Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel:  - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2004 (29200 I);  - Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 349-367

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-10-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 8, pagina 349-367

01-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-IToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200-IIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2004 (29200 I); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)Pagina 334-348
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de procedure inzake ontslag en benoeming van de minister van Buitenlandse Zaken (29229), te weten de motie-Karimi over het per ommegaande bevorderen van de officiële benoeming van een nieuwe minister van Buitenlandse Zaken (29229, nr. 3)Pagina 348-348
Presentie en opening (woensdag 1 oktober 2003)Pagina 321-321
Debat over de procedure inzake ontslag en benoeming van de minister van Buitenlandse Zaken (29229)Pagina 321-334
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 1 oktober 2003)Pagina 413-414
Noten: Rapport van de commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven over de heer C. Bremmer en een Bijvoegsel met schriftelijke antwoorden op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingenPagina 415-422
Voortzetting van (de behandeling van): - de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2004 (29200, nr. 1); en de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaat van: - Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2004 (29200 IXA); - het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2004 (29200 IXB); - BTW-compensatiefonds voor het jaar 2004 (29200 G)Pagina 367-413
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2004 (29200 I); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)Pagina 349-367
Regeling van werkzaamheden (woensdag 1 oktober 2003)Pagina 348-348

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 103 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin
(I) voor het jaar 2004 (29200 I);het wetsvoorstel
Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken
(III) voor het jaar 2004 (29200 III).De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun inbreng in eerste
termijn. Er zijn veel opmerkingen gemaakt en suggesties gedaan. De inbreng
van de kant van de Kamer laat zien dat er heel wat omgaat bij het ministerie
van Algemene Zaken, het kleinste ministerie in Den Haag met zeer relevante
taken. Algemene Zaken is immers bij uitstek het ministerie dat in het hart
staat van de besluitvorming van de regering. Zowel inhoudelijk als wat betreft
de communicatie coördineert Algemene Zaken het regeringsbeleid. Tevens
verzorgt het ministerie de woordvoering van het Koninklijk Huis en ondersteunt
het ministerie bij mijn verantwoordelijkheid voor het onschendbare staatshoofd
en leden van het Koninklijk Huis. Daarnaast is de onafhankelijke Wetenschappelijke
raad voor het regeringsbeleid onderdeel van AZ. Sedert vorig jaar geldt dat
ook voor de onafhankelijke commissie van toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Al met al een brede oriëntatie vanuit dit coördinerend ministerie,
dat derhalve minder gemakkelijk in VBTB-termen te vangen is dan de vakministeries.
Bij het overigens grootste onderdeel van AZ, dat de uitvoering van de communicatie
richting burgers verzorgt, publiek en communicatie, wordt er met streefcijfers,
outputdoelstellingen en kengetallen gewerkt. Daarmee laten wij zien dat die
werkwijze ook bij AZ heel goed mogelijk is en overigens ook zeer nuttig is
voor de verantwoording.Binnen die brede oriëntatie leg ik volgend jaar drie politiekinhoudelijke
accenten. In de eerste plaats de stimulering van het waarden- en normendebat.
In de tweede plaats het leiden van het recent opgerichte Innovatieplatflorm.
In de derde plaats het succesvol voorbereiden en afronden van het voorzitterschap
van de Europese Unie. In de begrotingshoofdstukken en in de nadere schriftelijke
vragen en antwoorden is daar reeds het nodige over gewisseld. Ook bij de algemene
politieke beschouwingen, die recent zijn gehouden, zijn die onderwerpen aan
de orde geweest.Ik kom toe aan specifieke behandeling van de diverse thema's die zijn
opgebracht langs de volgende lijnen. In de eerste plaats sta ik stil bij het
onderwerp waarden en normen, vervolgens bij het Innovatieplatform, daarna
bij het Europees voorzitterschap, de overheidscommunicatie, de discussie over
het Kabinet van de Koningin en meer in het bijzonder over hoofdstuk III en
ten slotte bij de resterende punten zoals de VBTB-discussie en de politiek
assistent.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik heb vragen gesteld over de situatie van primus inter pares en dergelijke.Minister Balkenende:Het eerste onderwerp kent drie onderdelen. Het eerste onderdeel zal ik
aan het einde van mijn betoog behandelen.Het onderwerp waarden en normen is door verschillende sprekers naar voren
gebracht. Ik noem mevrouw Smilde, de heer Rouvoet, de heer Van der Vlies en
de heer Dittrich. De overdracht en handhaving van waarden en normen blijft
voor het kabinet en mijzelf persoonlijk belangrijke thema's. Wij moeten niet
alleen over waarden en normen praten. Wij moeten vooral ook de daad bij het
woord voegen. Dat betekent dat waarden en normen herkenbaar terug moeten komen
in het beleid, vooral op een aantal terreinen dat zich daarvoor bij uitstek
leent, zoals onderwijs, veiligheid, justitie, jeugdbeleid en integratie. In
de begrotingshoofdstukken worden juist op deze terreinen concrete maatregelen
getroffen in relatie tot de versterking en handhaving van de waarden en normen.
Mevrouw Smilde maakte de opmerking dat hier inderdaad een regierol ligt voor
de minister-president. De individuele bewindspersonen zijn verantwoordelijk
voor de maatregelen die op hun beleidsterreinen worden genomen. De Kamer wordt
hiervan op de hoogte gehouden, onder andere via de begrotingsstukken. De overheid
neemt op deze manier haar verantwoordelijkheid. Dat neemt niet weg dat mensen
in het land primair zelf verantwoordelijk zijn voor een fatsoenlijke en respectvolle
omgang met elkaar, voor de opvoeding van hun kinderen en voor de leefbaarheid
van straat en buurt. Gelukkig voelen veel burgers en organisaties die verantwoordelijkheid,
blijkens tal van initiatieven die vanuit de samenleving zijn opgekomen ter
ondersteuning van waarden en normen. De communicatieaanpak onder leiding van
de RVD is er mede op gericht deze maatschappelijke initiatieven te ondersteunen
en te stimuleren en het debat hierover gaande te houden. Dit in antwoord op
de vraag van de heer Rouvoet. De uitnodiging om aan het debat deel te nemen,
geldt uiteraard ook voor de kerken die daartoe overigens al de nodige initiatieven
hebben genomen. U kunt daarbij denken aan het uitwisselen van ervaringen en
het uitlichten van goede voorbeelden. De beste plek voor het publieke debat
over waarden en normen is natuurlijk het lokale niveau, daar waar het samenleven
van mensen het meest concreet aan de orde is. Naast de landelijke activiteiten
zou ik ook voorstander zijn van zogenaamde townhall meetings om de problemen
in buurten en wijken te bespreken. Ik wil daar zelf ook een stimulerende en
participerende rol in spelen tijdens werkbezoeken. De kerken kunnen daar veel
bij betekenen, bijvoorbeeld ook in het plaatselijk jongerenbeleid en daarnaast
natuurlijk ook tal van andere organisaties. Landelijk is weinig aansporing
nodig omdat de verschillende kerken zich inmiddels al duidelijk hebben laten
horen, zoals onlangs nog bleek in Hardinxveld-Giessendam, waar ook de leden
Rouvoet en Van der Vlies bij aanwezig waren.De heer Dittrich ging in meer algemene zin in op het vraagstuk van waarden
in de samenleving. Hij sprak bijvoorbeeld over onderwerpen als de vrijheid
van partnerkeuze, beroepskeuze en geloof, het principe van vrije meningsuiting.
Al die waarden kan ik natuurlijk zonder meer onderschrijven. In het kader
van waarden en normen sprak hij ook over de nationale identiteit en deed hij
de suggestie om daar bij het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie
aandacht aan te besteden, bijvoorbeeld in de vorm van een internationale
conferentie en betrokkenheid van de WRR. Ik zeg hem graag toe dat het kabinet
in het kader van dat voorzitterschap aandacht voor waarden en normen zal vragen.
De gedachte van een conferentie was overigens ook al bij mijzelf ontstaan,
vooral toen ik een gesprek had met de hoogleraren Amitai Etzione en Benjamin
Barber die in Washington zeer betrokken zijn bij waarden in de samenleving
en die ook sterk de betekenis onderlijnden van de wijze van omgaan met die
gedeelde waarden en normen in een multiculturele samenleving. Het lijken mij
in ieder geval heel interessante aanknopingspunten om in het kader van het
voorzitterschap daar aandacht voor te vragen.Voorzitter. Al met al kunt u ervan uitgaan dat dit onderwerp hoog op de
agenda blijft staan, zoals de burgers ook van ons verlangen. Dat blijkt ook
wel uit de belevingsmonitor. Het thema waarden en normen staat hoog op de
agenda bij de mensen in Nederland.Enkele opmerkingen over het Innovatieplatform. Ook hierbij gaat het om
geen woorden maar daden. Het is dus een actiegericht platform, acties die
aansluiten bij de knelpunten in de gehele innovatieketen. Het gaat daarbij
om de ontwikkeling van kennis, de overdracht van kennis, de transfer, en het
commercieel aanwenden van kennis. Enerzijds gaat het om maatregelen die de
overheid zelf kan nemen, anderzijds betreft het een katalyserende rol richting
bedrijven en kennisinstellingen. De vraag is natuurlijk ook welke bijdrage
zij kunnen leveren. Het gaat om vraagstukken waarbij overheid, kennisinstellingen
en bedrijven voor een gemeenschappelijke inspanning staan. Het is dan ook
goed om daar gemeenschappelijk de schouders onder te zetten. Er is duidelijk
een gezamenlijk enthousiasme om daar werk van te maken. De heer Dittrich vroeg
hoe dat vervolgens doorwerkt naar de samenleving. Daarbij kan gedacht worden
aan verwerking in het beleid van de ministeries, het uitdragen van de conclusies
door de leden in hun eigen netwerken en het betrekken van anderen via diverse
werkvormen, werkbezoeken, brainstorms en werkgroepen.De heren Van Bommel en Vendrik hebben gelijk als zij zeggen dat de BVE-sector
niet in het platform is vertegenwoordigd en dat ook veel anderen er niet in
zitten. Het lijstje van de heer Vendrik was nogal indrukwekkend. Er is echter
ook niet gestreefd naar een representatieve samenstelling, wel naar een zo
evenwichtig mogelijke samenstelling. Bovendien geldt dat kennis die niet rechtstreeks
in het platform voorhanden is op tal van manieren kan worden aangeboord. De
leden van het platform hebben immers contacten met veel anderen, er zijn brainstorms
en werkgroepen. Natuurlijk zal op zich veel aandacht worden besteed aan het
beroepsonderwijs. De heer Leijnse heeft al op de eerste bijeenkomst zeer nadrukkelijk
over dat onderwerp gesproken. Mevrouw Smilde sprak over de agro-voedselcluster
dat niet vertegenwoordigd zou zijn. Mevrouw prof. Ivonne Rietjens, hoogleraar
toxicologie in Wageningen heeft op dat punt echter haar sporen verdiend. In
die zin kan zij die kennis dus ook inbrengen. Als het gaat om de dienstensector
wijs ik nog op de heer Rinnooy Kan. Ik noem maar een aantal leden van het
platform dat zeer veel affiniteit heeft met de zaken die daarin naar voren
komen.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. De minister-president verwijst naar de gehele hierbij betrokken
innovatieketen. Hij noemt de voorzitter van de HBO-raad die gesproken zou
hebben over de BVE-sector, dus mbo en vmbo. Dat is toch raar, want juist het
mbo en het vmbo hebben te maken met het midden- en kleinbedrijf, een belangrijke
sector en een belangrijk deel van het onderwijsproces. Waarom is die kennisinstelling
niet expliciet zelf vertegenwoordigd? De BVE-raad is daar uitermate goed voor
toegerust.Minister Balkenende:Ik verwijs naar de zojuist door mij gemaakte opmerking dat wij niet hebben
gestreefd naar een representatieve samenstelling van het platform. Wij hebben
wel gezocht naar een zodanige bemensing van het platform, dat de verschillende
componenten zijn vertegenwoordigd en dat wij genoeg knowhow hebben. Die componenten
zijn de kennisinstellingen, het bedrijfsleven en de overheid. Vervolgens gaat
het om wat er wordt besproken en hoe verder wordt gegaan. Er is al afgesproken
om met name de situatie in de hele sector van het beroepsonderwijs, dus van
het vmbo tot het hbo, op heel korte termijn nader te bespreken. Los van de
aanwezigheid van een representant van de instelling die de heer Van Bommel
noemt, komt dit thema aan de orde. Wij hebben namelijk allemaal het gevoel
dat wij problemen krijgen als daar niet beter wordt gepresteerd op het vlak
van schooluitval en vele andere zaken. Het probleem is dus onderkend. Ook
is er al afgesproken om tijdens de volgende bijeenkomst in november over dit
onderwerp te spreken.De heer Van Bommel (SP):De minister-president benadrukt zelf het belang. Wij zijn het daarover
dus helemaal met elkaar eens en staan niet tegenover elkaar, maar naast elkaar.
Mijns inziens zijn de heer Leijnse en de HBO-raad juist níet de aangewezen
instellingen. Het gaat mij niet om representativiteit in brede zin, maar expliciet
om de hele beroepskolom in het onderwijs. Ik roep de minister-president derhalve
op om echt te kijken naar de mogelijkheid om iemand uit die sector aan het
platform toe te voegen.Minister Balkenende:Ik ben geen voorstander van een discussie over toe te voegen mensen. Ik
heb heel duidelijk gezegd dat de samenstelling is zoals zij is. Wij zullen
echter door middel van diverse werkvormen, brainstorms, conferenties en werkbezoeken
proberen om zoveel mogelijk kennis te genereren en mensen bij elkaar te brengen
teneinde te komen tot inhoudelijke vooruitgang. Het lijkt mij dat het parlement
suggereert om de hele sector van het beroepsonderwijs duidelijk in kaart te
brengen, te bespreken en met voorstellen te komen. Dat zal ik in overweging
nemen en daarom heb ik gezegd dat dit punt bij de kennismakingsbijeenkomst
al duidelijk is onderstreept en dat bij de eerstvolgende bijeenkomst er al
over wordt gepraat. Ik denk dat wij zodoende in ieder geval materieel tegemoetkomen
aan hetgeen de Kamer terecht naar voren brengt.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben het met de minister-president eens dat de aanwezigheid van bepaalde
mensen uit bepaalde kringen nog geen garantie biedt voor een
wervende inhoud. Dat zien wij ook aan dit kabinet. De bewindslieden zijn stuk
voor stuk best aardige mensen, maar het beleid dat zij voorstaan, is tegenstrijdig.
Ik hoef geen representatieve afspiegeling van de kenniseconomie in het Innovatieplatform
te zien, maar het valt mij op dat één aspect van de kenniseconomie
zwaar oververtegenwoordigd is, namelijk de bètakant. Ik zie verder
weinig jonge honden, afgezien van de heer Nauta – dank overigens dat
hij secretaris van het platform is geworden. Het platform is dus sterk geconcentreerd
op één kant van de kenniseconomie. Ik mis diversiteit en ook
een soort springerigheid, terwijl zo'n Innovatieplatform dat mijns inziens
goed kan gebruiken.Minister Balkenende:Ik heb heel goed geluisterd naar de heer Vendrik en naar zijn opmerking
over de bètaoriëntatie. Hij heeft gewezen op de culturele kant
van het vraagstuk en hij heeft gesproken over het thema duurzaamheid.Het is misschien goed om in algemene zin te zeggen waarom het Innovatieplatform
is opgericht. Eerst werd verwacht dat dit platform heel breed zou worden opgetuigd
en tal van sectoren erin zouden zijn vertegenwoordigd. Daarna hebben wij besloten
om met een zekere focus te beginnen. Wij hebben toen gekozen voor de hardere
kant van de economie, omdat wij daar tekortkomingen zien. In de overdracht
van beschikbare kennis aan het bedrijfsleven lopen zaken niet goed. Wij hebben
dus besloten om daarmee te beginnen en in de loop van het proces verder te
kijken. Het thema duurzaamheid is bijvoorbeeld al met de heer Wijffels besproken
en zal zeker nog besproken worden. De bètaoriëntatie hangt samen
met de noodzaak om het productieve vermogen van onze economie te versterken.
Dit belang staat voorop. Wij staan aan het begin van de rit. Het platform
zal niet slechts enkele maanden bestaan, maar de hele kabinetsperiode. Wij
hebben dus tal van mogelijkheden, maar wij willen doelgericht en actiegericht
te werk gaan. Wij willen een concrete agenda hanteren en niet te veel praten,
maar vooral resultaten boeken. Dat is de houding van de leden van het platform.
Tegen de heer Van Bommel kan ik zeggen dat mij is opgevallen dat er al is
gesproken over het beroepsonderwijs en over de vraag of het halen van kenniswerkers
uit andere landen door iets wordt belemmerd. Ook dat thema is aan de orde
gesteld. Zo zijn er meer onderwerpen die nu al worden bekeken. Over de financiering
van onderzoek wordt al gesproken. Daarnaast moet het platform ook een appèlfunctie
krijgen, mede in het licht van de internationale vergelijking van de uitgaven
aan onderwijs. Het Nederlandse bedrijfsleven schiet eigenlijk tekort ten aanzien
van research and development. Het Innovatieplatform zal proberen ervoor te
zorgen dat het bedrijfsleven hieraan meer aandacht besteedt.De heer Vendrik verwees naar de heer Nauta, de secretaris van het platform,
als een van de weinige "jonge honden". Met zijn stichting Nederland kennisland
timmert hij aan de weg bij het bevorderen van innovatie. Hij is echter niet
de enige "jonge hond". Zo maakt de heer De Jager, een jonge ondernemer van
begin 30 met veel ervaring in de ICT-wereld, deel uit van het platform. Hij
heeft veel contacten met leeftijdsgenoten en heeft op basis daarvan een mening
over tekortkomingen, het stimuleren van ondernemerschap en het wegnemen van
belemmeringen. Het is overigens niet de bedoeling dat het een "Haagse club"
wordt, die alleen maar vergaderingen organiseert; wij willen het land in en
dingen entameren. Als ik de heer Vendrik en andere sprekers hoor, proef ik
een engagement om er echt iets van te maken. In dat kader hoop ik hierover
regelmatig met de Kamer te spreken, mede om de voortgang te bewaken. Overigens
is dat niet alleen mijn verantwoordelijkheid; ook de bewindslieden van OCW
en van EZ hebben daarin een taak. De signalen uit de Kamer, die ik zal overbrengen
aan het platform, weerspiegelen de hier bestaande interesse, betrokkenheid
en oriëntatie. Uiteraard ben ik altijd bereid om over dit onderwerp met
de Kamer van gedachten te wisselen en verantwoording af te leggen. Dit is
een buitengewoon belangrijk onderwerp in het licht van de Nederlandse bijdrage
aan de Lissabon-strategie. Daarbij spelen naast de overheid ook de sociale
partners een belangrijke rol. In dat licht ben ik zeer ingenomen met de stimulerende
opmerkingen van de Kamer. Het voorzitterschap van de Europese Unie is een volgend speerpunt in mijn
werkzaamheden bij het ministerie. De heer Van Beek heeft gevraagd hoe de regering
tijdens het voorzitterschap van de EU zal omgaan met tegengestelde belangen
van het voorzitterschap en van de lidstaat Nederland. In algemene zin zal
de regering hetzelfde opereren als andere voorzitterschappen van de EU en
als voorgaande Nederlandse voorzitterschappen. De Kamer weet hoe er wordt
gewerkt. De Nederlandse delegatie zal in alle onderhandelingen tijdens het
Nederlandse voorzitterschap het Nederlandse belang verdedigen. Daarnaast heeft
Nederland als voorzitter de opdracht in het algemene belang het besluitvormingsproces
van de EU in goede banen te leiden en in het voorkomende geval te zoeken naar
een aanvaardbaar compromis. Het is denkbaar dat Nederland als voorzitter bij
het zoeken naar een compromis voorrang moet geven aan het algemene belang.
Dit zal de regering niet doen dan na uiterst zorgvuldige afweging. Ook dat
hoort bij de combinatie van staan voor je eigen belangen en het tegelijkertijd
vervullen van het voorzitterschap. Juist om een zorgvuldig proces te verzekeren
worden in het voorbereidingstraject en in het onderhandelingstraject de functies
van voorzitter en van Nederlandse delegatie van elkaar gescheiden. Daarbij
moet goed worden aangegeven wat er gebeurt en namens wie wordt gesproken.
De behandeling van de financiële perspectieven ligt genuanceerder. Wij
verwachten niet dat die voor 2005 zal worden afgerond. Tijdens ons voorzitterschap
zullen wij ervoor proberen te zorgen dat de wensen van lidstaat Nederland
goed worden begeleid, zodat een effectief eindspel in 2005 mogelijk is. Ik
hoef de Kamer niet te vertellen hoe belangrijk het is dat het debat over de
financiële perspectieven voor 2007-2013 in goede banen wordt geleid.Mevrouw Smilde heeft een belangrijke vraag gesteld over de implementatie
van de EU-richtlijnen: hoe zorgt Nederland ervoor dat de achterstand bij de
implementatie van de richtlijnen wordt ingelopen? Ook ik maak mij zorgen over
de bestaande achterstanden. De coördinatie van de tijdige implementatie
van richtlijnen berust bij het ministerie van Buitenlandse Zaken
in samenwerking met het ministerie van Justitie. Binnenkort zal de ministerraad
zich buigen over een plan van aanpak met diverse concrete voorstellen om op
korte termijn de achterstanden zoveel mogelijk weg te werken. Mevrouw Smilde
heeft daarmee terecht een belangrijk onderwerp aangesneden en het kabinet
zet zich ervoor in dit probleem op te lossen. Ik verwijs dus naar dat binnenkort
te verschijnen plan van aanpak.Mevrouw Smilde, maar ook de heer Herben hebben een vraag gesteld over
de communicatie rondom het Europees voorzitterschap. Het is vaker gewisseld
in dit huis dat het Europees voorzitterschap zal worden aangegrepen om de
communicatie over Europa te intensiveren en te bundelen. Er komt een gezamenlijk
communicatieplan voor alle ministeries met als doel de burgers zo goed mogelijk
te informeren over belangrijke thema's, zoals de toekomst van Europa en de
verkiezingen voor het Europees Parlement. Het ministerie van Buitenlandse
Zaken zorgt voor de coördinatie.Voorzitter. Ik kom toe aan een volgend blok van vragen. Dit blok betreft
het communicatiebeleid. Een eerste vraag van mevrouw Smilde heeft betrekking
op het uitdragen van de boodschap van de eigen verantwoordelijkheid van de
burger. Ik kan deze vraag zeer goed plaatsen, omdat de bevordering van de
eigen verantwoordelijkheid een van de kernelementen is bij de beleidsoriëntatie
van dit kabinet. Men zal bij de interviews tot nu toe, bij de presentatie
van de Miljoenennota en in het debat over de algemene politieke beschouwingen
gemerkt hebben dat alle bewindslieden de hoofdlijnen van het kabinetsbeleid
op het eigen beleidsterrein actief uitdragen. Daarbij staat centraal dat de
overheid en de burger elk hun eigen verantwoordelijkheid hebben bij het oplossen
van de problemen. De bewindslieden geven op hun beleidsterrein steeds aan
waarvoor de overheid dient te zorgen en waar het gebied begint waar de burger
een eigen verantwoordelijkheid heeft. Ik geef een voorbeeld. Ik draag zelf
de verantwoordelijkheid voor het beleid ten aanzien van waarden en normen.
Op een website zullen interessante en aansprekende voorbeelden uit de praktijk
van gemeenten, organisaties en instellingen worden geplaatst. Andere geïnteresseerden
kunnen van deze goede voorbeelden kennisnemen en zich erdoor laten inspireren.
Als informatiemakelaar vervult de overheid hierbij dus een stimulerende rol.
Het daadwerkelijk nemen van concrete initiatieven op lokaal en sectoraal niveau
is echter een verantwoordelijkheid die bij gemeenten, scholen, organisaties,
instellingen, bedrijven en individuele burgers ligt.De heer Van Beek heeft een vraag gesteld die velen van ons bezighoudt,
namelijk een vraag over het lekken van informatie. Hij heeft zijn punt duidelijk
gebracht. Ik kan zijn opmerkingen eigenlijk alleen maar onderschrijven. Het
is van groot belang dat de informatievoorziening vanuit de regering gecoördineerd
verloopt. Daarom heb ik vanaf de start van dit kabinet veel geïnvesteerd
in goede onderlinge verhoudingen, juist omdat de eenheid van het kabinetsbeleid,
van het regeringsbeleid cruciaal is. Overigens blijft het een permanente opdracht,
zowel voor het kabinet als voor de Tweede Kamer, om lekken zoveel mogelijk
tegen te gaan, al was het maar om te voorkomen dat burgers het spoor bijster
raken. Daarom zullen we het proces van begrotingsbesprekingen en de publiciteit
daar omheen nog eens tegen het licht houden. We zullen de manier waarop het
nu weer is gegaan evalueren. De boodschap is helder: het komt de eenheid van
beleid niet ten goede wanneer steeds in partjes over zaken wordt gesproken.
Daardoor ontbreekt het zicht op het totaal. Dat is niet goed. Er is wat dat
betreft een verantwoordelijkheid voor alle betrokkenen, te beginnen bovenaan
de trap, bij de top van het ambtelijk apparaat en de top van de politiek met
een uitwaaiering naar onderen. Dit is een gemeenschappelijk proces. Door anders
te handelen zou je een ordentelijk debat over het beleid frustreren. Dit was
de boodschap van de geachte afgevaardigde en die nemen wij ons ter harte.
Ik heb aangegeven dat wij het proces nog eens op ons zullen laten inwerken
en daarbij zullen wij zeker nagaan welke verbeteringen moeten worden aangebracht,
want die zijn nodig.De heer Dittrich heeft vragen gesteld over de coproducties. Meer in het
bijzonder heeft hij een vraag gesteld over de programma's waaraan door de
rijksoverheid en anderen is meebetaald. Het Commissariaat voor de media heeft
aangekondigd te zullen onderzoeken of de Mediawet is overtreden. De uitkomsten
kunnen voor het eind van het jaar worden verwacht. Het debat daarover kan
met de staatssecretaris van OCW worden gevoerd. De overheid heeft ook zelf
regels voor coproducties waarbij ministeries en omroepen samenwerken bij het
tot stand brengen van voorlichtende programma's op radio en tv. Als minister-president
draag ik daarvoor een coördinerende verantwoordelijkheid. Die komt onder
meer tot uitdrukking in het overzicht dat de Kamer jaarlijks bereikt. Op de
merites van afzonderlijke plannen zijn de verantwoordelijke ministers aanspreekbaar.
Laat er geen misverstand over bestaan: ik ben tegen stiekeme beïnvloeding
met gebruikmaking van gemeenschapsgeld. Duidelijke regels en goed toezicht
zijn nodig. De afgelopen jaren is er in deze Kamer uitgebreid van gedachten
gewisseld over de coproducties. Mijn ambtsvoorganger heeft aangekondigd dat
de bestaande richtlijn zou worden aangescherpt. Dat is gebeurd. Het kabinet
buigt zich daar binnenkort over. Zonder op die besluitvorming vooruit te lopen,
schets ik een aantal kernpunten van de voorgestelde regeling.De bijdrage van de overheid en de reden waarom wordt bijgedragen moeten
duidelijk in beeld worden gebracht. De maximaal toegestane bijdrage van de
overheid of via de overheid gesubsidieerde organen mag niet meer dan 50% van
de kosten bedragen. De regeling is van toepassing op ministeries en tot de
overheid behorende bestuursorganen. Alle voorgenomen coproducties moeten tijdig
worden gemeld bij en getoetst door de RVD. Ook coproducties met een educatief
karakter moeten worden gemeld. De programmatische verantwoordelijkheid ligt
bij de omroepen. Na de besluitvorming in de ministerraad zal de regeling uiteraard
aan de Kamer worden gestuurd, zodat wij daarover nader met elkaar van gedachten
kunnen wisselen.De heer Dittrich vroeg naar de voortgang van het actieprogramma overheidscommunicatie
en de voortgang van de modernisering van de communicatiefunctie bij de ministeries.
Het actieprogramma overheidscommunicatie heeft tot doel structurele
verbeteringen te bewerkstelligen in het bereik, de methodiek, de organisatie
en de infrastructuur van de overheidscommunicatie. Een aantal projecten van
het actieprogramma is al afgerond en onderdeel geworden van de staande praktijk.
Ik noem als voorbeeld de regeringswebsite, regering.nl, de belevingsmonitor
waarvan de Kamer de rapporten heeft ontvangen, en de uitbouw van Postbus 51
tot contactcentrum waar burgers zowel telefonisch als via e-mail terechtkunnen
en waar zij ook zelf via internet alle antwoorden kunnen vinden. Voor de projecten
die in 2004 zullen worden opgepakt en verder uitgevoerd, verwijs ik graag
naar de antwoorden op de schriftelijke vragen.De heer Dittrich heeft ook een vraag gesteld over niet aanvaard beleid.
Hij onderschrijft de beleidslijn in dezen. Ik herinner mij dat wij ook vorig
jaar hierover hebben gesproken. Hij vraagt om evaluatie van de richtlijn als
enige tijd ervaring is opgedaan. Ik neem die suggestie graag over.De heer Dittrich heeft in verband met de professionalisering van de overheidscommunicatie
verwezen naar de academie voor overheidscommunicatie. Deze academie is een
jaar geleden opgericht om kennis en expertise op het gebied van communicatie
met de rijksoverheid te bundelen, toegankelijk te maken, over te dragen en
verder te ontwikkelen. Dat is een belangrijke stap in de verdere professionalisering
van de communicatie op rijksniveau. Deze academie organiseert cursussen en
trainingen en maandelijkse bijeenkomsten rond actuele thema's. De academie
richt zich op communicatiemedewerkers, beleidsambtenaren en managers bij de
rijksoverheid. Er wordt gewerkt aan een systeem voor rijksbreed kennismanagement
en aan innovatie op het gebied van overheidscommunicatie. Hierbij wordt nauw
samengewerkt met het hoger onderwijs; zo is er bijvoorbeeld programmatische
samenwerking met het lectoraat overheidscommunicatie van de Hogeschool Utrecht.Mevrouw Smilde heeft gevraagd naar de experimenten op internet om de dialoog
tussen politici en burgers te bevorderen. Het gebruik van internet om rechtstreeks
met burgers in contact te komen juich ik toe. Het is een goede methode om
de afstand tussen overheid en burger te overbruggen. Daarom zijn wij gestart
met de website regering.nl, waaraan binnenkort audio-, video en interactieve
mogelijkheden worden toegevoegd. Initiatieven zoals van de collega's Remkes,
De Graaf en Zalm zijn interessante voorbeelden. Natuurlijk bereik je met internet
niet iedereen en daarom zullen wij ook aan de meer traditionele voorlichtingsmiddelen
aandacht blijven besteden. Wij moeten proberen iedereen te bereiken.Mevrouw Smilde heeft ook gevraagd om een verbetering van de afstemming
tussen diensten rond voorlichting. Op het gebied van voorlichting wordt intensief
samengewerkt tussen de verschillende ministeries, vooral bij het coördineren
en ontwikkelen van het algemeen voorlichtingsbeleid. In de voorlichtingsraad
worden campagnes en grote voorlichtingsprojecten op elkaar afgestemd. Een
ander voorbeeld is de media-inkoop, waar door bundeling van krachten duidelijk
inkoopvoordelen kunnen worden gerealiseerd. Samenwerking tussen ministeries
wordt verder geïntensiveerd. Zo zal de beantwoording van vragen van burgers
verder worden geconcentreerd bij Postbus 51.Ik kom op de notitie over het Kabinet van de Koningin. De aanleiding voor
deze notitie was de motie-Kalsbeek van 12 maart jl. Daarin werd gevraagd ten
spoedigste al het nodige te doen opdat de ministeriële verantwoordelijkheid
voor het Kabinet van de Koningin ten volle tot gelding kan worden gebracht.
Als voorbeeld werd genoemd het in hoofdstuk III van de rijksbegroting onderbrengen
van dit kabinet. Het is goed om ook in dit debat nog eens op te merken dat
de context van de notitie natuurlijk ook wordt bepaald door de notitie Beschouwingen
over het koningschap van 15 september 2000 waarover door de Kamer met het
toenmalige kabinet is gedebatteerd. Daar waar in de notitie die vandaag voorligt
wordt gesproken over de positie van het constitutioneel koningschap, is dit
geheel conform de eerder met deze Kamer besproken beschouwing. Ook de Raad
van State heeft in zijn advies het belang aangegeven om de consistentie en
continuïteit van deze beschouwing als context vast te houden. De heer
Van der Vlies sprak in dezen van de staatsrechtelijke punten op de i. Ik sluit
mij bij zijn woorden aan.Het hoofdthema, dat ook in de motie besloten zit en onderdeel vormde van
eerdere debatten, is dat van de ministeriële verantwoordelijkheid. Ik
complimenteer mevrouw Kalsbeek voor haar historische exposé op dit
punt, waarbij zij aangaf hoe het debat zich in de loop der tijd heeft ontwikkeld.
Steeds zien wij dat het vraagstuk van de ministeriële verantwoordelijkheid
daarbij aan de orde is. Die verantwoordelijkheid is er, is er volledig en
heeft sinds 1848 ook altijd bestaan. In de notitie wordt dit onomwonden gesteld.
De Raad van State bevestigt dit ook.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het grappige is echter dat zij ook altijd betwist is geweest. Er wordt
steeds gesteld dat die verantwoordelijkheid bestaat, maar dat wordt vervolgens
ook steeds betwist.Minister Balkenende:Ik dank u voor deze aanvulling. Ik weerspreek u niet, want u heeft daarin
gelijk. Feit is wel dat wij sinds 1848 bezig zijn met het debat over de ministeriële
verantwoordelijkheid. Het is goed om te memoreren dat de Raad van State instemt
met de omschrijving van de staatsrechtelijke positie van het Kabinet van de
Koningin en de daaraan verbonden conclusies. Als afgeleide van dit algemene
punt zijn de nodige vragen gesteld, die ik nu beantwoord.De heer Dittrich vroeg bij wie de ministeriële verantwoordelijkheid
ligt. Wij moeten dan kijken naar de staatsrechtelijke situatie van ons land.
In beginsel ligt die verantwoordelijkheid bij alle ministers, want de Grondwet
bepaalt dat de ministers verantwoordelijk zijn voor de Koning. In de praktijk
effectueer ik als minister-president die veelal in eerste instantie, mede
gezien mijn verantwoordelijkheid voor het optreden in algemene zin van de
Koning. Dat geldt vanzelfsprekend geheel en al ook richting het Kabinet van
de Koningin. In artikel 3 van de proeve van het koninklijk besluit en de toelichting
is dat ook onderlijnd. Ingeval van twijfel moet de directeur van het kabinet
te allen tijde de minister-president informeren.De heer Vendrik stelde de vraag: wie heeft het laatste woord? Hij gaf
een voorbeeld met betrekking tot de AIVD. Het antwoord is helder.
In het geval van dat voorbeeld heeft de minister van BZK het laatste woord.
De minister van BZK doet dat uiteraard in overleg met de minister-president.
In gevallen waarin het concrete voorbeeld niet op het terrein van een andere
minister ligt, ligt dat laatste woord bij mij, zoals dat ook geldt voor algemene
vragen betreffende de koninklijke functie en het Kabinet van de Koningin.Ik kom dan op het daarmee samenhangende punt betreffende de thematiek
van de invulling van de ministeriële verantwoordelijkheid. In de notitie
is aangegeven dat als volgt ten volle invulling wordt gegeven aan de ministeriële
verantwoordelijkheid. Er verandert wel degelijk iets. Dan kom ik op de vraag
rond hoofdstuk III, wat een van de kernpunten in het debat was. Bij de instrumentering
van de ministeriële verantwoordelijkheid zijn drie punten van belang.
In de eerste plaats is er een regeling, een proeve van een KB, waarin de taken
worden bepaald. Mevrouw Kalsbeek vond het goed dat die taken nu worden opgesomd
en neergelegd in een document. Dat maakt helder dat het Kabinet van de Koningin
alleen ondersteunende taken heeft: het archiveren van stukken, het doorzenden
van verzoekschriften, het regelen van externe contacten en van het verkeer
binnen de Kroon. In de tweede plaats is er de inlichtingenplicht. De formulering
van deze inlichtingenplicht is nieuw. Dat is ook een feitelijke verandering.
Om elk misverstand te voorkomen, heeft de regering gekozen voor een zware
formulering, namelijk: de directeur moet tijdig de ministers informeren, dat
wil zeggen voorafgaand aan externe contacten, zodat indien nodig heroverweging
kan plaatsvinden. Dat klinkt misschien wat onvriendelijk, maar het is wel
duidelijk. In antwoord op wat mevrouw Smilde over de helderheid van de formulering
heeft gezegd, deel ik mede dat wij de toelichting van het KB naar aanleiding
van haar opmerking zullen aanpassen. Wij zullen zorgen dat dit goed wordt
geformuleerd. In de derde plaats is er de bevestiging dat de directeur van
het Kabinet van de Koningin op voordracht van mij kan worden benoemd en ontslagen
in overleg met de minister van BZK. Dat is uiteraard een uiterste middel.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik weet niet zeker of ik u kan overtuigen, maar ik doe een poging. U geeft
zelf de argumenten waarom het goed is om het Kabinet van de Koningin onder
hoofdstuk III te brengen. U zegt zelf dat de directeur wordt benoemd door
de minister van Algemene Zaken. Op pagina 11 van uw notitie staat over de
inlichtingenplicht dat de daarbij genoemde bepalingen gelet op diens eerste
verantwoordelijkheid voor de Koning de minister-president in het bijzonder
betreffen. Wederom ligt dus weer de prioriteit bij Algemene Zaken. Ik begrijp
niet hoe dit punt, waarmee ik het op zichzelf eens ben, zich verhoudt tot
uw verzet tegen het overbrengen van het Kabinet van de Koningin naar hoofdstuk
III.Minister Balkenende:Ik begrijp uw vraag. De discussie over hoofdstuk III wil ik aan het slot
van dit onderdeel aan de orde stellen. Eerst wil ik aangeven hoe ik aankijk
tegen de ministeriële verantwoordelijkheid, waarna ik als sluitstuk wil
komen bij uw suggestie.De heer Vendrik (GroenLinks):Het antwoord is klip en klaar: de minister terzake, dan wel de minister-president,
heeft gewoon het laatste woord over het functioneren van het Kabinet van de
Koningin. Waarom staat dat dan bijvoorbeeld niet in de artikelsgewijze toelichting
op de proeve van een nieuw KB? Waarom laat u daarover op papier toch twijfel
ontstaan?Minister Balkenende:Dit raakt de hele discussie over hoofdstuk III. Ik stel daarom voor, daarop
dan terug te komen. Ik kom dan ook toe aan de verhouding tussen de minister-president
en anderen, en de reden waarom wordt gekozen voor hoofdstuk II, dan wel hoofdstuk
III.De vraag is, wie nu eigenlijk beoordeelt. Is het instrumentarium voldoende
om te gebieden?Balkenende Uiteraard beoordelen de verantwoordelijke ministers
of de inlichtingenplicht wordt nageleefd. Ministers, en medewerkers namens
hen, hebben zeer regelmatig contact met de directeur van het Kabinet van de
Koningin. Er is dus een voortdurend proces van elkaar op de hoogte brengen.
In de staatsrechtelijke verhoudingen zijn ministers, en met name de minister-president,
in hun frequent en regulier contact met de Koningin goed in staat aan te geven
indien inlichtingen nopen tot heroverweging. Aangezien de ministeriële
verantwoordelijkheid geldt, zijn zulke verzoeken van ministers uiteraard niet
betekenisloos. Ik wijs in dit verband op een eerdere vraag van de heer Vendrik.
Het laatste woord ligt bij mij. Ook het feit dat de minister-president
in overeenstemming met de minister van BZK over benoeming en ontslag van de
directeur van het Kabinet gaat, bevestigt dit. Heel belangrijk: de Kamer kan
ministers in het algemeen en de minister-president in het bijzonder te allen
tijde ter verantwoording roepen in de Kamer, ook over de naleving en invulling
van de inlichtingenplicht.De heer Van Bommel (SP):De minister-president zei dat hij in de keten van inlichtingen verschaffen
en het afleggen van verantwoording het laatste woord heeft. Maar in de artikelsgewijze
toelichting wordt dat niet zo gesteld. Daar wordt verwezen naar ministers
die opmerkingen kunnen maken aan het adres van de Koningin. Zo staat het ook
in het artikel zelf. Ligt het laatste woord als het gaat om ge- en verbieden
wel bij de minister-president? Dat is dan niet aan de orde.Minister Balkenende:Uw vraag is terecht, en wij moeten haar in samenhang zien met de grondwettelijke
bepalingen, waarin staat dat de Koning onschendbaar is, en de ministers verantwoordelijk
zijn. Wij hebben het dus over een collectieve verantwoordelijkheid van de
ministers voor het functioneren van de Koning. Als je praat over de Koning,
kun je dus ook praten over de functie van het Kabinet van de Koningin. In
het feitelijk functioneren is de rol van de minister-president een bijzondere,
omdat het toch een soort overkoepelende rol is. Ik heb net een voorbeeld aangegeven:
als sprake is van onduidelijkheid, komt dat bij de minister-president terecht.
Als het gaat om benoeming en ontslag, is dat een verantwoordelijkheid van
de minister-president in overleg met BZK. Er is dus een soort laatste instantie
waarbij je terechtkunt, namelijk de minister-president. Dat geldt in de reguliere
contacten met de Koningin, met de Koning, maar dat sluit andere contacten
natuurlijk niet uit. De discussie gaat over de vraag, hoe de ministeriële
verantwoordelijkheid van afzonderlijke ministers zich verhoudt tot het Kabinet
van de Koningin. Die verantwoordelijkheid blijft natuurlijk overeind. Maar
dat neemt niet weg dat de ministers en de minister-president kunnen worden
aangesproken op het geheel. Die totaliteit moet onder ogen worden gezien.
Je moet daartoe ook een sluitend stelsel hebben van ministeriële verantwoordelijkheid.
Dat is precies de reden waarom ik heb aangegeven dat de ministeriële
verantwoordelijkheid volledig is. Waar eerdere debatten wellicht nog aanleiding
gaven tot onduidelijkheid, hebben wij gezegd dat die onduidelijkheid moet
verdwijnen. Volledige ministeriële verantwoordelijkheid, inlichtingenplicht,
omschrijving van de taken, dat samenspel maakt dat sprake is van een sluitend
geheel. Dat is beoogd aan te geven in de notitie, en dat is de strekking waarmee
de proeve van een KB moet worden gelezen.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Mijn vraag blijft dezelfde. Het gat zit daar waar u zegt dat
het laatste woord bij u ligt. Op het moment dat een minister via de inlichtingenplicht
geïnformeerd wordt over contacten met derden, waarvan die minister zegt
dat dit hem niet bevalt, kan de minister op dat punt rechtstreeks naar het
staatshoofd gaan en dan kan hij ook uw hulp inroepen, maar dan ligt nog steeds
het laatste woord niet bij u. U kunt dan naar het staatshoofd gaan en dan
is de vraag aan de orde wie de beslissing neemt over het contact met derden.
Volgens mij bieden de artikelen u niet de ruimte om op dat moment tegen de
directeur van het Kabinet van de Koningin te zeggen: dit is ongewenst, dit
gaat niet door.Minister Balkenende:Wij komen later nog te spreken over het onderwerp eenheid van kabinetsbeleid
aan de hand van de opmerkingen van mevrouw Kalsbeek. Waar het gaat om de inlichtingenplicht
en het functioneren van afzonderlijke ministers, wijs ik erop dat niet alleen
gekeken moet worden naar de afzonderlijke minister voor een bepaald beleidsterrein,
maar dat die ook gezien moet worden als onderdeel van de totaliteit. Bij complexe
vraagstukken kan men er zeker van zijn dat een afzonderlijke minister zo nodig
contact zal opnemen met de minister-president wanneer daartoe aanleiding bestaat.
In veel gevallen zal dat niet nodig zijn, omdat de zaken zich eenvoudig laten
oplossen. Bij meer complexe zaken zal de minister-president dus worden ingeschakeld.
Daarom moet wat in de notitie en in de proeve van het KB staat, steeds in
relatie worden gezien met de eenheid van het regeringsbeleid. Zoals gezegd,
zijn de ministers verantwoordelijk voor de totaliteit. En daar mag de Kamer
mij dan als eerste op aanspreken. In het systeem van de inlichtingenplicht,
het tijdig informeren zodat de directeur van het Kabinet van de Koningin weet
dat alles wat er gebeurt, onder het regime valt van de volledige ministeriële
verantwoordelijkheid, zit een duidelijke rem om te voorkomen dat moeilijke
situaties ontstaan. Dat is de achtergrond om te kiezen voor een sluitend stelsel
van ministeriële verantwoordelijkheid. Ik meen dat wij met de eerder
aangegeven bepalingen oplossingen hebben aangedragen.De heer Van Bommel (SP):Mijn probleem blijft hetzelfde. Ik begrijp wel dat binnen het geheel van
de eenheid van kabinetsbeleid de positie van de minister-president bijzonder
is. Echter, dit KB biedt de minister-president niet die bijzondere positie
wanneer er een probleem is. Dat probleem proberen wij nu juist te voorkomen.
Als de minister-president een bijzondere bevoegdheid zou hebben in de richting
van de directeur van het Kabinet van de Koningin dan was het probleem opgelost.
Dat is nu echter niet het geval.Minister Balkenende:Dat ben ik niet met u eens. Over de essentie zijn we het eens: er behoort
sprake te zijn van volledige ministeriële verantwoordelijkheid. Er moet
ook aandacht zijn voor de instrumentering. Dat is ook de reden waarom er taken
zijn neergelegd in de proeve. Er is een inlichtingenplicht waarbij nog eens
duidelijk onderlijnd wordt dat er sprake is van volledige ministeriële
verantwoordelijkheid. Dat is het gehele raamwerk van waaruit wordt gewerkt.
Daarin spelen de ministers, inclusief de minister-president, een eigen rol.
Op basis van de notie van eenheid van regeringsbeleid kan er ook geen hiaat
ontstaan. De heer Van Bommel zegt dat er hiaten zouden kunnen ontstaan omdat
ik in een bepaald geval bijvoorbeeld van niets zou weten. Welnu, men kan er
verzekerd van zijn dat in het functioneren van deze regels er altijd afstemming
zal plaatsvinden tussen de minister-president en de bewindslieden wanneer
daartoe aanleiding bestaat. We kunnen echter niet voorbijgaan aan het feit
dat de Grondwet aangeeft dat niet alleen de minister-president
maar de ministers verantwoordelijk zijn. Dat behoort dan ook terug te komen
in de regeling. Daarmee hebben wij volgens mij voorzien in een sluitend stelsel.De heer Vendrik (GroenLinks):Hetgeen de minister-president hier zegt over het handen en voeten geven
aan de ministeriële verantwoordelijkheid is wat mij betreft helder. Hij
heeft het laatste woord. Waar het Kabinet van de Koningin op verzoek van de
majesteit een verzoek doet aan een departement en daarover een meningsverschil
bestaat, is de minister-president hier heel helder over. Hij heeft het laatste
woord. Dat is precies wat wij willen horen. Het punt is nu dat dit in het
bewuste artikel 3 dan wel in de andere artikelen van de proeve van het KB
en in de toelichting nog niet zo helder is neergezet. Ik verzoek de minister-president
dan ook om hetgeen hij hier zegt één op één terug
te laten komen in de artikelsgewijze toelichting.Minister Balkenende:Het lijkt mij goed dat wij de formulering nog eens bekijken. Dit zal gebeuren
binnen het raamwerk dat ik zojuist heb geschetst. Ik heb gesproken over de
eenheid van regeringsbeleid en over de collectieve verantwoordelijkheid. Uw
voorbeeld van de AIVD was zeer treffend. In dat geval is de minister van BZK
als laatste aan zet, maar dit zal ongetwijfeld in overleg met de minister-president
gebeuren. De minister-president heeft zeker niet in alle gevallen het laatste
woord, maar dat is afhankelijk van het onderwerp waarop de zaak betrekking
heeft.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):In de toelichting op artikel 3 staat glashelder dat de ministers die het
aangaat aldus in de gelegenheid zijn om, indien nodig, nader in overleg te
treden met de Koning – hier is de minister-president dus niet in beeld –
en de Koning kan vervolgens de directeur overeenkomstig opdragen. Die zinsnede
moet aangevuld worden met een passage over de verantwoordelijkheid van de
minister-president.Minister Balkenende:Het is zeker niet nodig dat de minister-president in alle gevallen wordt
ingeschakeld.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dat bepleit ik ook niet. U zegt echter dat de eindverantwoordelijkheid
bij de minister-president ligt en ik wil dat dit in deze toelichting wordt
vastgelegd.Minister Balkenende:Er is volledige ministeriële verantwoordelijkheid. De ministers zijn
verantwoordelijk. Je kunt niet zomaar zeggen dat de eindverantwoordelijkheid
bij de minister-president ligt. Soms ligt die bij het collectief en soms bij
individuele ministers, afhankelijk van het onderwerp. Ik heb gesproken over
de bijzondere positie van de minister-president omdat hij bijvoorbeeld de
meest directe contacten onderhoudt met de Koningin.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het was zo helder, maar nu maakt u het weer onduidelijk. De toelichting
op het KB klopt kennelijk ook naar uw mening niet helemaal. Wij vragen u om
die toelichting te verhelderen. Daartoe kunt u een woord kiezen dat u bevalt.
"Eindverantwoordelijkheid" ligt mijns inziens voor de hand. Dit betekent heus
niet dat ministers over elk wissewasje met u moeten bellen. Als u een ander,
beter begrip wilt gebruiken, is dat prima. Het gaat erom dat hetgeen u nu
zegt ook neerslaat in de toelichting op het KB.Minister Balkenende:Ik ben graag bereid nog eens te kijken naar de helderheid van de formuleringen
in de toelichting, mede naar aanleiding van de opmerkingen van mevrouw Smilde.
De Grondwet verbiedt dat wordt gesteld dat de eindverantwoordelijkheid bij
de minister-president ligt. In de Grondwet staat namelijk dat de ministers
verantwoordelijk zijn en dan kun je niet zomaar zeggen, ook niet in een toelichting,
dat de minister-president eindverantwoordelijk is. Dat zou te ver gaan.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Sorry, maar u zegt niet anders. Het zijn uw eigen woorden. Als u een andere
term geschikter vindt, is dat prima. Het gaat erom dat hetgeen u zojuist verwoordde
en waar de Kamer het mee eens is, neerslaat in de toelichting op het KB. Het
moet tot uitdrukking komen dat de minister-president een bijzondere positie
in dezen heeft.Minister Balkenende:Het begrip "bijzondere verantwoordelijkheid" vind ik al een stuk beter
dan "eindverantwoordelijkheid". Wij zullen zoeken naar een formulering die
daaraan recht doet. Ik zal de toelichting nader bezien, conform hetgeen wij
zojuist hebben besproken.Sinds 1848 is er volledige ministeriële verantwoordelijkheid voor
het Kabinet. De heer Rouvoet heeft terecht opgemerkt dat de plaats op de begroting
niet uitsluitend antwoord geeft op de vraag naar de ministeriële verantwoordelijkheid.
Die verantwoordelijkheid is niet kleiner omdat het Kabinet op hoofdstuk II
staat. De ministeriële verantwoordelijkheid kan ook niet groter worden –
zij is nu al volledig – door plaatsing op hoofdstuk III. Om die reden
wordt in de notitie uitgelegd dat het niet nodig en niet wenselijk is om het
Kabinet op hoofdstuk III te plaatsen.Gelet op de vele vragen die hierover zijn gesteld en de suggestie van
mevrouw Kalsbeek, lijkt het mij goed om dieper in te gaan op het voorgestelde
amendement. Ik merk dat de Kamer niet betwist dat er thans al een volledige
ministeriële verantwoordelijkheid is, maar desalniettemin wenst een aantal
fracties het Kabinet van de Koningin toch op hoofdstuk III te plaatsen. Ik
sluit mij aan bij de redenering van de heer Van Beek terzake. De beheersbevoegdheden
van de minister van BZK kunnen naar de minister-president overgaan door plaatsing
van het Kabinet op hoofdstuk III. Daarbij moet geregeld worden dat ambtelijke
verhoudingen van de twee organisaties niet door elkaar lopen. Daarmee kom
ik tegemoet aan de opmerking van de heer Rouvoet over de verschillende functies.
Ter vermijding van misverstanden: plaatsing van het Kabinet op hoofdstuk III
vermindert niet de noodzaak om de taken en de inlichtingenplicht vast te leggen,
dus om het voorgestelde KB in te voeren. Dat betekent dat de regering aanname
van het amendement-Kalsbeek niet zal ontraden. Ik verzoek de Kamer, de regering
wel enige tijd te geven om de technische uitvoering van het amendement –
wanneer het wordt aangenomen – nader te bezien. Het is onder andere
de vraag of overplaatsing van het Kabinet wijziging van de Comptabiliteitswet
vereist. Daarin zijn immers de begrotingsindelingen gegeven.
Bezien moet worden of bijvoorbeeld begrotingsadministraties al voor 1 januari
a.s. kunnen worden overgeheveld. Als het langer duurt, zal het amendement
volgend jaar bij nota van wijziging moeten worden geëffectueerd. Ik neem
aan dat mevrouw Kalsbeek mij voor de uitvoering, waarover ik de Kamer voor
het eind van het jaar zal informeren, enige ruimte wil geven. Ik zal daarbij
de opmerking van de heer Rouvoet over de Kabinetten van de gouverneurs betrekken.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik wil u uiteraard graag die ruimte geven, maar ik vraag mij af of daarin
al niet is voorzien in mijn toelichting, waarin wordt gewezen op overheveling
bij Voorjaarsnota naar de begroting van Algemene Zaken. Dat lijkt mij de benodigde
tijd op te leveren.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven dat het kabinet positief staat ten opzichte van het
amendement. Vervolgens heb ik gevraagd om voldoende tijd voor een zorgvuldige
voorbereiding en om ruimte voor een nadere toelichting bij brief. Wij kunnen
daarbij de vraag van de heer Rouvoet betrekken en aangeven langs welke lijnen
wij de begrotingsstukken kunnen aanpassen. Uw suggestie van overheveling bij
Voorjaarsnota is daarbij behulpzaam. Ik zeg toe dat ik de Kamer hierover voor
het eind van het jaar nader informeer, zodat dit tijdig wordt geregeld.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Voor de helderheid: wij stemmen over het amendement en vervolgens bekijkt
u hoe het concreet in begrotingstechnische zin wordt uitgewerkt. Voor het
eind van het jaar krijgen wij daarover bericht, tenzij de toelichting op mijn
amendement voldoende is.Minister Balkenende:Ik heb gezegd aanneming van het amendement niet te zullen ontraden, maar
ik vraag om tijd voor een zorgvuldige uitwerking, zodat een goede uitvoering
mogelijk is.De heer Van der Vlies (SGP):Wij moeten de nadere uitwerking afwachten, maar in de stukken die wij
bespreken, is gesteld dat overbrenging van het Kabinet van de Koningin van
hoofdstuk II naar III niet nodig en niet gewenst is. Niet nodig, is in die
zin neutraal dat daaruit kan worden begrepen dat het ook wel anders kan. Niet
gewenst, gaat echter verder. Er waren redenen om dat niet te doen en om daar
niet voor te pleiten. Legt u die argumenten naast u neer of voorziet u in
een nadere precisering zodat daar een regeling voor getroffen kan worden?Minister Balkenende:Ik heb de primaire positie van het Kabinet aangegeven. In de notitie staat
hoe wij aankijken tegen de discussie over de hoofdstukken I, II en III. Daar
doe ik niets aan af. Ik beluister echter dat er behoefte bestaat, ook in het
licht van het eerder gehouden debat, om te kijken naar de plaatsing van het
Kabinet van de Koningin onder hoofdstuk III. Dat is een gegeven. Om die reden
heb ik gezegd, dat op mij in te zullen laten werken. Ik heb aangegeven hoe
het sluitende stelsel van ministeriële verantwoordelijkheid zich verhoudt
tot deze discussie. De redenering van de heer Van Beek, ook ten aanzien van
de beheersmatige aspecten, heb ik onderlijnd. Ik heb tegelijkertijd aangegeven
dat het ministerie van Algemene Zaken naar zijn aard anders is dan het Kabinet
van de Koningin. Binnen die context respecteren wij het gevoel dat leeft bij
een meerderheid van het parlement om het op deze manier te doen.De heer Van der Vlies (SGP):De vraag is dan of in de nadere regeling de negatieve overwegingen die
leidden tot het ongewenst verklaren ervan kunnen worden weerlegd.Minister Balkenende:Wij kunnen de discussie voortzetten over de argumentatie, die zowel in
de notitie als in het advies van de Raad van State is aangegeven. Maar de
uitkomst van dit debat is duidelijk. Wij moeten dit goed regelen. Er mogen
geen misverstanden ontstaan over de implicaties van het voorstel van mevrouw
Kalsbeek. De redenering houd ik wel staande, maar wij moeten met elkaar verder,
wetend hoe een meerderheid in het parlement over dit vraagstuk, dat al langere
tijd speelt, denkt.De heer Van der Vlies (SGP):Dat begrijp ik. Dat is de politieke conclusie uit dit debat. Mijn fractie
voelde zich juist bij al die overwegingen zo thuis. Wij zijn van mening dat
het op dit punt moet blijven zoals het is, erop gelet dat in de ministeriële
verantwoordelijkheid afdoende is voorzien en er nog een KB komt over de informatieplicht.Minister Balkenende:Ja, maar wij hoeven de zaak niet te herhalen. De behoefte om de discussie
nog verder te voeren, is op dit punt niet helemaal noodzakelijk. U kent onze
argumentatie en ik heb ook aangegeven hoe wij nu verder zouden kunnen opereren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik begrijp dat wel, maar daarmee gaat de minister-president natuurlijk
voorbij aan het feit dat hij wel kan zeggen dat hij zich er, gelet op de meerderheid,
bij neerlegt, maar dat mijn fractie nog wel moet stemmen over het amendement-Kalsbeek.
Daarom heb ik die vraag gesteld die u nu in die brief wilt meenemen, maar
die heb ik bij die standpuntbepaling wel nodig. U hebt in de notitie even
aangestipt dat een Kabinet van de Koningin een andere, eigensoortige positie
heeft dan bijvoorbeeld adviesorganen en planbureaus, ook als zij onder AZ
zouden komen te hangen. Dat hebt u echter niet verder ingevuld, maar dat is
voor mij wel van belang om te zien waarop de verschillen betrekking hebben
en of het uit dien hoofde wenselijk is voor mijn fractie om het amendement
van mevrouw Kalsbeek wel of niet te steunen. Dat is een belangrijk argument,
maar niet het enige. Ik ben er voor de stemmingen niet mee gediend als wij
die brief over een aantal maanden van u krijgen.Minister Balkenende:Ik begrijp de opmerking van de heer Rouvoet zeer goed. Hij wil een nadere
weging maken ten aanzien van het amendement van mevrouw Kalsbeek. Hij heeft
inderdaad in het midden gelaten of hij daaraan steun zal verlenen. Ik verwijs
naar de discussie die ik zojuist heb gevoerd met de heer Van der Vlies: de
redenering is aangegeven in de stukken. Tegelijkertijd zie ik ook wel dat
er, ook gelet op de bijzondere rol van de minister-president, een aanknopingspunt
gevonden kan worden om dit onder hoofdstuk III te voegen. Dat is een van de
punten die in het debat scherp naar voren zijn gekomen. Dan nog zijn er plussen
en minnen in de hele discussie. Ik zeg op mijn beurt dat het
in deze discussie, ook voortvloeiend uit het debat van 12 maart, essentieel
is dat er helderheid moet bestaan over de volledige werking van de ministeriële
verantwoordelijkheid en de instrumentering daarvan. Dat is één
deel van de discussie. Dat is ook een deel van de motie van destijds. De tweede
discussie is de "hoofdstuk II/hoofdstuk III"-discussie. Er zijn verschillende
argumenten naar voren gebracht en ik heb aangegeven wat onze positie is. Men
kan datgene wat gezegd wordt door de Raad van State en datgene wat in de notitie
is neergelegd, naast elkaar zetten; men kan ook de argumentatie van mevrouw
Kalsbeek en anderen volgen. Die afweging zal men zelf moeten maken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is wel waar, maar daarvoor heb ik ook de informatie nodig die ik aan
u heb gevraagd. Ik wil niet moeilijk doen. Ik kan wel vragen om uitstel van
de stemmingen, maar daar gaat het mij natuurlijk helemaal niet om. Misschien
komen wij eruit als u in staat bent om in tweede termijn een enkele opmerking
te maken over waar voor u het belangrijke verschil zit tussen enerzijds de
positie van de minister van Algemene Zaken ten opzichte van de andere organisaties
die niet tot de ambtelijke structuur van AZ behoren, maar wel onder zijn verantwoordelijkheid
vallen en anderzijds diens positie ten opzichte van het Kabinet van de Koningin,
dat daarbij zou komen. Als u daar in tweede termijn een opmerking over zou
kunnen maken, zou dat mij helpen bij de stemming.Minister Balkenende:Misschien kan ik al direct één opmerking maken. Ik heb aangegeven
dat de rol van het ministerie van Algemene Zaken een heel andere is dan de
rol van het Kabinet van de Koningin, omdat het ministerie van Algemene Zaken
de minister-president ondersteunt bij alle activiteiten die nodig zijn. Het
Kabinet van de Koningin heeft een andere functie.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik moet even een misverstand wegnemen. Ik verwees naar de notitie waarin
u stelt dat bij plaatsing in hoofdstuk III de indruk zou kunnen worden gewekt
dat het Kabinet van de Koningin onder de ambtelijke structuur van AZ valt.
Dat is niet het punt dat ik nu aan de orde stel. U wijst er terecht op dat
er meer organisaties zijn die niet in de ambtelijke structuur van AZ passen,
maar wel daaronder ressorteren; u noemde als voorbeeld adviesraden en planbureaus.
Dan schrijft u dat het niet voor de hand ligt om het Kabinet van de Koningin
daarbij te voegen, want dat heeft een heel andere eigensoortige positie. Als
u dat voor mij in tweede termijn kunt inkleuren, zou dat mij helpen bij de
stemming.Minister Balkenende:Dan zullen wij het op die manier doen.Dan een onderwerp dat het Koninklijk Huis betreft, maar los staat van
de discussie over het vraagstuk van de ministeriële verantwoordelijkheid.
Dat betreft een bijdrage in een artikel in de ESB, waar de heer Van Bommel
op heeft gewezen. Ik neem aan dat de heer Van Bommel bedoelt dat de toelichting
bij de begroting van hoofdstuk I zou moeten worden uitgebreid. In dat hoofdstuk
zijn immers de uitgaven geraamd die voortvloeien uit het statuut van het Koninklijk
Huis zelf. Daarnaast worden door de Koningin op basis van de Wet Financieel
Statuut van het Koninklijk Huis de zogenaamde functionele declarabele kosten
in rekening gebracht. Dat betreft de kosten van de bedrijfsvoering, het gebruik
van paleizen en vervoer. Die kosten worden geraamd en verantwoord via de begrotingen
van BZK, VROM en Verkeer en Waterstaat. In de toelichting van de begroting
van het Koninklijk Huis is een raming van deze kosten opgenomen. Verder spreekt
dit artikel in de ESB over verborgen uitgaven. Niets is echter minder waar.
Het gaat hier om uitgaven die door de ministeries zelf worden gedaan en die
dus ook in de desbetreffende begrotingen zijn geraamd. Zij zijn dus geenszins
verborgen en worden ook in de jaarrekening verantwoord. Het is niet goed mogelijk
om deze uitgaven in de toelichting van hoofdstuk I op te nemen. Dat komt omdat
deze uitgaven onderdeel zijn van grotere begrotingsposten van de desbetreffende
ministeries. Het zou tot te veel bureaucratie leiden indien daarbinnen splitsingen
zouden moeten worden aangebracht en detailadministraties zouden moeten worden
bijgehouden. Ik zal bij de betreffende ministers bevorderen dat zij in hun
begrotingen, eventueel extracomptabel, op dit punt zoveel mogelijk informatie
verschaffen. Als hierover meer specifieke vragen zijn, kunnen die het best
aan de orde worden gesteld bij de behandeling van het desbetreffende begrotingshoofdstuk.Dit brengt mij bij een aantal andere onderwerpen. Het eerste is een vraag
die mevrouw Smilde heeft gesteld over het rapport van de Nationale ombudsman
inzake de behandeling van burgercorrespondentie door de rijksdienst. Tijdens
de behandeling van de AZ-begroting vorig jaar heeft mevrouw Kalsbeek een motie
ingediend waarin zij de regering verzocht om een plan van aanpak, inhoudende
dat elke burger die de rijksoverheid een brief schrijft, binnen zes weken
een inhoudelijk antwoord krijgt. De minister van BZK heeft naar aanleiding
van deze motie een brief naar de Kamer gezonden waarin hij schreef dat de
motie overbodig was. Aan de ene kant krijgen veel mensen al binnen zes weken
antwoord. Aan de andere kant zijn er ingewikkelde gevallen waarbij de inhoudelijke
beantwoording meer tijd vergt dan de genoemde zes weken. Naar aanleiding van
de motie van mevrouw Kalsbeek heeft de minister van BZK het algemeen kader
dat de Nationale ombudsman eind jaren tachtig heeft ontwikkeld voor de beantwoording
van burgerbrieven nog eens onder de aandacht van alle ministers gebracht.De Nationale ombudsman heeft naar aanleiding van de motie van mevrouw
Kalsbeek een grootschalig onderzoek verricht naar de behandeling van burgercorrespondentie
door de rijksdienst. Zijn onderzoek heeft geresulteerd in een lijvig rapport
dat gisteren door minister De Graaf in ontvangst is genomen. Ik ben blij dat
de ombudsman constateert dat het onderwerp beantwoording van burgerbrieven
bij veel ministeries hoog op de agenda staat. Hoewel het beeld per ministerie
verschilt, geldt in het algemeen dat de meeste aanvragen binnen de wettelijke
termijnen worden behandeld. Bij bezwaarschriften worden de termijnen vaker
niet gehaald. De afhandeling van brieven en e-mails verloopt in het algemeen
behoorlijk. Wel kan, voor het geval de beantwoording langer op zich laat wachten,
de tussentijdse informatieverstrekking aan de briefschrijver worden
verbeterd, zodat deze weet wanneer een antwoord kan worden verwacht. Bij het
ministerie van Algemene Zaken is de situatie in het algemeen goed, vooral
bij de afhandeling van brieven en e-mails van burgers.Een interessant punt in het onderzoeksrapport van de ombudsman vind ik
de vraag of hetgeen wettelijk van overheidsorganen wordt gevergd, steeds voldoende
realistisch is. De ombudsman heeft deze vraag zelf opgeworpen. Het is wellicht
zinvol om de wettelijke beslistermijnen kritisch te bezien tegen de achtergrond
van dit soort onderzoek. Deze vraag zal worden meegenomen in de kabinetsreactie
op het rapport. De minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties
die, zoals ik al aangaf, het rapport ook in ontvangst heeft genomen, zal vanuit
zijn verantwoordelijkheid voor het project modernisering overheid het voortouw
nemen in de kabinetsreactie. Naar verwachting kan deze reactie voor het einde
van dit kalenderjaar tegemoet worden gezien. Daarnaast doet de ombudsman in
zijn rapport aan iedere minister afzonderlijk aanbevelingen om de behandeling
van burgercorrespondentie te verbeteren. Ik ga ervan uit dat iedere minister
deze aanbeveling ter harte zal nemen. Ik zal dat ook doen.De heer Dittrich heeft gesproken over het halen van de gestelde doelstellingen.
Dit kabinet werkt meer dan vroeger met zo concreet mogelijke doelen voor de
periode. Het beleidsprogramma van dit kabinet is daarvan een voorbeeld. Ik
vind echter niet dat er direct gesproken moet worden over sorry-democratie
en afrekenen. Iedere minister of staatssecretaris maakt tevoren helder wat
hij of zij wil bereiken. De bewindspersoon werkt daaraan met veel ambitie.
In het kabinet willen wij dat ook zo gezamenlijk doen. Het geeft helderheid
aan Kamer en samenleving. Iedere minister verantwoordt zich in de Kamer over
zowel de doelstelling als de realisatie ervan. Ook gedurende de rit is bespreking
mogelijk en zelfs gewenst. Vanzelfsprekend horen daarbij alle omstandigheden
die een rol spelen en relevant zijn, ook voor de weging in de Kamer van de
behaalde resultaten. Uiteindelijk zal ook de burger dat doen bij de volgende
verkiezingen. Op die wijze is ook in de ministerraad over dit onderwerp gesproken.Mevrouw Kalsbeek heeft gesproken over de informatievoorziening tussen
ministers. Zij heeft gevraagd of geheimhouding tussen bewindspersonen geen
inbreuk is op de eenheid van het kabinetsbeleid. Staatsrechtelijk heeft eenheid
van beleid betrekking op het algemeen regeringsbeleid. Het reglement van orde
voor de ministerraad specificeert dit in de onderwerpen die in elk geval in
de ministerraad aan de orde moeten komen. Er bestaat dus geen verplichting
voor ministers om alle informatie waarover zij de beschikking krijgen altijd
volledig met elkaar te delen. Vanuit eenheid van beleid is het wezenlijk dat
de essentie van de informatie waarover een bewindspersoon beschikking krijgt
met het oog op het algemeen regeringsbeleid gedeeld wordt tussen de betrokken
bewindspersonen. Dat gebeurt ook altijd.Mevrouw Kalsbeek heeft ook gesproken over het doen van een beroep op vertrouwelijke
bronnen zoals inlichtingendiensten en het belang van de Staat. Zij heeft in
dit verband gesproken over artikel 68 van de Grondwet.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U zegt dat een bewindspersoon geen informatie mag achterhouden als het
algemeen regeringsbeleid betreft. Laat ik het maar concreter maken. Stel dat
u als minister-president in het Europese circuit iets te horen krijgt en dat
het van degene die u dat zegt niet de bedoeling is dat u dat verder vertelt.
Uw collega-ministers in Nederland bereiden beleid voor dat, als zij die informatie
ook zouden hebben, er anders uit zou zien. Dan kunt u als minister-president –
maar dat geldt natuurlijk ook voor andere ministers – die informatie
toch niet onder u houden?Minister Balkenende:Neen, de essentie van de informatie waarover een bewindspersoon de beschikking
krijgt, moet met het oog op het algemeen regeringsbeleid worden gedeeld met
de betrokken bewindspersonen. Dat betreft natuurlijk zaken van het algemeen
regeringsbeleid, want ik heb al gezegd dat het geen verplichting is om alle
informatie te wisselen.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Algemeen regeringsbeleid vind ik in dit geval een verhullende term alsof
er regeringsbeleid en algemeen regeringsbeleid zou zijn. Volgens mij is alle
beleid regeringsbeleid. Het kan departementen overstijgend zijn of ministeriële
verantwoordelijkheden overstijgen, maar alle beleid is uiteindelijk kabinetsbeleid.
Wat in dit verband dan algemeen regeringsbeleid is, snap ik niet zo goed.
Het lijkt mij te verhullen dat die informatie moet worden gedeeld.Minister Balkenende:Wij hebben vandaag al eerder gesproken over de eenheid van kabinetsbeleid
en dat houdt in dat relevante informatie met elkaar gedeeld moet worden. Wij
kunnen dan wel gaan twisten over de vraag wat nu specifiek en algemeen regeringsbeleid
is, maar de essentie blijft eenheid van het kabinetsbeleid. Dat veronderstelt
niet dat alle informatie moet worden gedeeld, maar wel dat men ongeveer weet
waarover het gaat. Dat zou ik dus in meer algemene zin op uw vraag willen
antwoorden.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het is belangrijk dat u zegt dat relevante informatie altijd moet worden
gedeeld. Nu zou u informatie kunnen krijgen van een regeringsleider die een
andere staatsrechtelijke positie heeft dan u, die geen primus inter pares
maar echt staatshoofd is. Dan geldt dat toch ook, want u hebt dan toch gewoon
rekening te houden met uw Nederlandse verantwoordelijkheden?Minister Balkenende:Wij draaien een beetje om de discussie heen, want u doelt eigenlijk op
de Irak-kwestie...Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het gaat mij echt niet om Irak specifiek, want niet voor niets heb ik
ook Lubbers, Van den Broek en Bolkestein aangehaald. Het speelde toen ook
al.De voorzitter:Overigens is de heer Blair ook geen staatshoofd!Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Inderdaad!Minister Balkenende:Ik heb u de algemene redenering gegeven en daar zult u het ongetwijfeld
mee eens zijn. Als het relevante onderdelen van kabinetsbeleid betreft, moet
informatie worden gewisseld. Inderdaad kan de positie van de
Nederlandse premier anders zijn dan van die in andere landen. De kwestie-Irak
hoeven wij nu niet te bespreken, want ik heb al gezegd dat toen mij daarover
relevante informatie bereikte ik wist dat dezelfde informatie langs dezelfde
lijnen anderen zou bereiken. Dat lijkt mij een relevant gegeven, want er was
toen geen sprake van achterstand in kennis. Ik heb inderdaad te maken met
de Nederlandse constitutionele traditie, met Nederlandse staatsrechtelijke
regels en met eenheid van kabinetsbeleid. Wat ik nu heb gezegd over het delen
van informatie past daarbij. Dit zijn de algemene regels die worden gehanteerd!Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dus relevante informatie moet worden gedeeld. Het is belangrijk om die
hoofdlijn vast te houden omdat daarover eerlijk gezegd toch enige onduidelijkheid
is ontstaan.Minister Balkenende:Dit is in ieder geval de algemene lijn!Voorzitter. Mevrouw Kalsbeek meende dat een beroep op vertrouwelijke bronnen
als inlichtingendiensten geen beroep op het belang van de Staat in de zin
van artikel 68 zou rechtvaardigen. Ik ben het met haar eens dat openbaarheid
de regel is bij het verstrekken van inlichtingen op grond van dat artikel
68. Een beroep op het belang van de Staat kan echter gerechtvaardigd zijn
op verschillende gronden. In de notitie van voormalig minister De Vries van
BZK zijn die nog eens nader aangegeven. Daarin is ook gesteld dat een beroep
op het belang van de Staat gerechtvaardigd is om inlichtingenbronnen te beschermen,
zoals dat ook het geval is in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur.
Ik mag in dat verband verwijzen naar een eerdere nota over dit onderwerp.De heer Dittrich merkte op dat de reacties van het kabinet op de rapporten
van de WRR soms per vakdepartement worden gegeven. De reacties zelf worden
altijd vastgesteld door het kabinet.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Voorzitter. De minister gaat zo snel dat hij bij het volgende onderwerp
is als ik nog even nadenk over een vraag. Het ging mij om de inlichtingenplicht die het kabinet heeft richting de
Kamer en ik heb daarbij gerefereerd aan het antwoord dat het kabinet heeft
gegeven op een vraag van de heer Dittrich bij de algemene politieke beschouwingen
waarin werd gesteld dat een reden om de Kamer niet te informeren bijvoorbeeld
kan zijn de belangen van Nederlandse troepen in het buitenland of het feit
dat de informatie afkomstig is van buitenlandse inlichtingendiensten. Daar
heb ik kritiek op geuit, want dat is dus niet per definitie te vatten onder
het belang van de Staat. Als het kabinet meent dat de Kamer informatie moet
worden onthouden of dat informatie niet openbaar moet worden, moet dat worden
gemotiveerd op basis van het belang van de Staat; niet van troepen in het
buitenland.Minister Balkenende:Aan de ene kant vormen de troepen in het buitenland het inhoudelijk onderwerp.
Aan de andere kant gaat het om informatie gekregen van inlichtingendiensten.
Hierover is vaak gesproken met de Kamer, zoals u weet. Ik herinner mij een
opmerking van minister Kamp. Wanneer inlichtingendiensten met elkaar informatie
delen, moet die vertrouwelijk blijven. Verder geldt dat de informatie ons
niet bereikt indien de vertrouwelijkheid niet kan worden verzekerd aan andere
inlichtingendiensten. Dat is de consequentie ervan. Wanneer informatie van
inlichtingendiensten op een vertrouwelijke manier moet worden besproken, dient
dat te gebeuren in de Kamercommissie en niet publiekelijk. Dit raakt dus de
werkwijze van de Kamer.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Daarop heb ik nu kritiek. Het enkele feit dat inlichtingendiensten in
het buitenland niet meer bereid zullen zijn om ons meer inlichtingen te verstrekken,
u ontslaat niet van de verplichting om de Kamer te informeren. U hebt de informatieverplichting
wel. Er is maar één grond en die moet u goed beargumenteren
waarop u dat niet hoeft te doen en dat is het belang van de Staat. Er is overigens
ook nog een tussenweg, want u kunt de Kamer vertrouwelijk informeren. U kunt
echter niet zeggen dat u de Kamer niet informeert, omdat anders de inlichtingenstroom
vanuit het buitenland stopt. Dat gaat echt niet.Minister Balkenende:Wanneer het de belangen van de Staat betreft en wanneer wij vertrouwelijke
informatie krijgen van een inlichtingendienst, is die informatie naar haar
aard vertrouwelijk. Het is onbegonnen werk om informatie uit vertrouwelijke
bron, bedoeld voor afwegingen die een regering heeft te maken, prijs te geven.
Dat is onverstandig, omdat de consequentie ervan is dat die informatie ons
zal worden onthouden. Dat is niet in het belang van de Nederlandse Staat.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het spijt me, u moet het echt zorgvuldig beargumenteren. Als u op vragen
van een Kamerlid antwoordt dat de belangen van de troepen in het buitenland
en het feit dat wij anders geen informatie meer krijgen van buitenlandse inlichtingendiensten,
u ertoe brengen dat lid helemaal niet te informeren, dus ook niet vertrouwelijk,
handelt u in strijd met artikel 68 van de Grondwet.Minister Balkenende:Ik ben het niet met u eens, want in de notitie van de minister van BZK
wordt opgemerkt dat het beroep op het belang van de Staat gerechtvaardigd
is om, bijvoorbeeld, inlichtingenbronnen te beschermen. Als ons vertrouwelijke
informatie van inlichtingendiensten bereikt, kan dat zeer wel een reden te
zijn om te beslissen dat die informatie vertrouwelijk moet blijven. Aangegeven
is dat het een argument is om op een bepaald moment het doorspelen van informatie
af te remmen.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U moet altijd zo redeneren dat het belang van de Staat aantoonbaar in
het geding is als u bepaalde informatie niet aan de Eerste en de Tweede Kamer
wilt verstrekken. Dat is de redenering. U kunt niet stellen dat bepaalde informatie
per definitie in strijd is met de informatieplicht aan de Kamer. U kunt namelijk
ook vertrouwelijk informeren.Minister Balkenende:De heer De Vries, voormalige minister van BZK, heeft duidelijk gemaakt
dat ter bescherming van inlichtingenbronnen, de Kamer informatie kan worden
onthouden, omdat ook dat in het belang van de Staat is. Die redenering
volg ik volledig. Het is onbegonnen werk om die lijn niet te volgen. Als je
dat wel doet, krijg je die informatie niet.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Die redenering volg ik ook, maar zij stemt niet overeen met wat u schrijft.
Op inlichtingenbronnen baseren de inlichtingendiensten zich. Daaruit komt
de informatie voort. Dat is iets anders dan uw beslissing om informatie van
buitenlandse inlichtingendiensten niet aan de Kamer te geven, omdat dit in
strijd zou zijn met het belang van de Staat.Minister Balkenende:Informatie van inlichtingendiensten hangt direct samen met de inlichtingenbronnen.
Ik kan er niets anders van maken. In die zin is de redenering van minister
De Vries sluitend en daarom deel ik die.De heer Dittrich merkt op dat de reacties van het kabinet op de rapporten
van de WRR soms per vakdepartement worden gegeven. De reacties op deze rapporten
worden altijd door het kabinet vastgesteld. Recente reacties op rapporten
van de WRR over biotechnologie en de Europese Unie zijn inderdaad ondertekend
door vakministers. Dat wekt misschien een verkeerde indruk, maar het gaat
hier altijd om integrale standpunten, vastgesteld door de ministerraad. Voor
de duidelijkheid zeg ik de Kamer toe dat in de toekomst kabinetsreacties door
de minister-president zullen worden ondertekend.De heer Herben heeft een opmerking gemaakt over de openstelling van paleizen
en het Catshuis. Ik wijs erop dat Paleis Het Loo en het Paleis op de Dam open
zijn voor het publiek. De woon- en werkpaleizen van leden van het Koninklijk
Huis worden om reden van veiligheid en privacy niet opengesteld. Wel zal het
aantal rondleidingen in de Koninklijke Stallen en het Koninklijk Huisarchief
beperkt worden uitgebreid. Voor het Catshuis, dat binnen enkele maanden weer
gereed zal zijn voor gebruik, gelden dezelfde argumenten als voor de woon-
en werkpaleizen van het Koninklijk Huis; openstelling is dus niet mogelijk.
Graag wil ik de Kamerleden in het gerenoveerde Catshuis als volksvertegenwoordigers
een keer ontvangen, als zij daar prijs op stellen.De heer Herben (LPF):Deze uitnodiging zal ik als volksvertegenwoordiger niet afslaan. Het stoort
mij dat in de Verenigde Staten het Witte Huis – dat toch ook zwaar is
beveiligd – gewoon kan worden bezocht door het Amerikaanse volk, maar
dat (delen van) het Catshuis, Huis ten Bosch en werkpaleis Noordeinde niet
voor Nederlandse burgers toegankelijk zijn. Wellicht komt niet iedereen in
aanmerking en moet er worden geloot; ik neem aan dat er overweldigende belangstelling
is voor de werkkamers van de minister-president en van Hare Majesteit. Het
moet toch mogelijk zijn om de transparantie in onze democratie te bevorderen
met het openstellen van deze heilige plaatsen.Minister Balkenende:Ik zal de redenering uit de begrotingsstukken niet helemaal herhalen.
Er is goed gekeken naar wat wel en niet kan. Ik heb al gewezen op veiligheid,
privacy en het intensieve gebruik van sommige paleizen. Daarmee is er een
grens aan de openstelling. Die conclusie is getrokken door de commissie die
zich hiermee heeft beziggehouden.De heer Herben (LPF):De veiligheid van de minister-president en Hare Majesteit de Koningin
gaat mij zeer ter harte, maar de redenering is niet sluitend. Op basis daarvan
zouden ook het Paleis op de Dam en Paleis Het Loo niet opengesteld mogen worden,
want ook daar kun je een bom met een tijdontsteking achterlaten. Ik blijf
bij mijn klemmende verzoek om de mogelijkheden te verruimen binnen de bestaande
veiligheidsnormen, zodat het Catshuis en Paleis Noordeinde voor het publiek
kunnen worden opengesteld.Minister Balkenende:De situatie van het Paleis op de Dam of Paleis Het Loo is van een andere
orde dan die van bijvoorbeeld Huis ten Bosch of Paleis Noordeinde. De verschillende
functies kunnen niet zomaar op een grote hoop worden gegooid. De situaties
zijn daarvoor te verschillend, en op basis daarvan zijn afwegingen gemaakt.Door de heer Van Bommel is gevraagd naar de normering en maximering van
appartementen van bewindslieden. Deze vraag kan ik mij goed voorstellen, maar
de praktijk maakt normering lastig. De appartementen moeten immers plotsklaps
en op ad-hocbasis worden gehuurd, direct nadat bekend is geworden wie de nieuwe
bewindspersoon is. Veelal zal de markt voor huurappartementen de prijs dicteren.
Ook beveiligingsaspecten spelen hierbij een rol. In dat licht acht ik normering
en maximering niet zinvol. Het parlement mag er echter op vertrouwen dat de
bewindspersonen zorgvuldig en met mate omgaan met het beroep op de voorzieningen
die voor hen gelden. Eventueel kunnen hierover concrete vragen worden gesteld
bij de behandeling van de diverse begrotingen.De heer Van Bommel heeft zijn pleidooi van vorig jaar over de politiek
assistenten herhaald: zij zouden niet meer ten laste moeten komen van de rijksbegroting.
De heer Rouvoet sloot zich hierbij aan. Net als vorig jaar breng ik daartegen
in dat deze ambtenaren ondersteuning bieden aan een bewindspersoon in zijn
of haar functie als minister of staatssecretaris. De focus is daarbij met
name gericht op de partijpolitieke kant van het werk van de bewindspersoon.
Ik zie niet in waarom dat niet onder de begroting van het desbetreffende ministerie
zou kunnen vallen. Het maakt bovendien dat een regulier ambtelijk toezicht
kan plaatsvinden via de beheersverantwoordelijkheid van de secretaris-generaal.
Verder worden medewerkers van de fracties van de Tweede Kamer ook uit overheidsmiddelen
bekostigd, net als medewerkers van wetenschappelijke instituten en politieke
jongerenorganisaties. Er is geen principiële scheiding die inhoudt dat
partijpolitiek gekleurde medewerkers enkel uit contributies mogen worden betaald.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik zou bijna zeggen: protest! De minister-president maakt hier volgens
mij een cruciale denkfout, en anders heb ik ernstige kritiek op zijn wijze
van denken. Hij vergelijkt nu medewerkers van dienaren van de Kroon –
dat zijn ministers en staatssecretarissen – met medewerkers van politieke
fracties in het parlement. Dat is precies de reden dat ik er moeite mee heb.
Met deze vergelijking wordt onrecht gedaan aan de bijzondere positie van ministers
en staatssecretarissen; deze is juist niet partijpolitiek omdat zij dienaren
van de Kroon zijn.Minister Balkenende:Het is onmiskenbaar zo dat de positie van ministers en staatssecretarissen,
als dienaren van de Kroon, anders is dan die van Kamerleden. Een bewindspersoon
opereert echter in een politieke werkelijkheid waarin hij of zij te maken
heeft met een eigen politieke groepering. Je bent lid van een kabinet, maar
tegelijk heb je ook een eigen politieke kleur. Om het werk dat vanuit de ministeries
breed wordt ondersteund goed te kunnen doen, is het goed dat er een component
is die te maken heeft met die meer partijpolitieke dimensie. Dat is goed voor
het functioneren van de bewindspersoon. Het is een fascinerende taak. In die
zin kun je wel een vergelijking maken en je afvragen: wat bekostigt de overheid?
De bekostiging van fractiemedewerkers, politiek wetenschappelijke bureaus
en jongerenorganisaties is een financiële facilitering van bepaalde activiteiten.
Ik meen dat het goed is dat, ook ter wille van contacten in partijpolitieke
zin, er enige – het gaat maar om één persoon per bewindspersoon
en die valt toch in het niet op het totaal van het aantal medewerkers op een
ministerie – facilitering is voor het werk dat bewindslieden doen en
waarbij altijd sprake is van een partijpolitieke component. Dat is onloochenbaar.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik hoef deze minister-president niet uit te leggen dat als het om een
principekwestie gaat het aantal er niet toe doet. Dit argument zou hij niet
moeten willen gebruiken. Wat mij betreft gaat het dus om een principiële
zaak. De minister-president weet dat onze fractie al jaren dit punt aanvecht.
Tot nu toe tevergeefs. Ik vind dat de minister-president appels met peren
blijft vergelijken. Ik laat graag aan hem om te bepalen of de ministers de
appels dan wel de peren zijn. Uit de overheidspot worden ook de medewerkers
van fracties betaald. Dat gebeurt om het partijpolitieke werk van een fractie
op grond van een partijprogramma te ondersteunen. Dat is een keus en heeft
te maken met de werking van de democratie. Als hij dat idee ook laat gelden
voor ministers, maakt de minister-president een ernstige denkfout, waartegen
ik bezwaar maak. Voor ministers hoort de ondersteuning namelijk anders te
zijn. Bij ministers staat de partijpolitiek niet voorop en daarvoor zou niet
een aparte functionaris moeten worden aangesteld die ook nog eens wordt bekostigd
uit de overheidspot. Dit is voor mij echt een heel principieel punt.Minister Balkenende:Ik ben het met u eens dat bij een minister de partijpolitiek niet voorop
mag staan. Dat heb ik ook niet betoogd. Geen misverstand, de minister is een
dienaar van de Kroon en hij heeft een andere rol dan een lid van het parlement.
Het werk van een minister houdt echter verband met het zijn van een lid van
een politieke groepering en in die zin speelt de minister ook een rol. Dat
is onloochenbaar. Partijpolitiek is niet de hoofdmoot van het werk van de
minister, maar het is wel een component. Ik meen dat wij elkaar niet overtuigen.
De heer Rouvoet is al enkele jaren bezig met dit punt, maar het kabinet denkt
er anders over dan hij.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Laat ook ik een poging wagen. In de brief die wij over dit
onderwerp vorige week hebben ontvangen, wordt het verschil door de minister-president
duidelijk uitgelegd. Overigens, ik ben ook blij dat er politiek assistenten
zijn. Als zij er niet waren, zouden wij ze bij het werk van sommige bewindspersonen
missen. De politiek assistent valt hiërarchisch onder de bewindspersoon,
maar beheersmatig onder de secretaris-generaal. Daarin is nu precies het grote
verschil gelegen met bijvoorbeeld fractiemedewerkers of medewerkers van een
wetenschappelijk bureau. Zij worden weliswaar ook betaald uit de gemeenschapskas,
maar zij vallen hiërarchisch en beheersmatig onder een Kamerlid of de
directeur van het wetenschappelijk bureau. In die zin worden hier inderdaad
appels met peren vergeleken. Ziet de minister-president niet het verschil
en ziet hij niet dat er sprake is van een spagaat: enerzijds hiërarchisch
onder de bewindspersoon en anderzijds beheersmatig onder de secretaris-generaal?Minister Balkenende:Zojuist heb ik aangegeven wat de rol van de secretaris-generaal is. Die
houdt precies in wat u aangeeft: de beheersmatige kant. Wat de functionele
relatie betreft is er natuurlijk een directe band tussen de bewindspersoon
en de politiek assistent. Ik heb de reden aangegeven waarom ik het van belang
vind dat deze activiteiten kunnen worden verricht. Wat het overige betreft
meen ik te moeten refereren aan het debatje dat ik zo-even met de heer Rouvoet
had.Er is door mevrouw Kalsbeek een gedetailleerde vraag gesteld over politiek
assistenten en hun beloning. Ik zal die vraag schriftelijk beantwoorden. Ik
heb nu niet precies paraat hoeveel politiek assistenten in schaal 11, 12,
13 en 14 zijn gewaardeerd. Wel weet ik dat die inschaling gebeurt volgens
de reguliere richtlijnen die voor de functiewaardering bij het Rijk gelden.
Derhalve wordt eerst een precieze beschrijving gemaakt van de te verrichten
werkzaamheden in de functie en daarna volgt een waardering van die functie.
De aard en de inhoud van het werk zijn bepalend. In die zin geldt geen andere
werkwijze dan die er is voor beleidsmedewerkers die in de genoemde schalen
zijn ingedeeld. Toelagen kunnen altijd in bijzondere omstandigheden worden
toegekend en ook hierbij gelden de vigerende regels voor personeelsbeheer
en rechtspositie. Zoals gezegd, zal ik de Kamer de toegezegde informatie zo
spoedig mogelijk toezenden.Voorzitter. Hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn beantwoording
in eerste termijn. Ik heb geprobeerd de vragen van de Kamer zo goed mogelijk
te beantwoorden aan de hand van de verschillende onderwerpen die vandaag de
revue zijn gepasseerd.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de minister-president voor zijn antwoord.
Ik dank hem er ook voor dat hij gevoelig bleek voor hetzij de argumentatie,
hetzij de krachtsverhouding in de Kamer waar het gaat om mijn amendement betreffende
het Kabinet van de Koningin. Misschien het laatste meer dan het eerste, maar
het resultaat is gelijk. Het is goed dat dit aan het oordeel van de Kamer
wordt overgelaten.De minister-president heeft toegezegd, toegegeven, heel scherp geformuleerd
dat alle relevante informatie die hem ter ore komt, moet worden
gedeeld. Het lijkt mij goed dat wij dat hier nog eens expliciet vaststellen.
De keuze had overigens ook een andere geweest kunnen zijn. Als het gaat om
het functioneren van de minister-president in het buitenland, had ook gekozen
kunnen worden voor het versterken van zijn positie. Daar is tot nu toe nooit
voor gekozen. De minister-president doet dat nu ook niet. Dat betekent dat
hij primus inter pares is en dat alle relevante informatie moet worden gedeeld.Artikel 68 van de Grondwet betreft de inlichtingenplicht van het kabinet
aan de Kamer. Ik moet zeggen dat ik het debat op dit punt niet bevredigend
vond verlopen. Het niet informeren van de Kamer kan alleen als het belang
van de Staat aan de orde is en dat moet beargumenteerd worden. Dat is in dit
geval onvoldoende gebeurd. Er is ook onvoldoende rekening gehouden met het
vertrouwelijk informeren van de Kamer, hetgeen ook nog een mogelijkheid is.
Natuurlijk kom ik niet met een motie. Dat zou flauwekul zijn, want het gaat
om een grondwettelijke verplichting. Het betekent: Kamer, let op uw zaak!
Het kabinet mag ons alleen informatie weigeren, indien dat in het belang van
de Staat is.Ik dank de minister-president voor zijn toezegging met betrekking tot
een notitie over de salarissen van politiek assistenten.Ik ben blij met het rapport van de Nationale ombudsman en zal de kabinetsreactie
afwachten. Ik heb er nu geen aandacht aan geschonken, omdat ik dat graag uitgebreider
op een later moment doe.Mevrouw Smilde (CDA):Voorzitter. De minister-president heeft zeer uitvoerig geantwoord, waarvoor
hartelijk dank. Hij heeft vrijwel al mijn vragen beantwoord. Ik heb een vraag
gesteld over de voortgang met het waarden- en normendebat en de terugkoppeling
naar de Kamer. Om het debat levendig en voortdurend in de aandacht te houden,
moet het niet alleen concreet worden gemaakt, maar ook naar de Kamer worden
teruggekoppeld. Wil de minister-president dat jaarlijks bij de begroting van
Algemene Zaken doen? Of wordt het een nadrukkelijk genoemd aandachtspunt bij
de vakministeries? Ik heb in eerste termijn aangegeven dat wij uitstekend konden leven met
de formulering van het kabinet over de plaatsing van het Kabinet van de Koningin
in hoofdstuk II. De argumentatie van de Kamer en de reactie van de minister-president
gehoord hebbend, zullen wij in de fractie een afweging maken over het amendement
van mevrouw Kalsbeek.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Het amendement van mevrouw Kalsbeek over het Kabinet van de
Koningin zal onze steun krijgen. Er zal nog een uitgebreide toelichting op
artikel 3 volgen. Mogelijk zal dit onderdeel van debat worden. Ik wacht de
ontwikkeling af. In dit debat met dit thema kun je slechts kleine stapjes
zetten. Naar mijn gevoel wordt nu een klein stapje gezet. Wij zullen later
bepalen of dat inderdaad het geval is.Over het Innovatieplatform zegt de minister-president dat wij materieel
krijgen wat wij willen. Het middelbaar beroepsonderwijs en het voortgezet
middelbaar beroepsonderwijs worden er op de een of andere wijze bij betrokken.
Dit zal althans onderwerp van gesprek zijn. Ik vind dat niet wat ik gevraagd
heb. Ik heb echt gevraagd om deelname van de sector in het Innovatieplatform.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het voorzitten van het Innovatieplatform onderdeel is
van de beleidsagenda van de minister-president;constaterende dat de sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (BVE)
geen vertegenwoordiger heeft in het Innovatieplatform;constaterende dat de BVE-sector dit ziet als een groot gemis gezien de
omvang van de sector en de innoverende rol die de sector speelt;verzoekt de minister-president, alsnog een vertegenwoordiger uit de BVE-sector
uit te nodigen om zitting te nemen in het Innovatieplatform,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9(29200 III).De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Gezien de eenstemmigheid in deze Kamer en ook met de regering
over het belang van het Innovatieplatform en het belang van de BVE-sector
als zodanig, denk ik dat daar wel uit te komen moet zijn, vooral ook omdat
het Innovatieplatform net begonnen is. Als wij te lang wachten, wordt het
moeilijker om te vragen later in te stappen.Ik heb twee bezuinigingsvoorstellen gedaan. Ik had niet verwacht dat de
minister-president mij zou feliciteren met dat goede idee, maar wel dat hij
zou zeggen dat er serieus naar zou worden gekeken. Hij zou toch blij moeten
zijn met iedere bezuinigingsmogelijkheid die hier wordt aangereikt zonder
dat daardoor grote maatschappelijke schade ontstaat, maar niets van dat alles.
Vandaar dat ik het aan de Kamer voorleg, omdat zij ook wel eens op zoek is
naar extra geld dat bijvoorbeeld kan worden besteed aan al dan niet kleine
verenigingen die straks hun subsidie zien sneuvelen of aan andere terreinen
waarmee misschien een groot maatschappelijk belang wordt gediend terwijl dat
maar een klein bedrag hoeft te kosten.Dat betreft allereerst de politiek assistenten, die volgens mij ten laste
moeten komen van de politieke partijen zelf. Hun activiteiten staan in het
kader van die politieke bewegingen. Dat is de uitleg, waaraan vandaag iets
werd toegevoegd. Daarover dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Van Bommelconstaterende dat de regering ingrijpende bezuinigingsvoorstellen heeft
ingediend bij de Tweede Kamer;constaterende dat politiek assistenten van bewindspersonen zich richten
op ondersteuning in het kader van de politieke partij van de
desbetreffende bewindspersoon;constaterende dat politieke partijen van de overheid subsidie ontvangen
voor tal van ondersteunende activiteiten;van mening dat de aard van de werkzaamheden van politiek assistenten het
rechtvaardigt dat dezen ten laste worden gebracht van de politieke partij
waar de desbetreffende bewindspersoon deel van uitmaakt;verzoekt de regering, erin te voorzien dat de bekostiging van bedoelde
politiek assistenten niet meer ten laste van de rijksbegroting komt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(29200 III).De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Mijn tweede en vandaag laatste bezuinigingsvoorstel betreft
de werkkamer en pied à terre van bewindspersonen. Wij hebben het daarover
gehad. Ook daarover dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering ingrijpende bezuinigingsplannen heeft die
grote groepen burgers, hun organisaties en de overheidsorganisaties raken;constaterende dat daarbij uitgaven van ministeries voor personeel en materieel
niet worden ontzien;constaterende dat de kosten voor werkkamer en pied à terre voor
bewindspersonen ter eigen beoordeling zijn en op geen enkele wijze zijn genormeerd
of aan een maximum gebonden;verzoekt de regering, nadere regels op te stellen voor de bekostiging
van werkkamer en pied à terre voor bewindspersonen met als uitgangspunt
het instellen van een normering en een maximum,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(29200 III).De heer Van der Vlies (SGP):Voor wie dient de heer Van Bommel deze motie in?De heer Van Bommel (SP):Bedoelt u of ik een bepaalde bewindspersoon in gedachten heb? Ik dien
de motie in als voorstel aan de Tweede Kamer, maar dat bedoelt u waarschijnlijk
niet.De heer Van der Vlies (SGP):Dat was mij wel duidelijk.De voorzitter:U dient de motie in als verzoek aan de regering.De heer Van Bommel (SP):Ik begrijp de vraag van de heer Van der Vlies werkelijk niet.De heer Van der Vlies (SGP):Moet de Tweede Kamer hier nu een opvatting over hebben? Waar begint onze
controlerende taak en waar vinden wij echt dat het moet worden uitgezocht
op een departement of binnen de ministerraad? Wij gaan toch ook niet over
potloden en ballpoints? Misschien doen ze daar ook wel te kwistig mee.De heer Van Bommel (SP):Daar gaat deze Kamer dus wel over, dus ook over potloden en ballpoints
op het ministerie. Als op dat punt enorme bedragen zouden worden uitgegeven,
zou uw fractie daar misschien ook wel een punt van maken. Ik heb helemaal
geen aanleiding om dat te veronderstellen. Ik merk wel dat er voor werkkamer
en pied à terre geen normering en maximering zijn, zoals is gesteld
in het antwoord op de schriftelijke vragen. Ik vind dat raar in een tijd waarin
regering en Kamer steeds het belang van beleidsverantwoording in financiële
zin benadrukken. Ik denk dus dat verantwoording kan worden afgelegd, bijvoorbeeld
in de begroting. Dat doe je het makkelijkst door te zeggen: daar is een normering
voor en daar zit een maximum aan.De heer Van der Vlies (SGP):Het verschil tussen de heer Van Bommel en mij is dat ik vind dat ik vertrouwen
moet geven aan mensen die een zware verantwoordelijkheid dragen om met 's
Rijks schatkist zo zorgvuldig mogelijk om te gaan en dat zij die verantwoordelijkheid
zo verstaan, dat zij zich geen overbodige en luxe dingen toe-eigenen waarvan
anderen al dan niet gedwongen afstand doen. Ik wens dus een beetje moreel
besef.De voorzitter:Ik verklaar deze discussie voor geëindigd!De heer Van Bommel (SP):Die wens leeft ook bij mij. Vertrouwen is goed, maar controle is beter.
Zoals bekend, gaat de SP voor goud.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Het is goed om na te denken over de vraag wanneer je begint
te onderhandelen en wanneer het verstandig is om het zoveel mogelijk te objectiveren
en in de onderzoekssfeer te laten. In die fase zijn onze kansen nog goed.
Als je gaat onderhandelen en tevens voorzitter moet zijn, wordt het veel moeizamer.
Vandaar dat ik het onderwerp graag wilde agenderen.Ik wil geen lippendienst bewijzen als ik het onderwerp "lekken" aan de
orde stel. Ik ben het volstrekt eens met alles wat de minister-president heeft
gezegd, en hij waarschijnlijk met alles wat ik heb gezegd. We moeten er echter
naar toe werken dat dat lekken minder wordt, zodat we volgend jaar kunnen
constateren dat Prinsjesdag meer nieuws brengt, omdat de feiten zijn gebleven
waar dat hoorde.Ik complimenteer de minister-president met de wijze waarop hij het debat
heeft gevoerd over de ministeriële verantwoordelijkheid. Dat gebeurde
buitengewoon scherp, waarbij hij buitengewoon goed weergaf hoe de verantwoordelijkheden
liggen. Hij was beter dan de teksten in de toelichting! Ik ben blij dat hij
heeft toegezegd, dat nog eens te bekijken. Met dit debat, en het verslag daarvan,
is het onderwerp nu goed weergegeven, zodat er geen misverstanden meer kunnen
rijzen.Wat de wijze betreft waarop het kabinet is omgegaan met het ingediende
amendement, en het feit dat gevraagd is of dat zorgvuldig kan gebeuren,
kan ik zeggen dat wij dat amendement steunen. Wij zijn heel blij dat de minister-president
het niet ontraadt, en het zorgvuldig zal implementeren.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag waarom er rechtstreeks
contact tussen het Kabinet van de Koningin en de AIVD bestaat als het gaat
om het aanvragen van antecedentenonderzoek. Waarom kan het niet in afschrift,
dezes lezende? Ik wil zekerstellen dat de informatie de minister tijdig bereikt.
Tijdig en van belang kunnen zijn, zijn twee waardeoordelen die mij te vrijblijvend
zijn. In iedere ambtelijke richtlijn staat dat de minister maandelijks op
de hoogte wordt gehouden, of dat de directeur van het Kabinet van de Koningin
maandelijks rapporteert. Ik vraag kortom om een meer imperatieve formulering.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Dit debat ging beter dan gedacht. Ik deel de conclusie van
de heer Van Beek als het gaat om de positie van het Kabinet van de Koningin.
De minister-president was veel helderder dan de tekst, wat beter is dan andersom.
Volgens mij moet nu de tekst nog wat helderder. Ik zou denken dat het KB daartoe
moet worden aangepast, wellicht met een nieuw artikel 4: onze minister heeft
het laatste woord. Dat zal juridisch misschien niet in de haak zijn, maar
dan zijn we daar meteen mee klaar.Ik zou het op prijs stellen als de minister-president in de loop van dit
jaar met een kort pittig verslag komt van de werkzaamheden rond het Innovatieplatform.
Als het gaat om geen woorden maar daden, heb ik hem juist in dit debat gevraagd
hoe het zit. Waarom 4% extra uitgaven infrastructuur, en 1 à 1,5% voor
onderwijs? Waar blijven de daden dan? Hoe zit het met de aandacht voor al
het andere buiten de bèta's, et cetera et cetera? Daar valt nog veel
over te zeggen, wat ik nu niet zal doen. Wellicht kan dat via een mooie brief
van de minister-president. Ik waardeer zijn initiatief.Ik deel de zorg van de heer Van Beek over lekkages. Mij kwam een overigens
een bericht ter ore dat een oud-bewindspersoon ooit heeft gezegd: er is maar
één schip dat van boven lekt en dat is het "schip van Staat".
Ik vraag de minister-president of hij het daarmee eens is.De voorzitter:Op zijn verzoek, geef ik de heer Herben het woord in het kader van een
verlengde tweede termijn.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Dank voor deze coulance. Het betreft een omissie mijnerzijds,
het voorlezen van een motie binnen de voorgestelde toegestane tijd.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het Catshuis en het Paleis Noordeinde niet geopend zijn
voor het publiek;overwegende dat openstelling een goede manier zou zijn om de door velen
gesignaleerde kloof tussen politiek en publiek te dichten;verzoekt de regering, zorg te dragen voor een opening op geregelde tijden
van genoemde objecten voor het publiek,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Herben. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(29200 III).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. De minister-president en mijn fractie delen het belang dat
wij hechten aan het debat over normen en waarden. Ik heb hem gevraagd of er
concrete nieuwe impulsen voor dat debat te verwachten zijn. Wellicht kan hij
daarop alsnog ingaan, omdat het nu vooral gaat om het volgen van het debat
op lokaal niveau.Met betrekking tot het Kabinet van de Koningin is in dit debat een resultaat
bereikt dat niet helemaal verwacht was. Ik heb er in eerste termijn nog een
specifieke vraag over gesteld waarop ik in tweede termijn graag antwoord krijg.
Gelet op de houding van de minister-president, vermoed ik dat mijn fractie
ertoe neigt om voor het amendement van mevrouw Kalsbeek te stemmen. Dat neemt
niet weg dat ik de beantwoording van de minister-president graag zou krijgen,
ook omdat wij dit een belangrijk punt voor de toekomst vinden.Ten aanzien van de politiek assistenten hebben de minister-president en
ik een verschil van mening. Mijn fractie vindt het merkwaardig dat er 20 partijfunctionarissen
op staatskosten als zodanig functioneren. Onze lof gaat dan ook uit richting
de bewindslieden die het zonder kunnen.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de minister-president voor zijn beantwoording.
Over de normen en waarden komen we in de nabije toekomst ongetwijfeld nog
verder te spreken.Vervolgens wil ik nog kort iets zeggen over het Kabinet van de Koningin.
Dan zal ik het niet meer hebben over de ministeriële verantwoordelijkheid,
want daar zijn wij het eigenlijk over eens gebleven. Het gaat nog om de aanhechting
op de rijksbegroting via hoofdstuk II of hoofdstuk III. De notitie die we
bespraken, noemde de verhuizing van II naar III niet nodig en ongewenst. De
SGP-fractie kon zich daarin vinden. Ik had mij kunnen voorstellen dat de minister-president
mevrouw Kalsbeek gevraagd had om haar amendement nog even terug te nemen teneinde
hem in de gelegenheid te stellen om uit te schrijven hoe een en ander binnen
hoofdstuk III geregeld kan worden. Hij heeft echter het hoofd in de schoot
gelegd van een zich aftekenende Kamermeerderheid. Wat de SGP-fractie betreft
was dat iets te snel; laat dat geen maat zijn voor toekomstige gedragingen
in vak K ten opzichte van de Kamer. Je kunt wat langer strijden en dan wellicht,
net voordat je ten onder gaat, het hoofd opheffen en zeggen: dan doen wij
het anders. Dit ging mij echter toch wat te vlug.Kortom, niet nodig; dan zeg je dat het ook anders kan. Ongewenst, dat
ging mij toch wat dieper. Daar was over nagedacht. En dan wordt een en ander
uitgeschreven om te bekijken hoe het kan. Welnu, dat zou ik
liever eerst hebben voordat ik over het amendement moet stemmen. Dat is de
positie van de SGP-fractie.Minister Balkenende:Voorzitter. Het is goed, te horen dat mevrouw Kalsbeek ons erkentelijk
is voor de wijze waarop wij met haar amendement zijn omgesprongen. Op dat
punt zijn wij gezamenlijk verder gekomen.Het debat over het delen van informatie heeft tot een zekere verheldering
geleid. Mevrouw Kalsbeek was wat kritischer over de regel op grond van artikel
68 van de Grondwet. De hoofdregel is dat de informatie aan de Tweede Kamer
openbaar is. Er moet sprake zijn van een uitzonderingsgrond om die regel niet
te hanteren. Per geval moet dit steeds worden bezien. In dat kader heb ik
gewezen op de notitie van voormalig minister De Vries. In deze gevallen is
het belang van de Staat in het geding. Daarbij gaat het vrijwel altijd om
informatie van buitenlandse inlichtingendiensten en hun bronnen. Vertrouwelijke
informatievoorziening is mogelijk, maar hangt af van de omstandigheden en
van het standpunt van de Kamer. Mevrouw Kalsbeek weet dat bij zeer hoge uitzondering
met een beroep op bescherming van het belang van de Staat in het geheel geen
informatie wordt verstrekt. Dit zal ook exceptioneel moeten blijven. Het is
goed dat wij dit vandaag hebben gewisseld.De rol van de minister-president komt in meer algemene zin aan de orde
in de notitie terzake. In dat kader kan ook een vergelijking worden gemaakt
tussen de positie van de Nederlandse minister-president en zijn collega's
in andere landen. Dat debat zal later plaatsvinden. Ik heb al toegezegd dat
wij zullen bezien op welke wijze het amendement van mevrouw Kalsbeek op een
zorgvuldige wijze geïmplementeerd kan worden.Mevrouw Smilde heeft gesproken over de terugkoppeling van het debat over
waarden en normen. Zij suggereerde de behandeling van de begroting van Algemene
Zaken en informatie van vakministers. Ik zeg graag toe dat wij de Kamer op
deze wijze zullen informeren. Ik sluit echter niet uit dat ook op andere momenten
informatie hierover zal worden gegeven. Ik noem het rapport van de WRR dat
betrekking heeft op het vraagstuk van waarden en normen. De kabinetsreactie
zal uiteraard aan de Kamer worden gezonden zodat daarover een nader gesprek
mogelijk is.De heer Van Bommel heeft de discussie over de samenstelling van het Innovatieplatform
met een motie belegd. In eerste termijn waren wij het daarover niet eens.
Dit platform is weliswaar niet representatief samengesteld, maar dat neemt
niet weg dat alle benodigde kennis is aangeboord. Het beroepsonderwijs krijgt
inhoudelijk al veel aandacht. Ik ben zeer tevreden met de huidige samenstelling
van het platform. Het zal dan ook niemand verbazen dat ik aanneming van deze
motie ontraad.De heer Van Bommel heeft vervolgens een motie ingediend over maximering
en normering van werkkamers en appartementen van bewindspersonen. In eerste
termijn heb ik gesproken over ad-hocoplossingen, de werking van de markt en
de huurontwikkeling. In dit kader speelt echter ook veiligheid een rol. Op
basis van deze argumentatie wijs ik een dergelijke regeling af. De Kamer kan
trouwens per geval controleren. Ik heb al verwezen naar de verschillende begrotingshoofdstukken.
Ik ontraad ook aanneming van deze motie.Ik ben het eens met de opmerkingen van de heer Van Beek over de financiële
perspectieven en de zorgvuldige voorbereiding daarvan. Daar hangt zeer veel
vanaf. Wij zijn ons er zeer van bewust dat wij op dit punt niet alert genoeg
kunnen zijn. In een vroeg stadium moeten inderdaad alle consequenties onder
ogen gezien worden.Ik ben het ook met de heer Van Beek eens over het lekken van stukken.
Ik kom straks te spreken over de beeldspraak die de heer Vendrik gebruikt.
De boodschap van de heer Van Beek is helder. Het is niet alleen het delen
van de kritiek, maar er moet ook worden bezien op welke wijze hierin verandering
gebracht kan worden. Uiteindelijk is dit niet goed voor de werking van de
democratie.De heer Herben heeft gevraagd naar de contacten tussen de directeur van
het Kabinet van de Koningin en de AIVD. Wij moeten twee zaken goed onderscheiden.
Bij het aanstellen van personeel heeft de DKK de ruimte om contact op te nemen
met de AIVD in verband met screening van kandidaten. Dat lijkt mij een normale
zaak. Wat betreft de leden van het Koninklijk Huis is inmiddels duidelijk
geworden dat dit via de minister-president loopt en AZ, mede op basis van
hetgeen hier eerder dit jaar is gewisseld.De heer Herben heeft een motie ingediend over de openstelling van het
Catshuis en Paleis Noordeinde. Ik heb de argumenten gegeven waarom wij dit
niet moeten doen ten aanzien van Paleis Noordeinde, namelijk privacy en veiligheid.
Bij het onderzoek van de commissie-Jesserun is het Catshuis niet betrokken,
maar daarvoor gelden dezelfde argumenten. Om die reden ontraad ik aanvaarding
van de motie.De heer Vendrik heeft het nodige gezegd over het Innovatieplatform. Hij
wil een kort, pittig verslag, om daarmee te onderlijnen dat het platform actiegericht
bezig moet zijn. Als zaken te melden zijn, zullen wij dat zeker doen, ook
in samenwerking met de ministers van EZ en OCW. Zijn pleidooi om niet alleen
te praten, maar vooral ook dingen te bereiken, hebben wij goed in onze oren
geknoopt. Dat is ook de essentie van het werk van dit platform.De heer Vendrik (GroenLinks):Het debat over de betekenis van het Innovatieplatform en de consequenties
die daaraan verbonden kunnen worden, verdient meer aandacht. Ik ga op één
punt nog in, niet praten maar doen. Ik heb juist aangegeven dat de instelling
van een Innovatieplatform onder andere terug te vinden moet zijn in de begroting.
Het stelt ons bijzonder teleur dat er 4% extra geld is voor infrastructuur
en een kleine 1,5% voor onderwijs. Dat is strijdig met de geest, die ik met
u deel, van waaruit u het Innovatieplatform hebt opgericht.Minister Balkenende:Dat lijkt mij een meer algemene discussie, die voor een deel voortbouwt
op de algemene politieke beschouwingen. Wij kunnen debatteren over wat er
aan infrastructuur en wat er aan kennis besteed moet worden, maar te midden
van alle financiële moeilijkheden springen onderwijs en kennis er in
ieder geval in positieve zin uit. Er zijn gelden gevoteerd, een kleine 200
mln, waaraan een nadere bestemming zal worden gegeven na het debat in het
Innovatieplatform. In het platform is gezegd dat niet alleen
naar de extra middelen, maar ook naar de bestaande middelen gekeken moet worden.
Langs die lijnen wordt er geopereerd. Het debat hierover moeten wij maar in
een later stadium voortzetten in het kader van de concrete acties die door
het platform worden geïnitieerd en de beleidsaspecten in meer algemene
zin.Ik ben de heer Rouvoet nog een antwoord schuldig op de vraag hoe het precies
zit met de verschillende instanties die onder het derde begrotingshoofdstuk
vallen. Waarin verschilt bijvoorbeeld de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid
van het Kabinet van de Koningin? De Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid
is geen onderdeel van de hiërarchie van AZ, maar staat wel op de begroting.
Staatsrechtelijk gaat het om verschillende posities. Het Kabinet van de Koningin
ondersteunt de constitutionele Koning als lid van de regering, maar is niet
onafhankelijk. De planbureaus en adviesraden hebben een wettelijke grondslag,
die juist nodig is om hen een onafhankelijke positie te geven op het punt
van advisering. In die zin hebben wij te maken met ongelijksoortige grootheden.De heer Rouvoet heeft ook gesproken over nieuwe impulsen in het waarden-
en normendebat. Ik wijs op het starten van de website, op het te verschijnen
rapport van de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid en op de nog
af te leggen werkbezoeken. Wij waren samen in Hardinxveld-Giessendam. Dat
was een goed voorbeeld van hoe van onderop initiatieven worden genomen. Ik
hoop dat deze zaken zich verbreden, zodat nadere invulling kan worden gegeven
aan het vraagstuk van de wijze waarop mensen met elkaar omgaan; wat respect
betekent in de samenleving. Voor het overige zal het kabinet in verschillende
begrotingshoofdstukken het nodige entameren. Ik hoop dat wij gezamenlijk in
concrete zin een verdere vertaling geven aan het belangrijke onderwerp versterking
van waarden en normen in de Nederlandse samenleving.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het was voor mij een feitelijke, informatieve vraag of er nieuwe impulsen
te verwachten waren van het publieke debat. Vorig jaar is vaak gezegd dat
er een commissie moet komen, maar dat is uiteindelijk niet doorgegaan, al
wilde u, maar ook wij, dat aanvankelijk wel. Dat zou een soort continue nieuwe
impuls hebben betekend voor het publieke debat, maar ik begrijp uit uw antwoord
dat er nu vooral bekeken wordt wat er van onderop komt. Dat lijkt mij op zichzelf
overigens ook heel positief, maar er zijn van regeringszijde dus geen concrete
voornemens voor nieuwe impulsen aan het publieke debat.Minister Balkenende:De minister van BZK zal in zijn contacten, ook met burgemeesters, ongetwijfeld
spreken over de betekenis van waarden en normen; daar kunnen misschien werkvormen
voor worden gevonden. De bevordering van het spreken over dit onderwerp op
lokaal niveau zal ongetwijfeld leiden tot initiatieven. Ik heb aangegeven
dat wij een debat zullen krijgen over het binnenkort verwachte WRR-rapport.
U weet dat ik al een tijd bezig ben met werkbezoeken. Ook in dat kader zullen
wij aandacht vragen voor onderwerpen die te maken hebben met waarden en normen.
Dat staat los van wat de verschillende departementen gaan doen. Kortom: ik
zou bepaald niet willen zeggen dat er geen impulsen worden gegeven of geen
initiatieven worden genomen. Het is juist de bedoeling om dat wel te doen.
Daar waar wij kunnen aansluiten bij decentrale initiatieven, moeten wij dat
zeker niet nalaten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U hoeft er absoluut geen verwijt in te beluisteren; dit was echt informatief.
Nog één nieuwsgierig vraagje: wanneer komt dat WRR-rapport?
Is daar concreet zicht op?Minister Balkenende:Volgens mij eind dit jaar. De precieze datum heb ik niet paraat, maar
dat rapport zit er nu snel aan te komen. Daarna komt de reactie van het kabinet.Ik dank de heer Van der Vlies voor zijn laatste opmerking. De heer Vendrik
heeft gevraagd of ik een bevestiging kon geven van de uitspraak dat er maar
één schip is dat van boven lekt, namelijk het schip van Staat.
Ik wil niet uitsluiten dat dit het geval kan zijn, maar in algemene zin gaat
die uitspraak mij te ver. Dat had de heer Vendrik echter wel verwacht. Tot slot is er de lof van de heer Rouvoet voor de bewindslieden die geen
politiek assistent hebben. Ik zal die lof overbrengen, maar ik zal mijn leven
wat dat betreft niet veranderen.De voorzitter:Ik zie één opgelucht gezicht in de ambtenarenloge.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De stemmingen zullen volgende week dinsdag plaatsvinden.De vergadering wordt van 16.07 uur tot 16.10 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-349-367.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl