Behandeling van het wetsvoorstel Regels strekkende tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod aan personen van wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat (Wet tijdelijk huisverbod) (30657)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 65-77

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-10-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 2, pagina 65-77

30-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30657Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van het beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de WmoPagina 111-118
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels strekkende tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod aan personen van wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat (Wet tijdelijk huisverbod) (30657)Pagina 93-111
Beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de WmoPagina 46-65
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Warenwet in verband met de opneming van de mogelijkheid om een last onder bestuursdwang op te leggen en enkele andere wijzigingen (31262); - Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (31474 VI)Pagina 46-46
Behandeling van het wetsvoorstel Regels strekkende tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod aan personen van wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat (Wet tijdelijk huisverbod) (30657)Pagina 65-77
Lijst van besluiten (dinsdag 30 september 2008)Pagina 118-118
Behandeling van drie adviezen van de voorzitter van de Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets: - van 25 sept. 2008 om een brief te sturen met mededeling dat beide Kamers geen bezwaren zien ten aanzien van de rechtsgrondslag, subsidiariteit en proportionaliteit van het richtlijnvoorstel betreffende verlaagde BTW-tarieven (31542, letter D (TK nr. 4)); - van 23 sept. 2008 betreffende de ontwerpverordening inzake het Statuut van de Europese Besloten Vennootschap (COM(2008)396) (31543, letter D (TK nr. 4)); - van 23 sept. 2008 inzake het richtlijnvoorstel betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg (COM(2008)414) (31545, letter D (TK nr. 4))Pagina 46-46
Presentie en opening (dinsdag 30 september 2008)Pagina 45-45
Voortzetting van het beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de WmoPagina 77-93
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 30 september 2008)Pagina 118-119
De herdenking naar aanleiding van het overlijden van het oud-lid de heer Willy LockefeerPagina 45-46

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Regels
strekkende tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod aan personen van
wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat (Wet tijdelijk huisverbod)
(30657).De voorzitter:Ik heet de minister van Justitie en de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Duthler (VVD):Mevrouw de voorzitter. Huiselijk geweld past niet in een moderne beschaafde
samenleving. Op de lijst van dodelijke slachtoffers als gevolg van een onnatuurlijke
oorzaak staat huiselijk geweld na verkeersongevallen op de tweede plaats.
Geschat wordt dat zich per jaar zo'n 450.000 incidenten voordoen. Dat is onacceptabel
en dermate veel dat overheidsingrijpen gerechtvaardigd lijkt. Het is goed
dat er een plan ligt om huiselijk geweld te bestrijden en een wetsvoorstel
dat overheidsingrijpen moet legitimeren. De leden van de VVD-fractie hebben
echter nog wel hun bedenkingen bij het wetsvoorstel die met name rechtsstatelijk
van aard zijn.Vooropstaat dat inmenging van de overheid in de privésfeer zo veel
mogelijk moet worden beperkt. Alleen als er zeer dringende redenen voor zijn,
kan de overheid zich ook met burgers tot achter hun voordeur bemoeien. Daarbij
moeten democratische en rechtsstatelijke principes in acht worden genomen.Het onderhavige wetsvoorstel geeft burgemeesters de bevoegdheid om aan
verdachten van huiselijk geweld een tijdelijk huisverbod op te leggen. Uithuisplaatsing
is een zeer ingrijpende maatregel die inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer
en op het ongestoord genot van de woning. Er is sprake van vrijheidsbeneming
of in ieder geval vrijheidsbeperking. Hoort de bevoegdheid tot het opleggen
van een dergelijk vergaande maatregel niet in de strafrechtelijke sfeer te
blijven, zodat ook de waarborgen van het strafrecht onverkort van toepassing
zijn?De burgemeester krijgt deze bevoegdheid in het kader van lokale veiligheidszorg,
zo redeneert de minister. De minister schrijft letterlijk: Hij krijgt deze
bevoegdheid vanwege zijn formele gezagsrol over de politie inzake hulpverlening
en de verantwoordelijkheid van de gemeente voor maatschappelijke hulpverlening
en welzijn. Past uithuisplaatsing onder deze noemer? Is dat niet een gekunstelde
constructie? De burgemeester heeft inderdaad het formele gezag over de politie.
Dat betekent echter nog niet dat hij ook de zeggenschap heeft over de politie.
Bovendien is de burgemeester bij het maken van een afweging om een tijdelijk
huisverbod op te leggen afhankelijk van de informatie die hij van de politie
krijgt. Als de politie al 4,5 uur heeft besteed aan het invullen van een risicotaxatieformulier,
moet hij van goeden huize komen om daar van af te wijken. Dat zal hij slechts
in uitzonderingsgevallen doen. Hij blijft echter wel verantwoordelijk voor
het besluit. Ook in andere Europese landen is het opleggen van een huisverbod
voorbehouden aan de rechter of de politie. Nederland is het enige Europese
land dat er voor gekozen heeft om deze bevoegdheid aan de burgemeester toe
te kennen. Daar is ook wel wat voor te zeggen. Het tijdelijk huisverbod is
een preventieve maatregel. Er is nog geen sprake van een verdenking van een
strafbaar feit. Er is sprake van dreiging van huiselijk geweld. Een tijdelijk
huisverbod wordt opgelegd juist ter voorkoming daarvan. De grenzen van het
strafrecht zouden juist weer worden opgerekt als de politie ook bevoegdheden
zou krijgen ter voorkoming van strafbare feiten. Waarom is overigens gekozen
voor mandatering aan de hulpofficier van justitie en niet aan de politie?
Mandatering aan de politie past nog enigszins bij de taak van de politie zoals
omschreven in artikel 2 van de Politiewet, te weten het verlenen van hulp
aan hen die deze behoeven. Een hulpofficier van justitie echter is belast
met de opsporing van strafbare feiten en heeft geen hulpverleningstaak. Was
mandatering aan de politie niet beter te verdedigen geweest?Al met al is het een lastige afweging. De leden van de VVD-fractie houden
aarzeling bij het toekennen van de bevoegdheid aan de minister. Deze leden
vinden het daarom van belang dat de wet de mogelijkheid van rechterlijke controle
kent en uithuisgeplaatsten voldoende rechtsbescherming biedt. Weliswaar voorziet
het wetsvoorstel in rechterlijke controle maar die is gericht op het treffen
van een voorlopige voorziening. Een voorzieningenrechter toetst een besluit
van de burgemeester marginaal: heeft de burgemeester in redelijkheid tot het
besluit kunnen komen? Het bieden van voldoende rechtsbescherming aan de uithuisgeplaatste
is des te klemmender nu het niet naleven van een huisverbod een strafbaar
feit oplevert en de uithuisgeplaatste in voorlopige hechtenis kan worden genomen.
De duur van de voorlopige hechtenis kan de duur van het huisverbod overschrijden.
Is de uithuisgeplaatste eenmaal in het strafrecht beland, dan is een inhoudelijke
beoordeling van de maatregel zelf niet meer aan de orde. De juistheid, rechtmatigheid
van de maatregel is dan een gegeven. Het is de vraag of met dit wetsvoorstel
de voorwaarden van artikel 6 EVRM voldoende worden gerespecteerd. Is er sprake
van een eerlijke en openbare beoordeling binnen een redelijke termijn door
een onafhankelijke en onpartijdige rechter? De VVD-fractie twijfelt daaraan.
Kan de minister mijn fractie overtuigen dat wel degelijk aan de voorwaarden
van artikel 6 EVRM is voldaan? Ik heb begrepen dat de minister vaker over
dit onderwerp heeft gepubliceerd. Waarom heeft de minister overigens niet eerst de uitkomsten van het visietraject
over de openbare-ordeportefeuille van de minister afgewacht? Dit wetsvoorstel
is namelijk niet de enige wet waarin het vraagstuk van de grensvervaging tussen
bestuurlijk optreden en het strafrecht speelt. Zo ligt er een wetsvoorstel
tot wijziging van de Drank- en horecawet, een voorstel inzake ernstige overlast
en het actieplan Overlast en verloedering. Een visie op de bevoegdheden van
de burgemeester op het gebied van veiligheid en openbare orde wordt nu ontwikkeld
door het Rijk, tezamen met de VNG. Rond de zomer van 2008 zou dat visietraject
moeten zijn afgerond. Zijn de resultaten inmiddels bekend? Kan de minister
daar iets over zeggen?Dan nog een opmerking over de effectiviteit van deze wet. Die effectiviteit
staat of valt met het aansluitend hulpverleningstraject, het lik op stuk toepassen
van de maatregelen en de ketensamenwerking. De minister schrijft in zijn memorie
van antwoord dat de staatssecretaris van VWS 2,6 mln. extra beschikbaar stelt
voor het hulpverleningstraject voor zowel daders als slachtoffers. In overleg
met de VNG, de centrumgemeenten, het ministerie van BZK en de forensische
zorg zou de staatssecretaris nagaan waar deze middelen het beste kunnen worden
ondergebracht. Daarbij zouden ook afspraken worden gemaakt over de termijn
waarbinnen de uithuisgeplaatsten een hulpverleningstraject wordt aangeboden.
Wat is de stand van zaken?Uit pilots blijkt dat bij veel gezinnen verschillende hulpverleningsinstanties
waren betrokken die dat niet van elkaar wisten. Een zoveelste voorbeeld van
bureaucratie en langs elkaar heen werken. Hoe wordt gerealiseerd dat ketenpartners
daadwerkelijk met elkaar gaan samenwerken en er een goede coördinatie
is?Nog een laatste punt dat van belang is voor een effectieve samenwerking.
Het uitwisselen van gegevens is belangrijk voor het vormen van een oordeel
of er een indicatie is voor dreigend huiselijk geweld. Er is een modelconvenant
dat onderlinge gegevensuitwisseling tussen ketenpartners moet reguleren. De
leden van de VVD-fractie hebben in het voorbereidend onderzoek gevraagd wat
de regering er aan doet om te bevorderen dat het modelconvenant daadwerkelijk
in de organisaties van de ketenpartners wordt geïmplementeerd. De minister
antwoordde dat de implementatie een eigen verantwoordelijkheid is van de lokale
en regionale partijen. Dat is wel erg gemakkelijk. Lokale en regionale partijen
zouden al geholpen zijn met een model-implementatieplan waarin bijvoorbeeld
procedures en maatregelen zijn beschreven. Het komt immers neer op de organisatie
die zodanig moet zijn ingericht dat het modelconvenant ook kan worden nageleefd.
Daar ontbreekt het juist vaak aan in de praktijk. Is de minister bereid om
zo'n model-implementatieplan te ontwikkelen en beschikbaar te stellen?Tot zover onze vragen en bedenkingen. Voor alle duidelijkheid, mijn fractie
ziet de noodzaak van dit wetsvoorstel in. Huiselijk geweld is onacceptabel
en moet worden bestreden. Dat de burgemeester de bevoegdheid tot uithuisplaatsing
krijgt – ik heb de overwegingen geschetst – is iets waar mijn
fractie nog mee kan leven. Echter, mijn fractie vindt het daarbij wel van
groot belang dat de wet voldoende rechtsbescherming biedt aan de uithuisgeplaatste
en dat artikel 6 van het EVRM voldoende in acht wordt genomen. De leden van
de VVD-fractie wachten dan ook met bijzondere belangstelling de reactie van
de minister af.De heer Engels (D66):Mevrouw de voorzitter. Voor de goede orde merk ik om te beginnen op dat
ik de grote eer en het genoegen heb niet alleen te spreken namens de fractie
van D66, maar tevens namens de fracties van de OSF, de Partij voor de Dieren
en GroenLinks.Onze fracties onderkennen dat huiselijk geweld een ernstig maatschappelijk
vraagstuk is. Ook achten wij preventief optreden ter voorkoming van escalatie
op zichzelf genomen acceptabel. Wij hebben echter een groot probleem met de
in dit voorstel ontwikkelde figuur voor preventief handelen. Aan de door de
burgemeester uit te oefenen bevoegdheid tot het opleggen van een tijdelijk
huisverbod kleven bezwaren die in de schriftelijke behandeling door de ministers
in onvoldoende mate zijn weggenomen. Onze bedenkingen richten zich in de eerste
plaats tegen het gebruik van een delegatiebepaling met betrekking tot de regeling
van de voor het uitoefenen van de nieuwe bevoegdheid relevante feiten en omstandigheden.
In de tweede plaats hebben wij grote aarzelingen over de gevolgen van dit
nieuwe instrument voor de positie van de burgemeester.Wat betreft het eerste punt heeft zich in de schriftelijke voorbereiding
een discussie ontwikkeld over de vraag hoe de keuze van de regering om het
criterium op grond waarvan de tijdelijke uithuisplaatsing kan plaatsvinden
nader bij of krachtens AMvB uit te werken, moet worden gewogen. De ministers
verdedigen die keuze met het argument, dat de feiten en omstandigheden die
voor een tijdelijke uithuisplaatsing relevant ernstig en onmiddellijk gevaar
opleveren, via gedelegeerde regelgeving flexibeler en effectiever kunnen en,
naar ik aanneem, ook moeten worden ingevuld. In zijn algemeenheid kan het
inderdaad verstandig zijn bepaalde uitwerkingen van een wet in formele zin
vast te leggen in AMvB's en/of ministeriële regelingen. De kwaliteit
van onze regelgeving staat of valt niet met uitputtend in formele wetten vastgelegde
regels. Er zijn in mijn ogen twee belangrijke aanknopingspunten voor het maken
van een keuze of je een bepaalde regel in de wet of in een lagere regeling
neerlegt. Die twee aanknopingspunten zijn de democratie en de grondrechten.
Onze democratische rechtsstaat brengt met zich mee dat rechtsregels met een
meer dan gemiddelde betekenis voor ons rechtssysteem of voor de maatschappelijke
inrichting bij voorkeur in de wet zelf worden verankerd. Ik meen dat er veel
te zeggen is voor het uitgangspunt dat ingrijpende wettelijke maatregelen
beschikken over een maximale democratische legitimatie. Besluiten van de wetgever
kennen bij uitstek een dergelijke legitimatie vanwege de directe en beslissende
betrokkenheid van de beide Kamers der Staten-Generaal.Ons constitutionele stelsel brengt in de tweede plaats mee dat inperkingen
van grondrechten een wettelijke grondslag behoeven. Het beginsel van de rechtszekerheid
duidt er in dit verband op dat beperkingen van grondrechten zo scherp en kenbaar
mogelijk worden afgegrensd. Waar in dit voorstel de beperking van relevante
grondrechten zoals de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer vooral
zal worden gegrondvest op nadere, in lagere regelgeving vast te leggen normen,
krijgen factoren als flexibiliteit en effectiviteit een wel heel grote betekenis
ten opzichte van de rechtszekerheid. Het EVRM staat inderdaad
toe dat inmenging in grondrechten niet uitsluitend in de formele wet zelf
behoeft te zijn geregeld. Uit het verdrag kan ook worden gedestilleerd –
artikel 6 is al genoemd – dat een materieelwettelijke inperking van
grondrechten kan worden geaccepteerd als deze voldoet aan de ook door de ministers
genoemde aanvullende eisen van voorzienbaarheid, toegankelijkheid en voorspelbaarheid
voor de burger.Daarbij moet echter wel worden bedacht dat het niveau waarop de inperking
van hun grondrechten plaatsvindt en de omvang van de in nadere regels vast
te leggen beperkingsgronden voor de burger buitengewoon relevant zijn. Feitelijk
wordt hij in de nu voorgestelde constructie grotendeels afhankelijk van de
inzichten van de uitvoerende macht. In wezen geldt dat evenzeer voor de burgemeester
die op deze grondslag de hem toegedachte bevoegdheid moet uitoefenen.Onze fracties zijn door de argumenten van de ministers voorshands dus
niet overtuigd. Wij menen dat het uit een oogpunt van democratie, in verband
met de kwaliteit van de bescherming van grondrechten en gelet op het voor
de burgemeester ingrijpende karakter van de voorgestelde bevoegdheid meer
voor de hand ligt om de relevante feiten en omstandigheden in de wet zelf
te waarborgen. Graag verneem ik van de ministers waarom de belangen van flexibiliteit
en effectiviteit in dit geval prevaleren boven belangrijke constitutionele
beginselen als democratische legitimatie, grondrechtenbescherming en rechtszekerheid.Dat brengt mij op ons tweede bezwaar. Van de burgemeester wordt verwacht
dat hij gewichtige en indringende beslissingen gaat nemen over aangelegenheden
die in beginsel behoren tot het private domein, waarbij geen wettelijke voorschriften
zijn overtreden of anderszins strafbare feiten zijn gepleegd, waarbij inbreuk
wordt gemaakt op grondrechten zoals de privacy, waarbij de gebruikelijke bestuursrechtelijke
inkadering niet is meegenomen, ten aanzien waarvan bij hem en de gemeente
minder expertise bestaat dan bij politie en OM, waarin in zeer korte tijd
belangrijke en ingewikkelde afwegingen moeten worden gemaakt die risico's
meebrengen in de sfeer van de juridische aansprakelijkheid en de politieke
verantwoordelijkheid van de burgemeester en die een verdere verzwaring van
een in kwetsbaarheid toenemend ambt inhouden. Graag werk ik een aantal van
deze aspecten nader uit en nodig de ministers uit om daarop te reageren.De voorgestelde bevoegdheid tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod
betreft niet de huishouding van de gemeente, maar is een in medebewind aan
de burgemeester geattribueerde bevoegdheid. De argumenten daarvoor zijn herhaaldelijk
gewisseld en betreffen in de kern het preventieve karakter van de maatregel
en de noodzaak van slagvaardige, eenhoofdige besluitvorming. Wij blijven ons
afvragen of wij hiermee nu echt de goede weg inslaan. Vooruitlopend op een
nog te ontwikkelen visie op de huidige en toekomstige taken van de burgemeester
wordt nu weer een stap gezet in het lopende proces van taakverzwaring van
de burgemeester. Het argument dat het coalitieakkoord nu eenmaal de lopende
wetsvoorstellen uitzondert van het voornemen om een pas op de plaats te maken,
is wel een politieke realiteit, maar is inhoudelijk volstrekt onbevredigend.
Hetzelfde geldt voor het argument dat wordt gewerkt aan een ondersteuningsprogramma
voor de burgemeesters. Van betekenis in dit verband is tot slot dat het op
dit punt relevante COT-rapport "Bestuur, recht en vrijheid" aangeeft
dat bij de toekenning van dit type bevoegdheden veeleer aan de officier van
justitie of andere actoren in de justitiële keten gedacht moet worden
dan aan de burgemeester.Zonder afbreuk te willen doen aan de urgentie van de bestrijding van huiselijk
geweld blijft de vraag of met de voorgestelde nieuwe bevoegdheid van de burgemeester
de beste oplossing is gekozen, levensgroot op tafel liggen. Ook hier zijn
wij door de argumentatie van de ministers niet overtuigd. Aangezien ook de
burgemeester slechts zal kunnen reageren op reeds plaatsgevonden hebbende
incidenten, blijft de vraag wat nu de uiteindelijke meerwaarde van burgemeesterlijk
ingrijpen is ten opzichte van maatregelen die de politie of de officier van
justitie zou kunnen nemen.Deze nieuwe, op zichzelf staande bestuurlijke bevoegdheid sluit volgens
de ministers aan bij de gemeentelijke regierol op het gebied van veiligheid
en welzijn, maar daaruit vloeit direct voort dat ook de twee andere organen
van het gemeentebestuur, de raad en het college, het thema van huiselijk geweld
op hun politieke agenda hebben staan. Dit betekent dat beide organen invloed
kunnen uitoefenen op de wijze waarop de burgemeester deze bevoegdheid uitoefent.
Het moge zo zijn, zoals de ministers op zichzelf terecht aangeven, dat de
raad op dit punt formeel niet over een kader­stellende bevoegdheid beschikt,
omdat de wet een dergelijke bevoegdheidsgrondslag niet expliciet biedt, maar
de raad zal zich als hoofd van de gemeente altijd via politieke kaderstelling
over deze materie kunnen uitspreken.Dit betekent dat de burgemeester zich binnen het college en op grond van
de actieve en passieve inlichtingenplicht ook ten opzichte van de raad zal
moeten verantwoorden over de uitoefening van deze bevoegdheid in relatie tot
het brede beleid op het gebied van de veiligheid. Gelet op de mogelijkheden
die de raad heeft om onwelgevallig optreden van de burgemeester zo nodig via
een aanbeveling tot ontslag te sanctioneren, vergroot deze nieuwe bevoegdheid
de kwetsbaarheid van het burgemeestersambt.Eenzelfde afweging kan de burgemeester maken met betrekking tot de vraag
in hoeverre de gemeente als gevolg van zijn beslissing juridisch aansprakelijk
gesteld kan worden. Naar onze mening zal de burgemeester ongetwijfeld mogelijke
politieke, bestuurlijke en juridische gevolgen van zijn handelen – naast
de maatschappelijke effecten – in zijn besluit meewegen. Het is de vraag
of een goede werking van dit instrument gediend is met mogelijk hieruit voortvloeiend
risicomijdend gedrag.Een punt tot slot is dat het gehalte van de rechtsbescherming in het strafrecht
voor daders groter is dan in het bestuursrecht. Dat komt bijvoorbeeld tot
uitdrukking in de aard van de rechterlijke toets. Die is, wat de bestuursrechter
betreft, marginaal. Dat is uit het oogpunt van handhaving van grondrechten
geen optimale situatie.Alles afwegend vinden de vier hier door mij vertegenwoordigde fracties
weinig aanknopingspunten om in te stemmen met deze nieuwe bevoegdheid voor
de burgemeester. De wettelijke waarborgen voor een vergaande ingreep in burgerlijke
vrijheden zijn als gevolg van de gekozen delegatiefiguur minimaal. De argumenten om deze bevoegdheid bestuurlijk te verankeren bij de burgemeester
in plaats van in de justitiële sfeer, overtuigen niet. Het verder op
ad-hocbasis verzwaren van de verantwoordelijkheden van de burgemeester zonder
een samenhangende visie op de positie van dit ambt in het kader van de openbare
orde en veiligheid is voorbarig en de politieke en juridische risico's voor
de burgemeester zijn groot. Daarom dien ik namens de vier fracties een motie
in die de gedachte ondersteunt dat het goed zou zijn om een pas op de plaats
te maken met gedachten en voorstellen voor een verdere toekenning van bevoegdheden
aan de burgemeester en dat wij eerst gaan bekijken wat de toekomstige positie
van de burgemeester moet zijn.De voorzitter:Door de leden Engels, Ten Hoeve, Strik, Koffeman, Schouw en Quik-Schuijt
wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterend dat in toenemende mate op ad-hocbasis nieuwe wettelijke bestuurlijke
bevoegdheden worden toegekend aan de burgemeester;van mening dat deze cumulatie van bevoegdheden tot een substantiële
verandering in de aard en omvang van dit ambt leidt;gelet op de in het Bestuursakkoord tussen Rijk en gemeenten in 2007 gemaakte
afspraak dat geen nieuwe bevoegdheden voor de burgemeester op het terrein
van de openbare orde en veiligheid in het leven zullen worden geroepen totdat
een evenzeer in het Bestuursakkoord aangekondigde visie op de verdere ontwikkeling
van deze bevoegdheden is ontwikkeld;gelezen de opvatting van de regering in de memorie van antwoord dat bovenstaande
afspraak niet geldt voor lopende en aangekondigde wetsvoorstellen;verzoekt de regering, voorshands geen wetsvoorstellen voor een uitbreiding
van de bevoegdheden van de burgemeester bij de Staten-Generaal in te dienen
dan nadat een algemene en integrale visie op de toekomstige aard en omvang
van de bevoegdheden van de burgemeester en de gevolgen daarvan voor zijn positie
in het lokale bestuur aan beide Kamers is voorgelegd,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt letter G (30657).De heer Rehwinkel (PvdA):Ik kan meevoelen met veel van wat de heer Engels heeft gezegd, maar het
valt mij op dat deze motie al in eerste termijn wordt ingediend, dus nog voordat
de bewindslieden op de opmerkingen van de heer Engels hebben kunnen reageren.
Mag ik hem de vraag stellen of nu al voor die vier fracties vaststaat dat
zij hun steun aan dit wetsvoorstel zullen moeten onthouden. Afhankelijk van
het verdere stemgedrag in deze Kamer, lopen zij daarmee het risico dat de
mogelijkheid van het opleggen van een tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld
voorlopig niet aanwezig zal zijn.De heer Engels (D66):Los van die laatste factor is elk van die fracties natuurlijk verantwoordelijk
voor het eigen stemgedrag. Ik geef toe dat het lichtelijk ongebruikelijk is
om direct een motie in te dienen. Ik dien de motie in eerste termijn niet
in om aan te geven dat de oordeelsvorming en standpuntbepaling binnen die
vier fracties op voorhand zijn gefixeerd, maar om te benadrukken dat wij de
punten die wij naar voren hebben gebracht over de gevolgen van deze figuur
heel zwaarwegend vinden en ook om de oordeelsvorming over de inhoud van de
motie door zowel de regering als andere fracties zo zorgvuldig mogelijk te
laten zijn. Daarom willen wij niet in een latere fase van het debat nog met
een motie op de proppen komen. Ik heb benadrukt dat het niet gaat om een gebrek
aan waardering voor de ernst van het onderliggende probleem. Ik sluit dus
niet uit, om op een ander onderdeel van de vraag van de heer Rehwinkel in
te gaan, dat afhankelijk van de beantwoording door de ministers zou kunnen
blijken dat voor het handhaven van de motie geen reden bestaat. Zij is bedoeld
om het verloop van het debat op dit voor ons cruciale punt te verduidelijken.De heer Dölle (CDA):De heer Engels spreekt namens vier fracties van wie wij in de schriftelijke
voorbereiding niet hebben vernomen, behalve van de D66-fractie. Het bezwaar
dat de heer Engels heeft tegen de burgemeester, dat wij wellicht om andere
redenen kunnen delen, maar was in de schriftelijke voorbereiding vooral dat
de burgemeester in Nederland niet werd gekozen. Is dat motief nu verbreed
door de deelname van de drie andere fracties met een ander karakter?De heer Engels (D66):Nee, daarvan is geen sprake. Ten eerste heeft de fractie van de OSF ook
meegedaan aan de schriftelijke voorbereiding. Ten tweede kan ik mij nog goed
herinneren, hoewel ik het heel aardig vind dat uitgerekend de heer Dölle
met het punt van de gekozen burgemeester komt, dat dit inderdaad in de schriftelijke
voorbereiding is aangeroerd, maar in een bepaalde context. Als men spreekt
over een verschuiving in de aard en omvang van de bevoegdheden van de burgemeester,
is het naar mijn oordeel onontkoombaar om ook te spreken over de aanstellingswijze.
Dat is echter een andere discussie. Daarover is een antwoord gekomen van de
bewindslieden. Op dit moment bestaat er niet direct reden om dat thema te
pas, en wat de heer Dölle betreft misschien ook te onpas, naar voren
Engelste halen. Het is dus niet een gevolg van overleg met fracties dat dit
punt nu niet terugkomt, hoewel het plezierig zou zijn als al die fracties
opeens achter de gekozen burgemeester zouden staan.De heer Rehwinkel (PvdA):Ik was van plan om in mijn fractie een lans te breken voor de motie van
de heer Engels, maar ik weet niet of hij het mij nu gemakkelijker maakt.De heer Engels (D66):Waarom niet?De heer Rehwinkel (PvdA):Dat kunt u zelf ook wel bedenken.De voorzitter:U kunt uw betoog vervolgen, mijnheer Engels.De heer Engels (D66):Ik was aan het eind van mijn betoog gekomen. Ik had willen toelichten
waarom ik de motie in de eerste termijn heb ingediend, maar dat hoeft nu niet
meer. Dat heb ik inmiddels gedaan. Ik benadruk nogmaals dat onze fracties
uiteraard open blijven staan voor nadere argumentaties en motieven van de
regering en wellicht ook van de goede collega's van vooral de regeringsfracties.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Aan mij is de eer om namens twee fracties het woord te voeren.
Dat is maar de helft van het aantal fracties dat de vorige woordvoerder mocht
vertegenwoordigen.De doelstelling van dit wetsvoorstel, namelijk het voorkomen van escalatie
van huiselijk geweld, zal bij weinigen bezwaren oproepen. Bij onze fracties
in elk geval niet, al koesteren wij niet de illusie dat huiselijk geweld zal
kunnen worden uitgebannen. Het huisverbod kan slechts worden opgelegd indien
sprake is van een ernstig vermoeden van een onmiddellijk dreigend gevaar voor
de veiligheid van een of meer personen die in de woning wonen of daar anders
dan incidenteel verblijven. Het moet het risico van escalatie – ik noemde
dat al – en van strafbare feiten voorkomen. Om dit risico te meten zal
een risicotaxatie-instrument worden gehanteerd, gepaard gaande met een belangenafweging
door de burgemeester. Maar hoe men het ook keert of wendt, het inschatten
van risico's is en blijft een hachelijke zaak. Risico's staan centraal in
dit wetsvoorstel, reden waarom het wetsvoorstel misschien ook wel als een
riskant wetsvoorstel mag worden geduid. Er zijn meerdere redenen om het voorstel
zo te typeren. Op enkele daarvan wil ik ingaan.Om te beginnen moge ik eraan herinneren – andere woordvoerders hebben
dat voor mij al gedaan – dat in opdracht van de minister van BZK door
wetenschappers van het COT, het Instituut voor veiligheids- en crisismanagement,
de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Universiteit Utrecht een onderzoek
is gedaan en voor de afgelopen zomer een rapport is uitgebracht, getiteld
Bestuur, recht en veiligheid: bestuursrechtelijke bevoegdheden voor openbare
ordehandhaving en terrorismebestrijding. Alle betrokkenen bij dat onderzoek,
behalve de vertegenwoordigers van het ministerie van Justitie en het Openbaar
Ministerie in de begeleidingscommissie, vonden het wenselijk om via een nieuwe
wet openbare orde en veiligheid "meer samenhang, ordening en structuur"
te scheppen in het woud van bevoegdheden waaruit burgemeester en officieren
van justitie kunnen putten in de strijd om de openbare orde.Volgens de memorie van antwoord aan deze Kamer van 28 april jongstleden
zou de kabinetsreactie op de aanbevelingen in het rapport "binnenkort"
naar de Tweede Kamer worden verzonden. Naar wij hebben begrepen, is dat inmiddels
gebeurd. Verdere uitbreiding van de bestuursrechtelijke bevoegdheden werd
in het rapport ontraden. Gesignaleerd werd wel dat soms onduidelijk is wie
wanneer welke bevoegdheid heeft. Het COT-rapport noemde onder andere het gebruikmaken
van artikel 2 Politiewet "als kapstokartikel voor alles wat niet geregeld
is". Men noemde die situatie ongewenst. Ook het kabinet erkende in zijn
reactie dat "een terughoudend gebruik moet worden gemaakt van artikel
2 Politiewet als basis voor nieuwe bevoegdheden".Het kabinet wil blijkens het Bestuursakkoord Rijk en gemeenten van 2007
samen met de VNG een visie ontwikkelen op de bevoegdheden van de burgemeester
op het gebied van openbare orde en veiligheid. Tegelijkertijd is in het bestuursakkoord
neergelegd dat dit niet zou gelden voor de lopende of reeds aangekondigde
wetsvoorstellen, waaronder het onderhavige. Ondanks bezwaren van het Nederlands
Genootschap van Burgemeesters is de behandeling van het wetsvoorstel voortgezet.Bij dit gegeven rijzen de volgende vragen. De eerste is waarom speciaal
Justitie zich, anders dan mogelijk Binnenlandse Zaken, tegen een aparte Wet
orde en veiligheid verzet. De tweede is wat, behalve het feit dat er een bestuursakkoord
bestaat, de inhoudelijke reden is om het onderhavige wetsvoorstel niet bij
die te ontwikkelen visie te betrekken. Er waren naar onze voorlopige wijze
van zien voldoende argumenten om het voorstel daarvan niet uit te zonderen.
In die zin zijn wij ook benieuwd naar de reactie op de motie die de heer Engels
zo-even heeft ingediend.Hoewel vrijwel iedereen de bedoeling achter het wetsvoorstel zal toejuichen,
namelijk het scheppen van de afdwingbare mogelijkheid om daders en slachtoffers
gedurende enige tijd gescheiden te houden, niet ontkend kan worden dat de
uitwerking van het huisverbod een complexe procedure omvat. Zowel burgemeesters
als politie worden immers met een nieuw fenomeen geconfronteerd als het over
het huisverbod gaat. Preventie van geweld is toch een wezenlijk andere interventie
dan politieagenten gewend zijn, ook al wordt het hulpverleningsartikel (artikel
12) van de Politiewet te hulp geroepen. Burgemeesters zien complicaties op
zich afkomen waar het preventieve bestuurlijke middel, dat weliswaar is bedoeld
om strafbare feiten te voorkomen, kan samenlopen met bevoegdheden van de officier
van justitie als zich wel strafbare feiten voordoen, bijvoorbeeld huiselijk
geweld. Daarbij kan zich onder omstandigheden ook nog een vervlechting voordoen
met de inbewaringstellingsbevoegdheid van de BOPZ, met ieder een eigen, onderscheiden
rechtsbeschermingstraject.Als de bevoegdheid van de burgemeester is gemandateerd aan de hulpofficier
van justitie, wat meestal het geval zal zijn, kan de vraag worden gesteld
of deze functionaris niet in een merkwaardige dubbelrol kan komen te verkeren.
In het kader van dit wetsvoorstel treedt hij op onder het gezag van de burgemeester,
maar als er tevens strafbare feiten worden geconstateerd, moet hij optreden
onder het gezag van het Openbaar Ministerie. Kennen wij trouwens politieambtenaren
die anders dan in het kader van openbare ordehandhaving, waar het niet om
gaat bij dit wetsvoorstel, onder het gezag van de burgemeester staan? Een
politieman of -vrouw zal hulpverlening en huisverbod niet snel in elkaars
verlengde zien, zo is ons vermoeden.Om positief te eindigen wil ik graag opgemerkt hebben dat in reactie op
de inbreng van de CDA-fractie het risico van aantasting van de grondrechten
van de uit huis te plaatsen persoon door het kabinet is teruggebracht. Ik
doel dan op het achterwege laten van de mogelijkheid voor de
burgemeester om naast de bij of krachtens de wet voorziene feiten en omstandigheden
nog andere feiten en omstandigheden ten grondslag te leggen aan het oordeel
of een huisverbod moet worden opgelegd. Met het oog op het criterium van de
voorzienbaarheid van grondrechtelijke beperking is het terecht dat de regering
ervan blijk heeft gegeven voornemens te zijn om alleen de relevante feiten
en omstandigheden limitatief vast te leggen in de algemene maatregel van bestuur
op grond van artikel 2, eerste lid van het wetsvoorstel.Wij zien met belangstelling uit naar een reactie van de regering op onze
opmerkingen en vragen.Mevrouw Quik-Schuijt (SP):Voorzitter. Met deze wet wordt een hardnekkig taboe doorbroken. Als achter
de voordeur binnen een relatie onacceptabele dingen gebeuren moet de overheid,
ook ongevraagd, kunnen handelen. Ook als het slachtoffer geen interventie
vraagt, kan een huisverbod opgelegd worden. Dit is een goede zaak. Uit de
lange ervaring van de opvanghuizen en de blijf-van-mijn-lijfhuizen blijkt
immers dat het merendeel van de vrouwen de relatie niet wil verbreken, die
vrouwen willen alleen dat het geweld stopt. Omdat zij bang zijn voor de gevolgen
van inschakeling van de politie voor hun relatie, laten zij dat te vaak achterwege.
De ernstigste slachtoffers zijn de kinderen: uit onderzoek blijkt immers dat
het getuige zijn van geweld even traumatisch is als het zelf slachtoffer van
geweld zijn.De bezwaren van andere fracties tegen het feit dat de norm niet in de
wet zou liggen, maar bij AMvB zou worden geregeld, deelt mijn fractie niet.
De norm staat in artikel 2, lid 1: ernstig en onmiddellijk gevaar of een vermoeden
daarvan. In de wet BOPZ is dat niet anders. Daar gaat het om stoornis en gevaar
ten gevolge van die stoornis en bij ibs om onmiddellijk dreigend gevaar. Bij
het verlenen van een machtiging tot uithuisplaatsing van een minderjarig kind
is de norm: indien dit noodzakelijk is in het belang van de verzorging en
opvoeding van de minderjarige of tot onderzoek van diens geestelijke of lichamelijke
gesteldheid. Ook deze bevoegdheid van de rechter betreft een inbreuk op het
grondrecht om je eigen kinderen op te voeden. De rechter kan met een dergelijke,
misschien in de ogen van de CDA-fractie vage, omschrijving goed uit de voeten.
Het risicotaxatie-instrument dat in de AMvB vastgelegd gaat worden, zal een
hulpmiddel vormen bij de uitleg van het wettelijk criterium.Anders dan de CDA-fractie is mijn fractie niet gelukkig met het voornemen
van de minister de relevante feiten en omstandigheden in de AMvB limitatief
vast te leggen. Het kan onwenselijk inperkend zijn en is bovendien niet noodzakelijk.
Als de Grondwet hiertoe zou nopen, dan komt het mij voor, dat in elk geval
de Wet BOPZ en de bevoegdheid van de kinderrechter om een minderjarige uit
huis te plaatsen ook in strijd zouden zijn met de Grondwet en het EVRM. Dat
dit niet het geval is, is in vele procedures bij het Europese Hof inmiddels
duidelijk geworden. Ik wil hierop graag een reactie van de minister. Heeft
de minister nog steeds het voornemen om die opsomming limitatief te maken?
Zo ja, kan hij de noodzaak daartoe in het licht van het voorgaande nader toelichten?
Als de bestuursrechter moet toetsen of de burgemeester in redelijkheid tot
die beslissing kon komen, moet hij dan dat rijtje aflopen en bekijken of er
niet toevallig gebruik is gemaakt van andere criteria? Hoe moet hij daar achter
komen?Mijn fractie juicht het gebruik van zo'n risicotaxatie-instrument toe;
een aantal Advies- en Meldpunten Kindermishandeling heeft er goede ervaringen
mee, het geeft meer zekerheid en is transparanter dan het nattevingerwerk
van de inschatter. Want dat blijft het anders toch. Net als bij de ibs in
de Wet BOPZ zal de burgemeester of de door hem gemandateerde hulpofficier
van justitie in eerste instantie deze toets moeten uitvoeren. Zou deze taak
niet beter aan de rechter kunnen worden opgedragen, zo vragen velen zich af.
Mijn fractie heeft tegen deze taakopdracht op zichzelf geen bezwaar. De burgemeester
doet het goed in het kader van de BOPZ, en mijn ervaring als kortgedingrechter
bij de beoordeling van verzoeken om een straatverbod voor de agressieve ex
is dat in alle gevallen waarin de politie een dergelijk verzoek had geadviseerd,
dat volkomen terecht was. De politie heeft in tegenstelling tot wat ik zojuist
links en rechts van mij hoorde zeggen, heel veel ervaring met dit soort zaken.
De politiekorpsen hebben planken vol aangiftes waar ze niets mee kunnen, enerzijds
omdat dit soort zaken tot voor kort geen prioriteit had, anderzijds omdat
een strafzaak naar hun inschatting veelal toch niet haalbaar is.Ik heb het niet op schrift gezet, maar de woorden van mijn voorgangers
roepen bij mij de behoefte op om een voorbeeld uit de praktijk te geven. Een
van de kinderen belt de politie. De politie komt en treft een absolute chaos
aan. Het hele huis ligt overhoop, maar mevrouw zegt dat er niks aan de hand
is en heeft op dat moment geen bloedvlekken of blauwe plekken, want die komen,
zoals bekend, pas drie dagen later duidelijk opzetten. De politie moet weer
afdruipen. In dit soort zaken kun je geen strafzaak entameren, want drie dagen
later zijn die blauwe plekken er dan wel, maar kun je niet meer aantonen dat
die zijn toegebracht door de echtgenoot of relatie die op dat moment in huis
was. Het is dus niet zo dat al dergelijke zaken tot een strafzaak zouden kunnen
leiden, integendeel. Deze wet is zeer noodzakelijk om dit soort situaties
te kunnen aanpakken.Wij hebben dus geen bezwaar tegen de burgemeester of de hulpofficier van
justitie, maar wij hebben wel een vraag. Mijn fractie constateert een duidelijke
neiging bij dit kabinet om steeds meer zaken naar het bestuur te schuiven
en af te houden van de rechter. De burgemeesters maken zich daar zorgen over,
soms uit principiële, soms uit praktische overwegingen. Het is niet de
eerste keer dat dit vanmiddag wordt gezegd. De minister van Justitie meldt
in de nadere memorie van antwoord dat het rapport "Bestuur, recht en
veiligheid" samen met het kabinetsstandpunt aan de Tweede Kamer is gezonden
en voor advies naar verschillende partijen, waaronder het Nederlands Genootschap
van Burgemeesters, is gegaan. Kan de minister toezeggen – dat sluit
ook mooi aan bij de motie – dat hij geen nieuwe wetsvoorstellen indient
die nieuwe bevoegdheden van de burgemeester dan wel nieuwe bestuurlijke maatregelen
inhouden, alvorens de gevraagde reacties binnen zijn en het parlement zich
over het rapport en een eventueel bijgesteld kabinetsstandpunt heeft kunnen
uitlaten?Mijn fractie maakt zich ernstige zorgen over de beschikbaarheid van een
kwalitatief en kwantitatief voldoende hulpverleningsaanbod. Met name dader hulpverlening is de kinderschoenen nog maar nauwelijks ontgroeid en
zeker niet overal beschikbaar. De Advies- en Meldpunten Kindermishandeling
waarnaar verwezen kan en moet worden, hebben bij mijn weten nog steeds wachtlijsten.
Het programma voor kinderen die getuige zijn geweest van geweld "Let
op de Kleintjes" is bij mijn weten lang niet overal beschikbaar en als
het er is, is ook daar vaak een wachtlijst. De staatssecretaris is er nu niet,
maar ik had haar willen vragen iets te vertellen over de beschikbaarheid van
dat programma, over eventuele andere programma's voor kinderen en over agressietrainingen
en andere dadergerichte hulpverlening. Wellicht kunnen de aanwezige ministers
de boodschap aan de staatssecretaris overbrengen. Misschien is het wel de
verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken om die hulpverlening
op poten te zetten. Ik zie de minister nu met het hoofd schudden, maar ik
hoor nog graag hoe dat in elkaar steekt. Overigens heb ik de indruk dat de
programma's voor de volwassen slachtoffers nog het beste op poten staan, want
daar is al een heleboel aan gedaan in de loop van de jaren. Op het vlak van
dadergerichte hulpverlening echter is er naar mijn mening nog veel te weinig
voorhanden. Graag wil ik daar iets over horen.Voor zover de bewindslieden van mening zouden zijn dat in het kader van
dit wetsvoorstel slechts kortdurende hulpverlening door de zogenaamde interventieteams
aan de orde is, denken zij dan dat die zin heeft en effectief is, als die
niet aansluit op een langduriger therapeutische interventie?De staatssecretaris geeft hoog op over het succesvolle project in Groningen –
dat deed zij met name tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede
Kamer – maar relativeert de constatering van Groningen dat de beoogde
hoeveelheid geld onvoldoende zal zijn. De staatssecretaris motiveert dit door
de opmerking dat de samenwerking nog te wensen overlaat, maar elders wordt
deze samenwerking juist geroemd. Zelfs als het juist zou zijn dat de samenwerking
nog beter kan, moeten wij niet vergeten dat het in de pilots tot nu toe ging
om vrijwillige medewerking. Het ligt toch zeer voor de hand dat het starten
van hulpverlening aan onwillige, agressieve, recalcitrante plegers een veel
arbeidsintensievere klus zal zijn dan het starten van hulp aan plegers die
vrijwillig meewerken, zoals in het Groningse project het geval zal zijn. Hoe
zien de ministers dat?Dezelfde vraag kan gesteld worden voor het zelf vinden van onderdak. De
ervaringen in Oostenrijk mogen positief zijn, mijn ervaring in echtscheidingszaken
is dat een beetje machoman niet graag aanklopt bij zijn moeder of kennissen
voor onderdak omdat hij gedwongen het huis uit moet. Hij ervaart dat als een
ernstige vernedering. De pleger die vrijwillig meewerkt, is zich kennelijk
terdege bewust van een probleem aan zijn zijde. Het komt echter veel voor
dat de betrokkene het probleem geheel buiten zichzelf plaatst, in elk geval
in eerste instantie, en niet bereid is met hangende pootjes ergens aan te
kloppen. Juist om die reden is daderhulpverlening specifiek noodzakelijk.
Ik stel mij voor dat de betrokkene om het huis blijft draaien. De vrouw zal
medelijden hebben of gewoon bang zijn en hem binnen laten. Maar stel dat zij
niet bang is en de politie belt? Wat kan de politie dan doen volgens de minister
van Justitie? Als deze vraag niet bevredigend beantwoord wordt, kan de staatssecretaris
dan uitleggen hoe zij dit probleem zonder fatsoenlijke opvang voor plegers
denkt op te lossen?Bij de behandeling van het wetsvoorstel tot nu toe lijkt men uit te gaan
van de volgende gedachte. Mochten de financiële middelen ontoereikend
en de hulpverlening onvoldoende beschikbaar zijn en mocht het toch noodzakelijk
blijken om voor mannenopvang te zorgen, dan zal dat bij de evaluatie over
vijf jaar of bij de beloofde tussenstandrapportage worden hersteld, waarna
het alsnog allemaal goed komt. Zijn de bewindslieden bekend met de constatering
van het Verwey-Jonker Instituut dat als de wet niet in één keer
goed kan worden ingevoerd, de zaak later niet meer van de grond dreigt te
komen?De bewindslieden willen de wet in werking laten treden niet meer dan drie
maanden na aanname ervan. De gemeenten, die nog worstelen met de Wmo en nauwelijks
kans zien aan de bestaande eisen te voldoen, krijgen er dan een niet geringe
taak bij. Het zal hen niet lukken een interventieteam, of hoe men het ook
noemt, binnen drie maanden op poten te hebben. Als de wet aangenomen is en
gemeenten een reële periode krijgen om hulpverlening en samenwerking
op poten te zetten, is de kans op een goede start voor de bestrijding van
huiselijk geweld vele malen groter. Vanwaar de haast van de bewindslieden?
Kunnen de ministers toelichten in welk stadium hun overleg met de VNG hierover
op dit moment verkeert en welke conclusies daaruit kunnen worden getrokken?De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter. Om te beginnen wil ik reageren op de vraag van mevrouw Quik
aan de staatssecretaris om een en ander uit te leggen. De staatssecretaris
kan dat niet uitleggen, omdat zij er nu niet is, maar ook omdat wij als commissie
zelf hebben aangegeven dat daaraan geen behoefte bestond. Maar ik neem aan
dat de ministers nog zullen uitleggen hoe het zit.Huiselijk geweld is een ernstig maatschappelijk probleem. In mijn functie
van burgemeester ben ik mij daar veel sterker van bewust geworden. Bij het
lezen van de dagrapporten van de politie is de melding van incidenten in de
huiselijke sfeer eerder regel dan uitzondering. Een van de ministers zal dat
kunnen beamen. De meest schrijnende situaties komen mij soms onder ogen. Vanzelfsprekend
behoeft de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer alle aandacht, maar
het geeft mij een machteloos gevoel dat juist de slachtoffers daar vaak op
aandringen. Zij zijn het – inderdaad zijn het vaak vrouwen – die
uiteindelijk geen aangifte doen, doodsbang en ook eigenlijk tegen beter weten
in. Zo-even werd al gezegd dat een vrouw in dergelijke situaties vaak zegt
dat er niets aan de hand is. Het geweld herhaalt zich dan vaak en hopelijk
volgt er dan wel een aangifte. In ieder geval is er in het vervolg dan de
mogelijkheid om de persoon van wie de dreiging van huiselijk geweld uitgaat
een tijdelijk huisverbod op te leggen of uit huis te plaatsen.De PvdA-fractie wil de mogelijkheid om een tijdelijk huisverbod op te
leggen zeker onder ogen zien. De inwerkingtreding van de wet was al eerder
voorzien. Wij denken dat er nu zo snel mogelijk duidelijkheid moet worden
geschapen. De mogelijkheid van overheidsinterventie achter de voordeur is
echter ingrijpend, zeker als deze preventief van karakter is.
Die overheidsinterventie moet dan ook van duidelijke waarborgen zijn voorzien.
In een ministeriële regeling zal zeer gedetailleerd moeten worden vastgelegd
welke feiten en omstandigheden moeten worden beoordeeld bij de oplegging van
een huisverbod. De memorie van antwoord noemt ze al met name. Een en ander
zal ook in een AMvB worden vastgelegd. Wat ons betreft is dat een goede zaak.Tegen de beschikking waarbij een huisverbod wordt opgelegd, staat beroep
bij de bestuursrechter open. De uithuisgeplaatste kan een voorlopige voorziening
vragen. Dergelijke waarborgen zijn van belang. Wij sluiten ons aan bij de
vraag van mevrouw Duthler of de in artikel 6 van het EVRM genoemde voorwaarden
naar de mening van de regering voldoende gewaarborgd zijn.De vraag is zeker niet alleen of in dit soort gevallen moet kunnen worden
opgetreden, maar vooral ook wie dat moet doen. Daarbij moet aandacht bestaan
voor de belasting en de positie van degene die de afweging moet maken. De
vraag blijft of de bevoegdheid tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod
aan de burgemeester moet worden toegekend. Zoals al eerder is opgemerkt, is
tot op heden de bevoegdheid in andere Europese landen voorbehouden aan de
rechter of de politie. In de schriftelijke behandeling kwam ook naar voren
dat in geen ander Europees land de burgemeester in deze of vergelijkbare gevallen
optreedt. Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters heeft de oproep gedaan
om het voorliggende wetsvoorstel af te wijzen. Het wijst erop dat strafrecht
en bestuurlijk handelen door elkaar gaan lopen. De VNG noemt de beslissing
om de burgemeester met deze nieuwe bevoegdheid te belasten onacceptabel.De regering wil het huisverbod geen strafrechtelijke inbedding geven en
de bevoegdheid niet toekennen aan het Openbaar Ministerie of aan bepaalde
politiefunctionarissen. Zij wijst er in de eerste plaats op dat in het strafrecht
niet uitsluitend preventief kan worden opgetreden, maar alleen tegen de verdachte
van een strafbaar feit. Bij de uitoefening van haar hulpverleningstaak staat
de politie bovendien onder het gezag van de burgemeester. De regering wijst
erop dat de burgemeester de hulpverlening snel en gecoördineerd in gang
kan zetten. Hij treedt tenslotte al op het terrein van de Wet BOPZ preventief
op. Deze argumenten gelden soms ook in andere landen. Waarom zou dan daar
het huisverbod door rechter of politie kunnen worden opgelegd en hier niet?Kort na indiening van het wetsontwerp bij de Eerste Kamer, dus na de behandeling
ervan in de Tweede Kamer, is een rapport van het COT uitgebracht over bestuursrechtelijke
bevoegdheden voor handhaving van de openbare orde en terrorismebestrijding.
Het COT is van oordeel dat het opleggen van een huisverbod vooral een strafrechtelijke
bevoegdheid is die bij de officier van justitie moet liggen. Deze kan naar
de mening van het COT beter over relevante informatie beschikken. Het wijst
erop dat preventieve interventie niet ongebruikelijk meer is in het strafrecht.
Als alternatief suggereert het COT dat de officier van justitie de bevoegdheid
om een huisverbod op te leggen niet kan uitoefenen dan na overleg met de burgemeester
in de driehoek. In de kabinetsreactie op het COT-rapport ontstaat de indruk
van een welles-nietesdiscussie: benadrukt wordt opnieuw dat geen sprake is
van een strafrechtelijke rol. Beter ware geweest als het kabinet inhoudelijk
was ingegaan op de argumenten van het COT inzake een betere informatiepositie
voor de officier van justitie en het argument dat in het strafrecht veel vaker
preventieve interventie voorkomt. Ik nodig de ministers uit om in het debat
op dit soort argumenten in te gaan, zodat het uit de sfeer van welles-nietes
komt.Voor de burgemeester geldt ten aanzien van het huisverbod een actieve
en passieve inlichtingenplicht tegenover de gemeenteraad. Dit betekent een
duidelijke taakverzwaring. Nogal achteloos wordt in de memorie van antwoord
opgemerkt dat tussen gemeenteraad en burgemeester een vertrouwensbreuk kan
ontstaan en dat de wijze waarop hij is omgegaan met het tijdelijk huisverbod
daarbij ook een rol kan spelen. Hiermee wordt de vinger op de zere plek gelegd.
Toekenning van de bevoegdheid aan de burgemeester leidt tot gelijktijdige
vergroting van het afbreukrisico van de bestuurder die nu juist wordt geacht
om voor continuïteit in het gemeentelijk bestuur zorg te dragen. Enigszins
gerust stelt het antwoord dat, naast de politieke verantwoordelijkheid, slechts
aansprakelijkheid bestaat bij constatering van een onrechtmatige daad en dan
voor de gemeente als rechtspersoon en dus niet de burgemeester zelf. Dat stelt
ons enigszins gerust.De heer Dölle (CDA):Dat stelt de burgemeester gerust.De heer Rehwinkel (PvdA):Daar hebt u gelijk in, mijnheer Dölle. Ik heb ook juist gewezen op
het feit dat wij die burgemeester in het bestuur, net als u, zien als degene
die boven de partijen moet kunnen staan. Ik geef zeker toe dat dit nog steeds
betekent dat de gemeente dus wel wordt aangesproken bij de constatering van
een onrechtmatige daad.De heer Engels (D66):Ik vind het heel plezierig dat de heer Rehwinkel dit punt aansnijdt. Dat
heeft mijn fractie ook gedaan. De juridische aansprakelijkheid ligt inderdaad
in principe bij de gemeente en niet bij de burgemeester. Wanneer die juridische
aansprakelijkheid echter weer in relatie wordt gebracht met politieke verantwoordelijkheid,
is het duidelijk dat als een gemeente juridisch aansprakelijk wordt gesteld
voor een handeling die een burgemeester heeft verricht, vervolgens andere
organen binnen de gemeenteraad misschien toch nog even met hem willen praten
over de vraag waardoor zij in zo'n juridisch traject terecht zijn gekomen.
Het antwoord stelt voor een deel gerust, maar niet volledig.De heer Rehwinkel (PvdA):Dat moet ik toegeven. Ik heb net al gezegd dat er niet alleen juridische
aansprakelijkheid bestaat die bij de gemeente berust bij de constatering van
een onrechtmatige daad, maar ik heb ook de politieke verantwoordelijkheid
genoemd. Als de gemeente juridisch aansprakelijk wordt gesteld, kan de politieke
verantwoordelijkheid daar zeker door worden geactiveerd. Wij delen de aarzeling
over het toekennen van deze bevoegdheid aan de burgemeester. De vraag is of
wij niet eens in algemene zin eerst naar het takenpakket van de burgemeester
moeten kijken. Toen u daar ook de gekozen burgemeester bijhaalde, mijnheer
Engels...De heer Engels (D66):Even voor de goede orde: het was mijn goede collega, die
zich daar nu verstopt, de heer Dölle, die in dit verband begon over de
gekozen burgemeester. In mijn betoog heb ik in relatie tot de motie het element
van de gekozen burgemeester helemaal niet genoemd. Ik geef wel toe dat ik
in de schriftelijke voorbereiding wel het verband met de aanstellingswijze
heb gelegd. Dat was ook een beetje humoristisch om tegemoet te komen aan verwachtingen
die wellicht leven ten aanzien van mijn fractie. De regering heeft daarop
ook geantwoord. Dat punt heb ik verder laten rusten. In die zin ligt die relatie
er niet. Als anderen die leggen, discussieer ik graag mee, maar dat is een
andere insteek.De heer Rehwinkel (PvdA):De heer Dölle is weer tevoorschijn gekomen en nu ben ik bijna verstopt
achter zijn brede rug.De heer Dölle (CDA):Wij zullen voortaan bij de inbrengen van de D66-fractie in de schriftelijke
voorbereiding in het achterhoofd houden dat deze soms gedeeltelijk humoristisch
bedoeld zijn.De heer Rehwinkel (PvdA):De burgemeester kan zijn bevoegdheid mandateren aan de hulpofficier van
justitie. In antwoord op vragen schrijft de regering dat de term "hulpofficier
van justitie" verwarrend kan zijn, doordat bij het huisverbod van een
bestuursrechtelijke maatregel sprake is. De hulpofficier van justitie is een
ambtenaar van politie die krachtens artikel 154 van het Wetboek van Strafvordering
als zodanig is aangewezen. Deze politieambtenaren kunnen, gelet op hun opleiding
en ervaring, in complexe situaties een goede afweging maken. Dit was nou precies
de achtergrond van de vragen: waarom wordt de bevoegdheid niet aan de politie
toegekend, zoals in het buitenland gebeurt, en oefent zij deze alleen in mandaat
uit?Er werd al verondersteld – ik meen door de heer Holdijk –
dat de bevoegdheid waarschijnlijk in veel gevallen gemandateerd zal worden.
Ik kan u melden dat daartoe in onze politieregio inderdaad al in gezamenlijkheid
is besloten, nog voor de wet van kracht is. Ik zie de voorzitter al aarzelend
kijken en dat kan ik mij voorstellen. Er is, rekening houdend met de sterke
positie die deze Senaat zeker heeft, besloten om de bevoegdheid te mandateren.
Dat zal inderdaad in veel gevallen gebeuren. De vraag is dan terecht waarom
de bevoegdheid als zodanig niet aan politie of justitie wordt toegekend.De heer Engels (D66):Ik wil een soortgelijke vraag stellen als de heer Rehwinkel eerder aan
mij stelde. Is het feit dat de politieregio in de regio van de heer Rehwinkel
dat besluit heeft genomen, ingegeven door een verwachting die men heeft over
het stemgedrag van de PvdA-fractie op dit dossier?De heer Rehwinkel (PvdA):Ik probeer uw vraag te begrijpen. Ik begrijp dat u mij vraagt of het mogelijk
is dat de PvdA-fractie dit wetsvoorstel zal steunen. Ja, dat is zeker mogelijk.
Met alle aarzeling die wij hebben bij het toekennen van de bevoegdheid aan
de burgemeester, achten wij het toch van groot belang – die duidelijkheid
wil ik u vandaag wel bieden – dat de mogelijkheid van het opleggen van
een tijdelijk huisverbod wordt opgelegd. Dat was ook precies de achtergrond
van mijn vraag. Ik hoop dat u dat ook, met alle aarzelingen die ook u heeft,
goed in het achterhoofd houdt. Een stem tegen het wetsvoorstel zou betekenen
dat die mogelijkheid er voorlopig niet is. Ik deel heel veel van uw gevoelens,
maar voorlopig is het zeker nog niet uitgesloten dat mijn fractie uiteindelijk
haar steun aan dit wetsvoorstel zal geven.Voorzitter. Voor de burgemeester of hulpofficier van justitie is bij de
beoordeling van de vraag of een huisverbod moet worden opgelegd, een risicotaxatie-instrument
huiselijk geweld, afgekort RiHG, ontwikkeld. Drie categorieën feiten
en omstandigheden worden van belang geacht bij de inschatting van het risico
van huiselijk geweld: de persoon van de dader, het incident zelf en de leefomstandigheden.
Deze categorieën worden vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur
en nader uitgewerkt in een ministeriële regeling. Net als anderen hoor
ik graag van de regering een antwoord op de vraag of hier niet van een te
vergaande delegatie sprake is.Goed moet worden beseft dat het RiHG een hulpinstrument is en dat toepassing
tot heel verschillende uitkomsten kan leiden. Ik heb zelf met het RiHG mogen
oefenen tijdens een sessie met een groot aantal burgemeesters. Misschien geldt
dat ook wel voor anderen. Deze burgemeesters maakten totaal verschillende
beoordelingen en totaal uiteenlopende uitkomsten waren het gevolg. Ik stel
dan ook heel uitdrukkelijk de vraag of met gebruik van het RiHG een eenduidige
toepassing van het huisverbod daadwerkelijk zal worden bereikt. Uit een eerste
evaluatie blijkt de tijdsinvestering voor het invullen van het RiHG relatief
groot te zijn. Hiermee wordt ook de taakverzwaring voor burgemeesters zichtbaar.
Met name zou ik echter aandacht willen vragen voor de belasting voor de hulpofficieren
van justitie, want daar komt de taak in veel gevallen terecht. Aanpak van
huiselijk geweld mag tot de corebusiness van de politie behoren, het kabinet
moet wat mij betreft in dit debat toch iets uitdrukkelijker aangeven welke
taakverschuivingen het bij de politie mogelijk acht. Blij zijn wij met de
specifieke toezegging aan de Eerste Kamer, dat de belasting voor de politie
in ieder geval na 2,5 jaar zal worden geëvalueerd. Graag hoor ik een
reactie op de opvatting van de VNG dat de inschatting van acht uur aan voorbereiding
per geval voor de gemeente aan de – ik citeer – zeer lage kant
is en dat gemeenten ook de kosten van hulpverlening grotendeels zullen gaan
dragen.Om de ketensamenwerking te faciliteren is het Informatieknooppunt Huiselijk
Geweld (IHG) ontwikkeld. In de evaluatie van de pilots wordt gesproken over
een zeer trage implementatie van het IHG. Ik zou het kabinet willen vragen
hoe de stand van zaken nu is en of de inwerkingtreding van de wet hier wat
het kabinet betreft van afhankelijk is.Via wethouder Jantine Kriens van Rotterdam heeft mij het een en ander
aan informatie bereikt. Aan de hand van de pilot huisverbod in Amsterdam is
door Rotterdam becijferd, dat invoering van het huisverbod zou kunnen leiden
tot 400 tot 600 huisverboden per jaar in de stad Rotterdam. In de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel en de brief van VWS "Beschermd en
weerbaar" aan de Tweede Kamer, wordt er vanuit gegaan dat het in heel
Nederland om 1000 huisverboden gaat. Op basis van de pilots lijkt te kunnen
worden geconcludeerd dat dit een weinig realistische veronderstelling betreft.
De financiële tegemoetkoming vanuit het Rijk is voor de
uitvoering van het huisverbod afgestemd op 1000 huisverboden. Hoe de middelen
precies over de gemeenten of centrumgemeenten worden verdeeld is de gemeenten
nog niet duidelijk. Worden er in Rotterdam 400 huisverboden opgelegd –
nogmaals, de inschatting is dat het er in Rotterdam 400 tot 600 zullen zijn –
dan is daarvoor in die stad circa 2 mln. nodig, terwijl Rotterdam naar schatting € 300.000
tot € 400.000, dus een vijfde daarvan, van het Rijk ontvangt. De
extra kosten voor het huisverbod worden onvoldoende gedekt door de extra middelen
die beschikbaar worden gesteld.In Rotterdam is men op zoek gegaan naar een ander instrument dat beter
zou zijn dan het risicotaxatie-instrument. In Canada heeft men dit gevonden,
namelijk het Ontario Domestic Assault Risk Assessment (ODARA) Met ODARA wordt
met behulp van een dertiental eenvoudige en eenduidige vragen het risico op
herhaling van het geweld vastgesteld. Het instrument is wetenschappelijk getoetst
en blijkt betrouwbaar en valide te zijn. Dat is de reden dat men in Rotterdam
graag met dit instrument zou willen werken. Het is makkelijker toe te passen
dan het nu voorliggende instrument voor risicotaxatie. Ook is meer bekend
over de validiteit en betrouwbaarheid. Ik hoor graag van het kabinet in hoeverre
dit instrument, ook in bredere kring dan Rotterdam, bruikbaar wordt geacht.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. Dit wetsvoorstel wil een bijdrage leveren aan het terugdringen
van huiselijk geweld. Voor christendemocraten is huiselijk geweld –
dat is in de praktijk meestal mishandeling van vrouwen – een gruwel.
Het vergiftigt gezinnen, vervormt kinderen, woekert in de psyche van slachtoffers
en soms op andere wijze in die van de daders. Het verpest in het algemeen
het maatschappelijk klimaat terwijl het ook dikwijls mensen tot op het bot
toe vernedert. Het is daarom noodzakelijk de strijd aan te binden met het
veelkoppig monster dat huiselijk geweld heet. Daartoe wordt ook opgeroepen
in artikel 1.4.6 van het verkiezingsprogramma van het CDA.De CDA-fractie is er zich diep van bewust dat hier geen eenvoudige remedies
bestaan. Was het maar zo eenvoudig dat dit duistere fenomeen simpel was te
herleiden tot bijvoorbeeld een psychisch defect, economische omstandigheden,
subculturele determinanten, huisvestingsomstandigheden, opleiding enzovoort.
Dan zou je er een eendimensioneel, bijvoorbeeld strafrechtelijk, beleid op
kunnen zetten, streefcijfers formuleren en de beleidsverantwoordelijken afrekenen.
De daders zijn overigens ook niet altijd pure slechteriken, maar op hun beurt
niet zelden mensen in grote problemen. Het verschijnsel is te oud, te omvangrijk
en te complex om een dergelijk optimisme te rechtvaardigen. Natuurlijk mogen
wij het als volksvertegenwoordigers niet laten bij deze verzuchting.De overheid kan wel degelijk proberen een invloed ten goede te laten gelden.
Zij is dat zelfs verplicht omdat de overheid de fundamentele taak heeft te
voorkomen dat burgers in hun persoonlijke en fysieke integriteit worden aangetast,
dus worden geschopt en geslagen of anderszins mishandeld. Maar ook buiten
die zwaardmacht moet de overheid condities bevorderen die huiselijk geweld
inperken en terugdringen. De samenleving en haar verbanden slagen er kennelijk
onvoldoende in op eigen kracht het huiselijk geweld in te dammen. Wat al eeuwen
geleden De Tocqueville voorzag lijkt ook hier uit te komen: de individualisering
van de samenleving en het afslijten van de eertijds zo krachtige maatschappelijke
verbanden leiden er ook hier toe dat de overheid, als een vermeend machtige
ausputzer, wordt opgeroepen paal en perk te stellen aan het geweld, mede door
binnen de gezinnen en huishoudingen te interveniëren en hulp te bieden.
De CDA-fractie, het zij herhaald, steunt daarom met een warm hart maar met
een koel hoofd de strekking van het voorliggende wetsvoorstel.Onze fractie kan er dus ook mee instemmen dat de nationale wetgever via
deze wet achter de voordeur komt. Wij doen dat echter met de schroom die gelet
op onze ideologische historische bagage niemand hoeft te verbazen, maar wij
doen het wel. De tijden en omstandigheden nopen tot een activistische overheid
op dit gebied. Onze fractie is zich er echter diep bewust van dat waakzaamheid
hier en bij eventuele vervolgprojecten geboden blijft.Uit de schriftelijke voorbereiding in deze Kamer van dit wetsvoorstel
blijkt dat onze fractie vraagtekens zet bij een drietal niet onbelangrijke
aspecten van dit wetsontwerp, dus niet bij de strekking, maar bij aspecten
van de vormgeving. De eerste is de status van de criteria op grond waarvan
de burgemeester of een gemandateerde politiefunctionaris een persoon uit huis
kan zetten. De tweede is de toedeling van die bevoegdheid aan de burgemeester
en de derde is de rechtsbescherming bij de uithuisplaatsing.Door anderen is al gezegd dat de regering in de nadere memorie van antwoord
op bladzijde 2 aan de door haar terecht genoemde bezwaren van onze fractie
op het punt van de criteria tegemoet is gekomen. De regering heeft zich "bij
nader inzien" bekeerd tot het standpunt dat "relevante feiten en
omstandigheden" die tot uithuisplaatsing kunnen leiden, uitputtend en
kenbaar ex ante moeten worden vastgelegd bij of krachtens deze wet. Daarmee
vervalt de eerdere opstelling van de regering die het voor mogelijk hield
dat nog "andere feiten en omstandigheden" door de burgemeester kunnen
worden betrokken bij zijn besluit tot uithuisplaatsing. Gelukkig.Voor de CDA-fractie blijft in dit verband de volgende vraag over. Wordt
die catalogus van criteria die de operationalisering vormt van het wettelijke
criterium "ernstig en onmiddellijk gevaar" in zijn geheel en uitputtend
geplaatst in de AMvB? De CDA-fractie zou dit de juiste gang van zaken vinden.
Betekent dit dat de ministeriële verordeningen die krachtens deze wet
zullen worden uitgevaardigd, geen wijziging of toevoeging aan de in de AMvB
opgenomen lijst kunnen inhouden?Het tweede aspect betreft de toedeling van de bevoegdheid aan de burgemeester.
Dit is door meer fracties naar voren gebracht. De keuze voor de burgemeester
is gemaakt vanwege de veronderstelde en vaak ook werkelijke regie van de gemeente
over de hulpverlening; vanwege het gezag van de burgemeester over de politie
in het kader van diens hulpverleningstaak en de snelheid waarmee een eenhoofdig
orgaan als de burgemeester in deze situaties snel en effectief kan optreden,
zo begrijpen wij de opstelling van de regering. Deze keuze is echter wel uniek
in Europa en de wereld, zoals de regering aangeeft. In het COT-rapport was
men tegen, de Raad van State was weinig enthousiast, de VNG was in het begin
aanzienlijk bezwaard en het burgemeesterscorps was verdeeld.
Ook in de literatuur bestond kritiek. Ik wijs op de oud-staatsraad en hoogleraar
Hennekens, die vreesde dat de burgemeester een "joker" zou worden.
De Raad van Europa lijkt een verdrag tussen alle naar ik meen 49 lidstaten
voor te bereiden, gericht tegen huiselijk geweld. Ook daar is de burgemeestersoptie
geopperd, maar deze is overal afgewezen.Ook de CDA-fractie heeft vooralsnog behoorlijke problemen met deze extra
taak voor de burgemeester. Zij heeft in ieder geval de volgende drie bezwaren.
Het eerste is dat de burgemeester de bevoegdheid krijgt substantieel in te
grijpen in diverse grondrechten, zoals de vrijheid van eigendom, het recht
op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, het woonrecht, het recht
op family life, wat in dit verband zeer wrang kan klinken, en het recht op
correspondentie. Dit zijn grondrechten die in verdragen en Grondwet liggen
vervat. Dat ingrijpen door de burgemeester kan ook plaatsvinden voor die situaties
waarin nog geen strafbaar feit heeft plaatsgevonden, sterker nog, dat is vooral
de ratio van deze wet. De bevoegdheidsuitoefening is bovendien noodzakelijkerwijs
discretionair. De wet legt aldus een zware bevoegdheid in medebewind neer
bij een van de bestuursorganen van de decentrale overheid gemeente en wel
bij de burgemeester. De facto is dit dus vaak bij een gealarmeerde politiefunctionaris
die gemandateerd is. De CDA-fractie is vooralsnog niet overtuigd van de juistheid
van die keuze, een keuze die, ik herhaal, uniek is. Zou deze bevoegdheid niet
eerder moeten worden gelegd in de justitieel-politionele keten? Daar ligt
bij uitstek de expertise met betrekking tot grondrechten en de clausulering
daarvan. Daar ligt ook de geaccumuleerde kennis van de cultureel-antropologische
dimensies van het hanteren van dergelijke bevoegdheden. Dreigingsindicatoren
moeten immers ook in het licht daarvan worden gevalideerd. Ook dient men kennis
te hebben van de vele listen en lagen die in het kader van echtscheidings-
en toewijzingsprocedures en familie- en buurtvetes op de loer liggen, waarbij
mensen ook deze nieuwe procedure van preventieve uithuisplaatsing soms oneigenlijk
kunnen proberen aan te wenden.Ten slotte wijst onze fractie erop dat de samenwerkende instellingen binnen
de strafrechtketen zoals politie, strafrechters, reclassering, forensische
deskundigen en behandelaars, veel ervaring hebben opgedaan met huiselijk geweld,
zij het uiteraard met name in strafprocedures. Dit geldt ook voor rechters
en andere betrokkenen op het terrein van het familierecht. De regering zit
overigens kennelijk deels ook op dit spoor waar zij de eis stelt dat de bevoegdheid
in mandaat slechts kan toekomen aan hulpofficieren van justitie en door de
inschakeling van de familierechter in de bestuursrechtelijk vormgegeven rechtsbescherming.Het tweede punt in verband met het bezwaar van de CDA-fractie tegen de
bevoegdheid van de burgemeester is dat door de burgemeester ook de gemeenteraad
en in mindere mate het college een rol krijgen. Dit is ook genoemd in de schriftelijke
voorbereiding. Immers, de burgemeester is voor al zijn handelen sinds 1969
aan de gemeenteraad verantwoording schuldig, ook voor tijdelijke uithuisplaatsingen.
Nu wijst de regering er terecht op dat de criteria straks limitatief staan
opgesomd; zij was immers op dit punt in de nadere memorie van antwoord bekeerd.
Dit neemt echter niet weg dat de bevoegdheidsuitoefening discretionair is.
De regering benadrukt dit zelf op meerdere plekken, evenals de heer Rehwinkel
met een voorbeeld uit de praktijk van burgemeesters die dit instrument hanteren.
Dit betekent dat de burgemeester bijvoorbeeld in beleidsregels of instructies
voor mandatarissen relatieve gewichten kan hangen aan een criterium. Zo kan
de ene burgemeester meer gewicht hechten aan het feit dat de betrokkenen vooral
hun contacten binnen eenzelfde geloof zoeken. De risico-indicator is dan sociaal
isolement, terwijl een andere burgemeester meer gewicht kan hechten aan drankgebruik
en weer een andere aan een andere indicator of een indicator van een indicator,
zoals strafrechtelijk verleden of de dominantie van een man in de huishouding
enzovoorts.Die discretionaire bevoegdheidsuitoefening door de burgemeester is per
definitie tot op zekere hoogte politiseerbaar nu de gemeenteraad zijn verantwoordelijkheid
daarvoor op grond van de Gemeentewet kan activeren. De raad kan ter zake moties
aanvaarden, notities vergen of op andere wijzen kaderstellend, een toverwoord
uit de dualisering, opereren. De praktijk rond de Wet werk en bijstand leert
bijvoorbeeld dat de raad een sterk normerende rol heeft gespeeld, ook al bezit
hij daar nauwelijks bevoegdheden. Dat gaat nu eenmaal zo als een onderwerp
grote politieke en maatschappelijke aandacht krijgt. Hoewel het CDA een groot
voorstander is van gemeentelijke autonomie, moet deze niet direct gezocht
worden op het gebied van de clausulering van dit type grondrechten. Die dient
toch van Valkenburg tot Texel en van Delfzijl tot Terneuzen zo veel mogelijk
dezelfde te zijn.Het derde punt voor het bezwaar tegen de bevoegdheid van de burgemeester
is ook van belang. Aan gemeenten is de regeling en het bestuur van de huishouding
overgelaten. Vanouds, al twee eeuwen, beperkt zich dit tot het openbare domein.
Dat geldt ook voor de burgemeester als gemeentelijk orgaan. Zeker, de laatste
vijftien jaar is diens bevoegdheid zeer uitgebreid, zoals in de wetten Victor
en Victoria, het instellen van veiligheidsrisicogebieden, door de introductie
van de bestuurlijke ophouding, door het ruim hanteren van de lichte bevelsbevoegdheid,
zoals op dit moment speelt bij de burgemeester en de raad van Nijmegen, de
gebiedsverboden, noodbevelen, noodverordeningen en het camerabeleid. Dit zijn
allemaal zaken waarbij de bevoegdheid van de burgemeester aanzienlijke is
uitgebreid, maar steeds in het openbaar domein.In dit wetsvoorstel gaat de burgemeester en met hem de gemeente over de
drempel. Zij gaan nu de huizen binnen. Ik heb namens onze fractie al eerder
gezegd dat wij het aanvaardbaar achten dat de overheid achter de voordeur
komt als het moeilijk anders kan, zoals nu. Maar ook hier is de vraag of het
de gemeente moet zijn die aldus van haar eeuwenoude anker losraakt en verantwoordelijk
en uiteindelijk aansprakelijk wordt gemaakt voor optreden achter de voordeur
en dus in afgeleide zin voor een ordelijk gezinsleven.Samengevat, hier wordt een bestuursrechtelijk instrument geïntroduceerd
dat een burger aftrekt van de uitoefening van diverse wezenlijke grondrechten
in situaties waarin nog geen strafbaar feit is begaan en waarbij tevens contact-
en verblijfverboden kunnen worden opgelegd en tot medewerking kan worden verplicht,
bijvoorbeeld wat betreft deelname aan therapiesessies; zie het amendement-Anker.
Dat intense instrument wordt ter hand gesteld aan een decentraal
bestuursorgaan. Dat heb ik hiermee willen benadrukken.Wij menen dat de door de regering genoemde voordelen van attributie ook
zouden kunnen worden geborgd op een andere manier. De CDA-fractie begrijpt
dat een radicale wending op dit punt uitstel zou betekenen voor langere tijd
van de preventieve aanpak van huiselijk geweld; de heer Rehwinkel heeft dat
ook gezegd. Dat willen wij niet, maar misschien hebben wij ongelijk. Wij vragen
de regering daarom dringend bij de voorziene evaluatie en liefst bij de tussentijdse
evaluatie in het licht van de opgedane ervaring de verlegging van die bevoegdheid
naar gremia of ambtsdragers uit de justitieel-politionele keten als alternatief
nog eens zorgvuldig te onderzoeken, te heroverwegen en zo nodig op grond van
de praktijk voor te bereiden. Is de regering daartoe bereid?Het derde aspect waarvoor de CDA-fractie bij de schriftelijke voorbereiding
en ook nu weer aandacht vraagt, is dat van de rechtsbescherming. Hoewel in
de samenleving en ook in onze fractie woede over huishoudelijk geweld bestaat
en afkeer van de plegers, verdienen ook zij bescherming van hun grondrechten.
Het is de vraag of de in dit wetsvoorstel voorziene rechtsbescherming adequaat
is. De Raad van State meent dat hier zwaardere processuele waarborgen gewenst
zijn en de CDA fractie deelt die visie.De CDA fractie kan zich heel goed een regime voorstellen dat vergelijkbaar
is met dat rond de inbewaringstelling in de BOPZ: liefst direct na de crisisinterventie,
maar in ieder geval bij de verlenging van de uithuisplaatsing, die overigens
in Nederland uniek lang is met 30 dagen. Bij iedere uithuisplaatsing zou een
verplichte rechterlijke toets passen. Zeker, de inbreuk op de veiligheid bij
de inbewaringstelling in de BOPZ is in de regel verdergaand; het is vrijheidsontneming.
Maar de effecten van een uithuisplaatsing voor degene die tijdelijk uit huis
wordt geplaatst,voor diens familie en bekenden en voor diens maatschappelijke
en groepstatus zijn eveneens diepgaand.Bij de inbewaringstelling is het oordeel van een geneesheer vereist en
komt direct de rechter in beeld die het besluit toetst. Daar is dus sprake
van de burgemeester, de arts en direct en altijd daar bovenop de civiele rechter.
In dit voorstel over de tijdelijke uithuisplaatsing bij dreigend huiselijk
geweld gaat het om een gemandateerde politieambtenaar en een bestuursrechter
die in de praktijk dikwijls niet zal worden ingeschakeld. Voor de rechtsbescherming
in geval van uithuisplaatsing zou het systeem van de BOPZ leidend moeten zijn.
Dat heeft bijkomende voordelen, namelijk dat op dit nieuwe glibberige terrein
van de uithuisplaatsing bij dreigend huiselijk geweld houvast wordt geboden
voor burgers, burgemeesters, mandatarissen, gemeenten en belanghebbenden doordat
er sneller een jurisprudentieel referentiekader ontstaat. Het gaat om essentiële
grondrechten van inderdaad vaak onsympathieke mensen, maar dat laatste telt
niet in het recht.De voorzitter:Mevrouw Quik-Schuijt.De heer Dölle (CDA):Pardon?De voorzitter:Ik wil mevrouw Quik-Schuijt het woord geven.De heer Dölle (CDA):Ik had het over onsympathieke mensen. Dan leg ik dat verband natuurlijk
niet.Mevrouw Quik-Schuijt (SP):Dank u. Net als bij de BOPZ kan er binnen drie dagen een rechter komen.
Het is alleen standaard bij de inbewaringstelling. Hier heeft de uit huis
gezette een keuze. Gelet op de relatie tussen partijen heb ik alle reden om
aan te nemen dat heel veel mannen eigenlijk blij zijn dat er wordt ingegrepen
en geen enkele behoefte hebben om naar de rechter te gaan. De ervaringen van
de blijf-van-mijn-lijfhuizen tonen aan dat de relatie in meer dan de helft
van de zaken in stand blijft en hersteld wordt. Er moet alleen gewerkt worden,
het moet anders en het geweld moet stoppen. Dat doet mij denken dat het misschien
niet zo prettig is voor al die mensen om naar de rechter te moeten, een extra
vernedering. Hoe denkt u daarover?De heer Dölle (CDA):Ik sluit niet uit – u hebt er bovendien vanuit uw achtergrond ook
zicht op – dat bij een aantal mensen, doorgaans mannen, dat gedrag zal
optreden. Maar daar gaat het mij hier niet primair om. Als je aan een decentraal
orgaan zoals de burgemeester dit type ingrijpende bevoegdheden toekent, is
het ook om die reden al goed dat er obligatoir een rechterlijke toets achteraf
zit. Dat doet niets af aan de positie van de vrouwen die mishandeld worden
of dreigen mishandeld te worden. Die blijft beschermd. Het zorgt ervoor dat
er een zeker kader wordt ontwikkeld op dit zeer riskante en glibberige terrein,
nog even afgezien van alle artikel 6 EVRM-problemen waarover u sprak en die
daarmee makkelijker te omzeilen zijn. Het zou helemaal niet gek en alleen
maar erg verstandig zijn dat die rechtsbescherming obligatoir wordt in plaats
van facultatief, dus dat de rechterlijke toets sowieso plaatsvindt, in welk
verband dan ook. Dat hoeft niet per se bij de crisisinterventie zelf; het
kan ook nog later. Ik zou de regering niet durven voorschrijven hoe zoiets
moet, maar ik vertrouw wel op haar creativiteit om zoiets te organiseren.
Dat was de bedoeling. Hoe mensen omgaan met de in dit wetsvoorstel aan hen
gegeven mogelijkheden om facultatief een bestuursrechtelijke voorlopige voorziening
te vragen, zou best kunnen uitpakken zoals u inschat.Mevrouw Quik-Schuijt (SP):Ik kan het theoretisch met u eens zijn, maar bescherming betekent dat
een bepaalde maatregel in het belang van de betrokkenen moet zijn. Ik betwijfel
heel ernstig of het in hun belang is als zij altijd naar de rechter moeten.De heer Dölle (CDA):Misschien drukte ik mij verkeerd uit. Bij de WOPZ, waar degene om wie
het gaat vaak geen enkele stap neemt of kan nemen, wordt het toch van belang
geacht door de samenleving dat ernaar wordt gekeken. Vanuit diezelfde invalshoek
bedoel ik dit.Mevrouw Quik-Schuijt (SP):Maar die BOPZ-patiënt is ziek. Dat vind ik toch een andere situatie.
Een geweldpleger hoeft niet per definitie ziek te zijn. Dat hebt u zelf ook
al gezegd.De heer Dölle (CDA):Hij is in zekere zin ziek, maar niet medisch zo geëtiketteerd. Het
gaat mij erom dat, als de maatschappij een nieuw uniek instrument organiseert
door de overheid achter de voordeur te zetten via de burgemeester van een
gemeente, het zaak is om er zeker in het begin een redelijk toezicht
op te hebben, onafhankelijk van wat de uit huis gezette wil, allochtoon of
autochtoon. Zeker in verband met artikel 6 EVRM is dat helemaal niet onverstandig.
Ik sluit daarom af met de vraag aan de regering om een toezegging om deze
rechtsbescherming in de nabije toekomst te verhogen via daartoe geëigende
regelgeving. Graag verneem ik de reactie van de regering hierop.Het zal de regering duidelijk zijn dat ons bezwaar tegen de toekenning
van de bevoegdheid aan de burgemeester deels, niet geheel, zou kunnen worden
ondervangen door de gevraagde verhoging van de rechtsbescherming zoals net
bedoeld. Ook mede daarom is de reactie van de regering op het laatste punt
voor de eindafweging van de CDA-fractie van groot belang. Wij wachten die
reactie uiteraard met belangstelling af.De heer Engels (D66):Mijn fractie wacht de antwoorden op die vragen ook met belangstelling
af. U hebt de regering gevraagd of zij bij de aangekondigde evaluatie nog
eens wil kijken of een terugkeer van het ingezette pad naar een bestuurlijke
bevoegdheid te overwegen valt. Vindt de CDA-fractie dan ook dat er in de tussenliggende
tijd pas op de plaats zou moeten worden gemaakt met een toekenning van verdere
bevoegdheden aan de burgemeester op het gebied van openbare orde en veiligheid
en wellicht ook op het terrein van welzijn en leefbaarheid?De heer Dölle (CDA):Ik begrijp uw vraag, maar ik vind dat een wat andere zaak. Dat geldt ook
voor de motie die u hebt ingediend. De discussie over de vraag of het ambt
van burgemeester, die steeds meer taken krijgt in het openbare domein, bijvoorbeeld
moet leiden tot een aparte wet, tot een stop of tot een wijziging in de aanstellingswijze
is een andere discussie dan over de vraag of dit een adequaat middel is om
dreigend huiselijk geweld te dempen en tegen te gaan. Ik wil wel toezeggen
dat wij in een eventuele tweede instantie op die motie terugkomen.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20082009-65-77.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl