Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht (mensensmokkel) (24269)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 5548-5560

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 82, pagina 5548-5560

15-05-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24269Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 15 mei 1996)Pagina 5572-5573
Regeling van werkzaamheden (woensdag 15 mei 1996)Pagina 5547-5548
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht (mensensmokkel) (24269)Pagina 5548-5560
Behandeling van: het Jaarverslag Nationale ombudsman 1995 (24635)Pagina 5561-5572
82ste vergadering; 15 mei 1996Pagina 5547-5547

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 173 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht (mensensmokkel) (24269).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Voorzitter! Ik heb mijn bijdrage getiteld: De mens is voor zijn medemens
een wolf. Straks wordt duidelijk wat ik daarmee bedoel.
 
 In de Verenigde Staten is het duidelijk zichtbaar. Tussen Mexico en de
zuidwestgrens wordt een extra hoog hek geplaatst om illegale mensen te weren.
Mexicanen die op zoek zijn naar werk, trekken uit hun land naar Californië,
op zoek naar een manier om te overleven. In eigen land zijn die mogelijkheden
er amper. In Californië knappen veel illegale Mexicanen de vuile klussen
op. Zonder goedkope, illegale arbeidskrachten zou de economie daar niet geolied
meer draaien. Desondanks is in het conservatieve Orange County een tegenbeweging
ontstaan. Criminaliteit, drugsgebruik, verloedering van het straatbeeld, de
illegalen krijgen er de schuld van. Een aantal actieve burgers heeft de handen
ineengeslagen en is campagne gaan voeren om illegalen uit te sluiten van de
medische zorg en onderwijs, als eerste stap. Want het einddoel is om de illegalen
het land uit te krijgen. Bij een referendum heeft die uitsluiting de meerderheid
van de stemmen gehaald. Onder de voorstemmers zijn veel migranten, die zich
door de illegalen bedreigd voelen. De rechter bestudeert nu of de referendumuitslag
in strijd is met de grondwet.
 
 Na het afbreken van de Berlijnse Muur was er even een euforische stemming
in Europa. Onbegrensde mogelijkheden leken zich aan te dienen. Inmiddels kunnen
wij constateren dat alle landen van West-Europa worstelen met hun houding
ten opzichte van de internationale migratie. De mogelijkheden zijn wel degelijk
begrensd. Gezamenlijk worden barrières opgeworpen tegen mensen die
hun geluk in Europa willen beproeven, die hier een economische bestaansgrond
zoeken. Rond Nederland wordt geen fysiek maar wel een juridisch hek geplaatst,
evenals rond de Schengen-landen en rond de landen van de Europese Unie. Europa
sluit zich af ter bescherming van de eigen economie. Er is grote werkloosheid.
De etnische minderheidsgroeperingen in Europa hebben overal een slechte positie
op de arbeidsmarkt en niet alleen op dat gebied. Dat is reden voor de democratieën
om zich uit te putten in het bedenken van maatregelen om de positie van de
eigen bevolking te versterken. Dat betekent dat economische migratie zoveel
mogelijk wordt tegengegaan.
 
 Naarmate het juridische hek rond Nederland wordt opgetrokken en legale
migratie alleen maar mogelijk is via een detectiepoortje, groeit de illegale
immigratie. Een voorbeeld daarvan zien wij dagelijks in de grote steden. Wanneer
het "confectieteam" een naai-atelier binnenvalt, en de aangetroffen illegale
werknemers het land uitzet, wordt elders in de stad een nieuw atelier geopend.
Illegale kandidaten genoeg voor het onderbetaalde werk. En wij, de legale
mensen, kopen maar al te graag deze goedkope, maar besmette kleren. Een ander
voorbeeld. Asielzoekers die in één van de aanmeldcentra zijn
afgewezen in de versnelde procedure, hebben geen recht op opvang. Geen recht
op opvang is politieke taal voor: zij komen op straat te staan. Wij hoeven
ons geen illusies te maken. Een deel van deze mensen, uitgesloten van elke
voorziening, verdwijnt in de illegaliteit. Ze verkiezen een ongewis bestaan
boven een zeker bestaan van armoede en perspectiefloosheid in het land van
herkomst.
 
 De groep van uitgeprocedeerde asielzoekers, die om technische of beleidsmatige
redenen niet naar het land van herkomst wordt teruggestuurd, is groot en groeiend.
Eén centrum in Ter Apel is een symbolische daad van de overheid om
de eigen machteloosheid te kanaliseren. Ter Apel is een sluitstuk van de asielprocedure,
met talloze argumenten overigens goed te beredeneren. Maar het blijft een
kamp der hopelozen, een symbool van onmacht van de Nederlandse en Europese
migratiepolitiek.
 
 Vandaag staan de verscherpte maatregelen tegen mensensmokkel op het menu.
Het is, zoals met zoveel maatregelen op dit vlak, een volgende stap in het
beleid van beschermen en afhouden. Het beleid is doordacht en logisch, zeker
wanneer je als uitgangspunt neemt dat er al problemen genoeg in Nederland
zijn en dat wij moeten opkomen voor de mensen die toestemming hebben om in
ons land te wonen. Het is ons goed recht om onze eigen mensen, met welke huidskleur
dan ook, allochtoon of autochtoon, te beschermen.
 
 Maar soms bekruipt mij de twijfel. Soms 's nachts, als ik in bed lig,
vraag ik mij weleens af: wat voor migratiepolitiek voert het rijke Westen
eigenlijk? Is die migratiepolitiek geen struisvogelpolitiek? Steken wij niet
de kop in het zand, wanneer wij denken dat wij er zijn, wanneer
wij onze maatschappij relatief op orde hebben? De problemen aan de andere
kant van de wereld worden er niet minder door, terwijl wij legale migratie
goeddeels hebben afgeremd. De armoede, de honger, de afhankelijkheid, de gewelddadige
conflicten, ze lijken zich bijna allemaal af te spelen ver weg, te bekijken
via de journaals of CNN; in regio's waar mensen op de vlucht slaan, waar mensen
proberen weg te komen in de hoop op een menswaardige toekomst elders. Soms
vraag ik mij af: hoelang kan het rijke Westen zo doorgaan? Wanneer komt het
moment dat de rest van de wereld, dat zoveel groter en perspectieflozer is,
het niet meer pikt en een deel van de welvaart komt opeisen?
 
 Terug nu naar de mensensmokkel. Na de reactie van de regering op de inbreng
van de Kamer is er één spanningsveld bij dit onderwerp wat mij
in het bijzonder bezighoudt. Wij willen de mensensmokkelaars aanpakken. Zij
verdienen "goud geld" aan de wanhoop van anderen. Gemiddeld betaalt een asielzoeker
zo'n ƒ 7000 om naar Nederland te worden gesluisd. Ook al maakt hij
geen schijn van kans en wordt hij weer naar het land van herkomst teruggestuurd,
maar dan berooid; een gezichtsverlies voor het thuisfront. Het is hartverscheurend
om te zien hoe graag men hier wil blijven en tegelijk hoe kansloos het asielverzoek
is, gelet op onze regels. De mensensmokkelaars kennen onze regelgeving. De
organisaties zijn goed en snel op de hoogte van elke verandering die wij doorvoeren.
En toch blijven ze maar mensen naar Nederland smokkelen, vaak tegen beter
weten in. Het is big business, als er maar geld in het laatje komt. En tegelijkertijd
stralen onze statistieken het geruststellend beeld uit: weer minder aanmeldingen
dit jaar, en meer uitzettingen. De mens is voor zijn medemens een wolf.
 
 Maar hoe zit het nu met die vluchteling uit bijvoorbeeld Irak, die voor
zijn leven moet vrezen omdat Saddam Hussein de kolder in de kop heeft, en
die niet zonder hulp van buitenaf kan ontsnappen? Ten einde raad wendt hij
zich tot iemand die deel uitmaakt van een professionele organisatie in mensensmokkel,
ook al kost dat hem en zijn familie een vermogen. Dankzij die organisatie
weet hij naar Nederland te vluchten. Zonder de mensensmokkelaars was hij misschien
ten dode opgeschreven. Wat gebeurt er als wij mede als gevolg van deze nieuwe
wetgeving effectiever tegen dit soort organisaties optreden? Hoeveel vluchtelingen
kunnen dan hun land niet meer uit? Hoeveel vluchtelingen zijn dan overgeleverd
aan de klauwen van de machthebbers in hun land?
 
 Dit zijn zo maar wat vragen die bij mij opkwamen toen ik de stukken las.
Het wetsvoorstel zit logisch in elkaar, het is consequent, het past in het
restrictief toelatingsbeleid, het is te rechtvaardigen, er is op zichzelf
niks mis mee, maar toch... De vragen blijven en ik hoop dat de staatssecretaris
en de minister daar een antwoord op kunnen geven.
 
 
 
 
 
 De heer Rouvoet (RPF):
 
 Voorzitter! Ik spreek deze bijdrage uit mede namens de fracties van de
SGP en het GPV.
 
 Voorzitter! Mensensmokkel lijkt een groeimarkt te zijn voor de georganiseerde
criminaliteit, zeker nu het steeds moeilijker wordt om zich langs legale weg
te vestigen in het Westen, lijkt de mensensmokkel een booming business. Over
aard en omvang van de mensensmokkel is nog veel onbekend, maar wat wij erover
weten, is sprekend genoeg. Meer dan 30% van de hier aankomende asielzoekers –
zo blijkt uit de stukken – heeft ons land via mensensmokkel bereikt;
reden voor de bewindslieden om de aanpak daarvan te bestempelen als een essentieel
onderdeel van de beheersing van de migratiestromen. Dat is nogal wat.
 
 Asielzoekers uit vele landen, met name Iran wordt genoemd, betalen duizenden
guldens, soms tot ƒ 25.000, voor een ticket naar het Westen; een ticket
dat ook nog eens vaak onbetrouwbaar is. Ook deze misdaad loont kennelijk,
en niet zo'n beetje ook. Genoeg reden om eens te kijken of de huidige strafbaarstelling
nog wel voldoet, lijkt mij. Toch moeten wij ons wel bedenken – in de
schriftelijke voorbereiding kwam dat al tot uitdrukking – dat mensensmokkel
een fenomeen met twee gezichten is.
 
 Enerzijds kan een en ander zijn ingegeven door min of meer ideële
motieven. Vluchtelingen worden dan geholpen om elders een goed heenkomen te
zoeken. Wie zich op die wijze met mensensmokkel bezighoudt, verdient natuurlijk
geen straf. In het wetsvoorstel wordt daarmee ook rekening gehouden. Over
de wijze waarop, kom ik straks nog te spreken.
 
 Anderzijds – en dat is al van alle tijden – valt heel vaak
te constateren dat mensen misbruik maken van de nood van de ander en proberen
uit mensensmokkel een slaatje te slaan, en niet alleen dat, er zijn er zelfs
die min of meer hun beroep van de mensensmokkel maken of, in het verlengde
daarvan, van mensenhandel. Dergelijke lieden of organisaties komen al heel
dicht bij de klassieke ronselaar. Dan staat niet het vluchtverhaal van de
vluchteling centraal, de nood van de ander, maar de winst van de mensensmokkelaar.
De activiteiten van die persoon beperken zich dan al lang niet meer tot de
"zuivere" vluchteling, maar tot iedereen die zijn heil elders wil zoeken,
maar daarvoor geen legale wegen open ziet staan.
 
 Juist mensensmokkel van die laatste categorie kan heel gemakkelijk ontaarden.
Mensen wordt een nieuw bestaan elders voorgespiegeld; er worden gouden bergen
beloofd. Door op zichzelf respectabele motieven gedreven om elders een beter
bestaan te verwerven, gaan veel mensen daarop in, om uiteindelijk in de illegaliteit
te belanden, aan de onderkant van de arbeidsmarkt of, erger nog, in de prostitutie.
Een dergelijke mensensmokkel ontaardt daarbij niet zelden in regelrechte mensenhandel,
bijvoorbeeld als het om vrouwen en kinderen gaat.
 
 Zeker dit soort van mensensmokkel verdient krachtige bestrijding. Het
huidige artikel in de wet verschafte daartoe onvoldoende instrumenten, zo
motiveren de bewindslieden het wetsvoorstel. De sanctie was licht en de mogelijkheden
om dwangmiddelen in te zetten, ontbraken. Daarmee lijkt mij de aanscherping
van artikel 197a Wetboek van Strafrecht afdoende onderbouwd.
 
 Bij dit delict moeten wij overigens wel onderscheiden dat de gesmokkelde
persoon zelf op grond van deze bepaling niet strafbaar is, evenmin als bijvoorbeeld
de met behulp van anderen ontsnapte gevangene strafbaar is. Het gaat erom,
meer of minder criminele smokkelaars aan te pakken. Asielzoekers zelf rest
de normale procedure. Toch heeft het een wel iets met het ander te maken.
Alleen de echte vluchteling kan immers aanspraak maken op
toegang tot ons land.
 
 Voorzitter! Onze fracties steunen dit wetsvoorstel. Ik heb wel nog enige
vragen. Zoals gezegd, betreft het niet altijd mensensmokkel door criminelen.
Is bij benadering aan te geven in welke mate ideële mensensmokkel plaatsvindt,
welk deel de ideale smokkel uitmaakt van het totaal? Is er een nadere aanduiding
te geven van de criminele organisaties die zich hiermee bezighouden? Zijn
dat vooral Oosteuropese misdaadclubs of is dat beeld geschakeerder? Hoe vaak
gaat het om kinderen? Is daar enig zicht op? In de stukken is er sprake van
de AMA's, de alleenstaande minderjarige asielzoekers. Gaat het dan vooral
om mensensmokkel of ook om mensenhandel? Kan daarop nader worden ingegaan?
 
 Voorzitter! Ik heb een opmerking over de voorgestelde verhoging van de
strafbedreiging voor de gekwalificeerde vorm van mensensmokkel, begaan door
een persoon die daarvan een beroep of een gewoonte maakt of begaan in vereniging
door meerdere personen, het derde lid van het artikel. Een belangrijk motief
om voor dit delict de strafbedreiging op te trekken naar acht jaar is dat
het daarmee onder de reikwijdte van artikel 46 van het Wetboek van Strafrecht
komt, de strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen. Wat doen wij met
de gekwalificeerde mensensmokkel van het tweede lid, te weten begaan in de
uitoefening van enig beroep of ambt? Uit de discussie van vorige week over
de definitie van opsporing leid ik af dat in de visie van het kabinet op zo'n
individuele mensensmokkelaar niet pro-actief gerechercheerd zou mogen worden.
Valt er dan niet een gat, doordat bijvoorbeeld een Schiphol-medewerker noch
pro-actief noch over de band van artikel 46 zal kunnen worden aangepakt? Wil
de minister hierop reageren?
 
 Voorzitter! Het is mij opgevallen dat het bestanddeel winstbejag in veel
gevallen niet kan worden aangetoond. Ik begrijp dat ervan is afgezien om dit
bestanddeel te schrappen. Ook in de reactie op het verslag blijft de minister
bij die keuze. Ik besef wel dat artikel 197a zoals het thans luidt, met opzet
zo is geformuleerd, dat de zogeheten mensensmokkel vanuit louter ideële
motieven niet met straf wordt bedreigd. Op zichzelf kan ik zeker met deze
redenering instemmen. Zou het bestanddeel winstbejag worden geschrapt, dan
zou, als ik het goed zie – als het niet zo is, hoor ik het graag –
ook het verlenen van kerkasiel, hoe men daar ook over moge denken, onder het
bereik van artikel 197a worden gebracht. De minister acht het bestanddeel
winstbejag na wijziging van het artikel geen grote hinderpaal meer voor een
adequate bewijsvoering. Toch meen ik mij te herinneren dat bij de herziening
van de bepaling inzake heling dit bestanddeel ter wille van een eenvoudiger
rond te krijgen bewijsvoering wel is geschrapt. Waar zit hem dan precies het
verschil? Nu het bestanddeel in het artikel blijft staan, zal toch al gauw
moeten worden aangetoond dat het niet om incidenten gaat. Op het moment dat
dat is vastgelegd, is het immers des te aannemelijker dat daadwerkelijk winstbejag
in het spel is.
 
 Anderzijds is aan de hand van de uitleg die de minister geeft aan de functie
van het bestanddeel winstbejag toch wel weer wat te zeggen voor handhaving.
De vraag is of het doel, het buiten schot houden van de ideële smokkelaar,
niet langs een andere weg bereikt zou kunnen worden, bijvoorbeeld door middel
van een schuldigverklaring met ontslag van rechtsvervolging. Kortom, ik ben
er op dit punt nog niet helemaal uit. Daarom zou ik ter zake graag een nadere
reactie van de minister krijgen. Ik hoor tevens graag wanneer wij het plan
van aanpak van het openbaar ministerie tegemoet kunnen zien en wanneer het
definitieve rapport van het "sluisteam" wordt verwacht.
 
 Voorzitter! Tot slot enkele vragen over de internationale context. Volgens
de toelichting in de nota naar aanleiding van het verslag zit het, zeker formeel,
met die internationale samenwerking wel goed. Maar bij internationale samenwerking
gaat het ook om samenwerking "op de werkvloer". En daar heeft men te maken
met cultuurverschillen, verschillende methoden van werken, maar ook met het
feit dat het ene land zich liberaler opstelt dan het andere, en bijvoorbeeld
de regels stringenter uitlegt dan het andere. In hoeverre beïnvloedt
dit soort aspecten – ik denk daarbij aan het asielbeleid – de
samenwerking? Als er sprake is van een negatieve beïnvloeding, wat gebeurt
daar dan aan?
 
 Ik heb overigens signalen opgevangen die erop wijzen dat de informatie-uitwisseling
met en tussen de buitenlandse opsporingsdiensten bepaald niet vlekkeloos verloopt.
Vandaar mijn volgende vraag. Heeft die richtlijn van 1 januari 1995 in de
praktijk inderdaad geleid tot een betere uitwisseling van informatie over
mensensmokkel, of is daar nog veel te doen?
 
 Er is veel te zeggen over de preventie. Ik beperk mij nu kortheidshalve
tot de samenwerking op Schengen-gebied. Uit informatie die tot ons is gekomen
over de visaverlening aan personen die uit landen komen die uit het oogpunt
van bestrijding van mensensmokkel bijzondere aandacht verdienen, blijkt dat
niet alle Schengen-landen één lijn trekken, of de visumaanvraag
met voldoende zorgvuldigheid toetsen. Zo kan het gemakkelijk voorkomen dat
wie in het ene Schengen-land geen visum krijgt, via het andere land binnenkomt.
Kortom, ook op dit punt is enige coördinatie wel wenselijk. Een zorgvuldige
toetsing kan hier in preventief opzicht zeker goede diensten verlenen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Voorzitter! Om met de deur in huis te vallen: voor de VVD-fractie is mensensmokkel
en -handel – die twee liggen wel heel erg in elkaars verlengde –
een walgelijke activiteit. Het is ook een aantasting van menselijke waardigheid
of van, zoals wij het in de Grondwet hebben genoemd, de menselijke integriteit.
Hierdoor wordt de mensen ook hun zelfbeschikkingsrecht ontnomen. Daar kom
ik straks op terug.
 
 Voor alle duidelijkheid geef ik aan dat de VVD-fractie instemt met de
verhoging van de strafmaat maar graag wil afspreken dat wij over zo'n anderhalf
à twee jaar in de Kamer weer met elkaar spreken om te zien of de verhoging
van de strafmaat en de wijzigingen die als doel hebben dat ook voorlopige
hechtenis mogelijk wordt, ook inderdaad de resultaten afwerpen die wij voor
ogen hebben. Het moet in ieder geval helder zijn dat Nederland zich niet wil
lenen voor deze moderne versie van slavernij. Het is opvallend om te zien
hoe weinig aandacht er in de samenleving bestaat voor dit
onderwerp, terwijl je, als je zoals ik woordvoerder voor ontwikkelingssamenwerking
bent, nog weleens om de oren wordt geslagen met het verleden van Nederland
als het gaat om transport en soms ook handel van slaven. Daarentegen komen
er wel verzoeken om mensen die via smokkel in Nederland komen, toch in Nederland
te laten blijven. Voor de VVD-fractie is het helder dat degene die om die
redenen zou zeggen dat iemand maar in Nederland moet blijven, eigenlijk een
bijdrage levert aan de kwalijke praktijken van de smokkelaars.
 
 Blijkens de thans bekende, reeds geciteerde gegevens komt minstens 30%
van de asielzoekers via smokkel binnen. In een groot aantal gevallen verdwijnen
mensen met behulp van vervalste papieren in de prostitutie, de drugshandel
en andere vormen van criminaliteit, niet zelden via afpersing, dwang en geweld.
Ter voorbereiding van dit debat las ik nog eens bijlage XI van het enquêterapport,
waarin met heel concrete gegevens op dit onderwerp wordt ingegaan. De informatie
daarin wijkt af van de informatie in de nota naar aanleiding van het verslag.
In de nota staat dat het gaat om bedragen van tussen de ƒ 5000 en de ƒ
25.000, terwijl in bijlage XI van het enquêterapport sprake is van ƒ
75.000 tot ƒ 100.000. In het rapport lees je ook dat er op de Wallen
sprake is van ongeveer 56 nationaliteiten en 757 prostituées, waarvan
549 illegaal. Ik zal niet verder ingaan op de zaken die de heer Fijnaut helemaal
heeft uitgezocht, maar wie dat leest, kan niet over zijn kant laten gaan hoe
mensen in de prostitutie verzeild raken en hoe moeilijk het in een aantal
gevallen is om daar weer uit te komen. Het kabinet zegt dat het best Pluk-ze-wetgeving
zou willen toepassen, maar het constateert ook dat een aantal handelaren –
eigenlijk weten wij niet eens hoe groot dat aantal is – vreemdelingen
zijn en soms uit landen afkomstig zijn waar Nederland geen rechtshulp- of
uitleveringsverdragen mee heeft. Dat bemoeilijkt de vervolging. Ik vraag het
kabinet daarom of het zich alsnog wil inzetten om ook met die landen tot verdragen
te komen.
 
 In de schriftelijke antwoorden schrijft het kabinet dat Schiphol de speciale
belangstelling van de VVD-fractie heeft. Dat is waar; het is een aanvoerhaven.
Wij zien overigens dat ook Parijs een rol speelt als aanvoerhaven, maar dat
is een detail en hoort bij een andere discussie. Er is alle aanleiding om
stil te staan bij hoe het op Schiphol gaat. Ook daar zegt bijlage XI van het
enquêterapport het nodige over. Men betwijfelt in het rapport of het
wel goed mogelijk is – en of er alles aan gedaan wordt – om op
Schiphol de 45.000 medewerkers van de verschillende bedrijven afdoende te
controleren en om pasjes te maken die niet te vervalsen zijn en die alleen
daar toegang bieden waar dat bedoeld is. Met onze instemming gaat Schiphol,
onder voorwaarden, nu uitbreiden. Er is dus alle reden om stil te staan bij
hoe het er op Schiphol aan toegaat. Wij vragen het kabinet dan ook waarom
de observatieteams op Schiphol niet worden uitgebreid. Het is gebleken dat
dat een effectief middel is. Enkele kamerleden hebben een werkbezoek aan Schiphol
gebracht en zijn meegelopen met die observatieteams. Daarbij is heel duidelijk
geworden dat uitbreiding van de observatieteams een effectief middel is. Waarom
gebeurt dat dan niet?
 
 Mijn laatste onderwerp is de noodzaak van samenwerking tussen de verschillende
departementen om de handel te bestrijden. Ik denk daarbij zeker ook aan de
rol die Buitenlandse Zaken kan spelen. Bij een aantal buitenlandse bezoeken
is mij gebleken dat er op ambassades heel verschillend wordt gedacht over
wat de rol van ambassades zou moeten zijn. Er zijn ambassades die bij visumverlening
nagaan of de aangereikte gegevens kloppen. Ik kan best naam en toenaam noemen.
De Nederlandse ambassade in Delhi doet dat bijvoorbeeld. Dat betekent dat
de visumambtenaar vanuit Delhi bijvoorbeeld naar Madras reist om te controleren
of de aangereikte gegevens juist zijn, of het niet gaat om vervalste gegevens
en of mensen zich niet hebben uitgegeven voor andere mensen. Dat soort situaties
komt voor. Er zijn echter ook ambassades die zeggen dat zij er zijn om de
Nederlandse belangen voor het voetlicht te brengen, om de handelspolitiek
te stimuleren en om politiek op de hoogte te blijven van wat er in het land
speelt. Zij vinden dit een typische justitiezaak, waar het departement van
Justitie over gaat en zij vinden dat zij daar geen taak in hebben. Ik vraag
het kabinet toch om ervoor te zorgen dat er niet alleen met één
mond wordt gesproken, maar dat er ook op een unanieme manier wordt gehandeld.
Ambassades kunnen een bijdrage leveren en zij zouden dat wat ons betreft ook
moeten doen.
 
 Opperwachtmeester Peters zegt in het Rotterdams Dagblad van 18 november
1995 dat in mensenhandel nu meer te verdienen is dan in drugshandel. De VVD-fractie
hoopt dat de verhoging van de strafmaat bijdraagt aan de beeldvorming dat
Nederland mensenhandel hard aanpakt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):
 
 Voorzitter! Mensensmokkel is veel omvangrijker dan vaak wordt gedacht.
Het is een groeimarkt voor georganiseerde criminaliteit. Het is al gezegd.
Schattingen, zelfs voorzichtige, wijzen erop dat een derde deel van de jaarlijkse
instroom van asielzoekers wordt gesmokkeld. Het gaat om grote aantallen en
waarschijnlijk ook tamelijk omvangrijke organisaties. De CDA-fractie vindt
de praktijken van smokkelorganisaties onaanvaardbaar. Het is maatschappelijk
onaanvaardbaar als organisaties zich verrijken en daarbij de wet overtreden
ten koste van anderen die hierdoor wellicht uitgesloten worden van noodzakelijke
opvang. Het voorkomen van illegaliteit heeft voor de CDA-fractie dan ook hoge
prioriteit.
 
 Mensen die misbruik maken van anderen en hen tegen hoge bedragen en onder
valse voorwendselen naar Nederland smokkelen, verdienen naar onze mening een
zware straf. Het huidige artikel 197a van het Wetboek van Strafrecht is naar
onze mening dan ook zeker niet meer toereikend voor de ernst van het delict.
De straf is echt te licht, zeker als die wordt afgezet tegen enerzijds de
maatschappelijke belangen die zijn gediend met de beheersing van migratiestromen
en anderzijds het financieel lucratieve karakter van het delict. De ingezette
lijn tot verhoging van de maximale straf voor het basisdelict heeft dan zeker
ook onze steun. Het maakt het ook mogelijk om andere wettelijke dwangmiddelen
te gebruiken bij onderzoeken, zoals voorlopige hechtenis en het aftappen van
telefoons. De kansen op een succesvolle opsporing en vervolging van het delict
mensensmokkel worden naar mijn mening dan ook aanzienlijk
vergroot.
 
 Toch denken wij dat de strafmaat, naar analogie van de wetgeving inzake
de mensenhandel, nog wat verder aangepast zou kunnen worden. Ofschoon wij
inzien dat de strafmaat, zeker als het om meer personen in vereniging gaat,
in overeenstemming is met het buitenland, begrijpen wij nog niet helemaal
waarom die voor het basisdelict lager moet liggen dan in het buitenland. Mijn
vraag is dan ook of het niet onverstandig is dat de strafmaat voor het basisdelict
lager ligt dan in het buitenland. Zeker waar het een internationaal delict
betreft, lijkt er toch geen enkele reden om op dat punt af te wijken van omringende
landen. Belangrijker nog lijkt ons de analogie met het onlangs gewijzigde
wetsvoorstel betreffende de mensenhandel. Wij menen dat dit relevanter is
dan het argument van het buitenland.
 
 Het Nederlandse strafrecht voor mensenhandel is onlangs op basis van argumenten
en uitgebreid onderzoek aangepast. Mijn fractie denkt dat een vergelijkbare
strafmaat bij het in deze wet genoemde delict past. Wij hebben dan ook een
amendement ingediend op stuk nr. 6. In beide gevallen gaat het namelijk om
het verdienen van grof geld aan het leed van anderen. Daar komt nog bij dat
naar ons idee ook het opsporingsonderzoek zeer wordt vergemakkelijkt, omdat
voorlopige hechtenis toegepast kan worden zonder bijkomende omstandigheden.
Mensen kunnen dan dus niet gemakkelijk naar het buitenland verdwijnen, terwijl
het onderzoek nog loopt.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 In de toelichting op het amendement staat dat zonder meer voorlopige hechtenis
kan worden toegepast door de straf van vier naar zes jaar te verhogen, zonder
dat er sprake is van bijkomende omstandigheden. Is dat juist? Het is immers
altijd een individuele toets, als je een verdachte voor je hebt. Dat wil toch
niet zeggen dat er per definitie voorlopige hechtenis wordt toegepast als
er een strafbedreiging is van zes jaar of meer?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):
 
 Daar heeft de heer Dittrich gelijk in. Die strafverhoging voor mensenhandel
is er ook om niet al die bijkomende omstandigheden die in artikel 67 van het
Wetboek van Strafvordering staan, te hoeven toepassen. Wij zien dus een vergelijkbaarheid
van het delict en vanuit die redenering hebben wij gedacht dat de strafmaat
ook vergelijkbaar moet zijn. Dan heb je ook de opsporing en de argumenten
daarvoor zijn naar voren gekomen in het mensenhandeldebat. Dan heb je gewoon
meer mogelijkheden.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Verwacht u dat voorlopige hechtenis op basis van zes jaar in plaats van
vier jaar dan ook meer zal worden toegepast?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):
 
 Ik verwacht inderdaad dat deze straf gemakkelijker gebruikt zal worden,
maar ik verneem graag nog de reactie van de regering op dit punt. Maar inderdaad
hebben wij op basis van die verwachting ons amendement ingediend, maar ook
in verband met de vergelijkbaarheid met wat er op het punt van de mensenhandel
is besproken en het onderzoek dat ten grondslag heeft gelegen aan deze strafmaat.
 
 Ik verzoek de bewindslieden ook nog in te gaan op de hele aanpak van deze
vorm van criminaliteit. Daarover zijn eigenlijk nog relatief weinig meningen
gewisseld. Is het iets voor de kernteams of voor de regio's? En is er ook
een standpunt van het college van PG's over de gewenste aanpak? Ik sluit mij
aan bij de vraag van de heer Rouvoet, wanneer het plan van aanpak en het rapport
van de "sluisteams" zullen verschijnen.
 
 Voorzitter! Ik rond mijn betoog af. Wij vinden deze wet een belangrijke
stap vooruit, maar de strafmaat zal nog aangepast moeten worden aan de strafmaat
bij mensenhandel. Dat dit nodig is, blijkt wel uit het resultaat van onderzoek,
namelijk dat een belangrijk deel van de instroom van asielzoekers wordt gereguleerd
door activiteiten van mensensmokkelaars. Maar bovendien blijkt uit onderzoek
dat er organisaties zijn die de binnengesmokkelde asielzoekers in natura laten
betalen door hen, al dan niet onder dwang, in te zetten bij het plegen van
inbraken, afpersingen en het vervoer van verdovende middelen of gestolen voertuigen.
Het gaat om organisaties die wat ons betreft een ernstige bedreiging van de
rechtsorde vormen. Dit moet aangepakt worden door verhoging van de strafmaat.
Dat dit alleen niet voldoende is, moge ook duidelijk zijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Moeten vluchten uit je land is voor iedereen vreselijk,
denk ik. Het zijn ongetwijfeld stuk voor stuk menselijke drama's. En zelfs
als het gaat om degenen die om economische redenen vluchten en die hier niet
toegelaten worden. Land, familie en vrienden verlaten omdat je een nieuw en
beter leven wilt opbouwen, dat hebben ook veel Nederlanders gedaan. Zij gingen
dan bijvoorbeeld naar Canada of Nieuw-Zeeland. Nu willen anderen hierheen
komen, maar wij laten hen niet toe. Dat kan niet, omdat het het draagvlak
voor het vluchtelingenbeleid zou ondergraven. Wij laten natuurlijk wel degenen
toe die in hun land van herkomst worden bedreigd met vervolging en dergelijke.
En ook dan is er telkens weer sprake van een menselijk drama.
 
 Van al die nood wordt door een aantal mensen misbruik gemaakt. Waar verblijf
in een veilig of rijk land een schaars en fel begeerd goed is, kan er een
hoge prijs voor worden gevraagd. En dit gebeurt dan ook. De verhalen zijn
schrijnend. Mensen worden overreed hun veelal schamele bedoeninkje te verkopen,
omdat hun gegarandeerd wordt dat een reis naar en een verblijfsvergunning
voor een ver, veilig en/of rijk land geregeld is. Mensen die op zo'n manier
aan de ellende van anderen verdienen, mogen streng gestraft worden. Het cynisme
viert bij mensensmokkel hoogtij. Niet de menselijke nood, maar het eigen gewin
staat voorop. Behalve dit morele aspect, dat tot uitdrukking komt in het verhogen
van het strafmaximum, is er ook het praktische punt van het kunnen toepassen
van de dwangmiddelen. Wij steunen dit wetsvoorstel dus van harte.
 
 Het is goed om te onderstrepen dat individuele toetsing van vluchtverhalen
gehandhaafd wordt, ook als mensen hier zijn gekomen met hulp van smokkelaars.
Hoe verwerpelijk deze smokkel ook is, er is toch ook een lastige paradox.
De heer Dittrich wees er al op. Veel mensen zijn er namelijk wel van afhankelijk. Niet minder dan 30% van de asielzoekers in ons land
schijnt volgens onderzoek van de IND-dossiers door middel van mensensmokkel
hierheen gekomen te zijn. Het is de vraag, welk deel van die 30% uiteindelijk
een verblijfstitel heeft gekregen, dus hoeveel bonafide asielzoekers er uiteindelijk
op deze manier in ons land terechtkomen en hoeveel mensen door smokkelaars
verlokt worden en ons land ook weer moeten verlaten, wat het drama nog groter
maakt. Het lijkt mij echter dat er aan deze paradox niet te ontkomen is. VluchtelingenWerk
stelt voor geen prioriteit te geven aan het vervolgen van mensensmokkelaars,
maar eerlijk gezegd vind ik dat een halfslachtige oplossing. Je kunt iets
niet ten gronde verwerpen en er tegelijkertijd maar niets aan doen. Maar de
paradox blijft wel, want je kunt er ook van afhankelijk zijn. Ik kom er eigenlijk
niet zo goed uit, dus als het kabinet er nog een verhelderende gedachte over
heeft, houd ik me aanbevolen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Mevrouw Kalsbeek wees op de paradox. Ik neem aan dat zij als woordvoerder
voor het enquêtebeleid het onderdeel heeft gelezen dat uitwijst dat
mensen met afpersing worden geconfronteerd, in de prostitutie verdwijnen en
daar met dwang en geweld te maken krijgen. Ik maak het niet dramatischer dan
het is, ik citeer het enquêterapport. Maakt dat de paradox voor haar
groter of kleiner?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):
 
 Uw voorbeelden hebben betrekking op mensenhandel en nu gaat het om smokkel.
Het gaat erom dat mensen uit het land van herkomst via slinkse wegen worden
geholpen en ze in een nieuw, ver en vaak rijk land worden gebracht. Hier wordt
als het ware de transportondernemer aangepakt en niet degene die winst maakt
op mensen die zich laten prostitueren op de Wallen. Het is allemaal vreselijk,
maar er zit een akelige paradox in het gegeven. Mensensmokkel is een abject
iets. Hoe verzint iemand het om iets te willen verdienen aan mensen die er
slecht aan toe zijn en uit hun land moeten vertrekken? Zo'n gedachte is moreel
verwerpelijk. Een aantal vluchtelingen echter, met name Iraniërs, is
afhankelijk van mensensmokkel. Het zit daar potdicht. Ze moeten mensen, die
hier helaas beter van worden, gebruiken om uit het land weg te komen. Ik ben
niet voor de oplossing van VluchtelingenWerk, dat voorstelt om deze reden
geen prioriteit te geven aan het vervolgen van mensensmokkelaars. Dat gaat
te ver, omdat het moreel verwerpelijke bij mij overheerst. Ik zie echter wel
dat er een probleem achter zit. Dat probleem wilde ik hier voorleggen, zonder
dat ik overigens een oplossing weet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Overigens komen bij mijn voorbeelden ook deze combinaties voor. Het is
niet te scheiden en in duidelijke hokjes in te delen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):
 
 Mensenhandel is een apart delict. Op pagina 8 in de nota naar aanleiding
van het verslag worden activiteiten genoemd van het LCIDO. Richt zich de analyse
van de gegevens ook op de vraag welke mensen uiteindelijk een verblijfstitel
krijgen? Er wordt in 28 zaken, waarvoor thans een strafrechtelijk onderzoek
loopt, onderzocht waar die gesmokkelde vreemdelingen blijven. Is de IND in
staat om, als er gevallen van mensensmokkel worden geconstateerd of vermoed,
dit door te geven aan het OM? Gebeurt dit ook? Is daar een standaardprocedure
voor? Het zou me niet verbazen als het in het plan van aanpak staat, maar
misschien kan hierover nu al wat gezegd worden.
 
 In de nota naar aanleiding van het verslag is een indrukwekkende lijst
van maatregelen genoemd ter voorkoming, opsporing en bestrijding van mensensmokkel.
Ook de internationale samenwerking is van groot belang. In de effectiviteit
van deze maatregelen kan waarschijnlijk nog geen inzicht worden gegeven, maar
de Kamer is hierin zeer geïnteresseerd.
 
 Het plan van aanpak betreffende de mensensmokkel van het OM heeft de Kamer
nog niet bereikt. Wanneer kunnen we dat verwachten? Er bereiken mij berichten
dat visa die op de ambassade verkregen moeten worden, vaak aan bemiddelaars
worden verstrekt. De verhalen luiden dat een bemiddelaar met een stapeltje
paspoorten van bijvoorbeeld 20 jonge vrouwen komt en dat hij dan de visa krijgt.
Je kunt op je klompen aanvoelen dat dit geen bonafide onderneming kan zijn.
Gebeurt dit inderdaad? En hoe wordt hiermee omgegaan? Deze vraag sluit aan
bij die van mevrouw Van der Stoel over de ambassades.
 
 Ik sluit mij ook aan bij de vraagstelling van de heer Rouvoet in verband
met de pro-actieve opsporing. De individuele mensensmokkelaar zou, als we
de definitie van opsporing volgen van het kabinet, niet pro-actief "berechercheerd"
kunnen worden. Hij valt echter ook niet onder het delict "voorbereidingshandelingen".
Dit is een mooi voorbeeld om eens te testen wat in de praktijk de aanbevelingen
van de enquêtecommissie en het standpunt van het kabinet daarover betekenen.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het zal niet moeilijk te raden zijn dat de CD-fractie
zich kan vinden in dit wetsvoorstel om een strafmaat te verzwaren, in dit
geval voor mensensmokkel. Dit neemt niet weg dat de CD niet vindt dat er nu
ineens sprake is van een krachtdadig regeringsbeleid. Zoals zo vaak het geval
is, is het ook in dit geval meer een aanhollen achter de feiten. Mensensmokkel
vindt allang plaats, op zeer grote schaal. De CD vindt de schatting van 30%
buitengewoon laag, vooral omdat het een internationaal verschijnsel is.
 
 De regering en de grote politieke partijen, die hier ach en wee klagen,
hadden natuurlijk kunnen voorzien dat dit verschijnsel zich zou kunnen voordoen.
Hoe hadden zij het anders gedacht, als wij asielzoekers binnenlaten met valse
of zelfs zonder papieren? Eenvoudiger kun je het criminele organisaties niet
maken. Hoe hadden de grote partijen het gedacht, toen zij indertijd tevergeefs
bij staatssecretaris Kosto aandrongen op het aanspreken van de KLM, die vliegtuigstoelen
via malafide reisbureaus verkoopt? Mevrouw Kalsbeek mag zich hier vreselijk
sterk uitspreken over iedereen die eraan verdient, maar de eigen KLM verdient
eraan. Daar had zij dus wat eerder achter moeten komen dan vandaag. Dat de
Kamer er vandaag wat aan doet, wil zeggen dat het verschijnsel steeds meer
de pan uit rijst.
 
 De CD-fractie denkt dat er vooral een internationale aanpak moet zijn
 om de malafide reisbureaus te benaderen. Een hele tijd geleden
hebben wij gezien dat zelfs terroristen op Sri Lanka, de Tamil-tijgers, in
het bezit kwamen van Nederlandse ontwikkelingsgelden en deze gelden deels
gebruikten voor vluchten van gestrande Tamil-tijgers naar Nederland. Hetzelfde
gold voor vrijheidsstrijders in Afrika, die als zij in problemen kwamen, met
een briefje op zak liepen met een adres in Utrecht om zich als student te
laten inschrijven. Dat krijgen die mensen natuurlijk niet zomaar. Daar zitten
hele organisaties achter. Naar de mening van de CD zijn het allemaal grote,
al dan niet malafide, organisaties die aan de grote migratiestromen verdienen.
 
 Als de stroom van mensensmokkel moet worden aangepakt, zal zich misschien
een enkeling in Nederland hierop laten betrappen. Ik vraag mij af of de verzwaring
van de straf nu een ernstig dreigement voor hen is om zich behoedzamer op
te stellen. In veel opzichten is Nederland in strafrechtelijk opzicht een
goedkoopte-eiland. De CD stelt zich voor dat het dit ondanks deze verzwaring
nog steeds is. Maar goed, het is een beginnetje. Wij zullen ons er niet tegen
verzetten. Dat het een einde maakt aan de illegale stroom asielzoekers die
via mensensmokkel binnenkomen, is naar ons idee een utopie. Dat zal niet het
geval zijn. Als er goed grof geld aan verdiend wordt, zal het voorlopig wel
doorgaan.
 
 Ik heb nog een vraag, maar weet niet of de regering erop kan antwoorden.
Komen de bedragen voor die mensensmokkel nu uit de individuele zak van de
gesmokkelde asielzoeker dan wel uit heel andere geldstromen? Daarbij is te
denken aan een gedeelte van ontwikkelingsgelden, die dan niet in het niet
verdwijnen, maar op een of andere manier bij die organisaties terechtkomen,
die daarvoor die asielzoekersstroom op gang weten te brengen.
 
 Kort en goed, de CD-fractie is niet tegen het voorstel, maar wij geloven
er nog niet zoveel van dat dit het einde van buitengewoon bizarre praktijken
zal zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Mijnheer de voorzitter! De vorige wetswijziging die handelde over mensensmokkel
is van 1993 en het is niet zo gebruikelijk dat de regering na zo korte tijd
al weer een wetsvoorstel indient om dat te gaan wijzigen en zeker niet op
het gebied van de strafmaat. In 1993 is echter besloten tot de invoering van
een strafmaat waarvan wij nu al moeten zeggen dat die niet meer adequaat is.
Dat geeft aan dat de ontwikkelingen zich sindsdien nogal snel hebben voorgedaan.
 
 In het WODC-rapport dat handelt over de jaren 1983 t/m 1992, waarnaar
een aantal uwer verwijst, wordt gesproken van 30% van de asielzoekers. Inmiddels
weten wij dat dit percentage veel hoger ligt. Het plan van aanpak van het
OM, dat u waarschijnlijk zal bereiken in de maand juni, geeft daarover wat
meer gegevens; daarin wordt gesproken van percentages tussen de 60 en de 70.
Dat wil niet zeggen dat daar geen mensen bij zijn die gerechtigd zijn om in
Nederland te blijven, maar het percentage mensen dat vervolgens teruggestuurd
wordt omdat die mensen hier geen kans hebben om te worden toegelaten, is natuurlijk
heel groot. Dat is de paradox waarover een aantal van de leden sprak. Enerzijds
gaat het om mensen die wel degelijk als vluchteling kunnen worden aangemerkt
en die hier ook zullen kunnen blijven – dat percentage is waarschijnlijk
niet heel groot, maar wij weten niet precies hoe groot – maar anderzijds
valt een heel groot deel van de mensen niet onder die categorie. Zij zijn
gedoemd om terug te gaan dan wel in de illegaliteit in Nederland of elders
in Europa te blijven. Daarom vindt de regering het verschijnsel mensensmokkel
ook zo abject. Mevrouw Van der Stoel zei dat ook met nadruk. Je geeft mensen
valse verwachtingen, je laat ze heel veel geld betalen, wetende dat die verwachtingen
niet gerechtvaardigd zijn.
 
 Dat er grof geld wordt verdiend, klopt en dat de georganiseerde misdaad
zich hiervan heeft meester gemaakt, klopt ook. Er wordt gesuggereerd dat dit
voornamelijk in Oost-Europa zou plaatsvinden. Dat is niet waar, want het is
heel divers over de wereld verspreid: Oost-Europa, Midden-Oosten, Azië,
Zuid-Azië. Het gaat om heel verschillend opererende groepen van heel
verschillende herkomst.
 
 De heer Rouvoet heeft gevraagd waarom het element winstbejag aan de delictsomschrijving
is toegevoegd. Dat is gedaan om de paradox een beetje te kanaliseren: juist
mensen die dit uit winstbejag doen en niet uit ideële motieven, moeten
worden aangepakt. Gesteld kan worden dat mensen die dit uit ideële motieven
doen, waarvan je hoopt dat ze werkelijk ideëel zijn en dat ze geen ongerechtvaardigde
verwachtingen wekken, geoorloofd handelen. Op zichzelf doen zij goed werk.
Maar de grens is soms moeilijk te trekken.
 
 De heer Rouvoet vroeg ook naar het kerkasiel. Dat valt niet onder de delictsomschrijving,
omdat ik aanneem dat dit niet met winstbejag gebeurt.
 
 
 
 
 
 De heer Rouvoet (RPF):
 
 Voorzitter! Ik heb niet gevraagd waarom het eraan toegevoegd is. Ik heb
mijn aarzeling aangegeven of dit de goede weg is om een doel te bereiken.
Ik heb verwezen naar de discussie over de heling. Daar hebben wij een andere
route gekozen.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Dat klopt. Bij heling is het winstbejag eruit gehaald, omdat dit bewijsproblemen
opleverde. Het gaat om situaties waarbij je het hebt over het aantreffen van
goederen bij mensen waarvan je vermoedt of weet dat ze van diefstal afkomstig
zijn. Behalve het aantreffen en het vermoeden heb je vaak geen enkel bewijs
meer voorhanden. In de delictsomschrijving gaat het dan om het bewaren, het
verbergen, enzovoorts. Hier gaat het over mensen die smokkelen, maar ook over
mensen die gesmokkeld zijn. Je hebt om het bewijsmateriaal te vergaren, ook
nog de gesmokkelde die best een verklaring wil afleggen hoeveel geld hij heeft
moeten betalen om hiervoor in aanmerking te komen. In die zin is de bewijspositie
gemakkelijker dan wanneer het gaat om het aantreffen van goederen bij heling.
Wanneer het gaat over smokkel, is het veel gemakkelijker om het bewijs te
verkrijgen. Het winstbejag zit dan verborgen in het feit dat je wilt handelen.
En dat doe je niet om verlies te lijden.
 
 
 
 
 
 De heer Rouvoet (RPF):
 
 Voorzitter!...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Er is ook nog een tweede termijn. We hoeven niet ieder onderwerp per onderdeel
via interrupties uit te discussiëren. Ik stel voor de bewindslieden eerst
het antwoord te laten geven waarom is gevraagd. Je kunt nu eenmaal maar één vraag tegelijk beantwoorden. Dat is een handicap,
waarmee mensen moeten leven.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! De heer Dittrich vindt dit een wetsvoorstel in het beleid
tot beschermen en afhouden. Ik vind het toch een wat negatieve kwalificatie,
omdat het daarmee wat ons betreft niet zoveel te maken heeft. Het wetsvoorstel
is bedoeld om mensen aan te pakken, die grof geld verdienen aan anderen en
aan het wekken van valse verwachtingen bij mensen.
 
 Voorzitter! Onder anderen mevrouw Kalsbeek heeft gevraagd hoe het nu zit
met mensen uit landen waar het zo verschrikkelijk moeilijk is om weg te komen,
dat het alleen maar gaat door middel van het betalen van veel geld en het
gebruik maken van die smokkelaars. Dat is inderdaad een probleem. Landen als
Irak en Iran worden genoemd. Wat dat betreft is de paradox toch aanwezig:
als je mensensmokkel niet aanpakt, haal je een heleboel binnen wat je niet
wilt, maar aan de andere kant worden mensen belemmerd in het ontvluchten van
het land. De staatssecretaris zal op de specifieke situatie in Iran en Irak
nader ingaan.
 
 In Schengen-verband streven we naar harmonisering van het visumbeleid,
opdat wij op dat gebied in elk geval gezamenlijk kunnen opereren. Er is steeds
meer sprake van het uitwisselen van informatie en samenwerking met andere
regering. Bovendien zijn niet alle gesmokkelden bestemd om in Nederland te
blijven; soms heeft men via Nederland een route die uiteindelijk in een ander
land eindigt. In die zin wordt dan ook samengewerkt met politie-instanties
en regeringen van andere landen.
 
 De herkomstlanden of de landen waar handelaren zich ophouden, vormen een
groter probleem. Mevrouw Van der Stoel is van mening dat eigenlijk verdragen
met die landen moeten worden gesloten. Met sommige landen kan dat heel goed,
maar soms betreft het juist landen waarmee het moeilijk is om verdragen op
dit gebied te sluiten. Dat geldt in het bijzonder voor verdragen over rechtshulp,
waarbij je toch een beetje voorzichtig moet zijn met welke landen je dergelijke
verdragen sluit.
 
 Voorzitter! Mevrouw Van der Stoel meent dat Pluk-ze alleen mogelijk is
bij handelaren die zich juist bevinden in landen waarmee wij verdragen hebben
gesloten. Zij was er even niet, maar ik heb uitgelegd waarom het soms moeilijk
is om met landen een verdrag te sluiten.
 
 Op een flink aantal ambassades zijn emigratiemedewerkers van de IND dan
wel in relatie tot de IND werkzaam. Deze mensen coachen ook de ambassademedewerkers.
Zij werken zowel voor Justitie als voor Buitenlandse Zaken. Dat zich zo nu
en dan nog situaties voordoen die onwenselijk zijn, is inderdaad waar. Wij
zijn daarover ook in gesprek met het ministerie van Buitenlandse Zaken.
 
 Ik kom bij de strafmaat. Mevrouw Bijleveld heeft een aantal argumenten
voor het amendement dat zij indient, bijvoorbeeld dat voor mensensmokkel dezelfde
strafmaat zou moeten gelden als voor mensenhandel. Het is toch niet een zelfde
delict. Bij mensenhandel staat in de delictsomschrijving specifiek het doel
van de handel aangemerkt. Het valt ook onder de zedelijkheidswetgeving. Het
doel van de mensenhandel is juist om mensen in de prostitutie te brengen.
Het doel van mensensmokkel staat niet omschreven, omdat die doelen heel verschillend
kunnen zijn. Met andere woorden, ik denk dat deze delicten niet met elkaar
kunnen worden vergeleken. Het is ook niet altijd het leed van anderen. De
gesmokkelde is niet altijd een slachtoffer: in vele gevallen wel, maar in
sommige gevallen wil men zelf ook graag en heeft men er een heel groot bedrag
voor over. In die zin vind ik de delicten niet helemaal vergelijkbaar.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):
 
 Voorzitter! Op het laatste punt ben ik het zeker met de minister eens.
Zij heeft dat net ook betoogd bij de andere vragen. Mevrouw Van der Stoel
heeft evenwel al betoogd dat smokkel en handel op heel veel momenten door
elkaar lopen. Dat is een van de redenen waarom wij naar de vergelijkbaarheid
hebben gekeken.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Dat klopt, maar wanneer er sprake is van een bestemming van mensen, zul
je moeten opsporen op het artikel mensenhandel en niet specifiek op mensensmokkel.
Wanneer het gaat over mensenhandel, dus mensen onder dwang bestemmen voor
prostitutie, vind ik het gerechtvaardigd om dat artikel specifieker te omschrijven
en bovendien van een wat hogere strafmaat te voorzien. Mevrouw Van der Stoel
vraagt om een evaluatie van de effecten van de door de regering voorgestelde
strafmaat. Ik vind dat volkomen terecht. Wij zijn dat zelf ook van plan; ik
zeg dat toe. Dan kunnen wij zien of deze strafmaat wel voldoende is, ook in
verband met de opsporing.
 
 De heer Rouvoet en mevrouw Bijleveld hebben gevraagd of men wat de opsporing
betreft voldoende uit de voeten kan met de voorgestelde strafmaat. Mevrouw
Kalsbeek zegt dat dit in feite een testcase is, of datgene wat in het debat
over de enquête een rol heeft gespeeld wel uitvoerbaar is. Ik denk dat
de eenzame mensensmokkelaar geen groot bestaansrecht heeft. Mensensmokkel,
dat kun je haast niet in je eentje doen. Je moet dat organiseren. Er moet
een route zijn, er moet een vervalsingsaspect aan zitten. Iemand kan dat in
zijn eentje vrijwel nooit allemaal regelen. Er zal dan ook altijd sprake zijn
van een georganiseerd verband en dus van het gekwalificeerde delict. Ik denk
dat er in die zin voldoende mogelijkheden zijn. Zodra je gaat praten over
dat georganiseerde verband, kom je bovendien al gauw in een situatie terecht
dat een of meer mensen als verdachte beschouwd kunnen worden, al was het maar
een verdachte van het deelnemen aan een criminele organisatie. Ik denk dat
je wat dat betreft met de opsporing uit de voeten kunt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):
 
 Is dat nou zo? Ik probeer mij dat voor te stellen. De heer Rouvoet durft
niet meer, geloof ik.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat geldt ook voor u. Laat ik het zo zeggen. Wij moeten niet de gewoonte
ontwikkelen – dat geldt in het algemeen; ik moet het af en toe zeggen –
om bij interruptie termijnen te houden. Af en toe heb ik het idee dat wij
die richting opgaan. Dat zal de levendigheid en de helderheid van het debat
niet bevorderen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb een vraag. Ik probeer het mij voor te stellen. Je hebt
een aanwijzing dat bijvoorbeeld een beambte op Schiphol zich bezighoudt met
iets wat mensensmokkel zou kunnen zijn: hij gedraagt zich
verdacht. Je kunt nog niet construeren dat het een voorbereidingshandeling
is. Je kunt vermoeden dat er iets achter zit als het mensensmokkel zou zijn,
maar het kan ook wat anders zijn. Dan heb je nog steeds geen concrete verdenking.
Het pro-actief rechercheren kan en moet dan toch aan de orde zijn?
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Dan hangt het er heel erg van af wat je verstaat onder pro-actief rechercheren.
Als je verwacht dat een beambte van Schiphol meedoet aan zoiets, dan kun je
bijvoorbeeld ook de gesmokkelde ondervragen. Daar is niks mis mee. Dat is
niet pro-actief rechercheren. Je kunt natuurlijk vragen hoe het zit. Dan krijg
je al gauw voldoende aanwijzingen waardoor je die persoon als een verdachte
kunt beschouwen. Ik denk dat de praktijk zich er wel mee redt.
 
 Voorzitter! Ik denk dat ik de vragen die op mijn terrein liggen heb beantwoord.
Zo niet, dan hoor ik graag in tweede termijn wat ik heb overgeslagen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! De heer Dittrich heeft in grote lijnen de dilemma's van het
vluchtelingenvraagstuk geschilderd. Ik denk dat het een vraagstuk is waarmee
wij met z'n allen worstelen. Helaas hebben we te weinig gelegenheid, daarover
te praten. Als we in een overleg over het vreemdelingen- en asielbeleid zitten,
hebben we zoveel beleidsmaatregelen, verblijfstitels en ambtsberichten te
bespreken, dat de dilemma's die erachter zitten vaak niet aan bod komen. Ik
begrijp dat in die zin dus heel wel.
 
 Iedereen heeft gesproken over de tegenstelling tussen een buitengewoon
verwerpelijke aanpak, namelijk het misbruik maken van mensen die in nood verkeren,
en het feit dat je te maken kunt hebben met vluchtelingen die om buitengewoon
serieuze redenen naar West-Europa proberen te komen. Hoewel ik het wel begrijp,
omdat we het in het rijke Westen verhoudingsgewijs uitstekend hebben, verzet
ik mij wel een tikkeltje tegen de bewering dat wij alleen maar een restrictief
beleid zouden voeren om onze eigen positie te bewaken. Dit heeft zeer veel
te maken met het feit dat we de mensen die we hier een verblijfstitel geven,
werkelijk perspectief willen bieden, zodat zij ook met betrekking tot schaarse
goederen als arbeid en huisvesting echt uit de voeten kunnen en een nieuw
bestaan kunnen opbouwen. Ook om die reden moeten wij wel degelijk die strenge
kant van het beleid in de gaten houden.
 
 Een- en andermaal is gezegd dat, ongeacht de vraag of mensen al dan niet
via mensensmokkel of -handel Nederland binnenkomen, dit onverlet laat dat
wij ieder individueel geval toetsen, tenzij men zich niet meldt voor een asielprocedure
en in de illegaliteit verdwijnt. Normaliter wordt men in procedure genomen,
en leidt een bonafide vluchtverhaal tot een verblijfstitel, in welke zin dan
ook. Irak bijvoorbeeld is een duidelijk land waarvoor geldt dat, als men daar
om politieke of om andere redenen is vervolgd, men doorgaans hier de vluchtelingenstatus
krijgt. Irak is op dat punt heel duidelijk. Als men niet individueel is vervolgd,
zodat men in die zin niet voor een vluchtelingenstatus in aanmerking, krijgt
men in dit geval een VTV, omdat men onmogelijk terug kan naar het land van
herkomst. De Kamer kent de discussie over Iran; ik wil daarop niet ingaan,
omdat de Kamer volgende maand het ambtsbericht bereikt, tegelijk met het oordeel
van Justitie daarover. Overigens is het mijn intentie met Buitenlandse Zaken
te bespreken dat de Kamer dit soort zaken krijgt als ze bij ons bekend worden.
Het heeft mij enige tijd gekost voordat ik het bericht in handen had, terwijl
het allang in de kranten had gestaan. Ik vind dat het naar buiten moet en
dat het de Kamer, samen met het oordeel van Justitie, in één
klap moet bereiken. Dat neemt onrust bij mensen weg. Ik vind dit namelijk
ook ten aanzien van asielzoekers uit Iran buitengewoon ongelukkig.
 
 In het kader van het terugkeerbeleid is duidelijk dat wij steeds meer
gestalte geven aan de samenwerking tussen Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking
en Justitie. Het is heel duidelijk de intentie van de bewindslieden van Buitenlandse
Zaken om de rol van de ambassades verder te gaan uitdiepen. Wij proberen dat
bij de monitoring en bij het visumbeleid te bereiken. Inderdaad is de ene
ambassade veel actiever dan de andere ambassade. Het streven is wel degelijk
om daarvoor een actiever beleid van de ambassades van de grond te krijgen.
Ik voer daarover regelmatig overleg met de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken.
 
 SchmitzOp Schiphol is een groot contingent marechaussees van een kleine
500 man ingezet. Voorts gaat het om mensen die te maken hebben met
de uitvoerende politietaken van de marechaussee. Dat betreft een kleine honderd
mensen. Er zijn twee mogelijkheden. Als mensen in het kader van hun ambt of
beroep over de schreef gaan, bijvoorbeeld een politieman, een douaneman of
een marechaussee – dat staat ook in de nota naar aanleiding van het
verslag – dan wordt dat bij de geringste verdenking gemeld bij de rijksrecherche.
Vervolgens wordt het onderzocht. Zijn het andere werkers op Schiphol, schoonmakers
of ander personeel, in welk verband dan ook, dan wordt onmiddellijk aangifte
gedaan bij de marechaussee. Dat aspect wordt dus buitengewoon ernstig genomen.
 
 De heer Rouvoet vraagt naar harde gegevens over de binnengesmokkelde kinderen.
Die zijn er niet. Met name de regiopolitie Brabant-Zuidoost heeft incidenteel
nogal eens te maken gehad met binnengesmokkelde kinderen. De Kamer kent de
historie. Structurele statistische gegevens hebben wij op dat punt nog niet.
 
 Mevrouw Kalsbeek vroeg, als sprake is van signalen van mensensmokkel,
als die zijn gemeld, of een en ander kan worden doorgegeven. De minister sprak
zojuist al over het plan van aanpak. Dat komt de komende maand naar de Kamer
toe. Een van de aanbevelingen luidt om dergelijke informatie, komend van de
immigratiedienst, de marechaussee of de politie, door te geven aan de unit
mensensmokkel. Dat is op dit moment het LCIDO. Ik weet ook dat het Bureau
bijzondere zaken van de IND deze signalen bijhoudt, juist om te bekijken of
sprake is van patronen en of een en ander verder valt na te gaan.
 
 Nog iets over Schiphol. In de nota naar aanleiding van het verslag staat
dat de controle op de gatechecks wordt geïntensiveerd. Dat is inmiddels
daadwerkelijk ingevuld. Op dit moment vinden er 35 gatechecks per dag plaats,
met name bij de risicovolle vluchten. Daarbij moet men met name aan Afrika
en Oost-Europa denken. Die kwestie is dus zeer extensief aan de orde. Daar
komen ook veel gegevens uit.
 
 Los van de bedragen die de mensen voor mensensmokkel betalen, al het leed
dat daarachter kan zitten en de verwachtingen die worden gewekt, maar niet
kunnen worden ingevuld, vind ik het voorts zeer verwerpelijk dat de mensen
bijna worden geïnstrueerd om documentloos hier te komen. Ongeveer 60%
komt zonder of met valse documenten hier naartoe. Als het al noodzakelijk
is dat deze mensen van een "reisagent" gebruik maken, dan zou men dit punt
nog eens nader moeten overwegen. Als men echt ergens nieuwe kansen wil hebben,
dan kan men beter met de eigen identiteit komen. Ik begrijp dat op dat punt
zorgen kunnen bestaan, maar het hoeft niet zo te zijn dat wij hier te maken
krijgen met zo'n groot percentage mensen dat hier documentloos komt. Daarom
is het fenomeen mensensmokkel het extra waard om aan te pakken.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Voorzitter! Ik kan in tweede termijn zeer kort zijn, omdat ik in eerste
termijn al heb aangegeven dat mijn fractie het wetsvoorstel ondersteunt. Ik
wil nog wel een keer spreken over het dilemma waarover ik het had. Daar heb
ik geen antwoord op gekregen, misschien omdat daar eigenlijk geen antwoord
op is te geven.
 
 Wanneer wij mensensmokkelorganisaties effectief oprollen, wat doen wij
de potentiële echte vluchtelingen uit die landen daarmee aan? Ik denk
dan met name aan landen als Irak en Iran. De meeste mensen uit die landen
die hier naartoe komen, krijgen daadwerkelijk een A-status of een VTV-humanitair.
Als wij die mensensmokkelorganisaties effectief bestrijden, dan kan het zijn
dat die mensen hun land niet meer uit kunnen, terwijl zij daar op zichzelf
heel goede redenen voor hebben. Er is naar mijn mening eigenlijk meer sprake
van een moreel dilemma. Ik kan mij echter voorstellen dat zich dit kan vertalen
in een prioriteitenstelling binnen de routes die gevolgd worden. Er kan wellicht
minder de nadruk worden gelegd op de organisaties die zich bezighouden met
het smokkelen van mensen die – blijkens de cijfers – een goede
reden hebben om hun land te verlaten. Men kan dan beter de nadruk leggen op
landen waar veel mensen vandaan komen die in onze procedures geen kans hebben.
 
 Ik heb inderdaad de woorden "beschermen en afhouden" gebruikt naar aanleiding
van een analyse over de economische migratie. Ik ben het geheel met de staatssecretaris
eens dat er, wanneer dit als uitgangspunt wordt gekozen, zodanige maatregelen
moeten worden genomen dat de mensen die hier mogen blijven ook een volwaardig
bestaan kunnen opbouwen. In een wat breder verband worstel ik nog steeds met
de vraag of wij in Nederland en ook in Europa wel zo slim bezig zijn met de
aanpak van de migratie. Deze vraag is in dit verband niet goed te beantwoorden.
Op een ander moment moet dit thema maar eens verder uitgediept worden. Ik
maak mij nog steeds zorgen op dit punt, ook na het antwoord van de bewindslieden.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Voorzitter! Ik vraag mij af of de heer Dittrich het voorbeeld van Iran
wel goed inschat. Als een organisatie in Iran voor geld iemand dat land uit
weet te krijgen, staan wij daar in feite buiten.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Iemand kan al zijn geld en dat van zijn familie bijeen schrapen om via
een smokkelorganisatie het land uit te komen. De betrokkene meldt zich dan
vervolgens op Schiphol met een goed vluchtverhaal en kan hier als vluchteling
een nieuw bestaan opbouwen. Zo iemand kan niet op z'n eentje het land uitkomen.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Als dat in Iran gebeurt, werpt dit wetsvoorstel daar toch geen enkele
belemmering voor op?
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Dat is nog maar de vraag. In de stukken hebben wij kunnen lezen dat bijvoorbeeld
het vervalsen van documenten hoofdzakelijk in Nederland of Duitsland plaatsvindt.
Overigens ben ik het met de staatssecretaris eens dat het element van het
vervalsen van papieren met nadruk bekeken moet worden. Als mensen op valse
papieren reizen, wat niet altijd het geval hoeft te zijn, heeft dit vaak te
maken met de landen van herkomst.
 
 
 
 
 
 De heer Rouvoet (RPF):
 
 Voorzitter! Mijn bijdrage in tweede termijn mag niet uitgelegd worden
als een aarzeling over dit wetsvoorstel. Ik heb mij daar in eerste termijn
duidelijk over uitgelaten.
 
 Ik kom terug op het bestanddeel winstbejag. Ik heb dit vooral naar voren
gebracht uit het oogpunt van bewijsvoering. De minister heeft aangegeven
dat de bewijsvoering problematisch kan zijn dan indertijd bij heling het geval
was. Ik meen uit de tussenrapportage van het "sluisteam" begrepen te hebben
dat men in dit verband op een knelpunt was gestuit. Wellicht moeten wij toch
een andere route overwegen, zoals mijn suggestie voor ontslag van rechtsvervolging.
Graag nog een reactie op dit punt. Wanneer zal de definitieve rapportage van
het "sluisteam" ons overigens bereiken?
 
 De minister heeft over de "eenzame smokkelaar" gesproken. Ik denk dat
dit te maken heeft met artikel 197, tweede lid, inzake het begaan van mensensmokkel
in de uitoefening van ambt of beroep. Doen wij er nu verstandig aan om erop
te vertrouwen dat de praktijk met de definitie van opsporing en de reikwijdte
van artikel 46 Wetboek van Strafrecht uit de voeten kan? Nu wij dit onderwerp
toch bij de kop hebben, kunnen wij een en ander zorgvuldig bezien. Kunnen
er toch geen mensen die dit verwerpelijke delict begaan tussen de mazen van
het net van de opsporing door glippen? In mijn ogen bestrijken de definitie
van opsporing en de reikwijdte van artikel 46 niet het gehele terrein.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Voorzitter! Ik dank de bewindsvrouwen voor hun beantwoording. Ik dank
hen ook voor de toezegging om over enige tijd te bezien of de veronderstellingen
die er nu leven over het resultaat van de wijziging van dit voorstel, ook
werkelijkheid zullen worden.
 
 Ik kom nog even terug op mijn opmerking over het sluiten van verdragen.
Ik heb niet begrepen dat de belemmeringen erin gelegen zijn dat de andere
landen per se niet willen. Is het te omslachtig om iedereen zover te krijgen
of ziet nog niet iedereen het belang ervan in? Geldt voor een aantal landen
dat een en ander nog wel eens aan de orde zal komen, terwijl Nederland die
verdragen graag wil sluiten?
 
 Ik heb uit de beantwoording begrepen dat er meer werk wordt gemaakt van
het werk van de buitenposten, om ambassades maar eens zo aan te duiden. Er
is een verbetering aangebracht. Heeft het probleem nu continu de aandacht?
Ik wijs erop dat medewerkers van ambassades steeds worden overgeplaatst. Mevrouw
Jansen kan getraind zijn, maar als zij wordt opgevolgd door mijnheer Pieterse,
die misschien niet getraind is, moet deze weer van voren af aan beginnen.
Het lijkt een detail, maar het is een relevant punt. Het kan niet de bedoeling
zijn om slechts een halfjaar aandacht aan het onderwerp te besteden in de
veronderstelling dat ambassades aan de hand van de cijfers weten waar mensen
vandaan komen en waar smokkelaars zich ophouden. Dat zal continu moeten gebeuren,
want de ernst van de situatie geeft daartoe aanleiding.
 
 Wat Schiphol betreft, citeer ik uit een artikel in het Algemeen Dagblad
van 9 september vorig jaar: de luchthaven vertoont een aantal zwakke plekken.
Er wordt gewezen op de automatische deuren. De techniek van de pasjes kan
inmiddels wel zijn verbeterd, zodat zij niet gemakkelijk zijn na te maken,
maar medewerkers moeten ervan doordrongen zijn dat zij hun pasjes niet moeten
laten liggen of even aan iemand anders meegeven. Dat wordt in het artikel
als een van de zwakke plekken van Schiphol genoemd. Volgens hetzelfde artikel
zou het lastig zijn medewerkers vooraf en ook tijdens hun dienstverband te
screenen omdat het aantal te groot zou zijn. Als dat verhaal klopt, zullen
er met de uitbreiding van Schiphol nog meer problemen komen.
 
 Voorzitter! Vinden er eigenlijk pre-boarding checks plaats? Er kan dan
worden gewezen op de risico's die men neemt. Als er valselijk hoge verwachtingen
worden gewekt, kunnen deze beter maar zo snel mogelijk de kop in worden gedrukt
dan dat wordt afgewacht waar het schip strandt.
 
 Voorzitter! Tussen mensenhandel en -smokkel is er soms een vloeiende overgang,
niet altijd, maar soms wel. Ik sluit niet uit dat de VVD-fractie bij de evaluatie
vanwege de effectiviteit van de aanpak en het kwaad dat wij willen bestrijden,
voor zal stellen er één artikel van te maken, ook om de vervolgde
duidelijk te maken wat het ideële punt is. Om een aantal redenen moet
het ideële punt niet te veel aandacht krijgen, want dat mag niet overschat
worden in die zin dat het vreselijk vaak voor zou komen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de bewindspersonen voor hun antwoorden. Ik denk dat
wij het er allemaal wel over eens zijn dat deze wet een verbetering is van
de wijze waarop wij deze verwerpelijke praktijken kunnen aanpakken. Ik moet
eerlijk zeggen dat de cijfers uit het plan van aanpak die de minister naar
voren haalde – 60% à 70% van de asielzoekers komt via smokkel
in Nederland – nog zorgelijker zijn dan wij hadden kunnen denken. Zij
zijn ook zorgelijker dan de cijfers uit het enquêterapport, die mevrouw
Van der Stoel nog aanhaalde. Het is dan ook zaak om heel nadrukkelijk naar
het plan van aanpak te kijken.
 
 Ik heb nog slechts één punt en dat is de strafmaat. De minister
heeft geantwoord dat er een verschil in delict is. Dat is ook zo, maar delicten
lopen ook een beetje door elkaar. Op de vraag van mevrouw Van der Stoel zei
de minister dat wij over anderhalf jaar nog maar eens moeten bezien of de
strafmaat toereikend is. Als nu al wordt bezien hoe groot de aantallen mensen
zijn die via smokkel binnenkomen, dan moet het toch om een redelijk grote
vorm van georganiseerde criminaliteit gaan. Wij weten wel dat de delicten
voor een deel door elkaar heen lopen, en dat het organisaties zijn, zoals
ook in het WODC-stuk stond, die zich soms ook in natura laten betalen door
de binnengesmokkelde mensen, die al dan niet gedwongen worden tot bijvoorbeeld
inbraken, afpersingen of handel in verdovende middelen.
 
 Wij zijn nu met dit wetsvoorstel bezig en zien de enorme verhoging die
na 1993 heeft plaatsgevonden. Het zou naar mijn mening dan ook in de rede
kunnen liggen – ik beveel het de collega's ook aan – om de strafmaat
in overeenstemming te brengen met hetgeen er bij mensenhandel is gebeurd.
Bij de opsporing kunnen wij dan ook beter uit de voeten. Ik zou dit dus liever
nu zien gebeuren dan later, juist ook vanwege de verwerpelijkheid van het
delict, waarover wij het allemaal eens zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is toch aardig van de regering dat zij de
stelling van de CD bevestigt dat het opsporings percentage
veel hoger is. Gezegd wordt dat het minstens het dubbele is. Dat neemt niet
weg dat toch wat te zeggen valt voor de opmerking van de heer Dittrich: als
het gaat om sterk dictatoriale landen, komt een individuele asielzoeker bijna
niet naar buiten. Hoe je zo'n organisatie ook noemt – legaal, illegaal
of crimineel, al dan niet gepaard gaand met grote hoeveelheden geld –
als wij die gaan bestrijden, doen wij het helemaal verkeerd. De vraag aan
de minister is of wij dan langzamerhand misschien toeschuiven naar een situatie
waarin wij, net als bij de asielzoekers, gaan kijken naar het land van herkomst.
Als er landen van herkomst zijn die in hoge mate open zijn, dan is te zeggen
dat er een illegale organisatie bezig is die bestreden dient te worden. Gaat
het om gesloten landen, zoals de zojuist genoemde moslimstaten, dan moet er
heel anders gehandeld worden. Het gaat dan om een soort "Nawijn-landen", maar
dan op dit specifieke terrein toegepast.
 
 Het komt de CD-fractie voor dat de minister de opsporing toch vrij makkelijk
inschat. Zij zegt dat wij op Schiphol, een van de buitengrenzen waar wordt
gecontroleerd, de eventuele leden te pakken kunnen krijgen, al dan niet met
de hulp van ambtenaren op Schiphol. Het gaat dan om naar binnen gebrachte
mensen middels smokkel voor asielpraktijken. In de praktijk van de behandeling
worden de asielzoekers echter gelijk omgeven door advocatencollectieven. De
asielzoekers zullen natuurlijk gebaat zijn bij een acceptatie, mogelijkerwijs
daarbij geholpen door de advocaten die daar gewoon een gesubsidieerde boterham
aan verdienen. Zij zullen dus alle klippen trachten te omzeilen die de minister
met een andere praktijk, bekrachtigd door dit wetsvoorstel, tracht in te brengen.
Ik vraag haar dan ook om toe te lichten dat de opsporingspraktijk met succes
kan worden gestart, want daar hebben wij nogal wat vraagtekens bij.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! De heer Dittrich heeft nog eens het volgende dilemma aangegeven:
enerzijds wil je effectief organisaties oprollen, maar anderzijds is er de
vraag wat je potentiële, echte vluchtelingen dan aandoet. Dat dilemma
is er natuurlijk altijd en ik kan het niet oplossen. Het enige wat je wel
kunt doen, is je bij je opsporingsprioriteiten vooral richten op de gevallen
waarin sprake is van uitbuiting, misbruik en – eventueel cumulatief –
mensenhandel. Dat kun je wel doen. Ik ben er echter niet zo'n voorstander
van om dat per route of per land te doen, want juist uit landen waar men moeilijk
uit weg komt, worden door middel van dit soort organisaties criminele elementen
binnengesmokkeld. Daar moeten wij heel goed naar kijken, want die mensen willen
wij in elk geval niet binnen krijgen. Het punt is dus dat dergelijke organisaties
vaak mensen uitbuiten die misschien best een goed vluchtverhaal hebben, terwijl
die organisaties ook in staat zijn om criminaliteit te plegen en om mensen
met heel andere bedoelingen hier binnen te brengen. Je zult dus heel goed
moeten bekijken wat je wel of niet doet. Je gaat ook af op het verhaal van
vluchtelingen over de prijs die zij hebben betaald. Naarmate de kostprijs
en de prijs die men heeft betaald, verder uit elkaar liggen, is het gedrag
van de organisatie natuurlijk laakbaarder. In die zin kun je daar dus best
in differentiëren. Als je het helemaal laat liggen, bevorder je een instroom
van mensen die je niet wilt hebben, ook niet uit die landen. Ik kan dat dilemma
dus niet oplossen, maar je kunt er in de praktijk wel zo mee omgaan dat je
de schade aan het goede zoveel mogelijk beperkt.
 
 De heer Rouvoet heeft gevraagd om een nadere uitleg van de strafmaat en
heeft gewezen op artikel 46 van het Wetboek van Strafrecht, dat over een hogere
strafmaat gaat. Dat geldt alleen voor misdrijven waarop een gevangenisstraf
van minstens acht jaar is gesteld. Ik zeg echter nogmaals dat het bij mensensmokkel
in het algemeen zal gaan over het gekwalificeerde delict, het georganiseerde
verband en het deelnemen aan de criminele organisatie. Ik denk dat wij hier
in de praktijk mee uit de voeten kunnen, want in dit soort zaken kom je vrij
snel aan een verdachtenbegrip in de zin van artikel 27 van het Wetboek van
Strafvordering. Dit element zullen wij in de evaluatie zeker nader moeten
bekijken.
 
 Je kunt ook een andere vraag stellen: waarom ga je niet meteen naar een
strafmaat van acht jaar en zes jaar bij het basisdelict? Ik moet zeggen dat
ik die stap wel heel erg groot vind. Ik vind het nogal wat als je in 1993
vaststelt dat het één jaar moet zijn en als je dan in 1996 voor
het basisdelict meteen van één jaar naar zes jaar gaat. Ik doe
het dus liever zo, waarbij wij toch de mogelijkheid hebben om dwangmiddelen
toe te passen. Mocht het in de praktijk onvoldoende zijn, dan kunnen wij na
de evaluatie altijd nog tot een verhoging besluiten. Ook in Europees verband
lopen wij niet uit de pas. Dat doen wij nu, met dat ene jaar, natuurlijk wel.
 
 De heer Rouvoet heeft gesproken over het winstbejag. Hij heeft gezegd
dat je, als wij het winstbejag niet in de delictsomschrijving zouden opnemen,
mensen kunt vervolgen en dat je dan eventueel een schuldigverklaring zonder
toepassing van straf kunt uitspreken. Daar komt het dan immers op neer en
natuurlijk niet op ontslag van rechtsvervolging, want hoe minder je opneemt,
hoe eerder je tot een strafbaarverklaring komt. Eerlijk gezegd vind ik het
nogal wat als je een zodanige omschrijving hebt, dat je een ideële organisatie
zou gaan vervolgen, waarna ter zitting blijkt dat dit wel tot een schuldigverklaring
maar niet tot het opleggen van een straf moet leiden, omdat het een ideële
organisatie is. Wij willen juist zo zorgvuldig mogelijk met dat dilemma omgaan
en wij willen ervoor zorgen dat dat soort organisaties juist niet strafrechtelijk
wordt aangepakt. Nogmaals: het winstbejagelement moet natuurlijk bewezen worden
en daarvoor heb je bijvoorbeeld de verklaringen van de gesmokkelde personen
nodig. Uit onderzoek blijkt dat mensen heel wel bereid zijn om daar verklaringen
over af te leggen. Het is natuurlijk een extra vereiste aan de bewijsvoering,
maar ik denk niet dat dat in de praktijk onoverkomelijke problemen zal opleveren.
 
 Mevrouw Van der Stoel heeft een vraag gesteld over handel en smokkel.
Ik denk dat wij die twee zaken uit elkaar moeten houden. Mensenhandel is een
ander delict. Mensenhandel heeft een ander doel en de mensen worden ook anders
behandeld; het is duidelijk gericht op de prostitutie. De opsporing daarvan
begint ook in de wereld van de prostitutie. Je treft mensen aan en van daaruit
ga je terug naar de lijnen. De opsporing van mensensmokkel begint op een andere
 manier. Als die twee vervloeien en er blijkt van beide soorten
sprake te zijn, dan kun je de delicten ook cumulatief ten laste leggen, waardoor
een versterking van de mensensmokkel optreedt, door ook nog het element mensenhandel
erbij te betrekken. Ik wil die twee zaken dus uit elkaar houden. Het ene is
duidelijk een misdrijf tegen de zeden, het andere een misdrijf tegen de openbare
orde.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Dan betekent het dat de minister alleen maar kijkt naar prostitutie, maar
uit "de elfde aflevering" blijkt dat het niet alleen om prostitutie gaat.
Wij moeten ook niet te beperkt kijken. Mensenhandel en -smokkel kunnen door
elkaar heen lopen.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Dat klopt. Mensen die worden gesmokkeld, worden soms ingezet voor criminele
doeleinden, maar dat is toch anders dan mensenhandel. Mensenhandel is een
zedenmisdrijf. Het zijn wat mij betreft twee verschillende delicten, ook omdat
het dwangelement een andere rol speelt. Prostitutie is per definitie uitbuiting
wanneer het gepaard gaat met dwang en mensen het zelf niet willen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Dat komt dus aan de orde als wij artikel 250bis bespreken.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Inderdaad. Dan komt die discussie aan de orde.
 
 Voorzitter! Dan kom ik toe aan de evaluatie. Mevrouw Van der Stoel sprak
over een termijn van anderhalf jaar. Ik dacht dat ik die termijn niet had
genoemd. Een termijn van anderhalf jaar is ook wel heel kort. Dit soort onderzoeken
is vaak van wat langere duur. Ik pleit eerder voor een termijn van twee of
drie jaar. Wij zullen wel voortdurend monitoren wat ermee gebeurt. Wij kunnen
dus best een tussentijdse rapportage maken waarin staat hoe het in de praktijk
werkt, zonder er een hele evaluatie aan te verbinden. Misschien kunnen wij
op die manier uit de voeten. Dan blijft de Kamer toch op de hoogte van de
werking in de praktijk.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! De heer Dittrich heeft de kernvraag gesteld. Hij vroeg namelijk
of wij wel goed bezig zijn met de aanpak van migratie. Ik hoop oprecht dat
wij in het kader van het beleidsdocument dat over een paar weken verschijnt,
nog eens fundamenteel kunnen discussiëren over deze kwestie. De heer
Dittrich heeft het vooral over de economische vluchtelingen. In mijn ogen
hoort een vluchtelingenbeleid ook een pendant te hebben in ontwikkelingshulp.
Wij zullen altijd met grote stromen vluchtelingen, en vooral met economische
vluchtelingen, te maken hebben als de situatie in de wereld zo ongelijk blijft.
Het is misschien goed om daar verder over te praten naar aanleiding van dat
beleidsdocument. Het is mijn intentie om daar aandacht aan te schenken en
dan kunnen wij het bijvoorbeeld ook hebben over opvang in de regio. Ik hoop
dus oprecht dat het niet alleen bij dit wetsvoorstel blijft, maar dat wij
die discussie in de toekomst voortzetten.
 
 De heer Rouvoet heeft gevraagd naar de rapportage van het "sluisteam".
Op dit moment wordt daaraan de laatste hand gelegd. Het is een samenwerkingsverband
van het kantoor noord/west van de immigratiedienst van het openbaar ministerie
in Haarlem en van de marechaussee van Schiphol. Het is overigens de vraag
of die rapportage openbaar kan worden. Er komt namelijk concreet in te staan
wat bijvoorbeeld de zwakke plekken op Schiphol zijn. Wij willen dus nog even
bezien of het ook bruikbaar is.
 
 Ik wil daar graag de vraag van mevrouw Van der Stoel over Schiphol aan
koppelen. Zij haalde het Algemeen Dagblad aan. Bovendien bracht zij het woord
"Schiphol" in combinatie met het woord "pasje" en dan word ik altijd heel
zenuwachtig. Er zijn inmiddels al een aantal maatregelen op Schiphol genomen.
Er is een gesloten cameracircuit aangelegd en de uiterst beveiligde zones
zijn afgesloten met een draaideur waar letterlijk maar één persoon
met een pasje doorheen kan. Het is absoluut onmogelijk om met iemand mee te
glippen. Er is daar ook nog bewaking met videocamera's en het geheel blokkeert
onmiddellijk als er op de een of andere wijze meer mensen tegelijk door die
draaideur proberen te glippen.
 
 In dat kader vroeg mevrouw Van der Stoel nog naar de screening van de
medewerkers. Het is op dit moment inderdaad nog mogelijk dat bijvoorbeeld
uitzendkrachten zich pas melden op de dag van indiensttreding, zodat er nauwelijks
een mogelijkheid tot screening is. Maar als de Wet op de veiligheidsonderzoeken,
die op 15 februari jl. in de Kamer is behandeld, in werking treedt, kunnen
bedrijven ook verplicht worden een aanvraag voor tewerkstelling van nieuw
personeel zo tijdig in te dienen dat er eerst screening kan worden toegepast.
 
 Mevrouw Van der Stoel heeft ook gesproken over de rol van de ambassades.
Natuurlijk, medewerkers verdwijnen weer enz., maar daarom heb ik ook geprobeerd
toe te lichten dat het uitdrukkelijk een beleidslijn van de bewindslieden
van Buitenlandse Zaken is dat de ambassades een wezenlijke rol spelen bij
de aanpak van dit vraagstuk. Dit betekent dat er continuïteit moet zijn
en dat er goede instructies moeten worden gegeven. Dit zal geruime tijd vergen,
maar het is uitdrukkelijk een beleidslijn en het mag niet afhankelijk zijn
van de toevallige aanwezigheid van bepaalde medewerkers op een bepaald moment.
 
 Ten slotte de laatste vraag van mevrouw Van der Stoel. Pre-boarding checks
vinden op dit moment plaats in Bangladesh, Nigeria en Togo. Als de situatie
in zo'n land weer enigszins normaal is, wordt het personeel weer op een andere
locatie ingezet. Er wordt dus voortdurend – zie ook het verslag van
Buitenlandse Zaken en Justitie dat onlangs in de Kamer besproken is –
gesproken over de immigratie-attachés die op verschillende plaatsen
in de wereld zijn ingezet en die soms verplaatst worden om mensen van de ambassades
nader te trainen enz. Het is een heel programma. Pre-boarding checks behoren
dus duidelijk bij het totale pakket van instrumenten.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, af te zien van artikelsgewijze behandeling en aanstaande
dinsdag te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 14.43 uur tot 14.58 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-82-5548-5560.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl