Behandeling van brief van de minister van Financiên over het EMU-saldo 2005 (30300 IXB, nr. 20)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 2735-2752

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 41, pagina 2735-2752

25-01-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30300-IXBToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 25 januari 2006)Pagina 2752-2752
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Gemeentewet in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften bepaald bij gemeentelijke verordening betreffende overlast in de openbare ruimte (Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte) (30101); - Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften betreffende het laten stilstaan en parkeren van voertuigen, en voor andere lichte verkeersovertredingen (Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen) (30098)Pagina 2691-2701
Behandeling van het voorstel van het Presidium der Kamer tot wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en van het Reglement van de commissie voor de Verzoekschriften in verband met de invoering van het burgerinitiatief (30140)Pagina 2701-2719
Debat over de affaire rondom de Pakistaanse atoomgeleerde KhanPagina 2719-2735
Behandeling van brief van de minister van Financiên over het EMU-saldo 2005 (30300 IXB, nr. 20)Pagina 2735-2752
Regeling van werkzaamheden (woensdag 25 januari 2006)Pagina 2701-2701
Presentie en opening (woensdag 25 januari 2006)Pagina 2691-2691

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 98 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:brief van de minister
van Financiên over het EMU-saldo 2005 (30300 IXB, nr.
20).De beraadslaging wordt geopend.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik heet de minister-president hartelijk welkom. Ik heb hem
uitgenodigd voor dit debat. Ik heet de minister van Financiën ook van
harte welkom, die ik persoonlijk overigens niet heb uitgenodigd. Niettemin
is hij van harte welkom. Ik had de minister niet uitgenodigd, omdat ik geen
technisch debat beoogde over de meevallers, de hoogte daarvan en waar ze vandaan
komen. Dit is dus niet de hoofdzaak van dit debat.Ik wil dit debat graag met de premier voeren, omdat het in hoofdzaak gaat
om het totale kabinetsbeleid. Er is een regeerakkoord met daarin lastenverzwaringen
en -verlichtingen, extra uitgaven en vooral veel bezuinigingen. Het kabinet
heeft nu zo veel meevallers dat die de volgende vraag doen stellen: als de
uitvoering van het regeerakkoord al zo ver gevorderd is en er zich meevallers
voordoen, hoe gaat het kabinet daarmee om? Vooral in het politieke perspectief
bewaakt de minister-president de verhouding tussen de financiële degelijkheid,
die hoog in het vaandel moet staan, en de sociale rechtvaardigheid via de
sociale maatregelen. Wij zien dat er in het land steeds meer voedselbanken
komen. De koopkracht van mensen met lage middeninkomens stijgt nauwelijks.
De cijfers van het kabinet zijn terug te vinden in de Nibud-gegevens. Mensen
met lage inkomens krijgen er van dit kabinet € 2 per maand bij.
Dat is wat er overblijft na de maatregelen van het zorgstelsel en na de verlaging
van de ozb: een kopje thee per maand. Volgens de koopkrachtcijfers kregen
de hoge inkomens er al € 1500 tot € 2000 per maand erbij.Dat kunnen wij niet uitleggen in een land waar zulke grote meevallers
zijn: de mensen die het echt hard nodig hebben, worden met een kopje thee
per maand extra afgescheept. Er is nu ruimte om daar wat aan te doen.Ik noem enkele cijfers die opvallen. Daarop wil ik mij eerst richten.
De tekortraming voor 2005, het jaar waarover wij nu spreken, was toen de Miljoenennota
werd opgesteld in september 2004, 2,6%. Een jaar later was de raming
verlaagd naar 1,8%. Dit kwam neer op 3 mld. Dat gebeurde in de Miljoenennota
van jongstleden september. Dat was de eerste meevaller. In de Najaarsnota
kwam er weer een meevaller: het tekort was opeens gezakt naar 1,2%.
In januari kwam daar nog eens een meevaller bovenop. Volgens de aanvankelijke
berichten was dat 0,6%, maar volgens het kabinet is dat nu ongeveer
0,75%. Dit is de derde meevaller van ongeveer 3 mld.Wij zien nu ten opzichte van de koninklijke raming, de Miljoenennota 2005,
en de actuele uitkomst, dat er 10 mld. aan meevallers is geboekt. Ik zie dat
dit een samenstel is van verschillende omstandigheden: meevallers gasbaten
en wellicht een licht aantrekkende economie. Er zijn dus inkomstenmeevallers
en minder uitgaven. Bij elkaar is het echter wel 10 mld. Dit bedrag komt bovenop
de bedragen, genoemd in het regeerakkoord. Dit is heel toevallig, want in
het regeerakkoord, toen dit kabinet startte, is er ook een pakket van maatregelen
aangekondigd. Dit kabinet moest toen al snel extra maatregelen nemen, omdat
de tekortramingen, zoals die in het regeerakkoord gepland waren, werden overschreden.
In 2003 kwamen er dus al berichten over tekorten van meer dan 3%. Iedereen
begrijpt, zelfs wij, dat als je boven de 3% uitkomt, extra maatregelen
nodig zijn. Dat heeft het kabinet ook gedaan. Het kabinet heeft dan ook nadat
het regeerakkoord is afgesloten, in de jaren 2004 en 2005 toevallig ook een
pakket maatregelen van 10 mld. extra doorgevoerd. Dat pakket bestond uit 4,2
mld. lastenverzwaring voor de burgers en 6,3 mld. extra ombuigingen. Beide
onderdelen kwamen bovenop het regeerakkoord.Het is toevallig dat het in beide gevallen over ongeveer 10 mld. gaat.
Nu laat zich de volgende vraag stellen. Er is een regeerakkoord en het kabinet
moet de burgers tussentijds extra lastenverzwaringen en ombuigingen opleggen
van in totaal ongeveer 10 mld. Achteraf blijkt dat niet helemaal nodig te
zijn geweest vanwege de recente meevallers van 10 mld. Wat ons betreft, moet
de conclusie zijn dat de burgers een deel terug krijgen van de extra bezuinigingen
en de extra lastenverzwaring. Ik zou zeggen dat er van de laatste meevaller
de helft wordt bestemd voor het financieringstekort. Wij gaan natuurlijk niet
potverteren. De andere helft zou moeten worden teruggegeven aan de burgers
in de vorm van lastenverlichting. Ik denk ook aan een impuls voor onderwijs
(beroepsonderwijs, stages en jeugdwerkloosheid) en een impuls voor de verpleging
en de zorg. Ik pik er maar drie uit waarvan iedereen snapt dat zij een grote
urgentie hebben. Er moet lastenverlichting voor mensen aan de onderkant, die
het krap hebben, plaatsvinden. Onderwijs en zorg zijn ook heel belangrijk.Dat is het onderdeel meevallers, maar er is nog wat aan de hand, namelijk
de ontwikkeling van de energieprijs. Dat is wel een heel bijzondere ontwikkeling,
als je de cijfers van ruim een halfjaar bekijkt, dus sinds de vorige zomer.
De prijzen stegen. Maxime Verhagen vroeg meteen om compensatie, maar Zalm
zei in december dat hij dat niet zou doen: de sinterklaascrisis. Het kabinet
is blijven zitten, maar de burgers hebben niets terug gekregen van de extra
prijsstijging die zij hebben betaald.Ik noem een paar cijfers. Op prinsjesdag was de stijging van de olieprijs
echt hoog. De prijs was gestegen naar 63 dollar per vat Brent-olie. Op prinsjesdag
piekte de prijs. Verhagen piepte en vroeg om compensatie. De prijs
was toen aanzienlijk hoger dan het CPB had geraamd: 50 dollar.Op 2 december kwam de brief met de nieuwste raming van het kabinet.
De raming was niet meer 63 dollar, maar 55 dollar. De prijs is echter meteen
daarna weer gaan stijgen. Minister Zalm moet al glimlachen. Precies toen hij
moest melden hoeveel de prijzen waren gestegen, had de olieprijs een dieptepunt
bereikt. Nu zitten wij wederom op 64 dollar, dus weer op het piepmoment van
de heer Verhagen. Op 2 december was de prijs nog 55 dollar: minister
Zalm piept en Verhagen slikt. Op 10 december was de sinterklaascrisis.
Op 23 januari is de prijs weer 64 dollar, dus de prijs piekt wederom.
Zalm heeft de gasbaten binnen en waar is de heer Verhagen? Ik ben heel benieuwd
of collega De Nerée dadelijk zal zeggen dat nu de prijs toch weer hard
is gestegen de burgers de hogere prijs moeten betalen. Per 1 april zal
worden geconcludeerd dat de prijzen in de periode van oktober tot april veel
hoger zijn geweest dan 55 dollar en zeker veel hoger dan de 50 dollar van
prinsjesdag, dus de burgers krijgen per 1 juli van het kabinet een aanzienlijk
hogere gasrekening. Tegelijkertijd zal minister Zalm in de loop van het jaar
weer extra meevallers kunnen inboeken, want een hogere gasprijs voor de burgers
is een hogere gasbaat voor de minister.De heer Bakker (D66):De heer Crone schetst terecht dat in het afgelopen jaar de perspectieven
voor de rijksbegroting in de vorm van meevallers aanmerkelijk beter zijn geworden.
Die situatie doet mij eerlijk gezegd erg denken aan, pakweg, 1999-2000. Toen
was er ook een omslag in de economie. De heer Crone en ik herinneren ons allebei
hoe het toen is gegaan. Er was nog steeds een tekort, maar er dreigde een
overschot. Het kabinet wilde wat doen met dat geld. Het wilde dat weggeven.
Achteraf hebben wij daar verschrikkelijk spijt van gehad. Ik heb daarvan geleerd,
maar heeft de heer Crone er helemaal niets van geleerd? Gaat hij bij de eerste
de beste dreiging van een meevaller waarmee misschien niets gebeurt al weer
roepen: het moet naar dat doel, naar dat doel, naar dat doel en nog naar dat
doel? Wat doet hij dan als het volgend jaar weer tegenvalt?De heer Crone (PvdA):Dat is een uitstekende vraag. Ik heb de eerste meevaller, met prinsjesdag,
genoemd. Die was 3 mld. Het tekort kwam toen uit op 1,8% en niet meer
op de geraamde 2,5%. In de tegenbegroting van de PvdA werd die 1,8%
gehandhaafd. Wij kwamen bijna zelfs op 1,7%, want wij doen het altijd
beter dan de minister van Financiën.Minister Zalm:Maar nu even niet.De heer Crone (PvdA):Gelukkig gingen wij onder de 2% en dat hielden wij zo. Vervolgens
kwam er bij de Najaarsnota weer een meevaller van 3 mld., waardoor het tekort
1,2% werd. Toen hebben wij ook gezegd dat wij niet de volle 3 mld.
wilden uitdelen, met een lastenverlichting en met meer geld voor onderwijs
en zorg. Ook toen kozen wij voor de helft. Het tekort zou toen niet 1,2%
maar 1,5% zijn geworden als het kabinet had gevolgd wat wij, en ook
Verhagen, vroegen. Nu vraag ik wederom om de helft van de meevaller. Het tekort
komt dan niet uit op 0,75%, maar ergens tussen 1% en 1,5%.
Dat is aanzienlijk beter dan het kabinet zelf had geraamd. Wij accepteren
dat de meevallers voor een groot deel worden gebruikt om het tekort te verminderen,
maar tegelijkertijd herhaal ik met één zin het debat van een
jaar geleden over het artikel van Jan-Willem Oosterwijk, de secretaris-generaal
van Economische Zaken. Als het kabinet de burgers zoveel lastenverzwaringen
en zoveel stelselherzieningen oplegt, daarmee tegelijkertijd de koopkracht
aantast en onzekerheid creëert en – in mijn woorden – ook
nog een slecht stelsel invoert, moet het ook boter bij de vis geven als het
weer beter gaat. Geef dan wat terug. De heer Bakker was toen het Kamerlid
dat mij het meest steunde en via mij natuurlijk Oosterwijk en minister Brinkhorst,
die wij vanavond ook hadden moeten uitnodigen. Laten wij dan nu een stukje
teruggeven van de lastenverzwaring van 4,5 mld. die ik zonet heb genoemd.
Boter bij de vis.De heer Bakker (D66):De heer Crone haalt er heel veel bij, maar ik stel vast dat hij zegt dat
het tekort best wat hoger mag uitkomen dan anders het geval zou zijn. Hij
kan zich niet meer bedwingen: er is nu zoveel geld dat het hem te gek wordt.
Een feit is echter dat er nog steeds 5 mld. tot 6 mld. per jaar geleend moet
worden. Dat is een toevoeging aan de staatsschuld en daarmee belasten wij
de volgende generatie. Ik snap niet dat hij zich niet even een jaartje langer
heeft kunnen bedwingen, want dan is er misschien een overschot, waarbij het
nog de vraag is of wij dat meteen moeten uitgeven.De heer Crone (PvdA):Ik heb nu uiteengezet dat ook wij het niet onmiddellijk hebben uitgegeven
en het ook niet volledig hebben uitgegeven. Zelfs nu geven wij het nog niet
volledig uit. Vorig jaar, toen het tekort nog rond de 2,5% zat, zei
u al als eerste in de kranten – die consistentie is nu helemaal weg –
dat er wat terug moest naar de burgers. Het artikel van Oosterwijk was in
een tijd dat wij nog met een raming zaten van 2,5%. Terwijl u die 2,5%
toen eigenlijk wel genoeg vond en weer omhoog wilde, verwijt u mij nu dat
ik van 0,75% naar misschien wel 1% wil. Nu, ik wijs u op de
pot en de ketel.De heer Bakker (D66):Ik zal zo meteen mijn eigen verhaal houden over de vergelijking tussen
vorig jaar en nu. Ik stel vast dat de heer Crone weer aan het oude cliché
voldoet. Er is ergens de illusie van geld – het blijft een illusie –
en dan zegt hij: hup, lenen maar!De heer Crone (PvdA):Die zin had u al opgeschreven voordat u mijn betoog had gehoord. Ik weet
hoe u daarover denkt.De heer Vendrik (GroenLinks):Is de heer Crone het met mij eens dat de heer Bakker ook wel van wanten
weet, als het gaat om dat oude cliché? Immers, ik lees de afgelopen
dagen in de media dat D66 200 mln. uit de meevallers wil besteden om de publieke
omroep reclamevrij te maken. Deelt de heer Crone mijn mening dat de heer Bakker
dichter bij hem staat dan de heer Bakker zelf nu geneigd is toe te geven?De heer Crone (PvdA):Ik vermoed zelfs dat wij het over de bestemming van de middelen persoonlijk
ook nog wel eens zouden kunnen worden. Onze woordvoerder, Martijn van Dam,
heeft hier in al die omroepdebatten al gezegd dat nu de reclame ten onder
gaat en het een sterfhuisconstructie wordt, in ieder geval een tijdelijke
maatregel genomen moet worden om de omroepen niet al ten onder
te laten gaan voordat het geweldige plan van mevrouw Van der Laan wordt ingevoerd.
Ik dank de heer Vendrik voor deze interventie.Voorzitter. Het zijn niet alleen de burgers die de extra gasprijs hebben
opgebracht. Ik heb tot mijn grote vreugde gezien dat premier Balkenende zelf
op 9 januari in het Noorden is geweest. Het toeval wilde dat ik er ook
was, een dag na hem. Wij hebben beiden gezien hoe zeer het water de mensen
in het Noorden tot aan de lippen staat, vooral als het gaat om de grote energieverbruikers.
Dat geldt overigens ook voor de rest van het land. Ook hier geldt dat de energieverbruikers,
ook de grote energieverbruikers, de hogere energieprijzen en de hogere gaskosten
aan minister Zalm betalen, via de gasbaten. Wij hebben hier een debat over
gehad. Ik zou graag van de premier horen of hij, naast de compensatie voor
de gezinnen, bereid is om uit het FES of via andere gasbaten geld in te zetten
zodat de werkgelegenheid in het Noorden niet ten onder gaat, noch die bij
andere grote gasverbruikers. Dan laat je de burgers zien: er is gesaneerd;
u vond het misschien pijnlijk maar het heeft resultaat opgeleverd en het kabinet
geeft nu boter bij de vis. Ofwel: Zalm legt euro's naast de zalm.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. De berichten van het Korte Voorhout over de toestand van de
openbare financiën worden voortdurend beter en dat is mooi. Het zijn
namelijk niet de meevallers van Zalm; het zijn ook niet de meevallers van
de Kamer, maar het zijn de meevallers van ons allemaal, het zijn de meevallers
van alle Nederlanders.Volgens de laatste tussenstand komt het begrotingstekort over 2005 niet
uit op de 1,8% uit de ontwerpbegroting, noch op de 1,2% uit
de Najaarsnota, maar op slechts 0,75% bbp. De minister van Financiën
maakt er in zijn brief nog wat kanttekeningen bij, maar er is een dikke kans
dat de slotafrekening over 2005 een nog gunstiger beeld zal laten zien. Waarom?
In de eerste plaats is de verslechtering van het saldo bij de lokale overheden,
waardoor de totale meevaller lager uitvalt, natuurlijk nog een groot vraagteken.
Financiën baseert zich op een enquête en later in het jaar zal
blijken of er echt sprake van een tegenvaller is. In de tweede plaats geeft
de minister in zijn brief zelf al aan dat de belastinginkomsten nog verder
zullen meevallen, omdat nog niet alle inkomsten binnen zijn. Tot slot kunnen
vertragingen in infrastructurele uitgaven weliswaar het tekort in 2006 nog
belasten, maar niet meer in 2005.Bij het debat over de Najaarsnota heb ik namens mijn fractie al gezegd
dat het mij niet zou verbazen als het uiteindelijke tekort onder de 1%
terecht zou komen, gezien het feit dat het grootste deel van de taakstellende
onderuitputting toen al was ingeboekt. Het verbaast mij dan ook niet dat de
grootste bijdrage aan de meevaller wordt geleverd door lagere uitgaven op
de departementen. Het gaat volgens de brief om zo'n 1,5 mld. tot 2 mld. Mijn
eerste vraag is dan ook waarom dit enorme bedrag niet in de Najaarsnota in
beeld kwam. Dat vind ik toch een behoorlijke smet op het blazoen van de rekenmeesters
van het ministerie. Hoe kan dit?Voorzitter. Deze tweede grote meevaller binnen korte tijd ontstaat bij
een sterk pro-cyclisch begrotingsbeleid van dit kabinet. Ik kan niet anders
dan constateren dat onder deze minister-president, maar ook onder zijn voorganger
met overigens dezelfde minister van Financiën, dit kabinet te veel heeft
bezuinigd toen het economisch al niet goed ging en dat het kabinet wat te
veel is bezuinigd weer uitgeeft nu het economisch wat beter gaat. Ik kan mij
niet voorstellen dat deze minister-president met tevredenheid op zo'n beleid
terugkijkt. Ik vraag hem dan ook om een oordeel over het door zijn kabinet
gevoerde begrotingsbeleid. Bezuinigen doet altijd pijn, maar het beeld dringt
zich toch wel erg op dat in 2003, 2004 en 2005 te veel is bezuinigd om nu,
in 2006, vlak voor de verkiezingen, en wie weet ook weer in 2007, leuke dingen
te doen voor de mensen in het land. Is dat zo?De bezuinigingen van dit kabinet hebben in de afgelopen jaren vooral de
mensen met een laag inkomen geraakt. De armoede nam toe, zo concludeert ook
het SCP. Erkent de minister-president dat? De mensen zien de toenemende armoede
gewoon op straat. Het fenomeen van de voedselbanken leidt tot grote maatschappelijke
verontwaardiging. In zo'n land willen wij niet leven, denken de mensen. Deelt
de minister-president die morele verontwaardiging en neemt hij afstand van
zijn minister van Financiën, die recentelijk stelde dat de armoede in
Nederland slechts betrekkelijk is?Voorzitter. Nu de loonstrookjes zo langzamerhand op de mat ploffen, wordt
duidelijk dat er voor veel mensen weinig koopkrachtverbetering inzit. Met één
uitzondering: twee keer modaal gaat er ruim 5% op vooruit. Het begrotingsbeleid
dat gevoerd wordt houdt in: eerst te veel bezuinigen en vervolgens het geld
teruggeven aan de mensen die het het minst nodig hebben. Dat beleid leidt
tot grote verontwaardiging. Begrijpt de minister-president die verontwaardiging?Bij het debat over de Najaarsnota stelde ik voor om het geld dat toen
met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijk op de plank zou blijven liggen
te gebruiken voor een armoedetoeslag van € 100 voor alleenstaanden
en € 200 voor gezinnen, zodat wij snel iets zouden kunnen doen aan
de armoede in Nederland. Uit de brief van het kabinet blijkt overduidelijk
dat minimaal 1,5 mld. die was bedoeld om te worden uitgegeven, niet is uitgegeven.
Waarom kunnen wij dan nu niet die middelen gebruiken om iets te doen aan de
sterk groeiende armoede in Nederland? Ik vraag de minister-president daarom
tot slot of hij daartoe bereid is en om te bewerkstelligen dat in ieder geval
een deel van de uitgavenmeevallers wordt gebruikt om de armoede in Nederland
iets te laten meevallen, zodat wij vanavond tegen elkaar kunnen zeggen: de
armoede de wereld uit, te beginnen in Nederland.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Wij hebben vanavond een spoeddebat met de premier en met de
minister van Financiën over de meevallers. Ik ben niet van plan om hier
een hele riedel van een briefje op te lezen. Ik wil daarentegen rechttoe rechtaan
iets tegen de premier en de minister van Financiën te zeggen. Ik kijk
ze aan en zeg ze hoe de LPF-fractie over deze zaak denkt.Toen het kabinet-Balkenende I in 2002 aantrad, hingen er in economisch
opzicht donkere wolken boven Nederland. Het ging niet om een sinecure. Wij
moeten op dat punt realistisch zijn. Voor de minister van Financiën is
het werk altijd ondankbaar. Als er tekorten zijn, roept men
boe en ba, alles is verkeerd. Als hij de noodrem aantrekt en het beleid leidt
vervolgens tot meevallers omdat de economie weer aantrekt, is het ook weer
verkeerd. Dan doet hij het ook weer niet goed. Ik houd niet van die onzin.
Ik vind dat wij Realpolitik moeten bedrijven en dat wij moeten zeggen waar
het op staat.Voorzitter. Het kabinet-Balkenende II heeft met het Hoofdlijnenakkoord
een overeenkomst met de coalitiepartijen gesloten. Het werk was niet gemakkelijk.
Je kunt achteraf zeggen dat het zus of zo had gemoeten, maar ik vind het een
compliment waard dat wij nu, gelukkig, weer uit het dal kruipen. Dat gebeurt
dankzij een aansterking van de economie. Het zal moeten blijken hoe dat standhoudt.
Is de minister van Financiën bereid om ons bij de Voorjaarsnota inzage
te geven in een analyse van de begroting 2005 en de rekeningcijfers over de
over- en onderschrijdingen? Je moet er toch vanaf 50 mln. à 100 mln.
inzage in kunnen geven hoe dat zich heeft voltrokken. Niet alleen de overschrijdingen,
maar ook de onderschrijdingen mogen best worden genoemd. Zijn dat structurele
verstorende factoren? Zo ja, dan zullen wij bij de begrotingsbehandeling 2007
al zaken moeten bijstellen, want dan zijn er verkeerde ramingen gemaakt. Zo
niet, dan wil ik dat ook graag horen.Het is zinvol om aan de hand van die cijfers bij de behandeling van de
Voorjaarsnota te kijken hoe dit zich verhoudt tot het koopkrachtplaatje. Is
er inderdaad sprake van dat mensen te kort wordt gedaan? Ik meen dat wij er
heel nuchter onder moeten zijn en dat wij nu niet een heksenjacht moeten ontketenen:
de armoede de wereld uit, te beginnen in Nederland. Ik deel de mening van
de SP absoluut niet. Een van de initiatiefnemers van de voedselbanken, mevrouw
Sies, heeft in het programma Netwerk openheid van zaken gegeven. Zij vertelde
heel ruimhartig dat ook voor mensen met een uitkering Nederland nog steeds
een van de koplopers is. Voor alleenstaanden, gebroken gezinnen en moeders
met kinderen is het wel problematischer, maar laten wij alsjeblieft niet emotioneel
worden en de realiteit onder ogen zien. Ik hoor en zie graag van het kabinet
hoe dat zich tot elkaar verhoudt. Is er werkelijk sprake van armoede in Nederland
en ontwikkelt het koopkrachtbeeld zich werkelijk in een neerwaartse spiraal?
Zo ja, dan moeten wij maatregelen nemen. Wij moeten naar de realiteit kijken
en niet onnodig paniek zaaien.Dit kabinet heeft bij de begrotingsbehandelingen in de afgelopen jaren
te maken gekregen met een toename van het financieringstekort. Wij moeten
dan ook realistisch zijn. Op dit punt verschil ik van mening met de heer Crone.
Er is wel 10 mld. aan meevallers geboekt, maar ik ben dolblij dat het financieringstekort
is teruggedrongen, waarvoor ik het kabinet zeker wil complimenteren. U refereerde
aan 0,75% in januari 2006. Dat is prima. Laten wij blij zijn dat wij
misschien leidend zijn binnen Europa en dat wij ons huiswerk wel voor elkaar
hebben. Laten wij aan de hand daarvan heel nuchter en heel evenwichtig kijken
hoe wij daarmee omgaan.Mijn fractie is van mening dat wij de rijkstaken op kritische wijze moeten
beoordelen, want wij moeten de komende jaren verder. Wie in 2007 de regering
vormt, is een ander verhaal. Iedere regeringscoalitie heeft te maken met erfenissen
uit het verleden. Het is goed om te zorgen voor stabiel financieel beleid
waarin ruimte wordt gecreëerd voor nieuw beleid of voor tegenvallers,
zodat wij de kaasschaafmethode niet moeten hanteren. Ik neem aan dat minister
Zalm dat niet voor zijn lol doet. Het kabinet zal maatregelen moeten nemen
om de wal het schip te laten keren. Als het mes erin moet, dan moet dat. Laten
wij reëel zijn en niet met heel dikke verhalen komen. Uitdelen is gemakkelijk.
Een kind kan het geld uitdelen, maar je kunt het met geen tien politieagenten
terughalen.Naar de mening van mijn fractie moeten wij reële politiek bedrijven
op basis van gezonde informatie. Ik vraag nogmaals aan het kabinet, ook aan
de premier, om bij de Voorjaarsnota een aantal zaken mee te wegen. Wij denken
ook aan stimulering van de scheepsbouw, waarbij wij gebruik kunnen maken van
EU-subsidies. Misschien kan dat bij het FES aan de orde worden gesteld. Waar
mogelijk moeten wij de werkgelegenheid in Nederland stabiliseren en uitbouwen.
Ik vraag het kabinet om bij de Voorjaarsnota met gepaste maatregelen te komen,
met koopkrachtplaatjes enzovoorts. Dan wil ik graag een inhoudelijk debat
om te bezien of wij maatregelen moeten nemen zo ja, welke.Wij kunnen ons op voorhand vinden in het voorstel van dit kabinet om de
meevallers a priori te gebruiken voor het financieringstekort en rustig te
bekijken op welke wijze de financiële situatie rondom de rijksbegroting
zich ontwikkelt.De heer Crone (PvdA):Niemand heeft hier gezegd dat het kabinet ten onrechte die extra bezuiniging
en lastenverzwaring heeft aangebracht. Ik betwist wel de manier waarop het
is gedaan, maar dat het kabinet bovenop het regeerakkoord iets extra's heeft
gedaan, betwist ik niet. Er is nu 10 mld. aan meevallers. Niemand stelt voor
om dat hele bedrag terug te geven aan wie dan ook. Ik heb het over 1 mld. à
2 mld., waardoor het tekort in de buurt van de 1% blijft. Het hele
najaar heeft de heer Van As de heer Verhagen gesteund dat er energiecompensatie
moest komen. De olieprijzen liggen nog steeds op het niveau van september.
Waarom steunt hij de mensen die pleiten voor een energiecompensatie nu niet
meer?De voedselbanken zijn het symbool voor datgene wat de mensen aan de onderkant
hebben meegemaakt. Ik noem het nieuwe zorgstelsel, de vier keer opeenvolgend
verlaagde huursubsidie, het niet doorgaan van de koppeling, enzovoorts. In
het noorden zijn er tientallen voedselbanken. Iedereen weet dat de werkgelegenheid
daar slecht is. Een aantal bedrijven staat op omvallen vanwege de hoge energieprijzen.
Moeten wij de mensen daar niet toch een beetje helpen, ook in hun koopkrachtontwikkeling?
Nogmaals, wij gaan niet die hele meevaller van 10 mld. uitdelen. In het najaar
was het tekort slechter en wilde de heer Van As het geld uitgeven. Nu is het
beter en wil hij het geld niet uitgeven. Hoe zit dat precies?De heer Van As (LPF):De heer Crone heeft mij niet begrepen. Wij hebben hem nota bene gesteund
bij zijn motie om iets extra's te doen voor de mensen aan de onderkant. Wij
zijn zakelijk met een hart, dat is duidelijk onze partijlijn. De fractie probeert
dat hier heel duidelijk te verwoorden. Wij moeten daarnaast streng, maar rechtvaardig
zijn. Het is van belang om de realiteit onder ogen te zien. Ik heb het kabinet
gevraagd om bij de Voorjaarsnota duidelijk te maken hoe het koopkrachtbeeld
zich heeft ontwikkeld. Als de energieprijzen werkelijk zodanig
de pan zijn uitgerezen dat het een verstorende factor wordt, dan moeten wij
daarover met elkaar het debat aangaan. Ik wijs het op voorhand niet af, ik
wijs ook de koopkrachtplaatjes niet af, maar ik wil het duidelijk bezien in
het kader van de Voorjaarsnota. Wij moeten evenwichtig bezien hoe wij ervoor
staan en wat wel en niet kan.De heer Vendrik (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ik heb het idee dat het kabinet-Balkenende II,
de premier voorop, snakt naar goed nieuws. Als dat nieuws er niet is, dan
maak je het. Ik heb daarover een hypothese en vraag de minister van Financiën
om een bevestiging ervan.Het speelt zo ongeveer rond Kerstmis 2005. Er is een zogeheten kerstboomnotitie,
die wat bespiegelingen bevat over de lopende begroting en over wat eraan zit
te komen. Die notitie wordt besproken in het kabinet en het ding lekt per
ongeluk uit. Het komt terecht bij RTL4, dat er nieuws van maakt. Men heeft
wat opgeteld en afgetrokken, men heeft gekeken naar de Najaarsnota, naar de
stand van het EMU-saldo, en meldt een meevaller van 3 mld. Dan is er sprake
van een kinkje in de kabel. Uit geruchten heb ik iets vernomen. Het is maar
een hypothese en wie ben ik om dat hier niet naar voren te brengen. Het kabinet
was wel degelijk van plan om ergens medio januari het land te vergasten op
goed nieuws, namelijk dat het in 2005, potverdorie, weer heeft meegezeten:
het gaat goed met de economie, het gaat goed met het land, het gaat goed met
de schatkist, wij houden geld over. Ik heb het idee dat het zo gegaan is en
dat de minister-president ad interim afgelopen vrijdag maar wat graag dat
nieuws eigenhandig naar buiten had gebracht, ware het niet dat RTL4 net even
een paar dagen eerder was met die 3 mld. Het werd iets minder: 2 mld. à
2,5 mld. Ik vraag de minister van Financiën om een ruiterlijke bevestiging
van dit scenario.Vervolgens krijgen wij een brief – op zichzelf is het heel bijzonder
dat wij al in januari een brief krijgen van de minister van Financiën
over de begrotingsuitvoering in het afgelopen jaar – waar met heel veel
woorden eigenlijk niets in staat. Er staat: er zit wel iets aan te komen van
een redelijke meevaller, maar dat gaat alleen maar over het jaar 2005; wij
weten nog niet precies hoe het allemaal zit, dat moet nog berekend worden.
Het is dus business as usual. Het beeld is echter gevestigd dat het goed gaat
met dit land. Ik vroeg mij toen ineens af of wij binnenkort misschien verkiezingen
hebben. Het zal mijn stoute geest wel zijn die dat deed vermoeden, maar het
blijkt wel zo te zijn. Wij hebben inderdaad binnenkort gemeenteraadsverkiezingen
en er is goed nieuws.Ik dacht: er wordt nog gerekend bij Financiën, dus dat duurt nog
wel een tijdje. Dit weekeinde blijkt D66 echter ineens op te springen om te
veronderstellen dat de meevaller van 2,5 mld. die over 2005 vermoed wordt,
nog wat dooremmert en in 2006 tot een nog grotere meevaller leidt en dat daarvan
200 mln. geïncasseerd moet worden om de publieke omroep reclamevrij te
maken. Zo heb ik het nieuws tot nu toe begrepen. Het CDA wil dat ook, maar
die schijnt het geld in de algemene middelen te vinden. De VVD wil het ook,
maar die heeft er geen geld voor. Nou, dat is helder. De heer Blok loopt dus
niet te spekken uit de kas die nog moet komen. Dat punt heeft hij vanavond
dan al binnen. Ik vraag mij echter af wat het kabinet hier nu van vindt. De
coalitiepartijen denken dat de meevallers op de stoep liggen, terwijl ik nog
van niets weet en het kabinet ook niet, althans dat mag uit de brief afgeleid
worden. Is het nou de bedoeling dat de coalitiepartijen alvast een greep in
de kas doen?Ik word nog extra geprikkeld door de berichten van de minister van Algemene
Zaken ad interim afgelopen vrijdag dat het Paasakkoord over de publieke omroep –
daar heeft het namelijk allemaal weer betrekking op – niet wordt opengebroken.
Ik wil vanavond even uitdiscussiëren hoe dat zit. Ik begrijp dat CDA
en D66 af willen van reclame op de publieke zenders. Ik begrijp dat de VVD
dat ook wil, maar zonder geld. Ik begrijp dat de heer Van Aartsen spijt heeft
van het hele Paasakkoord. Dat hebben wij vanuit andere coalitiefracties ook
al gehoord. Het kabinet wil het Paasakkoord echter niet openbreken. Ik vind
dit een soort lamlendigheid. Ik zou juist denken dat wij vanavond op dit punt
zaken zouden kunnen doen. Niemand in de Kamer en zeker niemand buiten de Kamer
wil het Paasakkoord tot uitvoering brengen. Er ligt een nieuwe claim in verband
met de reclamegelden. Ik zou zeggen: minister-president, pik in, neem mee
en maak een nieuw Paasakkoord over de publieke omroep. Ik wil weten of dit
er komt.Tot slot merk ik op dat ik het wat vroeg vind voor dit debat. Maar goed,
als je spint, krijg je wel eens een oogst die je niet verwacht, in dit geval
dit debat. Volgens mij is dat gewoon extra reclamevrije zendtijd voor het
kabinet. Als die meevallers er dit voorjaar komen – bij het ministerie
van Financiën zijn ze heel slim en hebben ze allerlei strategietjes,
want ze weten precies hoe de oppositie reageert; dat behoef ik niet uit te
leggen...De heer Crone (PvdA):Ik wil nadrukkelijk ontkennen dat ik onderdeel was van enig complot om
het kabinet in het zonnetje te zetten. Een meevaller is mooi, maar je moet
er wel goede dingen mee doen om een goed verhaal te hebben voor de burgers.
Vindt u het feit dat er een meevaller is, een goed verhaal, of vindt u het
punt dat er iets verstandigs mee gedaan wordt, een goed verhaal?De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij is het een soort wet van Meden en Perzen dat het ministerie
van Financiën bij een opgaande conjunctuur na de Najaarsnota altijd meevallers
meldt. In zoverre is er niet zo veel nieuws onder de zon. Dat geldt zonder
aanzien des partijs. Over de aanwending heb ik de volgende vraag en met die
vraag beantwoord ik meteen de vraag van de heer Crone. Als er bij gelegenheid
van de Voorjaarsnota inderdaad een doorwerking geconstateerd wordt van de
meevallers die nu zo half en half zijn aangekondigd over 2005, is vervolgens
de vraag aan de orde waar dat geld dan aan besteed gaat worden. Als coalitiepartijen
een greep in de kas doen, dan wil ik met de minister-president wel even voorsorteren
waar zijn gedachten naar uitgaan.Ik heb nog goede herinneringen aan het debat tijdens de algemene beschouwingen
over de koopkracht. De minister-president moest toen staande het debat nog
even gauw de MEV nakijken. Ik meen dat op pagina 142 het koopkrachtoverzicht
en de bijbehorende puntenwolken stonden, zoals opgesteld door het Centraal
Planbureau. Er was toen toch een zekere verbazing bij de minister-president
zichtbaar dat een en ander minder goed had uitgepakt voor 2006 dan verwacht.
GroenLinks heeft het jaar 2006 al het jaar van de grote denivellering
genoemd, ongekend in de Nederlandse geschiedenis. Ik heb het idee dat dit
de minister-president niet lekker zit. Ik kan mij dan ook voorstellen dat
hij vanavond een klein tipje van de sluier oplicht en aangeeft dat, als er
dan meevallers zijn, er zo her en der al in 2006 koopkrachtondersteuning zal
plaatsvinden. Er zijn diverse instrumenten om een forse correctie tot stand
te brengen en dat zou ons deugd doen. Dan geeft deze minister-president weer
eens een goed signaal af aan al die mensen, met name met een smalle beurs,
die zo veel hebben moeten inleveren de afgelopen jaren. Dan zouden wij inderdaad
iets doen aan al die verschijnselen die wij liever niet willen in dit land,
waaronder voedselbanken, structurele armoede en moeders met kinderen op bijstandsniveau
die echt niet weten hoe zij rond moeten komen. Graag een ruiterlijke, ronde
toezegging. Blijf niet achter bij CDA en D66 op dit punt.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Wat doen wij met de meevaller in 2005? Het antwoord is even
simpel als doeltreffend, namelijk niets, helemaal niets. Hij is al weggelopen
in het financieringstekort. En dat is goed. Het betekent dat wij minder behoeven
te lenen over 2005 en dat wij de toekomstige belastingbetaler minder aan rente-
en aflossingsuitgaven behoeven op te leggen.Dan de volgende vraag. Wat doen wij met de meevaller over 2005 wanneer
die zich in 2006 opnieuw blijkt voor te doen? Dat is natuurlijk een zeer voorbarige
vraag, want die meevaller moet zich eerst nog maar voordoen. Als die zich
voordoet, zijn de afspraken heel helder. Er is nog steeds een tekort. Zelfs
als wij al in de buurt van een stabiele begroting zouden komen, dan nog gaat,
zolang het belastinginkomsten betreft, de meevaller primair naar het tekort.
Het is dan buitengewoon interessant om je af te vragen of er ook niet andere
dingen mee moeten gebeuren – en daar kan ik mij ook best wel iets bij
voorstellen – maar dat is wel een debat dat wij, als dat nodig is, voeren
in het kader van de Voorjaarsnota. Alle vooruitzichten over de lastenontwikkeling,
de koopkracht, de kinderopvang of de publieke omroep zijn allemaal interessant
maar dienen wel afgewogen te worden in dat kader.De heer Vendrik hoorde ik een aantal keren over de omroepen praten. Het
is evident dat er een groot probleem is bij de omroepen, nog even los van
de plannen voor 2008. Er is een probleem met betrekking tot de snel teruglopende
reclame-inkomsten en dat leidt weer tot een heel perverse reactie waarbij
vooral op de kijkcijfers wordt gelet in plaats van op publieke kwaliteit.
Die analyse zullen de heer Vendrik en ik wel delen. Ik meen dan ook dat wij
de discussie over de reclamevrijheid niet pas moeten voeren in 2008 maar dat
wij die naar voren moeten halen. Dat kost wel geld. Welnu, daar vind ik wat
van en daar vindt ook de heer Atsma wat van, maar ik heb er eerder wel bij
gezegd dat als er ruimte voor gevonden kan worden, dit dan wel zal moeten
gebeuren binnen de regels en dus binnen het uitgavenkader. In de krant is
dat al snel verworden tot "binnen de meevallers". Dat laatste is
wel wezenlijk wat anders. Genoemde discussie komt er wat mij betreft dus wel
aan en wij zullen wel zien waar die eindigt. Die moeten wij nu echter niet
vanavond inhoudelijk voeren in het kader van dit financieel debat. Die discussie
is vanavond niet aan de orde.De heer Vendrik (GroenLinks):Uit de media heb ik het afgelopen weekend toch iets anders begrepen, namelijk
dat het wel aan de orde is. Doet de heer Bakker namens D66 de oproep aan het
kabinet om bij de Voorjaarsnota 200 mln. te vinden om de publieke omroep zo
snel mogelijk reclamevrij te maken, dus in 2006? Of is het in de ogen van
D66 een optie? Welnu, als het het laatste is, hebben wij dat het afgelopen
weekend echt niet zo gelezen, mijnheer Bakker.De heer Bakker (D66):Er is een groot probleem bij de omroepen. Ik heb daar een opvatting over.
U heeft terecht geconstateerd, evenals de vice-premier, dat er al afspraken
zijn gemaakt. Wij hebben daarover al twee keer een debat gehad. U probeert
het vanavond opnieuw, maar dan in een geheel ander kader. Ik wil er best over
praten, maar dan moeten wij het eigenlijk hebben over de vraag wat er dan
mis is. Ik vind dat er het nodige mis is en dat er het nodige moet gebeuren,
maar ik ben wel van mening dat de afweging en de besluitvorming terzake zich
behoren af te spelen in het kader van de Voorjaarsnota. Als wij dat niet op
een ordelijke manier doen in het kader van de Voorjaarsnota krijg je geen
verstandig beleid; dan krijg je ADHD en dan heb je hier elke week een debat
over wat er moet gebeuren met die paar honderd miljoen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan leed de minister van Algemene Zaken ad interim afgelopen vrijdag ook
aan ADHD. Hij vond het kennelijk noodzakelijk om expliciet te reageren op
de op dat moment bekende plannen van CDA en D66 om de publieke omroep zo snel
mogelijk reclamevrij te maken en er middelen voor te reserveren. Ik begrijp
dat de heer Zalm en ik in hetzelfde schuitje zitten. Wij lijden allebei aan
ADHD. Het is immers de heer Bakker die dit debat is gestart. De vraag is of
hij het serieus meent of dat het voor de bühne was en dat het punt inmiddels
is ingetrokken.De heer Bakker (D66):Ik kan er kort over zijn. In december zijn er twee debatten over gevoerd.
Ik heb toen gezegd dat wij het probleem moeten oplossen in de aanloop naar
en bij de besluitvorming over de Voorjaarsnota. Zo was het toen en zo is het
nog steeds. Een bericht daarover in de krant is interessant. Het is echter
een tussenbericht. De afweging is pas later aan de orde. Ik ga dus nu geen
zaken doen met de heer Vendrik over de omroep. Dat is pas aan de orde in het
bredere omroepdebat. Wij hebben aan de regering informatie gevraagd over in
hoeverre bezuinigingen op de omroep ten koste zijn gegaan van programma's
en in hoeverre dat nu ook aan de orde is. Die informatie wachten wij rustig
af. Dan doen wij het zowel wat betreft de financiën als de publieke omroep
in een ordelijk debat en niet in een vluggertje over de meevallers in 2005.
Die zijn hier helemaal niet aan de orde.De heer Vendrik (GroenLinks):Met vluggertjes weet de heer Bakker beter raad dan ik! Ik begrijp echter
dat de opmerking van de minister van Financiën van afgelopen vrijdag,
dat het kabinet geen behoefte heeft om het Paasakkoord open te breken wat
betreft de omroep, volgens de heer Bakker geen reactie behoeft.De heer Bakker (D66):Het is een interessant signaal. Het zijn allemaal inleidende beschietingen.
Het debat over de Voorjaarsnota zal heus nog gevoerd worden, in meerdere fora
en op meerdere momenten. De heer Atsma en ik hebben in december gezegd dat
wij in het kader van de Voorjaarsnota over de omroepen zullen spreken. De
heer Vendrik moet niet van mij verwachten dat ik dit onderwerp vanavond even
met hem uitpraat, zeker terwijl wij nog wachten op informatie van het kabinet.
Ik heb er helemaal geen behoefte aan om het kabinet nog voor de Voorjaarsnota
allerlei richtingen aan te geven. Ik heb er alle vertrouwen in dat het kabinet
tot verstandige besluiten zal komen.De heer Crone (PvdA):Ik begrijp er helemaal niets van. Vorig jaar stonden de heer Bakker en
ik, in ongeveer dezelfde week, schouder aan schouder met minister Brinkhorst
te pleiten voor de boodschap van de heer Oosterwijk. Het tekort stond toen
op 2,5%. De burgers begrepen het niet meer en wij vroegen om boter
bij de vis. De heer Bakker en ikzelf hebben toen om extra geld gevraagd voor
kinderopvang. Wij wisten natuurlijk dat de beslissing pas zou vallen bij de
Voorjaarsnota. Dat is ook allemaal door het kabinet uitgevoerd. Waarom zegt
de heer Bakker nu dan zich niet met de discussie te willen bemoeien omdat
het te vroeg is? Toen liep hij met mij voorop, op hetzelfde moment en in dezelfde
week van het jaar.Het is hier toch geen debat over Afghanistan? Dan weet de heer Bakker
immers van tevoren wat eruit moet komen en verwijt hij anderen zich achter
procedures te verschuilen. Nu doet hij het zelf. Hij zegt geen mening te hebben.
Hij heeft best een mening. Dat weet hij ook. Deel hem met ons!De heer Bakker (D66):Ik weet een boel, maar nog lang niet alles. Wij kennen de kaders nog niet.
Wij kennen de bestendigheid van de meevallers nog niet. In het verleden hebben
wij op dit vlak veel leergeld betaald. De heer Crone heeft kennelijk het geheugen
van een regenworm.De heer Crone (PvdA):Ik heb het de heer Bakker pas een kwartier geleden uitgelegd. Is hij het
nu al vergeten?De heer Bakker (D66):Het is verstandig om deze afweging ordelijk bij de Voorjaarsnota te maken,
zoals wij het al tien jaar doen. Een jaar geleden hebben wij inderdaad een
debat gevoerd naar aanleiding van het nieuwjaarsartikel van de heer Oosterwijk.
De heer Crone was een vent geweest als hij het nieuwjaarsartikel van dit jaar
van de heer Oosterwijk had geagendeerd. Dat gaat immers over de toekomst en
over het creëren van een langetermijnbestendige welvaart in Nederland
en over het erbij betrekken van mensen die nu buiten staan. Dat was de heer
Crone allemaal te gevoelig. Dus komt hij met een gemakkelijke riedel over
meevallers, uitgaven, koopkracht, enzovoorts. Dat verhaal kennen wij al.De heer Crone (PvdA):Ik herhaal de vraag waarom de heer Bakker niet consistent is in zijn opstelling.
Vorig jaar wilde hij bewust voorsorteren bij de uitgaven die bij de Voorjaarsnota
zouden kunnen plaatsvinden. Nu vraag ik hem om hetzelfde te doen. Het financieringstekort
staat er beter voor, de meevallers zijn groter, de noden bij sectoren zoals
zorg, onderwijs en omroep zijn hoog en de koopkracht van een aantal mensen
wordt minder. In het najaar heeft de heer Bakker mij gesteund bij de energiecompensatie
en de verzilvering. Nu staan wij er beter voor. Toch heeft de heer Bakker
ineens geen behoefte om voor te sorteren. Ik vraag hem dat wel te doen, of
de meevaller nu 2 mld., 2,5 mld. of 3 mld. wordt. Wij kunnen een sleutel afspreken:
de helft naar het tekort en de andere helft naar de andere zaken.De heer Bakker (D66):Het leuke bij de heer Crone is dat hij elke keer ad hoc een sleutel afspreekt.
Er is echter al een sleutel afgesproken. Die staat in het regeerakkoord. Daar
maakt de partij van de heer Crone geen deel van uit. Ik begrijp dat hij probeert
om zijn handen ook vol te krijgen. Dat zit er echter niet in. Vorig jaar was
de situatie heel anders!De heer Crone (PvdA):Als ik een regenworm ben, bent u een aalgladde paling in een emmer!De heer Bakker (D66):Ik beschouw dat maar als een compliment!Zoals ik al zei, vorig jaar was er een volstrekt andere situatie. Oosterwijk
heeft toen inderdaad gezegd dat mensen de resultaten moeten kunnen merken
van al die grote veranderingen. Ik vond dat een heel verstandig verhaal waarbij
ik mij ook heb aangesloten. Vervolgens moet ook de heer Crone hebben gezien
dat wij daarin het daaropvolgende jaar zeer consistent zijn gebleven en dat
het kabinet op dat punt ook heeft geleverd. Voor de zomer zijn wij al begonnen
met afschaffing van het lesgeld, vervolgens is er extra geld gekomen voor
kinderopvang en ook is er heel veel lastenverlichting gekomen, zowel algemeen
als gericht en specifiek. Wat zeurt hij dan! Verleden jaar is precies gebeurd
wat hij hier heeft geagendeerd. Nu agendeert hij iets wat ik helemaal niet
verstandig vind, zeker niet op dit moment. Er zijn afspraken over gemaakt
en bovendien moeten wij nog maar afwachten of die meevallers structureel zijn.
Als ze structureel blijken te zijn, kunnen wij er best over nadenken of er
geen sprake zou moeten zijn van lastenverlichting.Voorzitter. Ik wil even naar het artikel van de heer Oosterwijk van dit
jaar, naar de kern van zijn boodschap. Ik zeg het in eigen woorden, maar het
is een samenvatting van wat hij heeft gezegd. Hij zei dat wij moeten ophouden
met korte termijn opportunisme en moeten inzetten op welvaart op langere termijn.
Dat betekent dat wij de verleiding moeten weerstaan om meevallers meteen weer
uit te geven, maar moeten inzetten op het aflossen van de staatsschuld in
plaats van elke keer een eenmalige ad hoc Cronebonus. Het betekent politiek
lef om maatregelen te nemen die op de korte termijn niet populair zijn, maar
op de langere termijn wel goed voor de economie, het hervormen van de sociale
zekerheid, het weerbaar maken van mensen en het ophouden mensen steeds meer
aan het infuus te leggen. En het betekent ook nog openstaan voor andere markten,
enzovoorts. Welnu, dat is ook de kern van het beleid van dit kabinet. De heer
Crone sprak zojuist over Afghanistan, dat is een moeilijk debat en dat zullen
wij de volgende week voeren. Juist het afgelopen jaar heeft het kabinet een
groot aantal van die belangrijke lange termijn punten op de agenda willen
zetten en dat is wel eens anders geweest. Ik heb daar nog alle vertrouwen
in en ik heb dan ook geen behoefte aan korte termijn succesjes van de
heer Crone. Ik zou ze hem graag gunnen als het mij nuttig leek, maar het lijkt
mij bepaald niet nuttig!De heer Vendrik (GroenLinks):Nu u toch begint over de heer Oosterwijk, deze heeft ook iets gezegd over
de woningmarkt. Ik vond die opmerkingen interessant, met name die over de
hypotheekrenteaftrek. U steunt nu iedere keer een kabinet dat op dat onderwerp
een groot taboe heeft afgekondigd, op het een beetje toekomstgericht denken
over de woningmarkt en de fiscale behandeling van het eigen huis. Jaarlijks
zijn wij 12 mld. kwijt aan de hypotheekrenteaftrek. Onlangs hebben wij dat
overzichtje weer eens gehad: ongeveer 50% stijging sinds het begin
van het eerste kabinet-Balkenende.De heer Bakker (D66):Die zijn wij niet kwijt, die hoeven mensen minder te betalen!De heer Vendrik (GroenLinks):Dat heeft Oosterwijk dit jaar ook nadrukkelijk naar voren gebracht, overigens
ook verleden jaar, maar met dit kabinet is het ook op dat punt moeilijk zaken
doen.De heer Bakker (D66):Dat is ook zo'n onderwerp dat wij hier elke week wel naar voren kunnen
brengen. Het kabinet heeft geen taboe gelegd, partijen leggen taboes. Het
kabinet heeft een afspraak, namelijk dat er in deze kabinetsperiode niets
verandert aan de hypotheekrenteaftrek.De heer Vendrik (GroenLinks):En dat steunt u ook, u steunt dat er op dat punt helemaal niets gebeurt.De heer Bakker (D66):In deze kabinetsperiode!De heer Vendrik (GroenLinks):Met dank aan D66, weer vier kostbare jaren verloren! Dat neemt u toch
wel voor uw politieke verantwoordelijkheid?De heer Bakker (D66):Zo zie ik dat niet. Om te beginnen is er in het begin van deze kabinetsperiode
het nodige aan de hypotheekrenteaftrek gebeurd, die is om het zo maar eens
te zeggen teruggebracht tot de werkelijke bedoeling, namelijk om het mensen
mogelijk te maken een eigen huis te verkrijgen. Alleen, u wilt er nog graag
een scheutje nivellering bij! Daar voel ik niets voor! Mijn stelling is altijd
dat zolang u de hypotheekrenteaftrek in het licht van de nivellering en vooral
van het pakken van de rijken blijft zetten, het taboe aan de andere kant alleen
maar groter wordt. Daarom zeg ik: partijen maken er taboes van. De heer Blok
zegt er helemaal niets over, de heer Zalm als VVD-lid ook niet. Maar voor
het kabinet gold vanaf het begin deze afspraak.De heer Vendrik weet heel goed dat ik vind dat wij niet nerveus moeten
doen over de hypotheekrenteaftrek. Er is een hypotheekrenteaftrek, er is een
overdrachtsbelasting, er is – nog – een ozb, een btw op de bouw,
er is huursubsidie en andere regelingen voor huurders, kortom: er is van alles
en nog wat. Laten we alles integraal op zijn effecten beschouwen op de woningmarkt,
inkomens enzovoorts. Voor mij is niets heilig, maar deze kabinetsperiode verandert
er niets. Nu is het dus vooral een debat voor de volgende verkiezingen. In
ons verkiezingsprogramma zult u lezen hoe wij erover denken. Hoe het daarna
afloopt, zien wij dan.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat was precies wat ik wilde horen: dus vier verloren jaren, helaas.De voorzitter:Ik had begrepen dat de heer Bakker aan het eind van zijn betoog was?De heer Bakker (D66):Voorzitter, ik zal u matsen, ik houd er gewoon mee op.De heer Blok (VVD):Voorzitter. De VVD debatteert graag over het financiële beleid van
dit kabinet, want dat mag er zijn. Ondanks economische tegenslag zijn de overheidsfinanciën
goed op orde. Over de langere periode waarin de VVD via VVD-minister Zalm
verantwoordelijk was voor het financiële beleid van verschillende kabinetten,
kun je zeggen dat sinds 1994 de overheidsfinanciën op orde zijn gekomen,
de economische ontwikkeling spectaculair was, er een miljoen banen bij zijn
gekomen. En wat de armoede betreft: in 1994 bevond 16% van de gezinnen
in Nederland zich onder de armoedegrens, op dit moment is dat 10%.
Dat zijn spectaculaire cijfers. Daarover debatteer ik graag.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. De heer Blok noemt cijfers die niet kloppen!De voorzitter:De heer Blok is net met zijn betoog begonnen, hij mag even de kans krijgen
om zijn betoog op te bouwen.De heer Blok (VVD):Ik zal ongetwijfeld straks nog meer zeggen wat voor de heer Crone aanleiding
zal zijn voor een interruptie.Ik debatteer dus graag over financiën. Maar ik vind het een heel
slechte zaak dat de Kamer vanavond een spoeddebat houdt over de nu bekende
cijfers. Dat vind ik een slechte zaak voor de Kamer zelf. Ik vind het een
domme zet van de PvdA om hierover een spoeddebat aan te vragen.Waarom vind ik het een slechte zaak voor de Kamer zelf? Wij kunnen een
enorme inflatie zien van het verschijnsel spoeddebat. Afgelopen jaar was er
een record van 54, als we zo doorgaan gaan we daar dit jaar overheen. Dat
is slecht voor de geloofwaardigheid van de Kamer. Het instrument spoeddebat
moet selectief worden ingezet, en wel als er iets spoedeisends aan de orde
is.De voorzitter:Mijnheer Blok, nu moet ík u onderbreken. Het onderwerp van vanavond
zijn de meevallers. Als u een debat wilt houden over de orde van de Kamer,
bent u van harte uitgenodigd dat op andere momenten te doen. Het is niet het
onderwerp van dit debat. U heeft een vertegenwoordiger in het Presidium. Ik
kan u meedelen dat daar heel vaak over spoeddebatten wordt gesproken. Ik stel
dus voor dat u naar het onderwerp van vanavond overgaat, en wel de meevallers.De heer Blok (VVD):Ik heb er al veel meegemaakt, over de omroep en de woningmarkt et cetera.
Ik vond het thema spoeddebat niet gek voor dit spoeddebat.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik wil ook een opmerking over de orde maken. De heer Blok
uitte geen enkel bezwaar toen ik vorige week donderdag vroeg
om een debat. Ik heb het woord "spoeddebat" zelf nooit gebruikt,
ik heb om een debat gevraagd. Hij heeft hier geen enkele keer gezegd dat hij
ertegen was. Hij had dat moeten zeggen toen het aan de orde was!De heer Blok (VVD):Dit is feitelijk onjuist: zowel de heer De Nerée als ikzelf hebben
bezwaar aangetekend. De getuigen zijn hier aanwezig.De voorzitter:Ik had de discussie over het onderwerp spoeddebat al gesloten.De heer Blok (VVD):Ja, maar "De verschrikkelijke Crone" begon er weer over.Wat weten wij eigenlijk over de financiën? Voorlopige cijfers. Het
beeld dat een overheid kan hebben op dit moment is in feite de bankstand,
de liquiditeit. De woordvoerders financiën weten dat ook. Met de huidige
cijfers kan een indicatie worden gegeven van het afgelopen jaar. Meer is niet
mogelijk omdat de samenstelling van het saldo nog onbekend is. Op dit punt
verschilt de overheid niet veel van de Shell of van de groenteboer op de hoek
die weliswaar zijn huidige bankstand kent, maar nog niet alle rekeningen heeft
gehad en dus niet zijn precieze financiële positie kent. Het is dus onverstandig
om een debat te voeren over de besteding van meevallers terwijl iedereen in
de Kamer – zeker de woordvoerders financiën – weet dat de
samenstelling van de meevallers en de doorwerking daarvan in het komende jaar
niet bekend kan zijn.Het is een domme zet van de PvdA-fractie om dit debat aan te vragen. Zij
doet steeds haar best om het imago van financiële degelijkheid op te
poetsen. Het is het goed recht van de PvdA-fractie om het op inhoudelijke
punten oneens te zijn met het kabinet en met mijn fractie, maar zij kan onmogelijk
het imago van financiële degelijkheid ophouden als zij op 25 januari
al wil praten over de uitgave van meevallers die nog niet bekend kunnen zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Vindt u dan ook dat het kabinet gewoon zijn mond had moeten houden in
de afgelopen weken over mogelijke meevallers in het kader van de begroting
2005? Gewoon kop dicht, geen mededeling, niks nieuws bekend, u hoort later
van ons?De heer Blok (VVD):Nee. Ik vind het heel logisch dat het kabinet openheid van zaken geeft
op het moment dat het dat kan. U hebt waarschijnlijk per 31 december
een bankafschrift gehad. Minister Zalm heeft dat ook gehad. De overheid heeft
een kasboekhouding en een bankafschrift is daarom nogal sterk indicatief voor
de positie. Het is dan ook logisch dat het goede nieuws naar voren wordt gebracht,
met alle mitsen en maren daarbij. Als woordvoerder financiën had u daar
overigens niet op gewezen hoeven te worden; u hebt verstand van financiën
dus u weet dat in januari de precieze positie nog niet bekend kan zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):De VVD-fractie geeft dus alle ruimte aan het kabinet om goed nieuws zo
snel mogelijk te brengen, maar vindt enig debat daarover in de Tweede Kamer
volstrekt voorbarig. Wat een heldere opvatting.De heer Blok (VVD):Het gaat om de vraag of op dit moment al over uitgaven kan worden gesproken
terwijl de vorm en de continuïteit van de inkomsten nog onduidelijk zijn.
Dat is een zeer wezenlijke politieke vraag waar wij allemaal het antwoord
op kennen. Die zekerheid hebben wij niet en kunnen wij niet hebben.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Er is al gezegd dat zich een patroon aftekent. Een lek, dit
keer gelukkig over meevallers. Een minister voor de televisie die informatie
half ontkent en een fractie die onmiddellijk een spoeddebat aanvraagt. Vanavond
wordt dat spoeddebat gevoerd over cijfers die absoluut niet vaststaan. Wij
hebben van het kabinet een brief gekregen waarin dit eigenlijk wordt bevestigd.
Ik ben het eens met degenen die gezegd hebben dat het volledig prematuur is
om hierover een debat te houden. In de brief staat dat er meevallers zijn.
Het is echter volstrekt onduidelijk waar die meevallers uit bestaan. Bij de
Najaarsnota bleek dat het bedrijfsleven teveel belasting heeft betaald omdat
het bedrijfsleven wilde bankieren bij de fiscus. In 2005 was het mogelijk
om op die manier hogere rente te krijgen dan op deposito's. Dat geld moet
in 2006 worden terugbetaald dus mogelijk is de meevaller niet zo groot als
gedacht.In de brief staat ook dat zich meevallers voordoen aan de uitgavenkant.
De ministeries hebben minder uitgegeven dan begroot was. Het is echter onduidelijk
waar dat uit bestaat. Dat hoeft ook geen echte meevaller te zijn. Ik geef
een voorbeeld. Iemand heeft een ijskast en het ding is op. Hij wil het apparaat
vervangen. Het is december en een goed gezin heeft voor een dergelijke uitgave
gespaard. Hij gaat naar de winkel en hij hoort dat de door hem gewenste ijskast
pas in januari weer binnen komt. Dat gespaarde geld kan hij dan nog even in
zijn zak houden. Nee, zegt de PvdA-fractie, dat is een meevaller dus dat geld
kunnen wij aan iets anders uitgeven. Of de ijskast dan nog kan worden betaald
in januari, is blijkbaar niet interessant. Als ik zoiets thuis deed, zou mijn
vrouw mij onmiddellijk ontbieden voor een spoeddebat, dat ik zou verliezen.
Ik zou terecht het verwijt krijgen dat het kortetermijndenken is om zo te
handelen. Mijn fractie doet daar niet aan mee. De situatie is nog te prematuur.
Wij moeten eerst meer duidelijkheid krijgen over de omvang en de samenstelling
van die meevaller.De heer Bakker (D66):Waar moet je zonder ijskast al die goedkope jenever laten?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Daarom waren wij ook zo blij dat er een koudefront werd voorspeld; ik
heb ze onmiddellijk buiten gezet. Dit herinnert mij er wel aan dat ik waarschijnlijk
een fles jenever – gelukkig iets goedkoper dan die van vorig jaar –
schuldig ben aan de minister van Financiën. Tijdens een overleg heb ik
hem die toegezegd als de economische groei hoger uitvalt.Het is duidelijk dat het beter gaat met de economie. Nederland merkt nu
de effecten van de kabinetsmaatregelen van de afgelopen jaren. De CDA-fractie
is daar buitengewoon verheugd over. De onheilsprofeten, zowel buiten als binnen
deze Kamer, hebben ongelijk gekregen, wat goed is voor de Nederlandse samenleving.
Het zou deze onheilsprofeten sieren als zij hun ongelijk zo
langzamerhand ruiterlijk erkennen. Tegen iedereen die nu al staat te popelen
om over te gaan tot het grote uitdelen, zeg ik: laten wij leren van de fouten
uit het verleden. In 2001 werd 6 mld. aan eenmalige meevallers ingezet voor
structurele uitgaven. Het kabinet-Balkenende moest vervolgens hard ingrijpen.
Dat was eens en nooit weer. Laten wij wachten op de Voorjaarsnota, de cijfers
die erin staan en de voornemens die het kabinet aankondigt. Op basis daarvan
kunnen wij een meer diepgaande discussie in deze Kamer voeren.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Atsma heeft afgelopen week – het idee dateert eigenlijk
van al langer geleden – namens de CDA-fractie geroepen: ik wil bij gelegenheid
van de Voorjaarsnota 2006 200 mln. uit de algemene middelen om de publieke
zenders reclamevrij te maken. Blijkbaar heeft de heer Atsma niet naar de heer
De Nerée geluisterd. Legt de CDA-fractie nu wel of niet een claim neer
bij het kabinet – de heer Atsma heeft niet gezegd of het uit de meevallers
moet worden gefinancierd – om 200 mln. te reserveren voor het reclamevrij
maken van de publieke omroep?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Atsma heeft niet gezegd wat de heer Vendrik nu beweert. Dat heb
ik van hem en uit de publicaties begrepen. Indien wij ervoor kiezen om de
publieke omroep reclamevrij te maken, dan zal daar brede overeenstemming over
moeten bestaan en moet een financiering worden gevonden. Zolang dat niet het
geval is, gebeurt het gewoon niet. Duidelijker kan ik er niet over zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Het kan wel iets duidelijker. Op de persconferentie van vrijdag vond het
kabinet het kennelijk noodzakelijk om enige afstand te nemen van het gezamenlijke
initiatief van de fracties van CDA en D66 om het Paasakkoord open te breken
en 200 mln. te reserveren, al dan niet uit de meevallers. Waar staat de CDA-fractie?
Ligt er een claim op tafel van 200 mln. voor de publieke omroep, of hebben
de heer Zalm en ik spoken gezien?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Vendrik ziet spoken. Ik weet niet wat de heer Zalm heeft gezien;
ik kan zijn gedachten niet lezen. Er ligt zeker geen claim op tafel van 200
mln. Wij moeten erover praten, als wij die kant op willen. Wij moeten dan
kijken wat wij gaan doen. De heer Bakker heeft er ook over gesproken. U probeert
er heel wat van te maken. De heer Atsma heeft niets anders gezegd dan dat
hij op den duur de publieke omroepen graag reclamevrij wil maken. Daarvoor
zijn gelden nodig, maar daarover hebben wij op dit moment niets afgesproken.
Zo lang wij daar niets over afgesproken hebben, gebeurt het niet en leggen
wij er geen claim op.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp toch dat het CDA samen met D66 het initiatief heeft genomen.
Was het nu een vraag aan het kabinet of niet?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb die vraag al drie keer beantwoord. Het is volkomen duidelijk. Ik
ga er niet verder op in.De heer Vendrik (GroenLinks):Het CDA vraagt dus géén 200 mln.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ben daar al drie keer op ingegaan.De heer Vendrik (GroenLinks):U kunt de vraag toch gewoon beantwoorden?De voorzitter:De heer Vendrik heeft antwoord gekregen. Ik begrijp dat het antwoord voor
hem niet bevredigend is. Ik begrijp ook dat de heer De Nerée geen ander
antwoord zal geven.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Vendrik kan nu wel proberen onzekerheid te zaaien, maar er is
geen onzekerheid. Wij zijn volkomen duidelijk geweest.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb dit soort debatten vaker met de heer De Nerée gevoerd. Er
komen altijd twee antwoorden.De voorzitter:U hoeft mij niets uit te leggen. Ik constateer dat u geen ander antwoord
krijgt. Wij kunnen het er met z'n allen niet uit trekken.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik zou niet weten wat er verder uit getrokken moet worden. Ik heb gezegd
dat er geen claim is. Ik heb ook een aantal keren gezegd dat wij erover kunnen
denken en praten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Balkenende:Mevrouw de voorzitter. De heer Crone begon over de aanwezigheid van de
minister van Financiën. Als ik hier ben, vind ik het ook leuk als de
fractievoorzitters aanwezig zijn. Dat is niet het geval, maar daar zeur ik
ook niet over.De heer Crone (PvdA):Wat zegt u nu?Minister Balkenende:U moet opletten. Ik ben net begonnen en u hebt niet geluisterd. Ik zei
dat het voor mij leuk is als de fractievoorzitters aanwezig zijn als ik hier
kom. Dat is niet het geval, maar daar zeur ik ook niet over.Het is echter meer dan dat. In de regeling van werkzaamheden stond: "Ik
stel voor het stenogram van dit gedeelte van de vergadering door te geleiden
naar het kabinet, in het bijzonder naar de minister van Financiën en
de minister-president."De minister van Financiën heeft de Kamer een brief gestuurd. Ik denk
dat wij recht doen aan de Kamer en aan de inbreng in eerdere aanleg doordat
ook de minister van Financiën aanwezig is.Als ik de balans van het debat opmaak, zou ongeveer de helft van mijn
kabinet hier aanwezig moeten zijn. Ik moet ingaan op: lastenverlichting voor
bepaalde groepen, meer geld voor onderwijs en zorg, de olieprijscompensatie,
het FES, de publieke omroep en de denivellering. Verder moet het hele begrotingsbeleid
worden behandeld.De heer Bakker (D66):En de woningmarkt!Minister Balkenende:De woningmarkt! Voorzitter, ik bied u mijn excuses ervoor
aan dat de ministers van SZW, VWS, OCW, EZ en VROM hier niet aanwezig zijn.Waar gaat het nu eigenlijk over? De heer Crone is er vroeg bij, te vroeg.
Er wordt gedebatteerd over het afgelopen jaar, op een moment dat meer voldragen
cijfers nog naar voren moeten komen. Ik heb het dan over de voorlopige rekening
over het afgesloten boekjaar. Die komt later, namelijk eind volgende maand.
De detailinformatie hoe 2005 precies moet worden verantwoord hebben wij nog
niet. Dat is ook gezegd in de brief van de minister van Financiën. Dat
betekent dat wij nog helemaal geen conclusies kunnen trekken.Laat ik beginnen met een positief punt, dat door de heren Van As, Blok,
Bakker en De Nerée is genoemd. Op het ogenblik zien wij een duidelijke
daling van het financieringstekort, waarmee wij blij zouden moeten zijn. Het
zegt iets over de soliditeit van de overheidsfinanciën.De heer Crone (PvdA):Dat heb ik ook gezegd.Minister Balkenende:Dat is zo. Het viel mij bij de andere heren wel wat meer op dan bij u.De heer Crone (PvdA):Dan hebt ú niet goed geluisterd.Minister Balkenende:Ik ben blij dat u het nu wel duidelijk zegt.De heer Crone (PvdA):Het is jammer dat de minister-president zegt dat hij alle ministers had
moeten meenemen. Dat is niet waar. De minister-president en iedere minister
spreekt namens het kabinet, vanwege de eenheid van kabinetsbeleid. Als hij
andere ministers nodig heeft, is dat kennelijk omdat die iets anders te vertellen
hebben. Ik spreek hem aan op de eenheid van kabinetsbeleid. Om de aanwezigheid
van de minister van Financiën heb ik niet gevraagd, maar ik waardeer
het dat hij er ook bij is.Ik heb zojuist gezegd dat ik blij ben met de derde meevaller van om en
nabij 3 mld. De eerste meevaller hebben wij niet willen uitgeven. Wij hebben
daarover niet eens een debat aangevraagd. Over de tweede meevaller hebben
wij een debat gehad in het kader van de Najaarsnota. Nu is de situatie precies
hetzelfde als het vorig jaar. In januari hebben wij een debat hoe de Kamer
voorsorteert naar de Voorjaarsnota. Dat had ook over twee weken gekund, maar
om nu te zeggen dat de Kamer geen recht heeft op zo'n debat... De oppositie
mag dat vragen. De woordvoerders van de coalitie kunnen zeggen dat zij er
niet aan meedoen, omdat zij al een binnenlijn naar het kabinet hebben. Wij
sorteren hier gewoon voor, niet op de exacte cijfers, zoals ik ook heb gezegd.
Het kan een miljard meer of minder worden. Als je 10 mld. hebt, mag het ook
1 mld. meer of minder worden. Wij kunnen echter wel afspraken maken of suggesties
uitwisselen hoe de premier gaat voorsorteren ten opzichte van hetgeen in het
Hoofdlijnenakkoord staat.Minister Balkenende:Ik ben blij met de woorden van de heer Crone. Ik mag het beschouwen als
een compliment voor het kabinet dat er waardering is voor de soliditeit van
de financiën. Het is goed om dat eens tegen elkaar te zeggen. Ik ben
blij met die woorden. Wij hebben behoefte aan overheidsfinanciën die
toekomstgericht zijn, waarbij wij geen risico's lopen voor budgettaire kaders
en kunnen werken aan voorspelbaarheid. Dat komt er niet vanzelf. Dat de zaak
nu op orde is, hangt natuurlijk samen met een zekere ontwikkeling van de economische
groei. Het is echter ook een kwestie van de zaak op orde gebracht hebben.
Er moest in het verleden wel ingegrepen worden. Daar kan geen misverstand
over zijn. Ik ben blij met de notie van soliditeit, die hier breed wordt onderstreept.
De voorzitter heeft terecht aangeven dat wij een debat voeren over meevallers.
Dat zijn echter meevallers ten opzichte van eerder verwachte ontwikkelingen.
Het is evenwel nog steeds een tekort; dat is de situatie. Je mag blij zijn
dat het tekort lager is, maar het is nog steeds een tekort.De staatsschuld loopt op en over die staatsschuld moeten wij rente betalen.
Wij weten allemaal dat wij ons best zouden moeten doen – ook op grond
van de vergrijzing – om dat terug te brengen. Dat is de afgelopen jaren
moeilijk geweest. Het lukte eigenlijk niet, doordat wij zo'n zware economische
ontwikkeling hebben gehad. Iedereen weet dat als het kabinet niet het beleid
had gevoerd dat het heeft gevoerd, er het risico was dat wij een saldo zouden
hebben gehad dat ver boven de 3% uit zou zijn gekomen. Dat is de realiteit.
Als wij hier vandaag kunnen vaststellen dat wij het nu, op grond van voorlopige
inzichten, hebben over min 0,75%, dan is dat iets waar ik blij om ben;
ik ben er trots op dat wij in ieder geval de zaak onder controle hebben. Dat
is in het belang van iedereen.Ik moet hierbij denken aan mijn voorganger, premier Kok. Deze zei: eindelijk
zijn wij van dat gehate minteken bij het EMU-saldo af. Het lijkt of die woorden
toch weer wat ver achter ons liggen, als ik zo naar de heer Crone luister.
Wij moeten één ding goed vaststellen en wat dat betreft was
ik ingenomen met de opmerking van onder anderen de heer De Nerée; het
geldt ook voor de heer Blok en de heer Bakker. Waar hebben wij het nu over?
Wij hebben het over de realisatie van cijfers in het jaar 2005. Daarin hebben
wij nog niet eens het volledige inzicht; daar is het nog te vroeg voor. De
Kamer wordt daarover geïnformeerd. Het is, met andere woorden, in dit
stadium nog niet duidelijk genoeg om de eindbalans op te maken van het afgelopen
jaar. Wij zijn blij met het resultaat, maar hoe dit precies is veroorzaakt
en hoe het met de cijfers zit, zal moeten blijken. Het is dan al helemaal
moeilijk om vast te stellen wat dit nu betekent voor de doorwerking naar 2006
en 2007. Als wij spreken over die doorwerking, is het noodzakelijk dat wij
weten hoe het precies zit met de cijfers. De heer Van As had gelijk: het is
nu gewoonweg te vroeg om te praten over de invulling, over lastenverlichting
en uitgaven. Het betekent dat je alles onder ogen moet zien en de bereidheid
daartoe bestaat.Neem bijvoorbeeld de koopkrachtontwikkeling. Er is het afgelopen jaar
veel gezegd over de koopkrachtontwikkeling 2006. Daar hebben wij met elkaar
over gedebatteerd. U kunt het wat dat betreft eens of oneens zijn met het
kabinet, maar dat hebben wij met elkaar zo vastgesteld. Het kabinet heeft
gezegd dat het graag bereid is om in de loop van dit jaar te kijken naar de
koopkrachtontwikkeling. Wij zullen dan kijken of er zonodig maatregelen genomen
moeten worden. Dat is met elkaar afgesproken.Als ik nu luister naar de inbreng hier, roept het bij mij de vraag op:
wat willen wij eigenlijk vanavond? De koopkrachtontwikkeling over 2005 is
niet meer terug te draaien. Dat jaar is afgesloten en de heer Bakker had daarin
gelijk. De meevaller van het afgelopen jaar is er wat dat betreft
niet; dat zit in de cijfers en dat kun je vaststellen.Wij hebben altijd gezegd dat 2005 een lastig jaar was. Het was een moeilijk
jaar waarin iedereen in de min ging. Dat was echter nodig om die moeilijke
periode door te kunnen komen. Er is gesproken over het koopkrachtbeeld 2006
en wij hebben vastgesteld dat, in tegenstelling tot eerdere tijden, grote
groepen nu juist in de plus zullen gaan komen en dat het gemiddelde beeld
een stuk beter zal zijn. Als wij het hebben over datgene wat ons te doen staat,
dan gaat het natuurlijk om een begrotingsbeleid waarin elementen als solide,
sociaal en structuurversterking centraal staan. Dat houdt ons bezig en daarover
spreken wij met elkaar.Als ik dit beeld op mij laat inwerken, dan zeg ik dat er reden tot tevredenheid
is dat het saldo zich ontwikkelt zoals het zich ontwikkelt. Het is evenwel
te vroeg om te spreken over de aanwending van meevallers, als de precieze
cijfers nog niet bekend zijn en nog niet geanalyseerd zijn – dat laatste
kan nog niet, want daarvoor is het te vroeg. Natuurlijk, er is de toezegging
van het kabinet om over zaken met de Kamer te spreken op het moment dat dit
wel kan. De Voorjaarsnota is dan een goed moment; dat geldt ook voor de koopkrachtontwikkeling.Wij kunnen met elkaar debatteren over alles. Wij kunnen spreken over het
begrotingsbeleid en dan zal de vraag zijn van de heer Irrgang: hoe kijkt u
tegen uw begrotingsbeleid aan? Nu, dan zeg ik in alle duidelijkheid dat ik
daar vierkant achter sta, want het was nodig. Het zou merkwaardig zijn, als
ik het anders zou zeggen. De heer Vendrik spreekt van een grote denivellering.
Ja, er zijn bepaalde groepen die duidelijk in de plus zaten, bijvoorbeeld
gezinnen met kinderen, maar dat hebben wij ook gewild. Dat debat hebben wij
uitbundig gevoerd tijdens de algemene politieke beschouwingen. Wij kunnen
hier over alles praten, bijvoorbeeld over het publieke bestel. Het karakter
van dit debat betreft de meevallende cijfers, terwijl wij nog steeds een tekort
hebben over 2005. Het is echt prematuur om over de aanwending van meevallende
cijfers te spreken.Ik begrijp de wens om over allerlei zaken te spreken, maar als wij op
deze manier debatteren met elkaar, kunnen wij elke twee weken wel een debat
met elkaar hebben. Ik kom zonder meer naar het debat als de Kamer erom vraagt,
maar de vraag is of dit de wijze is waarop wij ordentelijk met elkaar om kunnen
gaan, als het gaat over cijfers, over verwachtingen, over wensen en over wat
nodig is.Voorzitter. Natuurlijk gaan wij graag op de opmerkingen in, maar wij moeten
wel scherp zijn en duidelijk aangeven waarover wij het hebben, en dat is over
een aantal voorlopig meevallende cijfers. Nu kunnen wij nog niet zeggen hoe
de doorwerking ervan is naar dit jaar en volgend jaar. Daarmee hebben wij
het kader aangegeven. Ik vond daarom dat de heren Blok, De Nerée, Bakker
en Van As op dit punt heel duidelijk waren.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. De minister-president zei met enkele korte zinnen dat het
gevoerde begrotingsbeleid nodig was. Echter, je kunt constateren dat in 2003,
2004 en 2005 is bezuinigd – voor een deel zal dat nodig zijn geweest –
terwijl dit jaar weer extra wordt uitgegeven. Je kunt dus in ieder geval zeggen
dat die bezuiniging voor een deel niet nodig was, want dit jaar is geld over
wat aan twee keer modaal wordt gegeven. Ik kan mij dan ook niet voorstellen
dat de minister-president met tevredenheid op het gevoerde beleid terugkijkt.Minister Balkenende:Het is een misvatting om te denken dat men het begrotingsbeleid van dit
kabinet kan typeren met de woorden ombuigen en bezuinigen.De heer Crone (PvdA):Dat was het wel.Minister Balkenende:Nee, op onderdelen en voor bepaalde groepen is er iets bijgekomen. Ik
denk aan de chronisch zieken, de bijzondere bijstand en de levensloop. Onderwijs
is ontzien en wij hebben meer gedaan aan veiligheid. Je kunt dan ook niet
zomaar zeggen dat er is bezuinigd. Nee, er zijn keuzen gemaakt. Daarmee kunt
u het niet eens zijn, maar ik vind dat de term "ombuigen" niet het
doel van het beleid aangeeft. Dat is punt één.Punt twee: u kunt kritiek hebben op het beleid van het kabinet, gelet
op wat wij hebben moeten doen in de sfeer van de koopkracht. Ik wijs er evenwel
op dat toen ik als minister-president aantrad, onze positie ten opzichte van
concurrerende landen aanzienlijk was veranderd, met 12% vergeleken
met onze positie in 1996/1997. Toen heeft iedereen gezegd: wij moeten een
pas op de plaats maken, want wij kunnen dit niet lang volhouden. Daarom sta
ik voor het gevoerde beleid. Ik kan nog meer onderwerpen noemen, maar mede
door het gevoerde beleid is onze concurrentiekracht toegenomen, zijn de nodige
hervormingen doorgevoerd, is er meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt, is
het saldo verbeterd en wordt de werkloosheid, gelukkig, teruggedrongen. Natuurlijk
hebben wij voor de veranderingen de werkgevers en de werknemers nodig. Gelukkig
hebben zij in de afgelopen jaren veel gedaan. Dit kabinet heeft vier akkoorden
gesloten. Dit zijn de feiten en als ik die op een rijtje zet, zeg ik: u kunt
met veel kritiek komen, kritiek die ik begrijp, maar ik sta voor het gevoerde
beleid.De heer Irrgang (SP):Over politieke keuzes kun je altijd van mening verschillen. Wij zouden
het beschikbare geld dit jaar liever niet aan twee keer modaal hebben gegeven.
U kunt echter niet ontkennen dat je in eerdere jaren minder had hoeven te
bezuinigen op met name de lage inkomens, want in 2006 is geld aan de hoogste
inkomens gegeven voor lastenverlichting. Als het gaat om de inkomenspositie
van de lage inkomens is de huursubsidie en de ontkoppeling van de uitkeringen
aan de lonen genoemd.Minister Balkenende:Misschien heeft u nog niet zo lang geleden het interessante artikel van
de heer Kalshoven in een van de weekbladen gelezen. Dat artikel ging over
de mate van gelijkheid en ongelijkheid. De heer Kalshoven schreef dat Nederland
een behoorlijke mate van gelijkheid heeft gekregen. Er speelt nog iets anders
bij de inkomensverdeling. Bij een vergelijking van de landen op grond van
gelijkheid en ongelijkheid blijkt dat Nederland met gelijkheid op plaats drie
staat, na twee Scandinavische landen. Dat zijn de feiten. Het was een wens
van een deel van de Kamer dat bepaalde groepen een plus zouden krijgen, zoals
de middeninkomens met kinderen. Die hebben het de afgelopen jaren zwaar gehad
en die zijn nu in de plus gekomen. Dit houdt ook verband met het zorgstelsel.
Je kunt over het beleid van mening verschillen, maar laten wij alsjeblieft
oppassen en niet het beeld oproepen dat niets in het land deugt
en dat de verzorgingsstaat wordt afgebroken. Ik heb hierop ook in de Eerste
Kamer gewezen. Ik denk aan de manier waarop dit land zich ontwikkelt en welke
voorzieningen wij voor ouderen hebben. Als wij dat in aanmerking nemen, blijkt
dat wij in de wereldtop zitten. Ik denk verder aan de hoogte van het WML,
die relevant is voor de positie van bijstandsuitkeringen. Het blijkt dat wij
wat het WML betreft na Luxemburg tot de top van Europa behoren. Met de kwaliteit
van de verzorgingsstaat behoren wij tot de eerste zes of zeven van de wereld.
Verder zegt 85% tot 86% van de burgers tevreden te zijn met
het leven in dit land. Mag ik dat ook eens een keer noemen?De heer Vendrik (GroenLinks):En hebben wij het over het milieu, dan staan wij op plek 27 of 28. Dan
zijn wij de vieze man van Europa.Voorzitter. Ik vind het niet zo stijlvol wat de minister-president doet.
Het doet mij een beetje denken aan belletjetrekken: even een fijn nieuwsmomentje
van de afgelopen week meepikken en als daarover dan vragen uit de Kamer komen,
roepen: dat debat komt veel te vroeg, wat maken jullie mij nou! Ik vind dat
toch een beetje een blijk van gebrek aan stijl. Ik gun de minister-president
dat nieuwsmoment, maar tegen hem zeg ik ook: wees een man en kom hier om voluit
het debat met de Kamer aan te gaan. Mijn vraag ging over de publieke omroep.
De minister-president zegt: moeten wij het er hier ook over hebben? Ik ben
er niet over begonnen; dat deden coalitiepartijen. Vervolgens liep dat kennelijk
zo hoog op dat de vervanger van de minister-president afgelopen vrijdag de
persconferentie gebruikte om een nadrukkelijk signaal te geven, met name aan
die coalitiepartij die zou kunnen vermoeden dat meevallers op grond van de
berichten die het kabinet zelf heeft verspreid dit voorjaar konden worden
ingezet om de publieke zenders reclamevrij te maken. Mag ik daar dan vanuit
de oppositie een vraag over stellen? Ik mag ervan uitgaan dat de minister
van Financiën in naam van het kabinet heeft gesproken. Mag ik er dan
ook van uitgaan dat het voor het kabinet uitgesloten is dat meevallers dit
voorjaar worden bestemd ter financiering van het gedeeltelijk of geheel reclamevrij
maken van de publieke omroep?Minister Balkenende:Ik begrijp uw vraag. Het is ook consequent, want u bent er in eerste termijn
over begonnen en u hebt er ook anderen op bevraagd. Ik begrijp heel goed dat
u deze vraag ook in mijn richting stelt. Is dit het debat om te bespreken
wat er met de publieke omroep gebeurt? Nee, dat is in dit debat helemaal niet
aan de orde. Ik heb goed beluisterd wat de vertegenwoordigers van de regeringspartijen
hebben gezegd. Zij hebben ook geen behoefte aan een debat op dit moment. Kortom,
ik vind dit een ontijdig moment om te spreken over de publieke omroep. De
minister van Financiën heeft aangegeven dat er een akkoord is en dat
het partijen vrij staat om dat akkoord te veranderen. Dat kan; wij zullen
dat in de komende tijd zien. Ik heb heel goed beluisterd wat hier is gezegd.
Dat debat zal worden gevoerd, maar dat bespreken of besluiten wij niet vanavond.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb afgelopen vrijdag nadrukkelijk begrepen dat de minister van Financiën,
sprekende namens het kabinet, heeft gezegd dat hij geen behoefte heeft aan
een nieuw akkoord over de publieke omroep. Als ik hem juist heb beluisterd,
wijst het kabinet een mogelijke claim af van een of meer coalitiefracties
voor een bedrag van bijvoorbeeld 200 mln., te financieren uit de meevallers
waarover het debat vanavond gaat. Dat is de politieke realiteit van dat moment.
Mag ik er een vraag over stellen? Het kabinet heeft gereageerd op speculaties
in de media van de coalitie. Dat heeft een relatie met de meevallers die wij
vanavond bespreken. Nu zegt de minister-president weer dat dit er niet het
debat voor is. Uw kabinet is erover begonnen. Uw kabinet vond het nodig om
er iets over te zeggen bij monde van de minister van Financiën afgelopen
vrijdag tijdens de persconferentie. Kunt u mij dan antwoord geven op een vraag
die ik stel, als dat bericht de wereld in gaat?Minister Balkenende:Nee. De minister van Financiën heeft aangegeven dat van een akkoord
dat is gesloten tussen de coalitiepartijen kan worden afgeweken, als partijen
het daarover eens zijn. Voor het overige gelden de afspraken die zijn gemaakt.
Dat is een bekende regel. Wij zullen afwachten wat er de komende maanden gaat
gebeuren. Ik heb nu helemaal geen behoefte aan een debat over dit specifieke
onderdeel. Het is ook niet aan de orde.De heer Vendrik (GroenLinks):Er is kennelijk een debat. Ik heb dat niet gestart.Minister Balkenende:Er komt nog iets bij. Wij ronden de boeken van 2005 af, als de gegevens
definitief zijn. Essentieel en interessant is de vraag wat de doorwerking
van het afgelopen jaar naar 2006 is en welke gevolgen dat heeft voor de budgettaire
ruimte en dergelijke. Wij kunnen er nu helemaal niets over zeggen. Kortom,
wat wij doen met koopkrachtontwikkelingen, met lastenverlichting en -verzwaring,
met uitgaven enzovoorts is allemaal prematuur. U verwacht nu toch niet van
mij dat ik hier een debat begin of uitspraken doe over de publieke omroep,
terwijl de minister heeft aangegeven wat de gangbare regel is voor het sluiten
van akkoorden tussen coalitiepartners?De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. De laatste keer als u het mij toestaat.De voorzitter:Ja, maar heel kort.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp precies hoe dit werkt. Dit debat loopt weg, doordat de minister-president
vlucht in procedures dat het nu niet aan de orde is.De voorzitter:U hoeft dit allemaal niet tegen mij te zeggen. U hebt vanavond ruimschoots
de gelegenheid gekregen om alles te zeggen wat u wilt. Stelt u nu uw korte
vraag. Wij moeten vanavond geen megadebat voeren.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik constateer – ik vraag om een reactie daarop; als het ander is
hoor ik dat graag – dat de minister van Financiën afgelopen vrijdag
letterlijk heeft gezegd: ik heb er geen behoefte aan dit akkoord te wijzigen
voor nieuwe afspraken. Oké, het kabinet heeft dus geen zin in nieuwe
afspraken over de publieke omroep. Het kabinet heeft nu dus ook geen zin om eventuele meevallers te reserveren om nieuwe afspraken te financieren.
Zo interpreteer ik het. Ik herhaal mijn vraag van daarnet, waarvan de minister-president
roept dat hij niet aan de orde is. Nee, die vraag is wel aan de orde omdat
hij gisteren door het kabinet zelf is gesteld. Als er een coalitiepartij is
die het in haar hoofd haalt om te fantaseren over het gebruik van meevallers
voor een nieuw akkoord over de publieke omroep, dan is zij bij het kabinet
aan het verkeerde adres. Zo interpreteer ik de mededeling van de minister
van Financiën. Als het anders is, hoor ik het graag. Ik wil graag een
inhoudelijke reactie en ik wil niet weggezet worden met de mededeling: dit
debat is nu niet aan de orde. Het is wél aan de orde, omdat het kabinet
erover gesproken heeft. Ik verwacht een fatsoenlijk antwoord.Minister Balkenende:Ik begrijp de opwinding van de heer Vendrik niet echt. De minister van
Financiën heeft gezegd dat hij er geen behoefte aan heeft. Dat is logisch,
want een kabinet weet wat de spelregels zijn. Wij weten wat er is afgesproken
en wij zijn bezig met de uitvoering. Het zou merkwaardig zijn...Minister Zalm:Afspraak is afspraak.Minister Balkenende:Nee, niks zeggen. Daar krijg ik alleen maar gezeur mee.Natuurlijk staat het partijen vrij om het kabinet te vragen tot andere
afspraken te komen. Er kan een debat komen, maar dat gebeurt op het moment
dat dat aan de orde is. Voor het overige is alles prematuur. Er is nu nog
niets te zeggen over de doorwerking van 2005 in 2006. Het zou dan volstrekt
inconsequent zijn als het kabinet een voorschot zou nemen op bepaalde zaken.
Ik begrijp dat de heer Vendrik het punt opbrengt. Dat is zijn volle recht
en ik zet hem dan ook absoluut niet weg. Wij hebben te maken met gemaakte
afspraken die worden uitgevoerd. Als nieuwe omstandigheden ontstaan, zijn
er partijen nodig om veranderingen aan te brengen. Hoe het debat zich ontwikkelt
zullen wij de komende tijd zien.De heer Crone (PvdA):Ik ben blij dat de minister-president ook veel inhoudelijke uitspraken
heeft gedaan. Daar voer ik het debat voor, en debatten waaraan de oppositie
meedoet, zijn altijd ontijdig. De minister-president heeft twee dingen gezegd
waar ik het helemaal mee eens ben. Ten eerste de soliditeit, een woord dat
ook door mijn partij met hoofdletters wordt geschreven. Al onze tegenbegrotingen
zijn qua soliditeit gelijkwaardig of beter. De omvang van de pakketten staat
bij mij niet ter discussie. Over de samenstelling van de pakketten zijn wij
het niet eens. Wij snappen niet waarom het allemaal betaald moest worden door
de lage inkomens. Vervolgens heeft de minister-president een politieke uitspraak
van groot belang gedaan: zolang wij nog een tekort hebben, moeten wij niet
van meevallers spreken. Hij heeft oud-premier Kok aangehaald, die indertijd
zei: eindelijk van de min af. Als uit de begrotingsvoorbereiding voor 2007
en de Voorjaarsnota 2007 blijkt dat wij nog niet aan de nul zitten, dan is
er volgens de minister-president niets extra's uit te geven, noch aan de uitgavenkant,
noch aan lastenverlichting. Dat lijkt mij een belangrijk politiek feit: totdat
wij bij de nul zijn, komt er geen lastenverlichting en komen er geen extra
uitgaven.Minister Balkenende:Dit een vorm van exegese die niet kan. Ik heb gesproken over het algemene
begrotingsbeleid. Ik heb in dat verband de woorden "structuurversterking", "sociaal"
en "solide" gebruikt. Ik vind het van groot belang dat het kabinet
daarmee rekening houdt. Daarnaast heb ik het beeld rondom meevallers willen
nuanceren. Alsof er te verdelen zou zijn! Een meevaller in een tijd van een
financieringstekort houdt in dat er sprake is van een gunstiger beeld, maar
nog steeds een tekort. De vraag over welke precieze cijfers wij het dan hebben,
zullen wij nader moeten bekijken. Het aanvankelijke beeld voor het financieringstekort
was 2,6%. Gelukkig is het een stuk beter geworden. Wij zullen moeten
bekijken wat het komend en het volgend jaar brengt. Voor het overige vind
ik het prematuur om uitspraken te doen over verdere stappen. Ons uitgavenkader
is bekend. Het is bekend wat er voor 2006 in de boeken staat. De Voorjaarsnota
is het moment om zaken verder te bespreken. De heer Crone moet niet met de
exegese komen dat er tot aan nul helemaal niets kan. Zo ligt het feitelijk
niet. In het afgelopen jaar, met een financieringstekort, hebben wij het nodige
gedaan aan lastenverlichting. Wat hebben wij dit jaar niet gedaan aan koopkrachtondersteuning!
Miljarden!De heer Crone (PvdA):Misschien mag ik dat even rechtzetten. Wij zitten nog steeds met een kabinet
dat per saldo de lasten met 8 mld. heeft verzwaard. Minister Zalm heeft steeds
gezegd dat er nog 1 mld. lastenverlichting in het vat zit. Dan eindigen wij
dus op 7 mld. Ik verwijs naar pag. 140 van de MEV. Dit kabinet is het kabinet
van een totaal ombuigingspakket van 19 mld. Een onderdeel daarvan is een lastenverzwaring
van 8 mld. Ik heb u geprezen dat het tekort daardoor niet zo hoog is geworden,
maar nu gaat u wegkruipen. U bracht net op dat premier Kok al heeft gezegd
dat wij van de min af moeten. Vervolgens prijs ik u dat het heel goed is dat
u naar de nul wilt, maar nu krabbelt u terug.Minister Balkenende:Dat is flauw.De heer Crone (PvdA):Misschien mag ik mijn vraag nog even stellen.De voorzitter:Dat mag, maar uw interrupties moeten wel iets korter worden.Minister Balkenende:Weet u wat zich nu voordoet, mijnheer Crone? De aanleiding voor het debat
is dat u hebt gesignaleerd dat er sprake is van meevallers. Verder bekritiseert
u het kabinet op, zoals u dat noemt, de samenstelling van wat er allemaal
gebeurt. U hebt ook aangegeven waarom u vindt dat er andere dingen moeten
gebeuren. Dat is uw goed recht. Ik heb op mijn beurt gezegd dat ik hecht aan
soliditeit. U zegt dat ook. In dat kader heb ik nog eens gewezen op hetgeen
premier Kok heeft gezegd: eindelijk zijn wij van dat gehate minteken bij het
EMU-saldo af. Ik doe dat om te voorkomen dat, als het tekort al in goede ontwikkeling
is, het beeld ontstaat dat wij opeens allerlei dingen kunnen doen. Met andere
woorden: solide financiering is een onderdeel van het begrotingsbeleid. Dat
ik in dat verband refereer aan de woorden van de heer Kok, is dat een onderstreping
van de noodzaak van soliditeit.De heer Crone (PvdA):Maar u gaat niet naar de nul? Ziet u ruimte om, voordat wij bij de nul
zijn, uit nieuwe meevallers lastenverlichting te geven of uitgaven
te doen? Aangezien het regeerakkoord daar niets over zegt, mag ik daarnaar
vragen. U moet hier bij de Voorjaarsnota namelijk wel beslissingen over nemen.Minister Balkenende:Deze vraag van de heer Crone onderstreept het merkwaardige karakter van
dit debat. U kunt het kabinet houden aan wat wij destijds in het Hoofdlijnenakkoord
hebben afgesproken over de ontwikkeling van het saldo. Dat komt op min 0,5
in 2007. Als je hier verder over wilt spreken aan de hand van de nieuwste
inzichten, dan moet je wel weten wat de doorwerking is van 2005 naar 2006
en 2007. U wilt echter dat wij al bepaalde uitspraken doen, terwijl wij dat
nog niet weten. Dit geeft het ongerijmde karakter van dit debat aan. En daar
wil ik het bij laten.Minister Zalm:Voorzitter. Laat ik beginnen met de heer Vendrik uit de droom te helpen.
Hij had een ragfijn spel voorzien, maar de werkelijkheid is veel eenvoudiger.
Het begrip "kerstboomnotitie" zal ongetwijfeld van mijn weblog afkomstig
zijn. Om de minister van Financiën niet al te vrolijk te stemmen tijdens
de kerstdagen, krijgt hij altijd een nota mee over alle problemen en ontwikkelingen
die worden voorzien, als warming-up voor Voorjaarsnota en kaderbrief. Uit
het feit dat het "kerstboomnotitie" heet, blijkt al dat de cijfers
over december daar überhaupt niet in kunnen zitten. Het onderwerp van
die notitie is ook niet hoe het afgelopen jaar is afgelopen, maar welke ellende
ons te wachten staat.De heer Vendrik constateerde ook dat het kabinet nu plotseling iets naar
buiten brengt in het kader van de goednieuwsshow. Ik kan hem zeggen dat de
minister van Financiën ieder jaar in januari die cijfers bekendmaakt.
Dat zijn ook wel eens tegenvallers geweest. Ik meen dat de heer Vendrik ook
even suggereerde dat er na de Najaarsnota altijd alleen nog maar meevallers
komen. Ik kan hem echter zeggen dat de realisatie van de Najaarsnota 2001
0,9 procentpunt slechter is uitgevallen dan geraamd en dat dit in 2002 zelfs
1,3 procentpunt was en in 2003 0,5 procentpunt. In 2004 is de raming van de
Najaarsnota voor het eerst aanzienlijk verslagen door de realisatie. Hopelijk
is dat dit jaar weer zo. Het cijfer dat ik nu heb gebracht, is namelijk nog
een voorlopig cijfer. Dat staat ook omstandig omschreven in de brief.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik denk dat er sprake is van een misverstand. Ik had het niet over dé
Najaarsnota, maar over de Najaarsnota in goede en/of betere tijden. Ik heb
gezegd dat er dan meestal na de Najaarsnota nog meevallers optreden. Dat is
nu ook weer het geval.Minister Zalm:U noemt een jaar waarin de groei wordt geprognosticeerd op 0,5%
of misschien 1%, goede tijden. Ik moet zeggen dat u een sobere definitie
hebt van goede tijden.De heer Vendrik (GroenLinks):Met aantrekkende conjunctuur... Ik dacht dat het kabinet ook van opvatting
was dat het beter gaat in Nederland en dat een aantal cijfers daarop wijst.
Ik constateer dat het betere tijden worden en dat er dan meestal na de Najaarsnota
meevallers zijn te verwachten. Dat is het enige wat ik gezegd heb.Minister Zalm:Die meevallers zijn echter niet gegarandeerd. Die vogels vliegen allemaal
in de lucht en die moet je eerst nog even in je hand krijgen. Qua omvang is
het trouwens niet uitzonderlijk. De gemiddelde omvang van de afwijking –
ik neem de absolute afwijking, want als het tegen zit, zit het daar meestal
nog wat verder tegen – is tot nu toe niet bijzonder. Wat enigszins van
bijzondere omvang is, is de uitgavenkant. Dat is een omvang die niet echt
gebruikelijk is. In 1999 hebben wij dat al een keer meegemaakt. Toen hadden
wij 0,6 procentpunt bbp aan de uitgavenkant. Uiteraard gaan wij een en ander
nog verder analyseren.Ook als je als maatstaf neemt de ontwerpbegroting naar de rekening, spreek
je over een tijdsbestek van ruim anderhalf jaar, te weten van september tot
en met april. De huidige indruk van de meevaller ten opzichte van de ontwerpbegroting
zou dan 1,85 behelzen. Ook in dat kader hebben wij in het verleden wel eens
grotere afwijkingen meegemaakt. In 2002 hebben wij zelfs te maken gehad met
3 procentpunt bbp, maar dan met een verkeerd teken. De ontwerpbegroting liet
een overschot zien van 1 procentpunt wat uiteindelijk een tekort van 2 procentpunt
is geworden. In 2001 zijn wij met een ontwerpbegroting begonnen met een overschot
van 0,7 procentpunt en uiteindelijk kwamen wij uit op een tekort van 0,2 procentpunt.De heer Crone (PvdA):Het bijzondere verschil in de techniek is dat de economische groei en
de andere fundamentals niet zo dramatisch zijn afgeweken als nu het tekort.
Het kabinet begon met een dramatische economische groei, waar het zelf ook
niets aan kon doen. Als de economische groei tegenvalt, valt alles tegen.
Maar nu is de groei redelijk in lijn gebleven evenals de andere fundamentals,
terwijl er toch een verschil is van 9 mld.Minister Zalm:Dan moeten wij ook nog afwachten wat de statistici zullen zeggen over
de economische groei in 2005. Ik heb al eens eerder boud beweerd – ik
ben er natuurlijk om gewraakt – dat ik er wel een fles wijn op durfde
te zetten dat wij hoger zouden uitkomen dan een half procentpunt en dat die
zelfs met een 1 zou kunnen beginnen. De CPB-raming is al hoger. Het zou mij
niet verbazen als uiteindelijk in het Centraal Economisch Plan of in de nationale
rekeningen een hoger cijfer dan 1% aangegeven zal worden.De heer Crone heeft gezegd dat een bedrag van 1 mld. tot 1,5 mld. gespendeerd
zou kunnen worden zonder dat dit gevolgen heeft voor de 1%. Dat begrijp
ik dus niet. De meest recente raming van het CPB voor 2006 gaat uit van 1,5
procentpunt. In mijn brief geef ik aan dat wij nog geen oordeel kunnen geven
over de doorwerking naar 2006 en zelfs niet over het teken. Dan begrijp ik
niet hoe de heer Crone dicht bij de 1% komt, als hij nog eens 0,2%
of 0,3% bbp gaat uitdelen in 2006. Wij moeten dan echt eerst weten
wat de doorwerking is en dan moeten wij ook nog beschikken over de nieuwe
CPB-prognoses. Ik zeg niet dat die 1,5% de permanente raming is, maar
ik voeg er wel aan toe dat er op dit moment verder nog weinig definitiefs
over te zeggen is.Verder heeft de heer Crone een beschrijving gegeven van de momenten waarop
de olieprijs in discussie kwam. Ik had verwacht dat hij ook
nog zou gaan stellen dat ik ervoor gezorgd heb dat de oliemarkt op 2 december
net een lage prijs toonde, maar dat compliment wilde hij mij niet geven. Zo
ver gaat ook niet het idee als zouden er complotten worden gesmeed om dat
allemaal zo fijn op elkaar af te stemmen.De heer Irrgang heeft gezegd dat de meevallers van ons allemaal zijn.
Daar heeft hij gelijk in. Ik zou zeggen: de overheidsschuld is ook van ons
allemaal. Per persoon in Nederland is de staatsschuld ongeveer € 15.000.
Per gezin gaat praat je over € 35.000. In 2005 is de schuld per
gezin toegenomen met € 500 en per persoon met een dikke € 200.
Dus ik weet niet of dat als zeer feestelijk wordt ervaren.De heer Irrgang (SP):Dat valt natuurlijk in het niet bij de gemiddelde hypotheekschuld per
gezin.Minister Zalm:Dat zou nog wel eens tegen kunnen vallen, want niet iedereen heeft zo'n
hoge hypotheekschuld als u en ik, tenminste als ik.Wij analyseren nog de bijdrage per departement. De heer Irrgang heeft
gelijk dat die uitzonderlijk hoog is. Van één post, te weten
het infrastructuurfonds, meen ik vrij zeker te weten dat er geplande projecten
niet zijn gerealiseerd, onder andere vanwege allerlei belemmeringen rond fijnstof.
Dat is geld dat wij vroeger of later toch moeten uitgeven.De heer Irrgang refereerde aan het betoog van de heer Crone. Er is immers
volgens deze heren aanvankelijk heel veel bezuinigd en er zijn heel veel lasten
verzwaard terwijl dat nu niet nodig blijkt te zijn. Wordt het geen tijd om
terug te keren? Wat betreft de uitgavenkant van de begroting zitten wij inmiddels
weer op de afgesproken uitgavenkaders. Achteraf gezien is er dus eerder sprake
van een "reshuffling". In het jaar 2006 hebben wij weer het bij
het Hoofdlijnenakkoord afgesproken kader. Voorzover de bezuinigingen additioneel
zijn geweest, hebben die hun nut gehad in de jaren 2004 en 2005. Voorzover
het gaat om de jaren 2006 en 2007 zijn wij aanvankelijk onder het uitgavenkader
gebleven. Dat is met andere, nuttige zaken opgevuld, zoals de kinderopvang
en een rijksbijdrage om ervoor te zorgen dat de aansluittarieven voor elektriciteit
niet met € 50 worden verhoogd. Die twee zaken waren betrekkelijk
onomstreden. Zij werden mogelijk omdat er ruimte was onder het uitgavenkader.Wat betreft de lastenontwikkeling is er sprake van hetzelfde verhaal.
Hoe om te gaan met meevallende tegenvallers is reeds omschreven in de Miljoenennota
2004. Dat spoorboekje wordt precies gevolgd. De lastendefinitie van het kabinet
en die van het Hoofdlijnenakkoord is een andere dan die van het CPB. Het CPB
weigert bijvoorbeeld om de zorgtoeslag als relevant voor de lastenontwikkeling
te kwalificeren. Wij zien die in samenhang met de zorgpremies. De zorgpremieverhoging
zien wij als een lastenverzwaring, maar introductie en verhoging van de zorgtoeslag
tellen wij ook mee. Volgens dat systeem zitten wij in het jaar 2006 op een
lastenverlichting van 3 mld. Wij hebben voor het jaar 2007 een dikke 0,5 mld.
open staan volgens de boekhouding. Ook op dat vlak gaan wij terug naar het
Hoofdlijnenakkoord en de afgesproken normen. De uitzondering was gemaakt voor
als wij in de gevarenzone terecht zouden komen. Wij zijn nu uit die gevarenzone,
zodat wij terug kunnen naar de in het Hoofdlijnenakkoord afgesproken kaders.De heer Van As vraagt het kabinet om de onderuitputting van het jaar 2006
goed te organiseren en die lijn door te trekken. Dat zullen wij doen. Wij
proberen daaraan uiteraard bij de Voorjaarsnota 2006 en de begroting 2007
wat te verdienen. Het kan echter zijn dat ik hier en daar een blauwtje loop,
omdat er uitgaven vooruit zijn uitgeschoven die later moeten worden betaald.
Dat gaan wij zeer zorgvuldig analyseren. Er is overigens voor mij een analyse
gemaakt waar nog te bezuinigen of te korten valt, teneinde andere dingen mogelijk
te maken. Dat hoort bij het handwerk van het voorbereiden van de begroting.
De scheepsbouw komt ongetwijfeld aan de orde in het kader van de Voorjaarsnota.Wat betreft het Paasakkoord heeft de minister-president ons standpunt
goed verwoord. Ik werd erover bevraagd. De heer Vendrik kwam met een actie
over de waarnemend minister-president om eens lekker te stoken in omroepland.
Hier geldt de regel dat een akkoord van drie partijen is en overigens ook
van het kabinet. Na het akkoord worden immers ministers gevraagd om het uit
te voeren. Het zijn dus de arbeidsvoorwaarden van kabinetsleden. Als die worden
veranderd, is het goed gebruik om dat in onderlinge overeenstemming te doen.
Zo is het Paasakkoord niet alleen met de fracties maar ook met het kabinet
besproken. Wij zijn het daar toen over eens geworden. Ik heb er geen behoefte
aan om het open te breken. Als drie partijen en het kabinet echter tot overeenstemming
komen om een regeerakkoord aan te vullen of aan te passen of om het Paasakkoord
aan te vullen of aan te passen is dat mogelijk, tot aan de staatsrechtelijke
vernieuwing toe.De heren Bakker, Blok en De Nerée hebben uitsluitend verstandige
opmerkingen gemaakt. Daar hoef ik niet op te reageren.De heer Crone (PvdA):Ik ga ook proberen om een verstandige opmerking te maken. Ik hoor de minister
niet zeggen dat het debat niet tijdig zou zijn. Uit zijn volledig inhoudelijke
inbreng maak ik op dat het nuttig is dat wij het debat voeren. De premier
heeft ook veel inhoudelijke opmerkingen gemaakt. De mensen in het land hebben
nog steeds het gevoel dat de lasten maar stijgen. Het kabinet heeft ook toegegeven
dat de lasten in de afgelopen jaren zijn gestegen. Na de optelsom zitten de
mensen nog steeds in de min, al krijgen degenen aan de onderkant nu wellicht € 2
lastenverlichting in de maand, maar dat compenseert in hun gevoel nog zeker
niet de totale lastenverzwaringen en bezuinigingen. Tegelijkertijd zien ze
de oplopende meevallers: 3 mld., 3 mld. en nu weer 3 mld.! Daar zou het politieke
debat over moeten gaan dat ik zo graag had willen hebben. Hoe denkt u dat
de mensen dit debat zullen zien met Kamerleden die roepen te vroeg of tijdig?
Vindt u niet dat u de verantwoordelijkheid heeft om tegen de mensen te zeggen:
jullie hebben bijgedragen aan het herstel van het tekort, alle credits voor
jullie, laat de oppositie maar zeuren dat het verkeerd is gegaan? Hebt u,
als de energieprijs zo hoog blijft, de mensen nog iets te bieden? De regel
is dat de rekening per 1 juli verder omhoog gaat. Op basis van die regel
wordt er ook niets gedaan aan de huursubsidie. Ik herhaal maar de vraag die
ik ook de premier heb gesteld. Zegt u dat er pas weer geld is als het financieringstekort
nul is, als wij weer in de plus komen, of is dat niet de lijn?
Ik bedoel niet dat de premier dat heeft gezegd, want dat heeft hij weer teruggenomen,
maar dat zou uw opvatting kunnen zijn!Minister Zalm:Neen, dat was de opvatting van de voormalig fractievoorzitter van de PvdA,
de heer Melkert. Hij heeft hier ooit eens gezegd: nooit meer een tekort! Ik
heb dat altijd een onverstandige opmerking gevonden.De heer Crone (PvdA):Moet ik nu aan zo'n 28 citaten van voormalige financieel woordvoerders
van het CDA herinneren: binnen een generatie... enzovoorts.?Minister Zalm:Mag ik de heer Crone verwijzen naar de Miljoenennota? Daar staan de spelregels
in die de heer Bakker kort heeft samengevat, zowel waar het gaat om de inkomsten
als om de uitgaven. Wij hebben een uitgavenkader waar alles binnen moet blijven,
wij hebben als maatstaf voor het kabinetsbeleid een lastenkader. Op basis
daarvan gaan wij de begroting voorbereiden, that's the game. Er staat niet
dat er bij een overschot iets mag wat bij een tekort niet mag, er staat ook
niet dat wij nooit een tekort mogen hebben. Er staat wel een uitzondering
op die regels, namelijk dat als wij in de gevarenzone komen, boven de 2,5%,
de signaalwaarde, de noodremprocedure actueel is. Ik durf op dit moment wel
te zeggen dat ik niet voorzie dat wij weer in de gevarenzone raken als wij
in het voorjaar de begrotingsvoorbereiding 2007 ter hand nemen. Kortom, dan
gelden de spelregels zoals ze zijn!De heer Crone (PvdA):Als er meevallers zijn aan de inkomstenkant gaan die helemaal naar het
tekort. Dat was de aanvulling van Balkenende op de Zalmnorm van onder Paars.
Toen ging nog de helft naar het tekort en de helft naar lastenverlichting.
De huidige regel is dus dat alle meevallers aan de inkomstenkant niet voor
lastenverlichting mogen worden gebruikt, maar voor vermindering van het tekort.
Als de energieprijs per 1 juli stijgt, hetgeen ik voorspel, komt er dan
geen compensatie?Minister Zalm:Dat is een kwestie die wij apart bekijken. Dat is het instrumentarium
dat uzelf wel eens hebt gesuggereerd en waar ik ook niet slecht op gereageerd
heb. Het kan immers ook via de uitgavenkant lopen. Als wij spreken over de
aansluittarieven energie, dan is dat een pure uitgavenpost en dan zal dat
ook uitsluitend binnen het uitgavenkader moeten worden opgevangen. Ik houd
mij graag aan afspraken en wij hebben afgesproken dat wij in het voorjaar
weer opnieuw de stand opnemen. Ik vind niet dat je op grond van een energieprijs
die vandaag weer wat lager is dan gisteren of eergisteren nu al iets moeten
afspreken. In het voorjaar hebben wij weer nieuwe CPB-cijfers, ook voor de
inkomens- en koopkrachtontwikkeling. Wij weten wat de benchmark is, dat is
het beeld wat wij in de Miljoenennota hebben gepresenteerd. De vorige keer
hebben wij daar al een hele discussie over gehad en heb ik toen ook gezegd
dat nog steeds de toezegging van de minister-president overeind staat die
hij heeft gedaan tijdens de algemene politieke beschouwingen, namelijk dat
als dat beeld slechter is dan wij in september voor ogen hadden, dat aanleiding
is om het compensatievraagstuk ter hand te nemen. Tot nu toe is dat echter
nog niet het geval. In het voorjaar gaan wij er opnieuw naar kijken.De voorzitter:Ik neem aan dat er geen behoefte bestaat aan een tweede termijn?De heer Crone (PvdA):Uiteraard vind ik een tweede termijn vroegtijdig, want ik ga nu toch niet
vastleggen wat wij in april moeten doen?De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Ik heb geen antwoord gehad op enkele vragen die ik de minister-president
heb gesteld.Ik heb gesproken over het algemene begrotingsbeleid en gevraagd wat daarvan
de gevolgen zijn geweest voor met name de laagste inkomens. Ook heb ik gevraagd
of het gevolg daarvan niet is geweest dat de armoede in Nederland is toegenomen
en of hij afstand neemt van de uitspraak van deze minister van Financiën
dat armoede in Nederland betrekkelijk is.Minister Balkenende:Wij hebben allereerst het algemene begrotingsbeleid besproken. Het is
goed dat zojuist is gemarkeerd dat het niveau van armoede in 1994 een stuk
hoger was dan nu. De laatste paar jaar is het beeld iets slechter geworden
door de economische ontwikkelingen, maar ook het SCP zei dat het dit jaar
door de maatregelen van het kabinet de betere kant uit zal gaan. Ik heb de
drieslag genoemd: solide, sociaal en structuurversterking. Wij zullen ervoor
zorgen dat er meer banen komen; dat is de beste weg naar oplossingen.U zei dat de minister van Financiën in een interview heeft gezegd
dat armoede "slechts betrekkelijk" zou zijn. De minister van Financiën
heeft het woord "slechts" niet gebruikt. Hij heeft het woord "betrekkelijk"
gebruikt in twee betekenissen: hij heeft een vergelijking gemaakt met de situatie
van veertig, vijftig jaar geleden en verder heeft hij internationaal gekeken.
Daaruit kun je concluderen dat er altijd een relatieve component zit in armoede.
Is er armoede in onze samenleving? Ja, die is er. Mogen wij daaraan voorbijgaan?
Nee, daar mogen wij niet aan voorbijgaan. We moeten maatregelen nemen als
dat nodig is. De vraag is dan wat de beste maatregelen zijn. Wij zullen altijd
oog hebben voor de meest kwetsbaren. De heer Van As zei het heel scherp: wat
zit er precies achter voedselbanken, wat zijn de achtergronden? Ik heb gemerkt
dat de moeilijke maatregelen die het kabinet de afgelopen jaren heeft getroffen
in het debat altijd een-op-een worden vertaald naar alles wat in de samenleving
gebeurt. Een werkelijke analyse zou leren dat de zaken anders liggen. Ik relativeer
de achterstandsituaties van mensen niet, ik maak me daar ook zorgen over,
geen misverstand daarover. Vandaag heb ik nog mensen van de voedselbank gesproken.Maar wat staat ons te doen? Juist door middel van een solide aanpak vanuit
de sociale invalshoek de structuur versterken. Daarom was het beleid van de
afgelopen tijd nodig, daarom heb ik ook gezegd dat ik sta achter dit begrotingsbeleid.De heer Irrgang (SP):De minister-president verwijst naar een aantal macrocijfers. Maar hij
weet ook dat in 1994, toen deze minister van Financiën aantrad, en in
2002, toen deze minister-president aantrad, er in Nederland nog
geen voedselbanken waren. Die waren toen blijkbaar nog niet nodig. In die
zin is er dus wel degelijk iets veranderd, onder zijn bewind.Mag ik zijn opmerking zo verstaan dat hij het niet goed vindt als leden
van het kabinet armoede in Nederland bagatelliseren?Minister Balkenende:Ik geloof niet dat de minister iets heeft gebagatelliseerd. Dat mag u
ook zo niet zeggen. Hij heeft een en ander geplaatst in de context van wat
hijzelf in zijn jonge jaren heeft meegemaakt en hoe daar toen over werd gesproken.
Ik ben in India geweest, in Mali en heb daar armoede gezien. Dat maakt alles
ook relatief. Het niveau van de WML in Nederland is hoog, maar daarmee bagatelliseer
ik niets. Er zijn mensen die het moeilijk hebben. Laten wij dat ook tegen
elkaar zeggen. We kunnen verschillen van mening over de wegen tot verbetering,
maar het is de inzet van het kabinet om Nederland sterker te maken.Ik sta voor het gevoerde beleid. Ik ga nergens aan voorbij, maar onderzoeken
wijzen uit dat de niveaus van armoede in de jaren tachtig en negentig anders
waren dan nu. Dat gezegd hebbend, vind ik ook dat we nooit voorbij mogen gaan
aan de mensen in een moeilijke positie.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Er moet mij één ding van het hart. Wij hebben
een spoeddebat. Wij doen allemaal ons best. Als er een tweede termijn aankomt,
verwacht ik een motie, een conclusie van de man van het minteken.De voorzitter:Mijnheer Bakker, daarvoor gaf ik u het woord niet. Ik heb als voorzitter
voorgesteld om geen tweede termijn te houden. Ik stel het zeer op prijs dat
de leden daarin bewilligen. Wij gaan nu geen politiek debat houden over een
voorstel van de voorzitter, dat is onterecht.De heer Bakker (D66):Maar als wij dat elke avond zo gaan doen, worden we een chique debatingclub
en gaan we aan onszelf als parlement voorbij.De voorzitter:Dat moet u dan vooral aan de orde stellen als we een debat over de werkwijze
voeren. Iedereen heeft veel ruimte gekregen om te interrumperen. Daarom hebben
wij dit debat in één termijn kunnen afronden. Dat was een niet-politiek
voorstel van de voorzitter.De beraadslaging wordt gesloten.Sluiting 21.35 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-2735-2752.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl