Debat over de Najaarsnota 2004; Nota met de uitvoeringsmutaties in het lopende begrotingsjaar (29884)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 2373-2396

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-01-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 36, pagina 2373-2396

16-12-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29884Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2005 (29800-IIA)Pagina 2399-2399
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het onderdeel Cultuur van de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800-VIII), te weten: - de motie-Leerdam over culturele producties en culturele organisaties (29800-VIII, nr. 116); - de motie-Van Vroonhoven-Kok c.s. over de restauratie van kanjermonumenten (29800-VIII, nr. 117); - de motie-Van Vroonhoven-Kok over gezinsarrangementen (29800-VIII, nr. 118) en 9 andere moties (de nrs. 119-121, 123, 137 t/m 141)Pagina 2403-2404
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds (G) voor het jaar 2005 (29800-G)Pagina 2404-2404
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Gemeentefonds (B) voor het jaar 2005 (29800-B)Pagina 2401-2401
Behandeling van het wetsvoorstel Intrekking en wijziging van enige wetten in verband met het verstrijken van de geldigheidsduur van het EGKS-verdrag (Intrekking EGKS-wetgeving (29723)Pagina 2371-2371
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 november 2004 over schuldhulpverleningPagina 2421-2423
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 november 2004 over de SUWI/CliëntenraadPagina 2410-2411
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Raad van State, de Algemene Rekenkamer, de Nationale Ombudsman, de Kanselarij der Nederlandse Orden, het kabinet van de Gouverneur van de Nederlandse Antillen en het kabinet van de Gouverneur van Aruba (IIB) voor het jaar 2005 (29800-IIB)Pagina 2399-2399
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 november 2004 over tussenschoolse opvangPagina 2411-2413
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 december 2004 over hoger onderwijsPagina 2431-2435
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2005 (29800-VII)Pagina 2400-2401
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 16 december 2004)Pagina 2437-2438
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Algemene Zaken, het Kabinet der Koningin en de Commissie van toezicht betreffende inlichtingen- en veiligheidsdiensten (III) voor het jaar 2005 (29800-III)Pagina 2399-2399
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800-VIII)Pagina 2401-2403
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 december 2004 over de Flora- en faunawetPagina 2416-2421
Presentie en opening (donderdag 16 december)Pagina 2371-2371
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking (D) voor het jaar 2005 (29800-D)Pagina 2406-2406
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over bouwregelgeving, te weten: - de motie-Vietsch c.s. over APK-keuringen van gebouwen (28325, nr. 11); - de motie-Vietsch c.s. over gebouwdossiers (28325, nr. 12).Pagina 2409-2409
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2005 (29800-I)Pagina 2399-2399
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2005 (29800-IV)Pagina 2399-2399
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2005 (29800-F)Pagina 2408-2408
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet 1998 in verband met een gewijzigde organisatie van de deskundige bijstand bij het arbeidsomstandighedenbeleid en de daarmee samenhangende bepalingen (29814)Pagina 2423-2429
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 december 2004 over de WSWPagina 2429-2431
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Milieuraad, te weten de motie-Van Velzen c.s. over toelating van GT-73 koolzaad (21501-08, nr. 191)Pagina 2409-2409
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29909)Pagina 2435-2437
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 november 2004 over sport (29800-XVI)Pagina 2371-2373
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2005 (29800-VI), te weten de motie-Griffith over een onderzoek naar aard en omvang van crimineel gedrag en gepleegde strafbare feiten van jongeren tussen 14 en 16 jaar (29800-VI, nr. 45)Pagina 2409-2410
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005 (29800-XVI)Pagina 2408-2409
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2005 (29800-XIII)Pagina 2406-2406
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Provinciefonds (C) voor het jaar 2005 (29800-C)Pagina 2401-2401
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2005 (29800-XIV)Pagina 2407-2408
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2005 (29800-V)Pagina 2399-2400
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (verjaring van en heffing bij planschadevergoedingsaanspraken, alsmede planschadevergoedingsovereenkomsten) (29490)Pagina 2409-2409
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29907)Pagina 2415-2416
Debat over de Najaarsnota 2004; Nota met de uitvoeringsmutaties in het lopende begrotingsjaar (29884)Pagina 2373-2396
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2005 (29800-IXA)Pagina 2404-2404
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het onderdeel Politie van de begroting van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2005 (29800-VI) en de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2005 (29800-VII), te weten: - de motie-De Wit over boventallig personeel (29800-VI, nr. 73); - de motie-Straub/Van Heemst over de Stichting voor Maatschappij, Veiligheid en Politie (29800-VI, nr. 74)Pagina 2401-2401
Herdenking van de heer Bert van Elswijk, medewerker Afdeling Techniek van de Facilitaire Dienst Tweede KamerPagina 2396-2397
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2005 (29800-XI)Pagina 2405-2406
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2005 (29800-IXB)Pagina 2404-2404
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 december 2004 over het jaarverslag van het jaar 2003 en de programmering voor 2003-2007 van de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB)Pagina 2413-2414
Regeling van werkzaamheden (donderdag 16 december 2004)Pagina 2397-2399
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2005 (29800-X)Pagina 2404-2405

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 255 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Najaarsnota
2004; Nota met de uitvoeringsmutaties in het lopende begrotingsjaar (29884).Hierbij is tevens aan de orde de behandeling van de wetsvoorstellen:- Wijziging van de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het
jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29895);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën
(IXB) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29896);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X)
voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29897);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende
met de Najaarsnota) (29898);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken
(III) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29915);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met
de Najaarsnota) (29900);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het
jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29904);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de
Najaarsnota) (29901);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat
(XII) voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29921);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het
jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29922);- Wijziging van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar
2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29920);- Wijziging van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het
jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29905);- Wijziging Voorzittervan de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV)
voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
(29923);- Wijziging van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking
voor het jaar 2004 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29902).De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Namens de CDA-fractie kijk ik altijd met groot genoegen uit
naar het debat met de bewindslieden van Financiën over de najaarsnota.
Deze nota en de beantwoording van de schriftelijke vragen bereiken de Kamer
altijd op een zodanig tijdstip van het jaar dat het weinig of geen zin heeft
om nog veranderingen aan te brengen in de tweede suppletoire begroting van
het jaar waarop ze betrekking hebben. De informatie die is opgenomen in de
nota, is verder vaak dusdanig dat deze ook niet gebruikt kan worden voor de
behandeling van de begroting over het jaar daarop, mede ook omdat de begrotingsbehandelingen
doorgaans al hebben plaatsgevonden. De minister geeft dat zelf ook toe in
de beantwoording van de schriftelijke vragen. Hij zegt daarin dat niet te
sturen is op het EMU-saldo, omdat het daarvoor te laat is. Gelukkig hoeft
er dit jaar of komend jaar niet meer gestuurd te worden. De totale onderuitputting
is moeilijk te schatten, zegt de minister verder in de beantwoording van de
vragen, en de meerjarige effecten daarvan blijken pas veel later. De raming
van de gasbaten komt bovendien pas bij de voorlopige rekening in 2005.Namens mijn fractie heb ik hier bij de behandeling van de Najaarsnota
2003 al het nodig over gezegd. Ik herhaal de namens mijn fractie gedane suggestie
om bij de aanvang van de begrotingsbehandelingen van de diverse begrotingen,
een voorlopige update te geven van de budgettaire situatie voor het lopende
begrotingsjaar. Als de minister andere suggesties heeft, hoort mijn fractie
die graag. Wat wij nu aan het doen zijn met de najaarsnota komt namelijk neer
op een rondje mosterd na de maaltijd. Dat is niet erg bevredigend.Dit brengt mij op een ander onderwerp, namelijk de toestand van de Nederlandse
economie. Het Centraal Planbureau bracht ons eind november voor het eerst
weer eens wat positief nieuws. "Forse welvaartstijging is een reëel perspectief
voor de komende decennia", zo was te lezen. Waarschijnlijk zijn ze van zichzelf
geschrokken, want het rapport dat op 9 december jongstleden is uitgebracht
over de economie op de korte termijn, bevat weer de nodig dosis somberheid.
Ook een aantal topambtenaren, verenigd in het SEC, een economische adviesclub
van de regering, doet er alles aan om ieder optimisme in de kiem te smoren.
Om het effect te vergroten, lekt dit laatste rapport natuurlijk weer uit.
Het zou plezierig zijn, en dan druk ik mij voorzichtig uit, als dergelijke
lekken in de toekomst achterwege blijven, zeker als het slechts ambtelijke
rapporten betreft. Het wordt tijd dat daartegen maatregelen genomen worden.
Ik vraag om een reactie van de minister hierop.De heer Crone (PvdA):Het is natuurlijk nooit goed als rapporten uitlekken, of dat nu goede
of slechte rapporten zijn, maar de burgers hebben geen vertrouwen in het kabinet,
zoals het Centraal Planbureau zegt, omdat het beschikbaar inkomen daalt. Dan
kun je niet meer consumeren. Het kabinet neemt namelijk echt maatregelen die
niet goed zijn voor de burgers. Mensen anticiperen dus op het beleid en niet
op uitgelekte notities. Moet u niet bij uzelf te rade gaan en een beleid gaan
voeren dat vertrouwen uitstraalt? Ik zal daar straks voorstellen voor doen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Daar zal ik dan met genoegen naar luisteren. Wij hebben echter wel vertrouwen
in het beleid. Wij hopen dat wij uit het dal naar boven geklommen zijn. Ik
zal daar in mijn verhaal over de economische analyse op terugkomen. Ik heb
nu alleen gezegd dat wij een hekel hebben aan het feit dat ambtelijke rapporten
uitlekken en een eigen leven gaan leiden, zonder dat de politiek daar een
oordeel over heeft gevormd.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer De Nerée sprak over het rapport van het CPB, Four futures,
vier vergezichten. Heeft het CDA eigenlijk een voorkeur voor een van die vier
vergezichten?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij houden ons op dit moment bezig met de huidige situatie en de situatie
voor volgend jaar. Wij zullen kijken hoe deze zich ontwikkelt. Er zijn vier
varianten, in allerlei vormen. Op de meest vergaande variant is gereageerd
door de ambtenaren, verenigd in de CEC. Deze variant, die ertoe leidt dat
mensen na 65 jaar moeten blijven doorwerken, heeft in ieder geval niet onze
voorkeur. Tijdens de financiële beschouwingen heb ik voorstellen gedaan
hoe je mensen die dat zelf willen, op basis van totale vrijwilligheid, weer
kunt laten werken als zij daar zin in hebben. Dat was 10% over 10.000 euro,
los van alle andere inkomsten.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan is er al een scenario afgevallen van de vier, namelijk het scenario
waar de CEC een voorkeur voor had. Dat is interessant. De ambtenaren kunnen
dat noteren. Dan hebben wij er nog drie over. Welke kiest het CDA?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Zoals ik net zei, kiest de CDA voor de situatie zoals zij nu is, en het
volgend jaar en het jaar daarop. Wij hopen dat deze verbetert en wij zien
ook tekenen van verbetering.De heer Vendrik (GroenLinks):Ja, dat is de korte termijn. Het is dapper dat de heer De Nerée
zegt dat hij een scenario niet wil. Dat gaat over de lange termijn. De mondiale
vechteconomie en de bijbehorende consequenties wil het CDA niet. De heer De
Nerée zou ons tekortdoen, als hij niet een voorkeur uitspreekt voor
een van de andere scenario's. Waar staat het CDA in dit belangwekkende debat
over hoe het met Nederland in de toekomst is gesteld en waar wij naartoe moeten?
Het CDA is toch de partij van de structurele hervormingen en de partij van
de toekomst? Waar staat het CDA voor? Welk scenario kiest de heer De Nerée?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij staan voor uitvoering van het kabinetsbeleid. Als je ziet wat er in
de afgelopen tweeëneenhalf jaar is gebeurd, zitten wij goed op het spoor
naar dusdanige hervormingen dat de economie weer aantrekt en wij de vergrijzing
kunnen blijven betalen, zonder dat wij de jongeren er te veel voor laten opdraaien. Wat betreft de huidige economische situatie: het CPB gaat voor 2005 uit
van een economische groei van 1%. Dat is 0,5% lager dan in de macro-economische
verkenningen was opgenomen. De visie van de grote banken Rabo en ABN/AMRO
voor 2005 is een stuk positiever. Deze banken verwachten dat de economische
groei volgend jaar aantrekt tot 1,75%. De Nederlandsche Bank heeft gisteren
cijfers naar buiten gebracht en deze verwacht voor 2005 een groei van 1,7-1,75%.
In de consensus forecast van november 2004 wordt ook uitgegaan van een economische
groei van 1,7%. De Europese Commissie voorspelt ook een groei met 1,7% in
2005. Een lichtpuntje is dat de economische groei volgens het CPB in 2004
0,25% hoger uitkomt dan eerder geraamd; 1,5 in plaats van 1,25%.Mijn fractie raakt langzamerhand het spoor bijster. Helaas is er nog net
geen raad van economische adviseurs om deze cijfers te duiden. Het CPB gaat
uit van een daling van de consumptiegroei in 2005 met 0,25%. De grote banken,
de Europese Commissie en De Nederlandsche Bank gaan juist uit van het aantrekken
van de consumptie. De inflatie blijft volgens het CPB gelukkig relatief laag.
Het EMU-saldo komt volgens het CPB volgend jaar uit op 2,25%. De werkloosheid
valt volgend jaar lager uit, dankzij de meevallers over 2004.Mijn fractie wil graag weten van de minister waardoor het verschil in
economische groei bij het CPB en De Nederlandsche Bank wordt verklaard. Maken
deze instituten gebruik van verschillende gegevens? Zo ja, aan welke gegevens
geeft de minister de voorkeur en waarom? Wat zijn de gevolgen voor economische
kernvariabelen, zoals werkgelegenheid, werkloosheid, inflatie, overheidsinkomsten
en EMU-saldo, als de voorspelling van De Nederlandsche Bank voor de economische
groei juist blijkt te zijn?Een volgende vraag is hoe te verklaren is dat het CPB ondanks een lagere
groei over 2005 toch uitkomt op een EMU-saldo van 2,25%. Zijn de hogere belastinginkomsten
over 2004 te verklaren door de hogere economische groei in 2004? Hoe komt
het toch dat de schatting van de belastinginkomsten voortdurend een grote
foutmarge bevat? Is de schatting wel gebaseerd op de juiste variabelen? Uit
de beantwoording van de schriftelijke vragen blijkt dat de schatting van de
belastinginkomsten is gebaseerd op de gegevens van eind oktober. Kan de minister
een geactualiseerde schatting geven gebaseerd op de gegevens van eind november?Tijdens het debat over de voorjaarsnota en ook bij de algemene financiële
beschouwingen ben ik namens mijn fractie ingegaan op de bijdrage die de lokale
overheden leveren aan het EMU-saldotekort. De minister heeft enige tijd geleden
maatregelen aangekondigd om dit tekort beheersbaar te houden. Mijn fractie
wil graag van de minister weten wat het effect is van deze maatregelen en
wat de invloed is op het EMU-saldo over 2005. In de beantwoording van de schriftelijke
vragen meldt de minister dat in een voorlichtingsbijeenkomst met de lokale
overheden dieper is ingegaan op de mogelijkheden die het verschil tussen EMU-saldo
en het exploitatiesaldo van lokale overheden kunnen verkleinen en waarbij
tevens doelmatigheidswinst gerealiseerd kan worden. De minister noemt twee
voorbeelden van samenwerkingsverbanden dan wel oplossingen via een CV- of
BV-situatie. Mijn vraag is wat volgens de minister de mogelijkheden zijn om
meer gebruik te maken van die samenwerkingsverbanden, met name toegespitst
op woningbouwcorporaties, zeker gezien het feit dat volgens het rapport van
het Waarborgfonds sociale woningbouw deze corporaties over aanzienlijke reserves
beschikken.In de actualisatie van het Nederlandse stabiliteitsprogramma voor het
jaar 2004, dat op 23 november naar de Europese Commissie is gestuurd,
wordt er voor 2005 van uitgegaan dat de lokale overheden voor 0,5% zullen
bijdragen aan het tekort. Verwacht de minister dat dit lager uitvalt, gezien
de afspraken die hij heeft gemaakt? Welk percentage zit wat betreft de lokale
overheden in het cijfer van het CPB over 2005?Een ander onderwerp is het Groei- en Stabiliteitspact. Wij hebben helaas
tijdens de Ecofin-overleggen daarover niet meer met de minister kunnen praten.
Bij het EMU-saldo is de verleiding groot, te informeren naar de Europese ontwikkelingen
rond het Groei- en Stabiliteitspact. De Nerée tot BabberichIk geef
aan die verleiding toe. Het Europese Hof heeft arrest gewezen over de coup
van Frankrijk en Duitsland van vorig jaar om onder het pact uit te komen.
Het besluit dat toen genomen is door de Raad van Ministers is nietig verklaard
door het Hof. Daarna is er helaas een grote stilte ingetreden. Het enige is
dat Frankrijk en Duitsland nog steeds boven de norm van 3% zitten. Er gebeurt
verder niets. Verder blijkt Griekenland onterecht toegetreden
te zijn tot de eurogroep, omdat het jarenlang een begrotingssaldo gemeld heeft
dat gebaseerd is op onjuiste cijfers. Ook Italië schijnt met de cijfers
gesjoemeld te hebben, zodat ook dit land al langer niet meer voldoet aan de
eisen van het Groei- en Stabiliteitspact. Kan de minister ons bijpraten? Kan
ieder land straffeloos zijn gang gaan? Kan de minister ons inlichten hoe het
mogelijk is dat ieder land een eigen interpretatie kan geven aan de voorschriften
van Eurostat?Tijdens de algemene financiële beschouwingen heb ik met de minister
kort gedebatteerd over de 36% die geweigerd heeft, mee te werken aan de enquête
over de topinkomens in de publieke en de semi-publieke sector. Namens mijn
fractie heb ik toen gevraagd naar een straflijst met de namen van de weigeraars.
Dat kon volgens de minister niet omdat de enquête vrijwillig was. Dit
alles zou echter veranderen na de Wet openbaarmaking topinkomens publieke
sector. Deze wet zou in het najaar naar de Kamer worden gestuurd. Die is daar
nog steeds niet aangekomen. Het najaar is inmiddels bijna voorbij. Kan de
minister aangeven wat de problemen rond dit wetsvoorstel zijn? Wanneer kunnen
wij het wetsvoorstel verwachten?De heer Kohnstamm heeft enige tijd geleden het rapport uitgebracht over
ZBO's, maar na de publicatie daarvan is het stil geworden. Voor 1 januari
aanstaande zou het kabinetsstandpunt hierover verschijnen. Wanneer denkt het
kabinet dit aan de Kamer te zenden? Mijn fractie heeft, zoals bekend, over
de ZBO's een uitgesproken mening. De CDA-fractie verzoekt het kabinet niet
meer met voorstellen te komen voor nieuwe ZBO's, in ieder geval niet zolang
de discussies over het rapport-Kohnstamm niet zijn afgerond.Het volgende onderwerp loopt parallel met de discussie over het rapport-Kohnstamm.
Mijn fractie maakt zich in toenemende mate zorgen over de stijgende kosten
van toezicht. Voor dit punt heb ik vorig jaar bij de behandeling van de Najaarsnota
2003 uitdrukkelijk de aandacht gevraagd van het kabinet. Het aantal toezichthouders
neemt toe en de kosten worden met het grootste gemak afgewenteld op de onder
toezicht gestelden. Binnenkort hebben wij alleen nog maar toezichthouders
en geen onder toezicht gestelden. De minister heeft een panel van onder toezicht
gestelden ingesteld. De indruk van mijn fractie is dat dit instrument nog
steeds niet voldoende "countervailing power" biedt aan de toezichthouders.
Mijn fractie roept de minister op met voorstellen komen om de toezichtstructuur
zodanig in te richten dat een dergelijke balans wel ontstaat. Komt het kabinet
niet met voorstellen, dan overweegt mijn fractie hiertoe zelf het initiatief
te nemen. De besparingen die ontstaan door het terugbrengen van administratieve
lasten mogen niet meer dan opgesoupeerd worden door de kosten van allerlei
toezichthouders. Dan zijn wij verkeerd bezig, om over de voortgang van het
terugdringen van de bureaucratie nog maar te zwijgen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik krijg nu toch een beetje kippenvel en het kabinet ook, denk ik. Zie
ik het goed dat de kosten die de toezichthouders in rekening brengen bij de
onder toezicht gestelden altijd geschieden op basis van begrotingen die goedgekeurd
worden door de betreffende ministers? Spreekt u daarmee uiteindelijk niet
het kabinet aan? Geeft het kabinet bij het goedkeuren van de ingediende begrotingen
van de toezichthouders te gemakkelijk toe aan stijgende kosten die verband
houden met toezicht? Moet ik uw opmerking zo verstaan?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U kunt mijn opmerking zo verstaan dat wij ons buitengewoon veel zorgen
maken over die voortdurend stijgende kosten van toezicht. In wetsvoorstellen
wordt gemeld dat de kosten weer toenemen en wij willen graag van de minister
weten wat hij daaraan gaat doen. U hebt volledig gelijk. Het kabinet moet
die begrotingen uiteindelijk goedkeuren. Dus vraag ik aan de minister wat
hij eraan gaat doen om te voorkomen dat die kosten blijven toenemen. Als er
niets komt, dan zullen wij met eigen initiatieven komen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik neem aan dat u niet puur naar de budgetten kijkt, maar dat u ook, in
stijl met de moderne begrotingstechniek, kijkt naar de relatie met de prestaties
die een toezichthouder moet leveren. De politiek verwacht veel van de OPTA's,
de NMa's en de DNB/PVK's. Er is ook nogal wat aan de hand met alle ondernemers
in het land. Daar moet stevig toezicht op worden gehouden. Het kan in een
aantal gevallen dus wel degelijk noodzakelijk zijn om stijgende kosten in
rekening te brengen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat zullen wij dadelijk van de minister horen. De andere vraag is hoever
het toezicht moet gaan. Wij krijgen in het voorjaar de evaluatie van de NMa.
Misschien kunnen wij dan ook eens kijken wat wij met de andere toezichthouders
doen, wat hun taken zijn en welke taken wij ze willen opleggen.Voorzitter. Recentelijk dacht mijn fractie dat er ondanks alle veiligheidsmaatregelen
een bezetting van het Kamergebouw aan de gang was. De bewindsliedenkamer,
de ambtenarenkamer en nog enkele andere kamers waren overbevolkt. Bij navraag
bleek dat deze personen allemaal bezig waren met de ambtelijke ondersteuning
van een niet nader te noemen bewindspersoon. Mijn vraag aan de minister en
tevens vice-premier is of dit nu bedoeld wordt met de andere overheid.Mijn fractie complimenteert staatssecretaris Wijn met het feit dat het
protocol op het Belastingverdrag tussen de Verenigde Staten en Nederland is
goedgekeurd. Hieraan is ten onrechte maar weinig ruchtbaarheid gegeven. Dit
protocol zal ertoe bijdragen dat het investeringsklimaat in Nederland nog
verder zal verbeteren. Wij weten dat sommige leden van dit kabinet, maar vooral
ook de staatssecretaris, zich hebben ingespannen om tot een wijzigingsprotocol
te komen. Wanneer verwacht de staatssecretaris dat dit protocol in werking
kan treden? Misschien kan dit antwoord via de minister gegeven worden.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik denk nog na over de voorlaatste opmerking over een niet
nader te noemen bewindspersoon die met te veel ambtenaren naar het Kamergebouw
komt. Wat is de bedoeling van die opmerking? Is het CDA voorstander van een
soort quotering, bijvoorbeeld niet meer dan vijf ambtenaren per minister bij een debat in deze zaal of elders in het gebouw?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het CDA is groot voorstander van het terugbrengen van de bureaucratie
en daarbij helpt ook het terugbrengen van het aantal ambtenaren dat zich met
zaken bezighoudt. Als hier 70 tot 80 mensen rondlopen als ambtelijke ondersteuning,
als er 10 mensen rond een bewindspersoon staan om advies te geven over een
motie, dan kan ik mij niet voorstellen dat dit een effectieve afhandeling
van de debatten bewerkstelligt. Dat en niet meer dan dat heb ik ermee willen
zeggen!De voorzitter:Gelet op mijn functie als gastheer van dit gebouw hecht ik eraan op te
merken dat alle medewerkers van alle ministers en staatssecretarissen hier
altijd zeer welkom zijn, maar de minister zal er straks ongetwijfeld het zijne
over zeggen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb ook niet gezegd dat ze niet welkom zijn, maar mijn vraag was of
het wel zo effectief is als er zoveel mensen rondlopen!De voorzitter:Daar ga ik niet over, maar nogmaals, onze gastvrijheid staat voorop.De heer Blok (VVD):Voorzitter. In de herfst vallen traditioneel de blaadjes van de bomen
die dan natuurlijk allemaal op de treinrails terechtkomen, komt de najaarsnota,
komen de economische voorspellingen die dit jaar wat somber zijn en hebben
wij het over de files die dit jaar in november langer waren dan ooit. Langs
deze lijnen heb ik mijn betoog dan ook opgezet.Volgens het laatste rapport van het CPB zijn er voor 2005 weliswaar enkele
lichtpuntjes, zoals een lichte groei van de werkgelegenheid, een begrotingstekort
dat uitkomt op 2,25% – nog steeds te veel maar toch een duidelijke verbetering
ten opzichte van het lopend jaar – maar ook wat sombere punten. Allereerst
noem ik de constatering dat de groei van de uitvoer in het lopende jaar maar
2,75% bedraagt als wij de doorvoer buiten beschouwing laten, terwijl de wereldeconomie
met 5% groeit. Kortom, Nederland is niet in staat om zijn aandeel van die
groeiende wereldeconomie te pakken. De groei van de Nederlandse uitvoer zal
in het komende jaar nog een stukje achterblijven, waardoor Nederlandse exporteurs
voortdurend marktaandeel verliezen. En, zo zegt het CPB, dat komt met name
door de voortdurend gestegen arbeidskosten. De VVD moet dan ook constateren
dat nu deze laatste ramingen van het CPB bekend zijn, loonstijgingen voor
het volgend jaar de exportpositie nog verder zullen schaden en daarmee de
werkgelegenheid zullen aantasten. Een loonstijging volgend jaar kost banen.
Nu is bij het Najaarsakkoord, dus voorafgaand aan deze CPB-ramingen, voor
de loonruimte niet langer de formulering gebruikt "naderend tot 0", maar een
stukje soepeler: uiterst terughoudend. Dat wordt in ieder geval door het FNV
alweer vertaald in "plus 1%". Mijn vraag aan de minister is dan ook of hij,
nu wij deze nieuwe CPB-ramingen en deze nieuwe sombere verwachtingen over
de export hebben, sociale partners zal oproepen om toch weer de nullijn aan
te houden, omdat een andere lijn toch echt banen zal gaan kosten.Een najaarsnota is natuurlijk vooral leuk als er geld te verdelen is,
maar dat is dit jaar niet het geval. Er wordt een tekort verwacht van precies
3%. Nu dachten wij dat verleden jaar ook, maar na afloop van dat jaar kwam
de kater, omdat de tekorten bij de lagere overheden tegenvielen. Nu is de
minister met die lagere overheden in gesprek. Ik heb er ook wel wat warme
brieven over heen en weer zien gaan, maar erg gerust ben ik nog steeds niet.
Hoe groot schat de minister het risico van nieuwe teleurstellingen over het
jaar 2004? Dat zou immers betekenen dat wij door die 3% heen schieten.Tegelijk met de lange novemberfiles stond in de kranten dat de energieprijzen
stijgen. Die stijging raakt burgers en bedrijven op een heel onaangename manier,
maar voor de schatkist is deze voordelig. Er zijn extra aardgasinkomsten.
Gelukkig is afgesproken dat aardgasgeld niet meteen verjubeld wordt, maar
geïnvesteerd wordt. Volgens afspraak komt een deel van de aardgasopbrengsten
ten goede aan de staatsschuld en een ander deel aan het Fonds economische
structuurversterking, waaruit geïnvesteerd wordt in de Nederlandse economie.
Op dit punt leg ik een brug naar het fileleed. De extra FES-inkomsten over
2004 bedragen 270 mln euro.De heer Crone (PvdA):De extra inkomsten uit gas gaan voor een deel naar het FES en dat wil
ik ook zo laten; dat is voor investeringen, dus dat is goed. Een deel ervan,
ongeveer de helft, betreft echter gewoon vennootschapsbelastingopbrengst en
verdwijnt dus in de schatkist. Vindt u niet dat, gelet op het lagere financieringstekort
volgend jaar, geld teruggegeven kan worden aan de burgers? Zo heb ik het van
de VVD toch altijd geleerd en daar ben ik het ook mee eens.De heer Blok (VVD):Ik ben altijd voorstander van het teruggeven van geld aan de burger.De heer Crone (PvdA):Een heel goed antwoord. Dank u wel.De heer Blok (VVD):Wij moeten dat echter doen door gewoon zelf minder uit te geven. Als ik
uw lijn volg, breng ik u in strijd met uw eigen verkiezingsprogramma. Daarin
staat dat het van groot belang voor de toekomst van Nederland is dat de staatsschuld
wordt afgelost. Als u het financieringstekort wilt doen oplopen en de lasten
wilt doorschuiven naar de toekomst, dan bent u in strijd met uw eigen verkiezingsprogramma.
Dat is nog tot daaraan toe, want daar gaat u zelf over. Ik vind een veel wezenlijker
tegenargument dat u daarmee de Nederlandse bevolking een rad voor ogen draait
door de rekening door te schuiven naar de toekomst terwijl die dan echt niet
gemakkelijker betaald kan worden.De heer Crone (PvdA):Dit is te gemakkelijk. U wilt kampioen geld-uitgeven-voor-wegen zijn,
lastenverlichting realiseren en ook nog het financieringstekort verlagen.
De oplossing is het bepalen van het financieringstekort op 2,5% – ruimschoots
voldoende in het kader van het Stabiliteitspact – en het tegenhouden
van verdere lastenverzwaring om het nog verder te verlagen. Er is geen kabinet
geweest sinds de oorlog dat zoveel lastenverzwaring heeft doorgevoerd als
dit kabinet. Laten wij de heer Zalm helpen om kampioen lasten verlichting
te worden. Wat is daar mis mee? Het gaat niet ten koste van de wegen of het
financieringstekort en de staatsschuld.De heer Blok (VVD):Ik word bij iedere interruptie ongeruster. Steeds zegt u dat u een overheidstekort
niet zo erg vindt.De heer Crone (PvdA):Wanneer heb ik dat gezegd?De heer Blok (VVD):U wilt slechts aan een regeltje van Brussel voldoen, maar daar gaat het
mij niet om. Het gaat erom dat kiezers over tien jaar tegen ons kunnen zeggen:
u hebt toen het lef gehad om de goede maatregelen te nemen.De heer Crone (PvdA):Dus blijft voor de zesde keer op rij de economische groei achter?De heer Blok (VVD):Die lef bestaat niet uit het voortdurend vooruitschuiven van rekeningen,
maar uit het aanpakken van de staatsschuld. Dat was ook uw mening toen u naar
de kiezers ging met uw verkiezingsprogramma. Nu bent u kennelijk van mening
veranderd.Voorzitter: Klaas de VriesDe heer Crone (PvdA):Ik accepteer dit verwijt niet. In onze tegenbegroting is het financieringstekort
2,5%, terwijl het kabinet uitkomt op 2,6%. Wij komen dus uit op een gunstiger
tekort. Ik help nu, het financieringstekort verder te verlagen dan in de miljoenennota,
namelijk van 2,6% naar 2,5%. Het moet de VVD toch aanspreken dat via lastenverlichting
ervoor gezorgd wordt dat de economie op peil komt? U kunt niet zomaar de Nederlandse
Bank en de andere banken citeren die beweren dat de economie harder groeit
uitgaande van het vertrouwen bij de burgers. Dat vertrouwen moet ondersteund
worden want anders krijgt het CPB gelijk in de voorspelling dat de consumptie
niet stijgt. U moet nu echt kiezen. U kunt niet wegduiken achter uw standpunt
door mij te verwijten dat mijn standpunt niet deugt. Volgens de tegenbegroting
van de PvdA komt het financieringstekort uit op 2,5%, gunstiger dan het percentage
waarmee de VVD kwam in september.De heer Blok (VVD):De VVD-lijn leidt volgend jaar tot een financieringstekort van 2,25%,
niet van 2,5%. Dat percentage is echt beter voor de toekomst van Nederland.
Over lastenverlichting kunnen wij het altijd eens worden als deze gerealiseerd
wordt door uitgavenbesparing, niet door het doorschuiven van de rekening naar
de volgende generatie. Dat doet de PvdA keer op keer.De heer Crone (PvdA):Dit kabinet bezuinigt helemaal niet, maar verhoogt voortdurend de lasten.
Alle lasten gaan omhoog: voor de zorg, de huursubsidie, de belastingtarieven.
Er zijn miljarden aan lastenverzwaringen. Dat ziet u ook allemaal in de MEV.
U moet hier dus geen mooie praatjes verkopen. Ik stel nu vast dat de VVD de
partij van de lastenverzwaring is geworden.De heer Blok (VVD):Ik heb met grote belangstelling de tegenbegroting gelezen, die een hoop
lastenverzwaring bevatte rond de hypotheekrente en de AWBZ.De heer Crone (PvdA):Dit moet u terugnemen. Er staat geen woord over hypotheekrente in de tegenbegroting.
Dat is bij ons langetermijnbeleid, niet voor volgend jaar. Wij hebben een
lastenverlichting voor het bedrijfsleven van 800 mln euro per saldo in de
tegenbegroting opgenomen.De heer Blok (VVD):Ik geef u toe dat de hypotheekrente niet in de tegenbegroting staat, maar
nog afgelopen vrijdag hebben wij uitgebreid gedebatteerd over uw plannen voor
het aanpakken van de hypotheekrenteaftrek. Het is dus wel degelijk uw intentie
om die ter discussie te stellen. Uw begroting bevatte wel degelijk een lastenverzwaring
door de AWBZ-premies over een groter traject uit te smeren.De heer Crone (PvdA):Per saldo gaat het dan om 800 mln euro aan lastenverlichting. Ik vraag
u, in uw tweede termijn terug te komen op uw beoordeling van onze begroting.
Dit is goedkope politiek. Neem ons serieus of doe het niet, maar u moet hier
niet onjuist citeren. Het is het einde van het jaar, dus u bent misschien
moe, maar ik ben er nog zeer op gebeten om dit soort zaken recht te zetten.De heer Blok (VVD):Ik neem u heel serieus, maar als u een deel van de belastingplichtigen
een extra AWBZ-premie gaat opleggen, is dat voor deze mensen echt een lastenverzwaring.De heer Crone (PvdA):Maar in ruil daarvoor krijgen zij allerlei andere lasten, die lager worden.
Dit kabinet heeft een enorme lastenverzwaring. Kijkt u de stukken alstublieft
eens één keer na. Het CPB schrijft het allemaal op, dus dat
zijn niet mijn cijfers. Wij hebben 800 mln euro netto aan lastenverlichting.De heer Blok (VVD):Wij hebben dit uitgebreid met elkaar uitgediscussieerd. Daarbij hebben
wij onder meer het voorbeeld genomen van een hoogleraar, iemand die essentieel
is voor de kenniseconomie, en die in uw plannen wel degelijk met een lastenverzwaring
van 7% tot 10% zou worden geconfronteerd. Dat is in uw begroting een lastenverzwaring
voor iemand die essentieel is voor de Nederlandse economie.De heer Crone (PvdA):Tussen de 2% en 5%, maar de normale lage en middeninkomens gaan er allemaal
op vooruit. Dat zou u moeten aanspreken. U weigert toe te geven dat wij met
een lastenverlichting komen. U vindt het natuurlijk heel vervelend dat de
PvdA kampioen lastenverlichting is, en dat u kampioen lastenverzwaring bent.
Misschien kunnen wij hier een zakelijk debat voeren. Ik verwacht van u in
tweede termijn een lijstje waarop u aangeeft waar de lastenverzwaringen van
de PvdA zitten, voorzover zij niet worden gecompenseerd door lastenverlichting.
U weerlegt dan maar wat het CPB heeft opgeschreven over 800 mln euro aan lastenverlichting.De heer Blok (VVD):U hebt mijn voorbeeld van de hoogleraar niet weerlegd, net zo min als
de vorige keer, dus ik hoef geen nieuwe lijstjes te maken.De heer Crone (PvdA):Nee, die lijstjes hebt u niet. Ik geef toe dat mensen met de hoogste inkomens
inleveren. Dat zeggen wij tenminste eerlijk, maar u geeft niet toe dat de
mensen met de laagste inkomens inleveren. Dat stond vanochtend in de krant.
De no claim krijgen 4,5 miljoen mensen niet terug. Geeft u
dat dan ook toe. Dan gaat het om normale middeninkomens, die bij u inleveren.De heer Blok (VVD):De heer Crone raakt helemaal oververhit. Helaas moet iedereen in Nederland
het komend jaar inleveren, dat geef ik gewoon toe.De heer Crone (PvdA):Door lastenverzwaringen van dit kabinet.De heer Blok (VVD):Dat is een van de heel negatieve kanten van het doormaken van een economische
recessie. Daarom ook roep ik de regering op om de structuur van de Nederlandse
economie te verbeteren. Daarop was mijn betoog gericht, waar u nu zo verhit
op reageert. U schuift alleen maar rekeningen door naar de toekomst.De heer Crone (PvdA):Dat is onzin. Een financieringstekort van 2,5% is beter dan de opstelling
van het kabinet in de miljoenennota. Wilt u dat nu ook toegeven?De heer Blok (VVD):Wij kunnen elkaar hier voortdurend oproepen van alles toe te geven. Ik
neem aan dat u onmiddellijk toegeeft dat uw financieringstekort hoger is dan
wat de regering hier voorstelt en dat het verschil door een toekomstige generatie
alsnog moet worden betaald.De heer Crone (PvdA):De generaties betalen door een lagere economische groei. Wij zitten hier
voor het zesde achtereenvolgende jaar onder het Europees gemiddelde, en voor
het tweede jaar zijn wij hekkensluiter in Europa. Sinds het aantreden van
het kabinet-Balkenende zijn wij hekkensluiter met onze economische groei,
alleen maar omdat wij te veel lastenverzwaring hebben. Ik meen dat dit duidelijk
genoeg is.De heer Blok (VVD):Het CPB geeft als reden aan dat de arbeidskosten in Nederland al jaren
uit de pas lopen. Ik onderstreep daarmee niet het verhaal van de PvdA.Bij de versterking van de economische structuur is wat de VVD betreft
de vraag aan de orde wat wij doen met de extra FEZ-inkomsten van 270 mln euro
over dit jaar. Het zou een goede economische impuls geven – dat moet
de heer Crone ook aanspreken – wanneer die gelden op korte termijn in
Nederland worden ingezet voor extra infrastructuur .Gezien de fileberichten
over november denk ik dan vooral aan extra wegenbouw. Mijn concrete vraag
aan de minister is dan ook of hij nu – of anders minister Peijs aanstaande
maandag bij het MIT – kan aangeven welke concrete investeringen wij
voor deze extra inkomsten van 270 mln euro op korte termijn kunnen verwachten.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben benieuwd wat de VVD vindt van het belangwekkende CPB-rapport waarover
de SEC-ambtenaren iets hebben geschreven, maar waarover de heer De Nerée
tot Babberich namens het CDA heeft laten weten dat het scenario voor de mondiale
markt hem niet aanstaat.De heer Blok (VVD):De heer Vendrik legt mij een meerkeuzevraag voor. Dat gebeurde vroeger
ook bij de economietentamens. Ik houd meer van de achterliggende vraagstelling.
Het CPB stelt twee vragen. De eerste is of wij ruimte bieden voor wereldwijde
economische handel, de tweede of wij bereid zijn de verzorgingsstaat te hervormen.Voor die wereldwijde economische handel geldt dat de fractie van de VVD
ervan overtuigd is dat het geven van een kans aan de vrije handel het beste
is wat wij kunnen doen voor armere landen in de wereld. Daaronder valt het
creëren van exportmogelijkheden voor Afrika en Azië. Het antwoord
op de vraag of ik voorstander ben van vrijhandel is ja. Het antwoord op de
tweede vraag, of ik van mening ben dat de Nederlandse verzorgingsstaat moet
worden hervormd en meer prikkels dient te krijgen, is ook ja. Daarmee is ons
kabinet uitgebreid bezig.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is niet het antwoord op de vraag die ik stelde.De voorzitter:Ik verzoek de heer Vendrik zijn vraag nogmaals te stellen. Wellicht zal
de heer Blok dan proberen hem te bevredigen.De heer Vendrik (GroenLinks):Laten wij het houden bij het geven van antwoorden, dan stel ik de vragen.
Vervolgens zal ik aangeven of ik tevreden ben met de beantwoording. Het CPB stelt nu geïntegreerde scenario's voor aan de Nederlandse
politiek over de toekomst van dit land. In één samenhangend
scenario, dat uit vier onderdelen bestaat wordt ingegaan op groei, werkgelegenheid
en de hervorming van de verzorgingsstaat in meerder of mindere mate. De heer
Blok ontwijkt mijn vraag waarvoor de VVD-fractie kiest.Ik stel meteen een tweede vraag voor het geval dat de heer Blok in zijn
beantwoording niet wil kiezen. De fractie van het CDA maakt wel een keuze.
Zij wijst het scenario van de topambtenaren – mondiale markt –
met de consequenties die het CPB daarbij aangeeft af. Wat is het oordeel daarover
van de fractie van de VVD?De heer Blok (VVD):De heer Vendrik draagt ertoe bij dat ik mij nog meer zorgen maak over
de staat van het Nederlandse onderwijs. Zodra ik het antwoord namelijk niet
geef in de vorm van een multiple-choicevraag, begrijpt hij het niet meer.
Toch heeft hij eerder gestudeerd dan ik en daarbij komt dat hij voor het afronden
van zijn studie langer de tijd heeft gehad.Bij multiple-choicevragen is de achterliggende vraag belangrijk wat de
drijvende factoren zijn. Ik heb ja gezegd tegen de wereldhandel, want ik gun
de Derde Wereld het beste. Tevens ben ik voorstander van hervorming van de
Nederlandse verzorgingsstaat. Daarmee zijn wij overigens bezig. Als de heer
Vendrik de methode begrijpt, kan hij bij de tweede vraag zelf a, b, c of d
aankruisen. Het antwoord was d.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Namens de fractie van GroenLinks begin ik met
het aan de orde stellen van de najaarsnota. Daarover spreken wij vandaag immers.
Aangezien financiële woordvoerders over alle zaken spreken, zal ik echter
niet ontkomen aan enige uitbreiding van het debat dat wij in essentie over
de najaarsnota moeten voeren.Ik begin met de bespreking van de suppletoire begroting van het ministerie
van OCW. Ik neem aan dat wij daarover vanmiddag spreken met de staatssecretaris
van Cultuur, maar ik hecht er ook aan deze minister een reactie te vragen. Wij hebben een amendement ingediend met als doel de dure belofte van het
ministerie van OCW aan de cultuursector na te komen. Daarmee doel ik op het
alsnog volledig uitkeren van de afgesproken prijscompensaties over het jaar
2003. Wij hebben berekend dat het totaalbedrag 2,7 mln euro is. Dat is een
eenmalig bedrag, dat wordt toegevoegd aan de cultuurbegroting. Dat punt is
al gewisseld tussen onze fractievoorzitter, mevrouw Halsema, en mevrouw Van
der Laan. Zij kwamen echter niet tot een oplossing. Uit politiek oogpunt nemen
wij daarmee geen genoegen. Wij hebben daarom een amendement ingediend met
het doel de begroting van het ministerie van OCW met dat bedrag te verhogen.
Dat is uiteraard bedoeld voor de cultuursector. Ik vraag de minister van Financiën
een reactie op dit amendement te geven. Naar mijn idee dient een dergelijke
belofte aan de culturele sector namelijk te worden nagekomen.Ik kom op een andere suppletoire begroting die wij ongetwijfeld ook zullen
bespreken. Gedeeltelijk is dat overigens al gebeurd bij de behandeling van
de begroting voor 2005 van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Keer op
keer is daarin het zogenaamde ORET-programma opgenomen, waarover aan het eind
van het jaar bij de bespreking van de suppletoire begroting – de najaarsnota –
voortdurend moet worden geconstateerd dat er sprake is van onderuitputting.
Ik spreek de minister van Financiën daarop aan, omdat hij het begrotingsfatsoen
op de andere departementen zal moeten onderhouden. Ik kan mij niet voorstellen
dat deze minister daarmee tevreden is. De minister van Ontwikkelingssamenwerking
wil op dat punt echter opnieuw niet toegeven dat er sprake is van een slechte
begrotingstechniek. Ik pleit er bij de minister van Financiën voor dat
in het vervolg fatsoenlijk begroot wordt rond dit programma. Dat betekent
dat er in het vervolg minimaal 25 mln euro af kan. Dat heeft betekenis voor
de tweede suppletoire begroting. Daarin zien wij dit voor de zoveelste keer
terug. Wanneer wordt het nu eens fatsoenlijk in de begroting verwerkt? Ik
vraag ook op dit punt het oordeel van de minister.Een volgend puntje, dat een beetje komt "invliegen" in dit debat, is de
JSF. Daarmee is iets aan de hand, maar wat dat is, is nog niet helemaal duidelijk.
Daarover verschillen de meningen. Het heeft iets te maken met de koers van
de dollar tegenover de euro. Met bedrijven die valutatechnisch een beetje
naast het potje pissen, vervolgens naar de minister van Financiën komen
en vragen of zij even mogen vangen. Die zegt natuurlijk dat hij daar geen
zin in heeft en dat zij het zelf maar moeten betalen. Dat is een goede, sterke
houding van deze minister. Hoe zit het nu met die straaljagers? Het was altijd
al ingewikkeld: 800 mln euro voorfinanciering en het bedrijfsleven dat over
de brug moet komen. Orders die maar moeilijk tot stand komen. Het begint een
beetje een Betuwelijntje te worden. Met de heer Duivesteijn zeg ik: dat moet
dit parlement niet op zich laten zitten. Dit is toch het debat om hierover
maar eens opheldering te vragen. Wij hebben een briefje gekregen, dat ook
door de minister van Financiën is ondertekend. Maar er staat niets in.
Wij moeten dus weer tot januari wachten. Ik denk dat wij er vandaag maar eens
een begin mee moeten maken om hierover opheldering te krijgen.Voor een ander punt stap ik even over naar de begroting van Economische
Zaken. Bij de miljoenennota werd het al aangekondigd; nu blijkt dat de raming
voor ontvangsten op de begroting voor Economische Zaken bij de tweede suppletoire
begroting zodanig wordt gewijzigd, dat in 2004 uit hoofde van NMa-boetes 75
mln euro minder aan inkomsten wordt verwacht. Vanmiddag gaan wij nog eens
een goed gesprek aan met het kabinet, onder andere over de relatie tussen
NMa en Belastingdienst. Daarin gebeuren heel merkwaardige zaken, waarover
ik nu niet zal spreken. Het kabinet wordt er vanmiddag over gefrituurd door
mijn collega Vos. Op dit moment is het toch wel de vraag hoe dit kan.Het afgelopen voorjaar heb ik de minister van Financiën en het kabinet
nog geprezen dat er eindelijk eens een keer wordt doorgepakt. Er was een flinke
verhoging van 100 mln euro ingeboekt aan extra inkomsten uit NMa-boetes. Een
kartelwaakhond met tanden! Die tanden worden er nu weer uitgetrokken. Hoe
zit dat? Ik vraag de minister om een toelichting op dit punt. Het doet mij
diep verdriet dat wij deze 75 mln euro Vendrikdit jaar niet binnenhalen.Over het inkomensbeeld voor 2005 wordt op dit moment in een andere zaal
gesproken. Ook anderen hebben al even een lichtje vooruit geworpen op het
jaar 2005. Zo de politieke wil er is, zou dit kabinet iets kunnen ondernemen
om in 2005 voor de allerschrijnendste gevallen – met name chronisch
zieken en gehandi capten – de inkomensachteruitgang die
vele procenten kan bedragen, te compenseren. Wij hebben het allemaal voorbij
zien komen: het aspect van de no claim, stijgende eigen bijdragen en nominale
premies. Het gaat met vrij forse bedragen. De ruimte ervoor is aanwezig. Ik
vraag hier heel bescheiden aan de minister van Financiën waarom het kabinet
die niet meer benut.Ik heb hier een schitterend rapport, getiteld Kwaliteit en toekomst, van
het RIVM. Eigenlijk is dit rapport verplichte literatuur voor alle collega's
in de Kamer en het kabinet. Het is een fantastisch mooi werk. Ik complimenteer
het RIVM ermee. Ik heb begrepen dat staatssecretaris Van Geel er een reactie
op zal schrijven. Er bestaat een sterke correlatie tussen dit rapport en het
rapport Four Futures of Europe van het Centraal Plan Bureau. Met een brede
definitie van het begrip duurzaamheid heeft het RIVM wereldbeelden geschetst
die passen bij de vier scenario's. Daarop heeft men kiezersonderzoek gedaan.
Hoe denken burgers erover? Dit is fascinerende literatuur. Ik begrijp dat
de heer De Nerée tot Babberich vandaag zo'n pittige uitspraak doet,
want er staat bijvoorbeeld in dat 51% van de CDA-stemmers kiest voor het scenario
van de zorgzame regio. Dat lijkt mij politiek relevant. Ik lees ook dat slechts
14% van de stemmers op de heer Blok kiest voor het scenario van de mondiale
markt, dat de heer Blok zojuist op een heel ingewikkelde manier leek te verdedigen.
Maar slechts 14% van de VVD-kiezers kiest ervoor. Het echte antwoord moet
nog komen. Uit die uitgelekte SEC-notitie, die per ongeluk ook op mijn bureau
is beland, blijkt dat die topambtenaren ongegeneerd kiezen voor dit eerste
scenario, de mondiale markt. Ik vind dit om enkele redenen verbijsterend.
Ik vind het verbijsterend dat een ambtelijke notitie verschijnt waarin het
hele RIVM-rapport totaal wordt genegeerd. Dat deze notitie is uitgelekt, is
niet goed maar wel interessant.Wij hebben vanmorgen van het kabinet de brief gekregen waarom de heer
Crone heeft gevraagd. Er komt geen enkele reactie. Dit lijkt mij heel merkwaardig.
Ik ben van mening dat deze politieke reactie wel moet komen en ik vraag de
minister van Financiën om een reactie. Wij krijgen immers wel een kabinetsstandpunt
over het RIVM-rapport. Daarbij moet ook een kabinetsreactie zitten op het
rapport Four Futures of Europe. Dat hoort een integrale reactie te zijn. Ik
hoop dat het kabinet beter nadenkt dan de topambtenaren die deze notitie tot
ons hebben laten komen.Misschien moet ik de topambtenaren in bescherming nemen. Kan ik het zo
zien dat dit is uitgelokt door minister Brinkhorst en zijn groeibrief. Als
puntje bij paaltje komt, zo lees ik de notitie van de SEC, kiest ook dit kabinet
in de groeibrief voor duurzame economische groei. Dit is gewoon hoge economische
groei, zo hoog mogelijk. Dat is de topprioriteit van het kabinet. De rest
vloeit daaruit voort. Dus kiezen de ambtenaren, de groeibrief lezend, voor
het meest waarschijnlijke scenario.Het bevreemdt mij dan ook dat het kabinet vanochtend meedeelt dat het
geen reactie geeft. Is de groeibrief dan in de prullenbak beland? Hoe zit
het dan met de reactie op het RIVM-stuk dat wij zullen ontvangen van staatssecretaris
Van Geel? Waarom komt er dan geen reactie op het rapport Four Futures?De heer Crone (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Het is goed dat wij met de minister niet alleen
de najaarsnota bespreken maar ook enkele economische vooruitzichten, met de
vraag wat wij daaraan nog kunnen doen. Ik zal over de najaarsnota niet veel
zeggen, want ik kan mij kortheidshalve het best aansluiten bij de vragen van
de vorige sprekers hoe het tekort nu uitkomt, en welke verwachtingen de minister
heeft voor de komende maanden van het tekort van de lagere overheden. Het
laatste is genoemd door de heer De Nerée tot Babberich. Dit was vorig
jaar de grote tegenvaller. Ook sluit ik mij aan bij de vragen over de belasting
en andere punten. Wij zijn benieuwd naar het inzicht van de minister, niet
dat van twee maanden geleden maar dat van vandaag. Laten wij hopen dat wij
in de buurt van de 3% blijven.Ik mag de minister in ieder geval feliciteren. Het is hem als voorzitter
gelukt het tekort binnen 3% te houden, maar misschien zal later, net als bij
de Grieken, blijken dat het dit jaar anders is gelopen. Ik hoop dat dit niet
het geval zal zijn en dat wij ook dit jaar in de buurt van de 3% blijven.
Als dat gebeurt, zal de minister het niet kunnen hebben voorzien.Over de inhoud van de najaarsnota zal de heer Samsom vanmiddag nog een
debat voeren bij de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Zaken omdat het
ons absoluut niet bevalt dat de schuldenvrijstelling voor Irak achteloos heeft
plaatsgevonden, en nog wel ten laste van de ODA-middelen. Dit zal bij de begroting
van Buitenlandse Zaken aan de orde komen. Irak is namelijk geen ontwikkelingsland.
Wij hadden dit liever anders gezien. Het is des te schrijnender omdat steun
wordt afgewezen voor acties waarvoor bij de bevolking brede steun bestaat.
Deze steun heeft het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking vaker gegeven,
bijvoorbeeld door verdubbeling van het bedrag, waardoor mensen enthousiast
worden om mee te doen. Ik noem de Live Aid-actie van Bob Geldoff, waarvoor
steun wordt afgewezen.De economische vooruitzichten voor vooral volgend jaar zijn verslechterd.
De groei neemt volgens het Centraal Planbureau af van 1,5% dit jaar tot 1%
volgend jaar, met als belangrijkste oorzaak de afzwakkende wereldhandel en
vooral de achterblijvende consumptie. De consumptie zal volgend jaar dalen
met 0,5%. Dit is een gevolg van de afnemende koopkracht. Mensen hebben gewoon
minder te besteden. Omdat de sfeer onder de bevolking nu iets beter is omdat
er een sociaal akkoord is, zal volgens het Centraal Planbureau iets meer worden
geconsumeerd dan als resultaat van de daling van het beschikbare inkomen.
Dit gebeurt doordat mensen kennelijk toch iets gaan ontsparen. Zij zullen
minder sparen dan vorig jaar en dit jaar. Niettemin blijft de consumptie steken
op -0,5%. Daarmee doen wij onszelf toch iets aan. Voor het zesde achtereenvolgende
jaar zitten wij onder het Europese gemiddelde en voor het tweede jaar zijn
wij zelfs hekkensluiter. Dat valt logisch te verklaren. Als mensen worden
afgeknepen door bezuinigingen en door lastenverzwaringen en daardoor minder
te besteden hebben, krijgen zij minder vertrouwen in de toekomst. Zij sparen
dan te veel. Dat is het verschil met de ramingen van De Nederlandsche Bank
en de handelsbanken, die allemaal optimistischer zijn over het spaargedrag,
en die zeggen dat mensen minder sparen en meer uitgeven. Ik vrees
dat dat wishfull thinking is. Het is in ieder geval absoluut onzeker. Het
blijft enigszins koffiedik kijken. Dat moet je niet doen, en je moet zeker
niet lijdzaam afwachten. Ik spreek vooral de fracties van het CDA en de VVD
daarop aan. Wij kunnen iets doen! Wij hebben de verantwoordelijkheid ervoor
te zorgen dat de economie niet nog dieper wegzakt. Wij houden ons uiteraard
ruimschoots aan de Europese afspraken. Vervolgens zoeken wij naar een mogelijkheid
om het vertrouwen van de burgers een impuls te geven.Vanmorgen las ik in de krant dat het kabinet een no-claimkorting belooft.
Ik vond het verschrikkelijk dat te lezen: 1 miljoen mensen zouden die korting
niet terugkrijgen en nu blijkt dat 4,5 miljoen mensen die niet terugkrijgen.
Zij krijgen bericht na bericht dat het met de koopkracht slechter gaat dan
zij hadden gedacht. Ik stel dan ook voor een debat te houden over de enorme
lastenverzwaring die het kabinet tot nu toe heeft doorgevoerd en die beperkt
moet worden, al is het maar tijdelijk voor een jaar. Wij proberen op die manier
het ontluikende vertrouwen een steuntje in de rug te geven. Ik heb daar drie
argumenten voor. Ik zal straks ook de tegenargumenten eerlijk noemen.Het eerste argument is dat het vertrouwen nu op een kantelpunt staat.
Meer dan vorig jaar hebben wij het gevoel dat het de goede kant op kan gaan,
maar ook de verkeerde kant. De handelsbanken zeggen dat ook. Een steuntje
in de rug is dan verstandig.Het tweede argument is dat het stabiliteitspact nu alle groei en ruimte
biedt. Waarom moeten wij roomser zijn dan Brussel ons vraagt? Het tekort hoeft
slechts 0,5% per jaar te dalen, van 3% dit jaar naar 2,5% volgend jaar. Het
hoeft niet naar de 2,25% die het CPB nu verwacht. Er is dus een ruimte van
minimaal 1,5 mld euro om van 2,25% op 2,5% te komen. Het kabinet heeft de
lasten flink verzwaard, omdat het juist niet in de buurt van 3% wilde komen.
Dat begrijp en respecteer ik, maar die lastenverzwaring kan in ieder geval
iets minder.Het derde argument is het bijzonder slechte koopkrachtbeeld dat het kabinet
heeft gepresenteerd. Eenzijdig komt het terecht bij de laagste inkomens, in
het bijzonder bij de chronisch zieken en gehandicapten. Via de ziektekostenpremies
betalen nu zelfs de hoge en middeninkomens veel te veel mee.Met deze drie argumenten in gedachten, stel ik voor een aantal lastenverzwaringen
uit te stellen.De bezuiniging op de huursubsidie zou op 1 juni 2005 worden doorgevoerd.
Wij kunnen nu nog besluiten dat niet te doen. De huursubsidieverlagingen worden
uitgesteld.De no claim bij de ziektekosten wordt uitgesteld. Misschien is het nog
gemakkelijker als alle burgers per gezin een bedrag van 200 euro krijgen,
als verlaging van de ziektekostenpremies. Dat kan het ziekenfonds heel eenvoudig
doen door de nominale ziektekostenpremie te verlagen met een bedrag van 100
euro per persoon en voor een gezin met 200 euro. Ik denk dat mensen dat heel
graag willen. De overheid stelt de ziektekostenpremies vast en kan dat via
een rijksbijdrage technisch eenvoudig realiseren. Voor de particulier verzekerden
zouden wij de afgesproken premies voor de MOOZ en de WTZ kunnen verlagen met
200 euro per gezin. Deze omslagpremies worden door het ministerie van VWS
bepaald. Dat is bij elkaar een pakket van ongeveer 1,1 mld euro. De ministers
van Financiën en van VWS kunnen dat beslissen. Daarnaast zou het goed
zijn een bedrag van ongeveer 25 mln euro uit te trekken voor verruiming van
de middelen voor schuldhulpverlening.Hiermee wordt een aantal lastenverzwaringen teruggedraaid. Ik stel voor
dat in ieder geval voor een jaar te doen. Als wij volgend jaar zomer zien
dat dit heeft bijgedragen tot een economisch herstel, heeft het ons niets
gekost. De economische groei is dan immers verhoogd. Is het achteraf gezien
toch niet voldoende geweest om de economische groei een steuntje in de rug
te geven, dan kunnen de lastenverzwaringen alsnog daarna doorgaan.Er zijn drie argumenten tegen een eenmalige bestedingsimpuls. Je weet
nooit precies van tevoren hoe een en ander uitpakt. Het eerste bezwaar is
dat je nooit weet of het op het goede moment komt. Zitten wij nu op het kantelpunt
van de conjunctuur? Helpt het steuntje in de rug de consument meer vertrouwen
te geven?Het tweede bezwaar is dat er volgend jaar weer nieuwe tegenvallers kunnen
zijn, waardoor het tekort oploopt. Dan komen wij hoger uit dan 2,25% en zijn
de marges kleiner. Als wij op 2,5% zitten, zitten wij nog ruimschoots onder
de marges die Europa stelt. Dan zitten wij zelfs nog steeds lager dan de miljoenennota,
die uitgaat van een tekort van 2,6%. Overigens moet de heer Blok nu echt ophouden
de PvdA-fractie in de maling te nemen over staatsschuldverkleining. Ons financieringstekort
is in de tegenbegroting ook lager geweest dan in de miljoenennota, namelijk
2,5%. Als dat het probleem is, wordt het gewoon iets minder lastenverlichting
dan wij willen. Dan wordt het niet 200 euro per gezin maar gewoon 150 euro.
Dan zitten wij nog iets ruimer onder de 3%. Ik hoor graag in tweede termijn
van de heer Blok wat hij daarvan vindt. Het is natuurlijk een kwestie van
maatvoering, maar daarin ben ik flexibel. Ik wil echter het beleid van het
kabinet van lastenverzwaring op lastenverzwaring stoppen.Het derde bezwaar, dat voor ons ook zwaar weegt, betreft de vraag of het
politiek verstandig is dat de PvdA als eerste roept dat er meevallers zijn,
een tekort van 2,25% in plaats van 2,5%, en dat wij maar weer moeten potverteren.
Wij doen dat dus niet en blijven dus in voor een financieringstekort dat niet
verder oploopt dan nodig is.Per saldo – met drie voordelen en drie nadelen – kun je van
dit pakket zeggen: baat het niet, dan schaadt het niet. Wij nemen namelijk
geen risico's. Het is een uitstel van een lastenverzwaring. Die lastenverzwaring
kan even goed het jaar erna plaatsvinden als achteraf blijkt dat zij niet
uitgesteld had moeten worden. Het voordeel is dat je het maximale doet om
de burgers een steuntje in de rug te geven en om de ruimte die er is, te benutten
om de economie een oppeppertje te geven.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als wij door de maatregelen die het kabinet neemt en heeft genomen, eindelijk
aan het eind van de tunnel weer wat licht zien, wil de heer Crone naar ik
begrijp onmiddellijk het geld weer uitgeven zodat weer een grote duisternis
intreedt. Wat de heer Crone doet, vind ik erg makkelijk. Het is mooi om te
pleiten voor een lastenverlaging voor iedereen. Ook wij maken ons enorme zorgen
over de koopkrachteffecten. Wij hopen dat door het aantrekken van de economie
de zaken goed gaan. De heer Crone wil voordat het geld verdiend
is, het geld alweer uitgeven. Dat is ons bezwaar tegen de plannen van de heer
Crone.De heer Crone (PvdA):Wat u zegt, is feitelijk onjuist. Het is niet door het kabinetsbeleid
dat er sprake is van economisch herstel en licht aan het eind van de tunnel.
Er is een overeenkomst in de analyses van alle bankiers en van het Centraal
Planbureau, namelijk dat de lastenverzwaringen van het kabinet hebben geleid
tot een kleiner beschikbaar inkomen en dat de burgers dus minder hebben uit
te geven. Daarbij komt nog eens het slechte vertrouwen dat burgers hebben
in het beleid. Echter alleen al de vermindering in de portemonnee van de burgers
heeft gezorgd voor de krimp van de economie, waardoor wij achterlopen bij
het economisch herstel dat in andere landen kennelijk sneller gaat. Ik help
dus het kabinet om waar te maken wat het zegt te willen, namelijk het bevorderen
van het economisch herstel. Het kabinet doet het op geen enkele wijze; het
kabinet maakt het erger. Dat leest u toch zelf ook in de stukken van De Nederlandsche
Bank en van het Centraal Planbureau? Hoe kunt u zichzelf wijsmaken –
het lijkt wel de tunnel van de Betuwelijn – dat u toch gelijk hebt,
ook al zijn er stapels rapporten die het tegendeel aantonen?De heer Bakker (D66):De heer Crone doet een verrassende mededeling als hij zegt dat de vermindering
van de huursubsidie en de verhoging van de nominale premie voor het ziekenfonds
een jaar later moeten ingaan. Mag ik daaruit afleiden dat de PvdA het met
de verhogingen als zodanig wel eens is en zal steunen? Volgende week gaan
wij stemmen over de voorstellen rond het ziekenfonds.De heer Crone (PvdA):Ik heb die opmerking gemaakt als een instinkertje. Ik ben blij dat u het
zo hebt opgevat. Natuurlijk is het niet zo. Natuurlijk doen wij nu geen voorstel
dat uitstijgt boven de individuele debatten over koopkracht op de vierkante
millimeter en de zorg op de vierkante millimeter. Wij zien wel dat deze voorstellen
de mensen direct in de portemonnee treffen; de mensen die een ziekenfondspremie
betalen, de mensen die een particuliere premie betalen en de mensen met huursubsidie.
Het is dus een effectief instrument om te laten zien dat de overheid iets
terugdoet. Hetzelfde geldt ook voor de economische ontwikkeling. Natuurlijk
had ik het liever anders gehad. Als ik hier echter nog eens een prevelement
had gehouden hoe goed onze Beterbegroting is, zou u vragen wat dat voor zin
heeft. Ik doe u dus een handreiking. Dan zien wij volgend jaar wel bij de
miljoenennota of het moet doorgaan op de manier die het kabinet nu heeft voorgesteld
voor de huursubsidie en de nominale premies, of dat het in het kader van het
ziektekostenstelsel ook anders kan. Wij zullen het dan wel anders willen,
maar wij hebben ons neer te leggen bij de wens van de meerderheid van de Kamer.
Ik doe nu echter iets in de geest van de wens van de meerderheid van de Kamer.
Verhoog de lasten niet meer dan u wilt. De VVD probeerde ook zojuist weer
partij te zijn van de lastenverlichting, maar de heer Blok doet het niet.
Na de oorlog is er geen kabinet geweest dat de lasten zo verzwaard heeft als
dit kabinet. Ik help de VVD graag om het eigen programma uit te voeren. Dat
is toch de rol van de oppositie?De heer Bakker (D66):Ik hoorde u zeggen dat wij volgend jaar wel zien wat wij volgend jaar
doen. En dat is precies het probleem. "Dat zien wij morgen dan wel weer".
Dat hebben wij in het verleden te vaak gedacht.Als het gaat om noodzakelijke hervormingen geeft u niet thuis. U sluit
pas aan op het moment dat er geld uitgegeven kan worden, althans dat u denkt
dat er geld kan worden uitgegeven. U leent het echter nog steeds uit de beurs
van de kinderen en dat geld sluist u naar de ouders van vandaag die gewoon
voor hun eigen kosten moeten betalen. Dat is de boodschap. Die wilt u niet
brengen, dat begrijp ik wel, maar wees dan eerlijk. Als u mee zou willen hervormen,
had u een punt als u zich afvroeg of de maatvoering misschien een beetje veranderd
kan worden. U speelt echter alleen mooi weer en voor het slechte weer bent
u nooit thuis!De heer Crone (PvdA):Wat is dat een gemakkelijke boodschap. Wij doen mee aan alle hervormingen
die leiden tot economisch herstel. Wij zijn graag bereid om taboes in Nederland
te doorbreken. Er worden scheppen met geld gegeven aan de hoogste inkomens
voor hypotheekrenteaftrek, voor pensioenen en voor AOW-premies. Het loopt
in de orde van 10 mld. Die 10 mld is het grote taboe van de coalitie. De OESO,
economen van het CDA en van de VVD, iedereen zegt dat men daaraan iets moet
durven doen, de Nederlandsche Bank voorop. Als u die hervormingen wilt doorvoeren,
steken wij gelijk over. Wij steken dan ook meer energie in de herziening van
de arbeidsmarkt. U hakt echter eenzijdig in de verzorgingsstaat en daarvoor
zijn wij inderdaad niet huis. Echte goede hervormingen zijn uw taboes en niet
de mijne!Wij gaan dus nu voor een echte Zalmsnip. Geen Zalmsnip van 45 euro maar
een van 100 euro per burger en 200 euro per gezin. Volgens mij kan de minister
via een bijdrage aan het ziekenfonds en een ander beleid bij de huursubsidie
de economie hiermee een steuntje in de rug geven.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Als je de scenario's van het CPB voor de komende 35 jaar op
je laat inwerken, maak je je toch wel zorgen. In drie van de vier scenario's
worden vergaande aanvullende structurele hervormingen in de collectieve sector
verondersteld. Alleen in het scenario met de meest vergaande hervormingen –
Global Economy – is de historische welvaartstijging van de afgelopen
30 jaar haalbaar. Eigenlijk hebben wij een hogere welvaartstijging nodig om
de komende 30 jaar zonder al te veel moeite om te kunnen gaan met de gevolgen
van de vergrijzing en van internationale economische problemen. Dat scenario
veronderstelt o.a. een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd naar
67 jaar, een verlaging van de WAO-uitkering naar 55 en 35 jaar lang een niet
volledige koppeling van de lonen aan de uitkering. Het is evident dat niemand
dit scenario wil.In het scenario Strong Europe worden uitkeringen versoberd en wordt de
arbeidsmarkt flexibeler gemaakt. Bij Transatlantic Market wordt naast verdere
hervormingen in de sociale zekerheid meer ruimte gegeven aan het particuliere
initiatief. Alleen in het scenario met de laagste economische groei –
het scenario waarin globalisering niet aan de orde is en waarin
de collectieve sector groot blijft – worden geen verdergaande aanvullende
structurele hervormingen verondersteld, maar dit scenario leidt wel tot een
dusdanig magere economische groei dat de collectieve lasten met 9 procentpunt
stijgen. Die percentages zijn veel hoger voor de mensen, want dit zijn macrocijfers
en wij gaan minder werken. Het beschikbaar inkomen van werkenden komt onder
druk, de armoede neemt toe en de werkloosheid stijgt ook.Scenario's zijn natuurlijk gestileerde weergaven van de werkelijkheid
op basis van een aantal veronderstellingen. Zij zetten je echter wel aan het
denken. Het zou goed zijn als het kabinet een vervolg zou geven analoog aan
de gedachtelijn van het CPB. Het gaat niet om een besluit of de WAO-uitkering
omlaag moet. Dat is onzin dat is helemaal niet aan de orde. Het gaat erom
dat het kabinet zich eens rekenschap geeft van bijvoorbeeld de vraag hoeveel
opties er eigenlijk zijn als de wereld zodanig globaliseert als wij denken.
Als Europa niet beter wil hervormen – ik doel niet op Nederland, maar
bijvoorbeeld op de grote landen om ons heen – waartoe leidt dat dan
voor een gezamenlijke economische positie over 10, 15, 20 jaar? Het lijkt
mij zeer de moeite waard om die exercitie te maken, die vervolgens een debat
in de Kamer waard is.De heer Vendrik (GroenLinks):Met alle bespiegelingen van de heer Bakker is ook de politieke vraag aan
de orde of D66 vandaag al een lichte, zo niet een zware voorkeur kan uitspreken
voor een van de scenario's van het CPB. Het CDA heeft er eentje uitgesloten,
dat precies het scenario blijkt te zijn dat de VVD wil. Ik dacht dat men het
eens was over de hoofdlijnen van het kabinetsbeleid, maar dat klopt blijkbaar
niet helemaal. Wat is de positie van D66? Waar staat de heer Bakker?De heer Bakker (D66):Ik heb al gezegd dat ik dat een nogal onzinnige vraag vind. Die scenario's
zijn niet anders dan het doordenken op een aantal ontwikkelingen, gelet op
een aantal uitgangspunten. Het is onzinnig om een keuze uit te spreken. Ik
ben voor een sterk Europa, maar niet per se voor alle maatregelen die daarbij
horen. Ik ben trouwens ook voor een verdere globalisering, omdat dit naar
mijn mening de enige manier is om ook in andere delen van de wereld te komen
tot welvaartstijging. Het is overigens denkbaar dat Nederland helemaal niet
zoveel keus heeft, bijvoorbeeld op het punt van de globalisering en de gevolgen
daarvan. Je kunt een mooi standpunt innemen hoe je de wereld gemodelleerd
wilt zien, terwijl de ontwikkelingen in een andere richting gaan. De vraag
welke keuze wij maken vind ik onzinnig. Ik geef er dan ook geen antwoord op.De heer Vendrik (GroenLinks):Het oordeel van de heer Bakker is dus: leuk werk van het CPB, maar wij
als politici van D66 kunnen er niks mee. Wat vindt hij dan van de keuze van
de topambtenaren? Die kiezen heel duidelijk voor een scenario, daartoe uitgedaagd
door een kabinet dat maar een hoofdprioriteit heeft, namelijk een zo hoog
mogelijke economische groei, waarvoor de rest in principe moet wijken. Wat
vindt de heer Bakker daarvan?De heer Bakker (D66):Dat is een relevante vraag. Scenario's moeten ons aan het denken zetten,
u en ook ons. Dat brengt mij tot mijn voorstel. Laat dat, vergezeld van een
opvatting van het kabinet, hier leiden tot een debat dat meer is dan de vraag
waar je voor kiest, want daar lenen die scenario's zich helemaal niet voor.
De CEC heeft een scenario van topambtenaren opgesteld dat tal van elementen
bevat waar ik niet voor kies. Ik kies niet voor een verhoging van de pensioengerechtigde
leeftijd. Ik kies niet voor een verdere verlaging van WAO-uitkeringen. Ik
kies voor een heleboel dingen niet. Als je al die mooie doelen wilt dienen,
die wij voor een deel delen, hoe doe je dat dan met het oog op de toekomst
van de economie? Moet je dan bijvoorbeeld verder gaan met het hervormen van
de arbeidsmarkt, waarmee wij nog maar aan het begin staan en het kabinet tot
dusver veel minder heeft gedaan dan op een aantal andere terreinen? Ik meen
dat daar een groot deel van de oplossing ligt.De heer Vendrik (GroenLinks):Moet ik constateren uit het betoog van de heer Bakker dat hij de keuze
die de topambtenaren in een interne notitie aan het kabinet hebben voorgelegd
op dit moment eigenlijk onzin vindt en niet politiek steunt?De heer Bakker (D66):Ik vind een keuze voor een scenario onzin en er staan tal van maatregelen
in die ik onverstandig vind en die niet mijn voorkeur verdienen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is dan twee keer onverstandig.De heer Crone (PvdA):U heeft een paar weken geleden ons en minister Dekker gesteund dat wij
over de hypotheekrente een open informatief debat moeten voeren. De hypotheekrente
en de pensioenaftrek voor de hoogste inkomens leveren bij elkaar zo'n 10 mld
op. Als wij die 10 mld inzetten voor loonkostenverlaging aan de onderkant
en voor de middeninkomens, dan doen wij iets aan de voorbereiding op de globalisering
van de economie. Dan subsidiëren wij de hoogste inkomens niet meer, maar
zorgen wij voor lagere lasten in dit land. Bent u niet voor zo'n lastenverlaging?
Nu betalen de middeninkomens de hypotheeksubsidie en pensioensubsidie voor
de hoogste inkomens.De heer Bakker (D66):Dit dreigt uit te lopen op een groot debat, maar daar zal ik mij niet
toe laten verleiden. U verlaagt de woonkosten aan de onderkant, en laat ze
aan de bovenkant stijgen. U verschuift gewoon de belastingen: u maakt 10 mld
euro vrij, wat anderen dus meer betalen, en u stelt 10 mld euro beschikbaar
aan de onderkant. U doet dat altijd: als het gaat om de pensioenen en de hypotheekrente
laat u dat altijd gepaard gaan met een nivelleringsagenda. Ik leen mij daar
niet voor. Los daarvan vind ik de opmerking van minister Dekker verstandig,
dat we eens moeten kijken naar de totale effecten op middellange termijn van
het overheidsbeleid, dus huren en kopen, plus alle daaraan gerelateerde belastingelementen,
op de woningmarkt. Ik steun uw agenda niet.De heer Crone (PvdA):Ik heb geen nivelleringsagenda. Wel wil ik de loonkosten verlagen, zodat
mensen aan het werk komen. Daarmee bespaar je enorm op uitkeringslasten, zodat
die per saldo kunnen worden verlaagd. Daardoor gaat de economie per saldo
beter draaien, en komt de banenmachine weer op gang. Dat is
geen nivelleringsagenda; ik wil het geld niet geven aan sectoren waar het
niet productief wordt besteed. Dat moet u toch aanspreken.De heer Bakker (D66):Om te beginnen is het niet ons geld, maar dat van de belastingbetalers.
Wij geven dus niets weg...De heer Crone (PvdA):Nu betalen de middeninkomens de belastingsubsidies voor de hoogste inkomens.De heer Bakker (D66):Dat is uw hang-up, waarmee ik het niet eens ben. Ik geloof niet dat we
ons nu in dat debat moeten begeven, dat komt nog wel een keer.De heer Crone (PvdA):Dit mag toch integraal onderdeel zijn van de scenariodiscussies? We hoeven
ons toch niet te laten opsluiten in scenario's van de CEC of wat dan ook?De heer Bakker (D66):Natuurlijk mogen dit soort zaken daarvan onderdeel zijn. Maar nogmaals:
als je overweegt om er wat aan te doen, zou je er in beginsel voor moeten
kiezen om dat niet te belasten met allerlei nivellering, maar het geld terug
te sluizen naar de mensen waar het ook nu zit. Waarom? Omdat je dan het systeem
ter discussie kunt stellen. Heb je er een nivelleringsagenda bij, dan is dat
de beste garantie dat we er nooit uitkomen.Wij hebben een brief van de minister gekregen over de lokale lasten. Ik
ben daar geweldig van geschrokken. Gemeenten en provincies hebben in de afgelopen
tien jaar een opbrengststijging van 82% respectievelijk 111% laten zien. De
lokale lasten zijn veel meer gestegen dan de inflatie, namelijk maar liefst
51%, en veel meer dan de economie. Daaronder ligt dan ook nog eens een enorme
verhoging van de Rijksuitgaven. Behalve dit jaar, en dat is volgens de gemeenten
de schuld van "Den Haag". Het gaat om alle lasten, maar in het bijzonder om
parkeerbelasting, toeristenbelasting en bouwleges. Dat zijn dingen waarvan
grote groepen mensen niet veel zien. Maar de stijgingen daarvan vind ik onaanvaardbaar.
Als je het internationaal vergelijkt, staat Nederland in alle rijtjes aan
de top. De warme woorden dat er binnenkort weer eens gestudeerd zal gaan worden,
zijn wat mij betreft wel erg louw loene. Hier past wat meer ijzigheid van
de minister, om ooit de druk te ontwikkelen om niet alleen de gemeenten in
zijn totaliteit, maar gemeentelijke politici te wijzen op hun verantwoordelijkheid
om afwegingen te maken, ook als die moeilijk zijn, en niet de lasten altijd
maar door te schuiven naar de burgers.Het kabinet is anderhalf jaar bezig met hervormingen, en dat gaat goed.
Gisteren hebben we een dag gesproken over de hervorming van het ziektekostenstelsel,
en er zijn andere zaken, zoals VUT, levensloop en prepensioen, zaken die het
laatste half jaar zijn afgerond. Verder zijn er veranderingen aangebracht
in de belastingsfeer. Daar is het kabinet goed op koers. Als het gaat om de
administratieve lastenverlichting, geloof ik dat de minister van Financiën,
met in zijn kielzog die van EZ, de agenda wel behoorlijk op orde heeft als
het gaat om de lastenverlichting richting bedrijven. Maar als het in bredere
zin gaat om de lasten die de overheid oplegt op burgers – het gaat dan
niet zozeer om geld, maar om formulieren, hinder enzovoorts – zie ik
nog onvoldoende resultaat. Ik weet wel dat ik dat niet met deze minister moet
bespreken, maar ik vraag wel zijn commitment.Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de opmerking van de heer De Nerée
over de topinkomens.De commissie-Duivesteijn heeft gisteren bepleit om een begrotingsorgaan
van het parlement in het leven te roepen, een "congressional budget office"
zoals wij dat eerder hebben genoemd. Wat mij betreft is dat een mooie volgende
stap na de Raad van Economische Adviseurs die er binnenkort komt.Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord van de minister op de vraag van
de heer Vendrik ten aanzien van de JSF.Aan het gebruiken van de aardgasinkomsten voor de wegen heb ik geen enkele
behoefte.De kwestie van de precariorechten waarover ik tijdens de algemene financiële
beschouwingen heb gesproken, is inmiddels vervat in een motie-De Pater-van
der Meer. Deze motie vraagt om dat punt te betrekken bij de studie naar het
decentrale belastingstelsel. Hoe is overigens het tijdpad op dit punt? Ook
wat betreft de lokale lasten lijkt mij namelijk een scherp signaal aan de
orde.De heer Vendrik (GroenLinks):In een korte zin zei de heer Bakker iets over een van de aanbevelingen
van de commissie-Duivesteijn, namelijk een soort budget office. Je kunt ook
in het rapport-Duivesteijn lezen...De voorzitter:Ik stel voor dat wij de discussie over het rapport-Duivesteijn goed voorbereid
op een ander moment voeren en niet thans tijdens de behandeling van de najaarsnota.De heer Vendrik (GroenLinks):Ja, voorzitter. Daar is iets voor te zeggen, maar als de heer Bakker er
over begint...De voorzitter:Ik vind het niet goed voor de Kamer om deze agendapunten door elkaar te
husselen.De vergadering wordt van 11.53 uur tot 12.00 uur geschorst.Minister Zalm:Voorzitter. Ik ben de Kamer erkentelijk voor de eerste termijn. Er zijn
zelfs nog enkele vragen gesteld over de najaarsnota zelf. Dat verheugt mij.
De heer De Nerée heeft gevraagd of het mogelijk is om een update van
de begrotingssituatie te krijgen voor de begrotingsbehandelingen. Het logische
moment is dan natuurlijk het moment waarop wij de begroting voor het volgend
jaar indienen. Daar hebben wij altijd al een update voor het lopende jaar
bij, want in de miljoenennota is het lopende begrotingsjaar geactualiseerd.
Dat komt in september uit. Het heeft niet veel zin om dan een maand later
weer te actualiseren. In de voorjaarsnota staat de grote actualisatie. Die
verschijnt een half jaar na de miljoenennota. In september komen wij dan weer
met een actualisatie, zij het dat die weinig aandacht trekt, omdat alle belangstelling
uitgaat naar de nieuwe begroting. De najaarsnota is dan een soort sluitstuk,
waarin de feiten zoals die dan gezien worden, aan de Kamer worden getoond.
Ik zie dan ook eigenlijk geen nieuw natuurlijk moment tussen de miljoenennota
en de najaarsnota, waarop zinvol nog iets kan worden gemeld aan de Kamer.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):In de miljoenennota wordt uitgegaan van cijfers die meestal van juli of
augustus zijn. Ik vraag om voor de behandelingen van de afzonderlijke begrotingen
een update te krijgen, die gebaseerd is op cijfers van daarna. Wij hebben
anders geen mogelijkheden om te zien hoe de zaken zich ontwikkelen. Ik verwijs
ook naar hetgeen ik daar verleden jaar bij de behandeling van de najaarsnota
over heb gezegd.Minister Zalm:Als ik zie hoe betrekkelijk bescheiden de najaarsnota is als het gaat
om bijstellingen, zie ik niet goed hoe wij in de tussentijd nog een zinvollere
actualisatie kunnen bieden, dan de actualisatie die wij op Prinsjesdag presenteren.De heer De Nerée heeft ook gesproken over de toestand van de Nederlandse
economie. Ik kom straks nog te spreken over de langetermijnscenario's van
het CPB. Wat betreft de kortetermijnprognoses zijn er inderdaad verschillende
in omloop. Het CPB is het somberst. De Nederlandsche Bank is positiever. Hoewel
het CPB voor het lopende jaar omhoog is gegaan. Het is opmerkelijk dat het
gat dat wij aanvankelijk dachten te hebben ten opzichte van andere Europese
landen, geleidelijk aan kleiner wordt, althans als het gaat om de semi-realisaties.
Laten wij hopen dat wij volgend eenzelfde verschijnsel meemaken. Het CPB is
met een groeivoet van 1% terughoudend. De Nederlandsche Bank zit op 1,7%.
De consensus forecast heb ik er niet op nageslagen, maar het zou mij niet
verbazen als die ook 1,7% is.Wij gaan in het voorjaar met alle nieuwe gegevens aan de slag. Dan hebben
wij ook de echte afloop van het jaar 2004, ook op budgettair terrein. Dan
komen wij naar aanleiding van het Centraal economisch plan en de nieuwe gegevens
rond de begroting, met een voorjaarsnota naar de Kamer. Intern hebben wij
dan de kaderbrief die vooral op het jaar 2006 zal slaan. Op dit moment kan
ik ook nog niet bevestigen dat de tekortraming van het CPB – de heer
Crone heeft inmiddels al prachtige plannen om de tekortmeevaller te voorkomen –
zal sporen met de analyse die wij te zijner tijd hebben. Het is duidelijk
dat als de economische groei lager is, dat nadelige effecten heeft. Daar staan
ook een aantal plussen tegenover. Dat betreft met name de gasbatenkant, maar
ook de rente is gunstiger dan aangenomen in de begroting. Wij hebben overigens
nog wat problemen rond de pensioenpremie bij het ABP, zoals u uit kranten
heeft kunnen vernemen. Dat kan budgettair ook nog het een en ander betekenen.
Ik geef er de voorkeur aan om de totale stand op te maken op het moment dat
wij als kabinet weer beslissingen gaan nemen, en dat is niet eerder dan in
het voorjaar, wat de totale begroting betreft.De heer Crone (PvdA):U bent toch niet meer de directeur van het Centraal planbureau, die tot
maart wacht om te zien hoe de werkelijkheid zich heeft ontwikkeld? U bent
nu een verantwoordelijke politicus, die moet laten zien dat hij het doet,
als hij nog iets kan doen om het economisch herstel te bevorderen; liever
gisteren dan morgen, en zeker niet wachten tot maart.Minister Zalm:Wat in ieder geval niet goed is voor het vertrouwen en voor de economie,
is om bij iedere nieuwe raming het beleid te veranderen. Wat mij betreft hebben
wij het beleid uiteengezet in de miljoenennota. Wij hebben hier algemene politieke
en financiële beschouwingen gehad en de begrotingen behandeld. Het eerstvolgende
ordentelijke hoofdbesluitvormingsmoment is een keer per jaar; in het voorjaar.
Ik heb geen enkele behoefte om vanwege een nieuwe prognose plotseling het
beleid bij te stellen voor 2005, om maar te zwijgen over 2006.Wat ik in ieder geval onverantwoord vind, is om als je een keer een meevaller
hebt, onmiddellijk te zeggen dat deze ons geweldig zwaar op de maag ligt en
dat deze moet worden omgezet in uitgaven of lastenverlichting. Wij gaan in
het voorjaar netjes de stand opmaken. Dan zal het kabinet de besluiten nemen
die het verstandig vindt en die aan de Kamer overleggen. Ik heb op dit moment
geen enkele behoefte om een ander beleid in te zetten.Wat mij ook een beetje verontrust, is dat de heer Crone 3% in zijn hoofd
heeft. Wij moeten af van het tekort en wij moeten weer naar een overschot
toe. Dat is het doel waarnaar wij streven. Die 2,5 of 2,25% zijn nog ver van
die doelstelling af. In het regeerakkoord hadden wij de ambitie om close to
balance te eindigen, zelfs feitelijk op 0,5%. Daar zitten wij nog ver vanaf,
ook wat betreft het tijdpad dat eronder ligt. Daar zitten wij nog ver boven.
Als het eens de goede kant op gaat, mag het ook wel eens de goede kant op
gaan, zodat het gat kleiner wordt ten opzichte van onze aanvankelijke voornemens.De heer Crone (PvdA):Natuurlijk moet u zich houden aan het beleid van de miljoenennota en niet
hapsnap iedere keer het beleid veranderen, maar wij horen de laatste weken
voortdurend dat het kabinet zich niet aan het beleid houdt. De ziektekostenpremies
gaan meer omhoog dan minister Hoogervorst twee weken geleden heeft gezegd.
Zij zouden met 4,5 of 5% stijgen, maar dat wordt 8 tot 12%. De nominale premie
en de no claim kosten de burgers honderden euro's meer per jaar dan in de
miljoenennota is verondersteld. De lastenverzwaringen worden hoger en dat
leidt tot een betere situatie van de schatkist. Dat kan voor een deel worden
teruggegeven aan de burgers. Je kunt niet van twee walletjes eten. Als wij
het beleid van de miljoenennota uitvoeren, gaat de koopkracht omhoog in plaats
van omlaag, maar alle koopkrachtcijfers zijn verslechterd ten opzichte van
de miljoenennota.Minister Zalm:De particuliere premies worden niet vastgesteld door de overheid, dus
dat heeft niets te maken met het overheidsbeleid. Het overheidsbeleid is zoals
het is. Dat is niet veranderd. Wij hebben de particuliere verzekeraars niet
genationaliseerd, dus men heeft de vrijheid om de premies te stellen.De heer Crone (PvdA):Ik had het over de nominale premies en die zitten in de ziekenfondssfeer.
Daar heeft het kabinet toch invloed op? Of herhaalt de minister wat minister
Hoogervorst ook steeds zegt: wij gaan het stelsel privatiseren, ik heb geen
invloed meer, maar dat geeft niet, want dat wil ik ook niet?Minister Zalm:Daar kunnen wij lang en breed over praten, maar het kabinet besluit niet
eerder over wat dan ook dan op het ordentelijke moment, namelijk wanneer wij
de voorjaarsnota en de kaderbrief bespreken. Wij gaan niet vanwege nieuwe
cijfers plotseling het beleid veranderen. Wij hebben ook inflatiecijfers gehad
die gunstiger waren dan wij eerder dachten. Daar hebben wij ook niets mee
gedaan.De heer Crone (PvdA):Omdat de inflatie meeviel, hebt u op 1 juli meteen de AWBZ-premies
verhoogd, want u gunde de burgers geen lage inflatie en u wilde deze afromen
door de AWBZ. Toen hebt u op het laatste moment, middenin het jaar, de AWBZ-premies
verhoogd. U zou nu het omgekeerde moeten doen. Nu u meevallers heeft, moet
u tegen de burgers zeggen dat u toen een meevaller hebt afgepakt, maar dat
zij deze nu terugkrijgen.Minister Zalm:Ik weet helemaal nog niet of er meevallers zijn. Ik wil in het voorjaar
de totale stand opmaken, en dan niet de nu gesignaleerde voordeeltjes incasseren,
maar ook kijken of er nog andere punten zijn. Ik noem een aantal dreigingen
die in de lucht hangen. Wij hebben ook nog de intensivering van de bestrijding
van het terrorisme. Dat kost ook geld en dat moet worden ingepast. Dat gaan
wij allemaal ordentelijk doen. Het besluit om iets te doen met de premies
voor 1 juli is vorig jaar genomen ten tijde van de reguliere besluitvormingsmomenten:
voorjaarsnota en kaderbrief, en niet op een achternamiddag in december.De heer Crone (PvdA):Wij zien de economische groei teruglopen en dat wordt deels veroorzaakt
door het beleid. Daardoor komt het financieringstekort weer slechter uit.
Het gaat om teller en noemer van financieringstekort en economische groei,
iedere keer opnieuw, nu al voor het zesde achtereenvolgende jaar, en al die
tijd was u eerstverantwoordelijk. De economische groei is slechter en daardoor
verslechtert de positie van de burgers en van uw eigen financieringstekort.Minister Zalm:Ik zie de economische groei niet teruglopen. Dat ziet tot nu toe alleen
het CPB. Anderen zien de groei zelfs oplopen. Voor het CPB staat vast dat
de groei voor dit jaar wat hoger uitvalt. Dat is mooi. Daar zullen wij ook
een voordeel van hebben. Ik hoop dat De Nederlandsche Bank dit keer wat dichter
bij de werkelijkheid zit dan het CPB wat betreft de economische groei. Het
is overigens opmerkelijk dat De Nederlandsche Bank het tekort weer wat somberder
inschat.Wij gaan het allemaal rustig bekijken. In het voorjaar hebben wij op allerlei
gebied betere gegevens. Wij kennen de realisaties van belastingen en premies,
om maar iets te noemen. Wij kennen dan ook de doorwerking van de begrotingsuitkomsten
over 2004. Wij hebben dan tevens een nieuw economisch beeld. Voor het eerst
hebben wij daarnaast een beeld over het jaar 2006. Wij krijgen zo een mooie,
geïntegreerde besluitvorming. Ik laat mij niet verleiden om op grond
van fragmentarische berichten een ander beleid voor te stellen dan wij tot
nu toe hebben besloten.De heer De Nerée vraagt naar de verschillen in de prognoses. Deels
zitten die in een wat optimistischere visie van De Nederlandsche Bank van
de wereldhandelsontwikkeling en deels in de verwachting dat de consumptie
steviger zal aantrekken. Daar zitten in hoofdzaak de twee verschillen tussen
CPB en De Nederlandsche Bank. Ik heb geen voorkeur voor een van beide. De
hoogste economische groei is altijd het prettigst. Een keuze heeft echter
weinig zin. De groei moet zich immers ook in de werkelijkheid voordoen.Wat de belastinginkomsten betreft moet ik de rapportage over de novembermaand
nog ontvangen. De eerste indruk is dat die maand niet slecht verlopen is.
Er is geen aanleiding voor een integraal nieuwe belastingraming. De decemberraming
is de meest gevoelige. Dat is ook de maand waarin het meeste geld moet binnenkomen.
Als wij in november ietsje voorliggen, is het niet uitgesloten dat die voorsprong
in december weer verdwijnt. Het eerstvolgende moment voor een nieuwe schatting,
die tegelijkertijd vrijwel een realisatie is, zal de voorlopige rekening zijn.
Ik zal de Kamer dan de afloop melden.Wat betreft het EMU-saldo van de lagere overheden is niet met zekerheid
te zeggen hoe dat uitvalt. Wel is bekend dat wij een betrekkelijk royale tekortraming
in de cijfers hebben opgenomen, namelijk 0,7% van het BBP. Dat zou meer zijn
dan in 2003. Het zou ook meer zijn dan de prognose voor het jaar 2005. Dit
percentage is gebaseerd op investeringsenquêtes bij vooral gemeenten.
Dat is ook de raming die het CPB hanteert. Het zou de hoogste uitkomst zijn
sinds 1985. Het kan echter ook nog 0,8 of 0,9 worden. Ik sluit dat niet uit.
Het gaat echter om betrekkelijk behoedzame cijfers. Ik heb nu geen aanleiding
om te denken dat het te laag geraamd is.De heer De Nerée heeft een paar goede opmerkingen gemaakt over
de mogelijkheden om het verschil tussen EMU-saldo en exploitatiesaldo bij
de gemeenten te verkleinen. Wij hebben daarover een bijeenkomst gehad met
de gemeenten. Er zijn ook een aantal voorbeelden rond scholen. Er zijn tevens
woningbouwverenigingen die de grondaankopen van de gemeenten overnemen. Essentieel
is dat het niet een puur boekhoudkundige verschuiving is, maar dat er ook
sprake is van risico-overdracht. Anders zullen CBS en Eurostat het niet goedkeuren.
Met dit soort dingen zijn wij nu bezig. Er bestaat welwillendheid bij de gemeenten
om hieraan mee te werken. Ik bespreek dit onderwerp vandaag nog op een congres
van de BNG. Ik mag daar een toespraakje houden, als ik hier tenminste op tijd
vertrek.Over het Groei- en Stabiliteitspact komen wij ongetwijfeld apart te spreken.
Het is op dit moment inderdaad wat stil. De Commissie heeft een communiqué
uitgebracht dat zij verwacht dat Frankrijk en Duitsland de 3% niet zullen
overschrijden in het jaar 2005. De Commissie heeft geen nadere voorstellen
gedaan. Volgens de uitspraak van het Hof is er maar één instantie
die voorstellen kan doen. Dat is de Commissie. Wij nemen daar kennis van.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik wil u niet langer hier houden dan nodig is, maar als u een aantal van
mijn vragen niet beantwoordt, dan zal het wel wat langer duren. Ik heb gevraagd
of in het EMU-saldo dat het CPB voorspelt van 2,25% rekening is gehouden met
de 0,5% die is voorzien voor de lagere overheden in 2005. Dan heb ik gevraagd
of DNB en CPB van verschillende gegevens gebruik maken. Ik heb mij daar eens
in verdiept. Ik dacht dat DNB veel meer rekening hield met CBS-gegevens dan
het CPB doet. Wat voor gevolgen heeft het voor een aantal variabelen als het
scenario van DNB inderdaad juist is?Minister Zalm:Ik had al gezegd dat DNB meent dat het tekort, ook bij een groei van 1,7%,
hoger uitkomt dan de CPB-raming. Ook op het punt van de openbare financiën
verschillen zij blijkbaar van inzicht. Het CPB rekent bij mijn weten nog steeds
met 0,5% voor het tekort van de lagere overheden voor 2005, zoals ook in de
MEV staat, en met 0,7% voor 2004. Ik kan mij niet voorstellen dat DNB meer
gebruik maakt van CBS-gegevens dan het CPB: Als er één goede
link is, dan is het tussen CPB en CBS, zoals ik uit ervaring weet. De gedetailleerdheid
van het CPB is iets groter. Het CPB werkt ook veel meer met bedrijfstakgegevens
dan DNB. Hoewel het goed is dat er een alternatieve raming in omloop is, vind
ik het CPB nog steeds de beste instantie voor het verschrikkelijke vak van
prognosticeren. Echt goed wordt het natuurlijk nooit. Het verschil tussen
1% en 1,7% is natuurlijk ruim binnen de foutenmarge. Helaas is prognosticeren
een hachelijke business. Als je de gemiddelde ramingsfout neemt over een reeks
van jaren, dan zou 0,7% een mooie score zijn. Ik vrees dat de afwijking van
de raming aanzienlijk groter zal zijn dan 0,7%.Er wordt natuurlijk kritisch gekeken naar de cijfers van Italië.
De heer De Nerée stelt nu al dat Italië zou hebben gesjoemeld
en dat dit land niet voldoet aan de eisen, maar dat is nog niet aan de orde.
Er wordt wel een kritische analyse gemaakt van de aansluiting tussen EMU-saldo
en schuld en van kastekorten versus EMU-tekorten. Daar moet een fatsoenlijke
verklaring voor komen, maar er is op dit punt nog geen conclusie getrokken.
Landen kunnen niet op eigen houtje Eurostat interpreteren. Daar zijn de spelregels
voor, die overigens ook op Nederland van toepassing zijn. Ik heb het voorbeeld
genoemd van de HSL. Wij hadden een PPS-constructie bedacht voor de bovenbouw,
waarvoor wij een gebruiksvergoeding zouden betalen. Er is uitvoerig gekeken
of die investering niet ten laste van het EMU-saldo zou moeten worden gebracht.
Wij bleken het goed te hebben gedaan, dus wij mochten met een gebruiksvergoeding
werken. Eurostat kijkt dus wel degelijk of het op de juiste manier gaat.Iets anders is het natuurlijk het Griekse geval, waarbij er gewoon verkeerde
cijfers worden aangeleverd. Dan is het geen kwestie meer van onenigheid over
de definitie, maar dan wordt er gewoon verkeerd gerapporteerd. Er wordt verkeerde
informatie verschaft en dat kunnen wij natuurlijk niet tolereren. Daarom hebben
wij inmiddels tot vier keer toe het onderwerp Griekenland besproken in de
Ecofin. In de conclusies is dat in harde taal vastgelegd. In januari zullen
wij ook bespreken of wij in het algemeen beter kunnen garanderen dat de cijfers
kwalitatief goed zijn. Dan zal ook de werkwijze van Eurostat worden bekeken.
Daarbij zal ook de vraag ter sprake komen of de capaciteit en de bevoegdheden
van Eurostat moeten worden uitgebreid. Dit zal ons dus niet nog eens overkomen.
Italië is nu ook als onderwerp gekozen. Gekeken wordt of het daar allemaal
in orde is. Wij kunnen natuurlijk geen oordeel over Italië vellen, alvorens
wij de feiten kennen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik vind het merkwaardig dat u zegt dat u wacht op wat de Commissie doet
met het arrest. Dan krijgen Frankrijk en Duitsland hun zin, want er gebeurt
niets. Dat lijkt mij niet de weg die bewandeld zou moeten worden. Misschien
kan de Raad van Ministers dan de Commissie een keer uitlokken om wel wat te
doen.Minister Zalm:De Commissie doet wel iets. Zij stelt namelijk stelt vast dat beide landen
gelet op de huidige begrotingsvoornemens in 2005 beneden de 3% zullen komen,
hetgeen haar geen aanleiding geeft tot nieuwe stappen. Dat is op zich toch
een heel duidelijke conclusie.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het verleden blijft dan verder onbesproken?Minister Zalm:Als het om begrotingsbeleid gaat, lijkt het mij alleen maar zin te hebben
om met de toekomst bezig te zijn.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Alles wat men in het verleden heeft gedaan, wordt met de mantel der liefde
bedekt als je maar belooft dat je het in de toekomst beter doet? Ik dacht
dat daar het Groei- en Stabiliteitspact toch niet voor was gesloten.Minister Zalm:Er is vastgesteld dat Frankrijk en Duitsland een excessief tekort hebben.
De excessieve tekortenprocedure is al gestart en er zijn overigens ook aanbevelingen
uit voortgevloeid. Op dit moment verwacht de Commissie dat beide landen in
2005 beneden de 3% blijven en zij ziet dan ook geen aanleiding om nadere stappen
te zetten.Voorzitter. Het wetsvoorstel publieke topinkomens zullen wij volgens de
planning in februari naar de Raad van State sturen, zodat het hopelijk in
het voorjaar uw Kamer kan worden voorgelegd.Over het ZBO-rapport hoopt het kabinet in het voorjaar een standpunt te
formuleren. U zult begrijpen dat dit geen eenvoudige klus is gelet op de grote
diversiteit van ZBO's en de verschillende haat- en liefdesverhoudingen die
individuele ministers met ZBO's hebben. Er is ook een zekere angst om weer
een heleboel toestanden naar het departement toe te trekken, terwijl ze nu
in het kader van een lean and mean departement toch helemaal buiten een departement
staan. Ik noem maar enkele overwegingen, niet om er een discussie over aan
te gaan, maar om aan te geven dat het komen tot een kabinetsstandpunt dat
ook draagvlak heeft in de Ministerraad nog niet zo eenvoudig is.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Ik val van de ene in de andere verbazing. De wet Openbaarheid
topinkomens was ons dit najaar toegezegd. Nu zegt de minister met droge ogen
dat het wetsvoorstel nog naar de Raad van State moet en dat wij dat in de
loop van het volgend jaar wel kunnen verwachten. Zo langzamerhand ben ik wel
benieuwd welke problemen er met dit wetsvoorstel zijn dat het zo lang moet
duren.Minister Zalm:De Ministerraad heeft de hoofdlijnen vastgesteld. Die worden op dit moment
vertaald in een wetsvoorstel dat in februari naar de Raad van State zal gaan.
Er zijn geen problemen, althans niet meer. Als er al problemen zouden zijn
geweest, mag ik u daar geen bericht over geven vanwege de eenheid van kabinetsbeleid.
En dit gaat echt over beleid en niet over de beoordeling van een film!Wij hebben al diverse malen gesproken over de kosten van toezicht. De
lijn van het kabinet die door de toezichthouders overigens
wordt gesteund, is dat de kosten reëel constant dienen te blijven behoudens
nieuwe taken. Die komen alleen maar tot stand als de Kamer het daarmee eens
is. In het verleden hebben wij natuurlijk wel het een en ander gehad wat leidde
tot de noodzaak van verscherping van toezicht. Ik denk maar aan de boekhoudaffaires
die hebben geleid tot wetgeving om accountants onder publiek toezicht te stellen.
Inmiddels is daar op Europees niveau ook al een politiek akkoord over gesloten.
Wij hebben Dexia gehad, de aandelenlease-affaire, wij hebben Vie d'Or gehad
en noem maar op. Al die affaires hebben ertoe genoopt om het toezicht aan
te scherpen. Die aanscherping is altijd in overeenstemming met de Kamer gebeurd.
Ik wijs maar op het toezicht tussenpersonen waarvan ook de Kamer voorstander
is. Je kunt dan natuurlijk niet zeggen dat het niets mag kosten. Het zal wat
kosten maar belangrijk is dat behoudens nieuwe taken de kosten reëel
constant moeten blijven. Ik zie er ook op toe dat dit gebeurt.Volgens mij gaat het met het panel best goed. Natuurlijk kan een toezichthouder
zich niet laten regeren door de onder toezicht gestelden. Als de kartelvormers
de NMa instructies kunnen geven, zijn wij natuurlijk omgekeerd bezig. Als
kartelvormers de NMa zeggen dat zij maar met de helft van het personeel moet
volstaan – ongetwijfeld zullen zij dat aanbevelen – zijn wij natuurlijk
ook verkeerd bezig. De toezichthouder is gehouden en verplicht om echt serieus
naar marktpartijen te luisteren – dat gebeurt nu ook – en ook
om hun klachten serieus te nemen. Als er bijvoorbeeld overdreven administratieve
verplichtingen zijn, moet zij die ook serieus nemen, maar uiteindelijk is
de toezichthouder natuurlijk wel gesteld boven de marktpartijen. Het is echter
aan de minister om de begroting goed te keuren en ik zal er nauwlettend op
toezien dat het reëel constante kosten blijven.Ik weet niet of de vraag over de overbevolking van de ondersteuning van
bewindspersonen is ingegeven door het optreden van de minister-president bij
de behandeling van hoofdstuk III of door het optreden van een andere minister.
Ik kan deze vraag dus eigenlijk niet beantwoorden. Ik word zelf ondersteund
door zo'n 1500 ambtenaren, zij het dat die zich vaak op een wat grotere geografische
afstand van mijn persoon bevinden. Ik heb er dus zelfs nog iets meer dan 80.Wij hopen dat het belastingverdrag op 1 januari 2005 in werking zal
treden. Of die datum wordt gehaald, is afhankelijk van de ratificatieprocedure.
Inmiddels is het al wel duidelijk dat de bepaling voor bronheffing pas per
1 februari kan worden afgeschaft. Wij hopen vurig dat wij de notificatie
zo tijdig ontvangen dat het verdrag op 1 januari 2005 kan ingaan. Ik
ben blij dat de staatssecretaris hiervoor is gecomplimenteerd. Ik heb dit
dossier een beetje gevolgd en ik weet dat de staatssecretaris hieraan samen
met zijn staf heel hard heeft gewerkt. Om het voor elkaar te krijgen heeft
hij zelfs de "deputy secretary of state" gekust. Dat was een vrouw en u realiseert
zich vast wat een offer hij toen voor het Nederlandse belang heeft gebracht!De heer Blok constateerde dat Nederland nog steeds nadeel ondervindt van
de sterke stijging van de arbeidskosten. Deze stijging werkt inderdaad nog
steeds met enige vertraging door en leidt uiteindelijk tot verlies aan marktaandeel.
In 2004 en 2005 steekt de arbeidskostenontwikkeling relatief gunstig af tegen
andere landen, maar dat was dan ook hard nodig na de verliezen die wij inmiddels
hebben opgelopen. Voor onze concurrentiepositie zijn loonstijgingen natuurlijk
slecht. Het beste wat kan gebeuren, is dan ook dat de nullijn de regel wordt.
In mijn ogen zal in ieder geval uiterste terughoudendheid moeten worden betracht.Een deel van de extra aardgasbaten vloeit volgens afspraak naar het FES.
Over het FES kunnen natuurlijk niet ieder kwartaal afspraken worden gemaakt
en daarom denk ik dat de behandeling van de kaderbrief bij de voorjaarsnota
het geëigende moment is om eventueel te besluiten tot het stellen van
nieuwe prioriteiten. Ik heb verder nota genomen van de voorkeur van de heer
Blok voor wegenaanleg en van het feit dat andere fracties het hiermee oneens
zijn. Het kabinet zal te zijner tijd een eigen afweging maken.De heer Vendrik heeft een voorstel gedaan voor de suppletoire begroting
van het ministerie van Onderwijs. Ik vermoed dat de staatssecretaris zijn
voorstel zal afwijzen, want als ik hem goed heb begrepen geeft hij geen dekking
voor zijn voorstel. Bovendien stelt hij niet een incidentele maar een structurele
wijziging voor. Ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris zal reageren, maar
ik kan de heer Vendrik nu al wel zeggen dat het kabinet haar hiervoor geen
geld ter beschikking heeft gesteld.De opmerking over ORET neem ik ter harte. Als er sprake is van systematische
onderuitputting op een artikel, is het inderdaad verstandig om daarmee op
voorhand rekening te houden. Overigens gaat dit geld niet verloren, want door
de eindejaarsmarge, die bij het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking
bijzonder ruim is, blijft dit geld nog meerdere jaren beschikbaar. Hier geldt
dus dat wat in het vat zit, niet verzuurt. Een en ander neemt natuurlijk niet
weg dat een realistische raming altijd beter is dan een raming waarvan je
op voorhand kunt voorspellen dat zij te ruim is.De heer Vendrik (GroenLinks):Het doet mij deugd dat de minister dit meeneemt. Het probleem is dat zijn
collega bij Buitenlandse Zaken, mevrouw Van Ardenne, het punt voortdurend
laat liggen. Kan de minister mij inzicht geven in hoe nu verder wordt gegaan?Minister Zalm:Ja, dat wordt gewoon meegenomen in de reguliere begrotingsbesprekingen.
Daarbij wordt ook gekeken naar onderuitputting. Ter relativering geef ik wel
aan dat het belang voor het kabinet en de minister van Financiën niet
ligt bij het voorkomen van onderuitputting. Integendeel, ik ben altijd heel
gelukkig met onderuitputting, in Europa en in Nederland. Niet besteed geld
is het beste geld. Een begroting moet echter wel realistisch zijn. Als er
op grond van feiten uit het verleden aanleiding is om te concluderen dat een
raming niet haalbaar is, dan kan daarover gesproken worden in de reguliere,
bilaterale begrotingsbesprekingen. Het geld kan dan ergens anders voor bestemd
worden.De heer Vendrik (GroenLinks):Het zou mij echt deugd doen als de minister hiermee een positief advies
uitspreekt aan de Kamer ten aanzien van het amendement-Karimi over de begroting
2005.Minister Zalm:Dat doe ik natuurlijk niet. Ik ga af op het gezag van de
heer Vendrik die tegen mij zegt dat hij steeds onderuitputtingen constateert.
Hij vraagt mij om daar eens naar te kijken en dat wil ik graag doen. Ik heb
mij daar echter nog niet in verdiept. Het meest logische moment daarvoor is
bij bespreking van de voorjaarsnota en de kaderbrief.Overigens wordt er naar ik begrijp een nieuwe regeling doorgevoerd, die
hopelijk minder complex is dan de oude regeling. Naar verwachting kunnen onder
de nieuwe regeling meer voorstellen worden ingediend die sneller kunnen worden
beoordeeld, hetgeen kan leiden tot betere besteding van de gereserveerde bedragen.
Hiermee weet de heer Vendrik alvast wat het antwoord van de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking waarschijnlijk zal zijn. Het ligt voor de hand dat
een wijziging van de regelgeving leidt tot snellere besteding.Met betrekking tot JSF zijn twee punten aan de orde. Ten eerste is gevraagd
of de raming voor de orders destijds nog steeds realistisch is. Een deel van
het verhaal betreft het vele contact dat heeft plaatsgevonden en de delegaties
naar Amerika. Een ander deel van het verhaal betreft de andere parameters:
de voordelen van het niet-betalen voor ontwikkelingskosten en de koersen van
de euro en de dollar. De business case wordt herberekend. Ten tweede is het
van belang dat het Nederlands bedrijfsleven zijn interesse herbevestigt en
zich realiseert dat de gevolgen van een veranderde dollar- en eurokoers kan
leiden tot een hoger afdrachtpercentage. De industrie wil zich daarop beraden.
Destijds is met het bedrijfsleven een contract gesloten onder het motto dat
de Staat er geen geld bij in mag schieten. Het is al nadelig dat aan flexibiliteit
wordt ingeboekt omdat niet van de plank wordt gekocht. Dat was het nadeel
dat vanuit het oogpunt van Defensie en Financiën duidelijk verbonden
is aan het project. Hiertegenover werd het legitieme argument gezet dat het
zo mooi zou zijn voor de Nederlandse industrie om aan de onderzoeksfase mee
te doen. Er is dan ook bepaald dat het voordeel voor de industrie moest opwegen
tegen de verminderde flexibiliteit. Voor de Staat mag het dan niet uitmaken
of van de plank gekocht wordt of dat aan de ontwikkelingsfase wordt meegedaan.
Alles wat de Staat erin steekt, moet dus weer terugkomen. Die redenering houd
ik natuurlijk overeind want daar is de gehele gedachtegang op gebaseerd. Ik
kan wel een brief sturen met een herberekening maar het is interessanter om
een brief te sturen met een herberekening waarover de Nederlandse industrie
zich heeft uitgesproken. De heer Vendrik heeft daar meer aan dan aan een brief
met alleen maar sommen. Ik wil de industrie de kans geven om zich daarop te
beraden.Zoals gezegd, is elders in dit gebouw een gesprek gaande over het inkomensbeeld.
Dit laat ik dus over aan de collega die daar als eerste voor verantwoordelijk
is. Wat mij betreft, praten wij er in 2005 weer met de Kamer over en in het
voorjaar van 2006 voorshands intern.Ik vind het leuk dat het CPB weer met een rapport is gekomen over de langetermijnscenario's.
Ik schat dat voor het eerst sinds 1992 of 1993 allerlei soorten sociaal-economisch
beleid in beeld zijn gebracht in het kader van die scenario's. Het werd dus
wel weer eens tijd. De studie van toen heette Nederland in drievoud. Ik neem
aan dat ook voor het CPB nog steeds geldt dat je niet kunt kiezen voor één
scenario omdat de scenario's uitgaan van verschillende wereldbeelden. In het
ene geval wordt de wereld wel een vrije handelszone, in het andere geval blijven
juist alle belemmeringen voor de handel bestaan. Je kunt wel kiezen voor een
bepaald beleid dat in het kader van een van de scenario's wordt gevoerd, zij
het dat de keuze voor dit beleid meestal evenmin geheel onafhankelijk is van
wat er in de buitenwereld gebeurt.In mijn herinnering heeft het kabinet in 1993 geen reactie gegeven op
de langetermijnscenario's, dus het kabinet is niet voornemens om dat nu wel
te doen. Het kabinet gebruikt ze wel, want het is natuurlijk interessant om
na te gaan of je "no-regretpolicies" kunt bedenken die eigenlijk in alle scenario's
een goede bijdrage leveren aan de verbetering van de Nederlandse economie.
Ik heb uit het stuk van de ambtenaren niet kunnen opmaken dat zij ongegeneerd
kiezen voor één scenario. De ambtelijke notitie was ook niet
zozeer een advies als wel een toelichting. De gebraden duiven vliegen ons
in de komende dertig jaar sowieso in de mond. Wat er ook gebeurt, de welvaart
stijgt. Het doel van de notitie was om hier de kanttekening bij te plaatsen
dat een dergelijke groei natuurlijk niet onafhankelijk is van het beleid.
Men heeft erop geattendeerd dat een stevig hervormingsbeleid moet worden gevoerd
voor het scenario dat leidt tot de sterkste groei per capita, vergelijkbaar
met de groei per capita van de afgelopen twintig à dertig jaar. Een
dergelijk beleid heeft men illustratief gevoerd door bij voorbeeld over een
tijdspanne van 30 jaar de pensioenleeftijd van 65 jaar naar 67 jaar te verhogen
en door uit te gaan van een ander WAO-percentage. Iedereen moet maar eens
nadenken over intelligentere oplossingen. Ook in een mondiale omgeving is
voorstelbaar dat je alternatieven kunt bedenken voor het louter verlagen van
uitkeringspercentages en het verhogen van leeftijdsgrenzen.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Mij verbaast het dat het woord milieu in het kader van de
duurzame ontwikkeling niet in de notitie voorkomt. Het ene scenario streeft
de duurzaamheidsdoelstellingen veel meer na dan het andere. Dat is het kenmerkende
verschil juist tussen de scenario's.Minister Zalm:Van de heer Vendrik begreep ik dat het Rijksinstituut Volksgezondheid
en Milieu ook iets heeft uitgebracht. Daarop reageert het kabinet wel. Het
komt dus allemaal op zijn pootjes terecht.De heer Crone (PvdA):De regeringsreactie kan niet losstaan van de keuze die voor het onderliggende
economische scenario wordt gemaakt. Dat is natuurlijk de keerzijde van het
verhaal. Wij verwachten natuurlijk dat het kabinet in zekere zin een duurzaamheidsbeleid
gaat voeren, althans, wij hebben goede hoop dat het er nu eindelijk van komt.
Het kabinet moet dus kiezen voor een van de scenario's of in ieder geval voor
een instrument om een duurzaamheidsbeleid te voeren.Minister Zalm:Je kunt wel kiezen voor beleid, maar niet voor een scenario. Het scenario
dat het CPB heeft ontwikkeld, is namelijk een combinatie van externe factoren,
die wij als beleidsmaker niet rechtstreeks in de hand hebben, en van beleid. Wij kunnen wel proberen daarop een beetje invloed uit te oefenen,
want wij doen bijvoorbeeld ook mee met de WTO. Ik weet nog helemaal niet hoe
staatssecretaris Van Geel hierop denkt te reageren, maar hij zal zeker niet
kiezen voor dit scenario. Je kunt niet kiezen voor een scenario.Die scenario's zijn er juist om te leren regeren in onzekerheid. Het kan
met de wereld verschillende kanten op. Dan moet je er ook bij de beleidsformulering
rekening mee houden dat het al die kanten op kan gaan, en dat je dan toch
nog een goed beleid hebt. Dan is flexibiliteit natuurlijk altijd essentieel,
en zijn no-regret-policies mooi. Wat in alle scenario's goed is, moet je altijd
doen. Wij hebben enige ervaring met het werken met scenario's en met de zeer
sterke aandrang bij beleidsmakers om maar te zeggen welk scenario het wordt.
Dat valt dus niet te zeggen, zeker niet voor de genoemde externe factoren,
maar ook voor de beleidsvorming. Het is een illusie te denken dat wij beleid
voor de komende 30 jaar hebben vastgelegd als wij hier een goed gesprek met
elkaar voeren. Er zullen nog heel wat kabinetten komen, ongetwijfeld ook van
een andere kleurstelling dan dit kabinet.De heer Vendrik (GroenLinks):Voor het laatste heb ik geen scenario nodig; dat weet ik zeker. Ik kom
even terug op de reactie van de staatssecretaris van Milieu op het RIVM-rapport,
die bij mijn beste weten zal komen. Dat lijkt mij ook goed en interessant,
zeker voor een kabinet dat voortdurend van de daken schreeuwt dat het hem
om de lange termijn gaat. Dan is het toch logisch dat er een integrale kabinetsreactie
komt, zowel op het rapport van het RIVM als op het rapport Four Futures van
het Centraal Planbureau? Uiteraard gaat het kabinet daarbij over zijn eigen
reactie.Minister Zalm:Ik moet bekennen dat wij hierover nog niet in het kabinet hebben gesproken,
maar ik zie niet direct de noodzaak in van een kabinetsreactie op een langetermijnstudie.
Wij zullen die studie natuurlijk benutten voor onze diverse werkzaamheden.
Wij zullen spreken over de ruimtelijke ordening. Het CPB zal nog komen met
een aanvullende studie, die mij ook heel interessant lijkt, naar de toekomst
van de verzorgingsstaat. Daarin zal het CPB verder uitwerken welke modaliteiten
men op de langere termijn voor de invulling van de verzorgingsstaat zou kunnen
kiezen, in plaats van alles te laten zoals het is. Dat heeft echter een veel
bredere functie dan alleen het kabinet bedienen. Dat is ook dienstig voor
politieke partijen en voor andere maatschappelijke groeperingen. Daar moet
ieder dan het zijne mee doen. Een standpunt innemen over een dergelijke langetermijnstudie
lijkt mij eerlijk gezegd niet goed mogelijk.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben echt zeer verbaasd, want ik spreek hier met een minister die optreedt
namens een kabinet dat sinds zijn aantreden niet anders doet dan de Nederlandse
bevolking voorhouden dat het ingrijpende hervormingen doorvoert omdat die
nodig zijn voor de lange termijn. Nu wordt die lange termijn in scenario's
nader in beeld gebracht. Daar worden beleidspakketten in geschoven. Dat is
allemaal voor discussie vatbaar. Uitgerekend dit kabinet weigert dan te reageren
op datgene waarmee zowel het CPB als het RIVM komt. Ik begrijp dat niet, temeer
omdat het RIVM een heel interessant rapport heeft gemaakt, waarin het ook
gaat om de preferenties van burgers. Dat heb ik in mijn termijn ook al duidelijk
gemaakt. De SEC-notitie lees ik niet zozeer als een scenario, maar wel als
een preferentie voor het onderliggende beleidspakket. Dit kabinet zou volgens
de ambtenaren opnieuw moeten kiezen voor een zo hoog mogelijke groei. Vanuit
die gedachte moet er nagedacht worden. Dat wordt niet gesteund door de bevolking.
Slechts 6% van de Nederlanders steunt dat scenario en het wereldbeeld daarachter.
Hoe is het mogelijk dat het kabinet daarop niet wil reageren en daarover niet
met een standpunt komt, om het debat met ons en met de samenleving hierover
aan te gaan?Minister Zalm:Men kan geen standpunt innemen over een scenariostudie. In 1993 is er
ook niet een kabinetsstandpunt over de studie Nederland in drievoud geweest,
en evenmin over de studie Scanning the future. Dat zijn boekwerken die kunnen
inspireren tot beleid. Zodra wij beleid hebben, komen wij dat Zalmaan de Kamer
melden en zullen wij ook beargumenteren waarom wij dat beleid voeren zoals
wij dat voeren. Een politiek standpunt over een scenariostudie is echter een
contradictio in terminis.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp het nu helemaal niet meer, want het gaat natuurlijk niet om
een standpunt over een scenario. Het gaat om een scenario, inclusief het bijbehorende beleidspakket. Waarom zijn er topambtenaren die in
een notitie voor het kabinet wel degelijk kiezen, althans een zeer sterke
voorkeur laten doorklinken voor een bepaald scenario en voor het desbetreffende
beleidspakket? Waarom zegt de minister dan dat hij daaraan geen boodschap
heeft en dat hij hierover geen standpunt inneemt?Minister Zalm:Ik wil u vertellen wat ons beleid ten aanzien van de AOW-leeftijd is:
die blijft 65 jaar. Ik wil u ook wel vertellen wat ons beleid is ten aanzien
van de WAO-uitkeringspercentages voor volledig arbeidsongeschikten: indien
de instroom lager is dan 25.000, zal dat percentage op 75 liggen en niet op
55. Nu hebt u een standpunt, klaar.De heer Vendrik (GroenLinks):Nu is dus de boodschap van het kabinet aan de Nederlandse burger: leuk,
die stukken van het Centraal Planbureau; prachtig als wij een zo hoog mogelijke
economische groei zouden kunnen realiseren, maar het bijbehorende hervormingspakket
nemen wij niet voor onze rekening. Dat is dan ook een standpunt. Laat de minister
dat dan wat breder opschrijven en het rapport van het RIVM daarbij dan ook
betrekken. Daarover krijgen wij wel een standpunt van het kabinet.Minister Zalm:Blijkbaar, dat zegt u.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat heb ik tot nu toe begrepen. Ik neem aan dat het kabinet ook hier met
één mond spreekt.Minister Zalm:Ik heb niet met staatssecretaris Van Geel gesproken en weet dus niet wat
hij heeft toegezegd. Graag wil ik met één mond spreken en ik
neem aan dat de heer Vendrik de waarheid spreekt als hij tegen mij zegt dat
staatssecretaris Van Geel de Kamer een toezegging heeft gedaan. Daarvan ga
ik gemakshalve uit.De heer Vendrik (GroenLinks):Ook ik ga daar eerlijk gezegd van uit. Wij hebben die woorden tot nu toe
in ieder geval als zodanig opgevat. Afgezien van de toezegging die al dan
niet door staatssecretaris Van Geel aan de Kamer is gedaan over het schrijven
van een reactie hierop, begrijp ik nog steeds niet dat dit kabinet niet zelf
tot de conclusie komt dat dit betrekking heeft op de lange termijn en dat
deze kwestie voor veel Nederlanders heel belangrijk is. Ik begrijp niet dat
het kabinet zich er niet bewust van is dat het om onze toekomst gaat. Ik begrijp
niet dat het niet een reactie geeft op datgene wat het CPB en het RIVM in
hun stukken hebben verzameld en dat het daarover niet met de samenleving een
debat aangaat. Het is mij niet duidelijk waarom het kabinet dat niet wil overwegen.
Ik overweeg daarom in tweede termijn op dit punt een motie in te dienen.Minister Zalm:Eerlijk gezegd vind ik dat bizar. Ik ben van mening dat alle politieke
partijen die langetermijnstudie moeten bestuderen en binnen de eigen kring
dienen na te gaan wat de inhoud daarvan betekent voor hun ideeën.Dit is een horizon van 30 jaar. Dit kabinet heeft natuurlijk een heel
duidelijke hervormingsagenda voor de WAO, de VUT, het prepensioen en de gezondheidszorg.
Dat is onze hervormingsagenda. Het is een goede zaak dat die het CPB, politieke
partijen en andere maatschappelijke groeperingen ook inspireert om opnieuw
de gedachten te laten gaan over de lange termijn, maar dat wil niet zeggen
dat een dergelijke scenariostudie moet worden gevolgd door een kabinetsstandpunt.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit kabinet zegt dat het uitgaat van de lange termijn. Het debat over
de VUT, het prepensioen en de levensloopregeling dat wij onlangs hebben gevoerd
met de staatssecretaris van Financiën en de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid had betrekking op de lange termijn en het arbeidsaanbod.
De tijdelijke premier, die hier in persoon aanwezig is, heeft in het kader
van de algemene politieke beschouwingen niets anders gedaan dan het naar voren
brengen van de lange termijn. Dat is de boodschap van dit kabinet. Nu liggen
er samenhangende pakketten die door de planbureaus op de interne consistentie
zijn beoordeeld en in dit debat zegt de minister dat hij geen behoefte heeft
aan een reactie daarop. Hoe is het mogelijk dat juist dit kabinet daarover
met ons niet een debat wil aangaan?Minister Zalm:De Kamer gaat het debat aan over ons beleid en dat is inderdaad geïnspireerd
op de lange termijn. Wij verdedigen die lange termijn ook, maar dat wil niet
zeggen dat ik van mening ben dat het scenario dat melding maakt van een AOW-leeftijd
van 67 jaar en een WAO-uitkering van 55% het enige juiste is. Dat is toch
onzin? Een politicus laat zich toch niet beperken door het beleid in een bepaald
scenario dat bij het CPB is uitgedacht?Er zijn veel soorten beleid en scenario's mogelijk. De vier scenario's
die het CPB heeft gemaakt, zijn gestileerd. In werkelijkheid zijn er natuurlijk
duizenden scenario's mogelijk. Het voorleggen van die scenario's dient ter
inspiratie om de gedachten te laten gaan over beleid, vooral in een langetermijnsetting
van onzekerheid. Er is sprake van onzekerheid, omdat Nederland niet alleen
kan bepalen hoe het in de rest van de wereld gaat. In Nederland weet men echter
wel hoe het daar gaat en ontwikkelingen in de wereld zijn ook van invloed
op ons land.Wij zullen deze studie dus ook gebruiken voor het oplossen van vraagstukken
met een langetermijnfrequentie op het moment dat die aan de orde zijn. Dat
geldt bijvoorbeeld voor de infrastructuur, maar ook voor de toekomst van de
verzorgingsstaat. Voor het laatste is het rapport van het CPB dat nog in de
maak is naar mijn idee veel interessanter. Het kabinet zegt namelijk niet
dat het zeker weet dat het de komende 30 jaar klaar is als de voorgestelde
hervormingen zijn doorgevoerd. Ik vermoed dat ook de heer Vendrik dat niet
zal zeggen.De SER adviseert ons over de duurzaamheid van de WW. Ook daarover hebben
wij afspraken gemaakt. Wij gaan dus door met het voeren van beleid en wij
zullen daarbij acht slaan op de scenario's van het CPB, maar het behoort naar
mijn idee niet tot de mogelijkheden dat wij een standpunt innemen over een
scenariostudie. Dat is in 1993 ook niet gebeurd.Mochten wij in het voorjaar constateren dat het begrotingstekort lager
is dan 2,25% of 2,5%, dan zijn wij niet genoodzaakt onmiddellijk maatregelen
te nemen om dat geld weer weg te werken. Het tegendeel is het geval. Op het
terrein van de terugdringing van het financierings tekort zitten
wij ruim boven onze planning. Als er dan een meevaller is, ben ik van mening
dat wij die in het tekort moeten laten vallen. Wij hebben iedere tegenvaller
ook niet steeds gecompenseerd. Als wij dat hadden gedaan, zou het zoals bekend
nodig zijn geweest nog veel meer bezuinigingsvoorstellen te doen. In ieder
geval besluiten wij pas in het voorjaar. Dan hebben wij een compleet nieuw
beeld en zal er ongetwijfeld weer een ander cijfer zijn dan de 2,25% die het
CPB nu in de boeken heeft staan.De heer Crone (PvdA):Ik wil niet de indruk wekken dat ik wil dat de minister gaat sturen op
het financieringstekort, in de trant van: prik een getal, als wij dat maar
halen. Integendeel, in mijn voorstel stuur ik juist op de economische ontwikkeling.
Ik stuur op de groei, op het vertrouwen bij de burgers, zodat zij niet voortdurend
weer door lastenverzwaringen van het kabinet overvallen worden. Is de minister
ertoe bereid om, als het financieringstekort de marges daarvoor geeft, soepeler
te zijn en een lastenverzwaring uit te stellen of een goede investering te
doen?Minister Zalm:Ik stel voor dat wij deze discussie in het voorjaar voeren. Ik ben niet
van plan nu iets te doen.De heer Crone (PvdA):Dat zie ik als een opening. Ik ga een goede kerst tegemoet.Minister Zalm:Dan hebben wij bij de voorjaarsnota ook nog iets te verhapstukken. Dat
is ook weer fijn.Ook de heer Bakker heeft – maar ik denk meer in mijn geest –
gesproken over de scenario's. Hij heeft gezegd dat zij ons aan het denken
moeten zetten. Dat is iets anders dan een kabinetsstandpunt over vier scenario's
met vier beleidspakketten. Daar zie ik veel minder in. Ik ben de heer Bakker
dankbaar dat hij ernaar verwezen heeft hoe het de vorige keer gegaan is, want
toen zat ik nog aan de andere kant. Ik heb de notitie van de ambtenaren niet
gezien als een keuze voor een beleidspakket of voor een scenario, nog even
los van het feit dat je überhaupt niet voor een scenario kunt kiezen.De heer Bakker heeft zijn zorg geuit over de lokale lasten. Zoals de Kamer
weet, is het kabinet voornemens het gebruikersdeel van de OZB af te schaffen,
die dan ook niet meer kan worden verhoogd. Het overige deel van de OZB zullen
wij maximeren. Voor de grote belastingcategorie zit daar in ieder geval een
zekere beperking in.Samen met de VNG bezien wij niettemin of er naast de OZB nog andere ideeën
zijn. Wellicht kunnen tot een scenario komen waarin niet alleen het gebruikersdeel,
maar de hele OZB wordt afgeschaft en vervangen door een alternatieve belasting.
Dat zou misschien ook nog tot vereenvoudigingswinst en uitvoeringswinst kunnen
leiden. Dat zijn exercities die wij samen met de VNG zullen doen.De heer Bakker (D66):Ik heb een vraag over de lokale lasten. De OZB is een jaar uitgesteld.
Wij zullen er in 2006 over spreken. Mijn verontrusting richt zich er ook op
dat de kans groot is dat het, vanwege bezuinigingen die men bij de gemeenten
wil tegenhouden maar mogelijk ook vanwege anticipatie op eventuele afschaffing –
men krijgt dan meer compensatie – volgend jaar opnieuw zo gaat als de
afgelopen tien jaar, met flink hogere lasten. En dat in een jaar waarin wij
van iedereen de nullijn vragen en toch al een koopkrachtprobleem hebben. Die
zorg kwam ik in de brief van de minister te weinig tegen, zal ik maar zeggen.Minister Zalm:Ik kan de heer Bakker op één punt geruststellen. Anticiperen,
dat wil zeggen nog even flink de OZB verhogen om veel gecompenseerd te krijgen,
is niet aan de orde. De afspraak is dat men wordt gecompenseerd op basis van
de OZB over een reeds afgesloten jaar. Uit mijn hoofd zeg ik 2002, maar het
kan ook 2001 zijn. Alle verhogingen daarna worden niet in de compensatie betrokken.
Dat scenario loont dus niet. Integendeel, men zal extra in de problemen komen
voorzover men die verhogingen in uitgaven heeft omgezet. Dat wist men van
tevoren, want het is zo ook aangekondigd.Het anticiperen zal behalve een eenmalig bedrag in het jaar zelf dus niets
opleveren. Ik hoop dat gemeenten enig mededogen hebben met burgers en hun
de koopkracht. Daar hebben wij de gemeentelijke democratie voor. Voor iedereen
is 2005 een mager jaar. De inkomensontwikkeling is toch al negatief. Als er
meer dan normale OZB-stijgingen bij zouden komen, loop je het risico dat je
door de burgers bij de verkiezingen wordt afgestraft. Dat zou ik de burger
in dit soort gevallen althans wel aan willen bevelen.De heer Bakker (D66):Zo zou het moeten werken. Men kan zich overigens afvragen of daarin niet
enkele gaten zitten, omdat de burger eerder op Gerrit Zalm en op Wouter Bos
stemt dan op de lokale politici. Dit is echter een andere vraag. Kan de minister
verklaren waarom in Nederland ook in internationaal opzicht de gemeenten zo
vooroplopen met hun lasten?Minister Zalm:Dat durf ik niet direct te zeggen.De heer Bakker (D66):Dat staat in de brief van de minister.Minister Zalm:Ik vermoed dat die brief niet van mij is. Ik meen dat dit zit in de portefeuille
van de staatssecretaris.De voorzitter:Misschien is dit te bespreken met degene die de brief heeft gestuurd.De heer Bakker (D66):Wij zullen de brief bespreken met de staatssecretaris.Minister Zalm:Hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn beantwoording.De voorzitter:Ik dank de minister hartelijk voor zijn beantwoording. Zijn de leden van
de Kamer bereid meteen een tweede termijn te houden? Gelet op de zeer beperkte
spreektijd lijkt mij dit denkbaar. Ik constateer dat dit het geval is. Ik
constateer dat de heer Nerée tot Babberich en de heer Blok geen behoefte
hebben aan een tweede termijn. Ik geef het woord aan de heer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de minister voor zijn reactie. Ik heb
al in het interruptiedebat met de minister naar voren gebracht dat dit kabinet
sinds zijn ontstaan voortdurend zegt te kiezen voor de lange termijn. Ik heb
niet voor niets in eerste termijn verwezen naar de groeibrief; dit kabinet
zegt ook voortdurend dat het een zo hoog mogelijke economische groei wil.Het staat de minister vrij om in reactie op het rapport Four Futures of
Europe van het Centraal Planbureau te zeggen dat het bijbehorende beleidspakket
in het scenario met de hoogst mogelijke economische groei hem niet zint. Dit
kabinet kiest niet voor de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd tot 67
jaar en het kiest niet voor een verlaging van het WAO-percentage tot 55.Dat is allemaal mogelijk. Dan mag ik het kabinet er toch aan houden met
een andere visie te komen op de wijze van realiseren van zijn eigen doelstelling
van een zo hoog mogelijke economische groei? Daarover gaat het debat. Dit
is geen vrijblijvende oefening van het Centraal Planbureau. Ik wil deze studie
benutten in het debat. Daarvoor maken wij deze studies en daarvoor zouden
wij die ook in de Tweede Kamer moeten benutten. Ik wil de studie benutten
om het kabinet te vragen zich erover te verklaren hoe het deze lange termijn
voor zich ziet en wat zijn boodschap is aan het Nederlandse volk. Dit temeer
omdat in het RIVM-rapport – ik heb het erbij genomen – is onderzocht
hoe Nederlanders daarover denken, wat voor Nederland zij voor de lange termijn
wensen, en waardoor zij zich voelen aangesproken.Ik begrijp niet dat het kabinet niet eens wil overwegen om daarop een
nadere visie te ontwikkelen. Ik heb inderdaad begrepen dat het kabinet, in
casu de staatssecretaris van Milieu, een nadere reactie zal geven op het RIVM-rapport.
Dit lijkt mij terecht. Ik zou het heel vreemd vinden als dit niet een integrale
reactie is, als niet tegelijkertijd door het kabinet wordt gereageerd op het
rapport Four Futures of Europe en het sociaal-economische aspect van de zeer
lange termijn. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het CPB met de studie "Vier vergezichten op Nederland"
en het RIVM met de studie "Kwaliteit en toekomst" twee belangwekkende en samenhangende
studies over politieke langetermijnkeuzes hebben afgeleverd;verzoekt de regering, vóór de Voorjaarsnota 2005 een integrale
kabinetsvisie over de langetermijnstudies van het RIVM en het CPB naar de
Kamer te sturen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de heer Vendrik. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2(29884).De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. De minister zegt dat de SEC-notitie ter toelichting
was en niet ter advisering. Ik weet overigens niet wat het verschil is. Ik
neem aan dat deze notitie afgelopen vrijdag in het kabinet is besproken en
dat daarover is nagedacht. Die topambtenaren komen toch niet voor niets bij
elkaar? Zij hebben een stuk gemaakt voor het kabinet. Mogen wij als Kamer
dan weten waar het kabinet staat? De CDA-fractie zegt niet te kiezen voor
het beleidspakket dat hoort bij het scenario mondiale markt. De VVD-fractie
kiest er wel voor. De heer Bakker heeft nog geen keuze gemaakt. De coalitie
weet het dus niet. Moet ik concluderen dat het kabinet het uit veiligheidsoverwegingen
ook maar niet weet; een kabinet dat kiest voor de lange termijn, dat kiest
voor een zo hoog mogelijke economische groei en dat niet wil reageren op beleidspakketvarianten
die door het Centraal Planbureau op tafel zijn gelegd? Ik vind dit hoogst
merkwaardig.De heer Bakker (D66):Ik teken bezwaar aan tegen de opmerking van de heer Vendrik dat ik nog
geen keuze heb. Het gaat hier niet om het maken van een mogelijk toekomstscenario.
Het gaat om het scherpen van je eigen opvattingen over hoe de toekomst eruit
gaat zien. Vervolgens maak je daarbij een keuze voor het gewenste beleid.
Dat is heel iets anders.Een integrale kabinetsvisie over de komende 40 jaar in een paar maanden
vaststellen, is misschien net iets teveel gevraagd. Ik vind wel dat je je
moet afvragen op welke wijze de verschillende scenario's, ook hier in de Kamer,
in het openbare debat, bespreekbaar kunnen worden gemaakt.De voorzitter:Kunnen wij deze gedachtewisseling beëindigen met het uitwisselen
van deze standpunten?De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Bakker heeft mij een vraag gesteld. Het punt dat je niet kiest
voor een scenario, vind ik te overbodig om met elkaar te bediscussiëren.
Natuurlijk doe je dat niet. Waar je voor kiest, is een politiek doel. Dat
heeft het kabinet al gedaan. Ik noem de groeibrief en de regeringsverklaring.
Dit kabinet wil alles op alles zetten om een zo hoog mogelijke economische
groei in Nederland te realiseren. Niet alleen voor het einde van deze kabinetsperiode,
met het oog op een paar leuke cadeautjes, maar ook voor de lange termijn.
Die keuze is al gemaakt, en ook de D66-fractie heeft die ondersteund.Ik vraag, met deze studie in de hand, wat de consequenties van die keuze
zijn. De minister van Financiën zegt dat hij het beleidspakket mondiale
markt niet voor zijn rekening neemt. Dat is zijn goed recht. Maar dan is het
mijn goed recht het kabinet te vragen: wat dan wel? Wordt de eerder gemaakte
keuze als het ware verzacht of heroverwogen? Allemaal tot uw dienst, maar
dat is het politieke debat dat hier wordt gevoerd.De integrale visie moet in samenhang worden besproken. Met de heer Crone
heb ik mij eraan gestoord dat in een toelichtend, adviserend stuk van het
SEC het woord "milieu" volstrekt niet voorkomt. Ik kan mij niet voorstellen
dat de D66-fractie wil honoreren dat het kabinet alleen maar op de studie
Four Futures reageert. Het moet ook de studie van het RIVM erbij betrekken.
Dat wordt met een integrale visie bedoeld. Uiteraard gaat het kabinet over
zijn eigen reactie. Ik vind, juist met dit kabinet, dat zegt te kiezen voor
de lange termijn, dat wij dit debat horen te voeren. Dat is waarvoor wij zijn
ingehuurd.De heer Crone (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Hij
heeft nog een klein muizengaatje opengelaten, zodat wij bij
de voorjaarsnota weer een goed debat kunnen voeren. Ik ben wel een beetje
teleurgesteld over zijn hap-snap-verdediging. Hij zegt dat wij nu even niets
doen. De kern van zijn verdediging is: ik reageer niet op al die ramingen
en misschien valt het wel mee; anderen zijn toch optimistischer. De gewoonte
in dit huis is dat wij ons houden aan de raming van het Centraal Planbureau,
dat ons de marges aangeeft. Soms vallen die tegen, soms vallen die mee. Zo
reageren wij ook. Deze minister denkt echter: ik hoop maar dat het meevalt
en dat de anderen gelijk krijgen.Ik heb een lijstje van ramingen gemaakt, waarvan ik denk dat de minister
denkt dat het zo uitkomt. Wij hopen op de groeiraming van De Nederlandsche
Bank van 1,7%. Wij hopen dat de tekortraming uitkomt van het CPB, die is namelijk
lekker laag. Wij hopen dat de ziektekosten uitkomen volgens minister Hoogervorst,
want dan stijgen de ziektekosten met slechts 5%. Wij hopen dat de woningbouwprognoses
van minister Dekker uitkomen. Wij hopen dat de beursramingen uitkomen van
beleggingsadviseur Rienk Kamer, hoewel hij vindt dat je op dit moment juist
niet moet beleggen. Wij hopen dat de renteramingen van de hypotheekbanken
uitkomen. Ik noem nog de woningmarkt.Zo doen wij dat toch nooit! Dan moeten wij ook nog de voetbalvoorspellingen
van Ronald Koeman geloven. Wij houden ons aan de raming van het CPB. De kern
van de zaak is dat wij niet op het financieringstekort gaan sturen, maar dat
de economie wegzakt. De Nederlandse economie sluit in Europa voor de zoveelste
keer achter aan in de rij.Ik spreek het kabinet aan op een beleid dat de economie versterkt. Ik
heb voorstellen gedaan, die niet alleen de koopkracht van de burgers versterken,
zoals in de miljoenennota is voorzien, maar die ook zorgen voor meer banen.
De economie moet herstellen via de groei van banen en via het vertrouwen in
de economie. Daar mag ik het kabinet toch op aanspreken? Ik dien een motie
in, die medeondertekend is door de heer Vendrik.De Kamer, gehoord de beraadslaging,constaterende dat burgers zijn en opnieuw worden geconfronteerd met aanzienlijke
bezuinigingen en lastenverzwaringen;constaterende dat vooral mensen met lage inkomens en middeninkomens hierdoor
buitengewoon zwaar werden en worden getroffen;overwegende dat de geraamde ontwikkeling van het EMU-saldo in 2005 ruimte
laat voor lastenverlichtingen;verzoekt de regering, de lasten in 2005 substantieel te verlichten ten
opzichte van de voorgenomen plannen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 3(29884).De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Als de andere partijen en het kabinet zeggen dat zij de motie
niet vandaag uitvoeren, oké. Als zij zeggen dat zij de motie niet precies
zo uitvoeren, dat zij ruim genoeg is en dat zij iets anders vinden, ook best.
Maar laat nu eens de economie voorgaan en laat men de beloftes over de koopkracht
waarmaken, zodat de burgers weten dat er vertrouwen komt in de economie. Als
het dan niet vandaag gebeurt, maar in februari, is dat ook best. Laten wij
echter de economische groei vooropstellen en niet meer sturen op het financieringstekort.Minister Zalm:Mijnheer de voorzitter. Tegen de heer Vendrik zeg ik dat het beleid van
het kabinet helder is. Wij hebben het in de Groeibrief uiteengezet. Het gaat
echt over de inhoud van het beleid. Het beleid beoogt inderdaad de groei te
bevorderen. Dat moge duidelijk zijn. Wij menen overigens niet dat de groei
tot elke prijs bevorderd moet worden. Ook het kabinet kent randvoorwaarden.
Als je het CPB laat rekenen, is het volledig afschaffen van de sociale zekerheid
natuurlijk uitstekend voor de economische groei, zeker als die geleidelijk
wordt afgeschaft. Het is echter niet iets waarvoor wij kiezen, maar een dergelijke
som valt ongetwijfeld te maken. Wij kiezen wel voor bevordering van economische
groei. Wij hebben het beleid in de Groeibrief verwoord. Mochten wij tot nadere
ideeën komen, dan zullen wij ons melden bij de Kamer hoe wij menen de
economische groei nog verder te kunnen bevorderen. Dan zullen wij ook komen
met beleidsvoorstellen. Ik vind niet dat het kabinet gehouden is om over alle
beleidspakketten die het CPB heeft bedacht in het kader van het maken van
langetermijnscenario's, een mening te hebben. Ik zie het nut daarvan eerlijk
gezegd niet in. Het kabinet voert beleid. Het kabinet stelt beleid voor en
beargumenteert dat ook. De Kamer kan dat bekritiseren en proberen het kabinet
een andere richting op te dwingen. Zo hoort het en zo mag het. Wij doen natuurlijk
ons voordeel met de CPB-studie, maar daar houdt het wat mij betreft op. Het
CPB is niet de beleidsmaker in Nederland. Het beleid wordt voorgesteld door
het kabinet. Er staat een duidelijk beleid in de Groeibrief. Wij hebben een
hervormingsagenda op het gebied van de sociale zekerheid, de belastingen en
de gezondheidszorg. Dat verdedigen wij hier. Als men in de CPB-scenario's
materiaal vindt om het kabinet effectief mee te bestrijden, is dat een goed
recht. Als wij er materiaal in vinden om ons beleid door te laten inspireren
en te verdedigen, is dat ons goede recht. Maar dat is het dan ook. Wat het
CPB op tafel heeft gelegd, is echter geen alternatieve miljoenennota voor
de komende dertig jaar. Ik ontraad dus aanvaarding van de motie van de heer
Vendrik.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, ik vraag u om niet tot een herhaling van uw betoog te
komen.De heer Vendrik (GroenLinks):De laatste opmerking van de minister doet mij uiteraard pijn.Ik heb nog een andere vraag, maar wel over hetzelfde onderwerp. Dit kabinet
heeft zich evenals het vorige kabinet gecommitteerd aan de Lissabondoelstelling
van een structurele economische groei van 3% per jaar in 2010. Dit kabinet
heeft daarvoor getekend. Het komt ook terug in de Groeibrief. Uit een scenario
en bijbehorend beleids pakket van het CPB, dat een heel ruig
beleidspakket is, blijkt dat het niet lukt om die 3% te halen. Dan is het
toch logisch dat ik een kabinet dat die keuze heeft gemaakt, de keuze voor
ondertekening van de Lissabondoelstellingen plus een Groeibrief waarin dat
wordt bevestigd, vraag wat het gaat doen. Wat stelt het kabinet de Nederlandse
burger dan voor? Dat lijkt mij een tamelijk legitieme politieke vraag. Die
ligt nu voor het eerst naar aanleiding van het scenario van het CPB op tafel.
Het kabinet is volstrekt gerechtigd om welk antwoord dan ook te geven, maar
ik krijg niet eens een antwoord. Daar maak ik bezwaar tegen.Minister Zalm:Het zijn scenario's die op een termijn van – deze keer – dertig
jaar betrekking hebben. Dat is iets meer dan twintig jaar, maar het is zeker
niet de eerste zes jaar tot 2010, waarover de heer Vendrik spreekt. De arbeidsmarktontwikkeling
en de arbeidsaanbodontwikkeling op die termijn zijn een geheel andere dan
op de iets langere termijn.De heer Bakker (D66):De minister haalde de eerdere scenario's van het Centraal Planbureau voor
de komende twintig jaar even aan. Ik herinner mij dat die een belangrijke
rol hebben gespeeld in de opstelling van het SER-advies over de middellange
termijn. Als ik het wel heb, komt er volgend jaar weer een SER-advies over
de middellange termijn. Zou ik de suggestie mogen doen om de SER te vragen
deze studie daarbij uitdrukkelijk te betrekken? Op die manier krijgen wij
die hier wel op tafel.Minister Zalm:Het is een adviesaanvraag voor de middellange termijn. De leden van de
SER kennende, vermoed ik wel dat de raad zijn nut zal doen met die langetermijnstudie.
Wij moeten de adviesaanvraag nog formuleren. Ik zal in het oog houden dat
de SER dit in ieder geval als achtergrondmuziek meeneemt. Als wij beleidsvoorstellen
uitwerken, nemen wij die langetermijnverkenning ook als achtergrondmuziek
mee. Dat is iets anders dan een standpunt over een langetermijnverkenning.
Zoals ik al eerder zei, dat is bijna een contradictio in terminis.Ik kom nu bij de motie van de heer Crone. Wij houden ons altijd vast aan
de ramingen van het CPB en baseren daarop onze begrotingsstukken. Dat wil
niet zeggen dat die ramingen altijd uitkomen. Daarin moeten wij ook eerlijk
zijn. Het kan zijn dat anderen eens gelijk krijgen, ook al is het bij toeval.
Ik herinner mij dat Nyfer een keer opkwam als concurrent, maar die inmiddels
weer van het toneel verdwenen. Dat sloeg soms de plank meer of minder mis
dan het CPB.Ik wil mij ook houden aan de traditie van één besluitvormingsmoment
in het voorjaar en niet van kwartaal tot kwartaal het beleid bijstellen op
grond van weer nieuwe prognoses. Toen in december de budgettaire cijfers er
op grond van prognoses slechter uitkwamen, heb ik ook rustig gewacht totdat
het voorjaar werd en goede afwegingen in het kabinet gemaakt. Dat lijkt mij
de goede bestuurlijke aanpak.Wij houden ons aan de ramingen van het CPB, vooral die van het centraal
economisch plan want die zijn ook het meest uitgewerkt en gedegen. Wij houden
ons ook aan de afspraak dat wij in het voorjaar nadere besluiten nemen over
de begroting 2005 en over de eerste houtskoolschetsen voor de begroting 2006.
Ik ontraad dan ook aanvaarding van de motie. Er is geen ruimte in het EMU-saldo.
Mocht het wat lager uitvallen dan wij nu in de raming hebben aangegeven, beschouw
ik dat niet als extra ruimte, maar dat een tegenvaller wat kleiner is geworden.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen over de ingediende moties.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Ik stel u voor, de suppletoire begrotingen waarvoor zich geen sprekers
hebben gemeld, te weten de nrs. 29895 t/m 29900, 29902 t/m 29906, 29908, 29914
t/m 29916 en 29918 t/m 29923 zonder stemming aan te nemen.Daartoe wordt besloten.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Wij willen die suppletoire begrotingen graag nog even openhouden.De voorzitter:Het spijt mij erg, maar die stemmingen zijn geweest. Ik heb vastgesteld
dat u daarmee instemde. U bent echt te laat. Ik heb het u gevraagd.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat weet ik. Ik kom een minuut later omdat ik even moet consulteren of
het kan. U concludeert af en mijn vraag is, of u deze suppletoire begroting
ook op de stemmingslijst van aanstaande dinsdag wilt zetten.De voorzitter:Niet op de stemmingslijst, maar ik ben bereid om aan de voorzitter van
de vergadering voor te stellen om u straks de gelegenheid te geven om alsnog
te vragen of er een van deze stukken terug kan komen. Dat lijkt mij een praktische
oplossing voor dit dilemma.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Graag, voorzitter. Dank u wel.De voorzitter:Als u voor het begin van de middagvergadering even tegen de voorzitter
zegt over welk nummer u een aparte stemming wilt hebben, zal de voorzitter
een plaats op de stemmingslijst vinden.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat is goed.De voorzitter:Ik maak de leden erop attent dat de vergadering vanmiddag begint met een
herdenking. Ik hoop dat u daarbij allemaal aanwezig kunt zijn. Daarna volgt
er een lange reeks stemmingen.De vergadering wordt van 13.15 uur tot 14.00 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-2373-2396.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl