Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009 (31700 XIV); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2009 (31700 F)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 3295-3349

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 37, pagina 3295-3349

16-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31700 XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31700-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 31700-FToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid De Roon (PVV) aan de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de verwevenheid van handel in legaal en illegaal vuurwerk (mondelinge vragenuur)Pagina 3273-3276
Vragen van het lid Kraneveldt-van der Veen (PvdA) aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw Dijksma, over het bericht dat de staatssecretaris het advies van de PO-Raad overneemt dat de Cito-toets voortaan in mei of juni zal worden afgenomen in plaats van in januari of februari (mondelinge vragenuur)Pagina 3271-3273
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009 (31700 VIII), te weten: - de motie-Jasper van Dijk over het toelaten van leerlingen indien de grondslag van de school wordt gerespecteerd (31700 VIII, nr. 86); - en nog een aantal andere moties (31700 VIII, nr. 87 t/m 114)Pagina 3281-3284
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het debat over dierproeven, te weten: de motie-Van Velzen over verdubbeling van het budget voor alternatieven voor dierproeven (30168, nr. 10)Pagina 3288-3288
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2009 (31700 VII), Wijziging van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2009 (31700 B) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2009 (31700 C), te weten de motie-Van der Burg over adviesraden op ad-hocbasis (31700 VII, nr. 28)Pagina 3288-3288
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 9 juli 2008 te Brussel totstandgekomen Protocollen bij het Noord-Atlantisch Verdrag inzake de toetreding van de Republiek Albanië en de Republiek Kroatië (Trb. 2008, 162) (31590)Pagina 3284-3284
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het spoeddebat over de A4 Midden-Delfland, te weten de motie-Roemer/Vendrik over een serieus onderzoek naar alternatieven alvorens een besluit te nemen (30561, nr. 12)Pagina 3287-3287
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de gevolgen van de kredietcrisis, te weten: - de motie-Halsema/Hamer over het in samenhang bezien van de krediet- en klimaatcrisis (31371, nr. 64); - de motie-Rutte/Pechtold over strikte naleving van de begrotingsregels (31371, nr. 65); - de motie-Tony van Dijck over versneld investeren in infrastructurele projecten (31371, nr. 68); - en nog zes andere moties (31371, nrs. 69 t/m 74)Pagina 3286-3286
Presentie en opening (dinsdag 16 december 2008)Pagina 3269-3269
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009 (31700 XVIII), te weten de motie-Dibi over het niet verschillend straffen op basis van etniciteit (31700 XVIII, nr. 46)Pagina 3284-3284
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het debat over uitspraken van de minister van Defensie in Vrij Nederland, te weten de motie-Brinkman over aanwezigheid bij de volgende Gay Pride in Amsterdam van de minister van Defensie en een aantal militairen (31700 X, nr. 7)Pagina 3287-3288
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 (31200 VI), te weten:de motie-De Wit/Azough over de instelling van een commissie voor interne periodieke toetsing van vonnissen (31200 VI, nr. 47)Pagina 3287-3287
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2009 (31700 XVI), te weten de motie-Koser Kaya over meerjarige subsidie voor de VSOP (31700 XVI, nr. 60)Pagina 3286-3287
Brief van het Presidium over een onderzoek naar de bestrijding van de verwevenheid van onder- en bovenwereld (29911, nr. 19)Pagina 3284-3284
Noot: Bijvoegsel met Schriftelijke antwoorden van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (31700 XIV) en van de begroting van het Diergezondheidsfonds (31700 F)Pagina 3350-3360
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over islamitisch onderwijs, te weten de motie-Bosma c.s. over een rapport van de AIVD, waarin ingegaan wordt op dezelfde onderwerpen als de BVD-rapportage uit 2002 (31700 VIII, nr. 78)Pagina 3284-3284
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de blauwdruk modern migratiebeleid, te weten: - de motie-Fritsma over toepassen van het nationale toelatingsbeleid inzake gezinsmigratie (30573, nr. 16); - de motie-Fritsma over niet vrijstellen van het mvv-vereiste van nieuwe categorieën vreemdelingen (30573, nr. 17); - en nog tien andere moties (30573, nrs. 18 t/m 27)Pagina 3284-3285
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 16 december 2008)Pagina 3278-3280
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het onderdeel Hoger onderwijs van de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009, te weten: - de motie-Jasper van Dijk over afzien van de invoering van de harde knip tussen de bachelor- en masteropleiding (31700 VIII, nr. 66); - en nog negen andere moties (31700 VIII, nrs. 67 t/m 75)Pagina 3281-3281
Vragen van het lid Halsema (GroenLinks) aan de minister van Buitenlandse Zaken over een geheim Amerikaans rapport dat stelt dat de 100 mld kostende opbouw van Irak een mislukking is geworden (mondelinge vragenuur)Pagina 3269-3271
Vragen van het lid Koser Kaya (D66) aan de minister van Financiën over het bericht "Staat lijdt strop door Fortis" (mondelinge vragenuur)Pagina 3276-3278
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009 (31700 XIV); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2009 (31700 F)Pagina 3295-3349
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 december 2008 over het geneesmiddelenbeleidPagina 3288-3292
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het onderdeel Media van de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009, te weten: - de motie-Jasper van Dijk over een alternatief voor een glijdende schaal (31700 VIII, nr. 45); - de motie-Jasper van Dijk over een programmaraad voor KPN/Digitenne (31700 VIII, nr. 47); - en nog 11 andere moties (31700 VIII, nrs. 48 t/m 58)Pagina 3280-3281
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 november 2008 over de ZorgverzekeringswetPagina 3292-3295

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 320 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009 (31700
XIV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2009 (31700 F).(Zie vergadering van 11 december 2008.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Verburg:Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor hun inbreng in de eerste termijn,
die alweer vorige week plaatsvond. Ik ben van plan de Kamer te antwoorden
in vijf blokken. Ik begin met een algemene inleiding. Ik zal zeggen wanneer
ik die heb afgerond. Daarna volgen blokken over het Europees landbouwbeleid
en de health check, over duurzame agroketens, over voedsel en tot slot, maar
niet in de minste plaats, over natuur en landschap. Voorzitter. Als wij de gewone burger vragen naar het meest urgente politieke
probleem van nu, dan is er een dikke kans dat hij de economie van ons land
op nummer één zet en dan ziet de burger donkere wolken. Wat
de landbouw betreft, is het goed om te beseffen dat er een sterke agrarische
sector staat, waar wij op kunnen bouwen. Deze sector is goed voor 10%
van het bruto nationaal product, hoog productief, kennisintensief en met een
sterke exportpositie toonaangevend in de wereld. De sector is "top of the
bill". Ik ben dan ook blij met de positieve woorden van veel Kamerleden, onder
wie de heren Waalkens, Van der Vlies en Atsma, over het belang van de agrarische
sector. De Chinese minister-president, Wen Jiabao, zei het dit najaar op deze
manier: China is met 600 miljoen boeren de grootste landbouwproducent, maar
Nederland is de beste. Daar komt bij dat landbouwontwikkeling een sleutel
is voor mondiale vraagstukken op het gebied van voedsel, water, energie en
biodiversiteit. Landbouw staat aan de basis en biedt ons kwaliteit van leven.Deze begroting stoelt op twee krachten: kennis als vliegwiel en innovatief
vermogen als motor. Daarmee sluit ik niet de ogen voor de negatieve effecten
van de crisis, want wij moeten reëel zijn. Daar kom ik later nog op terug.
Heel veel brede schouders dragen deze sector. Wij mogen trots zijn op alle
boeren, tuinders, vissers en andere ondernemers, die zeggen: het is allemaal
niet gemakkelijk, maar wij hebben handen die aanpakken en een ondernemersgeest
die vooruitdenkt en kansen creëert. Er is nog steeds optimisme en dat
is belangrijk, niet alleen voor ondernemers.Samen met vele deskundigen, betrokken mensen en organisaties hebben wij
dit jaar belangrijke stappen gezet: het convenant in de mosselsector –
het is door meerdere Kamerleden genoemd – de health check, de houtskoolschets
voor het nieuwe Europese landbouwbeleid en natuurlijk het agroconvenant Schoon
en Zuinig. Daarbij speelt steeds de vraag wat de samenleving van de overheid
verwacht. Wat verwachten de mensen die hun brood in het agrocluster verdienen?
Wat verwachten de mensen die zich inspannen voor natuurbehoud? Wat willen
consumenten op hun bord en wat zijn zij bereid daarvoor te betalen? Zulke
vragen kneden het ondernemersklimaat en scheppen het perspectief. Er is een
breed besef dat wij ons in een transitieperiode bevinden. Economische ontwikkelingen
in de wereld en Europa bepalen het speelveld. Wij zien de veranderingen in
de natuur, onze biodiversiteit en het klimaat. Ook de recente ontwikkelingen
in het Europees landbouwbeleid zijn hierbij van belang.Als wij vandaag de begroting voor 2009 beschouwen, dan zou men zo maar
kunnen denken dat wij een vorige crisis, namelijk de voedselcrisis, voorbij
zijn. Zo lijkt het. Ik wil dit debat echter ook aangrijpen om verder te kijken
dan 2009. Dan zien wij dat de drijvende krachten achter de voedselcrisis er
zijn gebleven. De structurele veroorzakers van de voedselcrisis bestaan nog
steeds en kunnen zo maar via een riskante mix opnieuw leiden tot een voedselcrisis.
Zo een voedselcrisis is voor miljoenen mensen veel langduriger en ingrijpender
dan de kredietcrisis. Een effectieve aanpak van de oorzaken van deze crisis
vraagt jaren van gerichte investeringen in de landbouw, van politieke inzet
en van aandacht, na decennialange verwaarlozing van de landbouw door zowel
ontwikkelingslanden als westerse landen. Wat zijn deze risico's voor een nieuwe voedselcrisis? Aan de vraagkant
is dit het feit dat de wereldbevolking groeit. Ook groeit de internationale
welvaart, hoewel inmiddels uiteraard wat minder hard. Verder groeien de steden.
Meer mensen willen dus voedsel, en soms ander voedsel, zoals vlees en zuivel.
Aan de aanbodzijde liggen de risico's bijvoorbeeld in het feit dat de investeringen
in de landbouw in ontwikkelingslanden jarenlang zijn achtergebleven. Hierdoor
zijn de tekorten enorm. Ik signaleer ook de worsteling met concurrerende claims.
Gebruiken wij grond en water voor de mond, de motor of – bij de productie
van veevoer – voor de landbouw zelf? Ik zie dat de energieprijzen fluctueren
en dat er een tekort dreigt aan fosfaat en andere mineralen die nodig zijn
voor de groei van gewassen. Last but not least is de klimaatverandering een
risico. Door de klimaatverandering overstromen sommige delen van de wereld
terwijl andere delen in een woestijn dreigen te veranderen.Wij hebben het hierbij over factoren die het huidige kabinet en volgende
kabinetten soms voor lastige, maar steeds voor essentiële dilemma's plaatsen.
Essentieel, omdat iedere keuze over mensen, individuen en families gaat in
verschillende delen van de wereld. Iedere keuze op het gebied van de landbouw
raakt ook aan de biodiversiteit op aarde en aan komende generaties. Verder
wordt vaak vergeten dat de politieke stabiliteit in de wereld in het geding
is als er geen sprake is van een evenwichtige ontwikkeling van de landbouw.
Denk daarbij aan de journaalbeelden over de voedseloproeren in Haïti,
Egypte of Mexico. Ik stel mij daarbij voortdurend de bestuurlijke vraag hoe
wij tegen zo'n complexe achtergrond verantwoordelijkheid kunnen verdelen?
Welke vraagstukken kunnen wij bijvoorbeeld aan de markt overlaten? Welke rol
dienen nationale of supranationale overheden of instellingen te spelen? Ik
wil mijn visie in mijn inleiding binnen drie thema's illustreren, te weten
voedselzekerheid, water en energie.Ik begin bij het thema voedselzekerheid. De overheid mag de voedselvraag
niet de voedselvraag laten. Ik zei al dat meer monden willen eten. Zij vragen
bovendien vaker eten van hoge kwaliteit. Daardoor neemt de schaarste toe.
Die zal niet vanzelf oplossen. Wij lossen daarmee evenmin de ongelijkheid
op van het schreeuwend tekort aan voedsel in sommige delen van de wereld en
de welvaart in andere delen. Wij lossen er bovendien de wereldwijde druk op
landbouwgronden niet mee op. Ik vind in dit verband dat de Millennium Ontwikkelingsdoelen
urgent en noodzakelijk zijn. Ook de heer Waalkens heeft hierover gesproken.Samen met collega's in het kabinet streef ik zowel in multilateraal als
in bilateraal verband naar duurzame economische ontwikkeling, en minder armoede
en honger in de wereld. Multilateraal door er als voorzitter van de Commissie
voor Duurzame Ontwikkeling van de Verenigde Naties voor te zorgen dat in mei
2009 concrete afspraken worden gemaakt waarmee wij de landbouw duurzaam kunnen
helpen ontwikkelen. Andere thema's die op de agenda staan zijn landgebruik,
de droogte en Afrika. Ik vind dat wij de extra middelen die in de duurzame
landbouw nodig zijn, samenhangend moeten besteden, namelijk in relatie tot
het klimaat, in relatie tot duurzaam gebruik van de bodem en van water. Vanaf
januari neem ik deel aan internationale en regionale bijeenkomsten. Het is
mijn vaste voornemen om met veel betrokken partijen te spreken, om zo de kans
op concrete en haalbare afspraken in mei zo groot mogelijk
te maken. Ik wil ook graag dat een delegatie leden van de Tweede Kamer deelneemt
aan de conferentie. Ik zal de Kamer hiertoe binnenkort een uitnodiging sturen.Verder help ik bilateraal de armoede op het platteland in ontwikkelingslanden
actief te bestrijden door te bevorderen dat kennis wordt overgedragen. In
Nederland weten wij immers hoe je de productiviteit verhoogt en hoe je winstgevend
kunt opereren. Wij weten ook wat duurzaamheid, innovatiekracht en rurale ontwikkeling
inhouden. Wij moeten die troeven gebruiken om de lokale slagkracht in ontwikkelingslanden
te verbeteren.Collega Koenders en ik hebben over onze inzet op dit punt reeds gesproken
met de Kamer. Wij hebben hiervoor jaarlijks ruim 50 mln. bestemd. Tegen de
heer Atsma, die mij vroeg of ik mij samen met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
wil inzetten voor de export van agrarische kennis, zeg ik dan ook dat wij
dit voluit doen. Kennis en innovatie zijn noodzakelijk om de landbouw in ontwikkelingslanden
duurzaam te versterken. Dit zijn dan ook centrale instrumenten in onze aanpak.
In aanvulling hierop zeg ik specifiek tegen de heer Van der Ham – hij
is niet aanwezig, maar ik weet dat hij altijd meeluistert – dat ik samen
met mijn collega van OCW werk aan het wegnemen van de belemmeringen rondom
kennismigratie en samenwerking tussen kennisinstellingen overal ter wereld,
onder meer door de totstandkoming van "joint degrees" te vereenvoudigen.De heer Waalkens sprak zijn zorg uit over een dreigende voedselcrisis.
Ik deel deze zorg, dat moge duidelijk zijn. Het realiseren van de internationaal
overeengekomen millenniumontwikkelingsdoelen op het gebied van armoedebestrijding
moet een absolute prioriteit blijven. In de beleidsbrief die ik zojuist aanhaalde,
geven collega Koenders en ik onze visie op het realiseren van de voor Afrika
voorgestelde groene revolutie, de Alliance for a Green Revolution in Africa,
de organisatie van de heer Kofi Annan die is opgericht om hierin een rol te
spelen. Er zijn programma's ontwikkeld op het gebied van zaadveredeling, bodemvruchtbaarheid,
watermanagement, ketenonderzoek en groen onderwijs. Onze samenwerking met
deze alliance willen wij verder uitbouwen door een structurele en samenhangende
aanpak.Dan energie. Wereldwijd neemt de energievraag toe en raken tegelijkertijd
fossiele brandstoffen op. Tot de allerlaatste druppel olie, als wij niets
doen. In de agrarische sector zijn goede en geschikte alternatieve bronnen
beschikbaar in de vorm van palmolie, suiker, mais, koolzaad en soja, plantaardige
grondstoffen voor energie die kunnen helpen het beslag op fossiele brandstoffen
te verminderen. De landbouw kan de chemie bovendien een duurzame duw meegeven,
mits landbouw en chemie op huwelijkse voorwaarden trouwen en de voedselproductie
er niet onder lijdt. Een mooi voorbeeld is het onderzoek van Wageningen Universiteit
die samen met partners uit de wetenschap en het bedrijfsleven de mogelijkheden
onderzoekt om microalgen als energiebron te exploiteren. Overigens gaat bij
"competing claims" wat mij betreft de mond altijd voor de motor. Ik zou zeggen
dat dit voor zich spreekt, zolang er mensen zijn die honger lijden. Daarnaast
wijs ik op het wenkend perspectief van mestverwerking voor energie en nieuw
uitgangsmateriaal. De heer Atsma en de heer Van der Vlies hebben hierover
gesproken. Ik kom hier later nog op terug.Op deze punten neem ik mijn verantwoordelijkheid, samen met de agrosector.
In het agroconvenant Schoon en Zuinig hebben wij ambitieuze doelen gesteld
om energie te besparen, duurzame energie te produceren en broeikasgassen terug
te brengen. Momenteel krijgt een en ander uitvoering in negen jaarwerkprogramma's.
Verder stellen wij met de sectoren en onderzoeksinstellingen innovatieprogramma's
op waaruit weer nieuwe mogelijkheden voortkomen om energie te besparen, methaan
in de veehouderij te reduceren of duurzame energie te produceren. Het innovatieprogramma
voor groene grondstoffen is al gestart. Dat is gebeurd met het openstellen
van Small Business Innovation Research, een regeling voor innovatieve kleine
ondernemers.Uit het intensiveringsbudget voor Schoon en Zuinig biedt het kabinet de
glastuinbouw de komende jaren financiële ondersteuning voor de realisatie
van 700 ha semigesloten kassen. Ik heb daar hoge verwachtingen van. De heer
Cramer sprak hierover. Straks zal ik er nog wat over zeggen. De glastuinbouw
is immers een zeer innovatieve sector, zeker als het gaat om energiebesparing,
ondanks de economische tegenwind die ook hier ondernemers soms fors in het
gezicht blaast.Het volgende onderwerp is water. Wij wonen in Nederland in een delta achter
de duinen. Wij behouden deze als wij het praktisch en innovatief vermogen
in onszelf blijven aanspreken en bereid zijn, water de ruimte te geven en
tegelijkertijd in te spelen op nieuwe kansen voor land- en tuinbouw en visserij,
zelfs al weten wij niet met welke snelheid het klimaat verandert en hoe de
zeespiegel en de landbouwgronden daarop precies reageren. Wij moeten het daarom
zorgvuldig en voorzichtig doen, met verstand en beleid en met een weidse blik,
ver vooruit.Bij water gaat het mij om twee dingen, de kwaliteit en de veiligheid.
Voor kwaliteit geef ik prioriteit aan de implementatie van de Europese Kaderrichtlijn
Water. De conceptplannen voor de planperiode 2009-2015 zijn gereed. De provincies
en de waterschappen hebben grotendeels de maatregelenpakketten opgesteld die
aansluiten bij het gebiedsgerichte beleid van onder andere het ministerie
van LNV. Die maatregelen worden mede met het Investeringsbudget Landelijk
Gebied (ILG) mogelijk gemaakt. In het kader van waterkwaliteit hebben wij
ook aandacht voor verzilting en de gevolgen daarvan, maar ook de kansen voor
de landbouw en natuurlijk voor de natuur.Met het oog op veiligheid heeft de Deltacommissie op 3 september
jongstleden advies uitgebracht. De hoofdlijnen van dat advies geven richting
aan de verdere besluitvorming. Ik leg daarbij de relatie met een brede, duurzame
ontwikkeling van het landelijk gebied en de kustwateren. Men kan denken aan
waterberging in combinatie met nieuwe natuur, of zandsuppleties voor de kust
in relatie tot recreatie. Soms lenen natuur- en landbouwgebieden zich voor
de opslag van water.Ik wil niet alleen het wat benoemen, maar het gaat mij ook om het hoe,
de wijze waarop wij de oplossingen dichterbij kunnen brengen. Ik vind dat
een overheid in de eerste plaats moet proberen om partijen bij elkaar te brengen,
zodat zij samen kunnen nadenken over ontwikkelingsrichtingen, samen belangen
benoemen en van daar uit, op basis van vertrouwen, samenwerken aan de toekomst.
Daarbij gaat het om verbindingen. Dat is voor mij geen loze
kreet. Het vergt veel inzet en betrokkenheid, en het vraagt hard werk en onconventionele
werkwijzen. Het vraagt soms om het verlaten van comfortabele posities, of
zelfs het verlaten van stellingen. Verbinden kan alleen als betrokkenen lef
en durf tonen en als zij bereid zijn om met elkaar tot gezamenlijk gedragen
oplossingen te komen. Het mosseldossier – het is al genoemd –
is hiervan een goed voorbeeld. Ik denk dat deze nieuwe verbindingen het enige
echte antwoord zijn op uitdagingen die voor ons liggen. Het gaat om samenwerken
in plaats van de overheid te vragen om met steeds meer en steeds nieuwe regels
te komen, of elkaar alleen in de rechtszaal tegen te komen. Op die manier
keren wij tegelijkertijd een andere trend, namelijk die van toenemende juridisering,
want juridisering leidt meestal tot verzuring van het maatschappelijk klimaat.
Dat leidt tevens zelden tot een oplossing die door iedereen ook als een oplossing
wordt gezien en ervaren. Daarom: aan tafel, met elkaar, voor elkaar, en met
oog voor de toekomst!Ik refereerde al even aan de ontwikkeling in het mosseldossier. Het is
aan alle betrokkenen, aan de visserij, de natuurorganisaties en de overheden
te danken dat dit geen migrainedossier is geworden. Iedereen is uit zijn schelp
gekropen. Er ligt een convenant met afspraken over duurzaamheid en herstel
van natuurwaarden in de Waddenzee, een kwetsbaar gebied. Dat heeft men samen
gesloten, zonder de dreiging van een eventuele gang naar de rechter als het
zwaard van Damocles boven de gesprekstafel. Dat is verbinding.Bemoedigend zijn ook de afspraken van de varkenssector en de supermarkten
over hun gezamenlijke stap naar verdoofd castreren van biggen. Dat is op dezelfde
manier gebeurd, zonder dwingende regels van de overheid en zonder af te wachten
waar de minister van LNV mee zou komen. Dat is maatschappelijke kracht in
actie.Ik begon met de financiële crisis. Die kun je zien als het einde
van de wereld. Natuurlijk veroorzaakt de crisis onzekerheid en verwarring,
maar het gaat ook om onze eigen houding en reactie. De echte crisis is namelijk
vaak ook een moment waarop een proces van nieuwe ideeënvorming begint.
Een nieuw begin met nieuwe kansen, waarin wij opnieuw consensus moeten zoeken.
Ik roep iedereen op om daaraan energiek deel te nemen, waarbij wij ook tegenslagen
onder ogen zullen moeten zien, en om te bekijken welke acties wij ondernemen.
Juist nu ons materiële onderstel slijtage vertoont, kan de financiële
crisis een prikkel vormen voor nieuwe creativiteit en voor lef.De Nederlandse agrocluster heeft de afgelopen decennia al bijzondere prestaties
geleverd, steeds opererend in de economische en maatschappelijke voorhoede.
Daar kunnen wij doorbraaktechnologieën als ICT, nanotechnologie, groene
genetica en genomics goed bij gebruiken, teneinde milieuonvriendelijke afvalstoffen
te reduceren of afval als nieuwe grondstof te benutten. De heer Graus refereerde
al aan de mogelijkheid om energie uit mest te halen. Zo beschouwd, biedt de
biobased economy verrassende perspectieven.Ook doorbraaktechnologieën als de ggo's bieden interessante kansen.
Het kabinet zet in op "zorgvuldig vooruit". Deze technieken bieden mogelijkheden
om mondiale problemen op te lossen, zeker met het oog op de duurzame productieverhoging
in de landbouw in ontwikkelingslanden. Ze bieden kansen voor verduurzaming
en voor verdere innovatie binnen de gangbare sector; wij moeten deze kruisbestuiving
benutten, met de nodige randvoorwaarden voor veiligheid voor mens, dier en
milieu. Ik heb de Kamer gemeld dat ik zowel een nationaal als een internationaal
seminar zal organiseren over de toelating, de economische meerwaarde, de kansen
maar ook de bedreigingen van ggo's. Kruisbestuivingen zijn nuttig, ook tussen
gangbaar en biologisch. Specialistische vakkennis is echter minstens zo waardevol.
De beschikbaarheid van goed teeltmateriaal is van groot belang. Wij mogen
er trots op zijn dat een derde deel van de nieuwe plantenrassen ter wereld
afkomstig is uit Nederland.Ik wil blijvend investeren in groene genetica, in gewasveredeling, in
zoutwatergewassen en in de phytophthoraresistente aardappel. Ik vind dat het
Technologisch Topinstituut Groene Genetica een mooie brug slaat van fundamenteel
gericht naar toepassingsgericht. Wageningen Universiteit en het veredelings­bedrijfsleven
hebben een gouden kans om koplopers te blijven. Daarnaast wil ik investeren
in het meerjarig programma voor systeeminnovatie in uitgangsmaterialen ten
behoeve van de biologische sector, zoals de heren Waalkens en Cramer hebben
gevraagd. Met dit programma wil ik bruggen slaan tussen enerzijds de biologische
en de gangbare sector en anderzijds de gg-veredeling; tevens wil ik de onderlinge
samenhang versterken.Ik heb kennis en innovatief vermogen genoemd als twee krachten. Als je
kennis en innovatie deelt, groeien ze; dat is met lang niet alles zo. Het
zijn bij uitstek domeinen waar interactie tussen praktijk-, beleids- en kennisinstellingen
een kritische succesfactor is. Ik steun dan ook van harte de Groene Kennis
Coöperatie, het samenwerkingsverband waarbij kennis wordt gekoppeld aan
praktijk. Groene onderwijsinstellingen en Wageningen Universiteit programmeren
gezamenlijke activiteiten, die rechtstreeks inspelen op de kennisvraag uit
de sector.Vorige week zijn drie kenniskamers geïnstalleerd, gericht op versterking
van de samenwerking tussen bedrijfsleven, maatschappij, wetenschap en beleid.
Binnen de landbouw is dit een beproefde formule. De heer Van der Vlies was
aanwezig bij de aftrap van de kenniskamers en heeft in zijn bijdrage in eerste
termijn daar ook over gesproken. Maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven,
kennisinstellingen en andere overheden buigen zich samen over strategische
toekomstgerichte agro-onderwerpen. De kenniskamers adviseren mij daarover.
Daarmee wil ik gedurende de komende jaren ook de vraagarticulatie in mijn
onderzoeksprogramma versterken.Voor mij staan kennis en innovatie niet op zichzelf. Zonder richting is
het los zand. Ik koers echter in de richting van verduurzaming. Duurzaamheid
dwingt ons om over schuttingen heen te kijken en om open te staan voor de
toekomst. Het staat centraal in het kabinetsstreven naar een evenwicht tussen
economische, ecologische en sociale ontwikkelingen, tussen people, planet
and profit. Dat evenwicht willen wij bereiken hier en nu, maar ook daar, in
ontwikkelingslanden, en later, voor toekomstige generaties, zodat zij evenzeer
kunnen leven van het land en om de natuur kunnen geven.Voorzitter. Daarmee heb ik mijn eerste blok afgerond.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb geweldige waardering voor de manier waarop de minister
haar betoog over de landbouwbegroting opende. Zij refereerde aan de voedselcrisis.
Ik deel de analyse die zij daarover heeft gemaakt. Ik denk echter dat één
element onbenoemd is gebleven, namelijk de coherentie van het beleid. Wij
hebben een gemeenschappelijk landbouwbeleid gehad dat boeren en boerinnen
in de ontwikkelingslanden geweldig dwars heeft gezeten. Is de minister het
met mijn fractie eens dat de coherentie van het beleid essentieel is als je
investeert in het platteland? Is zij het met ons eens dat dit duurzaam moet
gebeuren, met een coherent beleid?Minister Verburg:Ja. Dat ben ik van harte met de heer Waalkens eens.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Komt de minister nog uitgebreid terug op de investeringen voor duurzaamheid,
op het punt van de glastuinbouw? Zij heeft een prachtig verhaal gehouden over
schoon en zuinig, waarmee wij allen het van harte eens zijn, maar er zitten
wat mijn fractie betreft wel wat donkere wolken aan de hemel. Gaat de minister
inhoudelijk nog dieper op dit punt in?Minister Verburg:Ja.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dan bewaar ik mijn vraag.De heer Graus (PVV):Ik heb twee vragen. De eerste gaat over energie halen uit mest. In mijn
eerste termijn heb ik gedoeld op andere vormen van mest als grond- en bouwstof
en mogelijk zelfs als probioticapallets voor andere dieren en mensen. Hoe
staat het met de ontwikkeling daarvan? Doet het ministerie hier iets aan?
Mijn tweede vraag heeft betrekking op de groene genetica. De minister had
het over hert veredelingsproces van gewassen. Mijn partij is daar een groot
voorstander van. De minister sprak over dit onderwerp in het kader van resistentievorming.
Hoe zit het echter met de verhoging van bijvoorbeeld glutathion in tomaten
als middel tegen bijvoorbeeld kanker?Minister Verburg:Dat zijn twee vragen met een heel behoorlijk detailniveau. Ten eerste
wil de heer Graus weten of ik betrokken ben bij de ontwikkeling van mest voor
andere doelstellingen. Het antwoord op deze vraag is "ja". Als daar goede
projecten met perspectief voor zijn, investeren wij graag in een directe begeleiding,
het liefste op het boerenerf, bijvoorbeeld vanuit de universiteit van Wageningen.
Het zal de heer Graus aanspreken dat het zo veel mogelijk praktijkgericht
moet zijn. Als tweede punt vraagt de heer Graus naar gewasbeschermingsmiddelen
in tomaten. Tijdens een debat over het gemeenschappelijke landbouwbeleid heb
ik al gezegd dat wij werken aan een nieuwe richtlijn over gewasbeschermingsmiddelen,
een nieuwe Europese verordening. Ik zal de Kamer binnenkort het resultaat
hiervan laten weten. Er wordt nu nog over onderhandeld. In deze richtlijn
zal sterk op gezondheid worden gelet en op de kans die teelten hebben.De heer Graus (PVV):Dat was niet helemaal mijn vraag. Ik bedoelde meer of door middel van
het veredelingsproces ervoor gezorgd kan worden dat er meer glutathion in
tomaten komt, omdat dit middel heel goed werkt tegen vorming van vrije radicalen
en kanker.Minister Verburg:O, daar doelde u op! Ik begrijp het nu beter. Mijn antwoord op deze vraag
is "ja". Dat soort mogelijkheden en middelen om via voedselproductie bij te
dragen aan preventieve gezondheidszorg staan hoog op onze agenda. U hebt volstrekt
gelijk.De heer Polderman (SP):De minister heeft een uitvoerige inleiding gegeven. Ik ben daar op zich
blij mee. Ik ben ook blij dat zij in ieder geval zegt dat de voedselcrisis
zeker nog aan de orde is en dat wij ons niet blind moeten staren op de financiële
crisis, omdat de voedselcrisis van buitengewoon belang is. Ik ben blij dat
zij zegt dat er sprake is van ongelijkheid in de wereld. De grote vraag is
vervolgens wel wat wij daaraan gaan doen. De minister noemt het voorbeeld
van de mosselsector als zij het heeft over de taak van de overheid. Ik ben
het op zich helemaal met haar eens dat dit conflict prima is geslecht. Maar
er is natuurlijk meer dan mensen aan tafel noden, als het gaat over de ongelijkheid
in de wereld. De vraag is wat de overheid exact doet aan het probleem dat
de minister schetste. Ik ben het vooral oneens met haar mening dat het maar
overgelaten moet worden aan de markt en dat de liberale markt het wel goed
zal doen. Juist de financiële crisis heeft ons geleerd dat het niet goed
afloopt als de overheid zich terugtrekt. Meer regulering van de overheid juist
op het punt van de voedselproductie is gewenst. De minister is daar te makkelijk
over en besteedt er te weinig aandacht aan.Minister Verburg:Ik ben dan toch bang dat de heer Polderman iets niet helemaal gehoord
heeft. Ik zeg het echter graag nogmaals. Ik vind dat je de voedselvraag nooit
de voedselvraag mag laten. Ik heb gezegd dat wij zowel nationaal als in Europees
verband als internationaal werken. Ik heb ook duidelijk gemaakt dat ik samen
met collega Koenders een vijfsporenaanpak heb ontwikkeld. Naast de 350 mln.
die minister Koenders jaarlijks besteedt, investeren wij 50 mln. extra in
de landbouwontwikkeling in Afrika. Dat niet alleen, kennisexport en kennisbenutting
maken daarvan deel uit. Ook het uitgangsmateriaal maakt daarvan deel uit.
Het is een totaalpakket, het zijn vijf sporen. Wij hebben daarover met de
Kamer gesproken. Verder hebben wij in het kader van de health check afspraken
gemaakt over ontkoppeling. Dat betekent minder barrières. In het kader
van de Wereldhandelsorganisatie – het is jammer dat de conferentie eind
deze week in Genève niet doorgaat – zijn wij voorstander van
het verder afbreken van importen. Ik zal straks ook nog spreken over de bilaterale
programma's, onder andere naar aanleiding van een vraag van de heer Waalkens.
Ik doe het echter niet eenzijdig, het moet breed worden aangepakt. Dat ben
ik zeer met de heer Polderman eens.De heer Van der Vlies (SGP):De minister heeft een vurig pleidooi gehouden om van zorgen kansen te
maken. Daarvoor is nodig dat de handen ineengeslagen worden. Dat is helemaal
naar mijn hart gesproken. In de praktijk bestaan echter vaak verschillen van
inzicht over thema's als urgentie, ambitie, haalbaarheid en betaalbaarheid.
Die verschillen remmen wel eens, zij hinderen wel eens en zij brengen wel
eens voor de rechter. Hoe ziet de minister haar rol, als die er is, om er
smeerolie in te druppelen en om een en ander op gang te krijgen?
Bij de mosselsector is het namelijk prima dat het er is, maar het had er eigenlijk
veel eerder moeten zijn. Dat verwijt ik de minister niet, maar het is wel
de werkelijkheid. Hoe krijgen wij dat proces op orde?Minister Verburg:Het is in de eerste plaats nodig dat partners willen. Zij moeten het met
elkaar. Ik kan de uitnodigende partij zijn en hen aanspreken op hun verantwoordelijkheid
om elkaar niet alleen bij de rechter tegen te komen, maar om met elkaar oplossingen
te zoeken, zodat er winnaars kunnen komen in plaats van verliezers. Vaak heb
je bij gevechten alleen voor de rechter namelijk alleen maar verliezers. Ik
breng mensen en organisaties dus bij elkaar. Ik kan voorwaarden scheppen voor
het overleg en ik investeer in onderzoek en in stimuleringsmaatregelen. Ik
breng zo veel mogelijk smeerolie aan, maar ik kan het paard wel naar de waterbak
geleiden, maar het niet dwingen om te drinken. De heer Van der Vlies zal dat
spreekwoord kennen. Ik nodig iedereen wel uit om het te doen, want mijn ervaring
is dat de oplossingen vaak veel creatiever zijn en de mogelijkheden veel groter
worden. Ik ben er dus een groot voorstander van en ik doe er veel aan.Mevrouw Thieme (PvdD):De hele Kamer ziet, denk ik, het wereldvoedselvraagstuk als een grote
zorg en ik ben blij dat de minister erover spreekt. De minister heeft aangegeven
dat zij over het landgebruik wil spreken in internationaal verband. Op dit
moment wordt 80% van het landbouwareaal gebruikt voor de veehouderij.
Uit berekeningen blijkt dat wij 20 miljard mensen zouden kunnen voeden als
het huidige landbouwareaal rechtstreeks zou worden ingezet voor de voeding
van mensen met plantaardige eiwitten. Dat is dus nog veel meer dan de 9 miljard
mensen die er over 50 jaar zijn. Wat is de inzet van de minister bij de internationale
besprekingen als het gaat om het landgebruik?Minister Verburg:In ieder geval is mijn ervaring dat modelletjes niet zo snel werken als
oplossing, maar dat je de vraag moet stellen hoe wij er met elkaar voor zorgen
dat wij de aarde in stand houden – wij hebben maar één
aarde tot onze beschikking – en daarnaast aan ambities en reële
behoeften van mensen tegemoetkomen. Daarvoor zoek je dan samen oplossingen.
Ik heb zojuist gesproken over de vijfsporenaanpak die ik samen met minister
Koenders heb. Ik kom daarover te spreken bij de commissie voor duurzame ontwikkeling
in de Verenigde Naties. Je kunt het niet alleen en je kunt het niet eenzijdig
oplossen. In de praktijk werken rekensommen soms wel stimulerend, maar ze
werken niet als model dat kan worden opgelegd.Mevrouw Thieme (PvdD):Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag waar de minister kansen
ziet als het gaat om het landgebruik. De Wereldvoedselorganisatie heeft aangegeven
dat een voedselpakket waarbij iedereen voedsel kan krijgen en honger de wereld
wordt uitgeholpen, een voedselpakket is zonder vlees en vis. Dus los van het
dierenwelzijn, waarvoor de Partij voor de Dieren zich natuurlijk altijd inzet,
is het op grond van de wens om te komen tot eerlijke voedselverdeling en een
wereld waarin iedereen te eten heeft, verstandig om een zodanig landgebruik
te hebben dat hoogwaardige plantaardige eiwitten worden verkregen. Ik hoor
de minister daar bijna niet over.Minister Verburg:Voorzitter. Ik ga mijn antwoord niet herhalen, maar wijs er nog op dat
wat op papier klopt, nog niet deugt in de praktijk. Zo werkt het niet. Als
mensen iets meer te verteren krijgen, als zij iets meer budget tot hun beschikking
hebben, gaan zij een ander voedselpakket tot zich nemen. Wie zijn wij om in
dit rijke westerse land te zeggen: wij eten wel een varkenslapje en een kippenpoot
en wij happen een harinkje, maar daar mag u niet aan beginnen, want dan komen
wij niet uit met ons beleid? Zo werkt het niet. Ik zeg wel tegen mevrouw Thieme
dat wij hard werken aan verduurzaming en aan veredeling van zowel plantaardige
als dierlijke eiwitten. Dus de vergroting van de duurzaamheid en het benutten
van nieuwe technologieën om tot meer opbrengst te komen, moeten ons bij
ons streven ten dienste staan.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Niemand beweert dat Chinezen of Indiërs geen vlees mogen
eten. De vraag is of het wel ethisch is als de minister naar China gaat om
de mensen aan de varkenslapjes te krijgen, terwijl we weten dat het nodig
is om minder vlees te eten, zowel hier als daar.De voorzitter:Mevrouw Thieme, het ontgaat u, maar ik had u geen toestemming gegeven
om een interruptie te plegen. Ik had zojuist gezegd: tot slot.Mevrouw Thieme (PvdA):Ik zou het prettig vinden om de minister een vraag te kunnen stellen.De voorzitter:Ik zou het prettig vinden als u dit niet bleef doen.Minister Verburg:Voorzitter. Ik kom toe aan mijn tweede blok: de toekomst van het Europees
landbouwbeleid en de health check.De voorzitter:Sorry, ik vergat de heer Cramer. Hij heeft nog recht op een interruptie.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik was onder de indruk van de opening van het betoog van de
minister. Zij sprak over de internationale dimensie en over de voedselproblematiek.
Ik wil haar daarvoor complimenteren. Ik wil haar pleidooi en haar vijfsporenaanpak,
waarmee zij samenwerkt met de heer Koenders, krachtig ondersteunen. Zij zet
vooral in op twee sporen: het bevorderen van kennis en innovatie. Daarover
heb ik drie korte vragen.Hoe vertaalt zich de inzet op de centrale instrumenten precies in het
Nederlandse beleid? De minister zegt zelf dat alles wat op papier staat nog
niet de praktijk is. Wat doen wij dus exact aan vergroting van de kennis en
aan bevordering van innovatie in de Derde Wereld?Het voorgaande levert spanning op met ons exportbeleid. Als wij vergroting
van kennis, innovatie en productieverhoging in het land van bestemming bewerkstelligen,
kunnen wij daar niet tegelijk meer producten heen brengen.De minister ziet het ontwikkelen van ggo's als een duurzame praktijk.
Ik ben het op dit punt niet helemaal met haar eens. Ik hoor haar namelijk
niets zeggen over bijvoorbeeld de kansen die de Nederlandse
industrie heeft met de klassieke veredeling.Minister Verburg:Voorzitter. Hoe vergroot je concreet de kennis in ontwikkelingslanden?
Dat kun je op een aantal manieren doen. Dat kun je allereerst doen met het
uitzenden van mensen. Dat doen wij onder de nadrukkelijke voorwaarde dat zij
de kennis en technologie onder de lokale omstandigheden bevorderen, dat er
sprake is van lokaal ownership en dat er lokale regie is. Wij gaan ze daar
dus niet zeggen hoe ze tewerk moeten gaan en nemen niet het beheer over. Daarmee
hebben wij in het verleden leergeld betaald.Dan gaan wij nog op een andere manier tewerk en dan denk ik aan de Universiteit
Wageningen, maar ook aan andere kennisinstellingen. Wij laten studenten uit
het buitenland hierheen omen. In Wageningen kom je heel veel nationaliteiten
tegen. Ik verwacht dat je daar de nationaliteiten van meer dan de halve wereld
aantreft.Hoe zorgen wij ervoor dat de mensen voldoende aan het primaire materiaal
en zaken zoals kunstmest kunnen komen? Door het opzetten van coöperaties
te stimuleren. Dat is een van de mogelijkheden.Verder vroeg de heer Cramer of zich geen spanning voordoet, want als de
boeren in de ontwikkelingslanden zelf gaan produceren worden zij onze concurrenten.
Dat is zo. Dat zien wij ook onder ogen. Wij werken heel vaak samen met de
ontwikkelingslanden, maar dit risico is er. Tegelijkertijd is dat een uitdaging
om innovatie te blijven bevorderen. De creativiteit en de vindingrijkheid
hoeven natuurlijk nooit op te houden. Je weet niet wat er allemaal nog te
winnen is, maar het risico dat de heer Cramer aangaf, is er. Dat moet je onder
ogen zien en daar moet je mee om kunnen gaan.De heer Cramer sprak voorts over duurzame ontwikkeling. Hij vroeg of ik
bij de veredeling gangbare en biologische mogelijkheden in aanmerking wil
nemen. Die mogelijkheid zie ik zeker. Ik kom daarover straks te spreken naar
aanleiding van een concrete vraag van de heer Cramer en heer Waalkens. Daarover
is zelfs een amendement ingediend door deze heren. De kansen en mogelijkheden
voor verdergaande ontwikkeling en kruisbestuiving zie ik ook. Ik zie de heer
Cramer fronsen. Ik voeg er dan ook aan toe dat dit binnen randvoorwaarden
moet gebeuren. Ik begrijp zijn frons, maar soms kan van elkaar geleerd worden
zonder dat direct sprake is van vermenging.De heer Atsma (CDA):Ik ben blij met de brede insteek van de minister en met de instemming
van de collega's. Dat brengt mij tot de vraag of de minister vindt dat zij
samen met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking voldoende ruimte krijgt
voor het optimaal benutten van de ggo's. Ik heb goed naar de minister geluisterd.
Ik ben het volledig met haar eens. Ik hoor ook brede instemming uit de Kamer.
Krijgt de minister echter voldoende ruimte?Minister Verburg:Ik vind het moeilijk om deze vraag rechtstreeks te beantwoorden. Dat gaat
immers ook over de spanning rond het toelaten van ggo's in Europa. Ik heb
inderdaad zorgen of wij voldoende kansen benoemen en pakken en of wij soms
geen mist creëren over wat de belemmeringen zouden zijn. Precies om die
reden zeg ik dat de feiten op tafel moeten. Wat zijn de mogelijkheden en wat
zijn de bedreigingen? Wij moeten die benoemen en vervolgens de balans opmaken.
Dan weten wij of wij bewust of uit angst kansen laten liggen of die weten
te benutten door eventuele negatieve kanten uit te schakelen. Zo doen wij
dat immers bij veel beleid.De heer Atsma (CDA):Is mijn conclusie terecht dat de Kamer soms koudwatervrees heeft?Minister Verburg:Niet alleen de Kamer, maar de gehele samenleving. Daarom wil ik daar in
alle openheid een nationaal en een internationaal seminar over organiseren.
Wij moeten van die koudwatervrees af. Wat wij vervolgens kiezen, kan ik niet
voorspellen. Ik vind echter niet dat wij dit taboe langer moeten laten bestaan.De heer Van der Ham (D66):Ik ben het zeer eens met de minister. Ik heb in mijn termijn het volgende
gevraagd. Nederland loopt voorop bij het maken van criteria voor toepassing
van biomassa. De goede kanten moeten zo benut worden en de niet-duurzame kanten
worden beperkt. Dat kan ook bij dit soort nieuwe technologieën. Veel
andere landen branden er hun vingers echter niet aan. Die zien het als een
groot taboe. Ik zou het heel mooi vinden als Nederland, met de minister voorop,
de dilemma's rond ggo's aanpakt door het ontwikkelen van criteria. Zo kan
de koudwatervrees verdwijnen en kunnen wij het kaf van het koren scheiden.Minister Verburg:Dat zou ik ook graag willen. Er zijn overigens al heel veel criteria.
De koudwatervrees doet zich in Europa overigens vaker voor dan in een aantal
andere werelddelen. In sommige daarvan is men veel verder in het benutten
van de kansen en de mogelijkheden. De Kamerleden krijgen allemaal een uitnodiging
voor het seminar.De economische ontwikkelingen in de wereld en in Europa bepalen het speelveld
voor ons sterk internationaal georiënteerde agrocluster. Een aantal leden
refereerde hieraan, zoals de heer Waalkens en de heer Atsma. Een robuust en
toekomstbestendig Europees landbouwbeleid is in dit kader van groot belang.
Men kent de inzet van het kabinet op dit punt in de houtskoolschets. Daarover
hebben wij eerder met elkaar gesproken en wij komen er ook nog over te spreken.Bij de opmerkingen van de heer Polderman over de volgens hem doorgeslagen
neoliberalisering van de wereldmarkt maak ik een kanttekening. Het Nederlandse
agrocluster is gezien de krachtige exportpositie gebaat bij een sterke marktoriëntatie.
In bijzondere omstandigheden van ernstige marktverstoring moeten er natuurlijk
mogelijkheden blijven voor interventie. Dat is de weg die wij met de health
check hebben ingezet.De heer Waalkens sprak in het kader van markttoegang over het belang van
coherentie. Hij interrumpeerde daar zo-even ook over. Hij heeft kritiek op
de landbouwsubsidies en importtarieven voor bewerkte producten uit ontwikkelingslanden
zoals koffie uit Ethiopië en chocolade uit Ghana.Voorzitter. Met het akkoord over de health check vindt een ontkoppeling
van de subsidies in het gemeenschappelijk landbouwbeleid plaats. Dit gaat
dus verder. Daarnaast heeft de Europese Unie in het kader van de WTO-onderhandelingen
aangegeven dat de exportrestituties per 2013 volledig worden uitgefaseerd.
 Verlaging van importtarieven op bewerkte producten uit ontwikkelingslanden
is voor mij ook een belangrijk onderwerp. Dit is onderdeel van de DOA-onderhande­lingen,
evenals de verdergaande tariefreductie voor tropische producten, veelal afkomstig
uit ontwikkelingslanden. Ik sta daar volledig achter. Ontwikkelingslanden
die onder de Everything but armsovereenkomst vallen en de ACS-landen –
de landen in Afrika en in de regio van de Caraïbische Zee en de Stille
Oceaan – die deel uitmaken van de economische partnership agreements
hebben vrije toegang tot de Europese markt. In het kader van de Everything
but armsovereenkomst worden gebrande koffiebonen uit Ethiopië tegen nultarief
ingevoerd en van een importbelemmering is dus geen sprake. Ghana kan vanaf
1 januari 2008 als EPA-land chocoladeproducten tariefvrij exporteren
naar de Europese Unie. De heer Waalkens kan op dit punt tevreden zijn. Ik
vind dit ook belangrijk; dit zijn belangrijke stappen.Ik concludeer dat het kabinet met de huidige inzet gericht op een afbouw
van marktbescherming, vermaatschappelijking van de productie en versterking
van marktgerichtheid en concurrentiekracht van de sector, werkt aan een duurzaam
toekomstperspectief voor de agrarische ondernemers in Nederland en daar buiten.
De houtskoolschets is daarbij geen blauwdruk, maar een visie op toekomstig
beleid en een uitnodiging tot maatschappelijk debat.Wij hebben al eerder gesproken over de resultaten van de health check.
Ik ben zeer tevreden over de afspraken die wij in dat akkoord hebben gemaakt.
De afspraken die in dat besluit zijn vastgelegd, hebben geen gevolgen voor
de begroting voor 2009. Financiële consequenties treden pas in 2010 op
door de afspraken over extra modulatie voor het plattelandsbeleid en door
de eventuele inzet van artikel 68. Aan de hand daarvan kan specifieke steun
worden gegeven voor onder andere kwaliteitslandbouw, bijvoorbeeld milieu en
dierenwelzijn, en risicobeheer.De heer Cramer heeft gevraagd of ik met inzet van artikel 68 ruimte zal
bieden aan voorlopers op het gebied van dierenwelzijn. Het antwoord op die
vraag is ja, want ik vind dierenwelzijn een belangrijk duurzaamheidsaspect
waarvoor ik me ook in Europees verband blijvend inzet, zo ook tijdens de onderhandelingen
over de health check. Dierenwelzijn is op mijn verzoek nu expliciet opgenomen
in artikel 68 waarmee in principe ruimte kan worden geboden aan voorlopers
op dit gebied. Momenteel bereid ik mijn inzet op artikel 68 voor. Daarbij
zal ik de verschillende doelen die met artikel 68 kunnen worden gediend, naast
elkaar zetten, ook in relatie tot het in dezelfde periode aan te passen plattelandsontwikkelingsprogramma.Veel onderwerpen van het politieke besluit over de health check zijn ter
nadere invulling aan de lidstaten. Tijdens het algemeen overleg op 26 november
jongstleden over de Landbouwraad heb ik gezegd dat ik voor 1 mei de voorstellen
aan de Kamer zal sturen. Ik kijk nu even naar de heer Waalkens want hij sprak
in eerste termijn over 1 april. Ik zal haar daarin informeren over mijn
inzet voor de uitwerking van de health check. Daarbij zal ik ook ingaan op
voorstellen en ideeën die ik nu al van verschillende kanten en ook van
de Kamer heb ontvangen. Juist omdat het gaat om belangrijke beslissingen wil
ik niet over een nacht ijs gaan. In de richting van de heer Waalkens zeg ik
dat er wat mij betreft geen sprake is van aarzeling, maar van een serieus
luisteren naar de input uit het agrocluster en van andere maatschappelijke
organisaties.Voorzitter. Hiermee heb ik blok 2 afgerond.De voorzitter:Volgens mij kunt u verder gaan met het volgende blok.Minister Verburg:Goed, ik ga over naar blok 3, duurzame agroketens. Het Nederlandse agrocluster
is economisch sterk en robuust en toonaangevend in de wereld op het terrein
van innovatie en kennisontwikkeling, maar adel verplicht. Daarnaast moeten
wij de huidige economische ontwikkelingen goed in ogenschouw nemen. De gevolgen
van de kredietcrisis zijn serieus en ook voelbaar in de agrarische sector
die sterk internationaal is georiënteerd. Veel leden hebben daarover
gesproken. Ik volg de ontwikkelingen nauwlettend en ik heb het Landbouw Economisch
Instituut gevraagd deze gevolgen, mogelijkheden, kansen en risico's periodiek
in beeld te brengen.In de teruglopende economie zien wij dat de daling van de vraag naar agrarische
producten in het algemeen beperkt blijft. Het agrocluster is minder kwetsbaar
dan de sectoren met vooral luxe producten. De omvang van agroproductie zal
naar verwachting op korte termijn niet sterk veranderen. Men kan zeggen: eten
moeten wij iedere dag, en vaak ook een paar keer per dag. De prijzen van landbouwproducten
zijn wel van oudsher gevoelig voor verandering in vraag en aanbod. Al bij
een geringe daling van de vraag kan de prijs sterk dalen terwijl het huidige
kostenniveau nog steeds hoog is. In hoeverre bedrijven problemen ondervinden
van de kredietcrisis is sterk afhankelijk van hun vermogenspositie. Grondgebonden
bedrijven hebben doorgaans een grotere buffer aan eigen vermogen dan glastuinbouwbedrijven
en varkens- en pluimveebedrijven. In de primaire sector heeft de beperking
van de exportmogelijkheden invloed op de prijsontwikkeling van producten.
Ik denk dan aan sierteelt, varkensvlees en zuivel, en tevens verloopt de export
moeilijker als gevolg van betalingsrisico's of valutaschommelingen. Ik concludeer
dat de ontwikkelingen hoe dan ook een flinke wissel zullen trekken op de inkomenspositie
van de sectoren. De teruglopende inkomens zullen ertoe leiden dat investeringen
worden uitgesteld. Ik acht de maatregelen die het kabinet heeft getroffen
dan ook van groot belang voor het agrocluster. Juist in een periode dat het
tegenzit, moeten wij blijven werken aan een versterking van de economische
structuur. Het kabinet onderzoekt daarom mogelijkheden voor extra investeringen
voor een duurzame economische ontwikkeling.Een aantal leden, onder wie mevrouw Snijder en de heer Atsma, vroeg in
dit verband naar de effecten van de kredietcrisis op mijn beleidsdoelstellingen.
Mogelijkheden voor investeringen in het agrocluster kunnen consequenties hebben
voor het tempo van innovatie en verduurzaming. Toch zijn juist verdergaande
innovatie en verduurzaming voor het agrocluster nodig om ook op de lange termijn
gezond te blijven. Binnen LNV ga ik na waar mogelijkheden liggen voor versnelling
van investeringen. Ik denk dan met name aan innovatie en verduurzaming van
bedrijven in het agrocluster en aan versnelling van inrichting van het landelijk
gebied. Wij hebben daar recent nog over gesproken. Daarnaast vind ik bij het
stimuleren van duurzame investeringen het effectief functioneren
van het borgstellingsfonds voor de landbouw van belang. Ik ben daarom blij
dat de Europese Commissie op 4 december jongstleden een goedkeuringsbeschikking
heeft afgegeven voor een wijziging van het borgstellingsfonds. De plusvariant
van het borgstellingsfonds verbreed ik naar duurzame investeringen in de veehouderijbedrijven;
eerst was het alleen voor de glastuinbouw. Dit betekent dat veehouderijbedrijven
die gaan investeren en daarbij voldoen aan de meetlat duurzame veehouderij
nu ook aanspraak kunnen maken op de plusvariant. Allereerst gaat het hierbij
om de melkveehouderij, de pluimveehouderij en de varkenshouderij. Verder verhoog
ik de plafonds voor de reguliere garantstellingen van€ 450.000 naar € 600.000.
Hieraan is behoefte in de sector blijkens de quick scan die is uitgevoerd
door het Landbouw Economisch Instituut, het LEI, en de vraag van de glastuinbouwsector.
Al eerder heb ik in de brief over mijn inzet voor verduurzaming en ontwikkeling
van de glastuinbouwsector gemeld dat ik plusvariant zal verruimen. Het plafond
van deze faciliteit wordt per garantstelling verhoogd van 1,2 mln. naar 2,5
mln. Ik hoop op spoedige goedkeuring van en door de Europese Commissie.De heer Van der Vlies sprak over terughoudende kredietverstrekking bij
export en de heer Atsma vroeg naar de exportkredietgaranties als tijdelijke
maatregelen. Zoals bekend, is de inzet van het kabinet dat banken en verzekeraars
hun functie als kredietverstrekker kunnen blijven vervullen. Exportkredietgaranties
kunnen daarnaast een bijdrage leveren aan de export van Nederlandse producten.
Kaderstellend daarbij zijn onder andere het Europese mededingingsbeleid voor
oneigenlijke staatssteun en de WTO-afspraken in het kader van exportsteun.
In overleg met de sector – dat is er al, maar dat is geïntensiveerd
op dit punt – ga ik na wat de speelruimte is om optimaal gebruik te
maken van bestaande mogelijkheden.Voorzitter. Een aantal leden, de heren Atsma, Waalkens en Polderman en
mevrouw Thieme, heeft gesproken over de structuur van de agrarische sector
en de ontwikkelingen die zich daarin voltrekken. Wij zien schaalvergroting
en intensivering, maar ook extensivering en verbreding. Boeren zijn ondernemers,
die met hun gezin een eigen keuze maken voor de toekomst van hun bedrijf.
Mijn beleid is gericht op verduurzaming van de landbouw. Duurzame landbouw
kan wat mij betreft veel verschillende gezichten hebben. Schaal op zich is
daarbij voor mij geen onderwerp; het gaat om de concrete uitwerking van de
diverse voorwaarden voor duurzaamheid. De overheid stelt de randvoorwaarden,
en het is aan de ondernemer welke bedrijfsstrategie hij of zij dan wel het
gezin of de familie kiest. Het gezinsbedrijf is en blijft de ruggengraat van
de Nederlandse landbouw en is springlevend. Gezinsbedrijven spelen voortdurend
in op economische en maatschappelijke ontwikkelingen en de daarbij behorende
dynamiek. Ik besef dat dit van gezinnen soms veel vraagt, maar ik ben ervan
overtuigd dat het moderne gezinsbedrijf in Nederland een duurzame toekomst
heeft.Een ander punt, dat onder andere door de heer Polderman en mevrouw Thieme
werd aangesneden, is het aantal ondernemers in de landbouw dat stopt. De vermindering
van het aantal bedrijven is een onvermijdelijk proces, dat al vele tientallen
jaren gaande is. Schaalvergroting is, naast verbreding, noodzakelijk. Oorzaken
liggen in het duurder worden van arbeid, het beschikbaar komen van arbeidsbesparende
technieken, technische mogelijkheden en achterblijvende prijzen van landbouwproducten.
Dat is een economisch proces. Tegelijkertijd zien wij bedrijfsvergroting,
efficiencyverbetering en verbetering van de concurrentiekracht.Ik heb grote waardering voor alle vernieuwende initiatieven die bijdragen
tot behoud van concurrentiekracht en van de maatschappelijke positie van de
agrarische sector. Zoals ik in de schriftelijke voorbereiding heb aangegeven,
in het antwoord op vraag 32, besteed ik aandacht aan de begeleiding van dit
proces, door middel van het project KANS, waarmee hulp wordt gegeven aan stoppende
boeren. De heer Polderman vroeg hiernaar. Het grootste deel van de stoppers
doet dit weloverwogen en heeft dan ook geen ondersteuning nodig. Ongeveer
15% van de stoppers heeft wel begeleiding nodig. Met dit project, dat
ik de komende periode zal voortzetten, bied ik hun een luisterend oor en maatwerkbegeleiding
voor bedrijf en gezin. Het zijn vaak moeilijke situaties, dat ben ik zeer
met de heer Polderman eens.Verdergaande innovatie in en verduurzaming van de veehouderij zijn nodig
om op de lange termijn gezond te blijven. Bij die opgave is het zaak dat de
sector voortdurend zelf ook de verbinding zoekt met wat de maatschappij, burgers
en consumenten van de ondernemers vragen, nu en op de lange termijn. U kent
mijn toekomstvisie op de veehouderij. Een aantal leden, onder wie mevrouw
Thieme, heeft daaraan gerefereerd. Ik heb in deze visie aangegeven dat de
veehouderij zich binnen vijftien jaar moet hebben ontwikkeld tot een in alle
opzichten duurzame veehouderij, met een breed draagvlak in de samenleving.
Deze ambitie vraagt om een duurzaamheidssprong en dus geen afbraakregeling.
Daarbij zet ik in op systeeminnovaties. Dat gebeurt niet van vandaag op morgen.Het kost tijd, zo zeg ik tegen mevrouw Thieme. Ik ben ervan overtuigd
dat er alleen met draagvlak echt iets verandert in de praktijk. Dit zijn "mooie
toekomstpraatjes, waar weinig tot niets van terechtkomt", volgens mevrouw
Thieme, omdat het systeem verkeerd is en eerst op zijn kop moet. Wij zullen
eerst moeten afbreken en dan opbouwen. In mijn inleiding heb ik mijn geloof
beleden in het maken van verbindingen, hoe moeilijk dat soms ook is. De heer
Van der Vlies zei daar ook iets over. Het is dan ook niet de taal die ik zou
gebruiken. Eerst afbreken en dan opbouwen? Dat is niet de taal van verdraagzaamheid,
die een voorwaarde is voor democratie. Het is de taal van iemand die meent
het gelijk absoluut aan haar kant te hebben en daaraan het recht ontleent
om anderen toe te spreken vanuit de hoogte van de eigen morele superioriteit.
Het is de taal van iemand die over ritueel slachten zegt dat de vrijheid van
godsdienst ophoudt waar dierenleed begint. Neen, zeg ik, daar houdt niets
op. Daar begint de moeizame afweging van dierenwelzijn tegen andere waarden
en andere belangen, die ook legitiem zijn. Daar begint het democratische proces
waarin wij proberen tot oplossingen te komen die aan alle waarden en belangen
zo veel mogelijk recht doen. Daarbij kan meestal niemand voor 100%
zijn zin krijgen. Ik vraag mij in gemoede af of het zin heeft om de halve
waarheden van de Partij voor de Dieren te weerleggen, haar suggestieve vragen
te beantwoorden en haar insinuaties te ontzenuwen. Ik zal het
doen, want het is mijn plicht, maar ik houd het zo beknopt mogelijk.In het proces van verduurzaming van de veehouderij kies ik daarom vooral
voor stimuleren, waarbij ik mijn ogen niet sluit voor de internationale context
waarin wij opereren. Ik zal mijn aanpak medio 2010 evalueren. Op dit moment
wordt er met betrokken partijen hard gewerkt aan een uitvoeringsagenda van
deze toekomstvisie. Hierin kunnen, willen en dienen alle partijen hun verantwoordelijkheid
te nemen. Dit kost tijd. In het voorjaar van 2009 zal ik de Kamer hierover
informeren.In het kader van een duurzame veehouderij vroeg de heer Van der Vlies
of ik bij de minister van EZ wil pleiten voor een substantieel hoger tarief
voor covergisting. Naar ik meen heeft ook de heer Atsma hierover gesproken.
De heer Cramer informeerde naar de vorderingen rond de teruglevering van energie
uit kassen met een warmtekrachtkoppelingsinstallatie. Ik begrijp de vraag
van de heer Van der Vlies om een hoger tarief voor covergisting. Het brengt
de doelstelling uit het convenant Schoon en Zuinig dichterbij om 400 covergistingsinstallaties
te realiseren. Met mijn collega van EZ heb ik al eerder afgesproken dat op
basis van feitelijke berekeningen voor 2009 heroverweging zal plaatsvinden.
Ik ga dit daarom met minister Van der Hoeven van EZ bespreken. Tegen de heer
Cramer zeg ik dat ik met hem de teruglevering van de wkk-stroom van groot
belang acht. Gezamenlijk spaart de glastuinbouw immers via de warmtekrachtkoppelingsstroom
minstens één nieuwe kolencentrale uit. De groei in wkk-vermogen
in de tuinbouw is de afgelopen jaren zo groot geweest dat de regionale netbeheerders
dit onvoldoende kunnen verwerken. Investeren in het net moet met verstand
en planmatig gebeuren. Het is inmiddels bekend waar de belangrijkste knelpunten
zitten. Daarom ga ik met de minister van EZ met alle betrokkenen in gesprek
om te bezien of bij de planning van regionale netwerken beter rekening kan
worden gehouden met de decentrale wkk-stroom, zoals deze door glastuinders
wordt geleverd. De gesprekken worden op dit moment voorbereid en begin 2009
zullen zij plaatsvinden.De voorzitter:Dit lijkt mij een mooi moment voor interrupties. Mevrouw Snijder heeft
een vraag.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):In dit blokje is een aantal onderwerpen aan de orde gesteld. Over het
laatste onderwerp zegt de minister dat zij veel gaat overleggen. Het zijn
allemaal prachtige woorden. Uit de glastuinbouw hoor ik echter alleen berichten
over mensen die afhaken en niet meer investeren in wkk, enerzijds vanwege
de slechte economische positie, maar anderzijds ook vanwege de risico's die
hieraan verbonden zijn. Juist de innovatieve bedrijven die hierin hebben geïnvesteerd,
blijken nu bijvoorbeeld ineens weer met een exittarief van aardgas te worden
geconfronteerd. Dit betekent dat zij niet meer op contractniveau worden afgerekend,
maar op technische capaciteit. Het kabinet spreekt mooie woorden, maar wat
schiet de sector daarmee op dit moment op?Minister Verburg:Ik heb gesteld dat de huidige economische situatie ook vernieuwende ondernemers
soms fors in het gezicht blaast. Ook heb ik gesteld dat ik er begrip voor
heb dat ondernemers even wachten met het nemen van investeringsbeslissingen.
Zulke beslissingen neem je niet als de toekomst onzeker is. Het is echter
van belang om juist in moeilijke tijden te investeren in innovatie en verduurzaming.
Nederland heeft dat in de historie bewezen. Wij hebben op die manier veel
crisissen overwonnen. Bovendien zijn wij daar op die manier sterker uitgekomen.
Het is de rol van de overheid om dit te stimuleren. Het zou mij echter verbazen
als de VVD-fractie een andere rol van de overheid zou bepleiten, namelijk
die van een overheid die bedrijven tegemoetkomt in de kosten die moeten worden
gemaakt.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het laatste aspect dat ik noemde, zou toch voor het kabinet een overweging
moeten zijn om te zeggen: op dat punt maken wij pas op de plaats?Minister Verburg:Op welk aspect doelt u?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Op het feit dat men niet meer op contractniveau wordt afgerekend, maar
op technische capaciteit. Juist voor de innovatieve bedrijven die wkk en aardwarmte
gebruiken, betekent dit een forse aanslag extra.Minister Verburg:Ik zeg mevrouw Snijder toe dat ik op dit punt zal terugkomen in tweede
termijn.Mevrouw Thieme (PvdD):De minister is erg boos op de Partij voor de Dieren. Naar aanleiding van
deze boosheid wil ik haar drie vragen stellen. De minister weet heel goed
dat dit jaar het allereerste burgerinitiatief is behandeld in de Tweede Kamer.
Dat heette Stop fout vlees!, ofwel: stop de bio-industrie, stop de megastallen.
Onze fractie bepleit dit ook. Hoe kan de minister dit afdoen als morele superioriteit
en naast zich neerleggen, als er zo'n krachtig signaal uit de maatschappij
komt? Daarnaast gaf de minister in dit blok aan dat boeren moeten stoppen
vanwege het feit dat zij geen goede prijs kunnen krijgen voor hun producten.
Dit heeft alles te maken met de rat race waarin boeren verzeild zijn geraakt,
omdat zij niet kunnen concurreren met vooral het buitenland. Hoe kan de minister
dan gaan inzetten op verdere schaalvergroting door middel van megastallen,
terwijl dit boeren de kop zou kosten?De voorzitter:Uw laatste vraag, mevrouw Thieme.Mevrouw Thieme (PvdD):Mijn laatste vraag gaat over het ritueel onverdoofd slachten. In Nederland
zijn wij ook tegen de besnijdenis van vrouwen, ondanks het gegeven dat dit
door sommigen wordt gezien als een geloofsuiting. Dit gaat over vergaand dierenleed
waarvan ook dierenartsen zeggen dat het absoluut ontoelaatbaar is. Waarom
zou hiervoor dan wel ineens een uitzondering gemaakt moeten worden? Mensen-
en dierenleed zijn belangrijker dan welk ritueel ook!Minister Verburg:Naar aanleiding van de eerste vraag van mevrouw Thieme merk ik op dat
ik het helemaal niet heb gehad over Stop fout vlees! en allerlei organisaties.
Overigens heb ik hierover nooit officieel met de Kamer kunnen spreken, omdat
het initiatief in de Kamer is verworpen. Ik heb het gehad over de inbreng
van de Kamer in eerste termijn. Dan de vraag over het stoppen van de boeren omdat ik schaalvergroting
zou stimuleren. Ik heb zojuist uitgelegd dat ik ga voor innovatie en verduurzaming.
Ik heb gezegd dat de landbouw in Nederland veel gezichten krijgt. Het ene
gezinsbedrijf kiest voor schaalvergroting vanwege goede toekomstperspectieven.
Het andere kiest voor verbreding. Zo zijn er heel veel mogelijkheden. Dat
bepaal niet ik, dat bepalen ondernemers en hun gezinnen in dit land zelf.Tot slot de vergelijking met vrouwenbesnijdenis. Volgens mevrouw Thieme
stopt alles als sprake is dierenleed. Dat is niet zo. In een echte democratie
begint dan de zorgvuldige afweging. Dan worden waarden gewogen en belangen
tegen elkaar afgewogen. Dan wordt zorgvuldig bezien hoe hierin te opereren.
Vaak gaat het hierbij om moeilijke trajecten en processen. Dat heb ik gezegd
en dat wil ik nog eens onderstrepen.Mevrouw Thieme (PvdD):Ik vind het erg gemakkelijk van de minister om te zeggen dat zij niet
heeft gesproken over Stop fout vlees! Mijn betoog ging erover dat wij iets
moeten afbreken, ofwel: stop fout vlees, stop de bio-industrie en zorg voor
verduurzaming van de veehouderij. De minister zegt dat zij hierover niet gesproken
heeft in de Kamer en dat het burgerinitiatief sowieso niet is overgenomen
door de Kamer, waardoor zij het gewoon naast zich neer kan leggen. Dat is
tekenend voor deze minister. Zij wenst de maatschappelijke signalen niet serieus
te nemen.Minister Verburg:Ik ben van het verbinden en niet van eerst afbreken en dan weer opbouwen.
Hiermee vernietig je immers een sector om vervolgens weer iets op te bouwen.
Ik ben van het verbinden en het kiezen van routes, hoe lastig dat soms ook
is. Iedereen moet immers met de hakken uit het zand komen. Iedereen moet zijn
eigen comfortabele gelijk verlaten. Ik kies voor een gezamenlijke koers richting
duurzaamheid, waarbij een gezonde en toekomstgerichte agrarische sector in
en buiten Nederland voluit de toekomst moet hebben.De voorzitter:Wie was er eerder: de heer Van der Ham of de heer Polderman? Ik kon het
niet zien. De heer Polderman dan, op basis van anciënniteit? Hoewel?De heer Van der Ham (D66):Ik ben langer Kamerlid.De voorzitter:Ja, u bent langer lid.De heer Van der Ham (D66):De jeugd eerst!De voorzitter:Ja, jongeren eerst.De heer Polderman (SP):Dank u wel, mijnheer Van der Ham!De minister heeft in dit blok uitvoerig gesproken over het agrocluster
en het belang ervan. In mijn eerste termijn heb ik hierbij wat vraagtekens
geplaatst, zeker als je beziet wat dit feitelijk inhoudt. Een hoop dingen
wordt bij elkaar gegooid. Ik heb gewezen op multinationals die hierin een
forse rol spelen, op de Rotterdamse haven en op Schiphol; Nederland als handelsschijf.
Ik heb er ook op gewezen dat wij tussen dit agrocluster en voedselvoorziening
geen isgelijkteken moeten zetten. Er is immers met name in Nederland nogal
wat agrobusiness die helemaal niets met voedsel te maken heeft, zoals de minister
weet. Niet voor niets heb ik, om het probleem te schetsen, de roos als voorbeeld
genomen. Het kost geloof ik € 0,30 om die te kweken.De voorzitter:Uw vraag is?De heer Polderman (SP):Is de minister het met mij eens dat wij dat isgelijkteken niet moeten
zetten en dat misverstand een keer uit de wereld moeten helpen? Mijn tweede
vraag heeft betrekking op de crisis. Ik moet mijn vraag wat kunnen uitleggen.De voorzitter:Wel in een halve minuut.De heer Polderman (SP):In verband met de crisis in de agrosector doet de minister alsof twee
dingen naast elkaar staan, aan de ene kant het hallelujaverhaal van de agrocluster
en aan de andere kant het probleem van de gezinsbedrijven. Dit staat echter
niet naast elkaar, maar heeft met elkaar te maken.Voorzitter, mag ik nog een derde, concrete vraag stellen?De voorzitter:Nee, echt niet. Uw tijd is nu om.Minister Verburg:Staat de agrosector gelijk aan voedsel? Het antwoord is nee. Ik ben dat
met de heer Poldermans eens. Wij hebben ook een deel verwerking, sierteelt
enzovoorts. Van het agrocluster maken veel dingen deel uit. Ook ik zou dat
isgelijkteken dus niet willen plaatsen. Wel is de agrosector een heel belangrijke
leverancier van veel, goed en gezond voedsel. Wat betreft het hallelujaverhaal
over schaalvergroting en de gezinsbedrijven: ik denk niet dat ik een hallelujaverhaal
houd. Ik geef aan dat in Nederland boeren al decennia lang keuzen moeten maken
met hun gezinnen, al dan niet aan de keukentafel. Waar gaan wij naartoe? Wat
zijn onze toekomstperspectieven? Die keuzen worden niet in Den Haag bepaald
en niet in de provinciehuizen. Die bepalen de boeren zelf, zoekend in de ruimte
die zij kunnen benutten en de kansen die zij in de samenleving zien: draagvlak,
afzetmogelijkheden, specialiteiten, productontwikkeling enzovoort. Dat zijn
helemaal geen makkelijke vragen, maar een ondernemer is nu eenmaal een ondernemer.
Dat betekent ook: risico nemen, je kansen zien, maar ook je nek durven uitsteken.De heer Polderman (SP):Ik ben in ieder geval blij dat de minister dit zo zegt. In haar eerste
termijn was het net alsof het ging om twee zaken die naast elkaar staan. Aan
de ene kant heb je een enorm succes, en aan de andere kant zijn er mensen
die er mee moeten ophouden. Het zijn echter twee kanten van dezelfde medaille.
Ik denk dat wij daarvoor oog moeten hebben.De minister heeft ook gesproken over het project KANS. Daarover heb ik
een amendement gediend, waarin wordt gezegd dat dit met name na september
doorgang moet vinden. Heb ik het goed begrepen dat de minister de toezegging
doet dat dit ook na september doorgang vindt en dat het dus het hele begrotingsjaar
doorgaat?Minister Verburg:Als de heer Polderman het niet erg vindt, loop ik daar straks langs bij
de behandeling van de amendementen. Ik zal hierop aan het eind van mijn eerste
termijn even reageren.De heer Van der Ham (D66):In de schriftelijke beantwoording is de minister ingegaan op de vraag
die ik heb gesteld over de fiscale stimulansen die er zouden kunnen zijn om
tot een diervriendelijker veehouderij te komen. De minister zegt terecht dat
sinds 2007 de milieu-investeringsaftrek ook openstaat voor dierenwelzijnszaken.
Zij voegt eraan toe dat het ook vaak over ammoniakbeperkende zaken gaat. Dit
antwoord vind ik niet voldoende. De minister maakt voor mij niet inzichtelijk
wat er van de MIA werkelijk gaat naar dierenwelzijnsinvesteringen. Daarmee
bedoel ik grotere stallen en dat soort zaken. Ik zou graag de informatie daarover
van de minister ontvangen, omdat wij dan kunnen zien of het misschien dienstig
is om de fiscale mogelijkheden te vergroten en ervoor te zorgen dat wij meer
bovenwettelijke maatregelen kunnen nemen en dat de ondernemers in de landbouw
daarin meer tegemoet worden getreden.De voorzitter:U moet echt allemaal oefenen op die halve minuut. Dat is moeilijk!Minister Verburg:Ik dacht dat de MIA- en Vamil-reglementen, ook voor de duurzaamheidsmaatlat,
bekend zijn. Er zijn echter verschillende vormen van duurzaamheid. Wij hebben
het over dierenwelzijn, emissie en nog andere zaken. Dat is een balans. Je
kunt dit niet altijd met een schaartje knippen. Als de heer Van der Ham graag
de voorwaarden van de Vamil en de MIA wil hebben, alsook de extra plus, dan
wil ik die best aan hem toezenden.De heer Van der Ham (D66):Het ging mij niet om de voorwaarden. Het ging mij om de vraag hoe deze
regelingen worden benut. Worden de MIA's vooral gebruikt om iets aan milieumaatregelen
te doen? Het is allemaal hartstikke goed, hoor. Wij moeten het niet afschaffen.
Maar wat wij willen – de minister, D66 en veel leden van deze Kamer,
of zij nu links of rechts zijn – is dat boeren worden gestimuleerd en
tegemoet worden gekomen om juist bovenwettelijk te produceren. Het level playing
field moet in stand worden gehouden, maar zij moeten wel meer gaan doen. Daarbij
gaat het mij niet alleen om milieu maar ook om dierenwelzijn. Dat laatste
is veel ingewikkelder, zoals ook de minister weet. Ik wil vooral dat de boeren
ook gebruik gaan maken van de MIA om het dierenwelzijn te verbeteren. Ik heb
echter geen inzicht in de wijze waarop de huidige regeling wordt benut. Dat
inzicht wil ik wel krijgen. Daarbij gaat het niet om de voorwaarden, want
die ken ik wel; wij hebben deze al eens in de Kamer besproken.Minister Verburg:Ik wil ook dat er meer gebruik wordt gemaakt van die mogelijkheden, omdat
wij in 2011 5% integraal duurzame stallen realiseren. Hopelijk lukt
het een hoger percentage te halen, maar wij moeten wel reëel zijn. Er
wordt hard gewerkt aan ontwerpen en iedereen die op dit moment een nieuwe
stal laat bouwen, speelt daarbij natuurlijk in op de nieuwste inzichten qua
duurzaamheid, emissie enzovoorts, maar ook qua dierenwelzijn.Ik zeg toe dat ik zal nagaan of wij al over gegevens dienaangaande beschikken.
Zo niet, zal ik de Kamer laten weten wanneer wij dan wel enig inzicht daarover
zouden kunnen verstrekken.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik wil even aansluiten bij het betoog van mevrouw Snijder over de glastuinbouw
en de capaciteiten daarvan. Vanuit de sector ontvangt mijn fractie signalen
dat bij het vrijgeven van de capaciteit voor de teruglevering al een beetje
voorgesorteerd wordt op de mogelijke nieuwe centrales. Dat zou een belangrijk
onderdeel van de problemen zijn.Ik ben het eens met uw pleidooi dat wij er samen sterker uitkomen, maar
ik roep u op om samen met uw collega van EZ een tandje bij te zetten en de
barrières van de traditionele energieleveranciers te beslechten ten
gunste van de geweldige kansen in de glastuinbouw.Minister Verburg:Ik zie uw woorden als een aanmoediging.De heer Cramer (ChristenUnie):Dat is ook zo.De heer Graus (PVV):Voorzitter. Ik heb eigenlijk een vraag naar aanleiding van de interruptie
van mevrouw Thieme over fout vlees en bio-industrie. De PVV-fractie is ook
groot voorstander van de bio-industrie. Is mevrouw Thieme het misschien met
mij eens dat die verantwoording niet bij de minister of de Kamer ligt, maar
bij de consumenten? Vindt zij ook niet dat het aankoopgedrag van de consumenten
moet veranderen?De voorzitter:Mevrouw Thieme, de heer Graus vraagt u of de verantwoording niet bij het
aankoopgedrag van de consumenten moet liggen in plaats van bij de minister.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Nederland exporteert 70%. De consument heeft dus slechts
invloed op 30% van de productiewijze. Dat zou dus geen echte zoden
aan de dijk zetten. Daarnaast blijkt uit het consumptiegedrag dat mensen in
Nederland echt wel hun beste beentje voorzetten. De biologische landbouw groeit,
tegen de economische recessie in. Het is echter niet voldoende. De overheid
moet dus ook ingrijpen.De voorzitter:Dank u wel voor dit heldere antwoord.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Volgens mij gaat dit blokje van de minister helemaal over de kredietcrisis.
De VVD-fractie heeft daar ook over gesproken. De minister zegt terecht dat
de teruglopende economie de agrarische sector raakt; dat kan ook bijna niet
anders. Zij geeft aan dat het kabinet een aantal maatregelen heeft genomen.
Extra investeringen moeten mogelijk zijn. De minister heeft gezegd dit allemaal
na te gaan en noemt daarbij het Borgstellingsfonds, dat zij heeft opgehoogd.
Dat klinkt allemaal prachtig, maar de VVD-fractie vraagt zich wel af of dit
fonds juist in deze situatie een echte rol kan spelen. Mijn fractie merkt
namelijk dat de banken eigenlijk niet naar dat facet kijken. Bedrijven moeten
minder rente hoeven te betalen, maar volgens ons trekken de banken zich daar
niets van aan.Vervolgens heeft de premier een brief aan de Kamer gezonden over willekeurige
en vervroegde afschrijvingen voor 2009 in het geval bedrijven investeringen
doen.De voorzitter:Mevrouw Snijder, u moet nu to the point komen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Dit zijn wel inhoudelijke punten.De voorzitter:Ja, maar alle Kamerleden vinden dat van hun eigen punten.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):In de brief van de premier staat dat het beperkt is tot bepaalde activa.
Waartoe is dat dan beperkt en vallen ook landbouwinvesteringen eronder?Wat doet de minister aan de grote zorgen bij de export en de kredietverstrekkingen
daarvoor?De voorzitter:Dank u wel. Punt.Minister Verburg:Voorzitter. Op de laatste vraag van mevrouw Snijder heb ik al antwoord
gegeven, in reactie op vragen van de heren Van de Vlies en Atsma. Er bestaan
normale spelregels, maar in overleg met het bedrijfsleven zal ik nagaan hoe
wij optimaal gebruik van de mogelijkheden kunnen maken.In reactie op de tweede vraag van mevrouw Snijder, over de willekeurige
afschrijvingen, kan ik melden dat bij de kabinetsbrief die vorige week aan
de Kamer is gezonden, een bijlage is gevoegd. Daarin staat voor iedere ondernemer
wat wel en wat niet versneld afgeschreven mag worden. Ik verwijs mevrouw Snijder
naar de inhoud daarvan. Ik wil de Kamer de brief nog weleens toesturen, maar
in die bijlage staan precies de coördinaten van de criteria et cetera
uitgesplitst.De eerste vraag van mevrouw Snijder ging over het Borgstellingsfonds.
Zowel de Kamer als ik moet onder ogen zien dat banken in het algemeen momenteel
heel terughoudend zijn met het verlenen van kredieten. Dat zegt wellicht op
dit moment meer over de conditie en de onzekerheid bij banken zelf dan over
het Borgstellingsfonds. Ik denk namelijk dat het Borgstellingsfonds op zich
een heel goed middel is om kredieten eerder en gemakkelijker los te krijgen.
Alle banken zijn echter voorzichtiger geworden ten aanzien van elke investering.
Wij horen uit de praktijk dat er heel goed gekeken wordt naar wat wel en wat
niet kan. Het Borgstellingsfonds kan dan net het laatste zetje geven. Dat
wordt door alle ondernemers in de land- en tuinbouwsector erkend.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Zijn deze zetjes echter voldoende om te voldoen aan de beleidsinzet van
de minister? Dat is een van de achterliggende vragen die ik de minister heb
gesteld. Heeft de minister echt het gevoel dat met deze toch wat kleine aanpakken
en impulsen haar beleidsdoelstellingen straks haalbaar zijn? Er zullen namelijk
investeringen moeten komen. Je kunt er grote vraagtekens bij zetten of het
bedrijfsleven daartoe in staat is, zoals ook het LEI zegt.Minister Verburg:Ik heb al gezegd dat wij een financieel instrumentarium en een beleidsinstrumentarium
hebben die zijn gericht op investeringen. Wij kijken voortdurend hoe wij dat
zo effectief mogelijk kunnen inzetten. Ik zeg echter maar gewoon tegen mevrouw
Snijder dat iedereen momenteel even het hart vasthoudt en de adem inhoudt
met betrekking tot investeringen. Ik verwacht dat dit ook in de land- en tuinbouwsector
hier en daar het geval zal zijn. Dat is echter ook niet zo gek in een crisissituatie
als die waar wij op dit moment doorheen gaan. Wat LNV betreft, zal ik er alles
aan doen om zetjes te geven en slagen voorwaarts te maken en te investeren,
zodat de hele agrocluster sterker uit de crisis komt dan deze erin ging.De heer Van der Vlies (SGP):De minister gaat praten met haar ambtsgenoot van EZ over de SDE-regeling.
Deze is in 2008 opengesteld voor € 0,12 per kilowatt voor covergisting.
Dat is ver onder de geadviseerde tariefstelling van de ECN. Daardoor is 60%
tot 70%, en ik schat dat dit nog meer wordt, van de projecten teruggetrokken
uit de race. Ik krijg graag de toezegging van de minister dat er echt een
substantieel stuk in de tarieven bij komt. Anders komt de regeling niet van
de grond, halen wij het convenant niet binnen en is het vertrouwen daarin
weg.Minister Verburg:Ik begrijp de vraag van de heer Van der Vlies en zie deze ook. Dat heb
ik al gezegd. Ik heb gezegd dat ik mij voluit ga inzetten met mijn collega
van EZ. Het zou echter niet netjes zijn om nu een toezegging te doen in de
Kamer. Ik zie het effect echter en het vliegwieleffect dat daar weer vanuit
kan gaan op een groot aantal zaken. Het gaat om een innovatieve regeling die
bijdraagt aan verduurzaming. Ik zal mij er vol- en voluit voor inzetten. Ik
kan echter nog niets toezeggen en dat begrijpt de heer Van der Vlies ook wel.De heer Van der Vlies (SGP):Als ik goed ben geïnformeerd, speelt dit allemaal voor 1 januari
aanstaande. Het is dus kort dag.Minister Verburg:Het heeft mijn volle aandacht.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb in mijn bijdrage een pleidooi gehouden voor een inpasbare vrijheid
voor ondernemers. Ik doelde speciaal op de ontwikkeling van de schaalsprongen
die zich manifesteren en op de "not in my backyard"-discussie die overal plaatsvindt.
Vindt de minister met de PvdA dat er eisen gesteld moeten worden aan de schaalsprongen?
Wil zij, met haar collega van VROM, zich ook gaan bemoeien met de inrichting
van die gebieden waar die schaalsprongen kunnen worden gefaciliteerd?Minister Verburg:Ik kom hierover straks nog te spreken bij het punt van natuur en landschap.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb een vraag over het enige maar wel heel goede amendement dat er
ligt van mij. De minister zegt dat zij wil verbinden en dat zij op zoek is
naar een gezonde, toekomstgerichte agrarische sector. Hakken in het zand is
geen fout vlees, maar foute boel, zo zou ik het willen omschrijven. Het valt
mij wel op dat de minister niet staat te trappelen om de biologische landbouw
extra te stimuleren. In het begrotingsstukje over het bevorderen van duurzame
productiemethoden neemt het aandeel biologische landbouw af. Mijn amendement
vraagt om substantieel te blijven investeren in de duurzame biologische landbouw.
Ik krijg graag een reactie van de minister daarop, zeker gezien de aangenomen
motie van eerder vanmiddag, waarin wordt opgeroepen de crisis te vergroenen
en met groene initiatieven te komen.Minister Verburg:Voorzitter, mag ik mijn reactie geven bij de behandeling van de amendementen?
Dit gaat namelijk over een amendement.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Daarmee ben ik het niet eens. De minister houdt een verhaal over een gezonde
toekomst, verbinden, een sterke en gezonde agrarische sector
enzovoorts. Wij hebben in eerste termijn uitgebreid besproken dat het niet
goed gaat met de agrarische sector. Het gaat niet goed met het klimaat. Wij
zullen echt iets anders moeten doen. Ik wil nu een reactie op mijn vraag waarom
de minister zo weinig investeert in bevordering van de biologische landbouw.Minister Verburg:Ik heb een plan ingediend voor de ontwikkeling van de biologische productie
en consumptie. Wij hebben dat uitvoerig met de Kamer besproken. Ik heb in
dat plan mijn doelstellingen aangegeven. Ik heb ook aangegeven dat ik er voldoende
budget voor heb vrijgemaakt.In het amendement van mevrouw Van Gent op nr. 56, dat mij overigens enigszins
bekend voorkwam van vorig jaar, staat dat er meerdere manieren zijn om duurzaam
te ondernemen en dat biologische landbouw daar een van is. Ik wed niet op één
paard, dus niet alleen op de biologische landbouw. Ik wil dat de verduurzaming
in de volle breedte van de landbouw plaatsvindt en dus niet alleen bij de
biologische landbouw. In de Beleidsnota biologische landbouwketen 2008-2011
heb ik de ambities aangegeven en ik ontraad de Kamer daarom aanneming van
dit amendement. Ik vind dat ik voldoende financiële middelen om de ambities
te realiseren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De minister zegt dat zij niet op één paard wedt, maar zij
wedt vooral op een dood paard. Zij zou veel meer moeten investeren in de biologische
landbouw. Ik vraag de minister nogmaals, ook gezien de aangenomen motie, waarom
zij terugkomt met oude teksten en niet in staat is om een beetje flexibel
te opereren en de noodzaak van meer investeren in biologische landbouw met
mij te onderkennen. Waarom is dat?Minister Verburg:De nota over biologische landbouw en de ontwikkeling van productie en
consumptie is opgesteld in nauw overleg met het veld, met de mensen die er
verstand van hebben. Die mensen zeggen dat ik met dit verhaal een heel eind
kom. Ik heb daar voldoende budget voor, dus ik zie geen noodzaak om dat nu
verder te ontwikkelen. Als er heel specifieke dingen zouden zijn in het kader
van innovatie en verduurzaming, speel ik daarop in. Ik ga straks nog iets
zeggen over veredeling et cetera. Die mogelijkheden zijn er, maar wij hebben
op dit moment het extra budget voor het realiseren van de ambities niet nodig.De heer Atsma (CDA):Ik wil eraan toevoegen dat trekken aan een paard waar geen beweging is
te krijgen ook geen zin heeft. Ik zeg dat, volgens mij, samen met de heer
Graus, die erop wees dat de consument een belangrijke verantwoordelijkheid
heeft. Ik heb twee vragen.In mijn eerste termijn heb ik, juist in het licht van de crisis, maar
ook in het licht van de toekomst van de primaire sector, gepleit voor het
faciliteren van schaalvergroting in de meest ruime zin. Een aantal sectoren
zal daaraan niet kunnen ontkomen. Ik heb de minister hierover niet gehoord
en ik zou er graag een reactie op willen hebben. Hoe denkt de minister schaalvergroting
meer te kunnen faciliteren en stimuleren, in de wetenschap dat in Nederland
veel grond beschikbaar is via bijvoorbeeld de DLG?De voorzitter:En tot slot?De heer Atsma (CDA):Mijn tweede vraag betreft de suggestie die de CDA-fractie heeft gedaan
om het gebruik van, laat ik het maar huiselijk zeggen, snel internet in de
primaire sector te stimuleren, in de wetenschap dat nog altijd 200.000 panden
op het platteland het moeten stellen zonder een kabelaansluiting ...De voorzitter:Dank u wel.De heer Atsma (CDA):... en in de wetenschap dat het ook in het buitenland wordt gestimuleerd.
De minister zegt dat zij het niet doet, omdat LTO Nederland al iets doet...De voorzitter:Mijnheer Atsma ...De heer Atsma (CDA):... maar LTO Nederland is geen overheid.De voorzitter:Mijnheer Atsma, ik vroeg u om af te ronden.Minister Verburg:Ik heb deze vraag schriftelijk beantwoord. LTO Nederland maakt hier echt
iets moois van, een ledenservice. Dat kan ook nog leden werven en binden.
Ik zie hier geen toegevoegde verantwoordelijkheid voor de overheid. Iedereen
die thuis een internetverbinding aanschaft, moet dat zelf betalen, ook een
ondernemer. En zo hoog zijn de kosten ook niet.De voorzitter:Tot slot, mijnheer Atsma.De heer Atsma (CDA):Met alle respect, maar dit is wel erg gemakkelijk. LTO Nederland is de
overheid niet en niet iedereen is georganiseerd. Daarbij heeft de overheid
er, meer dan een ander, belang bij om het goed te organiseren. Kijk naar de
problemen die wij allemaal hebben gezien en ervaren bij de Dienst Regelingen,
waar men menskracht tekort komt om de problemen het hoofd te kunnen bieden.Minister Verburg:Voorzitter. Ik zie dit echt als een ondernemersverantwoordelijkheid en
ook als een ondernemerskeus. Deze ondernemers moeten er zelf voor zorgen dat
zij een dergelijke aansluiting krijgen. Dat geldt voor alle ondernemers. Ik
zie niet in waarom ik op dit punt een uitzondering zou moeten maken voor de
agrarische sector. Als ik dat zou doen, zou de gehele plattelandsbevolking
terecht kunnen vragen: wilt u onze aansluiting ook betalen? Zij heeft namelijk
ook geen "normale" aansluiting.Wat de schaalvergroting betreft, heb ik de heer Atsma gezegd dat wij de
ontwikkeling van de agrarische sector met welk gezicht dan ook stimuleren.
Als een bedrijf verplaatst moet worden en als op de een of andere manier een
nieuw bedrijf gevonden moet worden, kan de Dienst landelijk gebied een rol
spelen. Daarvoor moet dan wel een aanleiding zijn. Wat mij betreft bepalen
ondernemers zelf hoe zij hun bedrijf ontwikkelen. De overheid probeert ervoor
te zorgen dat er zo min mogelijk belemmeringen zijn.Voorzitter. Ik kom vervolgens toe aan mijn hoofdstukje dierenwelzijn.
De heer Cramer, mevrouw Van Velzen, mevrouw Thieme, mevrouw
Ouwehand en mevrouw Van Gent hebben gesproken over het belang van dierenwelzijn.
Wij zijn nu bijna een jaar bezig met de uitvoering van de Nota Dierenwelzijn.
Ik zie veel gebeuren bij het verbeteren van het dierenwelzijn, zowel op nationaal
als op Europees niveau. Samen met betrokken partijen is veel in gang gezet.
Ik noem: het verdoofd castreren van beerbiggen en het Europees verbod op de
import van honden- en kattenbont dat per 1 januari gaat gelden. Tegen
mevrouw Van Velzen zeg ik: als dat verbod geldt, zal het zeker gehandhaafd
worden. Nu kunnen wij het niet handhaven, want het geldt nog niet.Verder noem ik de start van de herziening van de EU-richtlijn over het
doden van dieren, de structurele aanpak van de malafide hondenhandel door
de Algemene Inspectiedienst en de start van een vierjarig project ter voorkoming
van verwaarlozing van landbouwhuisdieren. Dat laatste zeg ik met name in de
richting van de heer Graus. Bij dit project werken de Gezondheidsdienst en
de Algemene Inspectiedienst samen bij het begeleiden van mensen die landbouwhuisdieren
onvoldoende verzorgen vanwege sociale problemen. Op deze manier willen wij
bereiken dat bedoelde situaties zich niet meer voordoen. Dat is in het belang
van mens en dier.Ik noem verder de campagnes van het Landelijk informatiecentrum gezelschapsdieren.
Het aantal bezoekers van de website van dit centrum neemt toe. Ik noem ook
het intrekken van de Regeling agressieve dieren. Morgen zal de Kamer hierover
spreken.Daarnaast komen de ontwikkeling en de toepassing van duurzame en diervriendelijke
stallen op stoom. Het nieuwe stalontwerp voor de melkveehouderij onder de
titel Kracht van koeien zal binnenkort gereed zijn. Naar verwachting worden
in de loop van 2009 de eerste nieuwe stalontwerpen voor de varkenshouderij
opgeleverd. Vanaf 2009 wordt een ontwerptraject doorlopen voor de vleeskuikenhouderij
en voor de legsector. Met fiscale ondersteuning, gekoppeld aan de Maatlat
duurzame veehouderij, worden stallen gebouwd die voldoen aan bovenwettelijke
eisen op het gebied van dierenwelzijn en ammoniakuitstoot. Zojuist heb ik
de heer Van der Ham op dit punt een toezegging gedaan. Die zal ik ook nakomen.
Dit jaar zijn de stallen in de melkveehouderij toegevoegd aan de lijst waarvoor
de maatlat zal gelden.De heer Waalkens vraagt om een stimulerende plus voor dierenwelzijn bij
het gebruik van grote stallen. Op dit punt was ik hem nog een toezegging schuldig.
Het is mijn inzet om bij herziening van de maatlat in het komende voorjaar
alle bedrijven met grote stallen meer welzijnsinvesteringen te laten leveren.
Dat wordt ook van ze gevraagd. In ieder geval zal een hoger puntenaantal op
de welzijnsmaatlat moeten worden verkregen. Daarbij denk ik aan een getrapt
systeem op grond waarvan meer welzijnspunten moeten worden behaald naarmate
de stal groter is. De economische haalbaarheid van het werken met de maatlat
zal ik met dit traject niet uit het oog verliezen. Kortom, er is werk in uitvoering
op het gebied van dierenwelzijn.Overigens, de overheid is niet alleen verantwoordelijk voor een goed dierenwelzijn.
Voor het waarmaken van de ambitie van verbetering van het dierenwelzijn is
een breed maatschappelijk draagvlak nodig. De eerstverantwoordelijke voor
het welzijn van dieren is natuurlijk de houder van dieren. De overheid bepaalt
de randvoorwaarden. Ik kies voor een aanpak met draagvlak en een duurzaam
evenwicht: people, profit, planet. Wij staan in de Europese voorhoede en het
is mijn inzet om het geheel Europese peloton mee te krijgen.Ik neem zelf het initiatief tot een groot aantal acties en ik daag maatschappelijke
partners uit om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Juist door het stellen
van haalbare doelen neem ik de groeiende aandacht van de samenleving voor
dierenwelzijn bij de uitvoering van onze projecten serieus. Kortom, ik deel
het doel van verbetering van dierenwelzijn met de Kamer. Voor het bereiken
daarvan kies ik voor een ambitieuze, reële en haalbare route.Mevrouw Van Velzen, de heer Waalkens, de heer Graus, mevrouw Snijder en
mevrouw Thieme stelden vragen over de situatie rondom de Stichting Dierenthuis
in Aarle-Rixtel in de gemeente Laarbeek. Wat is de situatie? De Stichting
Dierenthuis is vorig jaar in Aarle-Rixtel, gemeente Laarbeek, een dierenopvang
begonnen. De vestiging was en is niet in overeenstemming met het bestemmingsplan
van de gemeente en het streekplan van de provincie. Betrokkenen zijn daarop
gewezen en hebben desondanks de plannen doorgezet. Daarop is de gemeente tot
handhaving overgegaan en zij heeft aan de Stichting Dierenthuis een dwangsom
opgelegd. De stichting is bij de rechter in beroep gegaan tegen de opgelegde
dwangsom en voor de duur van het beroep heeft de gemeente de termijn om deze
dwangsom te innen verlengd. Op 4 december 2008 heeft de rechter de gemeente
in het gelijkgesteld. De stichting heeft tot 19 december 2008 de tijd
om de strijdige situatie op te lossen. Zo niet, dan is de gemeente gerechtigd
om de dwangsom van € 75.000 te innen.Er was al contact van mijn mensen met de gemeente Laarbeek. Vorige week
hebben mijn ambtenaren opnieuw intensief contact gehad, ook met de burgemeester.
Donderdag jongstleden heb ik de situatie telefonisch besproken met de commissaris
van de Koningin in Noord-Brabant, mevrouw Maij-Weggen. Wij hebben afgesproken
dat de provincie een kleine commissie van goede diensten zal samenstellen
om een snelle en houdbare oplossing voor iedereen te vinden. Vrijdagochtend
heb ik hierover telefonisch gesproken met de burgemeester van Laarbeek. Ik
heb van de heer Gilissen gehoord dat hij dit voorstel omarmt. De gemeente
Laarbeek is bereid om het innen van de dwangsom op te schorten teneinde een
oplossing voor iedereen te vinden. De gemeente heeft tot die tijd ook geen
ontruimingsplannen.Er is ook contact gelegd met de Stichting Dierenthuis. Ook die heeft medewerking
toegezegd. Dat betekent dat de commissie van goede diensten snel aan het werk
kan. Inzet is dat er snel een effectieve oplossing wordt gevonden waarbij
van alle partijen oplossingsgerichtheid wordt gevraagd. Iedereen zit dan aan
tafel om een oplossing voor iedereen te vinden. Ik hoop van harte voor de
mensen en de dieren dat betrokken partijen snel tot een goede en houdbare
oplossing komen.Voorzitter: Ten HoopenMevrouw Van Velzen (SP):Ik ben blij dat de minister dit onderwerp voortvarend heeft opgepakt.
Dat verdient Dierenthuis, vooral ook omdat het om heel veel dieren gaat. Die
hebben niets met procedures te maken, behalve dat zij thuisloos worden casu
quo een spuitje krijgen. Ik vraag de minister om de Kamer concreet
op de hoogte te houden. Een commissie van goede diensten klinkt heel goed,
maar het gaat uiteindelijk om een definitiekwestie. Is het een pension of
een hospice? Dieren verblijven er tijdelijk, want die zijn ziek en gaan dood.
Wat mij betreft kan dit heel gemakkelijk opgelost worden en hoeft er materieel
niets te veranderen. Ik hoop op een goede inzet van de minister.De minister geeft aan dat het verbod op het importeren van honden- en
kattenbont in 2009 ingaat. Ik herinner mij dat ik de motie daarover in 2003
heb ingediend. Daar is dus zes jaar overheen gegaan. Ik ben blij dat het gebeurt.
Hulde daarvoor. Het is ook goed dat de minister zegt dat goed wordt gehandhaafd.De minister heeft ook een importverbod toegezegd op het bont van vossen
en chinchilla's. Ik vraag haar om hier niet ook zoveel tijd overheen te laten
gaan. De minister zegt te wachten op de Wet dieren. Dat gaat lang duren, vrees
ik. Wij zijn nog niet eens toe aan behandeling, laat staan dat de Eerste Kamer
al aan zet is. Is de minister bereid om hiervoor een apart traject te bewandelen
en de Kamer dit voorstel met spoed toe te sturen?Minister Verburg:Ik dank mevrouw Van Velzen voor haar waardering voor het verbod op honden-
en kattenbont. Wat zij vraagt, kan ik echter niet toezeggen. Dit vraagt om
een zorgvuldig proces en om zorgvuldige procedures. Mevrouw Van Velzen houdt
mij daar zelf ook graag aan.Mevrouw Van Velzen vraagt ook naar de stichting en de gemeenten en het
vinden van een oplossing. Vindt zij het goed als wij dat aan de commissie
van goede diensten overlaten? Het probleem lijkt van hieruit gemakkelijk op
te lossen door een definitie te veranderen. In de praktijk ligt het vaak wat
ingewikkelder. Soms is er ook sprake van mensen of organisaties die een poosje
langs elkaar hebben heen geschuurd. Dan is er even iets meer nodig. Laat die
commissie alsjeblieft aan de slag gaan en laat iedereen zich inzetten voor
een goede oplossing voor iedereen, voor de dieren, voor de mensen en voor
de gemeente.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik wil de commissie van goede diensten natuurlijk de ruimte bieden. Ik
heb echter geen idee wie erin zitten. Aangezien ik zelf ook van goede dienst
ben, wil ik mij bij dezen kandideren. Ik denk dat ik hier redelijk neutraal
in sta. Er moet een oplossing komen. Bij deze richt ik een sollicitatie aan
het adres van de minister.Wat het verbod op de import van chinchilla- en vossenbont betreft, natuurlijk
moet dat zorgvuldig gaan. Het moet vooral uitmonden in een verbod. Nu er in
Nederland niet gefokt mag worden, is het logisch dat er ook snel wordt overgegaan
tot een verbod. Waarom is het zorgvuldiger om te wachten op een wet die nog
niet eens is behandeld? Waarom wordt niet nu een traject ingezet met een algemene
maatregel van bestuur?Minister Verburg:Ik heb op dit laatste al antwoord gegeven.Wat het eerste punt betreft, de commissie van goede diensten, die zal
door de provincie Noord-Brabant ingesteld. Ik wil dat daar laten en dit geldt
ook voor de samenstelling van de commissie.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. De minister geeft geen antwoord op mijn vraag.De voorzitter:Het zijn misschien niet de antwoorden die u wilt horen.Mevrouw Van Velzen (SP):De minister zegt dat zij al antwoord heeft gegeven op mijn vraag. Dat
is te gemakkelijk. Ik vraag haar waarom het niet zorgvuldig is om nu al over
te gaan tot de invoering van een importverbod.Minister Verburg:Ik doe dat graag in het kader van de invoering van de wet.Mevrouw Thieme (PvdD):De minister zegt dat er al heel veel is gebeurd sinds de Nota Dierenwelzijn.
Zij noemt het verdoven voor castreren, dat was al voor die nota aan de gang,
honden- en kattenbont, dit was ook al voor haar tijd in opdracht van de Kamer
in gang gezet, het afschaffen van de Regeling agressieve dieren, ik houd mijn
hart vast, want het wordt alleen maar erger voor die dieren, de handhaving
voor dierverwaarlozing en diermishandeling, in opdracht van de Kamer zijn
er meer fte's aan de AID toegekend, en als het gaat om de duurzame stallen
gaat, heeft de minister geen definitie. Ik vraag aan de minister wat haar
ministerie nu eigenlijk heeft gedaan voor de dieren.Minister Verburg:Ik ben bang dat mevrouw Thieme naar de bekende weg vraagt. Ik vertel haar
nog eens dat ik vorig jaar op 12 oktober de Nota Dierenwelzijn bij de
Kamer heb ingediend. De behandeling was pas eind januari/begin februari van
dit jaar. Sinds die tijd is het voluit werk in uitvoering. Ook hier geldt
echter dat als je veranderingen wilt bewerkstelligen met draagvlak, het de
nodige tijd kost om sectoren, maatschappelijke organisaties en mensen mee
te krijgen. Ik ben van mening dat er flinke stappen zijn gezet. In februari
zullen wij daarover met elkaar van gedachten wisselen op basis van de jaarlijkse
rapportage. Wij zijn goed op streek. Ik wil bovendien dat Nederland niet het
enige land blijft dat dierenwelzijn hoog in het vaandel heeft, ik wil ook
het Europese peloton mee hebben.Mevrouw Thieme (PvdD):Met al die stapjes waarover de minister nu spreekt, is al een begin gemaakt
voor haar tijd. De vraag is wat zij zelf heeft geïnitieerd op het gebied
van dierenwelzijn. Dit zijn zaken die al door de maatschappelijke organisaties
zijn ingestoken. En dan zijn het nog maar heel kleine stapjes. Wat heeft de
Nota Dierenwelzijn concreet aan initiatieven opgeleverd behalve dan dat het
aantal bezoekers van de website over gezelschapsdieren iets is toegenomen?
Dit heeft geen rechtstreeks effect op het dierenwelzijn.Minister Verburg:Ik meen dat er 98 actiepunten in het werkprogramma zijn opgenomen. Op
al die 98 punten ontvangt de Kamer een verslag. Mevrouw Thieme kan dan de
voortvarendheid en de voortgang beoordelen. Ik heb niet de pretentie dat ik
overal zelf de eerste stap zet, gelukkig niet. Ik ben gek op initiatieven
van anderen, maar je zult het samen moeten doen. Na een eerste stap in een
traject zijn er vaak nog heel veel kleine stapjes in de goede richting nodig.Mevrouw Thieme (PvdD):De minister zegt dat de Kamer kan beoordelen of zij haar doelstellingen
heeft behaald, maar de Algemene Rekenkamer heeft aangegeven dat er geen prestatie-indicatoren
zijn. Wij kunnen dat dus helemaal niet doen.Minister Verburg:Ik kan citeren uit een brief waarin staat dat wij een dierenwelzijnsindex
ontwikkelen. Mevrouw Thieme en de ARK krijgen waar zij om vragen, maar het
feit dat er geen dierenwelzijnindex bestaat – ook internationaal niet –
geeft aan dat veel van dit soort zaken nog moet worden ontwikkeld. Wij opereren
in de voorhoede. Dat is niet zomaar uit de hoed te toveren. Ook daar zijn
stappen voor nodig en is verbinding nodig in plaats van afbreken en opbouwen.De heer Graus (PVV):Voorzitter. Ik dank de minister hartelijk. Zij hoeft niet alleen maar
elke keer als een kop van jut te worden gebruikt. Zij is haar belofte nagekomen.
Ik heb haar gevraagd om binnen 24 uur iets te ondernemen voor het dierentehuis
te Aarle-Rixtel. Zij heeft dat gedaan en mijn complimenten daarvoor, met name
voor die duizenden arme stakkers die in onzekerheid zaten. Is de minister
het met mij eens dat in navolging hierop de dierenopvang professioneler moet
worden aangepakt? Het komt heel vaak voor dat mensen met alle goede intenties
veel dieren gaan opvangen met alle problemen van dien. De dieren zijn er de
dupe van. Ik weet dat er fouten zijn gemaakt, ook in Aarle-Rixtel. Ik heb
een hartig woordje met die mensen gesproken. Hoe gaan wij er echter verder
mee om? In het specifieke geval van Aarle-Rixtel gaat het om oude, zieke dieren
die hooguit nog een of twee jaar te leven hebben. Is het mogelijk dat de dieren
daar kunnen sterven en er dan pas een definitieve afrol plaatsvindt?Minister Verburg:Ik heb er veel vertrouwen in dat er met de voortvarende aanpak van de
commissie van goede diensten met alle betrokkenen niet alleen tot een oplossing
wordt gekomen voor de dieren maar ook tot een houdbare oplossing voor iedereen,
dus voor de dieren, de mensen en de gemeente. Laat hen even aan het werk.
Ik dank u overigens voor het compliment want ik heb inderdaad dezelfde dag
nog de commissaris van Brabant gebeld. Wij zijn er onmiddellijk mee aan de
slag gegaan. Ik vind wel dat mensen die een huisdier aanschaffen, daar zelf
voor verantwoordelijk zijn en daar ook zelf op aanspreekbaar moeten zijn.
Het is niet de bedoeling dat iemand een huisdier heeft en als het toch te
veel werk met zich mee blijkt te brengen, de gemeente of de samenleving opzadelt
met de zorg daarvoor. Daar ben ik geen voorstander van. De overheid moet niet
de taak, de rol en de verantwoordelijkheid van de eigenaar willen overnemen.De heer Graus (PVV):Ik heb nog een vraag over handhaving, want dat hoofdstuk is inmiddels
ook afgesloten, en Aarle-Rixtel en dierenopvang in het algemeen. U weet ook
dat voor wilde dieren en gedomesticeerde dieren die niet onder het Honden-
en kattenbesluit vallen, de opvang slecht tot niet geregeld is. Dan ontstaat
dit soort situaties van mensen die het goed bedoelen waardoor de dieren nog
meer in de knel komen. Ik stel graag nog een vraag over handhaving. In een
brief die wij gekregen hebben, schrijft de minister in reactie op mijn motie
over meer controle en handhaving in natuurgebieden dat zij inzet op voorlichting.
In mijn fractie vraag ik echter juist om meer controleurs en handhavers, het
liefst ook 300 man dierenpolitie. Er zijn te weinig mensen om iets te doen
tegen dierenmishandeling en zaken zoals illegale jacht.Minister Verburg:Die 300 man dierenpolitie ga ik u niet toezeggen. Op het punt van de handhaving
in natuurgebieden gebeurt al veel, maar dat kan ook via voorlichting en het
opvoeden van de gebruikers van die natuurgebieden. Natuurlijk is er wel een
basis van handhaving nodig. Voor eigenaren van dieren zeg ik echter: bezint
eer gij begint. Weet waar je aan begint, denk daarover na, laat je voorlichten,
ga naar de website van het LICG of naar de dierenhandel en denk door over
wat het betekent om een huisdier te nemen. Ik zeg weleens: mensen hebben negen
maanden de tijd om zich voor te bereiden op de geboorte van hun kind. Laat
mensen eens de helft van die tijd nemen om zich voor te bereiden op de komst
van een huisdier. Dan zou er al veel gewonnen zijn.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Ik heb waardering voor de initiatieven die de minister heeft
genomen in relatie tot het dierentehuis. Ik heb er alle vertrouwen in dat
er een goede oplossing komt. Mijn eerste punt sluit hierop aan. Twee jaar
geleden is een amendement ingediend en aangenomen waarmee beoogd werd, vier
schutstallen in Nederland te realiseren. Daarvoor is een bedrag van € 100.000
geparkeerd maar dat is uiteindelijk verdeeld over alle asielen. Er zijn geen
schutstallen gebouwd, zeer tot mijn verdriet.De voorzitter:Maar nu uw vraag.De heer Waalkens (PvdA):Is de minister het met mij eens dat wij dit initiatief misschien weer
moeten oppakken? Ik ben blij dat er extra eisen worden gesteld aan grotere
stallen, langs de maatlat dierenwelzijn. Ik ben benieuwd naar de stand van
zaken met betrekking tot de uitvoering van de motie-Jacobi c.s. over de effecten
op de volksgezondheid van intensieve veehouderijbedrijven. Ik heb het nu over
de effecten van fijnstof.Minister Verburg:De motie die u noemt zal ik even moeten opzoeken. In tweede termijn kom
ik erop terug.De heer Waalkens (PvdA):Het gaat om de motie-Jacobi/Koopmans, waarin de regering werd verzocht,
na te gaan welke effecten megastallen hebben op de volksgezondheid.Minister Verburg:Ik kom hier in tweede termijn graag op terug. Wat de schutstallen betreft:
wij hebben gezocht naar methoden om dat budget goed weg te zetten. Uiteindelijk
hebben wij in overleg met de Kamer gezegd: zouden wij dat nu wel doen; kan
het niet op een andere manier? Hoewel de gedachte sympathiek is, geloof ik
niet dat het een goed idee zou zijn om weer aan de schutstalgedachte te beginnen.De voorzitter:Ik stel de heer Graus in staat om een korte vraag te stellen, want er
blijkt sprake te zijn van een misverstand?De heer Graus (PVV):Dat klopt. Ik geef de minister helemaal gelijk: eer je
een dier aanschaft, moet je je goed bezinnen. Daar ben ik het helemaal mee
eens, maar de minister doelt nu meer op gezinnen die een hond of een konijntje
aanschaffen. Ik heb het over opvangcentra voor dieren. Het gaat dan om gedomesticeerde
en/of wilde dieren die niet onder het Honden- en kattenbesluit vallen. Daarvoor
is er geen goede professionele opvang.Minister Verburg:Ik wil dat ook niet stimuleren, want ik vind hoe dan ook dat mensen alleen
een dier moeten aanschaffen of importeren als dat mag binnen de wetgeving
en als zij heel goed hebben nagedacht over de verzorging van het dier, niet
alleen de verzorging nu, maar ook over twee jaar en tijdens de vakantieperiode.De heer Graus (PVV):Het gaat over noodopvang en noodhulp.De voorzitter:Ik stel voor dat de minister haar betoog vervolgt.Minister Verburg:Voorzitter. De heer Cramer heeft mij gevraagd of ik bereid ben om de combinatiekip,
die zowel voor de eieren als voor de vleesproductie wordt gehouden, in mijn
onderzoek naar alternatieven voor het doden van eendagshaantjes mee te nemen.
In het rapport van de Animal Science Group is een aantal alternatieven voor
het doden van eendagskuikens als perspectiefvol beoordeeld, waaronder inderdaad
de optie van de combinatiekip. Die scoort positief op diervriendelijkheid
en natuurlijkheid, maar negatief op de criteria haalbaarheid en kosten. Van
de andere perspectiefvolle alternatieven is, voordat er vervolgstappen kunnen
worden gezet, een nadere beoordeling nodig om definitieve uitspraken te doen
over de technische haalbaarheid, de kosten en de diervriendelijkheid. Een
nadeel van de combinatiekip is, dat bij een gelijkblijvende pluimveeproductie
en -consumptie de benodigde hoeveelheid voer verdubbelt, in vergelijking met
de huidige mondiaal gebruikte leg- en vleesrassen. Omdat voer verreweg de
grootste kostenpost is in de pluimveehouderij, nemen de productiekosten en
bijgevolg de consumentenprijzen van eieren en pluimveevlees bij de combinatiekip
fors toe. Daarnaast worden per ei en per kilogram vlees meer mest, ammoniak
en fijnstof geproduceerd. Dat is de reden waarom ik, zoals ik in mijn brief
van 7 oktober heb aangegeven, de optie van de combinatiekip wellicht
haalbaar acht voor een nichemarkt. Initiatieven uit die markt zal ik waar
nodig steunen, maar ik zie deze optie op dit moment, wegens de hoge kosten,
niet als een structurele oplossing voor de gehele pluimveesector. Ik wil deze
suggestie niet wekken en om die reden acht ik nader onderzoek op dit moment
niet zinvol.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik ben toch een beetje teleurgesteld. In mijn inleiding heb ik nadrukkelijk
een link gelegd en aangegeven dat de druk op de productie ons geleid heeft
tot het zozeer doorfokken van hetzij legkippen, hetzij vleeskippen, dat het
noodzakelijk is dat wij 30 miljoen haantjes om zeep helpen. Wij moeten dus
misschien wel accepteren dat dit in mijn ogen doorgeschoten fokbeleid anders
zou moeten. Wij moeten misschien accepteren dat zij wat meer voer nodig hebben
en mest en dergelijke voortbrengen, maar laten wij hopen dat met het doorfokken
van de dubbel doelkip of de combinatiekip op dat punt betere resultaten worden
bereikt. Het zijn nu onvergelijkbare grootheden.Minister Verburg:U weet dat wij naar alternatieven zoeken om van het doden van eendagskuikens
af te komen. Dat onderzoek gaat door. De heer Cramer vraagt specifiek naar
een van de mogelijke alternatieven. Op die vraag heb ik hem zojuist geantwoord.
Enerzijds spelen diervriendelijkheid en natuurlijkheid hierbij een rol, anderzijds
de kosten en de opbrengsten. Hierbij komen de afwegingen van planet, people
en profit om de hoek kijken. Daartussen moeten wij een optimale balans zien
te vinden. Ik heb daarvoor ook draagvlak in de sector nodig.De heer Cramer (ChristenUnie):Dat draagvlak nodig is, snap ik best. De fractie van de ChristenUnie heeft
echter dit voorstel gedaan, omdat de alternatieven ons minder goede routes
lijken te zijn. Bij deze routes speelt genetisch ingrijpen vaak een rol. Een
andere mogelijkheid is het ei van tevoren screenen. Deze routes zijn volgens
mijn fractie minder gemakkelijk dan het doorfokken van een al bestaand ras
als de combinatiekip.Minister Verburg:Ik heb gezegd dat hiervoor misschien een nichemarkt is. Als daarvoor nader
onderzoek nodig is en wordt gevraagd, zal ik dat bevorderen. Ik zie dit echter
niet als een oplossing voor het vraagstuk waarvoor wij op dit moment staan.De heer Waalkens (PvdA):Ik ben mede-indiener van het amendement. Daarom voel ik mij aangesproken
als de minister zegt dat hiervoor misschien een nichemarkt is. Het lijkt mij
echter niet onbelangrijk. Dit moeten wij in de onderzoeksrange blijven meenemen.
Wij zullen ook de andere alternatieven moeten bezien. Die zijn ons in een
uitstekende presentatie voorgelegd. De onderzoekster zit waarschijnlijk op
de publieke tribune. Ik prijs haar voor de presentatie die de Kamer heeft
gehad over de mogelijkheden die er zijn. Wij moeten alles onderzoeken.De voorzitter:De onderzoekster heeft meegeluisterd, mevrouw de minister.Minister Verburg:Dit heeft de heer Waalkens gezegd en ik onderstreep het.Ik kom bij het vierde blok. Dit gaat over duurzaam, gezond en goed voedsel.
De vraag speelt hoe wij van goed eten de gewoonste zaak van de wereld maken.
Goed eten is volgens mij eten dat is geproduceerd met respect voor mens, dier
en milieu, hier en nu en voor toekomstige generaties. In Nederland is een
groot aanbod kwalitatief goed en veilig voedsel. Ons consumptiepatroon en
de wijze van productie hebben echter invloed op milieu, dierenwelzijn, rechtvaardigheid,
gezondheid en biodiversiteit. Dit zijn waarden die samenhangen met ons voedsel
en met voedselproductie, maar waarbij veel consumenten niet of nauwelijks
stilstaan. Bovendien worden in de markt deze waarden niet altijd geborgd.Gezien de impact van ons voedsel op deze waarden, is er een absolute noodzaak
dat ons eten duurzamer en gezonder worden. Ook moeten consumenten meer van
nature gaan kiezen voor goed eten. De voedselketen is voor mij het aangrijpingspunt.
De omgeving van de consument is de plaats waar vraag en aanbod elkaar ontmoeten. Daarop concentreren wij ons. Ik heb het nadrukkelijk
over "wij", want zowel de consument, het bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties als de overheid hebben hierin een verantwoordelijkheid. Voedselproducenten
in Nederland zijn in dit licht moderne ondernemers. Ik ben ervan overtuigd
dat duurzaamheid voor hen een opdracht is die loont. In dit verband zie ik
bijvoorbeeld goede mogelijkheden voor de totstandkoming van topsegmenten die
qua niveau van duurzaamheid zich bevinden tussen biologische en gangbare landbouw
in. Deze segmenten stimuleer ik. Ik streef er daarbij naar om samen met ketenpartijen
en maatschappelijke organisaties in het voorjaar van 2009 een convenant over
tussensegmenten te ondertekenen. Ik wil partijen ondersteunen om verantwoordelijkheid
te nemen. Samen kunnen wij consumenten activeren om te kiezen voor goed eten.Bewustwording van de consument en vergroting van kennis en informatie
zijn voor mij belangrijke sporen. Verder spelen de herkenbaarheid van het
aanbod en betrouwbare, inzichtelijke informatie een belangrijke rol bij wat
de consument daadwerkelijk koopt. In de nota Voedsel en consument zal ik ingaan
op de uitdagingen die er liggen en op mijn beleidsinzet op dit punt. Momenteel
voer ik een intensieve consultatie met maatschappelijke organisaties en ketenpartijen,
gericht op een breed draagvlak voor de nota, die ik begin volgend jaar de
Kamer zal toesturen.De heer Polderman sprak in dit verband over het belang van goede etikettering
en vroeg of ik wat zie in dierenwelzijnsnormen op etiketten. Ik steun de initiatieven
op het vlak van etikettering van dierenwelzijn. Ik maak daarbij echter een
onderscheid tussen nationaal en Europees niveau. Verplichte etikettering kan
wat mij betreft alleen op EU-niveau worden ingevoerd. De Europese Commissie
verkent de mogelijkheden voor een verplicht en/of vrijwillig etiketteringssysteem
voor dierenwelzijn. Wij steunen dit initiatief. Vorige week hebben wij hierover
in de Kamer van gedachten gewisseld. Ik verwacht dat de Commissie eind 2009
haar bevindingen zal presenteren aan de lidstaten. Daarna volgt een discussie
over de wensen en mogelijkheden van etikettering voor dierenwelzijn in Europees
verband. Ik houd de Kamer op de hoogte.Bij een systeem met onderscheidende niveaus van dierenwelzijn op nationaal
niveau past in mijn ogen alleen een vrijwillige grondslag. Het sterrensysteem
van de Dierenbescherming is hiervan een mooi voorbeeld. Dergelijke vrijwillige
systemen zie ik ook in het Verenigd Koninkrijk en in Denemarken.Mevrouw Van Gent vroeg mijn mening over het advies van de Bioraad over
de invoering van de schijf van zes. Het concept van de schijf van zes is een
manier om duurzaamheid te communiceren richting de consument. Weliswaar een
goede manier, maar ik zet in op een bredere strategie om de consument te voorzien
van inzichtelijke en toegankelijke informatie. In de nota Voedsel en consument
zal ik ingaan op de vraag hoe wij dat gaan doen. De schijf is een van de mogelijkheden.Dan kom ik bij blok 5, natuur en landschap.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is goed dat deze schijf van zes wordt meegenomen. Ik heb echter ook
gevraagd een consumentencampagne te realiseren ter bevordering van het minder
eten van vlees en kip, dit min of meer in het kader van "Kip, het meest gesubsidieerde
stukje vlees". Ik vind dat hier iets tegenover moet staan. Ik krijg vervolgens
van de minister als antwoord dat zij dit mee zal nemen in de nota Voedsel
en consument. Ik wil echter een serieus antwoord op mijn vraag of zij overweegt
om een campagne te starten teneinde het parttime vegetariërschap te promoten.Minister Verburg:Dat ben ik niet voornemens.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dan is de vraag: waarom niet? Voor de vlees- en kipconsumptie wordt veel
reclame gemaakt. De minister geeft een bureaucratisch antwoord bij vraag 5.
Er is ook zoiets als een eigen verantwoordelijkheid en daar doe ik een beroep
op. Ik vind een en ander wel erg minimalistisch. De minister vond een duurzame
toekomst toch zo belangrijk?Minister Verburg:Ik heb ook aangegeven hoe ik wil werken. De overheid moet mensen niet
vertellen wat zij wel en niet moeten en mogen eten. Ik kies voor de lijn van
voorlichting en van bewustwording. Hierbij betrek ik ook de jeugd en jongeren.
Mensen maken zelf hun afwegingen en kiezen zelf wat zij eten en hoe hun bord
eruit ziet als zij voedsel tot zich nemen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het gaat er om wat er op het bord ligt en met name om wat er elke dag
op het bord ligt. Een duurzaam voedingspatroon houdt natuurlijk ook in dat
je wat terughoudender omgaat met het consumeren van vlees en kip, om maar
iets te noemen. Gaat de minister hier wel aandacht aan besteden, opdat mensen
hieruit een goede keuze kunnen maken?Minister Verburg:Wij gaan aandacht besteden aan vragen als hoe produceer je duurzaam en
hoe consumeer je duurzaam. Dat is echter iets anders dan iets voorschrijven
of opleggen. Daar ben ik niet van en dat ga ik ook niet doen.De heer Polderman (SP):Ten aanzien van het stimuleren van duurzaamheid is de relatie tussen de
consument en de producent cruciaal. Hier zit nog iets tussen. Hoe ziet de
minister dat? De consument moet geïnformeerd worden. Ik ben het met de
minister eens over duidelijke etikettering. Als wij hierin een slag kunnen
maken, is dat een voordeel. Daarnaast kiest de consument ook met zijn portemonnee.
De tussenhandel zit hiertussen. Deze drijft in mijn ogen de prijs ongewenst
op. Wat gaat de minister hieraan doen?Minister Verburg:Ik weet niet of de tussenhandel de prijs opdrijft. Als producenten duurzaam
produceren en oog hebben voor dierenwelzijn, conform de eisen van de burger,
vind ik wel dat de burger als consument hiervoor een prijs moet willen betalen.
Daar wringt de schoen weleens. Burgers ondertekenen soms voor de supermarkt
een petitie over dierenwelzijn of over duurzame productie, maar letten eenmaal
in de supermarkt alleen maar op de aanbiedingen. Het gat tussen burger en
consument moet op enig moment gedicht worden. Ook op dit terrein denk ik meer
aan voorlichten, bewust maken en verleiden dan aan wettelijk opleggen, met
het mogelijke risico dat de Kamer vervolgens zegt dat ik ook moet gaan handhaven.
Dan krijgen wij een keukenpolitie.De heer Polderman (SP):Over informatie en duidelijke etikettering voor de consument zijn wij
het eens. De minister zegt dat zij niet weet of er een groot verschil is tussen
de prijs die de producent krijgt en de prijs die de consument krijgt. Waar
komt de winst van Ahold dan vandaan? Dat zijn toch enorme concerns? De vraag
is of de minister daarin een rol voor zich ziet weggelegd.Minister Verburg:Dan stelt de heer Polderman een voor mij bekende vraag. Ik vind dat producenten
in de land- en tuinbouw en de visserij veel meer zouden moeten doen aan hun
afzetkracht. Hoe zorg je er gezamenlijk voor dat je een goede prijs krijgt
voor je product? Die producten zijn immers met veel zorg, ambachtelijkheid
en vakmanschap gemaakt. Organiseer die afzetkracht en versterk deze binnen
de spelregels, want dan kun je een goede prijs krijgen voor een prima product.De heer Atsma (CDA):Het is goed om te horen dat de minister geen afstand neemt van de campagne
Kip, 't meest veelzijdige stukje vlees. Die campagne is overigens niet zomaar
ontstaan. Zij heeft alles te maken met vogelpest en de ellende die daarvan
het gevolg was. Gezien de situatie in andere vleesveesectoren zou ik mij zelfs
kunnen voorstellen dat de minister dit onderwerp in Brussel aanhoudend op
de agenda blijft zetten om ook andere sectoren te promoten.Minister Verburg:Dat is de mening van de heer Atsma. Hij heeft niet zozeer een vraag gesteld.Ik kom bij mijn vijfde blok. Dat gaat over natuur en landschap. Wij mogen
er trots op zijn dat in een klein en dichtbevolkt land als Nederland zo veel
mooie en waardevolle natuur is. Veel van onze natuur is van internationale
klasse en levert een wezenlijke bijdrage aan behoud van internationale biodiversiteit.
Natuur is belangrijk, allereerst omdat het voor kwetsbare planten en dieren
belangrijk is dat er voldoende gebieden van voldoende kwaliteit en in verbinding
met elkaar zijn om te overleven.Natuur is ook onmisbaar voor ons. Natuur levert ons, mensen, tastbare
producten als hout en riet. Zij zorgt voor schone lucht en een mooie woon-
en werkomgeving, en zij biedt plaats om te recreëren en te genieten.
Wie houdt er nu niet van een stevige boswandeling of een fiets- of ruitertocht
door de duinen of bossen? Kortom, natuur draagt bij aan ons welbevinden en
aan onze gezondheid. Daarom wil ik dat er voor iedereen bereikbare en toegankelijke
natuur is. In dat licht zeg ik tegen mevrouw Snijder dat Natura 2000-gebieden
voor publiek opengesteld zijn en blijven. Terreinbeheerders streven naar maximale
openstelling van natuurgebieden en in die gebieden zijn fiets-, wandel- en
ruiterpaden om ervoor te zorgen dat iedereen de kans krijgt om te genieten.
Alleen voor heel kwetsbare terreinen wordt met borden aangegeven dat deze
niet mogen worden betreden.Natuur blijft niet vanzelf bestaan. Kwetsbare soorten moeten actief worden
beschermd. Dat geldt met name voor soorten die ook internationaal heel kwetsbaar
zijn en waarvoor belangrijke habitats in Nederland liggen. Die uitdaging moeten
wij met elkaar aangaan. Dat is onze verantwoordelijkheid, ook tegenover toekomstige
generaties. Het is tevens een mondiale verantwoordelijkheid. In juni van dit
jaar heb ik met de Kamer het beleidsprogramma Biodiversiteit werkt besproken.
Wij zetten daarmee een flinke stap. Wij hebben een duidelijke focus afgesproken
en vijf duidelijke prioriteiten. Daarnaast stellen wij een taskforce Biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen in, onder voorzitterschap van de heer Alders, die
ons gaat adviseren over beleidsdoelen en -opties voor na 2010. Ik heb toegezegd
om de Kamer een uitwerkingsprogramma bij deze nota te doen toekomen.Tegen de heer Polderman en mevrouw Thieme zeg ik dat ik de verwachting
in de nota Biodiversiteit absoluut wil waarmaken. In Nederland is mijn beleid
erop gericht, een samenhangend geheel van kwalitatief hoogwaardige natuurgebieden
te ontwikkelen. Met de ecologische hoofdstructuur, ehs, en het Natura 2000-netwerk
zorgen wij voor de Nederlandse natuur en geven wij invulling aan het Europese
natuurbeleid. Naast de ecologische hoofdstructuur en Natura 2000 werken wij
aan Nationale Parken en Nationale Landschappen, en aan gebieden voor recreatie
om de stad. Dit zijn verschillende benamingen voor de diversiteit aan groene
waarden die in Nederland te vinden zijn en die in gebieden overlappen.Mevrouw Snijder spreekt in dit verband van tegenstellingen in gestelde
doelen. Als regel lopen de doelen voor deze diversiteit echter parallel. Waar
doelen tegenstrijdig lijken, gaat het vaak om gebieden waar de natuur een
scala van bij elkaar horende vormen heeft. Ik noem het voorbeeld van natte
gebieden, waar moerassen met riet- en grasveldvegetatie samen met weidevogels
het landschap vormen. Het is de uitdaging om die diversiteit in de gebieden
naast elkaar tot ontwikkeling te laten komen en ik ben ervan overtuigd dat
dit mogelijk is door middel van goede gebiedsprocessen en met draagvlak van
onderop.De ecologische hoofdstructuur zal uiteindelijk Verburg728.500 ha grond
omvatten. Ik ben trots en blij dat daarvan al ongeveer 600.000 ha in beheer
is genomen. Nog maar twee weken geleden hebben wij in het algemeen overleg
over de eerste ehs-rapportage uitgebreid stilgestaan bij de voortgang. Bij
die gelegenheid heb ik de Kamer geschetst dat de grondverwerving op schema
ligt, al ligt er nog wel een taak om de ruilgronden binnen de ehs te brengen;
vooral mevrouw Snijder en de heer Atsma hebben hierover gesproken. Bovendien
loopt de inrichting nog wat achter op schema. Wij werken daar
dus extra hard aan. De realisatie van de ehs wordt voortvarend voortgezet,
zowel wat betreft de verwerving als de inrichting en het beheer van gronden.
Ik ben daarover ook in gesprek met de provincies, zodat wij in 2018 een ecologische
hoofdstructuur hebben waarop wij in kwantitatieve en in kwalitatieve zin trots
kunnen zijn.De heer Atsma vroeg of het niet verstandig zou zijn om pas op de plaats
te maken met de aankoop van gebieden voor de ehs. Er zou 60.000 ha op de plank
liggen. Het is echter goed om dat beeld te nuanceren. Binnen de begrenzing
van de ehs is ongeveer 30.000 ha grond verworven, waarvan de inrichting nog
niet is afgerond. Bij een groot deel daarvan, namelijk 20.000 ha, is de inrichting
al wel gestart, maar nog niet afgerond. Dat is het zogeheten "onderhanden
werk". De heer Atsma wekt de indruk dat wij gronden verwerven zonder te weten
wat wij er vervolgens mee moeten doen. Ik kan hem echter geruststellen: dat
beeld klopt niet.Daarnaast wil ik het grote misverstand dat wij alle hectares ook echt
zouden moeten verwerven, wegnemen. Van de beoogde nieuwe ehs, namelijk de
275.000 ha die in 1990 nog geen natuurbestemming had, wordt minder dan de
helft, 130.000 ha, gerealiseerd via verwerving. Het overige deel wordt gerealiseerd
via agrarisch en particulier natuurbeheer. Ook hier doe ik een beroep op alle
betrokkenen. Alleen door samenwerking kan dit lukken. Wij zoeken intelligente
oplossingen. Ik ben ervan overtuigd dat veel win-winsituaties ontstaan als
bijvoorbeeld Natuurmonumenten en LTO om de tafel gaan zitten. Dat gebeurde
in het mosseldossier ook; overigens zaten daar andere partijen aan tafel.
Dit betekent winst voor de natuur, maar ook winst voor boerenbedrijven en
andere sociale en economische ondernemersactiviteiten.De heer Graus pleitte voor het stopzetten van het overdragen van boerenland
aan natuurgebieden. Waar mogelijk worden echter particuliere grondeigenaren
ingeschakeld bij het natuurbeheer. Enkele jaren geleden hebben wij daarom
zelfs een omslag gemaakt van grondverwerving ten behoeve van beheer door grote
organisaties naar meer particulier beheer. Voor mij staat die omslag nog steeds
volledig centraal. Het is een goed voorbeeld van hoe landbouw en natuur niet
tegenover elkaar staan, maar waar natuurdoelen juist ook op boerenland kunnen
worden bereikt. Voor sommige natuurdoelen is echter een andere beheervorm
nodig, dan in combinatie met agrarische bedrijfsvoering kan worden gerealiseerd.
Het omzetten van landbouwgronden in natuur vindt overigens in principe plaats
op basis van vrijwilligheid en vrijwillige verwerving. Voor sommige ondernemers
is de combinatie met natuurbeheer of de verkoop van grond echter ook in economische
zin een verstandige beslissing.De voorzitter:Mevrouw de minister, hebt u daarmee het blokje ehs afgerond?Minister Verburg:Ja, maar ik zou graag Natura 2000 erachteraan plakken, omdat dat zo nauw
verbonden is met de ehs.De voorzitter:Zullen wij dat dan eerst even bij elkaar doen?Ik geef het woord aan de minister.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Misschien is het voor het debat wel aardig als de Kamerleden
af en toe nog even een vraag aan de minister kunnen stellen. Anders dendert
het maar door.Mevrouw Ouwehand (PvdD):De minister praat over het beleidsprogramma betreffende biodiversiteit
en over de taskforce-Alders die komt met voorstellen voor na 2010. De Kamer
heeft de minister bij motie moeten dwingen om met een aanvullend actieprogramma
te komen omdat het beleidsplan onvoldoende structuur biedt aan het beleid
en onvoldoende ambitieus is. Vandaag lees ik dat eurocommissaris Dimas van
milieu zegt dat Europa haar biodiversiteitsdoelen voor 2010 niet gaat halen.
Hij doet een oproep aan alle lidstaten om de inspanningen te verdubbelen.
Het is nu 2008, volgend jaar is het 2009. Dan hebben wij dus slechts één
jaartje. Toch wil de minister in het voorjaar met een actieprogramma komen.
Ik denk dat er meer nodig is.Minister Verburg:Wij zetten alles op alles. Ik heb al gezegd hoe belangrijk ik biodiversiteit
vind. Ik kom voor 1 maart met een nader uitgewerkt programma, maar tot
die tijd zitten wij in de praktijk ook niet stil. Ik voer niet beleid alleen
maar op papier, met het idee dat als het papier deugt de doelen dus zijn gerealiseerd.
Nee, het is tegelijkertijd hand aan de ploeg. De nadere uitwerking krijgt
de Kamer voor 1 maart.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Het is een heel relevante vraag of wij de oproep van Dimas terugzien in
die uitwerking. Denkt de minister genoeg te hebben aan negen maanden om het
voor 2010 te realiseren? Kunnen wij die toezegging krijgen?Minister Verburg:Die krijgt u niet zomaar op basis van een oproep van iemand van de Europese
Commissie. Ik vind de Europese Commissie ontzettend belangrijk, maar ik wil
graag de oproep in verband zien en beoordelen wat wij al doen en wat wij nog
aan extra stappen zouden kunnen en willen zetten.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik heb aan de orde gesteld dat er verschillende doelen op bepaalde gebieden
liggen. De minister loopt daar wel heel gemakkelijk overheen. Zij zegt dat
de doelen tegengesteld lijken, maar naast elkaar kunnen worden ontwikkeld.
Ik heb het voorbeeld genoemd van het weidevogelbeheer en Natura 2000. Vanuit
het gebied zelf wordt aangegeven dat het op gespannen voet staat en dat het
niet samengaat. Dan kan het toch niet zo zijn dat de minister zegt het gewoon
naast elkaar kan worden ontwikkeld? Wat gaat zij doen? Wij pompen er geld
in en wij willen weidevogels in het gebied. Wij krijgen echter vergrassing
en verbossing.Minister Verburg:Ik ben heel transparant hierover. In dat gebied wordt ook gewerkt aan
een beheerplan. Ik hoor de punten graag bij het ontwerpbeheerplan.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Van Gent.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ja, maar ...Minister Verburg:Wij zeggen dat gebiedsgerichte aanpak goed is en dat alle partijen rond
de tafel moeten. Nu krijgt mevrouw Snijder één
signaal dat het anders is en zegt meteen dat ik moet ingrijpen en het van
bovenaf op moet lossen. Dat lijkt mij volstrekt verkeerd.De voorzitter:Kort graag, mevrouw Snijder.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Mijn oproep geldt alleen de weidevogels. De minister dient zich ervan
bewust te zijn dat zij een etiket op een gebied heeft geplakt, terwijl zij
er ook het etiket "weidevogels" op geplakt heeft. Dan moet het toch voor haar
een vraag zijn of zij dat goed heeft gedaan? Dan moet zij toch het beheerplan
niet afwachten? Dan zijn wij weer een jaar verder en is er dus niets gebeurd
aan de weidevogels!Minister Verburg:Ik vraag mij elke dag wel een keer af of ik iets goed gedaan heb. Dat
moet een mens ook blijven doen. Dat houdt je scherp. Dit hoor ik echter graag
uit het gebied. Als het niet met elkaar kan, hoor ik dat graag van de ontwerpers
van het beheerplan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik hoor de minister wel vijf keer het woord "trots" noemen. Ik dacht al
dat de afkorting TON een geheel nieuwe invulling krijgt; het is niet meer
"trots op Nederland" maar "trots op de natuur".De voorzitter:De vraag moet over landbouw gaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb een vraag over de ehs. Op de site van het ministerie van LNV staat
dat rond 2018 de ehs is gerealiseerd. Dat was altijd de absolute einddatum.
Ook uit de Natuurbalans begrijp ik dat de doelstellingen voor verwerving en
inrichting niet gehaald zullen worden. Ik vraag de minister of de ehs gehaald
wordt en of het gestelde tijdpad gehaald wordt.De voorzitter:Oké.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik hoor er graag "ja"of "nee" op.De voorzitter:Oké.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Want er wordt toch een beetje gesjoemeld met de datum.De voorzitter:Het woord is aan de minister.Minister Verburg:Er wordt helemaal niet gesjoemeld. Helemaal niet. 2018 is 2018. Dat hebben
wij nog eens opgeschreven in het coalitieakkoord. Dat gaan wij in kwantitatieve
zin zeer halen. Ik ben het met iedereen eens dat wij dan ook de kwalitatieve
slag gehaald zouden moeten hebben, maar dat hebben wij niet opgeschreven in
het coalitieakkoord. Ik vind echter wel dat wij die ambitie moeten hebben.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):"Gehaald zouden moeten hebben", dat is precies mijn punt. De deadline
was altijd 2018, dat was glashelder. Op de website van het ministerie van
LNV staat nu dat het naar verwachting rond 2018 is. De minister weet even
goed als ik dat wij dan weer gaan opschuiven. Dat vind ik toch een beetje
sjoemelen met de feiten.Minister Verburg:Mevrouw Van Gent, read my lips. De ehs is in kwantitatieve zin in 2018
gerealiseerd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):En kwalitatief!Minister Verburg:Blijf mijn lippen even lezen, reageer niet te snel in de rebound. Ook
in kwalitatieve zin moeten wij in 2018 een heel eind zijn en de ehs zo mogelijk
hebben afgerond. De inrichting kan echter iets achterlopen op de verwerving.De heer Graus (PVV):Ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen over de private
gronden. Mijn vraag in eerste termijn was echter of de minister bereid is,
vooral in deze tijden van economische crisis, om de kapitale subsidies aan
wat ik natuurkolchozen heb genoemd, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en provinciale
Landschappen, af te bouwen ten bate van boeren en burgers en een gelijk speelveld.
Op die vraag wil ik een antwoord hebben.Minister Verburg:De heer Graus had het inderdaad over natuurmaffia en natuurkolchozen,
die te veel invloed krijgen op ons platteland en in het natuurbeheer en ik
ben het niet eens met ...De heer Graus (PVV):Het woord "maffia" heb ik niet gebruikt, ik heb enkel het woord "kolchozen"
gebruikt.Minister Verburg:Ik schrap dat graag in mijn tekst, dan hebben wij niet goed geluisterd.
Het ging over natuurkolchozen, die te veel invloed krijgen op ons platteland
en op natuurbeheer. Ik heb daarvan een minder negatief beeld en ik bestrijd
de beeldvorming van de heer Graus met klem. De natuur- en landschapsbeherende
organisaties verrichten een belangrijke maatschappelijke dienst, met steun
van heel veel Nederlanders en in opdracht van en in goede samenwerking met
de overheden. Zij doen dat professioneel en maatschappelijk verantwoord en
zij zijn daarop aanspreekbaar. Wij werken ook voortdurend aan de aanspreekbaarheid,
de toegankelijkheid en de dienstbaarheid aan de mensen. Ik ben het dus niet
met de heer Graus eens.De heer Atsma (CDA):Mag ik een vraag stellen op dit punt?De voorzitter:U staat er nu net bij. Mevrouw Jacobi krijgt eerst het woord.Mevrouw Jacobi (PvdA):Wat zijn de concrete stappen die wij de komende jaren gaan zetten voor
het effectiever maken van het agrarisch natuurbeheer en de weidevogelprogramma's?Minister Verburg:In 2010 komt er een nieuw programma beheer. Daaraan wordt nu hard gewerkt.
Ik heb met de Kamer afgesproken dat wij daar ten spoedigste in 2009 over komen
te spreken. Het is een megaoperatie en wij willen dat het vanaf 1 januari
2010 goed werkt in de praktijk en dat de kinderziekten eruit zijn. In dat
programma is sprake van samenhangend beheer waarbij effectiviteit vooropstaat
en het gebiedsgericht denken centraal staat.De voorzitter:Mevrouw Jacobi, nog één maal.Mevrouw Jacobi (PvdA):Wat gaan die programma's inhoudelijk méér betekenen dan
zij de afgelopen jaren hebben betekend?Minister Verburg:Het waren twee regelingen naast elkaar, dat is al hels ingewikkeld. Het
moest ook eenvoudiger, want iedereen die ermee te maken had, vond het hartstikke
ingewikkeld en er waren vragen bij de effectiviteit ervan. Het wordt dus eenvoudiger,
eenduidiger, betaalbaar en handhaafbaar en ook effectiever in de praktijk,
want dat moet onze doelstelling zijn. En dan nog kunnen wij een vogel niet
dwingen om haar eieren in een bepaald gebied te leggen. Vogels kiezen ook
hun eigen vlucht.De heer Van der Ham (D66):Gisteren was er een debat over het MIRT, over allerlei infrastructurele
en ruimtelijke projecten. Ik heb daarbij samen met de heer Vendrik een motie
ingediend waarin wij de regering vragen te bekijken of de inrichting en de
verwerving van de ehs in de MIRT ondergebracht kan worden. Dan kan dat met
dezelfde vaart gebeuren en dan kan de minister daarin ondersteund worden.
De kabinetsleden spreken met één mond en de minister van VROM
heeft gezegd dat zij het oordeel aan de Kamer laat. Dat zal deze minister
ook doen, maar vindt zij de uitkijk naar 2028 die het MIRT straks zal hebben
wat betreft natuuropgaven die na 2018 noodzakelijk zijn, een goede vorm om
het toekomstige debat in te werpen?Minister Verburg:Voorzitter. Ik heb inderdaad gehoord dat deze motie is ingediend. Ik vond
die creatief, maar ik moet nog eens serieus nagaan of de uitvoering ervan
effect zal hebben.De voorzitter:Dan stel ik voor dat u hierop in tweede termijn terugkomt.Minister Verburg:Nee, liever niet. Mevrouw Cramer heeft de motie behandeld. Samen met mevrouw
Cramer kom ik erop terug.De heer Polderman (SP):Voorzitter. De minister komt met een peptalk over de ehs. Alles komt goed,
zegt zij. In 2018 zal het gebied klaar zijn. Ik wijs erop dat de ene poot
van het project het beheer is. De planologische borging is de andere. Eerder
heb ik de minister gevraagd of men met de gemeentelijke bestemmingsplannen
zover is dat er voldoende bescherming is. De minister zegt over het agrarische
natuurbeheer positieve geluiden te hebben opgevangen. Met wat zij daarover
zei, ben ik het eens, maar kan de minister aangeven voor welke gebieden zeker
is dat hun aanwijzing met bestemmingsplannen is geborgd? Kunnen wij daarvan
een overzicht krijgen?Minister Verburg:Ik weet niet of dat nu al te verstrekken is. De nieuwe Wet op de ruimtelijke
ordening is nog maar pas van kracht. Ik zal aan mijn collega van VROM vragen
hoe het hiermee staat.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. De minister haalde een uitspraak van mij aan en noemde een
aantal cijfers. De cijfers die ik noemde, stonden in de rapportage over de
ehs als groot project. Ik weet niet of de cijfers die de minister nu noemt
sporen met die uit de rapportage. Vorige week hebben wij gezegd dat wij geen
behoefte hebben aan grootschalige natuurclaims op gebieden buiten de ehs.
Die claims zouden er kunnen zijn voor bijvoorbeeld robuuste verbindingszones.Misschien stelde ik zojuist ten onrechte een vraag, maar anderen gingen
voor. Ik wil mij aansluiten bij datgene wat collega Graus naar voren bracht.
Het gaat mij om de vraag: wat vindt de minister ervan dat een club als Natuurmonumenten
bijna 150 mln. aan reserves heeft? Vandaag stond er een artikel over in de
media. Die reservepot jongt elk jaar maar door en wordt dus steeds groter.
Zou het niet veel beter zijn dat dat geld snel werd ingezet? Nu geven wij
ieder jaar subsidie aan Natuurmonumenten, zowel aan de organisatie als aan
de instanties die de gebieden beheren, terwijl de reserves toenemen.Minister Verburg:Voorzitter. Wat deze informatie van de heer Atsma betreft, zeg ik dat
ik eerst moet nagaan of dit eigen vermogen van Natuurmomenten inderdaad zo
groot is. Ik wijs er wel op dat Natuurmonumenten een van de grootste natuurorganisaties
is en zeer veel leden en donateurs heeft. Ik meen zelfs dat Natuurmonumenten
de grootse natuurorganisatie is en dat betekent dat zij een groot draagvlak
heeft. Ik ken Natuurmonumenten ook als een organisatie met een brede maatschappelijke
verantwoordelijkheid en inzet.Voorzitter. Ik kom vervolgens te spreken over Natura 2000. Wij zijn bezig
met de vorming van het Natura 2000-netwerk. Dat ligt overigens voor 95%
binnen de ecologische hoofdstructuur. De opgave is niet eenvoudig, maar ik
streef ernaar om de Vogel- en habitatrichtlijn goed te implementeren en om
daarmee kwetsbare Europese natuur te beschermen. Tegelijkertijd wil ik ontwikkelingsruimte
voor andere gebruiksfuncties behouden. Wij zoeken naar een evenwicht tussen
economie en ecologie. Dat gaat niet vanzelf. Daarvoor moet hard worden gewerkt.
Oplossingen zijn alleen mogelijk op gebiedsniveau. Ik zie wel dat in veel
gebieden door heel veel betrokkenen met grote inzet aan beheerplannen wordt
gewerkt. Er worden stappen gezet en soms wordt een serie van kleine stapjes
gezet. Creatieve oplossingen worden gevonden door goed te kijken naar de synergie
tussen maatregelen en door een intelligente fasering van activiteiten in acht
te nemen.De heren Cramer en Van der Vlies spraken over bestuurlijk lef dat nodig
is om met name bij de beheerplanprocessen de discussie te kunnen sturen en
om het samengaan van natuur en ondernemerschap te bevorderen. Ik onderstreep:
politiek is niet voor bange mensen en ik kan de Kamer verzekeren dat ik geen
aansporing nodig heb om bestuurders te vragen om lef te tonen. Ik heb zelf
ook geen aansporing nodig om lef te tonen. Ik voel mij evenwel gesterkt door
deze aanmoediging.In dit verband heeft de heer Cramer gesproken over de wenselijkheid van
het aanleggen van interne buffers om de externe werking van Natura 2000 op
te vagen en om op die manier belemmeringen voor de omgeving te voorkomen.
Wij gaan bij de aanwijzing van de Natura 200-gebieden na wat wij op basis
van ecologische criteria moeten doen. De richtlijnen zeggen niets over het
opnemen van bufferstroken. In de praktijk gaat het erom dat wij in een gebied
goed nagaan waar de te beschermen natuurwaarden precies voorkomen. Het belang
daarvan wordt door de commissie-Trojan bevestigd. Wij kunnen de afstand tot
bijvoorbeeld een veehouderijbedrijf bepalen en daarmee de werkelijke
effecten vaststellen. In een behoorlijk aantal gevallen zal het Natura 2000-gebied
zelf al een buffer vormen en zal geen sprake zijn van externe werking.Ik heb de Kamer recent toegezegd de Europese Commissie aan te sporen om
de Vogel- en Habitatrichtlijn te evalueren. Daarbij moet het wat mij betreft
gaan om de effectiviteit en de hanteerbaarheid van de uitvoering van de richtlijnen.
Wij hebben inmiddels wat ervaring met de consequenties van de richtlijnen
in de gebieden. Ik wil dat de echte knelpunten in Brussel aan de orde komen,
zodat op Europees niveau naar oplossingen kan worden gezocht en die oplossingen
ook kunnen worden gevonden.Tegen mevrouw Snijder zeg ik dat ik zeker ook aandacht zal vragen voor
de hanteerbaarheid en de toepassing van het voorzorgsprincipe. Zij heeft daar
veel aandacht aan besteed in haar inbreng. Ik kan alleen maar zeggen dat dit
principe belangrijk is. Het moet echter wel toepasbaar, hanteerbaar en uitvoerbaar
zijn. Het voorzorgsbeginsel is nodig om kwetsbare natuur te behouden en te
beschermen. Er is echter meer dan het voorzorgsbeginsel. Het moet ook gaan
over het vinden van een balans tussen ecologie en de vereisten in economisch,
sociaal en cultureel perspectief. Het gaat om de ontwikkeling van duurzaam
landbouwbeleid en duurzaam natuurbeleid. Ik ben het zeer met mevrouw Snijder
eens dat de toepassing van het voorzorgsbeginsel een werkbare situatie niet
in de weg zou mogen staan.Aansluitend hierop kom ik bij de vraag van de heer Van der Vlies over
het opzetten van pilots die inzicht moeten geven in knelpunten en de druk
van vergunnings- en onderzoeksverplichtingen, verricht in het kader van de
invoering van de Wabo en de integratie van de natuurwetgeving. Zowel bij de
integratie van de natuurwetgeving als de Wabo staat de administratieve lastenverlichting
centraal. Ter voorbereiding op invoering van de Wabo zijn al pilots uitgevoerd.Mevrouw Snijder wekt in haar inbreng in eerste termijn de indruk dat Natura
2000 Nederland op slot zet. Zij zegt het niet zo, maar toch. Deze indruk is
echter niet terecht. Wel geldt het adagium: veel kan, maar niet alles. Die
stelling wordt onderbouwd door een rapport van Alterra dat ik vorige maand,
op 4 november, naar de Kamer heb gestuurd. Alterra heeft onderzoek gedaan
naar de vergunningen die in het kader van de Natuurbeschermingswet zijn aangevraagd
in de periode vanaf de inwerkingtreding van de wet op 1 oktober 2005
tot augustus 2008. Daarin is geconcludeerd dat minder dan 5% van de
afgehandelde aanvragen heeft geleid tot een gehele of gedeeltelijke weigering
van de vergunning. Bij vergunningverlening is de bewijslast inderdaad, zoals
mevrouw Snijder stelt, neergelegd bij de aanvrager. Dat is geen bijzonderheid.
Dat gebeurt ook in het kader van andere wetgeving.Ik wil hier graag zeggen dat gemeenten en provincies voortgang moeten
en kunnen maken met het verlenen van of het besluiten op aanvragen van vergunningen.
Het is goed dat als een vergunningaanvraag is ingediend er niet te lange tijd
overheen gaat voordat er een uitspraak komt over het verlenen van een vergunning.Ik kom bij de wilde zwijnen van de heer Atsma.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik dank de minister dat zij zich ook realiseert dat het voorzorgsbeginsel
een belangrijk onderwerp is. Dit trek ik graag breder. Het zit in de Wet algemeen
bestuursrecht. Het dient ook rechtszekerheid te geven aan burgers. Het moet
dus niet afhangen van wetenschappelijk bewijs voor iets. Ik hoop van ganser
harte dat de minister hierop zwaar inzet. In dit land is het bestuur eraan
gehouden om zorgvuldige besluiten te nemen. Het bestuur dient alle relevante
afwegingen te maken en met nieuwe opties te komen. Ik heb een vergelijking
met de zorg gemaakt. Dat moet iedereen wakker schudden. In die zin hoop ik
dat de minister dit op de kaart zal zetten.Minister Verburg:Ik zeg hier volmondig ja op.De voorzitter:Dit is een lange inleiding op een punt dat de minister net al heeft bevestigd.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij hebben hier vaker debatten over gevoerd.Ik kom bij de aanwijzing van Natura 2000-gebieden. De minister schrijft
over het Wierdense Veld dat het rapport, dat door haar en de provincie is
aangevraagd, concludeert dat aanwijzing van het Wierdense Veld terecht is.
Dit heeft mij verbaasd, want de provincie schrijft in een brief aan de Kamer
dat niet helder is aangegeven waar de ecologische onderbouwing voor de aanwijzing
van het Wierdense Veld te vinden is, omdat een aantal onderdelen niet is meegewogen
in het Arcadisdocument. Wij blijven van mening dat dit een vreemde situatie
is, omdat er zowel door de provinciale overheid als in de ingebrachte zienswijzen
wordt opgemerkt dat een aantal doelen niet terecht is.Minister Verburg:In de eerste plaats heb ik niet het Arcadisrapport aangevraagd, dat heeft
de provincie gedaan. Zo hoort het ook, omdat de provincie de eerstverantwoordelijke
is. In de tweede plaats maakt het Arcadisrapport klip en klaar duidelijk dat
de aanwijzingsprocedure weliswaar rommelig is verlopen – dat neem ik
voor mijn kap, excuses, mea culpa – maar dat de aanwijzing volstrekt
terecht is. Die is volstrekt terecht, daar kan geen misverstand over bestaan.
Dit staat ook in de teksten van het rapport. Daarom zie ik geen enkele grond
om de Natura 2000-aanwijzing van tafel te halen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dan leest de minister toch iets heel anders dan ik. Er is een aantal profieldocumenten
gewijzigd, maar de inhoud ervan is niet door Arcadis onderzocht. In die zin
brengt het rapport absoluut geen uitsluitsel.Minister Verburg:Volgens mij is het rapport klip en klaar. In de conclusie staat zelfs
dat er wellicht in een volgende fase gekeken moet worden naar een nader doel,
maar in de eerste fase is er geen enkele belemmering. Arcadis is van mening
dat het volstrekt terecht is dat dit gebied op deze gronden is aangewezen.De voorzitter:Ik begrijp dat de heer Cramer afziet van een interruptie?De heer Atsma (CDA):Ik sluit mij namens mijn fractie aan bij mevrouw Snijder. Ik herinner
de minister aan een motie die door de Kamer is aangenomen en waarin uitgerekend
op dit punt een duidelijke uitspraak is gedaan. De minister zegt dat zij hecht
aan een groot draagvlak. Er moet een goed draagvlak zijn om
dit soort zaken te kunnen realiseren. Hoe moet ik dat nu vertalen? De provincie
is tegen, de gemeente is tegen. In het Wierdense Veld zijn twaalf ondernemers
gevestigd. Die willen allen zekerheid hebben dat zij hun bedrijf kunnen voortzetten
en uitbouwen. Hoe verhoudt dit zich tot de invalshoek van de minister dat
er draagvlak moet zijn?Minister Verburg:Ik ben begonnen door te zeggen dat Natura 2000 mooi en belangrijk is,
maar dat het realiseren ervan niet eenvoudig is. Het vraagt bestuurlijk lef
en bestuurlijke moed om met elkaar oplossingen te zoeken zodat goed natuurbeleid
en goed agrarisch beleid met elkaar kunnen worden gecombineerd. Dat is waarachtig
geen gemakkelijke opdracht. Over de motie waar de heer Atsma op doelt, is
vlak voor het zomerreces gestemd. In het dictum wordt de regering opgeroepen
om in overleg te treden met provincie en gemeente. Dat heb ik gedaan. Het
proces was als volgt. Ik heb beide aan tafel gehad, een vertegenwoordiging
van de gemeente en een vertegenwoordiging van de provincie. Wij hebben gezegd
dat wij een gezamenlijke analyse zouden maken van het Arcadisadvies. Dat is
gebeurd en op grond daarvan ben ik tot de conclusie gekomen dat ik de voorlopige
aanwijzing handhaaf. Er is geen grond in het Arcadisrapport om dit niet langer
te doen.De heer Atsma (CDA):Het getuigt juist van lef dat én de provincie én de gemeente
voluit nee hebben gezegd tegen dit plan. Het zou ook van lef getuigen vervolgens
te doen wat volgens een meerderheid van de Kamer moet worden gedaan, namelijk
pas op de plaats maken. Geef de ondernemers in het Wierdense Veld de ruimte.Minister Verburg:Ik sluit niet uit dat in andere gebieden op dit moment ook nog onduidelijkheid
bestaat over de toekomstperspectieven van verschillende groepen. Ik wijs er
overigens op dat het Overijssels Landschap, eigenaar van het Wierdense Veld,
voorstander is van de aanwijzing. Wij moeten met elkaar aan tafel gaan zitten
om te zoeken naar creatieve oplossingen.De heer Cramer (ChristenUnie):Het prikkelt trouwens wel dat Wierdense Veld, maar ik houd me bij mijn
eigen vraag over de richtlijnen en beheerplannen in het kader van Natura 2000.
Ik heb gevraagd naar de juridische borging van een en ander. Het risico is
natuurlijk dat straks de beheerplannen allemaal zijn vastgesteld maar omdat
zij geen wettelijke status hebben, een probleem kunnen opleveren bij de Raad
van State.In de schriftelijke beantwoording is een wat vlakke tekst over het steunpunt
opgenomen. Ik heb in mijn termijn de zorg uitgesproken dat er onvoldoende
capaciteit is om iedereen, dus ook maatschappelijke organisaties, te ondersteunen.
De minister zegt dat er mensen beschikbaar zijn; ik zeg het even in mijn woorden
want zij zegt het natuurlijk intelligenter.De voorzitter:Anders. De minister zegt het anders.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik sluit niet uit dat zij het ook intelligenter zegt. Ik durf dat best
te erkennen. In elk geval geeft zij een wat vlak antwoord. Mijn zorg is dat
er te weinig capaciteit is.Minister Verburg:Op het punt van de wettelijke status van het beheerplan het volgende.
Ik onderzoek met provincies en maatschappelijke organisaties hoe een beheerplan
van een juridische status te voorzien is. Ik ben het eens met u en iedereen
die daarover spreekt dat zo'n beheerplan wel enige zeggingskracht moet hebben
en bindend en verbindend moet zijn. Daar zoeken wij op dit moment naar. Zodra
wij daar iets over hebben en tot een oplossing of een punt zijn gekomen, zal
ik de Kamer daar natuurlijk over informeren.Het steunpunt is een onderwerp dat eerder door de Kamer is aangedragen.
Ik acht het niet mogelijk en ook niet verantwoord dat wij de maatschappelijke
organisaties allemaal gaan ondersteunen op dit punt. Wel wordt alle informatie
beschikbaar gesteld zodat de mensen die aan de tafel komen namens organisaties
over adequate en actuele informatie beschikken. Daar worden goede ervaringen
mee opgedaan.De heer Polderman (SP):Voorzitter. Naar aanleiding van de discussie over het Wierdense Veld merk
ik op dat het inderdaad niet eenvoudig is om de Natura 2000-gebieden te realiseren.
Is de minister het wel met mij eens dat het herstel van de biodiversiteit
in die gebieden, zeker gehoord de discussie, geen luxe is maar bittere noodzaak?Minister Verburg:Ik heb in het begin al aangegeven hoe belangrijk ik het vind en hoe groot
de ambitie is en moet zijn om handen en voeten te geven aan die uitdaging
van Natura 2000.De heer Atsma vroeg of de provincies de ruimte voor het bestrijden van
de overlast van zwijnen adequaat invullen. Hij wees er daarbij terecht op
dat het beheer van wilde zwijnen op de Veluwe de verantwoordelijkheid van
de provincie Gelderland is. Ik heb de indruk dat de provincie die verantwoordelijkheid
met de nieuwe aanpak serieus neemt en adequaat invult. Die nieuwe aanpak wordt
door de provincie nog verder uitgewerkt in een nieuw faunabeheerplan vanaf
2009. Met de huidige aanpak worden goede resultaten geboekt want op dit moment
is 83% van het beoogde afschot van wilde zwijnen gerealiseerd. Ik deel
echter ook de zorg van de heer Atsma omdat dit jaar meer aanrijdingen met
wilde zwijnen hebben plaatsgevonden dan vorig jaar. In 2007 zijn 555 aanrijdingen
met zwijnen op de Veluwe geregistreerd en in 2008 zijn er al 619 aanrijdingen
geregistreerd. De meest aannemelijke verklaring lijkt dat de geschatte zomerstand,
die 6053 zwijnen bedroeg, te laag is geweest en dat in werkelijkheid meer
zwijnen rondliepen in het gebied. Dat betekent dat de afschotdoelstelling
van 5193 zwijnen wordt gerealiseerd en dat er in het voorjaar meer zwijnen
zullen zijn dan de gewenste voorjaarsstand van 860 zwijnen. Het is aan de
provincie om te bezien of dat op dit moment aanleiding geeft tot verhoging
van de afschotdoelstelling en het vragen van de faunabeheereenheid Veluwe
om een extra grote inspanning te leveren.Voorzitter. Ik kom te spreken over de regeling draagvlak natuur. Ik vind
het belangrijk dat er voldoende draagvlak in de samenleving is voor natuur
en mede daarom heb ik eerder dit jaar een stevige impuls van 4 mln. à
5 mln. per jaar gegeven aan natuur- en milieueducatie. De regeling draagvlak
natuur wordt afgebouwd omdat ik tot meer focus in het natuurbeleid wil komen
en versnippering van subsidies wil tegengaan. In de nieuwe vorm kunnen wij
beter sturen op de inhoudelijke samenhang en thematische verbinding.
Voor de Regeling draagvlak natuur is in 2009 budget gereserveerd op mijn begroting.
Daarmee worden de in 2008 en eerder aangegane verplichtingen gefinancierd,
maar er volgt geen nieuwe openstelling in 2009. Ik vertrouw erop dat maatschappelijke
organisaties in staat zijn om vanuit private financiering en fondsen, zoals
de Postcodeloterij en het VSB-fonds, hun activiteiten voort te zetten. Ik
verschil dus van inzicht met de heer Cramer, die pleit voor openstelling van
de regeling in 2009.De heer Polderman noemt het belang van goede inpassing van grote stallen
in het landschap. Ik vind dat wij daar creatiever naar moeten kijken en zou
er graag jonge mensen bij willen betrekken. Het gaat immers om de toekomstige
kwaliteit van hun leefomgeving. Ik denk dan aan ontwerpkwaliteiten van ontwerpers
en agrariërs in opleiding. Daarmee beantwoord ik ook een vraag van de
heer Waalkens over de mogelijkheden van het bouwen onder architectuur. Ik
schrijf dan ook een ontwerpwedstrijd uit voor de vormgeving van grootschalige
activiteiten, zoals megastallen, in relatie tot de omgeving. Ik zal deze organiseren
in overleg met het College van Rijksadviseurs en het Innovatienetwerk LNV.
De ontwerpwedstrijd richt zich op het ontwikkelen van bijvoorbeeld landschapskarakteristieke
stallen, bij onder andere agrarische familiebedrijven, en op de schaalsprong
waarover de heer Polderman sprak in het debat in eerste termijn. Daarbij is
het van belang om te kijken naar het regionale en lokale niveau, dat wil zeggen
het erf en het omliggende landschap. Verder gaat het om de vorm van en het
materiaalgebruik bij de agrarische gebouwen. Dat alles moet worden bezien
vanuit de streekeigen identiteit. Overigens worden er al ontwerpen gemaakt
voor drie landbouwontwikkelingsgebieden in Noord-Brabant. Het ministerie van
LNV is hierbij betrokken. In 2009 wordt een ideeënboek opgeleverd. In
het vervolg zal worden ingegaan op de uitvoering en de haalbaarheid van de
ontwerpen.Ik laat op dit moment bezien of het mogelijk is om verbindingen te leggen
tussen groen in de stad en groen om de stad. Samen met de minister voor Wonen,
Wijken en Integratie onderzoek ik de mogelijkheden om meerwaarde te creëren
door het koppelen van verschillende geldstromen, zoals die van het Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwing en het Investeringsbudget Landelijk Gebied. Met de
provincies waar recreatie om de stad wordt gerealiseerd, de zogenaamde RodS,
bereid ik een wijziging van de ILG-bestuursovereenkomsten voor. Deze maken
het mogelijk dat verbindingen tussen groen in en om de stad met ILG en Recreatie
om de Stad kunnen worden gefinancierd. Die verbindingen leveren een belangrijke
bijdrage aan het wegwerken van dagrecreatieve tekorten en het ontsnipperen
van het groen. De heer Van der Ham vroeg daar in zijn eerste termijn nadrukkelijk
aandacht voor, en terecht.Rijk en provincie hebben bestuurlijk de afspraak gemaakt om te komen tot
een versnelling in de realisatie van Recreatie om de Stad. Zo wordt gezamenlijk
met de provincies een impulsprogramma opgezet om de knelpunten bij de afzonderlijke
RodS-projecten op te lossen. Daarbij worden onder andere de mogelijkheden
bezien van andere uitvoeringsconcepten, zoals particulier beheer, verbindingen
in plaats van vlakgroen, het koppelen van doelen voor Recreatie om de Stad
aan doelen voor water. Zo veel mogelijk moet de taakstelling van de Recreatie
om de Stad in 2013 zijn gerealiseerd. Ik ben het niet eens met de heer Van
der Ham dat er te weinig geld voor recreatie op de LNV-begroting zou staan,
want door een effectieve inzet van het beschikbare budget kunnen wij onze
doelen realiseren. Bovendien, zo zeg ik tegen de heer Van der Ham, vind ik
het nu niet het moment om over extra middelen te spreken. Bij de mid-term
review in 2010 bespreken Rijk en provincie op basis van de uitputting van
de budgetten en de gerealiseerde prestaties of extra rijksbudget voor Recreatie
om de Stad nodig is. Ik stel voor om dat ijkmoment te benutten.De heer Graus (PVV):Voorzitter. Ik heb goed naar de minister geluisterd. Er zijn minder zwijnen
dan vorig jaar; dat zei de minister zelf. Ik geloof niet in de tellingen.
Je kunt zwijnen niet tellen; dat is onmogelijk en dat weet de minister ook.
Er worden heel ruwe schattingen gemaakt, die er vaak honderden naast zitten.
Er zijn in elk geval minder zwijnen dan vorig jaar, maar het aantal ongevallen
is toegenomen. Kan de minister mij dan gelijk geven in iets wat ik vorig jaar
al heb voorspeld? Namelijk: als er gejaagd gaat worden, neemt het aantal ongevallen
toe, terwijl het aantal zwijnen afneemt.Minister Verburg:Ik heb gemerkt dat er op het punt van de zwijnen erg veel deskundigen
zijn. De een beweert met groot gezag en grote autoriteit het een, en de ander
beweert met hetzelfde gezag iets totaal anders. Ik heb de Faunabeheereenheid
hiernaar gevraagd. Daar stelt men dat het hoge aantal aanrijdingen in 2008
alleen kan zijn veroorzaakt door het feit dat er aan het begin van de zomer
meer zwijnen waren opgenomen in het werkplan. Er waren dus meer zwijnen.De voorzitter:Op 5 februari zal hierover een algemeen overleg worden gevoerd, mijnheer
Graus. U kunt hierover dan verder spreken.De heer Graus (PVV):Ik voel mij uiteraard uitgedaagd door de minister, voorzitter. Naar ik
aanneem is zij het met mij eens als ik stel dat als er wordt geschoten, het
aantal zwijnen zal afnemen. Om dat te kunnen concluderen, hoef je niet gestudeerd
te hebben. Er is geschoten, en toch is het aantal ongevallen toegenomen. Mogelijk
ben ik meer zwijnendeskundige dan alle andere zwijnendeskundigen bij elkaar.
Ik heb voorspeld dat er meer ongelukken zouden gebeuren. Zwijnen zijn vluchtdieren.
Als je in een natuurgebied gaat schieten, slaan de zwijnen op de vlucht en
verspreiden zij zich over tientallen kilometers. Zij raken in paniek en gaan
richting de snelwegen. Zij gaan dan zelfs zwemmen. Hierdoor is het aantal
ongevallen toegenomen. Ik heb dit dus voorspeld, maar er is niet naar mij
geluisterd. Het aantal ongevallen is echter toegenomen. Als de minister wel
naar mij had geluisterd, waren veel ongevallen voorkomen.Minister Verburg:Wie ben ik om te veronderstellen dat de heer Graus geen gelijk heeft.
Daartegenover staat echter dat hiervoor ook andere verklaringen worden gegeven
met net zo veel gezag. Ik laat dit in het midden. Ik stel slechts vast dat
elk auto-ongeluk er een te veel is. Ik vind dat wij er alles aan moeten doen
om deze ongelukken te voorkomen, in het belang van mensen en van zwijnen.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik kom nog even terug op de Regeling draagvlak natuur. Ik heb mij wat
verbaasd over het antwoord van de minister. De fractie van de ChristenUnie
heeft zich vrij sterk gemaakt voor de Nota Natuur- en Milieu-Educatie. Die
is gekomen en daarmee waren wij erg blij. De regeling waarmee het totaalbeeld
dat nodig is voor een draagvlak voor natuur goed op de kaart kan worden gezet,
wordt nu echter weer om zeep geholpen. De minister stelt dat de Postcodeloterij
daarbij maar moet helpen. Dat is mijns inziens de verkeerde bron. Dit gaat
echt niet lukken. Ik verzoek de minister dringend om dit besluit te heroverwegen.Minister Verburg:Van tijd tot tijd moet ik maatregelen nemen om zelfs op het departement
te ontsnipperen. Dit is zo'n maatregel die ik neem in het kader van de ontsnippering
van regelingen. Wij hebben erg veel regelingen. Wij moeten een en ander eenvoudiger
maken en moeten dingen bundelen, zodat mensen niet van het ene loket naar
het andere hoeven te gaan. Dit lijkt ons een verstandig besluit. Ik vind dat
nog steeds.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik ben er stellig van overtuigd dat dit de verkeerde ontsnipperingsmaatregel
is. Ik kom hierop terug in mijn tweede termijn.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik heb ook een vraag over de natuur- en milieueducatie. Ik sluit daarvoor
aan bij wat ik de minister eerder deze middag heb horen zeggen over de eigen
verantwoordelijkheid van mensen die een dier aanschaffen. Ik probeer het nogmaals,
want in de schriftelijke antwoorden stelt de minister dat hierbij een rol
is weggelegd voor het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. Dat is
volgens de minister haar voorlichtingsinstrument. Op de website van dat centrum
staat te lezen dat konijnen sociale dieren zijn en dat zij niet alleen moeten
worden gehuisvest. Ik noem dit als simpel voorbeeld, opdat de minister weet
waar ik naartoe wil. Voor haar doelstelling om mensen voor te lichten, heeft
de minister naast het digitale instrument ook een praktijkinstrument, namelijk
de kinderboerderijen. De minister weigert dit instrument echter in het kader
van natuur- en milieueducatie in te zetten, zodat de voorlichting die zij
zo graag wil geven, handen en voeten krijgt. Kan de minister deze tegenstrijdigheid
verklaren?Minister Verburg:Eerlijk gezegd had ik een andere vraag van mevrouw Ouwehand verwacht.
Ik sluit echter niet uit dat die hierachter zit. Ik had verwacht dat zij zou
vragen of wij wilden gaan voorschrijven hoe elk dier op een kinderboerderij
precies moet worden gehouden. Ik had verwacht dat zij hierbij ook om een sanctie-instrument
zou vragen. Ik ben niet voornemens, dat te gaan doen. Wij zullen dat niet
doen, omdat ik zie dat op kinderboerderijen dieren juist heel goed worden
gehouden, net zoals dieren in de regel op andere boerderijen goed worden gehouden.
Ik ga niet speciaal voor kinderboerderijen weer een nieuwe set maatregelen
en regels met de bijbehorende administratie optuigen.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Het is een beetje jammer dat ik mijn vervolgvraag moet gebruiken om op
te merken dat de minister geen antwoord heeft gegeven op mijn vraag. Ik ken
haar standpunt al; zij wil niet met regels komen. Echter, dit is een inconsistentie
in haar eigen beleid. De minister zegt dat dieren op een kinderboerderij goed
worden gehouden. Op haar eigen website, die mensen op een achterkamertje via
hun computer kunnen bezoeken om te weten te komen hoe je konijnen kunt verzorgen,
staat echter iets heel anders.Minister Verburg:Ik zie geen inconsistentie. Ik respecteer dat ik hierover van mening blijf
verschillen met mevrouw Ouwehand.De heer Polderman (SP):Ik heb een opmerking over de regeling Draagvlak natuur. Samen met mijn
collega Cramer ben ik teleurgesteld over het antwoord hierop. Wij hebben hierover
een amendement ingediend. In antwoord op een vraag van de heer Cramer zegt
de minister dat dit een vorm van ontsnippering is. Ik denk dat het eerder
een vorm is van oude schoenen weggooien voordat je nieuwe hebt. In de discussie
over de NME hebben wij gezegd dat wij het op zich een prima nota vinden. Wij
vonden alleen dat een en ander concreet gemaakt moest worden. Wij hebben een
motie ingediend voor een wat minder "hyperige" en meer gedragen financiering
over verscheidene jaren. Ik geloof dat "rustigere financiering" de term was.
Voordat dit feitelijk zijn beslag heeft gekregen, zegt de minister dat wij
deze regeling alvast gaan afschaffen. Ik vind dit een dusdanige vorm van ontsnippering
dat ...Minister Verburg:Af en toe moet je ook durven gaan lopen op je nieuwe schoenen. Voor natuur-
en milieueducatie is jaarlijks 5 mln. beschikbaar, waarvan 1 mln. voor VROM.
Dat hebben wij nu. Vervolgens moet je keuzen durven maken. Wij hebben dit
besluit genomen in het kader van ontsnippering. Verplichtingen worden nog
nagekomen, maar nieuwe verplichtingen worden in 2009 niet meer aangegaan.De heer Polderman (SP):Is het dan niet beter om de praktijk te laten oordelen? Het voorstel is
nu om het uit te faseren en op termijn af te schaffen. Zou je niet veel wijzer
kunnen handelen? Laten wij bezien of wat de minister hoopt – misschien
klopt het, ik hoop dat het uitkomt – ook daadwerkelijk uitkomt. Je moet
niet stoppen alvorens je zeker weet dat de andere regelingen die eraan zitten
te komen, echt werken.Minister Verburg:In Nederland zaten heel veel organisaties en scholen te springen om natuur-
en milieueducatie. De heer Polderman is de eerste die dit zal beamen. Deze
is nu een feit en is ook financieel heel behoorlijk belegd. Er zijn veel instrumenten
mogelijk. Dan moet je zaken ook willen combineren en bundelen.Mevrouw Jacobi (PvdA):Ik sluit mij aan bij mijn collega's Cramer en Polderman. Volgens mij moet
de minister een en ander verduidelijken. De regeling Draagvlak natuur wordt
uitgefaseerd. Dat betekent gewoon: wegbezuinigd, terwijl wij net een prachtige
Nota Natuur- en Milieu-Educatie hebben. Vorig jaar hebben wij gezegd dat wij
een rustigere financiering wensten. Dit lijkt echter meer op weg financieren.
Mogelijk is dit alleen maar schijn. Dan is het mijns inziens een schone taak
voor de minister om helder uit te leggen waar het geld wel blijft in de natuur-
en milieueducatie.Minister Verburg:Voor natuur- en milieueducatie is er een jaarlijks budget, zoals ik zo-even
heb opgemerkt. Natuur- en milieueducatie kan vol op krachten komen. Hier kan
breed een beroep op gedaan worden. Alle creativiteit kan men hierin kwijt.
Echter, je ziet in dit geval wel het verschijnsel dat je heel vaak ziet en
waar mevrouw Jacobi vanachter de interruptiemicrofoon ook doelt, namelijk
dat iedereen in het geweer komt op het moment dat iets afgeschaft dreigt te
worden. Het is jammer, maar in de politiek moeten soms keuzen gemaakt worden.
Ik heb maar één budget om uit te geven. Ik kies voor bundeling
en ontsnippering, vandaar dit voorstel.Voorzitter. Ik kom bij het ommetje. Inmiddels ben ik daar zelf ook aan
toe. Mevrouw Jacobi en mevrouw Van Gent hebben hier allebei over gesproken.
Mevrouw Jacobi stelt dat het openstellen van wandelpaden verplicht moet worden
in de voorwaarden voor subsidies in het kader van landschap, natuur en landbouw.
Ik kijk serieus naar de beloning van maatschappelijke diensten, maar ik ben
geen voorstander van verplichte openstelling. Ik houd de regeldruk en de administratieve
lasten graag binnen de perken. Wel ben ik blij als boeren zelf besluiten om
hun land open te stellen. Dit gebeurt ook. Mocht zich een situatie voordoen
dat de laatste boer een ommetje blokkeert, dan kunnen gemeenten en provincies
een oplossing vinden via bestaande landinrichtingsinstrumenten, in dit geval
via het plan van wegen en waterlopen.Mevrouw Van Gent vraagt specifieker naar knelpunten in de regelgeving
ten aanzien van de openstelling van oeverpaden. Zij wil in 2009 een rapportage
ontvangen. De waterschappen staan in principe positief tegenover het recreatief
medegebruik van hun terreinen, maar waar oeverpaden liggen op gronden die
zijn verpacht, kan een waterschap niet zelfstandig beslissen over openstelling.
Koppeling met de regeling Wandelen over boerenland is dan een optie. De realisering
van een landelijk routenetwerk is in het ILG gedecentraliseerd, en provincies
rapporteren in dat kader jaarlijks over de voortgang.Over de vitaliteit van het platteland hebben de heer Atsma, mevrouw Jacobi
en de heer Van der Vlies gesproken. Het gaat daarbij om de sociale infrastructuur,
de diensten en voorzieningen, en om innovatief ondernemerschap op het platteland.
In eerste instantie zijn provincies en gemeenten hiervoor aan zet. Dat is
een van de redenen waarom collega Van der Hoeven en ik besloten hebben om
de eenmalige extra impuls voor leefbaarheid van 10 mln., die door de Kamer
voor de begroting van dit jaar beschikbaar is gesteld, via de provincies in
te zetten. Immers, op regionaal niveau kan het beste worden bezien welke kansen
en belemmeringen er zijn en kunnen ook de intelligentste koppelingen worden
gelegd tussen programma's op de terreinen van plattelandsbeleid, sociaal en
welzijnsbeleid en economie. Immers, juist de verbinding tussen het sociale
en het economische kan de meeste meerwaarde opleveren.Wel laat ik in het kader van de monitoring van de Agenda Vitaal Platteland
expliciet aandacht besteden aan de sociaaleconomische vitaliteit, en vragen
wij het Sociaal en Cultureel Planbureau om vierjaarlijks onderzoek te doen
naar de sociale staat van het platteland, waarin zowel de leefbaarheid als
de zelfredzaamheid van de plattelandsbevolking aan bod komt. Daarnaast zullen
themastudies door het Sociaal en Cultureel Planbureau worden uitgevoerd. Zo
kan op reële gronden bekeken worden of extra inzet vanuit het Rijk nodig
is en, zo ja, op welke terreinen. Bij de midterm review van het ILG komen
wij hierop nader terug, zoals ook door de Kamer is gevraagd.De provincies zijn overigens bezig. Zij leggen er vaak ook eigen middelen
bij. Hierbij werkt ook het vliegwieleffect van de ILG. Ik noem een paar voorbeelden.
De provincie Overijssel stelt uit eigen middelen 10 mln. beschikbaar voor
de kulturhusen, waar kleinschalige ondernemers een plek krijgen. De provincie
Noord-Holland voegt 8 mln. uit eigen middelen toe aan het door het Rijk beschikbaar
gestelde budget en programmeert dit met POP-middelen. Drenthe koppelt 5 mln.
voor verbetering van leefbaarheid aan de ILG-contracten. Friesland heeft 3
mln. en besteedt die onder meer aan mobiele voorzieningen. De provincie Limburg
zet in op de verbetering van multifunctionele maatschappelijke voorzieningen.
Ik denk dat ik nu een aantal provincies tekortdoe door niet ook hun initiatieven
te noemen. Zoals men ziet, zijn er vele. Dat was precies de bedoeling van
de Kamer, en ook de mijne.De heer Van der Vlies refereerde in zijn eerste termijn aan de rapporten
over de sociaaleconomische vitaliteit van het platteland. Naar aanleiding
daarvan vraagt hij of er voldoende instrumenten zijn om het voorzieningenniveau
in de kleine kernen te bewaken. Ook de heer Atsma duidde daarop. Ik begrijp
de zorg over het teruglopende voorzieningenniveau in sommige dorpen. Tegelijkertijd
blijkt uit de aangehaalde onderzoeken dat dit voor de meeste mensen geen grote
problemen oplevert. Voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen of mensen die
minder mobiel zijn, kan dit echter anders zijn. Gemeenten en provincies hebben
hierbij de primaire verantwoordelijkheid. Zij zoeken naar oplossingen die
op de lokale situaties zijn toegesneden. Ik noemde net al de 10 mln. Provincies
kunnen dat budget waar nodig inzetten voor het versterken van voorzieningen.
Verder houd ik de vinger aan de pols via de monitor in het kader van de Agenda
Vitaal Platteland en de Sociale Staat van het Platteland. Bij de midterm review
van het ILG zal worden bezien of er extra inzet vanuit het Rijk noodzakelijk
is.Ik rond hiermee mijn inbreng in eerste termijn af. Ik zou het op prijs
stellen om na de interrupties ook een reactie te mogen geven op de ingediende
amendementen.De voorzitter:Ik zie het er alleen niet van komen dat wij dit nog voor de avondpauze
doen, gezien het tijdstip en de afspraken die wij hebben gemaakt met de medewerkers.
Ik zie nog drie woordmeldingen. Die interrupties doen wij nog voor de avondpauze.
Direct daarna starten wij met de amendementen. Daarna gaan wij direct door
met de tweede termijn van de Kamer.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De minister heeft diverse goede initiatieven en ontwikkelingen
genoemd. Dat is natuurlijk prima.Zij refereerde zojuist aan het rapport van de Vereniging voor Kleine Kernen.
De vaste commissie heeft om een beleidsreactie op dat rapport gevraagd; ik
neem aan dat de Kamer deze zal ontvangen. Kan daarin worden geaccentueerd
waar de minister, op zich begrijpelijk, de bal legt bij provincies en gemeenten
ten aanzien van de vraag of er niet een verantwoording kan ontstaan over een eventuele aanvullende rol van de rijksoverheid op het knelpunt
van de mobiliteitsbevordering?Minister Verburg:Ik zal ernaar kijken.Mevrouw Jacobi (PvdA):Voorzitter. In mijn betoog in eerste termijn heb ik de minister niet gevraagd
om monitoring, geld, status of dergelijke, maar om een echt visionaire doorkijk
naar het Nederlandse platteland over tien jaar. Er zijn gebieden met een ernstige
krimp. Op welk niveau moet daar het voorzieningenniveau worden gehandhaafd?
Hoe kunnen wij daar met wet- en regelgeving mee omgaan? Kan de minister een
beleid ontwikkelen?Minister Verburg:Ik stel voor om dit doorkijkje eens mee te nemen bij de midterm review
van het ILG. Dat lijkt mij een goed moment daarvoor. Er moet eens even goed
gekeken worden, ook door de provincies. Wat zijn de demografische verwachtingen
en wat betekent dat ook op visionair gebied?Mevrouw Jacobi, als u het visionair wilt, dan maken wij het visionair.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Een van de onderwerpen die vandaag ter discussie kwamen, is
het plan voor het dierentehuis in Aarle-Rixtel. Mijn fractie heeft zojuist
nieuwe informatie ontvangen, namelijk dat het college van B en W dat plan
heeft afgewezen, wat mogelijk consequenties heeft voor hetgeen de minister
hier heeft gezegd. Kan zij daar in tweede termijn op terugkomen? Kan zij bevestigen
of het college dat plan nu wel of niet zal steunen? Wat zouden wij dan verder
kunnen en moeten doen?De voorzitter:Mevrouw de minister, afrondend.Minister Verburg:Ik heb met de burgemeester gesproken. Ik ga ervan uit dat hij op gezag
van het college van B en W spreekt. Ik houd me daar maar even aan vast. Als
wij elk gerucht in deze Kamer moeten gaan behandelen, dan wordt het wel erg
bewerkelijk, zeker als het om lokale zaken gaat. Zonder tegenbericht houd
ik vast aan mijn mededeling aan de Kamer.De voorzitter:Ik dank de minister. Na de dinerpauze beginnen wij met de toelichting
op de amendementen door de minister en direct aansluitend daarop gaan wij
door met de tweede termijn van de Kamer.De vergadering wordt van 19.35 uur tot 20.35 uur geschorst.Minister Verburg:Voorzitter. Ik begin bij de motie op stuk nr. 44.De voorzitter:U bedoelt het amendement.Minister Verburg:Sorry. Neemt u mij niet kwalijk, ik moet even op gang komen! Ik begin
met het amendement op stuk nr. 44 van de heren Waalkens en Cramer, over de
impuls voor de biologische veredeling. Dit amendement zie ik als ondersteuning
van beleid. Kennisontwikkeling en innovatie zijn essentieel om productiviteitsverbetering
en duurzame ontwikkeling te realiseren, zeker als wij ook ontwikkelingslanden
daarin willen ondersteunen. Mijn kennisbeleid is erop gericht om kennisontwikkeling
over zowel de klassieke veredeling als de groene genetica te stimuleren. De
biologische sector moet ook kunnen profiteren van bijvoorbeeld klassieke veredeling.
Ik heb het al gehad over de kruisbestuiving. Dit amendement zie ik dus als
ondersteuning van het beleid.Aanneming van het amendement op stuk nr. 45 van de heer Polderman over
schooltuinen ontraad ik. Ik onderschrijf het belang van schooltuinen. Daarom
heb ik in het kader van de Nota Natuur- en Milieu-Educatie (NME) specifiek
aandacht gegeven aan het belang van groene speel- en leerplekken. Ik zal deze
ook stimuleren. Ik hecht echter aan de eigen keuzemogelijkheid en de eigen
verantwoordelijkheid van gemeenten en scholen.Dan kom ik op het amendement op stuk nr. 47 van mevrouw Thieme en mevrouw
Ouwehand. Aanneming van dit amendement ontraad ik. In de VBTB-systematiek
is op beleidsartikelniveau bewust gekozen voor een indeling in beleidsdoelstellingen
in plaats van voor een onderwerp op instrumentniveau. Ik hecht veel waarde
aan deze indeling; ik richt mij immers in artikel 21 op duurzaam ondernemen
in de volle breedte. Verbetering van dierenwelzijn is daar onderdeel van,
evenals bijvoorbeeld energiemaatregelen en het terugdringen van milieuemissies.Voorzitter, ik zie dat mevrouw Van Velzen iets wil zeggen. Ik weet wat
dat zal zijn: ik heb één amendement overgeslagen. Deze omissie
maak ik meteen goed. Het betreft het amendement op stuk nr. 46 van mevrouw
Jacobi en heer Polderman. Nee, ik bedoel de heer Polderman.Mevrouw Van Velzen (SP):Om spraakverwarring te voorkomen, wil ik de minister vragen of zij gewoon
het nummer van het amendement kan noemen.Minister Verburg:Dat is goed. Ik kom op het amendement op stuk nr. 46 van de heer Polderman
en mevrouw Jacobi.De voorzitter:Nee, alleen van ...Minister Verburg:Neemt u mij niet kwalijk, het amendement op stuk nr. 46 van de heer Polderman.
Aanneming van dit amendement ontraad ik. Bij het afschaffen van drie subsidieregelingen
gaat het vooral om de focus, zoals ik al zei. Dat betreft terugdringen van
versnippering, dus "ontsnippering", verminderen van administratieve lasten –
de natuurorganisaties zouden dat op prijs moeten stellen – en een focus
op rijksprioriteiten en dergelijke. De NME kan heel goed de rol van vervanger
of integrator vervullen.Dan kom ik op het amendement op stuk nr. 48, van de leden Thieme en Ouwehand.
Aanneming van dit amendement ontraad ik. Voor 2009 is 2,2 mln. in de begroting
opgenomen voor de campagne van het Voedingscentrum over verduurzaming van
consumptie. In deze campagne zal bij consumenten voor diverse aspecten van
duurzaamheid aandacht worden gevraagd. Dat is de reden waarom ik aanneming
van het amendement ontraad.Aanneming van het amendement op stuk nr. 49 van de leden Thieme en Ouwehand,
betreffende de koppeling van dierenwelzijn aan een aantal dieren, ontraad
ik. Het amendement komt mij overigens bekend voor, volgens mij
is het vorig jaar ingediend onder stuk nr. 95 en toen afgewezen. In de Nota
Dierenwelzijn heb ik al aangegeven dat voor de ontwikkeling en het stimuleren
van dierenwelzijn in 2009 totaal circa 41 mln. is gereserveerd, inclusief
fiscale middelen. Ik verwijs ook graag naar het antwoord op de schriftelijke
Kamervraag 39 bij de begroting. Ik denk dat dit bedrag toereikend is om de
ambities in de Nota Dierenwelzijn over 2009 te realiseren.Het amendement op stuk nr. 50 van mevrouw Thieme en mevrouw Ouwehand gaat
over de vrijeuitloopsystemen. Ik ontraad de Kamer aanneming van dit amendement
eveneens, want bij de verduurzaming van de veehouderij is zowel de verbetering
van dierenwelzijn als het terugdringen van milieuemissies van belang. Mijn
beleid is gericht op het stellen van randvoorwaarden en het stimuleren van
innovaties. Ingrijpen in het productievolume acht ik niet nodig.Het amendement op stuk nr. 51 van mevrouw Thieme en mevrouw Ouwehand betreft
de financiering van dierenasielen en -ambulances. Ik ontraad de Kamer aanneming
van dit amendement eveneens, want ook dit amendement is vorig jaar al ingediend,
en wel onder stuk nr. 91. Dierenasielen en -ambulances zijn private dienstverlenende
organisaties die verantwoordelijk zijn voor hun eigen bedrijfsvoering en voor
het genereren van voldoende financiële middelen. Voor zwerfdieren geldt
dat gemeenten verplicht zijn hen gedurende twee weken op te vangen. Hier is
dus geen sprake van een rijksoverheidstaak of -verantwoordelijkheid.Het amendement op stuk nr. 52 van mevrouw Thieme en mevrouw Ouwehand gaat
over extra controles op dierenwelzijn. Ook dit amendement is vorig jaar ingediend,
en wel onder stuk nr. 97. Het kabinet heeft voldoende middelen uitgetrokken
voor de handhaving van dierenwelzijn. In de begroting staan intensiveringen
en extra middelen, namelijk een structurele verhoging van 2 mln. in 2008 en
in 2009 en een verhoging van 1 mln. structureel vanaf 2010. Vanaf 2010 is
dus het budget voor handhaving structureel met 5 mln. opgehoogd. Ik ontraad
de Kamer daarom aanneming van dit amendement.Het amendement op stuk nr. 53 van mevrouw Thieme en mevrouw Ouwehand betreft
omschakeling naar biologische landbouw. Ik ontraad de Kamer aanneming van
dit amendement, want de titel van artikel 21, "Duurzaam ondernemen", geeft
aan dat alle maatregelen die genoemd worden gericht zijn op duurzaam ondernemen,
waaronder dus de verbetering van dierenwelzijn, energiebesparing en terugdringing
van milieuemissies en gebruik van bestrijdingsmiddelen. Er zijn dus meerdere
manieren van duurzaam ondernemen en biologische landbouw is daar een van.Het amendement op stuk nr. 54 van mevrouw Thieme en mevrouw Ouwehand betreft
vermindering van dierproeven. Dit is een beleidsterrein van het ministerie
van VWS, waarbij LNV natuurlijk actief is betrokken. Wij hebben de Tweede
Kamer in juni 2008 de kabinetsvisie Alternatieven voor dierproeven aangeboden,
om meer focus en samenhang te brengen en de juiste middelen qua aard en omvang
in te zetten op de beoogde doelen. Door alle betrokken departementen is in
totaal bijna 2 mln. beschikbaar gesteld voor 2009 en dat is voldoende. Ik
ontraad de Kamer aanneming van dit amendement.Het amendement op stuk nr. 55 van de heer Cramer c.s. gaat over de Weerribben
en de rietsnijders. Ik wil hierbij iets uitgebreider stilstaan, omdat ik het
jammer zou vinden als dit amendement door een heel goed proces heen wandelt,
of misschien moet ik zeggen: walst. Wat is er namelijk aan de hand? Ik ben
op 26 september, zeg ik uit mijn hoofd, van dit jaar in het gebied geweest.
Wij hebben toen met iedereen om de tafel gezeten en met alle betrokkenen gesproken.
Natuurbeschermingsorganisaties, gemeenten, de provincie, Staatsbosbeheer,
de riettelers en wij waren het erover eens dat de rietcultuur daar een heel
belangrijke bijdrage levert aan de kwaliteit en het behoud van de kenmerken
van het gebied. Daarover bestaat geen enkel misverstand. Wij hebben ons het
volgende afgevraagd. Hoe zorgen wij dat de rietteelt in stand kan blijven
en hoe kunnen de riettelers een goed bestaan hebben, in hun beheersmatige
taak ondersteund worden en een goede boterham verdienen? Wij hebben afgesproken
dat elk van de partners die om tafel zat daar een eigen invulling aan zou
geven, in de gezamenlijkheid. Iedereen zou iets doen. De riettelers zelf zouden
met voorstellen komen. Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de gemeente en de
provincie zouden dat ook doen en ik heb gezegd dat LNV hecht aan het bereiken
van de doelstelling. Ik zou het jammer vinden als met aanneming van dit amendement
alles in één klap een zaak van de overheid werd. Dat zou een
belangrijk traject dat van onderop wordt doorlopen enigszins onmogelijk maken.
Daarom stel ik het volgende voor. Dit amendement wordt nu niet in stemming
gebracht, maar in februari zullen wij, zoals afgesproken, met elkaar weer
overleg plegen. Dan ligt er een plan ter tafel voor het behouden van de rietteelt
in dit gebied. Na dat gesprek zal ik de Kamer een voorstel voor de rol van
LNV voorleggen. Op deze manier kan het proces dat door mensen in het gebied
wordt gevoerd zijn beslag krijgen. Wij behouden op die manier het draagvlak
dat van onderop tot stand is gekomen. De Kamer heeft als het ware aan de hand
van dit begrotingsdebat dan een haakje dat haar de mogelijkheid biedt om op
dit onderwerp terug te komen. Ik zeg de Kamer toe zo snel mogelijk tewerk
te zullen gaan.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de minister voor de uitgebreide toelichting. Naar
mijn gevoel wordt met het debat hier het proces niet doorkruist, maar voltrekt
zich dat juist parallel met de inspanningen van de minister. Ik wil aangeven
wat mijn zorg is. De minister zegt: laten wij de zaak nu niet verder bespreken
en er in februari op terugkomen. Ik ben overigens bekend met het proces in
het gebied en het feit dat een onderzoek is uitgevoerd. Er is een rapport
uitgebracht met de toepasselijke naam "Met een kluitje in het riet? Of ...
" Er is dus al heel veel werk verzet. Echter, wat gebeurt er als wij nu niets
regelen en ook niet het benodigde geld beschikbaar maken? Er is al 100 ha
gepacht gebied teruggeven aan Staatsbosbeheer. Als wij niet regelen dat het
proces door kan gaan en als wij het proces niet stimuleren, hebben wij echt
een probleem. Ik ben dus niet overtuigd door de argumenten van de minister.
Zij zegt: laten wij nu niets doen, want in februari komt alles goed. Dan hebben
wij echter geen middelen met de begroting vrijgemaakt en is het dus dan niet
meer mogelijk om nog iets te doen.Minister Verburg:Ik wijs erop dat juist het feit dat de riettelers zeggen dat zij er niet
meer uitkomen en dat zij de rietgebieden teruggeven aan Staatsbosbeheer,
de aanleiding was om met elkaar aan tafel te gaan zitten. U sprak over het
met een kluitje in het riet sturen. Dan kan niet aan de orde zijn. Wij hebben
namelijk gezamenlijk gezegd dat er een oplossing moet komen. Alle partijen
hebben dit gezegd. Ik vind dat alle partijen hun verantwoordelijkheid moeten
nemen. Dat vergt het maatschappelijke belang. Ik doe de deur niet dicht. In
februari zeg ik niet: sorry, het spijt me, ik heb hier geen centen voor. Ik
heb destijds gezegd dat LNV zich gecommitteerd voelt, maar er geldt wel een
gezamenlijke inspanning. Als het amendement niet in stemming wordt gebracht,
zal ik in februari de Kamer een concreet voorstel voorleggen en dan hoeft
niemand het gevoel te hebben dat de deur dicht zit.Mevrouw Van Gent heeft het amendement op stuk nr. 56 ingediend. Ik heb
er al op gereageerd. Ik ontraad de aanneming van dit amendement over de biologische
landbouw.De heer Polderman sprak over het project KANS! betreffende bedrijfbeëindiging.
Ik zie dit amendement van de heer Polderman als ondersteuning van het beleid.
Wij gaan door met dit project, want het voorziet in een behoefte. De heer
Polderman en ik zijn het erover eens dat als boerengezinnen begeleiding nodig
hebben bij het beëindigen van een bedrijf, die begeleiding moet kunnen
worden geboden. In 15% van de gevallen is die begeleiding nodig en
dan moet maatwerk kunnen worden geleverd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil nog reageren op de opmerking van de minister over mijn
amendement. De minister zei voldoende te doen voor bevordering van de biologische
landbouw. Maar hoe is het dan te verklaren dat in 2007 in het kader van duurzaam
ondernemen nog 6 mln. wordt uitgetrokken voor de biologische landbouw en in
2012 nog maar 2,9 mln.? Dat lijkt mij geen goede zaak. Graag krijg ik een
onderbouwing van de minister voor haar uitgave voor biologische landbouw.Minister Verburg:Voor een deel staat die in de begroting en verder wordt die verwoord met
de nota over de biologische landbouwketen 2008-2011. In dat programma wordt
de omschakeling bevorderd. Daarbij wordt niet alleen aandacht besteed aan
biologisch produceren, maar ook aan biologisch consumeren. Als daarin een
scheefgroei optreedt, gaat het op enig moment fout. Als de vraag naar biologische
producten groter is dan het aanbod, loopt het vast. Is er te veel aanbod omdat
de stimuleringsregelingen hebben gewerkt en kan de biologische boer zijn afzet
niet regelen, dan zakt het ook in. De balans is dus van groot belang. Biologische
boeren zijn natuurlijk ook ondernemers die daarin een eigen verantwoordelijkheid
nemen. Een en ander is daarom heel zorgvuldig opgebouwd, ook bestuurlijk.
In de financiering wordt voorzien. Dat betekent dat ik het bedoelde advies
ontraad.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter, ik krijg steeds maar geen antwoord. De minister draait eromheen.Ik lees teksten voor uit de begroting: 6 mln. in 2007 en 2,9 mln. in 2012.
Ik wil gewoon heldere cijfers van deze minister.Minister Verburg:Het budget wordt afgebouwd omdat de ontwikkeling in de sector een afbouw
rechtvaardigt. De sector wordt steeds sterker. Dat betekent dat minder overheidsbemoeienis
nodig is en dus ook minder financiële ondersteuning. Zo moet het ook.
In een bedrijfstak die zich ontwikkelt kan de overheid tijdelijk bijspringen,
maar dat moet niet duurzaam zijn, want dan wordt het geen gezonde bedrijfstak
of sector.Dan kom ik op het amendement van mevrouw Jacobi en de heer Cramer op stuk
nr. 59 over de EGM.De voorzitter:Mevrouw de minister, u slaat het amendement op stuk nr. 58 over. Daarop
mag u ook straks ingaan, als u maar weet dat u dit heeft overgeslagen.Minister Verburg:Ik heb geen nr. 58 op mijn lijst staan.De voorzitter:Dan gaan wij door met het stuk op nr. 59. Wij kijken het zo nog even na.Minister Verburg:Anders wil ik het amendement graag ontvangen zodat ik er een reactie op
kan geven.Voorzitter. Over de EGM heb ik al iets gezegd in het debat met deze Kamer.
In 2009 wordt de regeling EGM met 1 mln. omgebogen en vanaf 2010 geheel afgebouwd.
De redenen daarvoor heb ik genoemd. De eerste is dat ik wil ontsnipperen op
dit gebied. Ik wil één helder loket, namelijk het ILG, als primair
instrument voor het landelijk gebied zodat de provincies de diverse maatregelen
samenhangend en integraal kunnen inzetten en de beheerders in staat zijn een
goede beheerkeuze te maken. Daarmee draag ik bij aan het verminderen van de
administratieve lasten. Ik denk dat veel organisaties dat op prijs stellen.
Focus op rijksprioriteiten ecologische hoofdstructuur, Natura 2000 en nationale
landschappen en de projecten die in het kader van de regeling Effectgerichte
maatregelen worden uitgevoerd, vallen voor het overgrote deel binnen de ecologische
hoofdstructuur en Natura 2000. Voor de prioriteiten is in het kader van het
ILG voldoende budget beschikbaar. Om die reden ontraad ik het aannemen van
dit amendement.Mevrouw Jacobi (PvdA):Waarom kan het geld voor de effectgerichte maatregelen, dat juist is bedoeld
is het oplossen van de achterstand bij de inrichting, niet gewoon bij het
loket ILG worden ondergebracht? Ik snap de overwegingen niet.Minister Verburg:Juist omdat het een overeenkomstige bedoeling heeft, is het de bedoeling
dat dit via het loket ILG gaat lopen. Dat doen wij nu juist in twee stappen,
namelijk in 2009 en in 2010. Wij voegen het toe aan het ILG, zodat het geconcentreerd
kan worden op de projecten. Daardoor hebben wij toch weer een beetje ontsnipperd.
Dat is juist de reden om het aannemen van het desbetreffende amendement te
ontraden.Het amendement-Van der Ham op stuk nr. 60 gaat over de inrichting van
natuur bij de stad. In 2009 heb ik via het Investeringsbudget landelijk gebied
ruim 70 mln. beschikbaar gesteld voor groen in de stad, voor verwerving en
inrichting en voor recreatiegroen bij de stad. Daarnaast trek ik in 2009 2
mln. uit voor het realiseren van groen in gemeenten in het kader van de wijkaanpak,
om zo de gemeenten te stimuleren om op dit thema initiatieven te ontplooien.
In 2010 is er een midterm review. Ik wil de aanneming van dit
amendement ontraden. Er zijn voldoende middelen. Ik stel voor, de balans op
te maken bij de midterm review in 2010.Dan kom ik op het amendement op stuk nr. 61 van de leden Waalkens en Cramer
inzake de Dairy Valley. Dit is een gezamenlijk initiatief gericht op kennisontwikkeling
en -verspreiding met het oog op verduurzaming van melkveehouderijen. Dat spreekt
mij aan. Ik heb al gezegd dat versterking van samenwerking tussen bedrijfsleven,
wetenschap en beleid, de zogenaamde gouden driehoek, cruciaal is. Het initiatief
Dairy Valley zie ik in dat kader. Ik laat op dit amendement het oordeel aan
de Kamer.Het amendement op stuk nr. 63 van mevrouw Jacobi en de heer Atsma gaat
over het weidevogelbeheer. Een effectief weidevogelbeheer vind ik van heel
groot belang. Daarom werk ik aan een gebiedsgerichte aanpak van het weidevogelbeheer
en aan een verbeterde samenwerking tussen boeren onderling en met natuurorganisaties.
In dat kader wordt er gewerkt aan vernieuwing van het Programma Beheer per
2010. De provincies voeren het weidevogelbeheer uit. Die passen beleid toe
in gebieden die het meest succesvol zijn in de zogenaamde kerngebieden. De
provincies zijn niet in staat geweest om het extra budget voor 2008 voor weidevogelbeheer
uit te putten. Er was 6 mln. extra gereserveerd, waarvan 2 mln. onbesteed
is gebleven. Met ingang van 2010 worden zwaardere beheerpakketten ingezet.
Indien de door mij en de provincies voorgestane aanpak op tempo komt, is de
inzet van extra middelen verdedigbaar. Op dit moment acht ik de inzet van
extra middelen niet nodig. Bovendien betreft de voorgestelde dekking uit artikel
27 het FES-budget, dat specifiek is toegekend aan de Nota Ruimteprojecten
voor de veenweiden. De FES-wet staat niet toe dat dit budget voor andere doelen
wordt ingezet. Dat betekent dat ik aanvaarding van het amendement ontraad.Mevrouw Jacobi (PvdA):Is het de minister bekend dat het niet waar is dat de 2 mln. niet is besteed
in 2008? Ik heb het nagevraagd. Een deel van het geld is in Zuid-Holland pas
heel laat ingezet. Een ander deel van het geld zit nog in het traject. Daar
moeten de verrekeningen nog van plaatsvinden. Het budget is volledig gebruikt.
Graag een correctie van de minister.Minister Verburg:Ik beschik over andere informatie. Als mevrouw Jacobi gelijk heeft, kom
ik daar in tweede termijn op terug. Dit is echter al goed bekeken.De voorzitter:Ik stel vast dat het amendement dat u zo-even heeft behandeld, stuk nr.
62, bij de vorige nummering nr. 58 had. Daarmee is het punt van het amendement
op stuk nr. 58 opgelost.Minister Verburg:Het amendement op stuk nr. 63 van de heer Van der Ham gaat over het stimuleren
van de inrichting van recreatiegebieden. Ook bij dat amendement ontraad ik
aanvaarding op dit moment. Ik stel voor om hier nog eens goed naar te kijken
bij de midterm review in 2010.Het amendement op stuk nr. 64 van de heer Graus gaat over de dierenpolitie.
Ik acht een speciale dierenpolitie niet nodig. De voorzieningen die de heer
Graus hierbij in gedachten heeft zijn er al. De Stichting Landelijke Inspectiedienst
Dierenbescherming heeft een goed werkend systeem om meldingen van verwaarlozing
en mishandeling van gezelschapsdieren te registreren. Verder treedt de Algemene
Inspectiedienst van het ministerie van LNV op bij dierverwaarlozing van landbouwhuisdieren.
Ik ontraad dan ook aanvaarding van dit amendement.De heer Graus (PVV):De minister heeft het over een handjevol LID'ers. Het is er ongeveer een
per provincie. Ze komen vaak pas na vijf of zes dagen als je belt. Ik ben
ervaringsdeskundige. Bij de AID en de politie heeft het absoluut geen prioriteit
als het om gezelschapsdieren gaat. Bij landbouwhuisdieren ligt het anders.
Voor gezelschapsdieren in nood of mishandelde dieren is er geen opsporings-,
handhavings- of hulpprioriteit bij politie of AID. De LID wil wel, maar heeft
veel te weinig mensen en is niet goed geoutilleerd om dierenmishandeling aan
te pakken.Minister Verburg:Ik kijk daar anders tegenaan. Ik handhaaf mijn advies om aanvaarding van
het amendement te ontraden.Dan kom ik bij het laatst ingediende amendement, het amendement op stuk
nr. 66 van mevrouw Ouwehand en mevrouw Thieme dat erop is gericht dat het
verplichtingenbedrag en het uitgavenbedrag in artikel 23 Natuur worden verhoogd
met 1 mln. en dat het bedrag voor duurzaam ondernemen wordt verlaagd. De huidige
onderzoeksinspanningen voor de aanwijzing van gebieden op de Noordzee zijn
voldoende om onze verplichtingen in 2012 na te komen. Aanvullende financiering
is niet nodig. Ik heb dit ook in een brief aan de Kamer gemeld op de dag van
het wetgevingsoverleg over visserij op 24 november jongstleden.De dekking wordt gezocht in het artikel dat duurzaamheid wil bevorderen.
Duurzaamheid, ook op het gebied van de visserij, is in dat artikel opgenomen.Hiermee ben ik aan het einde van de bespreking van de ingediende amendementen.De voorzitter:Er is nog een amendement van de leden Ouwehand en Thieme, het amendement
op stuk nr. 67 over voedselkwaliteit en diergezondheid.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Ik wil nog een vraag stellen over het amendement op stuk nr.
66.De voorzitter:De minister zal eerst ingaan op het amendement op stuk nr. 67.Minister Verburg:In dit amendement wordt voorgesteld om een budget van € 240.000
over te hevelen naar de begroting van het ministerie van VWS voor de vervanging,
vermindering en verfijning van dierproeven. De dekking wordt gezocht binnen
de uitgaven van het biotechnologieartikel. Ik heb begrepen dat hierover gisteravond
een motie is ingediend tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie
van VWS. Dit lijkt mij bijzonder. Hoe dan ook, wij hebben voldoende budget
om alternatieven voor dierproeven te ontwikkelen. Ik ontraad de aanneming
van dit amendement.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Die laatste opmerking van de minister begrijp ik niet. Mijn vraag heeft
betrekking op het amendement op stuk nr. 66. In het debat dat wij eerder hebben
gevoerd, heeft de minister gezegd dat zij prioriteit geeft aan de drie gebieden
die zij zal aanwijzen. Garanties dat zij de aanwijzingsprocedure
voor 2012 voor de andere gebieden zal halen, zie ik niet. Zij kan die garanties
ook eigenlijk niet geven. Waarom niet gewoon dit onderzoek nu beginnen?Minister Verburg:Sterker nog, ik wil die garantie ook niet geven. Ik heb al gezegd dat
ik met het aanmelden van deze gebieden, ook in het onderzoek en de aanpak
wil leren voor eventueel andere gebieden. Ik zal dit zorgvuldig volgen en
doen wat nodig is om een duurzame Noordzee te bereiken en te behouden.De voorzitter:Wij gaan nu onmiddellijk verder met de tweede termijn van de Kamer. De
leden zijn bekend met de spreektijd die hun nog rest, inclusief het indienen
van moties.De heer Polderman (SP):Voorzitter. Ik dank de minister voor haar antwoorden, maar heel tevreden
is mijn fractie niet. Ik dank de andere fracties voor hun inbreng, maar daarover
ben ik nog minder gelukkig. Vooral de reactie van de CDA-fractie op de teloorgang
van het traditionele gezinsbedrijf vind ik teleurstellend. De gezinsbedrijven
hebben van die partij nog maar weinig te verwachten. De 16.000 gezinnen die
waarschijnlijk moeten stoppen, kunnen dus niet meer op de steun van het CDA
rekenen. Dat is jammer, maar wel duidelijk.De heer Atsma (CDA):Ik begrijp niet op basis van welke zinnen uit onze inbreng de heer Polderman
tot deze conclusie komt. Als er een partij op de bres springt voor, borg staat
voor en door het vuur wil gaan voor al die kleine gezinsbedrijven en de middelgrote
bedrijven dan is dat wel het CDA, alle hier aanwezige leden en alle andere
leden in het land.De heer Polderman (SP):De heer Atsma heeft in eerste termijn gereageerd op mijn interruptie over
de constatering van de heer Wijn – zijn voormalig partijgenoot en nu
topman bij de Rabobank – dat een kwart van de mensen blij mag zijn als
hun bedrijf überhaupt kan blijven bestaan. Hij antwoordde toen: so what,
zo is de loop der dingen, de schaalvergroting is al lang gaande en wij kunnen
daar weinig aan doen, pech gehad. Daar komt het ongeveer op neer. Op die woorden
spreek ik de heer Atsma nu aan. Hij heeft in ieder geval duidelijk gemaakt
dat die mensen niet meer op hem kunnen rekenen en dat het CDA er kennis van
zal nemen als een kwart van de gezinsbedrijven omvalt. De SP-fractie is echter
van mening dat er voldoende maatschappelijke argumenten zijn om zodanig beleid
te voeren dat deze gezinsbedrijven wel kunnen blijven bestaan. Zij spelen
een onmisbare rol in het behoud van het zo gewaardeerde agrarisch cultuurlandschap.
Ik dien daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de positie van het boerengezinsbedrijf al decennia onder
druk staat en het aantal boerenbedrijven is afgenomen van ongeveer 185.000
in 1970 tot ongeveer 65.000 nu;van mening dat juist deze vorm van bedrijfsvoering het agrarisch cultuurlandschap
in stand houdt;overwegende dat er algemene waardering is van de kwaliteit van het agrarisch
cultuurlandschap, maar bezorgdheid over de mate van instandhouding en het
onderhoud hiervan door de voortschrijdende schaalvergroting in de landbouw;overwegende dat door de Task Force Financiering Landschap wel een denkrichting
voor de financiering is uitgewerkt, maar dat daarmee de positie van het gezinsbedrijf
als vormgever en hoeder van het agrarisch cultuurlandschap nog niet is veiliggesteld;verzoekt de regering, een plan de campagne op te stellen waarin het bestaansrecht
van het gezinsbedrijf als hoeder en vormgever van het agrarisch cultuurlandschap
wordt veiliggesteld,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Polderman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 70(31700 XIV).De heer Polderman (SP):Voorzitter. Behalve voor het behoud van het agrarisch cultuurlandschap
vindt de SP-fractie het behoud van deze gezinsbedrijven ook uit sociaal oogpunt
een na te streven doel. Wij weten dat deze mensen kunstenaars zijn in het
overleven maar dat gaat vaak ten koste van een goede en verantwoorde sociale
zekerheid. Daarop wordt vaak bezuinigd. Ik dien daarover de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij het huidige beleid een groot aantal – volgens
de directeur MKB van de Rabobank, de heer J. Wijn, zelfs een kwart –
van de boerengezinsbedrijven blij mag zijn als zij zich kunnen handhaven;constaterende dat gezinsbedrijven in dergelijke Poldermanmoeilijke omstandigheden
bezuinigen op hun sociale zekerheid, waaronder ook het afsluiten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering;verzoekt de regering, te inventariseren hoeveel mensen werkzaam in de
land- en tuinbouw het doen zonder een arbeidsongeschiktheidsverzekering, de
Kamer daarvan op de hoogte te stellen en een plan van aanpak te maken hoe
deze mate van onverzekerd zijn bestreden kan worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Polderman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 71(31700 XIV).De heer Polderman (SP):Voorzitter. In eerste termijn heb ik het ook gehad over de gezamenlijke
belangen van de boeren en de consumenten op het punt van eerlijke informatie.
Feitelijke informatie, dus geen reclame, moet helder en in één
oogopslag op het etiket te lezen zijn. Deugt een product op het punt van natuur,
milieu en welzijn? Ik dien daarover de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er in Nederland en Europa naast Europees geproduceerd
voedsel, ook veel voedsel en andere agrarische producten op de markt worden
gebracht van buiten de EU;constaterende dat de normen en standaarden wat betreft milieu en dierenwelzijn
niet overal even hoog zijn als in Nederland en/of de EU;van mening dat er in de Nederlandse samenleving veel betrokkenheid is
bij de zorg voor milieu en dierenwelzijn en dat de hoge normering ter zake
op ruime steun in de samenleving kan rekenen;van oordeel dat voor de consument echter niet op de etiketten van de producten
gemakkelijk waar te nemen is of de producten aan die hoge normen en standaarden
voldoen;verzoekt de regering, in overleg met de sector een etiketteringssysteem
te ontwikkelen voor producten die wel aan onze normen en standaarden voldoen;verzoekt de regering voorts, deze vorm van positieve etikettering in Europa
ingang te doen vinden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Polderman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 72(31700 XIV).De heer Polderman (SP):Voorzitter. Wij hebben in eerste termijn ook een lans gebroken voor de
natuur- en milieueducatie. Wij zijn teleurgesteld over het antwoord van de
minister dus wij houden vast aan ons amendement over de regeling draagvlak
natuur.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Ik dank de minister voor het voortvarend aan de slag gaan
met de wens van de Kamer om het verbod op de import van zeehondenbont te verbreden
naar de Kaapse pelsrob. Wij zouden graag wat extra tempo willen zien in relatie
tot een andere wens van de Kamer, namelijk om een verbod op de import van
vos- en chinchillabont snel in te voeren.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de minister reeds in april 2008 aangaf, bereid te zijn
om "regelgeving in voorbereiding te nemen strekkende tot een verbod op de
import van vossen- en chinchillabont" naar aanleiding van de aangenomen motie
28286, nr. 108;verzoekt de minister, spoedig een voorstel hiertoe aan de Kamer te zenden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 73(31700 XIV).Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Ik maak nog een tweede punt over bont. De minister geeft aan,
net als haar voorganger, dat op het punt van de etikettering van bont er iets
in Europa moet gebeuren. Wat er in Europa gebeurt en wat de stand van zaken
is, wordt ons echter nooit duidelijk. Daarom stellen wij voor om maar gewoon
in Nederland te beginnen. Ik dien daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het voor consumenten volstrekt onduidelijk is of producten
die gekocht worden, bont bevatten of imitatie zijn;constaterende dat het Textielartikelenbesluit geen bepalingen heeft over
het etiketteren van bont en dat etikettering momenteel enkel op vrijwillige
basis gebeurt;verzoekt de regering, een etiketteringsplicht voor bont in te voeren,en gaat over tot de orde van de Van Velzendag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 74(31700 XIV).Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Wij hebben een discussie gevoerd over blank kalfsvlees. Gedeeltelijk
is dat schriftelijk gegaan, maar ik geef er toch een reactie op in de vorm
van de volgende motie. De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat voor de "productie" van blank kalfsvlees kalfjes een dieet
volgen waardoor ze bloedarmoede krijgen;overwegende dat de EFSA, de Europese voedsel- en warenautoriteit, al in
2006 aangaf dat, om bloedarmoede bij kalfjes te vermijden, het hemoglobinegehalte
tenminste 6 millimol per liter zou moeten zijn;verzoekt de regering, welzijnsvoorschriften voor kalfjes op te stellen
die gebaseerd zijn op dit wetenschappelijk onderzoek van de EFSA,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 75(31700 XIV).Mevrouw Van Velzen (SP):Een ander punt betreft foie gras en het dwangvoederen van ganzen en eenden.
De Kamer heeft een motie van mijn hand aangenomen, waarin de minister op pad
wordt gestuurd om een Europees verbod hierop voor elkaar te knokken. Zij komt
terug met het verhaal dat de Europese Commissie hier niet erg trek in heeft.
Eigenlijk wil ik haar verzoeken, gewoon door te pakken. Daarom dien ik de
volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kamer door unanieme aanneming van de motie-Van Velzen
(30300-XIV, nr. 42) de regering heeft verzocht, het dwangvoederen van ganzen
op de Europese agenda te zetten en een Europees verbod op de productie van
en de handel in deze ganzenlever te bepleiten;constaterende dat de Europese Commissie hier geen prioriteit aan wenst
te geven;moedigt de regering aan om het hier niet bij te laten zitten en te pogen,
andere lidstaten te overtuigen van de wenselijkheid van een verbod op deze
zeer dieronvriendelijke voedingsmethode,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 76(31700 XIV).Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter, ik wil graag mijn laatste motie indienen, als u mij toestaat.
Het is ook de laatste begroting. Ik wil ook graag één vraag
stellen, als u mij toestaat.De voorzitter:Ik geef u nog de gelegenheid om uw motie in te dienen, en dat is het dan.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, de handhaving en expertise van de Algemene Inspectiedienst
waar het gaat om het CITES-verdrag (the Convention on International Trade
in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) op adequaat niveau te brengen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 77(31700 XIV).De heer Atsma (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie wil de kalversector niet om zeep helpen, zeker
niet als deze zich houdt aan wat er in Europa is afgesproken. De CDA-fractie
wil de ehs niet omringen met buffers. De CDA-fractie vindt dat de ondersteuning
van boeren verder moet gaan dan alleen in die gevallen waarin water en natuurfuncties
aan de orde zijn. De CDA-fractie vindt dat diertransporten moeten doorgaan.
Kortom, als het aan de CDA-fractie ligt, verdwijnt er geen enkele boer. Dergelijke
voorstellen komen uit de koker van de Socialistische Partij. De landbouwsector
heeft weinig van de SP te verwachten.Voorzitter. Zeer veel dank en waardering voor wat de minister heeft gezegd.
Zij onderstreept wat in de eerste termijn door meerdere fracties naar voren
is gebracht, namelijk dat de agrosector ertoe doet.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik heb zojuist een aantal voorstellen ingediend om het dierenwelzijn in
Nederland te verbeteren. Als de CDA-fractie dat opvat als een manier om nog
meer bedrijven te laten vallen, dan heeft de CDA-fractie dat verkeerd begrepen,
maar dan heeft zij ook een interessante kijk in de keuken gegeven en laten
zien hoe het CDA naar dierenwelzijn kijkt, namelijk als een manier om bedrijven
om zeep te helpen. Ik denk dat dit de weg naar de toekomst is en dat de heer
Atsma uit zijn conservatieve houding moet stappen en naar de toekomst moet
kijken.De heer Atsma (CDA):Ik heb het over de toekomst van tienduizenden bedrijven in de primaire
sector. Ik prijs de minister dat zij met ons vindt dat die bedrijven een toekomst
moeten hebben. Gelukkig is een groot aantal fracties in dit huis hetzelfde
oordeel toegedaan. Dat is maar goed ook, want er zijn partijen die er bepaald
 anders over denken. Wij hebben ze vandaag allemaal weer langs
zien komen.Terecht legt de minister een verbinding tussen de primaire sector in Nederland
en de uitdagingen van de wereld. Meerdere fracties hebben daarop vorige week
in eerste termijn gewezen. Ik doel onder andere op het enorme voedselvraagstuk
waarmee wij ons geconfronteerd zien. Daarvoor biedt de Nederlandse agrosector
voor een deel wellicht de oplossing, maar deze moet dan wel de ruimte krijgen.
Ik deel op dit punt de visie van de minister.Ook het gemeenschappelijk landbouwbeleid biedt hiervoor een kans. Het
biedt een kans voor de Nederlandse boeren en tuinders en een kans voor de
land- en tuinbouw. Afschaffing van de melkquotering en ontkoppeling –
zaken die in de afgelopen weken vaak de revue zijn gepasseerd – vormen
voor mijn fractie geen probleem. Zij bieden voor velen in de primaire sector
juist nieuwe kansen. Wij vinden echter ook dat er op onderdelen een vangnet
moet blijven. Dat hebben wij eerder gezegd en daaraan houden wij vast. De
sector melkveehouderij is een van de sectoren die voor een grote transitie
staat. Dat betekent dat er veel moet worden geïnvesteerd en dat er aan
schaalvergroting moet worden gedaan. Wij danken de minister voor haar steun
voor het amendement dat mijn fractie samen met de heer Waalkens heeft ingediend
om te komen tot het initiatief Dairy Valley. Het gaat hierbij om een bescheiden
bedrag waardoor een mooie ontwikkeling op gang wordt gebracht.Ik vind het jammer dat de braaklegging in Europa verdwijnt. Je weet immers
maar nooit. De akkerranden komen daarvoor in het kader van de biodiversiteit
in de plaats. Daarom vindt de CDA-fractie, met andere fracties, dat aan de
boeren die met deze akkerranden worden geconfronteerd, absoluut een vergoeding
beschikbaar moet worden gesteld. Ik zeg nogmaals dat mijn fractie liever had
gehad dat de braakregeling overeind was gebleven. Dat is echter niet aan de
orde. Daarom dien ik op dit punt de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in het kader van de Health Check de zogenaamde braakregeling
wordt afgeschaft;stelt vast dat vanwege de negatieve gevolgen voor de biodiversiteit agrarische
ondernemers in de toekomst worden gecompenseerd met akkerrandenbeheer;van oordeel dat betrokken ondernemers beloond moeten worden voor het leveren
van groene en blauwe diensten;verzoekt de regering, de mogelijkheden via modulatiegelden en/of de regeling
"artikel 68-gelden" te onderzoeken om de ondernemers te belonen voor akkerrandenbeheer,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Atsma, Waalkens, Cramer, Snijder-Hazelhoff
en Van der Vlies.Zij krijgt nr. 78(31700 XIV).De heer Atsma (CDA):Soms stoort ons het feit dat een aantal sectoren wordt verweten dat zij
uit een Brusselse ruif zouden mee-eten. Dit doet de tuinbouwsector niet, dit
doet de varkenssector niet en dit doet de pluimveesector niet. Dit zijn bij
uitstek sectoren die het bijna volledig op eigen kracht moeten doen. Daarom
kunnen wij ons heel goed voorstellen dat campagnes door Europa met enthousiasme
worden gesteund. Mijn fractie heeft daarmee dus geen enkel probleem.De overheid moet volgens mijn fractie inzetten op innovatie in alle sectoren,
van de pluimveesector tot die van de melkveehouderij en van de tuinbouwsector
tot die van de varkenshouderij. Wij hebben in onze eerste termijn gepleit
voor een brede inzet van zogenaamde luchtwassers. Er is al aangetoond dat
deze innovatieve vinding een belangrijke meerwaarde heeft, zowel voor de ondernemer
op bedrijfsniveau als voor het milieu in de meest ruime zin van het woord.
Als er wordt gevraagd om een bijdrage om over te kunnen gaan tot aanschaf
van luchtwassers, dan moet daaraan tegemoet worden gekomen. Wij hebben begrepen
uit de antwoorden die de minister deze middag heeft gegeven dat de middelen
toereikend zijn. Wij willen graag van haar de toezegging horen dat ook uit
innovatiegelden kan worden geput, bijvoorbeeld voor het ontwikkelen van de
nieuwe en naar onze mening belangrijke combinatieluchtwasser. Deze is vooral
gericht op het uit de stallucht wassen van fijnstof en ammoniak. Kan de minister
toezeggen dat hiervoor innovatiegelden beschikbaar komen?In eerste termijn hebben wij ervoor gepleit om te kijken naar een evaluatie
van de Europese richtlijnen. Desnoods leidt deze evaluatie tot aanpassing,
integratie en/of het schrappen van richtlijnen. Wij begrijpen dat de minister
zegt dat een en ander te kort door de bocht gaat en dat wij hiervoor de tijd
moeten nemen die hiervoor is aangegeven. Tegelijkertijd mogen ontwikkelingen
niet worden geblokkeerd door Europese richtlijnen die leiden tot beperkingen.
Ik doel onder andere op hetgeen wij vanmiddag hebben gewisseld over Natura
2000. Wij hebben van de minister gehoord hoe zij aankijkt tegen de problematiek
bij onder andere het Wierdense Veld en willen haar de volgende motie voorhouden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de aanwijzing van de Natura 2000-gebieden, zoals het Wierdense
Veld, tot veel onrust leidt;overwegende dat draagvlak onder de Atsmabevolking, gemeente en provincie
van essentieel belang is voor de aanwijzing van bedoelde gebieden;van mening dat het bieden van perspectief aan (agrarische) ondernemers
in de betreffende gebieden een belangrijke voorwaarde is voor het creëren
van het gewenste draagvlak; verzoekt de regering, alles in het werk te stellen om ondernemers in die
gebieden bestaansrecht en ontwikkelingskansen te geven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Atsma en Snijder-Hazelhoff. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 79(31700 XIV).De heer Polderman (SP):Wat bedoelt de heer Atsma met "draagvlak" voor dit soort gebieden? Doelt
hij hiermee op steun van de betreffende boeren of op steun van mensen in de
omgeving die van het gebied willen genieten?De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik had het over het Wierdense Veld, maar ik kan ook 150 andere
voorbeelden geven. In eerste instantie doel ik op de steun van de boeren in
dat gebied. Zij moeten een toekomstperspectief houden. Hun bedrijfsvoering
mag niet geblokkeerd worden. De boeren moeten de ruimte krijgen om te blijven
ondernemen. De heer Polderman was toch degene die het CDA verweet dat er tientallen
procenten bij het oud vuil gezet werden? Dat is dus niet waar. Als de heer
Polderman een kerel is, zegt hij: hiermee zijn wij het van harte eens. Als
de provincie en de betreffende gemeente ja zeggen, dan is er draagvlak. Dat
is in dit geval nu precies aan de orde. Ik vraag de minister om alles in het
werk te stellen, opdat de ondernemers in een dergelijk gebied toekomstperspectief
blijven houden. Dat zeggen wij. Natuurlijk moet je natuurplannen van tijd
tot tijd durven herzien en herijken. Vanmiddag heb ik opnieuw het een en ander
gezegd over de ecologische hoofdstructuur. Wat ons betreft komt hier niets
bovenop.De voorzitter:Gaat u verder, mijnheer Atsma, want u bent door uw spreektijd heen. Wellicht
hebt u nog moties?De heer Atsma (CDA):Ja.De voorzitter:Dan stel ik u nog in de gelegenheid uw moties in te dienen.De heer Atsma (CDA):Ik heb nog twee moties. Natuurmonumenten zit nu te broeden op haar kapitaal.
Wij hebben liever dat men ruimte geeft aan broedende weidevogels. Het is veel
beter om het geld daaraan te besteden. Ik heb de minister een vraag gesteld
die niet beantwoord is, namelijk over de multifunctionele landbouw, in het
bijzonder de relatie tussen boeren en zorgboerderijen. Wij signaleren dat
op dit vlak het nodige spaak loopt en dat er te weinig ruimte is. Wij zouden
de zorgverzekeraars die natuurorganisaties geld bieden, wellicht in overweging
kunnen geven om juist iets te doen voor deze zorgboerderijen.De voorzitter:Nu de moties.De heer Atsma (CDA):Dat brengt mij op de voorlaatste motie. Deze motie is gericht op het natuurbeleid
en heeft te maken met het soortenbeleid waarover wij vorige week gesproken
hebben.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het nieuwe soortenbeleid is gebaseerd op de leefgebiedenbenadering;overwegende dat de leefgebiedenbenadering een gezamenlijke verantwoordelijkheid
is van Rijk, provincies, natuurorganisaties en bedrijfsleven, en de uitgevoerde
pilots een succes zijn;overwegende dat de leefgebiedenbenadering ertoe bijdraagt dat ruimtelijke
ingrepen en het behoud van soorten nog beter samengaan;verzoekt de regering om de middelen bestemd voor soortenbescherming in
te zetten voor de implementatie van de leefgebiedenbenadering,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Atsma, Cramer en Jacobi. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 80(31700 XIV).De heer Atsma (CDA):Mijn laatste motie heeft te maken met wat ik in eerste termijn heb gezegd
over de belangrijke voorziening van snel internet op het platteland. Ik heb
al aangegeven waarom wij dat belangrijk vinden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat voor ondernemers in de land- en tuinbouwsector breedbandinternet
essentieel is voor een optimale bedrijfsvoering;overwegende dat de mogelijkheden voor breedbandinternet beperkt zijn omdat
kabel en ADSL niet beschikbaar zijn en alternatieven in het buitengebied onvoldoende
gerealiseerd zijn;overwegende dat uit informatie van de Dienst AtsmaRegelingen (DR) blijkt
dat digitale gegevensaanlevering leidt tot aanzienlijk minder fouten en zowel
bij de DR als bij de ondernemers tot grote besparing op kosten en administratieve
lasten leidt;constaterende dat recent een innovatief aanbod in de markt is gelanceerd
waardoor ook in Nederland breedbandinternet via de satelliet mogelijk wordt
gemaakt;constaterende dat hiervoor een initiële investering per huishouden
of bedrijf nodig is; verzoekt de regering, te onderzoeken of een stimuleringsregeling in het
leven kan worden geroepen voor agrarische ondernemers die geen alternatief
hebben en die willen investeren in breedbandinternet via de satelliet;verzoekt de regering voorts, te onderzoeken of hiervoor wellicht modulatie-
of POP-gelden beschikbaar kunnen worden gesteld en de Kamer hierover te berichten
voor 1 maart 2009,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Atsma, Waalkens en Cramer. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 81(31700 XIV).De heer Atsma (CDA):Ten slotte wijst de CDA-fractie er graag en met klem op dat de motie over
het aalbeheerplan die collega Koppejan heeft ingediend en die is aangenomen
door de Kamer, naar behoren moet worden uitgevoerd.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Allereerst wil ik stilstaan bij de opmerkingen die ik namens
de VVD-fractie heb gemaakt over de subsidiekerstboom. Ik heb daarbij nadrukkelijk
aandacht gevraagd voor de goede balans die er moet zijn tussen wat het bedrijfsleven
vraagt en waarop wij inzetten. De minister antwoordde dat zij er in haar onderzoeksprogramma
voor zal zorgen dat deze afstemming en aanpassing er komen. Dat doet ons deugd.Ook hebben wij opgemerkt dat voor de inpassing van onderzoek in de praktijk
van de bedrijfsvoering nog een opschaling nodig is. Daarbij vervult het Improvement
Centre een expliciete rol, zoals wij hebben aangegeven. Ik vraag de minister
nogmaals of zij kan bewerkstelligen dat dit centrum daarin een wat duidelijkere
rol krijgt. Een aantal innovaties blijft nu op de plank liggen omdat ze niet
voldoende praktijkrijp zijn. Ze moeten eerst een tijdje in de praktijk worden
uitgetest voordat ze echt grootschalig kunnen worden ingezet. Dat geldt met
name voor een aantal glastuinbouwprojecten. Daarvoor zou ik graag meer aandacht
zien.Ik kom op het item dat de VVD met nadruk in dit debat heeft willen inbrengen,
de economische crisis. Deze heeft zijn weerslag in de agrarische sector, in
het bijzonder al in de glastuinbouw. De minister heeft zojuist bevestigd dat
deze gevolgen eraan komen, en dat dit voor een deel al aan de gang is. Wij
zien dat ook in het LEI-rapport. In dit rapport wordt geconstateerd dat een
aantal marktontwikkelingen zeer slecht is. De zuivelprijzen staan onder druk,
in de intensieve veehouderij blijft de afzet zorgwekkend, de graan- en aardappelprijzen
staan onder druk en de omzet in bloemen groeit niet meer. Er wordt geleden
onder de economische malaise, zo stelt het LEI-rapport zelfs. In het rapport
wordt geconstateerd dat het risico bestaat dat investeringen daardoor uitblijven,
investeringen die wij allen, ook de minister, zo graag willen. Ik heb de minister
gevraagd wat dit betekent bij de willekeurige en de vervroegde afschrijving
die in de brief van de premier zijn genoemd. De minister heeft geantwoord
dat dit in een gedetailleerde bijlage te vinden is. Ik weet inmiddels, evenals
de minister misschien, dat die bijlage er niet is. Er staat dus nog steeds
dat er voor willekeurige afschrijving in 2009 en 2010 in totaal 2 mld. beschikbaar
is.De vraag van de VVD-fractie is natuurlijk welke maatregelen deze minister
voor de agrarische sector gaat nemen. Gaat zij ervoor zorgen dat ook de agrarische
sector een goede impuls krijgt?Verder ga ik ervan uit dat ik nog antwoord krijg op de vraag over het
aardgas. Ik heb gezegd dat de basis nu op contractniveau is, maar dat dit
per 1 januari naar de technische capaciteit gaat. Dat kost een aantal
ondernemers een fors bedrag.Ik dien de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het LEI heeft bevestigd dat de kredietcrisis ook de agrosector
raakt;overwegende dat de prijzen voor landbouwproducten voor veel sectoren onder
druk zijn komen te staan;overwegende dat de eisen aan kredietverlening voor de agrosector zijn
aangescherpt en renteverlagingen over het algemeen de klanten niet bereiken;overwegende dat hierdoor investeringen noodzakelijkerwijs achterwege blijven
of worden uitgesteld;overwegende dat het verwachte aanpassingsvermogen van de agrosector ten
aanzien van duurzaamheid hierdoor in het geding kan komen;verzoekt de regering, met voorstellen te komen, zodat ondernemers in de
agrosector kunnen voldoen aan (wettelijk) vereiste of maatschappelijk gewenste
investeringen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Snijder-Hazelhoff, Cramer, Atsma
en Van der Vlies. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 82(31700 XIV).Mevrouw Van Velzen, u kunt één verhelderende Snijder-Hazelhoffvraag
stellen.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Kan mevrouw Snijder misschien een tikkeltje concreter zijn?
Zij vraag het kabinet om met voorstellen te komen zodat ondernemers aan de
wet kunnen voldoen. Ik begrijp niet helemaal waar zij naar toe wil? Welke
voorstellen ziet zij eigenlijk graag tegemoet?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik wil natuurlijk met name voorstellen zien met betrekking tot het bedrag
van 2 mld. De minister heeft zojuist nog aangekondigd dat zij de duurzaamheidsslag
toch wenst te maken. Dan ga ik ervan uit dat ook het kabinet
met impulsen komt in de richting van de agrarische sector. Als wij met elkaar
constateren dat de sector de investeringsslag waarschijnlijk niet zelf kan
maken, dan ga ik ervan uit dat het kabinet met een aantal fiscale of andere
voorstellen komt.De voorzitter:Ik stel voor dat u uw betoog vervolgt.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Daarmee kom ik bij Natura 2000. In mijn eerste termijn heb
ik nadrukkelijk betoogd hoe het voorzorgsbeginsel in elkaar steekt en welk
risico Nederland loopt, ook in relatie tot onze eigen Algemene wet bestuursrecht
en een stuk rechtszekerheid. Ik heb aangegeven dat de VVD-fractie het vreemd
vindt je eigenlijk moet constateren dat het natuurregime strenger is voor
het voorzorgsbeginsel dan voor de volksgezondheid. Wij blijven erbij dat dit
op Europees niveau veel explicieter aan de kaak moet worden gesteld. Er moet
een werkbaardere juridische afbakening komen.Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat op basis van uitspraken van de Raad van State en het advies
van de commissie-Trojan kan worden geconcludeerd dat Nederland de richtlijnen
van Natura 2000 niet strenger heeft geïmplementeerd dan noodzakelijk
is;overwegende dat de praktische reikwijdte van Natura 2000 voor Nederland
erg groot is door de spreiding van de gebieden in combinatie met ieders externe
werking;overwegende dat hierdoor het voorzorgsbeginsel van Natura 2000 voor een
zeer groot deel van Nederland van kracht is;overwegende dat dit voorzorgsbeginsel geen juridische afbakening kent,
anders dan dat deze reeds is gevormd door jurisprudentie;van mening dat een juridische afbakening van het voorzorgsbeginsel in
de richtlijn kan bijdragen aan het verminderen van onbedoelde negatieve effecten
voor het Nederlandse bedrijfsleven en de ruimtelijke ontwikkeling;verzoekt de regering om de Europese evaluatie van de Vogel- en Habitatrichtlijn
in 2009 aan te grijpen om tot een werkbare juridische afbakening van het voorzorgsbeginsel
te komen, waarbij een hanteerbaar kader wordt geformuleerd voor de omgang
met wetenschappelijke onzekerheid, de schadedrempel en de toedeling van de
bewijslast,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Snijder-Hazelhoff, Cramer, Atsma
en Van der Vlies. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 83(31700 XIV).Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Mijn laatste punt gaat over de dubbele doelstellingen op een
aantal gebieden. Wij willen dat Natura 2000 wordt gehaald, maar natuurlijk
is het weidevogelbeheer ook belangrijk. Dit geldt ook voor het gebied waarover
ik reeds sprak. De weidevogel moet in ieder geval voor dat gebied worden behouden.De minister heeft gezegd "ja, dat kan allemaal ook wel naast elkaar en
dat kunnen wij wel in de beheerplannen regelen", maar volgens mij kan dat
niet zomaar. Voor dat bepaalde gebied wordt de grutto in Natura 2000 alleen
voor de rust en niet voor de nestgelegenheid vermeld, terwijl dat gebied dus
is aangemerkt als weidevogelgebied. Daarentegen wordt de roofvogel in het
Natura 2000-gebied wel met een nestgelegenheid genoemd. Ik vind die doelen
dan dus haaks op elkaar staan; wij kunnen dat niet alleen regelen in het beheerplan.
Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de omgevingsfactoren van essentieel belang zijn voor weidevogels;overwegende dat op dit moment de doelen voor weidevogelbeheer in bepaalde
gebieden niet voldoende doelmatig zijn en zouden moeten aansluiten op de instandhoudingsdoelstellingen
van Natura 2000;overwegende dat de beheerplannen gericht dienen te zijn op het behalen
van de instandhoudingsdoelstellingen en daarom deze knelpunten veelal niet
weg kunnen nemen;verzoekt de regering om de verschillende doelstellingen in de gebieden
zodanig op elkaar af te stemmen dat weidevogelbeheer effectiever wordt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Snijder-Hazelhoff, Jacobi, Schreijer-Pierik,
Cramer en Van der Vlies.Zij krijgt nr. 84(31700 XIV).Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dat was mijn laatste motie, voorzitter.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor haar reactie ook op de inbreng van
de PvdA-fractie. Wij waarderen het geweldig dat zij in haar eerste blok niet
alleen refereerde aan de financiële crisis, maar ook aan de voedselcrisis
en aan de crises die er nog aankomen. De verbinding met landbouw is essentieel.
Het punt van de coherentie hebben wij al in een interruptiedebat gewisseld.
 Ik heb met genoegen geconstateerd dat de minister de Tweede Kamer de gelegenheid
geeft om naar New York af te reizen in het kader van haar voorzitterschap
van de commissie voor sustainable development, om zo mee te kijken hoe debatten
in mondiaal verband plaatsvinden onder haar leiding.Ook is mijn fractie bijzonder ingenomen met de toezegging van de minister
om aan te sluiten bij de Alliance for a Green Revolution in Africa. Het initiatief
van Kofi Annan is de moeite waard om bij aan te haken. Scholarships voor Wageningen
Universiteit zijn daarbij essentieel als verbindende schakel.In de uitlating "people, planet, profit" van de minister wil ik "profit"
vervangen door "prosperity". Dit dekt de lading veel beter. "Profit" is veel
te plat, "prosperity" heeft in zich de toekomstmogelijkheden die gecreëerd
kunnen worden.Op het punt van het gemeenschappelijk landbouwbeleid is de minister te
aarzelend geweest. Zij zegt dat zij voor 1 mei gaat reageren, maar in
een eerdere toezegging zou dit al voor 1 april zijn. Waarom is die ene
maand erbij gekomen? Het gaat om 800 mln. die wat mijn fractie betreft anders
verdeeld moet worden. De minister heeft gezegd dat zij gaat reageren op onze
voorstellen op dat punt. Wij vinden het echter van belang dat wij zo snel
mogelijk antwoord krijgen. Ik hoop dus dat zij vasthoudt aan haar eerdere
toezegging van 1 april, in plaats van aan 1 mei.De beoordeling van het amendement-Waalkens/Cramer over de ondersteuning
van de klassieke veredeling naast de impuls via genetische modificatie wordt
erg op prijs gesteld. Wij willen ook graag die € 200.000 als aanjager
in dat project gebruiken.Met betrekking tot de combikip zou ik zeggen, laten wij met elkaar en
initiatief maken: adopteer een combikip. De minister zegt dat het een nichemarkt
is. Laten wij de wetenschap verbinden aan de combikip en daarvan een initiatief
maken, zodat een club van 50.000 consumenten zich verbindt aan de combikip
en er op een fatsoenlijke manier geëxperimenteerd kan worden met deze
nieuwe wetenschappelijke inzichten.Wat betreft de megastallen ben ik blij dat de minister extra eisen wil
stellen voor het terrein van dierenwelzijn. Ik heb in mijn betoog in eerste
termijn echter gesproken over een inpasbare vrijheid voor ondernemers. Dat
gaat verder dan alleen maar dierenwelzijn en daar extra eisen aan stellen.
Het gaat ook over ruimtelijke ordening en de discussies over het wegzetten
van de megastallen in het landelijk gebied, aansluitend aan, en wat ons betreft
inpassend in, de agrarische vestigingsterreinen.Wij hebben geluisterd naar de opmerkingen met betrekking tot ons voorstel
om Veenhuizen een plek te geven op de Werelderfgoedlijst van de Unesco. Wij
vinden toch dat wij die wens met een motie moeten bezegelen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat de kolonie Veenhuizen een historische bebouwing heeft in
een uniek landschap en daarbij een combinatie is van landschappelijk en architectonisch
waardevol erfgoed;vraagt de regering, te onderzoeken of Veenhuizen als sociaal cultuur-historisch
erfgoed aangemeld kan worden voor de Werelderfgoedlijst van de UNESCO,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Waalkens, Atsma, Snijder-Hazelhoff,
Pechtold, Van Gent, Van der Vlies, Wolbert, Van Velzen, Graus, Mastwijk en
Smilde.Zij krijgt nr. 85(31700 XIV).De heer Waalkens (PvdA):Bij de ondertekening door de heer Pechtold kan ik vertellen dat een van
zijn verre voorvaderen in Veenhuizen heeft gelogeerd, laten wij het zo maar
zeggen.Mevrouw Jacobi (PvdA):Voorzitter. In mijn tweede termijn heb ik eerst een paar reflecties op
de beschouwingen van de minister in de eerste termijn.Ik ben verheugd dat de minister 2 mln. heeft uitgetrokken voor mijn voorstel
om in de wijkaanpak volkstuinen te stimuleren. Ik denk dat het een geweldig
resultaat zal geven.Wat betreft agrarisch natuurbeheer hebben wij in de eerste termijn het
verzoek gedaan om het eerste deelrapport van de pilot in de Noordelijke Friese
Wouden aan de Kamer te doen toekomen. De minister geeft in de schriftelijke
beantwoording aan dat de termijn daarvoor pas eind 2009 is. Ik vind dat veel
te laat. Is het misschien mogelijk om de Kamer een beeld te schetsen van de
bevindingen tot nu toe en van de stand van zaken, al is het alleen maar zodat
wij kunnen meeleven met het traject? Ik ben er namelijk van overtuigd dat
wij samen op pad moeten met de zelfsturing en de wijze waarop er in deze pilot
gewerkt wordt.Mijn volgende punt betreft de recreatie in en om de stad. De minister
schrijft over een impulsprogramma voor 2009, om knelpunten op te lossen. Ik
wil op dat impulsprogramma graag in tweede termijn een toelichting.Ik ben blij dat de minister inzet op plattelandsbeleid en vooral het sturen
van krimp en krimpgebieden.De voorzitter:U bent ook door uw tijd heen.Mevrouw Jacobi (PvdA):Dan zal ik snel de motie voorlezen. In het kader van het belang van de
toegankelijkheid van natuur en landschap heb ik samen met mevrouw Van Gent
een motie gemaakt.De JacobiKamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het van belang is dat natuur en landschap toegankelijk
zijn voor het maken van ommetjes en wandelingen vanuit de woonomgeving; overwegende dat bij initiatieven voor ommetjes er in de praktijk vaak
knelpunten blijken te zijn, bijvoorbeeld doordat een of enkele grondeigenaren
geen medewerking willen verlenen aan de realisatie van een ommetje of (historisch)
pad, waardoor dit in het geheel niet tot stand komt;verzoekt de regering: - te onderzoeken in hoeverre het mogelijk
is om in de subsidievoorwaarden voor landschap, natuur, landbouw en landinrichting
vast te leggen dat subsidieontvangers in voorkomende gevallen medewerking
verlenen aan de publieke openstelling van ommetjes en (historische) paden;- te bevorderen dat de akkerranden en watergangen van de betreffende
percelen zo veel mogelijk worden opengesteld voor wandelaars, met name in
recreatief aantrekkelijke gebieden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jacobi en Van Gent. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 86(31700 XIV).Mevrouw Jacobi (PvdA):Mijn tijd is voorbij, maar ik wil nog graag kwijt dat het amendement over
de Regeling effectgerichte maatregelen natuur en dat over weidevogelbeheer
worden gehandhaafd, gezien de noodzaak om daarvoor geld te blijven reserveren.De voorzitter:Het punt is gemaakt.De heer Graus (PVV):Gezien de beperkte tijd begin ik meteen met het oplezen van mijn moties.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, de kapitale subsidies die de overheid aan "natuurkolchozen"
als Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Provinciale Landschappen betaalt,
af te bouwen ten bate van lastenverlichting voor onze boeren en burgers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Graus. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 87(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging, verzoekt de regering, geen tijd en geld meer te verspillen aan ontpolderingsplannen
van goede landbouwgronden ten bate van natuurgebieden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Graus. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 88(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, een heldere internationale profilering op te stellen
om onze Greenports Nederland in een gelijk speelveld uit te laten groeien
tot de Europese top, inclusief de Floriade,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Graus en Atsma. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 89(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, zorg te dragen voor noodhulp inclusief adequate
opvang van wilde dieren en gedomesticeerde dieren, welke niet onder het Honden-
en kattenbesluit vallen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Graus. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 90(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, een levenslang verbod op Graushet houden van dieren
mogelijk te maken voor dierenmishandelaren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Graus. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 91(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, te komen tot een verbod op dieronwaardige offerfeesten
en dierkwellende rituele slachtingen, evenals de import van ritueel geslachte
producten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Graus. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 92(31700 XIV).De heer Graus (PVV):Voorzitter. Ik hoop dat als mijn moties worden aangenomen, de minister
ze deze keer uitvoert. Dan zou ik de gelukkigste man van de wereld zijn. Dat
zou mij een mooie kerst bezorgen.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de minister hartelijk voor de uitvoerige beantwoording
van mijn opmerkingen. Die beantwoording was voor mij zeer plezierig. Ik vond
de opstelling van de minister fijn.In mijn termijn heb ik vrij uitgebreid gesproken over Natura 2000 en de
interne buffering. Het is goed dat in het voorjaar hierop teruggekomen wordt
en dat dan wordt aangegeven hoe dit project verder vorm zal krijgen. Mijn
bedoeling was om duidelijk te maken dat wij nu uit de klem van de interne
buffering moeten zien te komen en dat duidelijk moet worden wat de juridische
duiding is voor: een significante invloed. Wij zullen graag onze bijdrage
aan het debat hierover leveren. De evaluatie zullen wij afwachten.Voorzitter. Over De Wieden en de Weerribben wordt al heel lang gesproken.
Ik heb de minister op dit punt uitgebreid geïnterrumpeerd. Ik wijs er
nog op dat het desbetreffende amendement een steun in de rug is voor degenen
die betrokken zijn bij het proces. Wij willen dat met alle partijen in de
omgeving op basis van het rapport met de naam "Met een kluitje in het riet?
Of ..." wordt verder gewerkt. Ik bedoelde dus niet te zeggen dat men met een
kluitje in het riet wordt gestuurd, maar slechts aangeven hoe het rapport
heet. Ik handhaaf dus mijn amendement op dit punt.Dan wil ik iets zeggen over de combinatiekip. Het probleem dreigt toch
iets te worden dat doet denken aan de kip-of-het-eivraagstuk. Ik wil die vraagstelling
doorbreken en zeggen dat wij niet met het ei willen beginnen, maar met de
kip. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in de voorbereidende enquête op het onderzoek
naar alternatieven voor het doden van eendagskuikens de "combinatiekip" goed
scoorde, maar dat deze optie niet meegenomen wordt in het vervolgonderzoek
omdat deze optie te duur is en daarom geen reëel alternatief zou zijn;overwegende dat de overige alternatieven nog beoordeeld worden op technische
haalbaarheid, kosten en diervriendelijkheid, en niet op voorhand worden uitgesloten;van mening dat de "combinatiekip" niet nu al moet worden uitgesloten van
het onderzoek naar alternatieven vanwege vermeende hoge kosten;verzoekt de regering, de "combinatiekip" als optie in het onderzoek te
behouden en daarbij tevens te onderzoeken hoe de "combinatiekip" in een moderne
en duurzame pluimveehouderij past,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Cramer, Waalkens, Atsma, Snijder-Hazelhoff,
Van der Vlies en Thieme.Zij krijgt nr. 93(31700 XIV).Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Het pleidooi dat de heer Cramer houdt voor een onderzoek naar
de combikip heeft hij de vorige week ook gehouden. Moeten wij niet meer fundamenteel
aandacht besteden aan het systeem van de pluimveehouderij? Daar telt elke
cent en misschien ook wel alles wat minder is dan een cent bij het bepalen
of men diervriendelijker wil werken. De heer Cramer kan wel een onderzoek
laten doen, maar de conclusie zal zijn: het is duurder, dus dat doen wij niet.
Moeten wij daarom niet gaan werken aan een verbod op het doden van dieren
binnen 24 uur? Dat gebeurt puur en alleen omdat dat beter is voor de knip
van de pluimveehouder.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik ben het op hoofdlijnen wel met mevrouw Van Velzen eens,
maar om te kunnen doen wat zij wil, moeten wij een alternatief hebben voor
die haantjes. Nu hebben wij geconstateerd dat de haantjes uit dit type kip
dat vooral voor de leg is bedoeld, onvoldoende vlees aanzetten en dat zij
daarom worden versnipperd. Het heeft geen zin om daar voer in te stoppen,
om het maar eens heel platonisch te zeggen. Daarom pleit ik voor de dubbeldoelkip.
Dan hoef je die haantjes niet meer te vernietigen. Daarmee voorkom je dat
je zoveel beesten moet doden.Voorzitter. Dan kom ik op de Regeling Cramerdraagvlak natuur. Het is beslist
nodig om de vermeende versnippering, zoals de minister dat zegt, tegen te
spreken. Juist vanuit het vele goede werk dat met de Regeling draagvlak natuur
is gedaan, is de noodzaak voor de vernieuwing van de natuur- en milieueducatie
pontificaal naar boven gekomen. Deze is er nu, maar dan moeten wij de andere
noodzakelijke onderdelen niet weggooien. Dat is volgens mij echt heel verkeerd.
Wij moeten dit in de benen zien te houden. Daarom dien ik de volgende motie
in. De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat behoud en versterking van het draagvlak onder de bevolking
voor natuur gewenst is, zeker gelet op de ambitieuze natuurdoelstellingen
van dit kabinet;van mening dat met het bescheiden budget van de Regeling draagvlak natuur
veel goede projecten worden gefinancierd;van mening dat activiteiten gefinancierd met de Regeling draagvlak natuur
niet per definitie gelijk zijn aan activiteiten vanuit natuur- en milieueducatie,
maar verschillen in focus en doelgroep;verzoekt de regering, de Regeling draagvlak natuur ook na 2009 te behouden
en in 2009 open te stellen voor aanvragen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Cramer, Jacobi en Atsma. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 94(31700 XIV).De heer Cramer (ChristenUnie):Als de motie wordt overgenomen en de minister gaat haar uitvoeren, dan
ga ik ervan uit dat het geld dan niet uit de natuur- en milieueducatie wordt
gehaald.Ik sluit mij aan bij de vraag van mevrouw Snijder-Hazelhoff over het probleem
van het afrekenen op basis van technische capaciteit in de glastuinbouw. De
minister is niet echt ingegaan op mijn vraag om landelijk sterker de regie
te pakken op het vlak van het verspreid liggend glas. In de schriftelijke
beantwoording is zij een beetje vlak op de vraag ingegaan.De opmerkingen die de minister maakt in haar antwoord over het steunpunt
begrijp ik wel, maar ik wil haar toch vragen om ervoor te zorgen dat voldoende
steun wordt geboden. Ik begrijp wel dat de minister hier geen extra mensen
op wil zetten, maar ik vraag haar wel om een goed steunpunt te creëren
en te houden.De minister sprak over de omgang met de millenniumdoelen en de voedselcrisis
en ging daarbij in op de vraag hoe wij daar in de ontwikkelingslanden mee
om kunnen gaan. Ik dank haar voor de behartigenswaardige woorden die zij daarbij
sprak. Die waren hartverwarmend.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Het bombardement van moties en amendementen bij deze begroting
vind ik opvallend. De combikip is heel prominent. Dit doet mij af en toe een
beetje denken aan een nieuw model caravan, maar het gaat over iets anders,
namelijk over een serieus onderwerp dat wij steunen. Wij zijn blij met de toezeggingen over boerderijwinkels en diertransporten
in de schriftelijke beantwoording.Graag dien ik twee moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat waterschappen over het algemeen niet onwelwillend zijn
om hun oeverpaden open te stellen voor wandelaars, maar dat dit door allerlei
praktische bezwaren toch slechts mondjesmaat van de grond komt;verzoekt de regering: - een overkoepelende inventarisatie te
maken van de knelpunten die waterschappen ondervinden waardoor recreatief
aantrekkelijke oeverpaden niet (kunnen) worden opengesteld;- aan
de hand hiervan afspraken te maken met de waterschappen om de knelpunten op
te lossen en de openstelling van recreatief aantrekkelijke overpaden te vergroten;- de Kamer uiterlijk juni 2009 te rapporteren over de voortgang hiermee,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent en Jacobi. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 95(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Europese publiekscampagnes ter promotie van kip (het
meest gesubsidieerde stukje vlees) zeer eenzijdig is;overwegende dat minder vlees eten beter is voor mens, dier en milieu;van mening dat het (parttime) vegetariërschap daarom gepromoot moet
worden;verzoekt de regering, in Nederland én Europa het initiatief te
nemen voor een publiekscampagne Van Gentter promotie van het eten van vlees
noch vis voor een of een aantal dagen per week,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent en Ouwehand. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 96(31700 XIV).Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wijs nog even op mijn briljante amendement op stuk nr.
65, om meer te doen aan biologische landbouw.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. In de schriftelijke beantwoording is de minister ingegaan
op IBO Natuur en dat het groen in en om de stad in 2010 wordt geëvalueerd.
Ik hoop dat dit aan het begin van 2010 gebeurt, zodat wij een en ander nog
in de begroting kunnen meenemen.De minister schrijft bij de milieu-investeringsaftrek te kijken welke
dierenwelzijnspecifieke wensen vanuit de sector zijn ingewilligd. Ook daarbij
wil ik weten wanneer de Kamer dat onderzoek krijgt. Ik wil in 2010 bezien
of het moet worden opgeplust. Graag een toezegging op dat punt.Ik handhaaf mijn amendement. Over de ehs blijven wij de komende tijd ongelofelijk
veel discussiëren wat mij betreft. Om het groen te beschermen, dien ik
de volgende moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het huidige kabinet extra aandacht wil besteden aan
groen in en om de stad en ernaar streeft dat iedereen binnen tien minuten
fietsen in het groen kan zijn;overwegende dat de bereikbaarheidsambities van de minister met betrekking
tot het groen nog niet worden gehaald volgens de Natuurbalans 2008 en er veel
infrastructurele barrières zijn;verzoekt de regering, voorrang te geven aan de "groen-blauwe" dooradering
in de stedelijke netwerken in de vorm van wandel- en fietspaden langs sloten,
houtwallen en heggen;verzoekt de regering voorts, de dekking hiervoor te zoeken in samenwerking
tussen de departementen van VROM en van LNV,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ham, Jacobi, Van Gent,
Ouwehand en Polderman.Zij krijgt nr. 97(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de minister streeft naar een uitbreiding van recreatiemogelijkheden
door natuur en landschap toegankelijker te maken voor alle stedelingen; overwegende dat de inrichting van recreatiegebieden volgens de Natuurbalans
2008 ver achter ligt op schema;constaterende dat de bedragen in de begroting van LNV voor recreatie in
de komende jaren achteruitlopen en hiervoor ook in de begroting van Verkeer
en Waterstaat geen middelen zijn gereserveerd;verzoekt de regering, het budget voor recreatie de komende jaren op het
peil te houden van de begroting van 2007 en hiervoor dekking te vinden in
de begroting van LNV,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ham en Schreijer-Pierik.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 98(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in Natuurbalans 2008 erop wordt aangedrongen de inrichting
van nieuw verworven gronden ten behoeve van de ecologische hoofdstructuur
(ehs) meer prioriteit te geven;overwegende dat nog niet is gestart met de inrichting van grote stukken
grond binnen de begrenzing van de ecologische hoofdstructuur en dit ook niet
op middellange termijn zal worden afgerond;verzoekt de regering, de inrichting van nieuw verworven gronden ten behoeve
van de ehs te versnellen en de achterstallige grond in te richten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ham en Jacobi. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 99(31700 XIV).De heer Van der Ham (D66):Straks dient de Partij voor de Dieren een motie in over het ministerie
van Landbouw. Diverse keren heeft mijn fractie gepleit voor een kleiner kabinet
en een kernministerie. Een van de gevolgen daarvan zou zijn dat het ministerie
Van der Hamvan Landbouw opgedeeld moet worden. Het deel Natuur kan dan naar
VROM en het deel Landbouw naar Economische Zaken. Wij vinden dat dit juist
nu onderzocht moet worden, om in een volgende kabinetsperiode tot onder andere
die opsplitsing te komen. Als je naar de historie kijkt, valt de commissie-Wiegel
ons bij. Ook Winsemius heeft daarover wat gezegd. Balkenende II heeft onderzoek
gedaan naar het idee van een kernministerie. Het zou dus prachtig in de geschiedenis
passen als wij ervoor zorgen dat de rijksdienst kleiner wordt en wij efficiënter
omgaan met onze ambtenaren. De natuur wordt dan op een betere plek vertegenwoordigd,
namelijk bij het ministerie van VROM.De heer Van der Vlies (SGP):Ik ben hierdoor geprikkeld. Hier wordt een oude koe uit de sloot gehaald.
Dat is niet nodig als die verdronken is. Deze discussie hebben wij gehad.
Ik leg de argumentatie voor die toen doorslaggevend was, namelijk de onderhandelingspositie
in de Landbouwraad van een minister die geen minister van Landbouw meer is.De heer Van der Ham (D66):Een staatssecretaris van Landbouw mag zich in het buitenland natuurlijk
minister van Landbouw noemen. Een nieuwe minister van Economische zaken kan
ook minister van Economische Zaken en Landbouw heten. Vanaf 1905 was er een
ministerie van Handel, Nijverheid en Landbouw. Ik zat toen nog niet in de
Kamer. Ik heb dat opgezocht. Pas sinds de Tweede Wereldoorlog is er een apart
ministerie van Landbouw. De toevoeging natuur is er pas in 1982 bijgekomen.
Als je echt goed de geschiedenis van het ministerie bekijkt, zie je dat er
heel veel varianten zijn geweest. Ik vind het prima dat die discussie zo af
en toe weer terugkomt;,in 2006 hebben wij de discussie gehad naar aanleiding
een opmerking van de heer Waalkens.De heer Atsma (CDA):Inderdaad, de voorvorige minister van Landbouw konden wij missen als een
boer zijn kiespijn. Voor het overige hebben wij nooit gezegd dat wij het ministerie
van LNV kwijt willen. Hoe komt de heer Van der Ham erbij dat in alle bespiegelingen
over een kernkabinet het ministerie van LNV zou worden afgeserveerd?De heer Van der Ham (D66):In de afgelopen decennia zijn er verschillende studies verricht, bijvoorbeeld
door de commissie-Wiegel die heeft gekeken naar de hoeveelheid ministeries.
Er zijn allerlei modellen uit voortgekomen voor het samenvoegen van ministeries.
Er werd onder andere een ministerie van Ruimte geopperd. Dit idee komt niet
uit mijn koker, het is al door veel anderen naar voren gebracht en bestudeerd.
Het ministerie van LNV zou zich daar naar mijn mening heel goed voor lenen.
In de motie die straks wordt ingediend, wordt de regering gevraagd om te onderzoeken
hoe wij dit bijvoorbeeld bij de volgende kabinetsformatie zouden kunnen doen.
Dit heeft mijn volle steun. Mijn naam staat zelfs onder die motie.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Een opmerking voordat ik een aantal moties indien waarmee
ik de minister wil helpen om uit haar identiteitscrisis te krabbelen waar
zij met haar ministerie met die tegengestelde belangen zo mee worstelt. Een
voorbeeld is de dubbeldoelkip. De minister wil daar niet aan, omdat dit gezien
de huidige productie en consumptie een te duur alternatief zou zijn. Zij wil
dus vasthouden aan de intensieve veehouderij waarvan haar voorganger al heeft
gezegd dat het een doodlopend systeem is waarvoor alle systemen op knal- en
knalrood staan, ook wat betreft de voedselcrisis. Dit vasthouden aan die intensieve
veehouderij is het enige uitgangspunt en de doelstellingen voor natuur en
milieu worden daar aan de randjes bijgeplakt. Dat werkt natuurlijk niet.Ik zal zoals gezegd een aantal moties indienen om de minister uit deze
spastische situatie te krijgen. De eerste heeft betrekking op het transport
van levende dieren. De minister heeft zelf gezegd dat zij het betreurt dat
zij het transport van levende slachtvarkens naar Rusland niet aan banden kan
leggen. Ik heb daar wel een oplossing voor. Het amendement dat zij destijds
als Kamerlid heeft ondersteund, maken wij ongedaan met de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in het amendement-Ormel c.s. (30401, nr. 9) is gesteld
dat het niet wenselijk zou zijn om in de toekomst regelgeving op te stellen
voor het transport van dieren, die strenger is dan de Europese regelgeving;constaterende dat het aannemen van dit amendement ertoe heeft geleid dat
het stellen van aanvullende dierenwelzijns- en diergezondheidsregels voor
bijvoorbeeld het vervoer van levende slachtvarkens naar Rusland niet mogelijk
is;verzoekt de regering, het amendement-Ormel c.s ongedaan te maken door
artikel 60 op te nemen in de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, om zo
krachtens algemene maatregel van bestuur regels te kunnen stellen omtrent
het vervoer van dieren, die verder gaan dan Europese regelgeving,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme, Van Gent, Van
der Ham en Van Velzen.Zij krijgt nr. 100(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het voor consumenten onduidelijk Ouwehandis welke dierlijke
producten zoals vlees, zuivel en eieren afkomstig zijn van dieren die zijn
gevoerd met genetisch gemanipuleerd voer;van mening dat consumenten recht hebben op goede informatie over de ingrediënten
en productiewijze van hun voedsel;verzoekt de regering, over te gaan tot verplichte etikettering van dierlijke
producten die tot stand zijn gekomen met genetisch gemanipuleerd veevoer,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme en Van Gent.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 101(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat vlees het meest milieubelastende onderdeel is van ons
voedselpakket;constaterende dat de regering binnen de kabinetsbrede aanpak Duurzame
Ontwikkeling werk wil maken van de verduurzaming van de eiwitconsumptie;van mening dat het organiseren en ondersteunen van handelsmissies om de
verkoop van Nederlands vlees, eieren en zuivel in het buitenland te bevorderen,
niet past binnen het duurzaamheidsbeleid van deze regering;verzoekt de regering om handelsmissies die gericht zijn op de promotie
en/of afzet van dierlijke producten, niet meer te laten plaatsvinden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand en Thieme. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 102(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering binnen de kabinetsbrede aanpak Duurzame
Ontwikkeling werk wil maken van verduurzaming van de eiwitconsumptie en -productie;van mening dat de teelt van eiwitgewassen, zoals bonen en lupinen, in
Nederland een grote bijdrage kan leveren aan de verduurzaming van de eiwitconsumptie
en kansen biedt voor een duurzame landbouw;verzoekt de regering, samen met agrarische partners een plan van aanpak
op te stellen voor de verdere ontwikkeling en uitbreiding van de teelt van
eiwitgewassen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme, Van Gent en
Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 103(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat megastallen grote negatieve effecten kunnen hebben op: - de volksgezondheid;- het welzijn van dieren;- de diergezondheid;- het landschap;- het milieu;- de natuur;overwegende dat gemeenten en provincies niet in staat blijken om voorschriften
te stellen die kunnen garanderen dat genoemde effecten niet zullen optreden;verzoekt de regering, een moratorium voor megastallen in te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme, Van Gent en
Polderman. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 104(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat voorlichtingscampagnes en campagnes gericht op gedragsbeïnvloeding
vergezeld dienen te gaan van een goed onderbouwd communicatieplan, en zowel
tussentijds als achteraf dienen te worden geëvalueerd;van mening dat de Kamer in staat moet worden gesteld, een oordeel te vellen
over de effectiviteit van campagnes die mede door de overheid worden gefinancierd;verzoekt de regering, het communicatieplan van de door het Voedingscentrum
uitgevoerde campagne "Jij kan kiezen" samen met de evaluatieopzet en eventuele
resultaten hiervan aan de Kamer te sturen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme, Van Gent en
Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 105(31700 XIV).De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik meen te hebben gehoord dat collega Ouwehand stelt dat de
Kamer zich moet bemoeien met spotjes en campagnes die mede door de overheid
worden gefinancierd. Wakker Dier Ouwehandkrijgt geld van de overheid en eigenlijk
moeten alle campagnes van die organisatie dus geëvalueerd worden. Daar
ben ik eigenlijk wel voorstander van. Ik weet alleen niet of dat de bedoeling
is van mevrouw Ouwehand.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voor zover ik weet, krijgt Wakker Dier niet zo heel veel budget van de
overheid voor campagnes, maar dat terzijde. Het gaat erom dat het Voedingscentrum
door de overheid is geselecteerd als uitvoeringsinstantie voor een deel van
het beleid namelijk het voorlichten van consumenten. Het lijkt mij zinnig
dat de Kamer meepraat over de opzet van dat onderzoek. Ik denk dat de heer
Atsma met mij kan concluderen dat de communicatieve doelstellingen
onvoldoende zijn gegarandeerd en dat het de minister wel erg goed uitkomt
dat het een weinig zeggende campagne is. Dat moeten wij niet nog eens laten
gebeuren met kostbaar belastinggeld.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Ik help mevrouw Ouwehand graag een handje. De heer Atsma gaf
net aan dat hij deze motie wel kan steunen. Wees dus gewoon blij.De voorzitter:Mevrouw Atsma kan dat heel goed zelf oppakken. Ik verzoek haar om haar
betoog te vervolgen.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik ben blij dat de heer Atsma mijn vorige motie kan omarmen en dien de
volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de verrijkte kooien in 2017 zijn afgeschreven;verzoekt de regering, de overgangstermijn voor het verbod op de verrijkte
kooi in te stellen tot 1 januari 2017,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme, Van Gent, Van
der Ham en Van Velzen.Zij krijgt nr. 106(31700 XIV).Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Ik maak nog een opmerking over de doelstellingen van de minister
ten aanzien van de natuur en de biodiversiteit. Die doelstelling is heel minimaal:
stop de teruggang in biodiversiteit voor 2010. Zelfs dat gaan wij niet halen.
Tot 2010 gaat het gewoon naar beneden en daarna nog een stukje door. De plannen
die de minister heeft gepresenteerd zijn verre van ambitieus en verre van
uitgewerkt. Vandaag hebben wij de oproep van EU-commissaris Dimas gehoord.
Hij roept de lidstaten op om de inspanningen minimaal te verdubbelen. De minister
is daar wederom afwijzend over; ik vraag mij werkelijk af wat het onderdeel
natuur in haar departement doet. Ik dien hierover een aantal moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de EU er niet in lijkt te slagen om het verlies aan
biodiversiteit te stoppen voor 2010;overwegende dat EU-commissaris Stavros Dimas de Europese lidstaten oproept
om de inspanningen op het gebied van het behoud van biodiversiteit te verdubbelen;verzoekt de regering, gehoor te geven aan deze oproep en de inspanningen
voor het behoud van biodiversiteit minimaal te verdubbelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme en Van der Ham.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 107(31700 XIV).Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Dan volgt nu een motie over de handhaving van onze CITES-afspraken
in internationaal verband en de doelstelling om de import van uitheemse diersoorten
te stoppen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat verschillende experts uit het veld, zoals de IUCN en
het Functioneel Parket, aangeven dat illegale dierenhandelaren vrij spel hebben
in Nederland en dat de handhavingscapaciteit duidelijk tekort schiet;overwegende dat de invoering van een positieflijst van dieren die mogen
worden gehouden, reeds lang op zich laat wachten en dit jaar wederom is uitgesteld;verzoekt de regering, een plan van aanpak op te stellen om de illegale
handel in uitheemse diersoorten aan te pakken en de import van uitheemse diersoorten
in te perken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme, Van Gent, Van
der Ham en Van Velzen.Zij krijgt nr. 108(31700 XIV).Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Er zitten enkele inconsistenties in het weinige natuurbeleid
dat wij dan nog hebben. Daarover dien ik de volgende moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat miljoenen euro's overheidsgeld worden besteed aan foerageergebieden
om ganzen weg te houden van landbouwgronden;constaterende dat de regering tegelijkertijd plezierjacht op hazen, konijnen,
fazanten, eenden en duiven (de vrij bejaagbare soorten) in deze gebieden gewoon
toestaat, waardoor ganzen opgeschrikt en verjaagd worden en zich buiten deze
gebieden gaan begeven; verzoekt de regering, de jacht op vrij bejaagbare soorten in ganzenfoerageergebieden
te verbieden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme en Van Gent.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 109(31700 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat veel onderdelen van natuurgebieden zijn afgesloten voor
het publiek en dat de reden hiervoor in veel gevallen de rust van de dieren
betreft;constaterende dat in rustgebieden regelmatig wordt gejaagd;van mening dat jacht en rust onverenigbare grootheden zijn;verzoekt de regering, over te gaan tot een jachtverbod in rustgebieden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme en Van Gent.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 110(31700 XIV).Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Ik heb nog een paar minuten over en dat komt mooi uit, want
ik wil nog even stil staan bij de onwil van de minister om de problemen in
onderlinge samenhang te bezien.De heer Atsma (CDA):Ik heb nog een vraag over de eerste motie van mevrouw Ouwehand, over het
terugdraaien van het amendement-Ormel. Mag ik die motie zo uitleggen dat u,
door het amendement-Ormel terug te draaien, bewerkstelligt dat wij in Nederland
verder gaan dan Europa voorschrijft?Mevrouw Ouwehand (PvdD):Als ik de minister goed heb beluisterd in het debat waarin dit punt aan
de orde kwam, betreurde zij het zelf dat zij, gezien de Europese regelgeving
en de beknelling van het amendement-Ormel, geen aanvullende regels kan stellen
voor eventuele transporten van levende dieren naar Rusland, dus: ja.De heer Atsma (CDA):Het antwoord is klip en klaar: u gaat verder dan Europa wil. Dat is een
goed signaal voor de collega's uit de coalitie.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb de motie zo gelezen, dat het kan. Het is niet zo dat de motie stelt
dat wij verder zouden moeten gaan. De motie bewerkstelligt dat wij dit kunnen
gaan doen.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ja, maar als de vraag aan de orde kwam wat ik zou willen, zou ik daarover
niet hoeven te jokken, want ik wil geen varkens op transport zetten naar Rusland.
Maar in mijn motie vraag ik, het mogelijk te maken dat er aanvullende regels
worden gesteld. Het is eigenlijk een handreiking aan de minister, die het
zozeer betreurde dat zij het in dit geval niet kon. Zou zij dat in het vervolg
wel willen, dan is zij daartoe in staat, als deze motie wordt aangenomen.De heer Waalkens (PvdA):Het is dus een kanbepaling, maar geen dwingende bepaling.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Ik heb zojuist al aangegeven dat de minister opereert vanuit
de sectorbelangen, en weigert afstand te nemen van de enorme intensieve veehouderij
en de enorme natuur- en milieubelasting, en de problemen met dierenwelzijn
eigenlijk alleen maar met lapmiddeltjes probeert op te lossen. Als ik de minister
over het wereldvoedselvraagstuk hoor zeggen dat de voedselcrisis zich zo weer
opnieuw kan voordoen, omdat er allerlei risico's zijn, dan vind ik het onbestaanbaar
dat deze minister ermee wegkomt dat zij de grootste risico's onaangeroerd
laat. Ik heb het al vaker gezegd, in een debat over mest, ammoniak of noem
maar een van de andere problemen in verband met de intensieve veehouderij
die over Ouwehandde samenleving worden uitgestrooid: voeg nu ... Ik zie dat
de minister handgebaren maakt. Zij heeft misschien niet zoveel zin om te luisteren.
Nu ja, de minister hoort toch graag wat zij zelf wil horen als wij aan het
woord zijn. Hoe dan ook, ik heb al eerder tegen haar gezegd dat zij een aantal
instrumenten zou kunnen inzetten om de enorme problemen van de veehouderij
op te lossen. Een van die instrumenten zou inkrimping van de veestapel kunnen
zijn. Waarom zit die knop niet op het paneel van het instrumentarium van de
minister, in haar opdracht om de natuur in Nederland te beschermen en dierenwelzijn
te waarborgen? Wij zouden vervolgens verder kunnen debatteren over de vraag
hoe hard je aan die knop zou willen draaien. De minister wil echter die knop überhaupt
niet toevoegen. Voor ons is duidelijk dat ecologie continu het onderspit delft.
Wij staan daarin niet alleen. Ook de Algemene Rekenkamer heeft dit gezegd
 toen zij schreef over het visserijbeleid van de minister.
De minister zegt daarop: over het visserijbeleid ga ik niet, want dat is Europa.
Zij doet daarmee alsof Nederland niet een natie is met een van de grootste
vissersvloten. De minister slaat in Europa wel met haar vuist op tafel om
de belangen van de Nederlandse sector te verdedigen. Zij doet alsof het haar
overkomt. Zij zegt dus dat zij niet over het visserijbeleid gaat, maar de
Algemene Rekenkamer is hierover duidelijk: ecologie delft het onderspit. Als
ik haar een vraag stel over de bescherming van natuurgebieden op zee, zegt
zij: 2012 ga ik inderdaad niet halen en ik wil daarover geen garanties geven.
Het gaat hierbij echter om internationale verplichtingen. Ik begrijp dus niet
waarom de minister niet harder wil lopen om ervoor te zorgen dat wij hieraan
in elk geval kunnen voldoen.De conclusie is duidelijk. Als je de belangen van een sector hoog in het
vaandel hebt staan en deze koste wat het kost wilt verdedigen, kun je niet
tegelijkertijd op een goede manier binnen hetzelfde ministerie met de kwetsbare
waarden omgaan die voor de samenleving als geheel van belang zijn. Deze twee
zaken zijn onverenigbaar. De veehouderij enerzijds en natuur en dierenwelzijn
anderzijds zijn twee vechtende kinderen die elkaar niet kunnen luchten of
zien. De identiteitscrisis van het ministerie is in dit debat naar voren gekomen.
Wij zien de minister worstelen en horen haar vragen niet beantwoorden. Zij
reageert boos en ontwijkend; het kan mij allemaal niet schelen. Mijns inziens
is het wel genoeg met het ministerie van Landbouw. Wij kunnen volgens mij
betere plekken voor deze beleidsterreinen vinden. Daarom dien ik de volgende
motie in, die mijn laatste is.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat de kerntaken van het ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit niet met elkaar te verenigen zijn;verzoekt de regering, een verkenning uit te voeren naar de kansen en perspectieven
van het opheffen van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
mogelijkheden te verkennen voor een ministerie van Natuur, Milieu, Landschap
en Dieren, en de Kamer hierover binnen een halfjaar te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ouwehand, Thieme, Van Gent en
Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 111(31700 XIV).Mevrouw Ouwehand (PvdD):Tot slot merk ik op dat het idee niet nieuw is voor een herallocatie van
de beleidsterreinen die nu in één ministerie aan de Bezuidenhoutseweg
zijn gecentreerd. Ook bij andere partijen leeft de bereidheid om te bezien
of wij de verdediging van kwetsbare waarden, zoals milieu en natuur, niet
moeten centreren en sectorbelangen moet plaatsen op de plek waar zij thuishoren,
namelijk bij het ministerie van Economische Zaken. Ik verwacht daarom dat
wij met deze motie behoorlijk uit de voeten kunnen.De heer Graus (PVV):Waar komt het dierenwelzijn daarbij volgens mevrouw Ouwehand terecht?
Wordt dat ook bij het ministerie van Economische Zaken ondergebracht?Mevrouw Ouwehand (PvdD):Nee, in de motie staat dat mogelijkheden moeten worden verkend voor een
ministerie van Natuur, Milieu, Landschap en Dieren. Dit zijn allemaal kwetsbare
waarden ...De heer Graus (PVV):Daarmee komen er dus nog meer ambtenaren.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Dat zeg ik niet, nee.De voorzitter:Ik zie dat de heer Cramer ook nog een vraag wil stellen. Ik maak de leden
er op attent dat ik de vergadering om 23.30 uur zal sluiten.De heer Cramer (ChristenUnie):Wij moeten wel kunnen stemmen over de moties, voorzitter. Ik snap deze
motie gewoon niet. Op dit moment is er een ministerie van LNV. Dat gaat volgens
mij over landschap, natuur, milieu en dieren. Wat is de bijdrage aan dit debat
van een voorstel om dit ministerie op te heffen en iets anders te doen? Ik
begrijp dit gewoon niet.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Misschien heeft de heer Cramer mij niet goed verstaan. Ik had het over
landschap, niet over landbouw. Een economische sector is mijns inziens veel
meer op zijn plaats bij het ministerie van Economische Zaken. Een van de oplossingen
zou kunnen zijn dat wij milieu, dat nu onder het ministerie van VROM valt,
gaan verbreden. Wij zouden ook dieren, landschap en natuur bij het ministerie
van VROM onder kunnen brengen. Het gaat mij dus niet om meer ambtenaren, maar
het gaat mij erom dat wij economische sectoren weghouden van de bescherming
van kwetsbare waarden. Dat hebben wij ook gedaan met een apart ministerie
van Milieu.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik wil de minister dankzeggen voor haar antwoorden. Het gaat
de SGP-fractie om een krachtige, dus innovatieve, duurzame, concurrerende
en renderende sector. Wij vinden in de minister, inzake de wijze waarop zij
het beleidsterrein bejegent, een krachtige bondgenoot. Dit verwelkomen wij.
Het gaat om samenwerking, om het leggen van verbindingen en het zoeken naar
win-winsituaties. Deze agenda voor de komende tijd is inspirerend genoeg.Vanwege de mij nog resterende spreektijd wil ik twee moties indienen die
mijns inziens voor zich spreken en afsluiten met een opmerking. Laat ik beginnen
met de moties.De Van der VliesKamer,gehoord de beraadslaging, constaterende dat in het afgelopen zomer gesloten convenant Schone en
Zuinige Agrosectoren (in artikel 7.4, lid 5) is afgesproken dat de rijksoverheid
de ontwikkeling van duurzame energie, zoals de covergisting van mest, binnen
de mogelijkheden van de Subsidieregeling voor Duurzame Energie (SDE) steunt,
en dat de rijksoverheid jaarlijks na zal gaan hoe de kosteneffectiviteit zich
ontwikkelt, zodat de vergoeding daar zo nodig op kan worden aangepast;overwegende dat van de 39 aanvragen voor subsidie voor covergisting van
mest op grond van de SDE-regeling dit jaar al 22 aanvragen zijn ingetrokken,
met name omdat het huidige tarief voor covergisting niet als kosteneffectief
wordt beschouwd;overwegende, dat het ECN, maar ook kredietverstrekkers en adviesbureaus
aangeven dat het huidige tarief voor covergisting onvoldoende is voor een
rendabele exploitatie;overwegende dat binnenkort de nieuwe SDE-tarieven voor het komende jaar
vastgesteld zullen worden;verzoekt de regering, het basistarief voor de covergisting van mest te
verhogen en hierbij rekening te houden met gemaakte afspraken in het kader
van het convenant Schone en Zuinige Agrosectoren en met het recente ECN-advies,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Vlies. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 112(31700 XIV).De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik hoop dat de Kamer deze motie wil aanvaarden en dat de minister
haar beschouwt als steun in de rug bij het overleg met haar collega's.Dan dien ik mijn tweede motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat agrarische ondernemers die een innovatief en duurzaam
(stal)concept hebben ontwikkeld en deze op willen schalen en op de markt willen
zetten, met diverse belemmeringen te maken hebben, als: - de vele
metingen en gegevens die nodig zijn alvorens, via bijvoorbeeld een proefstalstatus,
milieuvergunningen voor een nieuw (stal)concept verleend worden;- de terughoudende financieringsbereidheid van banken, omdat het om individuele
of enkele ondernemers gaat die een dure investering moeten doen die wel van
belang is voor de hele sector, maar pas op langere termijn terugverdiend kan
worden;van mening dat vergunningverlening en innovatiebeleid nog onvoldoende
zijn toegesneden op de opschaling van innovatieve en duurzame (stal)concepten; overwegende dat soepelere vergunningverlening en uitbreiding van het instrumentarium
voor garantstelling ten aanzien van duurzame en innovatieve (stal-)con- cepten,
de opschaling van deze concepten kan stimuleren;verzoekt de regering, te onderzoeken hoe ten aanzien van vergunningverlening
en innovatiebeleid meer prioriteit gegeven kan worden aan de opschaling van
innovatieve en duurzame (stal)concepten, en binnen een jaar met voorstellen
te komen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Vlies. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 113(31700 XIV).De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik heb nog een opmerking over het aalbeheerplan. De motie-Koppejan
is aanvaard en warempel, wij krijgen een brief, gedateerd 12 december,
waarin gesuggereerd lijkt te worden dat over de berekeningen contact is opgenomen,
weliswaar met IMARES. Met de sector is geen contact opgenomen, hoewel hierom
wel werd gevraagd in de motie. Kan de minister ervoor zorgen dat het aalbeheerplan
in samenspraak met de sector nader wordt ingevuld om het vervolgens in Brussel
in te dienen?De vergadering wordt van 22.24 uur tot 22.45 uur geschorst.De voorzitter:Er zijn 44 moties ingediend. De minister zal daarover nu een oordeel geven.
Zij wordt daartoe tot 23.30 uur in de gelegenheid gesteld.Minister Verburg:Voorzitter. Ik bedank de Kamer voor haar inbreng in tweede termijn. Ofschoon
er veel aandacht is besteed aan het indienen van moties, zijn er ook wat vragen
gesteld en wat opmerkingen gemaakt. De heer Waalkens vroeg naar de uitvoering
van de motie-Jacobi/Koopmans over de effecten van megastallen op de gezondheid.
Deze motie valt in twee onderdelen uiteen. Enerzijds gaat het om het laten
onderzoeken van mogelijke gezondheidsrisico's, verbonden aan de veehouderij,
anderzijds gaat het om de organisatie van een internationale conferentie over
de gevolgen. Ten aanzien van het eerste gedeelte meld ik dat er verschillende
onderzoeken bij het RIVM liepen en nog steeds lopen. Ten aanzien van het tweede
gedeelte zeg ik dat wij hebben geprobeerd om deze discussie ook Europees te
agenderen. Het blijkt dat het vraagstuk in Europa geen grote rol speelt. Een
internationale conferentie lijkt dan ook op dit moment weinig kansrijk, maar
je weet nooit wat er nog eens van komt.Mevrouw Jacobi heeft gevraagd of de evaluatie van de pilot in de Noord-Friese
Wouden eerder kan komen dan eind 2009. Zoals men weet, is dat een zaak van
de provincie en het gebied. Zij hebben mij verzekerd dat er in 2009 enige
effectieve evaluatie kan liggen, maar ik begrijp de bedoeling van mevrouw
Jacobi. Ik zal vragen of al eerder relevante informatie beschikbaar kan komen.
Dat zal ik vragen aan de provincie, en via de provincie ook
aan het gebied. Dit is dus een inspanningstoezegging.Mevrouw Jacobi heeft gezegd dat de 2 mln. onderuitputting voor de weidevogels
wel wordt uitgegeven. Ik heb aangegeven dat ik daarop terug zou komen. 1,4
mln. is aangegaan maar wordt betaald in 2009 en telt daar dus ook mee. 0,6
mln. is dus niet met verplichtingen belegd. Dat betekent dat die 2 mln. niet
in 2008 wordt besteed. Het amendement is niet nodig. Aangegane verplichtingen
worden gewoon betaald.De heer Waalkens heeft gevraagd waarom ik niet op 1 april maar op
1 mei met de beleidsopvattingen over de resultaten van de health check
kom. Ik heb al aangegeven dat wij nog even goed naar de invulling van bijvoorbeeld
artikel 68 moeten kijken, evenals naar de extra modulatie. Ik wil dat onderzoek
zorgvuldig doen. Bovendien wil ik het overleg met de sectoren en de maatschappelijke
organisaties hebben, zodat er een verhaal komt waarover ik gewogen met de
Kamer kan spreken. Overigens heb ik de heer Waalkens eerder toegezegd dat
ik zijn suggesties daarin zal meewegen.De heer Waalkens heeft zijn opvatting te kennen gegeven over people-planet-prosperity
in plaats van profit. Ik ken zijn voorkeur daarvoor. Sta mij toe, vraag ik
hem, om gewoon met de andere drie P's, people-planet-profit, te blijven werken.
Dat is bij mij zeer ingeburgerd en het werkt ook nog heel effectief. Dat daaruit
een goede balans in de drie met prosperity kan ontstaan en blijven ontstaan,
ben ik zeer met hem eens.Mevrouw Jacobi heeft gevraagd om een toelichting op het impulsprogramma
Groen in en om de stad. Het impulsprogramma Groen en de stad is opgenomen
in de wijkaanpak van mijn collega voor Wonen, Wijken en Integratie. De komende
vier jaar is hiervoor ongeveer 8 mln. beschikbaar gesteld door LNV. Wij stimuleren
hiermee dat er in grote steden meer mensen met een plattelandsgevoel komen,
en als dat kan ook meer stadsboeren. Sommige grote steden zouden dat best
kunnen gebruiken.De heer Atsma en de heer Van der Vlies hebben gevraagd naar de uitvoering
van de motie-Koppejan. Ik heb precies gedaan wat ik de Kamer heb toegezegd.
Ik heb gevraagd naar een nieuwe weging, een soort derde opinie. Ik heb ook
in mijn brief aangegeven dat over die derde weging uitvoerig overleg zou zijn
met alle organisaties, waaronder de vissersorganisaties. Ik heb dat dus toegezegd
aan de Kamer. Ik voer dat uit, zoals ik gewend ben dat te doen.De Kamer heeft gevraagd of de innovatiegelden voor combinatieluchtwassers
kunnen worden betaald uit de health checkgelden. Ik ben daar in de schriftelijke
antwoorden al op ingegaan. Er is een speciaal programma van 10 mln. beschikbaar
voor de ontwikkeling van gecombineerde luchtwassers. Initiatieven daarvoor
kunnen dus subsidie aanvragen bij de innovatieregeling intensieve veehouderij.
Het gaat om een tenderregeling, waarbij de toekenning afhankelijk is van de
kwaliteit van de initiatieven. Het antwoord op de vraag is dus "ja". Ik voeg
daaraan toe dat wij zitten te springen om goede initiatieven op het terrein
van de combinatie van fijnstof en ammoniak; daar is echt nog een wereld te
winnen, ook in effectiviteit van de luchtwassers.De heer Atsma heeft nog een opmerking gemaakt over Natuurmonumenten. Hij
stelde geen vraag. In mijn eerste termijn heb ik daarover al iets gezegd.
In ieder geval betaalt de overheid voor aankoop en beheer van concrete hectares,
waar Natuurmonumenten ook eigen vermogen in steekt. Niet meer en niet minder.Volgens de heer Atsma heeft multifunctionele landbouw te weinig ruimte.
Hij vroeg of er iets gedaan kan worden voor zorgboerderijen. Er zijn zeer
veel voorbeelden van grote en kleinere contracten tussen zorgaanbieders en
groepen van boeren. De Taskforce Multifunctionele Landbouw is volop bezig
met initiatieven om de marktpositie van zorgboeren te versterken.Mevrouw Snijder vond dat het Improvement Centre een duidelijke rol moet
krijgen. Het initiatief van het Centre is een interessante ontwikkeling. Wij
doen het nodige aan de opschaling en het aanslingeren van zaken. Ik ben bereid
om te bekijken hoe wij dit initiatief kunnen ondersteunen, ook voor de glastuinbouw.Mevrouw Snijder heeft gevraagd naar het exittarief van de glastuinbouwsector
en de gevolgen daarvan. Daarmee doelt zij op het besluit van de NMa om per
1 januari 2009 een exittarief voor gastransport niet langer te baseren
op de contractcapaciteit van de tuinder, maar op de technische aansluitcapaciteit.
Deze kwestie ligt op dit moment onder de rechter, omdat LTO Glaskracht Nederland
en het Productschap Tuinbouw bezwaar hebben aangetekend bij het College van
Beroep voor het bedrijfsleven. Het lijkt mij verstandig die procedure af te
wachten.De heer Cramer heeft nog gesproken over verspreid liggend glas. Ik laat
de verantwoordelijkheid echter graag waar deze hoort. In het kader van de
ILG-afspraken is deze gedecentraliseerd naar de provincies toe en zij moeten
haar ook nemen. Als je het pakket overneemt, dan moet je de bijbehorende verantwoordelijkheid
ook overnemen. Overigens heb ik de glastuinbouwsector afgesproken dat collega
Cramer van VROM en ik wel bereid zijn om provincies waar verspreid liggend
glas een probleem is, aan te schrijven. Wij zullen hen oproepen om hun mogelijkheden
te benutten.Het Steunpunt Natura 2000 draait op volle toeren. Er is voldoende capaciteit
beschikbaar om de informatie bij de maatschappelijke organisaties te krijgen.De heer Van der Ham heeft gevraagd wanneer het MIA/Vamil-overzicht gereed
is. Ik zal de Kamer rond 1 april 2009 – ruim op tijd voor de volgende
begroting – iets daarover toesturen.Ik heb al iets gezegd over het beheerplan. Daarmee kom ik bij de reactie
op de ingediende moties.In de motie op stuk nr. 70 van de heer Polderman wordt gevraagd om een
plan de campagne voor gezinsbedrijven als hoeder van het agrarisch landschap.
Ik deel de zorg van de heer Polderman in dit opzicht niet. Er is toekomst
voor het gezinsbedrijf. Een gezinsbedrijf speelt in op de veranderende omstandigheden,
dat doet het al decennialang zo niet eeuwenlang. Ik zie het nut van een campagne
voor het gezinsbedrijf niet in en ik ontraad daarom aanneming van deze motie.In de motie-Polderman op stuk nr. 71 wordt de regering verzocht te inventariseren
hoeveel mensen een arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben. Ik heb op dit
onderwerp al schriftelijk gereageerd en duidelijk gemaakt dat 52% van
de boeren een arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft. Bovendien heeft 54%
een contract met een bedrijfsverzorgingsdienst, om in te vallen. Verder heb
ik al gezegd dat boeren ondernemers zijn die ook zelf voor dit soort dingen
moeten zorgen. Daarmee is de vraag in de motie beantwoord en is de motie overbodig.De voorzitter:Ik zie dat u iets wilt vragen, mevrouw Van Velzen, maar wij hebben afgesproken
dat er niet meer geïnterrumpeerd wordt. Ik stel voor dat de minister
haar betoog vervolgt.Mevrouw Van Velzen (SP):Dan kunnen de vragen net zo goed schriftelijk worden beantwoord, voorzitter.De voorzitter:Met de afspraak niet te interrumperen zijn wij met elkaar vertrokken.
Ik stel enige consistentie op prijs. Het woord is aan de minister.Minister Verburg:De motie-Polderman op stuk nr. 72 heeft betrekking op de etiketteringsvoorschriften.
Deze kunnen vanwege de interne markt. In het kader van het groenboek over
de voedselkwaliteit echter, worden de mogelijkheden rond verplichting of vrijwilligheid
besproken en zo ook het etiketteringssysteem. Ik heb met de Kamer afgesproken
hoe wij dat onderzoek netjes gaan behandelen. Ik wil daarop niet op vooruitlopen.
Daarom ontraad ik aanneming van deze motie.De motie-Van Velzen op stuk nr. 73 gaat over bont. Voor een verbod op
vossen- en chinchillabont is een wettelijke grondslag nodig. Die wordt geboden
in het wetsvoorstel dieren dat nu bij de Tweede Kamer ligt. De Kamer heeft
het dus ook een heel klein beetje in eigen hand. Ik heb de Kamer toegezegd
dat ik in dat kader zo'n voorstel zal ontwikkelen. Daarmee is de motie overbodig.Ik ontraad aanneming van de motie-Van Velzen op stuk nr. 74 omtrent de
etiketteringsplicht voor bont. In de schriftelijke beantwoording heb ik al
aangegeven, en dat is kaderstellend, dat verplichte etikettering in EU-verband
of WTO-verband dient te geschieden. Eenzijdig kan ik zo'n verplichting niet
invoeren.Dan kom ik op de motie-Van Velzen op stuk nr. 75, waarin wordt verzocht
welzijnsvoorschriften voor kalfjes op te stellen op basis van wetenschappelijk
onderzoek van EFSA. Ik verwijs mevrouw Van Velzen naar mijn schriftelijke
antwoord op Kamervraag 14. Dat antwoord heeft zij ongetwijfeld gezien. Na
ommekomst van het onderzoek in het kader van de welzijnsmonitor zal ik meer
duidelijkheid geven over het hemoglobinegehalte. Ik wacht de resultaten van
dat onderzoek dus af. Vervolgens zal ik bekijken of er nadere stappen nodig
zijn. Ik ontraad aanneming van deze motie.Dan kom ik op de motie-Van Velzen op stuk nr. 76. Deze gaat opnieuw over
foie gras. Ik heb gedaan wat ik de Kamer heb toegezegd. Ik ga dat niet opnieuw
doen. Ik ontraad aanneming van deze motie.De motie-Van Velzen op nr. 77 verzoekt de handhaving en expertise van
de Algemene Inspectiedienst waar het gaat om het CITES-verdrag op adequaat
niveau te brengen. Deze motie is overbodig. Met de handhavingspartners in
het kader van CITES zijn afspraken gemaakt over een handhavingsinzet op basis
van risicobeoordeling. Daar bestaat dus al toezicht op adequaat niveau.In de motie-Atsma c.s. op stuk nr. 78 wordt de regering verzocht om onderzoek
te doen naar de mogelijkheden om ondernemers te belonen voor akkerrandenbeheer.
Ik heb vorige week bij het algemeen overleg over de Landbouw- en Visserijraad
al duidelijk gemaakt dat ik bezig ben met de invulling hiervan. Ik onderzoek
dus ook de mogelijkheden voor akkerrandenbeheer. Ik zie deze motie daarom
als ondersteuning van beleid. In de motie-Atsma/Snijder-Hazelhoff op stuk nr. 79 wordt de regering verzocht
om alles in het werk te stellen om ondernemers in bepaalde gebieden bestaansrecht
en ontwikkelingskansen te geven. Dit naar aanleiding van het Wierdense Veld.
Wat voor het Wierdense Veld als Natura 2000-gebied geldt, geldt echter voor
alle 162 Natura 2000-gebieden. Ik stel alles in het werk om deze gebieden
open en toegankelijk te houden en in ontwikkelingsperspectief zodanig te behandelen
dat er voor zowel natuur als ondernemerschap en sociale activiteiten ontwikkelingsmogelijkheden
blijven bestaan. Dat betekent dat ik deze motie niet alleen voor het Wierdense
Veld maar voor alle Natura 2000-gebieden zie als ondersteuning van beleid.In de motie op stuk nr. 80 verzoekt de heer Atsma om de middelen bestemd
voor soortenbescherming in te zetten voor de implementatie van de leefgebiedenbenadering.
Als ik deze motie mag duiden als een verschuiving van soortenbeleid naar leefgebiedenbenadering,
zie ik haar als ondersteuning van beleid. Een-op-een omzetten is gewoon onmogelijk.
En ik zie aan de lichaamstaal van de heer Atsma dat dit de duiding kan zijn.In de motie-Atsma op stuk nr. 81 wordt de regering verzocht, de stimuleringsregeling
in te zetten voor internet via satellieten. Ik heb daarover schriftelijk geantwoord.
Ik vind het overigens geen zaak voor de minister van LNV. Ik wijs erop dat
het niet alleen gaat om een aantal agrarische ondernemers in die gebieden,
maar om ongeveer 200.000 plattelandsbewoners die niet zomaar aangesloten kunnen
raken. Ik laat het oordeel over de motie aan de Kamer. Zij ligt echter niet
op mijn terrein, ik zou haar onder de aandacht moeten brengen van mijn collega
van Economische Zaken.In de motie op stuk nr. 82 verzoekt mevrouw Snijder de regering met voorstellen
te komen, zodat ondernemers in de agrosector kunnen voldoen aan (wettelijk)
vereiste of maatschappelijk gewenste investeringen. Met een knipoog naar mevrouw
Snijder zeg ik: mijn begroting staat er vol van. In mijn begroting staan allerlei
mogelijkheden en kansen om via investeringen voor innovatie en verduurzaming
de stap naar voren te maken. Staatssecretaris De Jager van Financiën
werkt op dit moment de lijst voor willekeurige afschrijvingen uit. Wat voor
alle ondernemers geldt, geldt natuurlijk ook voor de ondernemers in het agrocluster
en in de tuinbouwsector. Die willekeurige afschrijvingen zullen ook voor hen
gelden. Ik zie daarom de motie als een ondersteuning van beleid.De motie-Snijder-Hazelhoff op stuk nr. 83 bevat het verzoek aan de regering,
de Europese evaluatie van de Vogel- en Habitatrichtlijn in 2009 aan te grijpen
om tot een werkbare juridische afbakening van het voorzorgsbeginsel te komen.
Ik heb al gezegd dat ik de Europese Commissie zal aansporen om tot een evaluatie
van de Vogel- en de Habitatrichtlijn te komen. Het voorzorgsprincipe, maar
ook andere zaken komen daarbij aan de orde om tot een werkbare oplossing voor
iedereen in Europa te komen. Ik vind deze motie dan ook voluit een ondersteuning
van beleid.In de motie op stuk nr. 84 verzoekt mevrouw Snijder de regering om de
verschillende doelstellingen in de gebieden zodanig op elkaar af te stemmen
dat het weidevogelbeheer effectiever wordt. Aanvaarding van deze motie moet
ik ontraden. Ik zal zeggen waarom. Wij hebben verantwoordelijkheden gedecentraliseerd
naar provincies. Het is voor mij onmogelijk en ondoenlijk om
dit overal zomaar te doen en op te leggen. Ik wil wel toezeggen dat ik dit
punt zal bespreken met de provincies. Ik hoop dat wij elkaar op het gebied
van de doelstelling kunnen treffen. Zoals het in de motie staat, dat de regering
alles moet doen, doe ik het niet. Als mevrouw Snijder zegt dat het ook kan
via een gesprek met de provincies hoor ik dat graag van haar. Misschien is
het mogelijk om hierover nog een gewijzigde motie in te dienen, want ik begrijp
de doelstelling.De motie-Waalkens op stuk nr. 85, over Veenhuizen, heeft een geweldige
ondertekening. In eerste termijn heb ik al gezegd dat ik haar sympathiek vind.
Ik laat het oordeel over de motie aan de Kamer.Mevrouw Jacobi doet in de motie op stuk nr. 86 twee verzoeken, ten eerste
om in de subsidievoorwaarden op te nemen de eis van medewerking aan ommetjes
en historische wandelpaden en ten tweede de openstelling van akkerranden te
bevorderen. Ik ontraad aanneming van deze motie. In de praktijk kan er heel
veel. Ik vind het echt bezwaarlijk om de laatste situatie, waarin vaak een
oplossing met maatwerk wordt gevonden, te koppelen aan alle voorwaarden voor
subsidies. Ik zie het onderzoek ook niet zitten. Ik meen dat wat mevrouw Jacobi
wil niet nuttig is. In de praktijk moet naar oplossingen worden gezocht. Het
gaat hierbij bovendien maar om een enkel geval. Ik kan mij nauwelijks voorstellen
dat uitvoering van dit idee zoden aan de dijk zet.Dan kom ik toe aan een reactie op de moties van de heer Graus. Met zijn
motie op stuk nr. 87 verzoekt hij de regering om de kapitale subsidies die
de overheid aan "natuurkolchozen" als Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en
provinciale Landschappen betaalt af te bouwen. Ik ontraad aanneming van deze
motie. Zij schetst de omgekeerde wereld. Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten
en provinciale Landschappen vervullen een prima rol. Zij stellen zich dienstbaar
op tegenover de burger. Zij hebben goed te zorgen voor natuurgebieden en landschappen
en zij doen dat ook.Met zijn motie op stuk nr. 88 verzoekt de heer Graus de regering om geen
tijd en geld meer te verspillen aan ontpolderingsplannen. Deze motie is veel
te algemeen. De Kamer weet dat ik voorstander ben van een intelligente koppeling
van doelen op het gebied van landbouw en natuur, maar nogmaals, deze motie
is te algemeen. Ik ontraad aanneming ervan.Met de motie op stuk nr. 89 verzoeken de heren Graus en Atsma de regering
een heldere internationale profilering op te stellen om onze Greenports Nederland
in een gelijk speelveld te laten uitgroeien tot de Europese top, inclusief
de Floriade. De Kamer weet dat ik de Greenports een warm hart toedraag. Zij
weet ook dat de Floriade iets heel moois is en niet alleen op Europees niveau,
maar wereldwijd bekend moet worden als iets unieks dat zich in de prachtige
omgeving van de heer Graus bevindt. Ik beschouw deze motie als ondersteuning
van het beleid.Met zijn motie op stuk nr. 90 verzoekt de heer Graus de regering om zorg
te dragen voor noodhulp inclusief adequate opvang van wilde dieren en gedomesticeerde
dieren, welke niet onder het Honden- en kattenbesluit vallen. Ik wijs erop
dat gemeenten de taak hebben om gedurende veertien dagen opvang te bieden
aan zwerfdieren. Voor de opvang van dieren uit de natuur zijn er particuliere
initiatieven. Ik zie geen aanvullende rol en verantwoordelijkheid voor het
Rijk weggelegd. Dat is de reden waarom ik aanneming van deze motie ontraad.Met zijn motie op stuk nr. 91 verzoekt de heer Graus de regering een levenslang
verbod op het houden van dieren mogelijk te maken voor dierenmishandelaren.
Ik verwijs naar het initiatiefwetsvoorstel van de heren Waalkens en Ormel.
Het lijkt mij goed om dit punt bij de behandeling van dat voorstel te betrekken.
Ik ontraad aanneming van deze motie.Met zijn motie op stuk nr. 92 verzoekt de heer Graus de regering om een
verbod op dieronwaardige offerfeesten en dierkwellende rituele slachtingen,
evenals de import van ritueel geslachte producten. Ik heb de Kamer recent
onderzoek toegestuurd over het ongerief bij onverdoofd ritueel slachten. Ik
heb erbij gezegd dat voor de regering vrijheid van godsdienst een belangrijk
punt is. Ik ontraad aanneming van deze motie.De motie-Cramer c.s. op stuk nr. 93 verzoekt de regering de "combinatiekip"
als optie in het onderzoek te behouden en daarbij tevens te onderzoeken hoe
de "combinatiekip" in een moderne en duurzame pluimveehouderij past. Ik heb
de heer Cramer ook de term dubbeldoelkip horen gebruiken. Ik vind dat een
mooie term. Die moeten wij handhaven. Ik zeg de indieners toe dat ik de mogelijkheden
voor deze kip blijf onderzoeken. Deze motie is een ondersteuning van mijn
beleid. Ik neem deze motie over.Met de motie op stuk nr. 94 verzoekt de heer Cramer de regering de Regeling
draagvlak natuur ook na 2009 te behouden en in 2009 open te stellen voor aanvragen.
Ik moet aanneming van deze motie ontraden. Het desbetreffende amendement van
de heer Polderman op stuk nr. 46 heb ik ook ontraden. Ik stel mij streng op
en zeg in de richting van de heer Cramer dat met deze motie geen dekking wordt
aangegeven. Ik meen dat het de gewoonte is dat moties worden voorzien van
voldoende dekking. Misschien is wel aan dekking gedacht, maar is die niet
met de motie verwoord.De voorzitter:Ik zie de heer Cramer naar voren komen, maar ik kan hem geen interruptie
toestaan. Wij hebben over de orde van de vergadering een goede afspraak met
elkaar gemaakt. De woordvoerders zijn met die afspraak akkoord gegaan. Ik
zie nu ook de heer Graus naar voren komen. Als ik de ene woordvoerder een
interruptie toesta, moet ik dat ook de andere. Ik stel voor dat de minister
haar betoog vervolgt. Later zien wij wel of er nog tijd is.De heer Graus (PVV):Voorzitter. Ik heb een punt van orde. Ik vind dat de LNV-begroting altijd
een ondergeschoven kindje is. Zij komt altijd aan het einde. Alles wordt maar
uitgesteld, ook andere algemene overleggen en andere debatten. Als je een
spoeddebat aanvraagt, moet je drie weken wachten. Daar erger ik mij al twee
jaar aan. Dat werkt zo niet.De voorzitter:Wat is uw punt van orde?De heer Graus (PVV):Dat vraag ik. Ik wil hierover nu kunnen debatteren. Ik vind dat mevrouw
Van Velzen gelijk heeft.De voorzitter:Wat is uw voorstel?De heer Graus (PVV):Wij hadden net zo goed allemaal naar huis kunnen gaan.
Dan had de minister schriftelijk kunnen antwoorden. Wij kunnen toch niets
zeggen. Wij zitten hier altijd te kijken als een paar konijnen. Wij kunnen
niets doen. Ik wil mijn moties kunnen verdedigen! Er wordt een onwaarheid
over een motie gezegd en ik kan niks zeggen. Ik word monddood gemaakt! Dit
is geen vrijheid van meningsuiting, dit is geen parlementaire democratie en
ik maak hier bezwaar tegen.De heer Van der Ham (D66):Als wij kunnen afspreken dat wij na de duiding van de minister een rondje
krijgen waarin iedereen nog even een vraag kan stellen over ingediende moties,
dan hebben wij volgens mij het beste van twee werelden.De voorzitter:Ik stel voor dat de minister haar betoog vervolgt.Minister Verburg:Voorzitter. Ik kom terug op de motie op stuk nr. 94. In het dictum wordt
de regering verzocht de Regeling draagvlak natuur ook na 2009 te behouden.
Dat zou dus voor een volgend jaar kunnen zijn. Ook wordt verzocht deze regeling
in 2009 open te stellen voor aanvragen. Dit laatste moet dan ook belegd worden
met financiën. Mijn oordeel daarover heeft de Kamer al gehoord. Anders
wil ik de heer Cramer vragen om een gewijzigde motie in te dienen, waarin
zijn bedoeling klip en klaar wordt.In de motie van mevrouw Van Gent op stuk nr. 95 wordt de regering verzocht
om een overkoepelende inventarisatie te maken van knelpunten die waterschappen
ondervinden waardoor recreatief aantrekkelijke oeverpaden niet kunnen worden
opgesteld, op grond daarvan afspraken te maken en de Kamer daarover te informeren.
Deze motie is overbodig. Het belang van openstelling wordt zeer nadrukkelijk
onderkend door waterschappen. Zij staan positief tegenover recreatief medegebruik.
Als waterschappen gronden hebben verpacht, hebben zij echter geen beslissingsbevoegdheden.
Een koppeling met de Regeling wandelen over boerenland is een optie. Provincies
zijn in het kader van het ILG verantwoordelijk voor het landelijk routenetwerk.In de motie op stuk nr. 96 verzoekt mevrouw Van Gent de regering om in
Nederland en in Europa het initiatief te nemen voor een publiekscampagne ter
promotie van het eten van vlees noch vis voor een of een aantal dagen per
week. Het Voedingscentrum gaat in 2009 een campagne voeren met als thema verduurzaming
van de consumptie. Daar komen diverse aspecten van duurzame consumptie aan
de orde. Het aannemen van deze motie ontraad ik echter.Dan kom ik op de motie van de heer Van der Ham c.s. waarin de regering
wordt verzocht voorrang te geven aan de "groen-blauwe" dooradering in de stedelijke
netwerken in de vorm van wandel- en fietspaden langs sloten, houtwallen en
heggen. Voorts wordt zij verzocht de dekking hiervoor te zoeken in de samenwerking
tussen VROM en LNV. Deze motie vind ik overbodig. Waar deze motie eigenlijk
op ziet – dat begrijp ik wel heel goed – is het wegwerken van
infrastructurele barrières. Ik ben bezig met een wijziging van de ILG-bestuursovereenkomst,
die het mogelijk maakt om de verbindingen tussen groen in en groen om de stad
met ILG-gelden voor de recreatie om de stad te financieren. Dat kan leiden
tot het wegwerken van dagrecreatieve tekorten en van ontsnipperd groen. Ik
begrijp en onderstreep de bedoeling, maar ik meen dat een extra aanpak niet
noodzakelijk is.In de motie op stuk nr. 98 verzoekt de heer Van der Ham de regering om
het budget voor recreatie de komende jaren op het peil te houden van de begroting
van 2007 en hiervoor de dekking te vinden in de LNV-begroting. Het aannemen
van deze motie ontraad ik, want in het kader van Rods heb ik afspraken gemaakt
over het realiseren van recreatieprestaties om de stad. De middelen hiervoor
zijn vastgelegd in ILG-verband.In de motie op stuk nr. 99 wordt de regering verzocht de inrichting van
nieuw verworven gronden ten behoeve van de ecologische hoofdstructuur te versnellen
en de achterstallige grond in te richten. Ik begrijp het tempo waartoe de
heer Van der Ham oproept. Ik wijs erop dat voor de realisatie van de ecologische
hoofdstructuur afspraken zijn gemaakt in het kader van ILG. Ik snap echter,
zoals gezegd, het verzoek om tempo te maken. Ik zal dan ook de mogelijkheden
tot versnelling met de provincies bespreken. Ik laat het oordeel over de motie
aan de Kamer.De motie van mevrouw Ouwehand op stuk nr. 100 verzoekt het amendement
van de heer Ormel c.s. ongedaan te maken. In het wetsvoorstel Wet dieren is
een grondslag voor regels inzake diertransport opgenomen. Dat gaat om een
kanbepaling. De heer Waalkens heeft dat juist geïnterpreteerd. Daarmee
is deze motie naar mijn oordeel overbodig. Dit wordt meegenomen in de Wet
dieren.De motie van mevrouw Ouwehand op stuk nr. 101 verzoekt de regering over
te gaan tot verplichte etikettering van dierlijke producten. Ik heb al gezegd
dat ik dat nationaal niet ga doen. Aan het adres van de heer Polderman heb
ik al gezegd in Europees verband de discussie over het groenboek af te wachten.De motie van mevrouw Ouwehand op stuk nr. 102 verzoekt de regering om
handelsmissies gericht op de promotie en/of afzet van dierlijke producten
niet meer te laten plaatsvinden. Ik ontraad aanvaarding van die motie. Het
kabinet zet zich in voor een duurzame productie in Nederland, in Europa en
wereldwijd. Ik heb in eerste termijn daarover een uiteenzetting gegeven. Ik
heb gezegd hoe wij dat zien en doen. Nederlandse kennis is daarbij onontbeerlijk,
zo ook duurzame productiemethoden. Daarom zijn missies met het Nederlandse
bedrijfsleven cruciaal voor een duurzame productie en wereldwijde samenwerking.
Daarom ontraad ik aanvaarding van deze motie.De motie van mevrouw Ouwehand op stuk nr. 103 verzoekt de regering samen
met agrarische partners een plan van aanpak op te stellen voor de verdere
ontwikkeling en uitbreiding van de teelt van eiwitgewassen. Ik heb de Kamer
al op 10 december hierover een brief geschreven. Ik heb geschreven dat
dergelijke teelt alleen competitief kan worden gemaakt met enorme subsidies
in Europees verband. Dan kan er nog een verschil in saldo zijn dat niet of
nauwelijks kan worden opgeheven. Grootschalige productiesteun zijn wij in
het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid juist aan het afbouwen.
Om die reden ontraad ik aanvaarding van deze motie.De motie van mevrouw Ouwehand op stuk nr. 104 verzoekt de regering een
moratorium op megastallen in te stellen. Deze motie is al eerder ingediend
bij de begroting over 2007. Ik ontraad opnieuw aanvaarding
van deze motie.De motie van mevrouw Ouwehand op stuk nr. 105 verzoekt de regering het
communicatieplan van de door het Voedingscentrum uitgevoerde campagne Jij
kan kiezen, samen met de evaluatieopzet en eventuele resultaten hiervan, naar
de Kamer te sturen. Campagnes van het Voedingscentrum worden vanzelfsprekend
geëvalueerd. Aanvaarding van de motie met dit dictum ontraad ik echter.
De Kamer zet geen campagnes op voor het Voedingscentrum. Daar zijn deskundigen
voor in het Voedingscentrum. Ik doe een verzoek of ik geef een opdracht. Het
centrum maakt een jaarwerkplan. Dat gaan wij niet via de Kamer doen.Dan de overgangstermijn voor het verbod op verrijkte kooien. Mevrouw Ouwehand
wil deze naar voren halen naar 2017. Ik heb de Kamer schriftelijk geïnformeerd
over mijn voorstellen voor de overgangstermijn. Na zorgvuldige weging heb
ik gekozen voor 1 januari 2021. Ik wil daaraan vasthouden en ontraad
aanvaarding van de motie.Ik kom op de motie van mevrouw Ouwehand op stuk nr. 107, die vraagt om
gehoor te geven aan de oproep van Europees commissaris Dimas over het minimaal
verdubbelen van de inspanningen voor het behoud van biodiversiteit. Zowel
de heer Polderman als mevrouw Ouwehand heeft aangedrongen op een nader uitwerkingsplan.
Dat zal per 1 maart worden gepresenteerd. Aanvaarding van deze motie
moet ik ontraden.In de motie op stuk nr. 108 van mevrouw Ouwehand wordt de regering verzocht
een plan van aanpak op te stellen om de illegale handel in uitheemse diersoorten
aan te pakken en tevens de import van uitheemse diersoorten in te perken.
Ik verwijs naar mijn reactie op de motie van mevrouw Van Velzen over CITES
en ik ontraad de aanneming van deze motie.In de motie op stuk 109 van mevrouw Ouwehand wordt de regering verzocht
de jacht op vrij bejaagbare soorten in ganzenfoerageergebieden te verbieden.
Dat is een mooi woord voor Scrabble: ganzenfoerageergebieden. Ik ontraad de
aanneming van deze motie. Ik heb al gezegd dat het nodig kan zijn om ook in
foerageergebieden aanwezige schadelijke soorten te bestrijden. Uiteraard wordt
hierbij rekening gehouden met het specifieke karakter van foerageergebieden.In de motie op stuk nr. 110 van mevrouw Ouwehand wordt de regering verzocht
over te gaan tot een jachtverbod in rustgebieden. Ik verwijs naar mijn reactie
op de vorige motie. Dit komt neer op eenzelfde soort beleid. Daarom ontraad
ik ook de aanneming van deze motie.In de motie op stuk nr. 111 ontvouwt mevrouw Ouwehand haar ideeën
over de toekomst van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Binnen het ministerie van LNV zijn alle, soms ook juist tegenstrijdige belangen
vertegenwoordigd die in het landelijk gebied een belangrijke rol spelen. Dit
geeft synergie en dit maakt een noodzakelijke integrale afweging mogelijk,
een afweging tussen profit, people, planet. Daarbij is wat mij betreft sprake
van een belangrijke, maar ook onverbrekelijke samenhang. Uit eerdere discussies
is al gebleken dat het ministerie van LNV op Europees en internationaal niveau
een duidelijk toegevoegde waarde heeft. Die toegevoegde waarde is ook in de
toekomst zeer van belang, alleen al als wij kijken naar de transitie die wij
doormaken in het Europese landbouwbeleid, ook het belang dat de landbouw kan
en moet hebben voor de verwezenlijking van een aantal internationale doelstellingen.
Om die reden ontraad ik de aanneming van deze motie.In de motie op stuk nr. 113 van de heer Van der Vlies wordt de regering
verzocht te onderzoeken hoe ten aanzien van vergunningverlening en innovatiebeleid
meer prioriteit kan worden gegeven aan de opschaling van innovatieve en duurzame
stalconcepten. Dit is werk in uitvoering. Ik ben voortdurend bezig en heb
ook een permanente uitnodiging bij iedereen liggen om overbodige administratieve
belemmeringen weg te nemen. Ik stuur op tempo maken en ik zie dit dan ook
als een ondersteuning van beleid. Nogmaals, het is werk in uitvoering.In de motie op stuk nr. 112 wordt de regering verzocht om het basistarief
voor de covergisting van mest te verhogen en daarbij rekening te houden met
gemaakte afspraken in het kader van het convenant Schone en zuinige agrosectoren
en het recente ECN-advies. Ik heb mijn standpunt in eerste termijn helder
gegeven. Vooruitlopen op conclusies die mijn collega van EZ zal trekken op
basis van het al dan niet succesvol zijn van de huidige openstelling kan ik
nu niet doen. De heer Van der Vlies heeft daar in eerste termijn naar gevraagd
en in antwoord daarop heb ik gezegd dat ik dat niet kan en niet wil. Ik laat
het oordeel over deze motie echter graag over aan de Kamer.Voorzitter. Ik kom hiermee aan het einde van de beoordeling van de moties
en aan het einde van de tweede termijn. Ik laat via u graag aan de Kamer weten
dat ik het debat over de begroting voor 2009 als inspirerend heb ervaren.
Ik denk dat wij een stevig debat hebben gevoerd over de nationale en internationale
landbouw. Wij hebben vastgesteld dat landbouw de basis vormt van ontwikkelingen,
zowel nationaal als Europees en internationaal. Wij weten allemaal hoe belangrijk
voedselzekerheid is. Ik denk dat economie en ecologie hand in hand kunnen
gaan, niet alleen in 2009 maar ook in de komende jaren. Wij hebben allemaal
stil gestaan bij het feit dat wij op dit moment in een moeilijke economische
situatie verkeren. Juist nu is het nodig om structureel te investeren in innovatie
en verduurzaming zodat wij ook in het hele cluster van LNV sterker uit deze
moeilijke periode komen dan dat wij erin gegaan zijn. Ik kijk graag vooruit
naar een vruchtbare samenwerking, ook met uw Kamer, in 2009. Voorzitter, dank
u wel.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de minister voor haar beantwoording. Ik zie nu weer een aantal
mensen gaan staan, maar wij hebben nu eenmaal een afspraak gemaakt met de
medewerkers. Kunnen wij die niet met elkaar nakomen? U kunt eventuele vragen
nog schriftelijk stellen. Donderdag wordt gestemd over de ingediende amendementen
en moties.Ik dank de minister, maar ook de medewerkers, op dit wederom late uur.Sluiting 23.32 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-3295-3349.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl