Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 december 2008 over godslastering
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 3645-3651

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 41, pagina 3645-3651

14-01-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31700-VIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, Wetboek van Strafvordering en enkele aanverwante wetten in verband met de strafbaarstelling van het deelnemen en meewerken aan training voor terrorisme, uitbreiding van de mogelijkheden tot ontzetting uit het beroep als bijkomende straf en enkele andere wijzigingen (31386)Pagina 3651-3664
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 januari 2009 over GazaPagina 3664-3686
Presentie en opening (woensdag 14 januari 2009)Pagina 3625-3625
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 14 januari 2009)Pagina 3715-3717
Spoeddebat over de verloskunde in Zeeuwse ziekenhuizen (27295)Pagina 3629-3645
Regeling van werkzaamheden (woensdag 14 januari 2009)Pagina 3625-3629
Noot bij blz. 3625: nummers van de stukken die voor kennisgeving aangenomen wordenPagina 3718-3718
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 december 2008 over godslasteringPagina 3645-3651
Spoeddebat over de voorgenomen verkoop van EssentPagina 3686-3715

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen
overleg op 10 december 2008 over godslastering.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Een paar weken geleden hebben wij gediscussieerd over godslastering
en over de vraag of het nog zinnig is om die oude wet uit de jaren dertig
van de vorige eeuw in ons strafrecht te hebben. Een meerderheid van de Kamer
vindt dat dat niet het geval is. Het kabinet wil dat wel schrappen, maar biedt
een voorstel daartoe aan als een soort koppelverkoop met het opplussen van
artikel 137. Daar wordt een nieuwe bepaling aan toegevoegd waarvan de minister
zegt dat die niet zoveel voorstelt maar wel een voorwaarde
is voor het kabinet om artikel 147 in te trekken. Voor de fractie van D66
is dat een reden om daaraan in elk geval geen steun te verlenen. De heer De
Wit en de heer Teeven en ongetwijfeld nog andere Kamerleden zullen een aantal
moties indienen om dat voornemen van het kabinet proberen te ontleden. Mijn
motie gaat over de wenselijkheid van het schrappen van artikel 147. Ik weet
dat daar in potentie een meerderheid voor is in de Kamer. Ik roep vooral de
Partij van de Arbeid op om die motie te steunen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de wet gelijke bescherming dient te bieden tegen opzettelijke
en onnodige belediging wegens godsdienst, levensovertuiging, ras en seksuele
gerichtheid;overwegende dat de huidige formulering van artikel 137c en verder van
het Wetboek van Strafrecht in deze bescherming voorziet;voorts overwegende dat de artikelen 147 en 147a Sr geen praktische toegevoegde
waarde hebben;verzoekt de regering, een voorstel aan de Kamer toe te zenden om het verbod
op godslastering (art. 147 en 147a Sr) uit het Wetboek van Strafrecht te verwijderen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ham, Teeven, De Wit en
Azough. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 94(31700 VI).De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Een aantal weken geleden hebben wij een interessant debat
gevoerd. De heer Van der Ham zei terecht dat zich een Kamermeerderheid aftekende
voor het schrappen van artikel 147 uit het Wetboek van Strafrecht. Wij hebben
begrepen dat de minister voornemens is om het schrappen van artikel 147 en
het wijzigen van artikel 137 in een keer te regelen. Meerdere fracties, waaronder
de VVD-fractie, de fractie van de heer Van der Ham, de fractie van de heer
De Wit en de fractie van mevrouw Azough, hebben behoefte aan het splitsen
van voorstellen voor het schrappen van artikel 147 en het wijzigen van artikel
137c. Om die reden dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering voornemens is, één wetsvoorstel
naar de Kamer te sturen om het verbod op godslastering (artikel 147 Sr) uit
het Wetboek van Strafrecht te schrappen en het "beledigingsartikel" (artikel
137c, eerste lid Sr) aan te passen;overwegende dat beide voorstellen op hun merites dienen te worden beoordeeld
en dat het derhalve onwenselijk is om deze in hetzelfde wetsvoorstel te vervatten;verzoekt de regering, eventuele voorstellen tot wijziging/verwijderen
van respectievelijk artikel 137c en 147 Sr gesplitst aan de Kamer aan te bieden
zodat zij gescheiden kunnen worden beoordeeld en behandeld,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Teeven, Van der Ham, De Wit en
Azough. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 95(31700 VI).De heer De Wit (SP):Voorzitter. Wij hebben twee uitvoerige debatten gevoerd over godslastering.
Tussen die twee debatten in is de minister met het voorstel gekomen om artikel
137c uit te breiden met de indirecte belediging. De SP-fractie is voor het
schrappen van artikel 147 maar tegen de uitbreiding van artikel 137c. In essentie
komt het bezwaar op het volgende neer. Wij dreigen op het terrein van de vrijheid
van meningsuiting terecht te komen en gaan aan het maatschappelijk debat afdoen,
doordat iemand meent dat een bepaalde uitdrukking zo krenkend is voor een
levensovertuiging dat de rechter er moet worden bijgehaald en het Openbaar
Ministerie dientengevolge als een gedachtenpolitie moet gaan optreden. Wij
vinden dit voorstel van de minister een ongelukkige uitkomst van het debat,
vandaar dat mijn fractie hierover samen met de heer Van der Ham, de heer Teeven
en mevrouw Azough een motie indient. Eerst wijs ik er echter op dat hedenochtend
in De Pers een artikel stond over een recent advies van het Openbaar Ministerie
in een zaak bij de Hoge Raad, die juist artikel 137c en de door de minister
beoogde uitbreiding onderuithaalt. "Religiebashen is niet strafbaar", zo luidt
de kop en zo zou de omschrijving kunnen zijn van wat het OM daarin zegt. De
motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering voornemens is, het "beledigingsartikel" in
het Wetboek van Strafrecht (art. 137c Sr) te wijzigen door in het eerste lid
na "opzettelijk" de zinsnede "onmiddellijk of middellijk" op te nemen;overwegende dat door deze wijziging de wettelijke begrenzingen van de
vrijheid van meningsuiting onduidelijker worden;De Witvoorts overwegende dat de Kamer geen behoefte heeft aan
wijziging van artikel 137c Sr, omdat de huidige formulering voldoende bescherming
biedt;verzoekt de regering, geen voorstellen tot wijziging van artikel 137c
Sr aan de Kamer toe te zenden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden De Wit, Van der Ham, Teeven en
Azough. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 96(31700 VI).De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Ook mijn fractie vindt de uitkomsten van het algemeen overleg
met de minister over de vrijheid van meningsuiting en de strafbaarstelling
van godslastering en uitingen die beledigend kunnen zijn voor mensen vanwege
hun godsdienst of levensovertuiging, onbevredigend. Ik heb zojuist de motie
van de heer De Wit gehoord. Die stemt qua uitkomst overeen met de motie die
ik wil indienen, alleen zijn de overwegingen anders. Dus ik ga toch mijn eigen
motie op dit punt indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de vrijheid van meningsuiting van fundamenteel belang
is binnen de democratische rechtsstaat;overwegende dat strafbaarstelling van uitingen over godsdiensten of levensbeschouwingen
die door sommigen opgevat zouden kunnen worden als beledigend voor een groep
mensen wegens hun godsdienst of levensovertuiging, een onaanvaardbare inperking
oplevert van de vrijheid van meningsuiting;verzoekt de regering, af te zien van het voornemen om in artikel 137c
van het Wetboek van Strafrecht de woorden "of middellijk" in te voegen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 97(31700 VI).De heer De Roon (PVV):Het tweede punt is dat wij eigenlijk van mening zijn dat ook de strafbaarstelling,
zoals die nu in artikel 137c en 137e is te vinden, wegens het beledigen van
een groep mensen wegens hun godsdienst of levensovertuiging, in strijd is
met de vrijheid van meningsuiting. Aan dat laatste willen wij meer gewicht
toekennen. Daarom dien ik ook de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de vrijheid van meningsuiting van fundamenteel belang
is binnen de democratische rechtsstaat;overwegende dat strafbaarstelling van uitingen over godsdiensten of levensbeschouwingen,
een onaanvaardbare inperking oplevert van de vrijheid van meningsuiting;verzoekt de regering om de strafbaarstelling van het beledigen van een
groep mensen wegens hun godsdienst of levensovertuiging (in art. 137c Wetboek
van Strafrecht) en de strafbaarstelling van het openbaar maken van dergelijke
uitlatingen (in art. 137e Wetboek van Strafrecht), te schrappen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 98(31700 VI).De heer Anker (ChristenUnie):Voorzitter. Wij komen vanmiddag aan het einde van een lang debat, ook
in de tijd, over godslastering. Dat debat heeft zich verengd tot de vraag
of godslastering nog strafbaar moet zijn volgens ons Wetboek van Strafrecht
en meer specifiek tot de vraag of wij artikel 147 willen behouden. Ons standpunt
is daarin altijd helder geweest. Wij vinden artikel 147 van belang. Hoewel
het niet het meest gebruikte artikel uit het wetboek is, heeft het voor ons
een belangrijke, normstellende waarde. Velen in deze Kamer zien dat anders.
Zij zien het artikel als een beperking van het publieke debat. Ik begrijp
dat niet goed, want op die manier heeft het artikel, zeker de laatste decennia,
nooit gefunctioneerd. Het artikel gaat over opzettelijk smalen en het daardoor
krenken van godsdienstige gevoelens. Dit is heel iets anders dan debatteren.
De fractie van de ChristenUnie vindt dat godsdienstige gevoelens beschermd
moeten worden. De godsdienst van iemand is allesbepalend voor de betrokkene
en bepaalt zijn leven. Wanneer de godsdienst opzettelijk wordt beledigd, dan
raakt dit de gelovige letterlijk in zijn ziel. Dat wil niet zeggen dat te
pas en te onpas vervolging moet worden ingesteld bij weer eens een cartoon
of een grove grap, maar zo is de praktijk ook niet. Als ultimum remedium kan
een strafrechtelijke bepaling echter, ook bij weinig gebruik, toch nuttig
zijn.In reactie op de eerste termijn heeft de minister de Kamer een brief gezonden
met een voorstel om artikel 147 te schrappen en om artikel 137c uit te breiden
met de woorden "middellijk" en "onmiddellijk". Wij hebben uitgebreid met de
minister besproken wat de consequenties van deze toevoeging kunnen zijn. Mijn
fractie is op dit punt nog niet overtuigd. Het is mogelijk dat de toevoeging
uitpakt als betekenisvolle verduidelijking of verbetering,
maar het is ook mogelijk dat de toevoeging het publieke debat echt beperkt,
omdat elke indirecte belediging strafbaar wordt. Kortom, wij weten het niet.
Betekenis en reikwijdte van de uitbreiding zijn nog ongewis.Wij moeten nu hom of kuit geven. De ChristenUnie ziet het liefst dat artikel
147 gehandhaafd blijft. De consequenties van de uitbreiding van artikel 137c
kunnen wij op dit moment niet overzien. Er kan gezegd worden dat de minister
er dan maar mee moet stoppen, of er kan gezegd worden dat hij maar iets moet
proberen. Het voordeel van het schrijven van een wetsvoorstel is de consultatie.
Deze consultatie zou ons meer duidelijkheid kunnen geven over de gevolgen
van de toevoegingen.De minister gaat over zijn eigen wetsvoorstellen, maar ik geef op voorhand
aan dat het schrappen van artikel 147 voor ons een groot probleem is. De uitbreiding
van artikel 137c is voor ons in elk geval geen compensatie voor het schrappen
van artikel 147. Als wij voor de keuze gesteld worden, dan handhaven wij liever
de huidige situatie.De heer Van der Ham (D66):De heer Anker stelt in dit VAO dat door het schrappen van artikel 147
een soort moreel ankerpunt kan wegvallen. Dit ankerpunt heeft voor hem betekenis.
Is hij het met mij eens dat in artikel 137c ook "godsdienst" en andere begrippen
worden genoemd? Is hij het met mij eens dat een Kamermeerderheid het niet
goed vindt dat één aspect meer wordt verdedigd dan het andere?De heer Anker (ChristenUnie):Ik wil met liefde dit antwoord nogmaals geven. Wij hebben dit immers in
de loop der tijd al een aantal keer besproken. Het zit puur in de techniek.
Godsdienst is niet primair een kenmerk van een persoon, maar kenmerkt zich
ook door het bijzondere verhaal dat je iets anders heiliger acht dan jezelf.
Als hetgeen heilig wordt geacht opzettelijk wordt beledigd, dan doet dit de
persoon die dit heilig acht pijn. Daarom zien wij artikel 147 als een soort
kroon, een kop of een vervolmaking van de antidiscriminatiebepaling.De heer De Wit (SP):Wat vindt de heer Anker dan van de motie waarin wordt verzocht, artikel
137c niet uit te breiden? Ik spreek over "de motie", omdat de motie-De Roon
en die van mijzelf in dit opzicht heel sterk op elkaar lijken.De heer Anker (ChristenUnie):Ik ben daar nog niet helemaal uit. Wij wisselen artikel 147 liever niet
in, omdat wij nog niet goed weten hoe dit zal uitpakken. Ik krijg echter het
idee dat de minister hier echt iets mee wil bereiken. Een andere reden waarom
ik hier nog niet helemaal over uit ben, is het rapport van het WODC. Daarin
wordt gesteld dat in Nederland best nog wel ruimte is om te bekijken hoe wij
omgaan met belediging van godsdienstige gevoelens. In het rapport wordt eveneens
gesteld dat de integratie kan worden bevorderd wanneer wij meer aandacht voor
de godsdienstige gevoelens hebben. Als de uitbreiding van artikel 137c daar
het antwoord van de minister op is, dan wil ik daar wel naar kijken. Ik vind
het evenwel lastig om dit zo in verband te brengen met het schrappen met artikel
147.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Zowel bij de begrotingsbehandeling van Justitie
in november als in het algemeen overleg in december is gedebatteerd over het
wettelijke verbod op smalende godslastering. Het kabinet wil een artikel schrappen
en tegelijkertijd artikel 137c van het Wetboek van Strafrecht, dat over de
belediging van groepen mensen gaat, aanpassen.Namens de SGP-fractie heb ik aangegeven dat wij het hiermee beslist oneens
zijn. Artikel 147, het verbod op smalende godslastering, is en blijft voor
ons een belangrijke morele ankerplaats. Dit artikel heeft een belangrijke
normstellende functie en is een waardevolle uitdrukking dat bepaalde zaken
heilig zijn. Wij vinden een aanpassing van artikel 137c, waarin belediging
van groepen mensen strafbaar wordt gesteld, geen werkelijk inhoudelijk alternatief
voor het schrappen van artikel 147. Uit het debat bleek mijns inziens dat
de verduidelijking van artikel 137c die de minister voorstelt, meer verwarring
oproept dan dat het een herkenbare, bestaande verwarring zou wegnemen. Voor
ons is ook onduidelijk gebleven dat het kabinet enerzijds hecht aan de gelijktijdigheid
van het schrappen van artikel 147 en het verduidelijken van artikel 137c,
maar anderzijds duidelijk stelt dat de aanpassing van artikel 137c geen inhoudelijke
compensatie biedt voor het schrappen van artikel 147. Er verhuist dus niet
iets van artikel 147 naar artikel 137c.Tegen deze achtergrond blijft de SGP-fractie bij de stellingname in de
motie op stuk nr. 64 (31700-VI) die ik heb ingediend bij de begrotingsbehandeling.
Ik heb de motie toen aangehouden omdat erna nog een algemeen overleg werd
gehouden, maar ik wil de motie nu weer in de beraadslagingen betrekken en
haar tegelijk in stemming brengen met de andere moties die vandaag worden
ingediend. Ik heb de motie zo-even rondgedeeld, omdat ik mij kan voorstellen
dat de leden en de minister de exacte bewoordingen van de motie, die ik op
5 november heb ingediend, niet meer op het netvlies hebben. In de motie
wordt vastgesteld dat het wetsvoorstel van het kabinet vanuit uiteenlopende
politieke en juridische gezichtspunten veel bedenkingen oproept. De regering
wordt vervolgens verzocht om af te zien van het voorstel en de genoemde bepalingen
ongewijzigd te handhaven, dus de situatie zo te laten als zij is.De voorzitter:Op verzoek van de heer Van der Staaij stel ik voor, zijn motie (31700-VI,
nr. 64) aan de agenda toe te voegen.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Vrijheid van meningsuiting stond en staat voor de PvdA-fractie
niet ter discussie en zal ook niet ter discussie gaan staan. Wij zijn dan
ook ingenomen met het voornemen van het kabinet om artikel 147 uit het Wetboek
van Strafrecht te schrappen. Dat zal linksom, rechtsom of door het midden
in de komende periode gebeuren. Wij hebben er veel over gedebatteerd en wij
willen het kabinet wel een kans geven om, zoals de minister zegt, het goed
te duiden en een verduidelijking van artikel 137c te bewerkstelligen. Zoals
al eerder is opgemerkt, vinden wij de consultatieronde daarbij van groot belang.
Zowel de Raad van State, de Raad voor de rechtspraak als het
College van pg's zal erover moeten oordelen of het de handhaafbaarheid ten
goede komt. Is het antwoord daarop "ja", dan zullen wij het steunen. Is het
antwoord daarop "nee" en is het toch een verbreding, dan zullen wij het niet
steunen. Dat is onze inbreng. Wij geven het kabinet dus een kans en als de
minister de verduidelijking weet te bewerkstelligen, zullen wij daar zeer
serieus naar kijken. Zoals gezegd is de consultatieronde daarbij van groot
belang. Ik heb hierover geen moties.De heer Van der Ham (D66):Andere partijen hebben wel moties ingediend. Zij proberen het voorstel
te ontleden, want het is nu zo complex. De heer Heerts zegt zelf dat hij nog
niet helemaal kan overzien of hij voor of tegen het aanpassen van artikel
137c is. Ik vraag hem om de ingediende moties echt een kans te geven, zodat
wij, partijen die er in hoge mate hetzelfde over denken, het kabinet in ieder
geval stapje voor stapje duidelijk maken wat wij wel willen en niet willen
en hoe wij dat tegen elkaar willen afwegen. Hoe staat de heer Heerts ten opzichte
van de ingediende moties, in ieder geval die van de SP, de VVD en D66 met
de ondertekenaars die daarbij horen?De heer Heerts (PvdA):Daar staan wij uiteraard sympathiek tegenover. Of wij de moties zullen
steunen, hangt af van het antwoord dat wij straks opnieuw van de minister
zullen krijgen. Wij zitten in deze coalitie. In deze coalitie verschillen
twee partijen en de PvdA stevig van mening over dit punt en dat zal linksom,
rechtsom of door het midden in de komende periode een keer duidelijk worden.
Wij vinden verbetering van de handhaafbaarheid prima, maar wij willen geen
verbreding van artikel 137c.De heer Van der Ham (D66):Met de moties wordt beoogd een en ander uit elkaar te halen, om het beetje
bij beetje te behandelen. De heer Heerts zegt dat hij daar sympathiek tegenover
staat. Het kabinet heeft gezegd hoe het dit wil doen. Het is duidelijk dat
dit een compromis is tussen de verschillende fracties die de regering vormen,
althans de kleuren binnen het kabinet. Wij als Kamer kunnen vanuit het hart
spreken. Ik roep de heer Heerts echt op om de verschillende moties gewoon
te steunen zonder op voorhand een compromis te sluiten, of in ieder geval
een aantal ervan, zodat de Kamer duidelijk kan maken hoe zij erin staat. Misschien
kan de heer Heerts daar enige duidelijkheid over geven.De heer Heerts (PvdA):U weet precies hoe wij hierin staan en ik zal op voorhand die moties niet
steunen. U weet wel wat de uitkomst zal worden op het moment dat het wetsvoorstel
en de gelijktijdige verduidelijking toch vorm wordt gegeven. Ziet dat er niet
goed uit en komt het de handhaafbaarheid niet ten goede, dan zullen wij linksom
of rechtsom uit het kabinet of vanuit de Kamer artikel 147 schrappen.De heer Van Haersma Buma (CDA):Voorzitter. Artikel 147 van het Wetboek van Strafrecht beschermt mensen
in hun geloof en daarmee in hun diepste gevoelens. Respect voor deze gevoelens
is iets wat iedereen aangaat, of men nu gelooft of niet. Mijn fractie hecht
daarom zeer aan dit artikel. Dat neemt niet weg dat tijdens het algemeen overleg
dat wij voor het kerstreces hadden, bleek dat een Kamermeerderheid dit artikel
wil schrappen. Mijn fractie betreurt het dat deze liberale Kamermeerderheid
van SP tot VVD eigenlijk het meerderheidsgelijk afdwingt, zonder begrip voor
de positie van diegenen die zo'n waarde hechten aan dit artikel. Mijn fractie
beschouwt artikel 147 als een weliswaar vooral symbolische, maar niet minder
waardevolle grens. Veel gelovigen weten zich er uiteindelijk door beschermd.
Zoals ik al zei is echter geen meerderheid gebleken om artikel 147 te behouden.De minister van Justitie stelt een alternatief voor om de diepste gevoelens
van mensen beter te beschermen via een verduidelijking van artikel 137c. Wat
mijn fractie betreft, zou het een verbreding mogen zijn. Ik realiseer mij
dat een verduidelijking ook voor anderen in deze Kamer die duidelijk geen
behoefte hebben aan een verbreding, een mogelijkheid is om een oplossing te
vinden voor een discussie die wij in deze Kamer al zo lang voeren en die beëindigd
moet worden. Mijn fractie vindt het waardevol om een verduidelijking aan te
brengen. Ik zou het anders willen zeggen: hoe kunnen wij als Kamer tegen een
verduidelijking zijn van een wetsartikel?Het voorstel van de minister zullen wij nog bespreken. Zoals anderen ook
al opmerkten, zullen daar nog adviezen over komen. Ik acht het van belang
om die in dat debat mee te nemen. Dan kunnen wij het voorstel bezien in samenhang
met de adviezen en als Kamer definitief beoordelen of de verduidelijking van
artikel 137c een verbetering is. Dan ook kunnen wij beoordelen in hoeverre
het schrappen van artikel 147 uiteindelijk ook voor de Kamermeerderheid een
uitkomst is die wenselijk is. Ik kijk uit naar de behandeling van dat wetsvoorstel.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik reageer graag op wat er vanmiddag in het vervolg op het
algemeen overleg dat wij eerder hebben gevoerd nog naar voren is gebracht
en daarmee ook op de moties.Het onderwerp van de bepalingen in het Wetboek van Strafrecht die bescherming
bieden tegen opzettelijke belediging wegens wat mensen ten diepste eigen is,
vereisen veel zorgvuldigheid. Dat is eigenlijk ook steeds in de discussies –
vorig jaar, dit jaar en nu dus weer – naar voren gekomen. Wij weten
dat ook uit de discussies die in Nederland en in andere landen de afgelopen
jaren hebben gespeeld. In voorgaande jaren zijn twee moties met de heer Bos
als eerste ondertekenaar vrijwel Kamerbreed aangenomen, waarin de vrijheid
van meningsuiting als het belang om op te treden tegen aantastingen van mensen
in wat hen ten diepste eigen is en de ontwrichtende effecten die dat heeft
op de samenleving als ijkpunten zijn verwoord. Die twee moties zijn ook voor
mij de ijkpunten voor de behandeling van de wetgeving op dit terrein. Dat
is ook de verklaring waarom wij na een onderzoeksrapport en een eerdere brief
aan uw Kamer zijn uitgekomen op de lijn, die ik namens het hele kabinet in
een brief aan uw Kamer heb neergelegd. Daarin hebben wij ons rekenschap gegeven
van de discussies die zijn opgeroepen door artikel 147 in de huidige context.
Wij hebben ons er ook rekenschap van gegeven dat er een verplichting van de
Staat is en blijft, ook op grond van verdragen, om mensen bescherming
te bieden tegen zodanig opzettelijke uitlatingen dat het vreedzaam samenleven
van mensen wordt ontwricht. Wij hebben de verplichting om daartegen op te
treden. Dat is niet iets wat wij doen vanuit de een of andere behoefte om
de vrijheid in ons land te breidelen, maar integendeel, om de vrijheid te
beschermen. Ik heb vanmiddag al in een ander verband, bij een ander onderwerp
van wetgeving, gezegd dat de wet de beste garantie is voor de vrijheid. Dat
geldt hier ook. Dat heeft het kabinet zich ter harte genomen bij de afbakening
van wat wij wel en niet strafbaar willen stellen.Dat is ook precies de reden dat wij, bij het onder ogen zien van de wens
die inderdaad breed naar voren is gekomen om niet door te gaan met artikel
147 zoals het nu in het Wetboek van Strafrecht staat, ons wel de vraag hebben
moeten stellen wat dat betekent voor het geheel van de bescherming van de
vreedzame en respectvolle verhouding in de samenleving, want vrijheid en wederzijds
respect gaan hand in hand. Er is ook steeds door diegenen die pleiten voor
het schrappen van artikel 147 gezegd dat wij toch de artikelen 137c, 137d
en 137e hebben.Het staat het kabinet voor ogen om in een wetsvoorstel dat zowel het schrappen
van artikel 147 inhoudt als het verduidelijken van artikel 137c de verhouding
tussen die twee elementen goed tot uitdrukking te brengen. Ik denk dat wij
ook gehouden zijn om dat te doen, omdat er zorgen zijn dat met het schrappen
van artikel 147 de deur te veel zou worden opengezet voor een aantasting van
de respectvolle verhoudingen ten aanzien van mensen met een godsdienstige
overtuiging. Ik heb er steeds bij gezegd dat diezelfde bescherming dan ook
moet gelden voor een levensbeschouwelijke overtuiging. Ik heb er ook steeds
bij gezegd dat dit geen afbreuk mag doen aan de hoge waarde die in ons rechtsstelsel
toekomt aan de vrijheid van meningsuiting, zoals de religiekritiek, de scherpe
kritiek, de discussie die ook in allerlei verband mag worden gevoerd. Tegen
de heer Anker zeg ik dat dit natuurlijk ook geldt in het kader van het beleven
van de godsdienstige overtuiging voor het naar voren brengen van markante
opvattingen.Dus die vrijheid staat centraal in alle richtingen, maar ook is het er
ons om te doen bescherming te bieden waar de uitingen zozeer opzettelijk beledigend
en nodeloos grievend zijn, ook gelet op de context, dat zij de samenleving
stukmaken. Dat hebben wij neergelegd in deze brief en dat is het uitgangspunt
van het wetsvoorstel dat wij zullen voorbereiden.De heer Van der Ham (D66):De minister doet net alsof een Kamermeerderheid godsdienst helemaal uit
het strafrecht wil schrappen en alsof wij daardoor niet aan internationale
verplichtingen zouden voldoen, maar dat is helemaal niet het geval. Dat is
echt een karikatuur. In artikel 137 wordt, naast allerlei andere zaken zoals
levensovertuiging, ras en seksuele gerichtheid, godsdienst ook gewoon genoemd.
Dus in dit opzicht is dit geregeld en is artikel 147 een extra zin in de wet
die niet nodig is en die wij willen schrappen. Wat er al staat, blijft gewoon
staan, dus de ietwat apocalyptische benadering door de minister van het schrappen
van artikel 147 en daar niets tegenover stellen is volgens mij nergens op
gebaseerd.Minister Hirsch Ballin:Ik ben er helemaal niet van uitgegaan dat de Kamer erop uit is om de godsdienst-
en levensovertuiging beschermingsloos achter te laten. Juist daarom heb ik
net gezegd dat wij wel goed hebben gekeken naar artikel 137c. Op het moment
dat artikel 147 aan de orde is, hebben wij ons de vraag gesteld of die bepaling,
los van artikel 147 zoals die luidt, de best mogelijke bescherming biedt,
dan wel of daar een verduidelijking gewenst is. Dat is precies de reden waarom
wij een verduidelijking zinvol achten. Er zijn wat interpretaties gegeven
aan wat ik namens het kabinet heb geschreven, zoals of dat dus eigenlijk overbodig
is, dan wel of het dus eigenlijk veel meer is dan een verduidelijking. Geen
van beide is waar. Het is een zinvolle verduidelijking. Zo heb ik het verwoord.
Zo zal het ook worden toegelicht in het wetsvoorstel, met de ijkpunten die
ik net heb aangeduid. Het enige wat ik nog eens accentueerde, was dat de vrijheid
en respectvolle verhoudingen in onze samenleving de ijkpunten zijn. De Kamer
heeft deze ijkpunten bij herhaling tot uitdrukking gebracht. Ik heb in dit
verband de moties genoemd. Deze ijkpunten zullen wij in dit wetsvoorstel neerleggen.De heer De Wit heeft opmerkingen gemaakt naar aanleiding van een lezenswaardig
artikel in De Pers van deze ochtend over een conclusie van de advocaat-generaal
bij de Hoge Raad, de heer Machielse, in een aanhangige zaak bij de Hoge Raad.
Ik kan hierover uiteraard nu niet veel zeggen, want dit is een zaak die bij
de Hoge Raad ligt. Ik noem echter enkele punten ter verduidelijking.Uit de op zichzelf correcte weergave van het artikel door de heer De Wit
zou de indruk kunnen ontstaan dat het Openbaar Ministerie een ander standpunt
zou hebben ingenomen dan ik tijdens het algemeen overleg in de Kamer heb ingenomen.
Daarvan is geen sprake. Niet het Openbaar Ministerie, maar de advocaat-generaal
bij de Hoge Raad is hierbij overigens de vervolgende instantie. Deze advocaat-generaal
geeft, zoals de heer De Wit uiteraard weet, in onafhankelijkheid zijn advies
aan de Hoge Raad in een zaak waarin cassatieberoep door de verdachte is ingesteld.
Er is dus geen sprake van dat het Openbaar Ministerie hierbij een andere opvatting
naar voren zou hebben gebracht dan ik heb verdedigd.Wat vervolgens in het cassatieberoep en in de conclusie van de advocaat-generaal
aan de orde blijkt te zijn, is precies de contextualiteit van de uitingen
die zijn gedaan. Ik heb in voorgaande discussies en ook vanmiddag gezegd dat
de context uiteraard van veel belang blijft bij de toepassing van artikel
137c. Ik heb in het algemeen overleg uitgebreid beargumenteerd waarom ik ook
het rekening houden met de context van belang vind. Dat is belangrijk om de
goede balans te vinden tussen vrijheid en bescherming. Ik heb dat zowel gezegd
tegen degenen die artikel 147 niet meer nodig achten, als tegen de heer Anker,
die bezorgd was dat er juist een beperking zou ontstaan waarbij geen rekening
meer wordt gehouden met bijvoorbeeld een religieuze context waarin uitspraken
worden gedaan. Met de contextualiteit die in de conclusie van de advocaat-generaal
aan de orde is, heb ik dus volledig rekening gehouden. Ik zie dit dus eerder
als een onderstreping van het belang van het uitspreken over een verduidelijking
van artikel 137c door de wetgever, dan als het tegendeel daarvan.Ik kom op het wetsvoorstel dat wij gaan voorbereiden. Zoals enkele leden
hebben gezegd, omvat het wetgevingsproces de inwinning van advies, consultaties en een advies van de Raad van State. De resultaten hiervan kunnen
worden meegenomen. Een en ander zal meer helderheid bieden over wat de verduidelijking
inhoudt en over de vraag waarom volgens het kabinet dit echt een zinvolle
verduidelijking moet zijn. Het moet echter geen uitbreiding zijn en evenmin
een pure overbodigheid. Dit zullen wij toelichten in het wetsvoorstel.Ik doe dan ook een beroep op de indieners van de moties om de pro's en
contra's die zij wellicht zien bij de onderdelen van het wetsvoorstel, te
beoordelen aan de hand van de toelichting die ik namens het kabinet zal geven
op het wetsvoorstel. Dit past in de normale orde van het wetgevingsproces.
Ik begon met zorgvuldigheid en ik eindig ermee. Wij zullen in deze toelichting
zo zorgvuldig mogelijk ingaan op alles wat een rol speelt in het licht van
de ijkpunten die ik heb geformuleerd en waarbij ik al eerder een nadere toelichting
heb gegeven. Daarom ontraad ik de Kamer het aannemen van deze moties die gaan
over een nog in te dienen wetsvoorstel. Als er behoefte is om dit op een later
moment onder ogen te zien, dan adviseer ik de indieners om de moties aan te
houden. Na het lezen van de toelichting kunnen zij dan bezien of zij nog behoefte
hebben aan amendering van het wetsvoorstel.De heer Van der Ham (D66):Tijdens het algemeen overleg heeft de minister gezegd over amendering
van het wetsvoorstel aan het einde van de rit: dat zie ik niet gebeuren en
dat zal niet de steun hebben van het kabinet. Dit kan bijvoorbeeld gaan spelen
als door amendering artikel 137 uit het wetsvoorstel wordt gehaald. Als er
wordt geamendeerd, bestaat dus de kans dat het kabinet het wetsvoorstel terugtrekt.
Het wetgevingsproces zal ongeveer anderhalf jaar duren. Als het kabinet het
voorstel terugtrekt, zullen wij na anderhalf jaar, een gang naar de Raad van
State, consultering, kabinetsstandpunten en debatten in de Tweede Kamer uiteindelijk
geen snars zijn opgeschoten. De koppelverkoop van de minister wordt immers
door de ene of de andere zijde van de Kamer niet gesteund. Dan zijn wij uiteindelijk
dus geen stap verder. Is dat wat de minister eigenlijk probeert te doen? Probeert
hij te filibusteren? Probeert hij een wetsvoorstel voor te leggen in de vorm
van een koppelverkoop die voor zowel de ene als de andere kant niet acceptabel
is waardoor er straks helemaal niets gebeurt? Is dat zijn opzet?De voorzitter:Mijnheer Van der Ham, wij hebben afspraken over kort formuleren.Minister Hirsch Ballin:Ik maak bezwaar tegen de veronderstelling dat ik zou filibusteren of zo.
Daartoe heb ik de heer Van der Ham geen enkele aanleiding gegeven. Het is
de verantwoordelijkheid van het kabinet om te komen met een wetsvoorstel waarin
onderdelen een bepaalde samenhang hebben. Daarna zal blijken of onze argumenten
overtuigend zijn of niet. Ik hoop uiteraard op het eerste.De voorzitter:Ik bedank de minister voor zijn antwoorden.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Over de moties zal volgende week dinsdag worden gestemd.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-3645-3651.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl