhaald slachtofferschap. Zijn stelling is dat slachtofferschap zich
het beste met eerder slachtofferschap laat voorspellen. Uit Engels onderzoek
blijkt ook dat 2% van degenen die aan het onderzoek hebben meegedaan, slachtoffer
is geworden van 41% van de vermogensdelicten. Bij geweldsmisdrijven is dat
percentage nog hoger. Eén procent van de respondenten draaide op voor
59% van de geweldsdelicten. Kortom, leer het slachtoffer kennen en stem daar
het beleid op af. Een gerichte aanpak van slachtofferschap kan toekomstig
slachtofferschap voorkomen en vermindert de criminaliteit aanzienlijk.In Engeland zijn experimenten uitgevoerd om herhalingscriminaliteit te
voorkomen en het niveau van herhaald slachtofferschap van inbraken daalde.
Het aantal inbraken liep met maar liefst 30% terug zonder dat verplaatsing
van vermogenscriminaliteit naar bijvoorbeeld andere woningen werd geconstateerd.
Naar aanleiding van die Britse successen heeft ook het Amerikaanse
ministerie van justitie in 2002 een nieuwe aanpak door de politie geïntroduceerd.
Daarmee is preventie door de politie een primaire taak geworden. Het belang
van een goede, eerste reactie op de aangifte van het slachtoffer wordt daar
van groot gewicht geacht voor de verdere veiligheid van het slachtoffer. Vertaald
naar Nederlandse termen betekent dit dat de politie adequaat moet optreden
bij bijvoorbeeld woninginbraak, ook wanneer sporen niet kunnen worden veiliggesteld.
Immers, een tweede inbraak kan erdoor worden voorkomen.Zo'n aanpak staat natuurlijk in schril contrast met het kabinetsbeleid
en de beleidsopvattingen van het openbaar ministerie en de politie. Daarmee
heeft dit type woninginbraken een lage opsporingsprioriteit gekregen. Soms
heeft die zelfs helemaal geen prioriteit. In de praktijk betekent dit voor
het Nederland van nu dat geen opsporingshandelingen worden verricht en dat
de aangifte van de burger bij dit soort woninginbraken gewoon in de prullenbak
verdwijnt. Met de nieuwe Amerikaanse aanpak betekent de eerste reactie van
de politie op de aangifte van het misdrijf een startschot voor een serie interventies,
niet alleen door de politie, maar ook door andere organisaties, bijvoorbeeld
door Slachtofferhulp. Voor Nederland betekent dit onder meer dat de registratie
van persoonsgegevens van het slachtoffer en diens geschiedenis noodzakelijk
is. Door een goede registratie bij de politie kan herhaald slachtofferschap
geïdentificeerd worden. Slachtofferprofielen zouden naast de bestaande
daderprofielen in de computer van de politie moeten kunnen worden opgenomen.Voor D66 is een dergelijke nieuwe aanpak een veel slimmere manier van
de bestrijding van de criminaliteit dan echt alle aandacht en middelen aan
de repressieve kant inzetten. Ik vraag de minister of hij bereid is het WODC
op korte termijn onderzoek te laten doen naar de problematiek van de veelslachtoffers,
de multislachtoffers, en naar de beste aanpak om het herhaald slachtofferschap
te voorkomen.Om Slachtofferhulp Nederland niet het slachtoffer te laten worden van
de extra bezuinigingen, heb ik samen met collega Van de Camp van het CDA een
amendement ingediend om 500.000 euro aan het budget van Slachtofferhulp Nederland
toe te voegen.Mijnheer de voorzitter. De minister van Justitie is enthousiast over de
introductie op ruime schaal van mediation. Des te meer conflicten door de
mensen zelf met behulp van een mediator worden opgelost, des te beter dat
is. D66 gelooft echter niet dat dit heel veel procedures zal schelen. De mediator
heeft geen geheimhoudingsplicht. Hij kan als getuige worden opgeroepen en
zal dan moeten antwoorden op vragen naar wat hem in de vertrouwelijke mediationgesprekken
is gemeld. Is de minister bereid op dit punt wetgeving voor te stellen? Dat
hoort echt bij een grootschalige introductie van mediation.Er is één rechtsgebied waar verplichte mediation dringend
noodzakelijk is: het omgangsrecht. Wij hebben indertijd met andere fracties,
de VVD voorop, een motie ingediend om experimenten met omgangshuizen mogelijk
te maken. Uit de ervaringen daarmee en uit andere ervaringen zijn wij tot
de overtuiging gekomen dat een verplichte mediation vóór de
echtscheiding in situaties waarbij de ouders conflicten hebben over de kinderen
noodzakelijk is. Datzelfde geldt bij een vastgelopen omgangsregeling, nadat
de echtscheiding heeft plaatsgehad. Tijdens de verplichte mediation moet al
omgang plaatsvinden. Het kan niet zo zijn dat als men naar een mediator gaat,
de partij die de kinderen verzorgt de omgang tegenhoudt. Dat zou betekenen
dat de wetgever in de wet opneemt dat er al omgang behoort plaats te vinden.
Zo'n uitspraak moeten wij als wetgever echt doen.Mocht de minister verplichte mediation bij omgangsregelingen niet willen
overwegen, dan heeft D66 hiervoor een initiatiefvoorstel in voorbereiding.
Wij hebben dat aan allerlei mensen en instanties toegestuurd en hebben de
reacties erop verzameld. Volgende week zullen wij over omgangsregelingen spreken,
maar ik zou graag nu al een reactie op hoofdlijnen ontvangen.Het valt ons overigens op dat de experimenten met de omgangshuizen niet
gefinancierd worden. In de vorige periode heeft de Kamer de motie-Vos aangenomen.
De resultaten zijn positief. In de antwoorden schrijft de minister dat Jeugdzorg
ermee bezig is en dat het verder particulier initiatief betreft, waarvoor
hij geen verantwoordelijkheid zou dragen. Dat is echt te mager. Samen met
collega Halsema heb ik een amendement voorgesteld.De heer De Wit (SP):Of je nu voor mediation kiest of het aan de rechter overlaat, het grote
probleem is dat de afspraken soms niet worden nagekomen. Wat is de oplossing
van de heer Dittrich daarvoor?De heer Dittrich (D66):Ik had dit willen bewaren voor het algemeen overleg van volgende week,
maar u hebt gelijk dat u het mij nu vraagt. Allereerst is er de verplichte
gang naar de mediator. Lukt dat niet, dan moet men naar de rechter. Als de
rechter tot de conclusie komt dat een van beide ouders de omgang frustreert,
moet een nieuw instrument worden gebruikt, namelijk een omgangsondertoezichtstelling.
Er zou een kindervoogd moeten worden benoemd, die de belangen van de kinderen
gaat behartigen. In de huidige situatie zijn er twee advocaten, een voor de
vader en een voor de moeder. De rechter doet een uitspraak, maar er is eigenlijk
niemand die de belangen van de kinderen behartigt. Met de introductie van
een omgangs-OTS kun je de kindervoogd bevoegdheden geven om in de relatie
op te treden om de omgang op te starten. Dat zou met financiële prikkels
gepaard kunnen gaan. Ik heb daar een concreet uitgewerkt voorstel voor dat
ik volgende week zal presenteren.De heer De Wit (SP):In de huidige situatie kennen wij het gezamenlijk gezag na scheiding.
Heeft de heer Dittrich kennisgenomen van de ideeën die daarover bijvoorbeeld
bij prof. Hoefnagels leven om juist in het gezag de oplossing te zoeken voor
de ouder die niet bereid is om een omgangsregeling toe te staan?De heer Dittrich (D66):Ik heb zeker kennisgenomen van de opvattingen van de prof. Hoefnagels,
oud-senator van D66. De heer Schonewille en ik hebben met hem gesproken. Hij
heeft ons suggesties aan de hand gedaan om de patstelling te doorbreken. Je
zal maar vader zijn en je ex-vrouw houdt de kinderen bij je weg, terwijl de
rechter gezegd heeft dat er omgang moet zijn. Dan kom je er
niet met de uitspraak van de wetgever in de huidige wet dat er gezamenlijk
gezag is. Dan moet je er echt een schepje bovenop doen om te proberen het
contact te herstellen. Het is mijn overtuiging dat dit soort problemen vaak
wordt veroorzaakt door communicatieproblemen tussen de ex-partners. Daarvoor
heb je een mediator nodig, die veel meer tijd kan besteden aan herstel van
de communicatie dan een rechter op de zitting. Wij weten immers hoe dat gaat
in dat soort zittingen.Kortheidshalve sluit ik mij helemaal aan bij de woorden van de heer De
Wit over de teloorgang van de sociale rechtshulp. Wij staan sympathiek tegenover
de amendementen die hij heeft ingediend.Ik wil minister Nawijn dringend vragen, af te zien van de strafbaarstelling
van illegaliteit, om juist te voorkomen dat de strafrechtsketen nog meer vast
komt te zitten en het huidige beleid – criminele illegalen voorrang
geven in het uitzettingenbeleid – goed door te zetten. Ik denk dat we
anders over een paar jaar van een koude kermis thuis zullen komen, zodat er
extra cellen moeten worden gebouwd, waarin mensen extra lang moeten worden
opgesloten, terwijl zij niet kunnen worden uitgezet.De voorzitter:U heeft mij zelf gevraagd, aan te geven wanneer u over uw tijd heen was.
Bij dezen: u zit er behoorlijk overheen.De heer Dittrich (D66):Goed dat u mij daarop attent maakt, voorzitter. Hoeveel illegale vreemdelingen
zijn er sinds minister Nawijn minister is daadwerkelijk, begeleid door de
marechaussee, uitgezet? Geeft dat een forse stijging te zien in vergelijking
met de vorige regeerperiode?Mij is gebleken dat er veel geëmancipeerde allochtone vrouwen in
Nederland zijn die zich willen onttrekken aan de strenge normen uit hun milieu.
Dan blijkt echter dat zij door hun familie op de huid worden gezeten, dat
zij worden achtervolgd, gestalkt en bedreigd. Veel van die vrouwen vinden
nu hun toevlucht in blijf-van-mijn-lijfhuizen. In de zomer heb ik met een
aantal vrouwen contact gehad, die onder een andere naam door het leven willen
gaan, omdat de familie en de groep waaruit zij voortkomen, niet accepteren
dat zij bijvoorbeeld een eigen partner willen kiezen, die niet dezelfde nationaliteit
heeft of niet uit de groep komt. Wil de minister specifiek beleid mogelijk
maken om dit soort geëmancipeerde allochtone vrouwen te gaan ondersteunen?
Dit is namelijk een groeiend probleem in de tweede generatie, waaraan wij
niet voorbij kunnen gaan. Ik merk dat die vrouwen nergens terechtkunnen. Er
zijn overal deelloketten, maar er is niemand die kan helpen. Graag een visie
van de minister daarop.Vervolgens kom ik toe aan de machtiging voorlopig verblijf (MVV). Het
is mij een doorn in het oog dat Nederlanders die in het buitenland de liefde
van hun leven ontmoeten, een MVV moeten aanvragen – daarbij kan ik mij
overigens wel wat voorstellen – maar dat de overheidsbureaucratie zodanig
is dat mensen soms een half jaar of langer moeten wachten op het stempel van
de Nederlandse overheid. D66 stelt voor dat, als de aanvraag volledig is ingediend,
met alle documenten, de overheid binnen drie maanden de MVV moet hebben afgegeven.
Zo niet, dan wordt de MVV automatisch verstrekt. Het kan toch niet zo zijn
dat mensen het slachtoffer worden van die tergend trage bureaucratie, zoals
die is opgetuigd? Ik heb daarvoor al eerder voorstellen gedaan. Toen beloofde
staatssecretaris Kalsbeek dat het aan het eind van dit jaar allemaal zou zijn
opgelost, maar uit de antwoorden op de vragen die ik daarover heb gesteld,
blijkt dat dat helemaal niet het geval is.Vrouwenbesnijdenis is een onderwerp dat ik ieder jaar aan de orde stel.
Is minister Nawijn bereid, de dubbele strafbaarstelling uit artikel 5 op te
heffen en is hij met mijn fractie van mening dat het heel belangrijk is om
juist een specifieke strafbaarstelling in het wetboek op te nemen, zodat we
niet aan cultuurrelativisme doen, maar heel duidelijk maken aan met name de
Somalische gemeenschap dat vrouwenbesnijdenis in Nederland absoluut verboden
is?Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Dittrich wil een aparte omschrijving in het Wetboek van Strafrecht,
omdat hij tegen cultuurrelativisme is. Waarom neem je een cultureel delict
op in het Wetboek van Strafrecht, als het al onder de vigerende wetten strafbaar
is, en wel fors? Het is namelijk kindermishandeling met blijvend letsel.De heer Dittrich (D66):Het is nu al strafbaar, want het valt onder de mishandelingsartikelen.
Er kan een hoge gevangenisstraf op staan. Het grote verschil is echter dat
het hier gaat om ouders die zelf willen dat hun dochtertje wordt besneden.
Zij doen dat vrijwillig. Dat is iets heel anders dan het gestelde in de mishandelingsartikelen,
waarin juist wordt ingegaan op het feit dat er een misdrijf tegen iemand wordt
gepleegd, onvrijwillig. Dat is het grote probleem. Ik neem de Somaliërs
als voorbeeld, omdat dit de grootste gemeenschap in Nederland is waar het
plaatsvindt. De Somalische gemeenschap zelf brengt naar voren dat er veel
betere voorlichting moet komen, maar die kan niet goed worden gegeven als
er geen sprake is van een specifieke strafbaarstelling. In reactie op het
voorstel dat ik al eerder heb gedaan, wordt gezegd dat het al strafbaar is
en dat wij er wel komen met die voorlichting; ook door mevrouw Halsema. Elk
jaar weer worden er in Nederland meisjes besneden. Wij vinden dat de overheid
wat dat betreft een heel duidelijke norm moet stellen. Die kan, net als in
andere Europese landen is gebeurd, specifiek in het Wetboek van Strafrecht
worden opgenomen. De discussie wordt ook gevoerd in België, Frankrijk
en Zweden, maar daar is het wel in het Wetboek van Strafrecht opgenomen. Waarom
zouden wij dat niet doen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij hoeven dat niet te doen, omdat het al strafbaar is. Waarom erkent
u niet met mij dat er geen wetgevingsprobleem, maar een handhavingsprobleem
ligt? Er is nog nooit een veroordeling geweest als het gaat om meisjesbesnijdenis.
Dat ligt niet aan de wet, maar aan de verlegenheid van de autoriteiten om
in eigen kring, bijvoorbeeld de Somalische, onderzoek te doen. Waarom steunt
u mijn voorstel niet, want het is inderdaad urgent, om een landelijk officier
in te stellen die werkelijk een aanjaagfunctie heeft? Daar gaat het om. U
bedrijft symboliek.De heer Dittrich (D66):Helemaal niet. Ik herinner mij de woorden van mevrouw Hirsi Ali. Zij heeft
uitdrukkelijk naar voren gebracht, de Somalische gemeenschap
kennend, hoe belangrijk het is een specifieke strafbaarstelling te hebben.
Maandag was er een congres in Leiden over vrouwenbesnijdenis, waarbij dat
voorstel opnieuw vanuit de Somalische gemeenschap is gedaan. Wij in Nederland
houden onze oren dicht en komen met verhalen, zoals u doet, over het feit
dat het al strafbaar is. Ondertussen gebeurt het elke keer weer in Nederland.
Daar moeten wij echt vanaf. De Somalische gemeenschap stelt zelf dat een specifieke
strafbaarstelling nodig is, omdat het taboe op dit punt dan veel gemakkelijker
kan worden doorbroken. U heeft gelijk als zegt dat het nog een taboe is en
dat mensen er nog niet over spreken. Men heeft het nodig om in de wetstekst
te kunnen aanwijzen dat Nederland dat afkeurt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Begrotingsdebatten zijn bij uitstek beleidsdebatten, waarin
wij het hebben over visies, uitgangspunten en keuzes. Daarom kijk ik daar
ieder jaar weer naar uit. Omdat het kabinet demissionair is, zal ik mij in
dit debat richten op een aantal concrete punten. Dat lijkt mij gewenst, want
anders hadden wij een volwaardig begrotingsdebat moeten houden, maar dat kan
alleen met een volwaardig missionair kabinet. Dat doen wij op een later moment.
Hopelijk voelen alle fracties zich nu vrij om voorstellen waar zij het inhoudelijk
mee eens zijn daadwerkelijk te steunen, ongeacht van welke fractie ze komen.
Ik zou zeggen, juist in deze omstandigheden: leve het dualisme.Vooral als het gaat om de begroting van Justitie hadden wij van dit kabinet
meer initiatieven verwacht tot herstel van de schade die in de voorgaande
acht paarse jaren is aangebracht. Daar zijn wij teleurgesteld over. Ik loop
een aantal thema's langs waar een en ander zich op toespitst.Het eerste thema is veiligheid. Dat is in deze tijd thema numero 1. Terecht
gaan wij daar later uitvoerig over debatteren. Dan komt alles aan de orde
wat ik vandaag niet kwijt kan. Het thema veiligheid heb ik dus geparkeerd
tot 2 december, maar de nieuwe flinkheid op het punt van veiligheid spreekt
ons wel aan. Er moet duidelijkheid zijn bij normstelling en bij normhandhaving.
Daarbij past geen gedogen, ook niet in het drugsbeleid. Gedogen is mogen.
Om met de toenmalig CDA-lijsttrekker Balkenende te spreken – het komt
uit zijn boek, bijna letterlijk –: werken aan veiligheid en criminaliteitsbestrijding
is dweilen met de kraan open zolang het gedoogbeleid van drugs overeind blijft.
Daar was en ben ik het eigenlijk heel erg mee eens. Maar waarom zet minister
Donner dan het paarse coffeeshopbeleid gewoon voort? Wij weten toch dat veel
van de problemen in de achterstandswijken drugsgerelateerd zijn?Ik doe een tweetal voorstellen voor verscherping van het beleid waarop
ik graag een reactie van de minister krijg. Wat vindt de minister van een
legitimatie- en registratieplicht voor coffeeshophouders? Videotheekhouders
registreren hun klanten. Laten coffeeshophouders dat ook maar doen. Zouden
energiebedrijven pieken in de energieafname door particulieren niet moeten
kunnen melden aan justitie, politie en/of woningverhuurders om zo de illegale
wietteelt tegen te gaan? Wat verzet zich hier eigenlijk tegen? Is hier een
parallel denkbaar met de Wet melding ongebruikelijke transacties?Voorzitter. In de tweede plaats noem ik het prostitutiebeleid. Ook deze
sector is bijzonder criminaliteitsgevoelig. Denk maar aan vrouwenhandel, handel
in drugs, in wapens, fraude, enz. Blijkens de eerste evaluatierapporten heeft
de opheffing van het bordeelverbod hierin geen verandering gebracht, ondanks
de beleden doeleinden van het tegengaan van vrouwenhandel, onvrijwillige prostitutie
en prostitutie door minderjarigen en bescherming tegen misbruik. Net als ten
aanzien van andere mensen die in moeilijke omstandigheden verkeren, mogen
wij ook hier niet lichtvaardig berusten in de veronderstelde eigen keuzes
en mensen aan hun lot overlaten.Dat brengt mij tot de volgende concrete vragen en enkele voorstellen.
Op het gebied van preventie zou ik graag meer initiatieven zien om op scholen,
jeugdcentra, jeugdinrichtingen en asielzoekerscentra stelselmatig prostitutiepreventieprojecten
te starten, analoog aan projecten als "De gezonde school en genotmiddelen".
Het gaat mij om informatie en voorlichting over de risico's die er bestaan.
Denk ook aan het verschijnsel van de "loverboys". Er moet meer geld en energie
gestoken worden in uitstapprojecten. Wil de minister actief het overleg zoeken,
samen met de collega van VWS, met de maatschappelijke organisaties?Voorzitter. De internationale vrouwenhandel tiert welig, ondanks "taskforces"
en wat niet meer. Ook het hiermee vaak samenhangende kindersekstoerisme baart
grote zorgen. In bijvoorbeeld Thailand zien wij een duidelijke samenhang tussen
vrouwenhandel, prostitutie en kindersekstoerisme. Vanuit de Midden- en Oost-Europese
landen is de vrouwenhandel en prostitutie de laatste jaren eveneens toegenomen.
Ook hier is sprake van samenhang. In het laatste nummer van Samenleving en
Criminaliteit worden deze gebieden als risicogebied voor prostitutie met minderjarigen
aangeduid. Graag een reactie van de minister hierop. Welke gevolgen heeft
de toetreding van deze landen tot de Europese Unie voor de prostitutie in
Nederland in relatie met de opheffing van het bordeelverbod. Wordt er in de
JBZ-raad eigenlijk wel gesproken over het afwijkende Nederlandse beleid in
relatie tot de uitbreiding met deze Midden- en Oost-Europese landen?Voorzitter. Ik stap over naar het kansspelbeleid.Mevrouw Albayrak (PvdA):Ik moest de woorden van de heer Rouvoet even laten bezinken. Ik wil terugkomen
op het voorstel van de heer Rouvoet om de coffeeshops meer aan banden te leggen.
Hij doet daarbij tot mijn verbazing een voorstel voor een soort lidmaatschap
van coffeeshops. Hoe verhoudt dit zich tot het standpunt van zijn partij om
juist tot het aan banden leggen van de coffeeshops te komen? Als je van mensen
verwacht dat zij zich registreren bij een coffeeshop, dus met naam en toenaam
bekend zijn, suggereert dat naar mijn idee een legitimering ervan in plaats
van het afschaffen van het gedoogbeleid. Wat stelt hij zich daar concreet
bij voor? Na tien keer blowen de elfde blow gratis?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Nee, ik had geen promotieactiviteiten in gedachten. Wij hebben het gedoogbeleid
niet uitgevonden. Voor mij zou de wet strak gehandhaafd moeten worden, maar
wij hebben nu eenmaal een gedoogbeleid. Daarom zeg ik tegen
minister Donner: als u het met de toenmalige CDA-lijsttrekker Balkenende eens
bent dat wij over veiligheid en criminaliteitsbestrijding eigenlijk niet kunnen
praten als wij het gedoogbeleid niet aanpakken, moeten wij wat dat betreft
stappen in de goede richting zetten, moeten wij terug van dat gedogen. Maar
gegeven het feit dat wij zover nog niet zijn, heb ik voorstellen gedaan om
toch tot een aanscherping van het beleid te komen. Toen dacht ik aan het systeem
van registratie bij een videotheek. Dan krijg je een pasje, bijvoorbeeld ook
om na te gaan wie er video's meeneemt voor boven de 18. Dat is een zinnig
systeem. Daar kan ik mij iets bij voorstellen.Ik heb eens een keer een ochtend doorgebracht in een coffeeshop hier vlakbij.
Dat kan ik hier wel vertellen, want wij zijn toch onder ons. Ik wilde wel
eens weten hoe het er daar aan toe gaat. Mij viel op dat er allerlei mensen
binnenkwamen die daar gewoon hun spul konden krijgen. Er werd opvallend vaak
naar de leeftijd gevraagd, maar misschien kwam dat wel doordat ik daar toevallig
zat. Ik hoop eigenlijk dat het altijd zo gaat. Dan werd er gevraagd: hoe oud
bent u? Iemand van 17 kreeg niets. Dat ging soms ook op het randje. Als wij
de AHOJG-criteria ten minste serieus willen nemen, waarom wordt dan geen registratiesysteem
ingevoerd? Ik ben niet voor criteria voor gedogen, want ik vind dat een zot
systeem, maar als het gebeurt, waarbij ook de leeftijd een rol speelt, dan
moet de handhaving zo strak mogelijk zijn. Aan coffeeshophouders kan gevraagd
worden om tot een soort registratie over te gaan. Dat is geen clublidmaatschap.
Daar heb ik niet voor gepleit. Mevrouw Albayrak, u kent mij beter.Mevrouw Albayrak (PvdA):Ik vind het voorstel sympathiek. Ik zal de ontwikkelingen zeker blijven
volgen. Ik vind het verrassend dat het uit uw mond komt, want het lijkt toch
een beetje op een lidmaatschap.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Als je je bij een videotheek laat registreren en je haalt daar regelmatig
een band, dan ben je nog geen lid. Je bent dan wel geregistreerd.Mevrouw Albayrak (PvdA):Dan ben je lid van een videoclub.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik zie dat anders. Het is een winkel waar je banden kunt huren. Ik wil
liever af van de AHOJG-criteria, omdat ik wil dat de Opiumwet gehandhaafd
wordt. Laten wij proberen om het daarover eens te worden, zo vraag ik u. Ik
denk dat dat zou helpen. Ik heb begrepen dat de minister-president dat ook
van mening is. Uitgaande van het systeem van criteria vraag ik echter om die
in ieder geval zo scherp mogelijk te hanteren en na te leven. Binnen dit systeem
mag geen ruimte worden gecreëerd om overtreding van de gedoogcriteria
ook weer te gedogen. Daar zijn wij nu mee bezig en dat is helemaal funest.
U zou het daarmee eens moeten zijn.Voorzitter. Ik kom op het kansspelbeleid, vanouds een belangrijk zorgpunt
voor de ChristenUnie. Wij zijn "bijgepraat" over het kansspelbeleid via een
brief. Het beleid lijkt afgewogen, maar wat zegt dat als wij de facto om ons
heen een grootschalige promotie ervan kunnen constateren? Wordt het geen tijd
de gokreclame aan te pakken? Ik zie niets in een Holland-Casino-eredivisie.
Laat de winsten van het staatsbedrijf dan liefst maar in de staatskas vloeien.
Wil de coördinerend minister voor het kansspelbeleid hierop reageren?Ik sluit mij van harte aan bij de pleidooien voor behoud van subsidie
voor de stichtingen Exodus en Ontmoeting. Na handhaving en straf moet een
nieuw begin mogelijk zijn. Daarom hebben wij het amendement-Van de Camp medeondertekend.
Kan de minister in dit debat beloven dat bij aanvaarding van het amendement
de subsidie gegarandeerd is zolang het behoefteonderzoek naar reïntegratieprojecten
bij Justitie loopt? Ik vraag dus naar een echte overbruggingsfinanciering,
ook als deze over het begrotingsjaar 2003 heen zou lopen. Ik heb begrepen
dat mevrouw Albayrak daarover een motie in gedachte heeft.Ik corrigeer de heer Dittrich nog op het volgende punt. Er was even sprake
van de bemoeienis van mevrouw Kalsbeek met een amendement. De discussie richt
zich echter niet op de voormalige staatssecretaris. In november 2000 heeft
de Kamer een amendement aangenomen op basis waarvan de subsidie tot stand
is gekomen. Het is merkwaardig dat in april tegen de stichting Exodus is gezegd
dat haar werk niet tot de kerntaken van het ministerie van Justitie behoort
en wordt afgestoten. Om die reden is opnieuw een amendement nodig, zoals indertijd
is ingediend door mevrouw Kalsbeek. Dat is het amendement-Van de Camp geworden.
Dat lijkt mij buitengewoon verstandig.Actueel is de vraag wat wij moeten doen met veroordeelde misdadigers.
De cellen zitten vol. Er valt niet tegen op te bouwen. Er wordt gepleit voor
twee of meer op één cel. Als alles tegen zit, komt straks ook
nog de strafbaarstelling van illegaal verblijf erbij. Dan hebben wij helemaal
een cellenprobleem. Ik beveel liever een andere, ook onorthodoxe route aan
voor de oplossing van het cellenprobleem. Een belangrijk probleem is namelijk
de hoge recidive. De internationale organisatie Prison Fellowship heeft onder
andere in Brazilië, maar ook in verschillende staten van de VS laten
zien dat zij betere resultaten kan leveren met eigen gevangenissen. Waarom
geven wij de Nederlandse tak van die organisatie, Gevangenenzorg Nederland,
niet de kans om in een pilot iets dergelijks in Nederland te proberen? Is
de minister bereid om zich via een gesprek met die organisatie daarop te oriënteren?
Ik breng graag dat contact tot stand, want ik zie mogelijkheden.Als onbedoeld effect van de invoering van samenlevingsregistratie kennen
wij intussen de zogenaamde flitsscheidingen. De effecten daarvan zijn onder
Paars gebagatelliseerd. Minister Donner heb ik er nog niet over gehoord. Toch
kan dit gevolg niet de bedoeling zijn van de wetgever. Ik vraag nogmaals,
want wij hebben dat in het verleden al eerder gedaan, om deze lacune te repareren.Over de notariswetgeving komen wij later te spreken. Ik wil vooral de
uitstroom als probleempunt noteren. Mediation is hét tovermiddel om
de gang naar de rechter overbodig te maken. De minister is daarop stevig ingegaan,
zelfs in de sfeer van verplichting. De burger is intussen nog betrekkelijk
ontwetend over de mogelijkheden. Als wij die kant op willen, moet nog veel
geregeld worden. Wie is een mediator? Moeten er kwaliteitstoetsen zijn? Komt
er meer voorlichting? Wat willen wij erin investeren, ook gericht op kwaliteit?
Komt er wetgeving? Ik kom op het belangrijke punt van asiel en integratie. Velen hebben in
dit debat al geconstateerd dat met name integratie er in de begrotingsstukken
bekaaid af komt. Ligt dat soms aan gebrek aan interesse bij minister Nawijn?
Misschien moet integratie na de verkiezingen toch maar weer terug naar Binnenlandse
Zaken. Ik had toch al het gevoel, en dat zeg ik uit de grond van mijn hart,
dat het een vreemde eend in de justitiebijt is. Ik merk dat ook in dit begrotingsdebat.
Als deze minister na de verkiezingen op zijn post wil terugkeren, zal hij
in ieder geval een echte visie op dit cruciale beleidsterrein moeten ontwikkelen.
Kan hij in dit debat iets meer van zijn opvattingen weergeven? In het algemeen
is de minister sterker in het oplaten van proefballonnen dan in het neerzetten
van beleid. De heer Blok maakte daar volgens mij ook waardevolle opmerkingen
over.Het oplaten van proefballonnen was niet alleen iets van het begin van
zijn regeringsperiode. Vorige week nog stelde de minister dat asielzoekers
niet konden terugkeren naar Somalië. Afgelopen weekend verscheen echter
een persbericht van het ministerie waarin staat dat vrijwillige terugkeer
naar Somalië toch mogelijk is. Hoe zit dat nou? En hoe zit het met de
door de minister voorgestelde aanpassing van de termijn voor naturalisatie?
Of komt daar binnenkort ook een persbericht over, waarin staat dat het toch
niet doorgaat? Het staat niet in de stukken. Ik hoor graag van de minister
hoe ik dat moet zien.Bij de beleidsdoelstelling 6.1 in de begroting staan twee interessante
stellingen die het beleid van de minister zullen beïnvloeden: "...de
immigratie wordt afgestemd op de spankracht van onze maatschappij. Een adequaat
integratieproces vergt een restrictief toelatingsbeleid én een indringend
integratiebeleid". Op dat laatste wachten wij met smart. Wat wordt eigenlijk
precies bedoeld met "de spankracht van onze maatschappij"? Is de minister
het met mij eens dat dit in ieder geval geen betrekking kan hebben op echte
vluchtelingen? Voor hen is asiel, immigratie, geen gunst, maar een recht.
Is de minister dat met mij eens? Overigens zijn wij wel benieuwd hoe voortvarend
en concreet de minister voortgaat in de richting van de indertijd door ons
voorgestelde toetsing in de regio. Kan hij daar meer licht over laten schijnen?Het huidige terugkeerbeleid kenmerkt zich vooral door het op straat zetten
van personen na de AC-afdoening of na het verstrijken van de vertrektermijn.
De wet legt zo de schuld voor het niet terugkeren eenzijdig bij de asielzoeker.
Dit is in tegenspraak met de mededelingen omtrent het verkrijgen van reisdocumenten.
Sommige landen werken helemaal niet mee of verstrekken pas later papieren.
Welke mogelijkheden ziet de minister om dit dilemma op te lossen? Moet gedacht
worden aan het in bijzondere gevallen verlengen van de vertrektermijn, of
kan worden gedacht aan herintroductie van het meewerkcriterium inzake het
behoud van opvang?De fractie van de ChristenUnie heeft al diverse malen concrete voorstellen
gedaan voor een effectiever terugkeerbeleid, zoals onder andere blijkt uit
een artikel in de Volkskrant dat ik samen met mevrouw Huizinga heb geschreven.
Ziet de minister iets in de door ons voorgestelde terugkeerregeling, die een
impuls kan betekenen voor de vrijwillige terugkeer via de IOM? Is hij bereid
daarvoor een pilot op te zetten, bijvoorbeeld voor een land zoals Armenië?
Via een amendement hebben wij in ieder geval voor de bijbehorende financiële
impuls gezorgd van 10 mln euro.Twee jaar terug, in 2000, heeft de Kamer de motie-Rouvoet/Van der Staaij
aangenomen die betrekking had op de problematiek van de zogenaamde bekeerlingen.
De bedoeling was om een extra toets aan te leggen omtrent de terugkeermogelijkheden
van ex-moslims naar landen zoals Iran. Dat wil maar slecht doorwerken in de
praktijk van alledag. Sterker nog, in rechtszaken wordt door de landsadvocaat
regelmatig namens de minister gesteld dat die motie geen wijziging van beleid
inhoudt. Wil de minister in dit debat toezeggingen doen over een correcte
uitvoering van deze Kameruitspraak, die voor de betrokkenen, die in hun eigen
land immers als afvalligen worden beschouwd en derhalve zelfs de doodstraf
te vrezen hebben, letterlijk van levensbelang is?De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Wie de inleidende beschouwingen op de begroting leest, merkt
op dat de toon anders is dan in de paarse justitiebegrotingen. De beschouwingen
roepen bij de SGP-fractie op veel punten instemming op."De eerbiedige erkenning van een Allbestuurend Opperwezen versterkt de
banden der maatschappij, en blijft iedere Burger ten duursten aanbevolen",
zo valt te lezen. Inderdaad, een belangwekkend citaat uit de Staatsregeling
van het Bataafse volk van 1798. Ik wil de concrete invulling die daar destijds
aan werd gegeven, niet zomaar voor mijn rekening nemen, maar het belangwekkende
ervan is wel dat in die Staatsregeling uitdrukkelijk werd gesproken over de
plichten van de mensen in de maatschappij en dat de betekenis van de religie
voor de publieke moraal wordt erkend. Opvallend is ook dat dit citaat uit
die Staatsregeling, hoe lang geleden ook, dateert uit de tijd dat de band
tussen de tot dan toe bevoorrechte kerk en Staat al was doorgesneden. Scheiding
van kerk en Staat kon in Nederland kennelijk decennialang gepaard gaan met
de overtuiging dat Staat en godsdienst niet gescheiden behoren te zijn, maar
er een band tussen godsdienst, moraal en recht is. Die band is volgens de
SGP-fractie nog steeds volop actueel, ook in deze tijd, waarin het afzien
van de verbinding tussen godsdienst en het staatkundig leven het nieuwe staatsgeloof
lijkt te worden. Het Woord van God, de Bijbel, biedt een betrouwbaar kompas
voor een goed justitieel beleid en voor een gezaghebbende invulling van normen
en normen.In de begroting staat terecht met hoofdletters geschreven dat Nederland
veiliger moet worden. De jarenlange verwaarlozing van politie en justitie
maakt een inhaalslag dringend geboden. Het komt er wel op aan dat het wordt
waargemaakt, dat Nederland merkbaar veiliger wordt. De ambities zijn immers
groot en de middelen beperkt. Bij de bespreking van het veiligheidsplan hopen
wij hier uitvoeriger op terug te komen. Geweld op straat is helaas nog steeds
aan de orde van de dag. Het recente, vreselijke voorval in Venlo toont dat
weer aan. De angst om zelf slachtoffer te worden of onverschilligheid over
het lot van anderen draagt bij aan een cultuur van afzijdigheid waarin geweld
kan gedijen. Hoe is zo'n cultuur te voorkomen en te doorbreken? Dat is een belangrijke
vraag die wij ons moeten stellen. De overheid kan niet alles, maar moet in
ieder geval de goede signalen geven. Partij kiezen voor degene die binnen
aanvaardbare grenzen opkomt voor recht en orde. Dat betekent heel concreet
ook dat de SGP-fractie voorstander is van initiatieven voor strafverzwaring
voor hen die zich met geweld keren tegen degenen die anderen proberen te beschermen
of overlast proberen tegen te gaan. Repressie alleen schiet echter tekort.
De bestrijding van een cultuur waarin geweld gedijt, moet veel verder gaan.
Niet voor niets bloeit het debat over normen en waarden op in een tijd van
toenemende geweldscriminaliteit. Een vrijblijvend debat schiet tekort. Waar
mogelijk moet de overheid met daden kleur bekennen. Ik vraag de minister waarom
de aanpak van geweld als amusement in de media zo in vrijblijvendheid blijft
steken. Er wordt veel over gesproken, maar welke concrete maatregelen zijn
er? Ik begrijp uit deze begroting ook dat bij de aanpak van criminaliteit
een grote inzet wordt gericht op veelplegers. Daarvoor valt zeker veel te
zeggen, maar tegelijkertijd geldt dat de aanpak van daders die voor het eerst
over de schreef gaan, van groot belang is. Krachtdadig optreden in de beginfase
biedt soms meer perspectief dan flink optreden in de eindfase. Ik pleit ervoor
het ene te doen en het andere niet te laten. Ter voorkoming van recidive zijn
reïntegratieprojecten, zoals die door de stichtingen Ontmoeting en Exodus
worden aangeboden, van groot belang. Hier wordt inderdaad een nieuwe koers
ingeslagen. Dat blijkt ook uit een eerdere brief die wij hebben gekregen als
een uitwerking van een motie die wij vorig jaar hebben ingediend. De nieuwe
koers is namelijk geen steun voor zogenaamd vrijwillige trajecten van Justitie.
Hier is verandering geen verbetering: het risico op verkokering in de recidivebestrijding
wordt met deze benadering toch juist vergroot? In ieder geval vinden wij dat
de continuering van de bestaande projecten die – zoals uit alle stukken
blijkt – toch ook door Justitie worden gewaardeerd, niet in gevaar mag
komen. Om deze reden zijn wij ook mede-indiener van het amendement waarin
de bestaande subsidies worden gehandhaafd.Nieuwe technologie schept kansen voor het bestrijden van criminaliteit,
maar helaas ook voor het plegen ervan. De rechtshandhaving op internet vraagt
veel inspanning. Wat is hier de inzet van het kabinet? Ik wijs op eerder door
ons gestelde vragen over de bestrijding van het aanbod aan illegale kansspelen
op internet en reclame voor coffeeshops. Wordt hiertegen nu daadwerkelijk
opgetreden? Terecht is er ook steeds publieke verontwaardiging geweest over
kinderporno op internet. Er zijn recente berichten in de media over een schrikbarende
toename ervan. Wat kan worden ondernomen tegen misbruik van chatboxen en e-mail
voor dit doel? Wanneer komt de toegezegde rapportage over het nationaal actieplan
ter bestrijding van seksueel misbruik? Dat had al voorhanden moeten zijn.In de achterliggende periode hebben wij ons op diverse thema's principieel
verzet tegen het paarse justitiebeleid. Ik denk aan de liberalisering van
de euthanasie, invoering van het zogenaamde homohuwelijk en opheffing van
het bordeelverbod. Wij zijn zeer benieuwd wat op al die gebieden de nieuwe
koers zal zijn. Ik hoop dat daarover meer helderheid kan komen. Wordt teruggekomen
van de schadelijke paarse beleidslijn die vooral de vermeende publieke opinie
als koers volgde? Wat ons betreft, zijn de genoemde onderwerpen stuk voor
stuk rijp voor een fundamentele koerswijziging.Met name de opheffing van het bordeelverbod zou ik nu wat uitvoeriger
willen belichten, omdat een eerste evaluatie van dit door Paars ingevoerde
beleid voorhanden is. Wanneer komt er een uitgebreid kabinetsstandpunt hierover?
Blijft vooralsnog het toelatingsverbod van prostituees van buiten de EU onverkort
van kracht?Het feitelijk beeld dat oprijst uit de evaluatie, en de berichten in de
media hierover laten zien dat de situatie ronduit alarmerend is. De positieve
verwachtingen van het schrappen van het bordeelverbod zijn geenszins bewaarheid
geworden. Terecht is hier over een mislukking van het beleid gesproken al
werd in het persbericht van Justitie een voorzichtig positieve toon aangeslagen.
Als wij de feiten op ons laten inwerken, zien wij dat toezicht en handhaving
op de prostitutie in de illegale sfeer tekortschieten. De onderzoekers stuitten
ook op diverse criminele randverschijnselen zoals bedreiging, chantage en
geweld. Ook in de reguliere sector is dwang tot prostitutie aan de orde. Legale
prostituees blijken veelal onder een onmenselijk lichamelijke en psychische
belasting te verkeren. Het geeft toch te denken dat uit de onderzoeken blijkt
dat bijna de helft spontaan aangeeft liever met het werk te stoppen. Dit staat
niet op zichzelf. Nee, die vrije keuze waar Paars van uitging, blijkt een
mythe. Dit hoorden wij ook recent van vrijwilligsters die jarenlang begeleiding
bieden aan prostituees. Mogelijkheden om echt te breken met de prostitutie
als je daarin eenmaal bent beland, ontbreken veelal.Dit alles brengt ons ertoe om in de eerste plaats te pleiten voor een
radicale koersverandering. Het is schrijnend dat het huidige prostitutiebeleid
de hartverscheurende situaties in de zogenaamde gereguleerde sector legitimiteit
verschaft. Zolang er geen landelijk bordeelverbod geldt, zou in ieder geval
een lokaal bordeelverbod weer expliciet mogelijk moeten worden gemaakt.Wij pleiten in de tweede plaats voor een versterkte handhavinginzet voor
alle vormen van illegale prostitutie. Laat 2003 hiervoor geen verloren jaar
zijn. Dit lijkt mij een punt waarin alle partijen in de Kamer zich kunnen
vinden.Dit geldt ook voor het derde punt dat ik met nadruk naar voren wil brengen,
namelijk dat met alle mogelijke middelen moet worden bevorderd dat prostituees
ook werkelijk de mogelijkheid hebben om te breken met de prostitutie en een
nieuwe toekomst op te bouwen. Is de minister bereid de mogelijkheden hiervoor
te onderzoeken en te bezien hoe dergelijke uitstapprogramma's kunnen worden
gefaciliteerd?Ook op het terrein van het drugsbeleid en het kansspelbeleid krijgen wij
graag meer duidelijkheid over de beleidslijn van dit kabinet. Bij het drugsbeleid
lijkt doormodderen het devies. Vooralsnog wordt immers geen ingrijpende wijziging
van het gedoogbeleid voorgesteld. Waarom niet? Opvallend is dat wel wordt
aangekondigd dat de bekende gedoogcriteria intensiever worden gehandhaafd.
Wordt daarmee erkend dat de praktijk in feite nu zo is dat de gedoogcriteria
niet strikt nageleefd worden en dat de overtreding hiervan gedoogd wordt?
De huidige praktijk is dan dus gedogen in het kwadraat. Gedogen werkt kennelijk
verslavend!Wij missen ambities voor de bijstelling van de koers ook bij het kansspelbeleid.
Wordt nu onverkort aangesloten bij de voornemens van het vorige kabinet om
te komen tot verruiming van het kansspelaanbod? In de beantwoording van de
schriftelijke vragen wordt aangegeven dat de minister zich nog beraadt op
de vraag of er een proef met legaal kansspelaanbod op internet moet plaatsvinden.
Kan hij daarover al uitsluitsel geven? Het ligt naar onze mening voor de hand
ook andere voorgenomen verruimingen kritisch te heroverwegen in het licht
van de geformuleerde doelstellingen, zoals het tegengaan van gokverslaving
en criminaliteit.Graag wil ik tot slot nog een enkele korte opmerking maken over het vreemdelingen-
en integratiebeleid. De nieuwe koers bevat een aantal aanscherpingen waarin
wij ons op zich kunnen vinden, zoals de afschaffing van het zogenoemde driejarenbeleid,
het vragen van een eigen bijdrage bij het inburgeringprogramma en het opheffen
van het verschil tussen de geldigheidsduur verblijfsvergunning asiel en regulier.
Het zal geen nieuws zijn dat een terughoudend asielbeleid, ook in het licht
van de integratieproblemen, op onze steun kan rekenen. Voorwaarde daarbij
is wel dat degenen die werkelijk vervolgd worden, kunnen rekenen op bescherming
waarbij de eerste inzet gericht dient te zijn op toetsing en opvang in de
regio. Zolang dit niet aan de orde is, blijft inhoudelijke beoordeling van
asielaanvragen in Nederland het uitgangspunt.Het debat over het gewenste asielbeleid moet open gevoerd kunnen worden
in publieke debatten. Daarbij moeten wij wel blijven letten op een waardig
taalgebruik. Door het al te gemakkelijk spreken in termen van instroombeperking
en dergelijke, verliezen wij al snel uit het oog dat wij niet spreken over
ongediertebestrijding, maar over de toelating van mensen.Wij hebben nogal wat vragen over onderdelen van het aangekondigde nieuwe
beleid. Ik noem bijvoorbeeld het strenger maken van voorwaarden voor gezinsvorming
en de strafbaarstelling van illegaliteit. Dit zijn substantiële voornemens
die in de begroting worden geuit, maar over de uitwerking ervan verkeren wij
nog in het ongewisse. Wij treffen verder open einden aan bij de terug- en
overname van vreemdelingen. Het is onduidelijk is wat moet worden verstaan
onder de "passende maatregelen" waarop niet meewerkende herkomstlanden worden
getrakteerd. Hierover krijg ik graag meer duidelijkheid.Een effectief terugkeerbeleid eist ook dat problemen rond terugkeer van
uitgeprocedeerde asielzoekers niet worden afgewenteld op gemeenten. De minister
zou de VNG hebben toegezegd om met de grootst mogelijke spoed tot een oplossing
te komen voor problemen die gemeenten hierbij ervaren. Ik wil de minister
voor Vreemdelingenzaken en Integratie vragen wat hier concreet uit is gekomen.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Voorzitter. In deze eerste justitiebegroting waaraan de fractie van Leefbaar
Nederland deelneemt, is het goed om een compliment te maken aan de minister
vanwege de wijze waarop hij zijn taakinvulling serieus neemt. In voorgaande
jaren hadden wij soms te maken met voor het justitiebeleid verantwoordelijke
ministers die pas bij het lezen van het ochtendblad een positie innamen, maar
deze minister doet dat niet. De Wet op de rechterlijke organisatie en het
interview in het Nederlands Juristenblad doen ons realiseren dat deze minister
van Justitie nadenkt over wat juristen in deze maatschappij zou moeten bezighouden.
Het is nog niet zo lang geleden dat in het Nederlands Juristenblad een artikel
stond waarin 35 vooraanstaande strafrechtjuristen wederom aandacht vroegen
voor de positie van de verdachte en de rechten van de mens. Binnen een tijdsbestek
van 30 à 35 jaar hebben de rechten van de verdachte altijd de meeste
aandacht gekregen. Misschien moeten wij in de komende tien jaar deze rechten
van de verdachte – overigens al mijn respect daarvoor – wat laten
verschuiven naar de aandacht voor de maatschappij en de rechten van het slachtoffer.
Dat zou ook recht doen aan de verscherping van wat wij nodig hebben in de
samenleving.De fractie van Leefbaar Nederland wil allereerst aandacht vragen voor
de preventie. Dat klinkt misschien vreemd vanaf deze plaats, omdat men aandacht
voor repressie had verwacht. Collega Dittrich en anderen spraken al over de
opvoeding van kinderen, met name het omgangsrecht van ouders.
Maar daarbij zijn in Nederland meer partijen betrokken. Als je wilt dat kinderen
goed worden opgevoed – wat een belangrijke voorwaarde is om te voorkomen
dat zij later vervallen tot ongewenst gedrag of, nog erger, criminaliteit –
dan moeten wij beseffen dat overheidsinstanties in dit veld ook een belangrijke
rol vervullen. Ik doel op de Raad voor de kinderbescherming, de instellingen
die zich bezighouden met jeugdzorg en de instellingen van gezinsvoogdij. De
fractie van Leefbaar Nederland kan zich op basis van een aantal individuele
casusposities, die ik niet in dit huis zal noemen, niet aan de indruk onttrekken
dat deze overheidsinstellingen soms zijn blijven hangen in de geest van de
jaren zeventig: "het benoemen van deskundigen geeft altijd voordeel","het
snel weghalen van de discussie bij de ouders heeft voordelen". Onze fractie
pleit ervoor om de verplichte bemiddeling niet te snel te stoppen. Met name
als ouders gaan scheiden, is een proces nodig waarin zij goed afscheid nemen
van elkaar; pas daarna kunnen goede afspraken over de kinderen worden gemaakt.
Een te snelle inschakeling van de Raad voor de kinderbescherming, de gezinsvoogdij
en andere betrokken instellingen veroorzaakt soms meer leed dan zij voorkomt.
Deskundigen spreken elkaar soms tegen, blijken niet zo deskundig als gedacht;
de Raad voor de kinderbescherming moet dan in zijn advies aan de kinderrechter
melden dat hij wordt geconfronteerd met een deskundig advies dat hij liever
niet overneemt. Wij pleiten er dan ook zeker voor om de weg van de verplichte
bemiddeling in te slaan, maar daar ook langdurig mee voort te gaan. Het is
dus mogelijk dat een kinderrechter een voorziening treft met betrekking tot
de omgang, dat de ouders dan goed afscheid van elkaar nemen en dat pas dan
over een definitieve regeling wordt gepraat. Wij moeten er wel voor waken
dat de stichting Jeugdzorg of de Raad voor de kinderbescherming te snel inschakelen.
Er zijn in Nederland voorbeelden van dat het daar niet altijd beter van wordt.Bij het voorkomen van criminaliteit, maar ook het weer opvoeden van de
burger in normen en waarden, speelt ook de overheid zelf een rol. Geeft de
overheid zelf het voorbeeld? Nog belangrijker, legt de overheid wel goed uit
waarmee zij bezig is?De heer Dittrich (D66):De heer Teeven spreekt over het "omgangsonrecht". Stel dat er toch verzorgende
ouders zijn die hun kinderen afhouden van de ouder die recht heeft op omgang.
Kan het strafrecht daarbij een rol spelen?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):In mijn opinie heeft het strafrecht niet de eerste voorkeur. Eerst moet
worden geprobeerd, door bemiddeling en met de kinderrechter tot een oplossing
te komen. Pas in allerlaatste instantie moet worden gekomen tot maatregelen
als het onder toezicht stellen.De heer Dittrich (D66):De ondertoezichtstelling valt niet onder het strafrecht.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Precies. Dat heeft dan ook niet mijn voorkeur.De heer De Wit (SP):Mag ik uit het betoog van de heer Teeven concluderen dat hij vindt dat
de omgangsregeling pas aan het einde moet worden getroffen? Hoe langer je
wacht met het treffen van een regeling, hoe groter de afstand is tussen degene
die geen contact heeft met de kinderen en de kinderen zelf. Hoe langer dit
duurt, hoe kleiner de kans is dat er een goede omgangsregeling tot stand komt.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Er zijn in mijn ogen twee mogelijkheden. In het geval van een volstrekt
onwerkbare situatie moet in eerste instantie een voorlopige voorziening komen
van de kinderrechter over de omgangsregeling. Daarna is het tijd voor een
exitgesprek en voor doorlopende bemiddeling. In een situatie waarin slechts
sprake is van enige wrijving moet men de weg van de verplichte bemiddeling
inslaan. Daarbij moet in eerste instantie het afscheid nemen tussen de ouders
centraal staan. Vervolgens moeten afspraken worden gemaakt over de omgang
met en het onderhoud van het kind.Voorzitter. Ik vervolg mijn betoog met mijn opmerkingen over de voorbeeldfunctie
van de overheid. Andere sprekers hebben het gehad over de spotjes van Postbus
51, bijvoorbeeld in het kader van het onderwerp zelfverdediging. Ik heb vorige
week antwoord van de minister gekregen op vragen mijnerzijds over dit onderwerp.
Ik heb onder meer de vraag gesteld of Justitie in het algemeen en het openbaar
ministerie in het bijzonder niet gewoon zelf goed moeten uitleggen wat zij
doen. Ik vind het antwoord van de minister enigszins teleurstellend. Hij besluit
zijn antwoord met de volgende zinsnede: "Het is van belang, op te merken dat
het strafrechtelijk beoordelen van de strafbare feiten is voorbehouden aan
een onafhankelijke rechter en niet dient te verlopen via de media en in het
publiek debat."Ik ben het daar natuurlijk mee eens, maar kan de minister zich voorstellen
dat het wegnemen van maatschappelijke onrust soms belangrijker is dan de afloop
van een individuele strafzaak? Er zijn op dit moment strafzaken aan de orde
die veel maatschappelijke onrust hebben gegeven, maar waar de strafmaat van
zes maanden wellicht niet te boven wordt gegaan. Kan het openbaar ministerie
kort nadat iets in de maatschappij heeft plaatsgevonden, niet beter overgaan
tot een actief persvoorlichtingsbeleid? Daarbij dient zij te vertellen wat
zij wil doen en wat er is gebeurd, zelfs als dit invloed heeft op de individuele
afloop van een strafzaak bij een onafhankelijke rechter.De heer Dittrich (D66):Lokt de heer Teeven daarmee niet uit dat ook advocaten namens verdachten
van alles in de media zullen beweren? Wordt de heksenketel dan niet nog groter
dan nu het geval is bij een pikante strafzaak?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Natuurlijk bestaat het gevaar dat ook advocaten dingen in de media gaan
roepen. Ook nu al zijn advocaten in ieder geval geen achtergestelde partij
als het gaat om het voorlichten van de media. Sterker nog, het komt voor dat
advocaten informatie laten lekken naar de media en vervolgens op de zitting
zeggen dat het OM en de politie over de individuele strafzaak hebben gelekt.
Om te voorkomen dat het openbaar ministerie en de politie iedere keer achter
de feiten aanhollen, zou het goed zijn dat het OM bij een moeilijke beslissing
aan de maatschappij uitlegt wat zij van plan is. Bij individuele casussen
zoals die in Amsterdam, had dat een hoop maatschappelijke onrust
kunnen voorkomen. In dat licht vind ik dat je maar voor lief moet nemen dat
de rechtbank tegen het openbaar ministerie zegt: sorry, jullie hebben die
verdachte bij naam genoemd, dus dat laat ik meewegen bij de straftoemeting.
Dat is de consequentie van een actief voorlichtingsbeleid.De heer Dittrich (D66):Ik vind dat erg vergaand. Het openbaar ministerie geeft in een vroegtijdig
stadium actief informatie aan het publiek, waarna de rechter op de zitting
zegt: de verdachte is al gebrandmerkt voordat hij schuldig is bevonden, dus
daarmee houd ik rekening bij het opleggen van de straf. Het publiek zal dan
zien dat iemand zijn gerechtvaardigde straf ontloopt en dat is dan de schuld
van het openbaar ministerie. De wal keert dan toch het schip?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik begrijp het punt van de heer Dittrich. Ik zal mijn standpunt verduidelijken
aan de hand van de concrete zaak die nu speelt in Amsterdam. Daarbij is de
zaak aangebracht bij de politierechter, die een maximale straf kan opleggen
van zes maanden. Gezien het strafblad van de beide verdachten komt hij daar
waarschijnlijk bij lange na niet aan. In dit soort gevallen zou je als openbaar
ministerie en als overheid in haar totaliteit moeten afwegen of het wegnemen
van maatschappelijke onrust, het uitleggen waarmee je bezig bent geweest,
op een bepaald moment niet belangrijker is dan de afloop van een individuele
strafzaak. In dat licht vraag ik aan de minister van Justitie: is het soms
niet belangrijker dat het openbaar ministerie inhoud geeft aan haar maatschappelijke
positie in plaats van dat er alleen wordt gekeken naar de rol van magistraat
bij de onafhankelijk rechter? Dit is een principiële discussie, waarover
de minister moet beslissen en niet het openbaar ministerie zelf.Ik kom bij het onderwerp zelfverdediging, dat op dit moment de maatschappij
zeer bezighoudt. Wat is noodweer? Wat is noodweerexces? Wanneer mogen wij
onszelf verdedigen? Ik sluit mij geheel aan bij wat collega Luchtenveld over
dit onderwerp heeft gezegd. Er moeten richtlijnen en handvatten komen op basis
waarvan de burger weet: dit mag wel en dat mag niet. Daarvoor zit echter een
ander, juridisch probleem, dat is ontstaan in de vijftiger jaren en waaraan
de minister iets zal moeten doen. Noodweer en noodweerexces zijn namelijk
bij uitstek zaken die vaak de appèlrechtspraak niet voorbij komen.
Met andere woorden: die zaken komen veelal niet bij de Hoge Raad omdat niemand
na het ontslag van algemene rechtsvervolging nog behoefte heeft om de zaak
voor te leggen aan de Hoge Raad. Dit heeft met zich gebracht dat de jurisprudentie
met betrekking tot noodweer en noodweerexces zich in Nederland in een bepaalde
richting heeft ontwikkeld. Je mag jezelf wel verdedigen, maar als je de mogelijkheid
hebt om weg te lopen, moet je die eerst benutten voordat je mag kiezen voor
slaan, het jezelf fysiek verdedigen. In de rechtszaal zorgt dit voor veel
onduidelijkheid. Daarnaast heb ik begrip voor de werkdruk van de advocaten-generaal
bij de hoven. In dat licht vraag ik de minister van Justitie of hij wil bevorderen
dat de procureur-generaal bij de Hoge Raad in voorkomende situaties meer gebruik
maakt van de mogelijkheid van cassatie "in het belang der wet". Moeten de
begrippen noodweer en noodweerexces in Nederland niet nog eens nader onder
de loep worden genomen? Dit houdt ons allemaal bezig.De heer Dittrich (D66):Hoe staat de heer Teeven tegenover extra voorlichting – de heer
Luchtenveld heeft dat al gesuggereerd – aan het publiek door het openbaar
ministerie over de grenzen die er zijn aan noodweer en noodweerexces, over
wat je wel of niet mag doen? Waar moet volgens de heer Teeven het zwaartepunt
liggen, bij deze voorlichting of bij een grotere rol van de procureur-generaal
bij de Hoge Raad om zo heldere uitspraken te krijgen?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik ben het helemaal eens met hetgeen is voorgesteld door collega Luchtenveld.
Op dit moment is volgens mij echter het probleem dat het openbaar ministerie
dingen moet gaan uitleggen die de maatschappij niet begrijpt. Je zou eerst
moeten bekijken of hetgeen je wilt uitleggen over zelfverdediging, aansluit
bij de ontwikkelingen in de maatschappij. Dat betekent dat eerst de juridische
hobbel genomen moet worden, voordat je de concrete richtlijnen aan de burger
gaat geven die de VVD-fractie noemt. Dat is het probleem, want anders zou
je moeten uitleggen dat je eerst moet weglopen en dat je niet meteen jezelf
mag verdedigen. Daar komt het in feite op neer.De heer Luchtenveld (VVD):Ik heb verwezen naar de algemene politieke beschouwingen waar de heer
Zalm er het een en ander over heeft gezegd. Wij hebben daar gezegd: zo nodig
de wetgeving aanpassen. Daarnaast heb ik vandaag gevraagd om die goede voorlichting.
Het kan derhalve een combinatie van beide zijn.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik zeg niet dat de wetgeving moet worden aangepast. Ik zeg alleen dat
de wet wellicht wat anders moet worden uitgelegd dan aan het einde van de
jaren vijftig. Daarvoor zal de minister van Justitie een stap moeten nemen
in de richting van de procureur-generaal van de Hoge Raad. Als hij dat niet
doet, komt hij volgens mij met zijn voorlichting aan de burgers in de problemen,
maar dat is het oordeel van de fractie van Leefbaar Nederland.Voorzitter. Ik kom dan op een stukje repressie, want je ontkomt er ook
als fractie van Leefbaar Nederland niet aan om te kijken naar de repressieve
maatregelen die moeten worden genomen in het strafrecht. Met dank aan collega
Van de Camp van het CDA constateer ik dat hij, als lid van de grootste regeringsfractie,
een motie van mijn fractie heeft overgenomen in zijn tienpuntenplan. Het betreft
de motie-Teeven waarin de minister van Justitie is gevraagd te onderzoeken
of het mogelijk is dat politierechters in Nederland in enkelvoudige rechtspraak
gevangenisstraffen kunnen opleggen tot maximaal twee jaar. Nu ligt die grens
bij zes maanden en in het geval van bolletjesslikkers ligt die grens in Haarlem
bij een jaar.De minister van Justitie heeft bij de algemene politieke beschouwingen
gezegd dat hij aanvaarding van die motie ontraadt omdat er – ik vat
zijn woorden samen, maar ik hoor het wel als het anders is – veel weerstand
tegen is bij de rechterlijke macht. Nu vond ik dat persoonlijk het allerslechtste
argument dat je kon noemen om de motie niet aan te nemen, maar
ik begrijp wel een beetje wat hij bedoelt. Ik denk namelijk dat wij in Nederland
wel te maken hebben met een onafhankelijke rechter bij wie je als politiek
niet moet ingrijpen in zijn optreden in de rechtszaal en in zijn uitspraken.
Wel vind ik dat de politiek mag sturen als het gaat om de wijze waarop de
rechter in Nederland zijn werk indeelt. Ik denk dat het beroep op onafhankelijkheid
geen zich verschuilen kan zijn voor het misschien een stapje harder moeten
lopen van de rechter in de maatschappij. Dat was de strekking van die motie.De heer Dittrich (D66):Introduceert u hiermee niet een groot risico dat daar waar heel zware
misdrijven berecht worden, je niet meer drie rechters hebt die er onderling
in de raadkamer over kunnen praten welke straf de beste zou zijn? Immers,
als u uw zin krijgt, betekent het dat over dit soort heel zware delicten nog
maar één rechter op de zitting, zoals de politierechter, een
vonnis moet vellen. Dat vergt nogal wat. Rechters zelf geven aan dat zij dit
niet willen, omdat zij willen brainstormen met elkaar. U ontneemt hun die
mogelijkheid en dat is toch voor de rechtsstaat en de zuiverheid van beslissingen
een groot gevaar?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):De vragensteller zegt dat de rechters dit niet willen. Welnu, dat is ten
dele waar, want een groot aantal rechters wil het wel. Het tweede argument
is dat binnen het Koninkrijk, op de Nederlandse Antillen – op Sint Maarten;
dat weet de heer Dittrich even goed als ik – door de enkelvoudige rechter
gevangenisstraffen worden opgelegd tot tien jaar. Dat is niet wat wij hier
voorstellen. Wat wij hier in Nederland willen, is dat in zaken als winkeldiefstal,
woninginbraak met een beetje geweld of straatroof met een beetje of wat meer
geweld, er enkelvoudige rechtspraak plaatsvindt en niet in zaken als moord
en doodslag. Overigens gebeurt dat op de Nederlandse Antillen wel en wie zou
durven beweren dat de kwaliteit van de rechtspraak door de rechters daar –
het betreft Nederlandse rechters nota bene, die van hier naar dáár
gaan – minder zou zijn dan de kwaliteit in de Nederlandse rechtszaal? Ik denk – het is tegelijkertijd een vraag aan de minister –
dat je misschien wat minder rechters nodig hebt maar dat je in ieder geval
wat meer ondersteuning nodig hebt. Die ondersteuning is echter goedkoper en
het duurt ook minder lang voordat betrokkenen zijn opgeleid. Wat dat betreft
zou ik de minister willen vragen of hij kan zeggen dat de uitvoering van de
motie inmiddels met spoed ter hand is genomen en wat de voorlopige conclusies
van het departement en van de minister zijn op dat punt.Het voorgaande enigszins uitbreidend tot de appèlrechtspraak wijs
ik erop dat deze motie alleen zag op zaken van de politierechter. Je zou je
echter kunnen voorstellen, om de werkdruk bij de gerechtshoven in Nederland
weg te nemen, dat je bij zaken waar het alleen gaat over de straftoemeting
en niet meer over het oordeel over de feiten, in appèlrechtspraak ook
meer mogelijkheden creëert binnen de gerechtshoven om door één
raadsheer een zaak te laten afdoen. Ook dat kan daar de werkdruk aanzienlijk
verminderen. In navolging van de motie die eerder is aangenomen en door de
grootste regeringspartij is overgenomen, zou ik de minister willen vragen
om nadrukkelijk dat punt nog eens te onderzoeken.Voorzitter. Ik kom dan toe aan mijn opmerkingen over de slachtofferzorg.
Door een groot aantal sprekers is hierover gerept, maar één
punt is daarbij onderbelicht gebleven. Onze fractie steunt nadrukkelijk het
ter beschikking stellen van extra middelen voor slachtofferzorg via een amendement.
Laat daarover geen discussie bestaan. Maar de stichting Slachtofferhulp is
natuurlijk niet de enige instelling die zich bezighoudt met de hulp aan slachtoffers.
Heeft de minister goed zicht op de manier waarop binnen de 19 parketten door
de officieren van justitie en door de ondersteuning op die parketten invulling
wordt gegeven aan de slachtofferzorg? Is het in Nederland al zo dat op de
rechtbanken sprake is van opvang? Is het nu zo dat als een slachtoffer bij
de rechtbank komt, er dan een ruimte is waar hij, apart van de verdachten
die mogelijk op de gang lopen, kan verblijven? Is het zo dat hij de familie
van de dader niet meer ontmoet? Kortom, zijn er op dit moment allerlei fysieke
voorzieningen in de rechtszalen in Nederland getroffen, waardoor het slachtoffer
niet telkenmale wordt geconfronteerd met de verdachte en de familie van de
verdachte?Ik kom vervolgens te spreken over de kwestie van de bolletjesslikkers
en de geloofwaardigheid van de Nederlandse rechtspleging. Het moet mij van
het hart dat ik de woordvoerders van de verschillende fracties hier heb horen
zeggen: waar praten wij nu over? Maar 3% van de cocaïne komt Nederland
via bolletjesslikkers binnen. Waar gaat het eigenlijk om? Hier zouden wij
toch niet onze inspanningen op moeten richten?Voorzitter. Onze fractie is van mening dat het gaat om de geloofwaardigheid
van Nederland. Blijkbaar zijn wij nog wel in staat om onze inspanningen te
richten op het te hard rijden met 3 km/uur op de autosnelwegen, maar niet
om de bolletjesslikkers te vervolgen. Ik meen dat de Nederlandse burger er
meer behoefte aan heeft dat de invoer van cocaïne in Nederland wordt
bestraft dan dat het te hard rijden met 3 km/uur wordt aangepakt. Nu chargeer
ik wel een beetje, maar het gaat er natuurlijk niet om hoeveel cocaïne
op deze wijze Nederland binnenkomt, maar om de vraag hoe geloofwaardig je
nog bent als je de invoer van cocaïne in de Opiumwet strafbaar stelt
en je je tegelijk probeert te onttrekken aan de plicht om mensen voor die
invoer te vervolgen. Het moet mij overigens ook van het hart dat de minister
van Justitie voor dit probleem wel zeer praktische oplossingen zoekt.Bij de bespreking van de rechtshandhaving is gesproken over de mogelijkheid
van meer dan een gevangene op een cel. De discussie daarover is eenzijdig.
Uit onderzoek in het buitenland, maar uit ander onderzoek dan waarover de
heer De Wit in zijn bijdrage sprak, is gebleken dat drie of vier mensen op
een cel heel goed kan, zeker als het gaat om kort gestraften, kort gestraften
die niet worden verdacht van geweldsdelicten. Daarvan hebben wij er in Nederland
heel veel. Sterker, het zou wel eens zo kunnen zijn dat de reïntegratie
van dat soort daders in de maatschappij, nadat ze eenmaal onherroepelijk zijn
veroordeeld geweest en met meerderen in een cel hebben gezeten, gemakkelijker
is dan wanneer zij alleen op een cel hebben gezeten. Ook dat wijst Amerikaans
onderzoek uit. Vervolgens komt aan de orde de hulp aan veroordeelden en hun terugkeer
in de maatschappij. Het gaat hierbij namelijk niet alleen om afstraffen, maar
ook om preventie. De contacten met de reclasseringsinstellingen leren ons
het volgende. Er zijn mensen die tot een korte straf worden veroordeeld. Er
zijn bijvoorbeeld winkeldieven die in Nederland 32 keer een fles Cola stelen
en daarvoor nog steeds 32 keer 14 dagen gevangenisstraf krijgen. De mensen
van de reclassering zeggen: probeer die mensen nu eens wat langer op te sluiten,
dan hebben wij meer mogelijkheden om in de gesloten detentiesituatie een dader
hulp te verlenen. Het is dus niet zo dat de hulpverlening in Nederland niet
zou zijn gebaat bij het wat langer opsluiten van daders. Onze fractie vraagt
voor dat punt nadrukkelijk aandacht. De instellingen van de reclassering doen
dat ook.Tot slot, er is gesproken over de vraag: waar hebben burgers in Nederland
nu daadwerkelijk last van? Moeten wij ons niet richten op winkeldiefstallen,
inbraken en overvallen? Onze fractie is het er volledig mee eens dat wij ons
daarop moeten richten, maar dat betekent niet dat de bestrijding van de georganiseerde
criminaliteit in Nederland zou moeten worden vergeten. Burgers hebben er namelijk
wel degelijk last van als via een omweg hun huizen duurder worden, de huurprijzen
van huizen stijgen, bepaalde goederen niet meer goedkoop kunnen worden gekocht
en de toegang tot bepaalde centra, zoals winkelcentra die in eigendom komen
van de georganiseerde criminaliteit, wordt bemoeilijkt. Zoiets zou wel degelijk
invloed hebben op het wel en wee van de burger, al merken zij dat niet à
la minute. Het is om die reden dat onze fractie nadrukkelijk instemde met
de plannen om in Nederland te komen tot een landelijke FBI, waarmee de zware,
georganiseerde criminaliteit centraal wordt bestreden. Het is onze fractie
echter ook ter ore gekomen dat tegen de plannen van het kabinet op dat punt
veel ambtelijke weerstand bestaat. Misschien kan de minister de Kamer nog
eens informeren en zeggen of de weerstand die op dit punt bij burgemeesters
en korpschefs bestaat, inmiddels is geslecht of dat wij toch dreigen af te
glijden naar een model dat leidt tot een regionale inbedding van de bestrijding
van de georganiseerde criminaliteit. Dat er politiek commitment is, gelooft
onze fractie wel, maar dat er ook ambtelijk commitment is, wagen wij te betwijfelen.
Wellicht kan de minister de Kamer informeren over de stand van zaken op dit
punt.Mevrouw Sterk (CDA):Ik heb begrepen dat de heer Teeven veel dingen wil veranderen, maar ik
heb niets gehoord over het onderwerp integratie. Is de heer Teeven het met
ons eens dat er met de integratie in Nederland iets fundamenteel mis is of
ondersteunt hij het geheel van de plannen van minister Nawijn?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Die laatste conclusie mag mevrouw Sterk absoluut niet trekken. Ik heb
niet over de integratie gesproken, omdat de rode lamp op het spreekgestoelte
aangaf dat ik moest afronden. Ik weet hoe streng de voorzitter kan zijn.Over integratie kan ik een aantal opmerkingen maken.De voorzitter:Ik stel voor dat u dit met mevrouw Sterk in de lunchpauze doorneemt.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Mevrouw Sterk wil een antwoord...De voorzitter:Het is een beetje flauw van mij, maar het is niet de bedoeling dat u nu
het betoog gaat houden waarvoor u in uw eerste termijn eigenlijk geen tijd
meer heeft. U krijgt een halve minuut voor het antwoord aan mevrouw Sterk.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Wij onderschrijven het beleid van de proefballonnetjes niet. Wij vinden
integratie mooi, maar wij denken dat integratie door dit beleid niet plaatsvindt.
Het is ook niet strikt noodzakelijk. Het is belangrijker dat mensen die hier
in Nederland verblijven, zich aan de wetten en regels houden. Als integratie
daar bijkomt, is het mooi, maar het is niet strikt noodzakelijk.Mevrouw Sterk (CDA):U zegt dat u de proefballonnetjes niet onderschrijft. Een van de proefballonnetjes
was dat allochtone zelforganisaties die zich niet bezighouden met integratie,
daarvoor geen subsidie meer verdienen te krijgen.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik ben überhaupt voorstander van integratie, maar dat moet dan wel
lukken. Als organisaties zich niet houden aan de doelstelling van de subsidie,
moeten zij geen subsidie meer krijgen.Mevrouw Sterk (CDA):Dat proefballonnetje mag wat u betreft ook landen.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ja. Ik heb er te veel zien opstijgen en te weinig zien landen. Ik heb
er niet zoveel vertrouwen in.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Gezien het programma voor vanmiddag vermoed ik dat de eerste termijn van
de regering inzake de justitiebegroting na de dinerpauze zal aanvangen.De vergadering wordt van 13.35 uur tot 14.20 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-941-970.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl