Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171); - de brief over de tijdelijke regeling commerciële omroep (verdeling FM-frequenties) (24095, nr. 12)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 6376-6391

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-06-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 92, pagina 6376-6391

12-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25171Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24095Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie (donderdag 12 juni 1997)Pagina 6365-6365
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 4 juni 1997 over de herstructurering van de tuinbouwPagina 6365-6368
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake het correctief referendum (25153)Pagina 6414-6429
Stemmingen over drie moties, ingediend in het debat over de varkenspest, te weten: - de motie-Van der Linden houdende het verzoek vaccineren politiek bespreekbaar te maken in de Europese Raad (25229, nr. 14); - de motie-Stellingwerf c.s. over een vrijwillige fokstop (25229, nr. 17); - de motie-M.B. Vos over het gebied waarvoor een fokverbod van kracht is (25229, nr. 18)Pagina 6392-6393
Lijst van ingekomen stukken (donderdag 12 juni 1997)Pagina 6429-6429
Heropening van het debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 4 juni 1997 over de varkenspest, en van: - de motie-Van der Linden over vaccineren in afwachting van preventieve ruiming (25229, nr. 13); - de motie-Van der Linden houdende het verzoek vaccineren politiek bespreekbaar te maken in de Europese Raad (25229, nr. 14); - de motie-Ter Veer over noodvaccinaties (25229, nr. 15); - en twee andere motiesPagina 6368-6376
Regeling van werkzaamheden (donderdag 12 juni 1997)Pagina 6391-6392
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171); - de brief over de tijdelijke regeling commerciële omroep (verdeling FM-frequenties) (24095, nr. 12)Pagina 6393-6414
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171); - de brief over de tijdelijke regeling commerciële omroep (verdeling FM-frequenties) (24095, nr. 12)Pagina 6376-6391

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 87 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering
van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele
telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171);
 
 
 de brief over de tijdelijke regeling commerciële
omroep (verdeling FM-frequenties) (24095, nr. 12).
 
 
 
 
 
 De (algemene) beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! De markt voor digitale mobiele telefonie ontwikkelt zich in
Nederland goed, maar het kan beter. Het is goed dat twee jaar geleden het
monopolie van KPN-dochter PTT Telecom is omgezet in een duopolie van KPN en
Libertel, maar het zou beter zijn voor het bedrijfsleven en voor de consument
als snel meer aanbieders van mobieletelefoniediensten met elkaar de concurrentie
aanging. Het aantal aansluitingen loopt nu in Nederland relatief nog achter
bij dat in een aantal andere Europese landen en de prijzen zijn aan de hoge
kant. Ook zijn in een aantal andere Europese landen behalve een GSM-vergunning
al een of meer vergunningen voor DCS 1800-telefonie uitgegeven. Dat het in
Nederland nog niet zover is, is onder meer een gevolg van de keuze die de
minister heeft gemaakt. Als middel om de vergunningen voor het gebruik van
de schaarse frequenties te verdelen, koos zij voor een veiling en niet voor
een vergelijkende toets. Voor een veiling is een wetswijziging nodig en zoiets
kost nu eenmaal tijd.
 
 De minister werd in haar keuze gesteund door een Kamermeerderheid, waartoe
ook de VVD-fractie behoorde. Wij staan nog steeds volledig achter die keuze.
Daarbij verwachten wij dat het beleid van de minister ertoe zal leiden dat
de huidige, beperkte achterstand in Nederland op het gebied van de mobiele
telefonie snel in een beduidende voorsprong zal kunnen omslaan. Ik ga op beide
punten kort in.
 
 Voorzitter! Ik begin met het punt waarom wij voor een veiling zijn. Een
veiling in een situatie van schaarste geeft de gelegenheid om op een transparante
wijze te selecteren. Iedereen begrijpt waarom de een wel een vergunning krijgt
en een ander niet. Een veiling geeft ook de gelegenheid om de keuze uiteindelijk
door de markt te laten maken en niet door de minister. Bij een vergelijkende
toets heersen per definitie onduidelijkheid en onbegrip. Er wordt door de
minister en op het ministerie gedaan wat de markt veel beter zelf kan doen.
De VVD-fractie is voor een veiling, maar niet omdat die geld oplevert. Geld
is niet het doel. Het doel is om door concurrentie te komen tot een gevarieerd
aanbod van hoogwaardige mobieletelefoniediensten tegen lage prijzen. Daarom
hebben wij voorgesteld de schaarste te beperken door de 10 MHz E-GSM-frequenties
bij de veiling te betrekken en om te proberen de 50 MHz DCS
1800-frequenties, die bij KPN voor Nozema in gebruik zijn, op de kortst mogelijke
termijn vrij te maken voor een volgende veiling. Daarom ook hebben wij voorgesteld
om de voorwaarden waaraan de nieuwe vergunninghouders moeten voldoen, in het
bijzonder de termijn waarbinnen zij hun mobieletelefonienet moeten aanleggen,
aan te scherpen.
 
 De VVD kiest voor een veiling boven een vergelijkende toets, maar niet
voor een veiling zonder enige restricties. Een snelle overgang van een monopolie
en een duopolie naar een markt met gezonde concurrentie gaat niet van zelf;
daar moet de overheid de voorwaarden voor scheppen.
 
 Een tweede punt waarmee ik begon, was de stelling dat Nederland op voorsprong
zal komen. Dat zal het geval zijn, omdat het beleid dat de minister vormgeeft
met onder andere het voorstel dat nu aan de orde is, ertoe leidt dat in ons
land voor het eind van het jaar 2000 vier onafhankelijke, landelijk dekkende
mobieletelefonienetten aangelegd zullen zijn, wat ons betreft nog eens aangevuld
met verschillende regionale netten in de dichtstbevolkte gebieden. Die situatie,
vier onafhankelijke landelijke netten aangevuld met regionale netten in de
dichtstbevolkte gebieden, is een ideale uitgangspositie voor concurrentie.
Nu bovendien in andere Europese landen al DCS 1800-frequenties uitgegeven
zijn aan GSM-vergunninghouders en ook daar de E-GSM-frequenties voor mobiele
telefonie ingezet zullen worden, zal spoedig apparatuur voor gebruik in gecombineerde
GSM-E en GSM-DCS 1800-netten op de markt zijn. Nederland zal een van de eerste
landen zijn waar deze techniek op commerciële basis kan worden toegepast.
 
 Het aan de orde zijnde voorstel van de minister dat de veiling van DCS
1800-frequenties in combinatie met E-GSM-frequenties mogelijk moet maken,
krijgt, nadat het door de minister in haar nota naar aanleiding van het verslag
en de eerste nota van wijziging is aangepast, in hoofdlijnen de steun van
de VVD-fractie. De aanpassing die inhoudt dat in plaats van één
twee vergunningen worden uitgegeven en dat de uitgifte van de zeer recent
vrijgekomen E-GSM-frequenties gekoppeld wordt aan die van de direct beschikbare
DCS 1800-frequenties, is in overeenstemming met onze voorstellen bij de schriftelijke
behandeling. De twee nieuwe vergunninghouders kunnen DCS 1800 toepassen in
de stedelijke gebieden en E-GSM in de landelijke gebieden en zo een efficiënt
net realiseren tegen lagere kosten dan bij toepassing van alleen DCS 1800.
 
 Wij steunen ook de naheffing – de minister spreekt van vergoeding –
die de GSM-vergunninghouders moeten betalen indien er een veilingopbrengst
is.
 
 Ik zei dat de VVD-fractie het voorstel op hoofdlijnen steunt, omdat ik
op een aantal onderdelen nader wil ingaan. Eerst wil ik ingaan op de vragen
wat er precies geveild moet worden, wanneer en hoe.
 
 Volgens de minister is voor veiling op dit moment 22 MHz DCS 1800 beschikbaar.
Wij denken dat 25 MHz beschikbaar is. Dat is een toch niet te veronachtzamen
verschil, dat echter niet leidt tot een andere conclusie dan dat op dit moment
20 MHz uitgegeven moet worden in combinatie met de laatste schaarse GSM-frequenties
die vrij zijn, de E-GSM-frequenties. Het is essentieel om nu iedere verdere
vertraging te voorkomen. De markt is op dit moment "booming" en daarmee wordt
een fundament gelegd onder de toekomstige marktposities van KPN en Libertel,
een fundament dat steeds sterker wordt. De veiling moet daarom plaatsvinden
direct nadat de wet die nu wordt voorgesteld tot stand zal zijn gekomen en
wat ons betreft liever in juli dan in augustus. Een koppeling aan DCS 1800-frequenties,
die naar wij sinds kort mogen aannemen over een jaar zullen vrijkomen, zal
een onzeker element in de veiling brengen en daarmee een ingebouwd risico
op uitstel. Met het veilingsysteem dat de minister voor ogen staat, stemt
de VVD-fractie in. Het zal op ordentelijke wijze leiden tot prijzen voor de
twee te veilen pakketten, die elkaar niet veel zullen ontlopen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 De afgelopen dagen is een totaal nieuwe situatie ontstaan, nu er overeenstemming
is tussen Nozema en KPN dat over een jaar die grote band van 50 MHz vrijkomt.
Waarom spreekt de heer Kamp dan nog steeds over onzekerheid? Het is toch heel
goed mogelijk om die 50 MHz bij de veiling te betrekken?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Het verschil zit in het woord "komt". Het ene ís vrij en het andere
kómt vrij. Wij denken dat het over een jaar vrijkomt, maar wij weten
niet wat er in dat jaar gebeurt. Als er in dat jaar iets gebeurt wat wij niet
verwachten en niet hopen, mag de veiling niet toch weer onzeker worden en
uitgesteld worden. De minister wil niet iets verkopen waarvan zij niet 100%
zeker weet dat het er zal zijn. Ik wil er niet met de minister over in discussie
gaan wanneer je wel zeker bent en wanneer niet. Ik voorspel dat het enkele
maanden gaat duren en die enkele maanden uitstel van de veiling wensen wij
niet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Terwijl u weet dat er binnen een jaar na de veiling enorm veel extra capaciteit
vrijkomt, wilt u op basis van de relatief beperkte capaciteit een veiling
houden. Dat is toch een vorm van kunstmatige schaarste?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Absoluut niet. Ik zal straks voorstellen, de 50 MHz DCS 1800-frequenties
te veilen zodra zij op 1 juni 1998 vrijkomen. Sterker nog, ik zal voorstellen
ze al eerder te veilen, namelijk zodra het helemaal vaststaat dat zij vrijkomen,
en ze op 1 juni 1998 in gebruik te laten nemen. Op dit moment hebben wij die
100% zekerheid nog niet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Dan kunt u de veilingen toch evengoed combineren? Of het nu een of twee
maanden later is, daar zal de markt niet wakker van liggen, maar wel van een
gelijktijdige veiling, die een zeer substantieel effect op de prijs kan hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Wij vermoeden dat het niet om een, twee maanden zal gaan, maar dat het
wel iets langer kan duren. Verder vinden wij zelfs een, twee maanden verder
uitstel ongewenst. Wij moeten nu zo gauw mogelijk veilen wat er is. De volgende
hoeveelheid moeten wij ook veilen zodra het mogelijk is. Iedereen die bij
de eerste veiling biedt, weet wat er bij de tweede veiling staat te komen.
Dus er is openheid naar alle kanten.
 
 Ik heb erover gesproken wat er precies geveild kan worden. Ik heb gesproken
over het veilingsysteem dat de minister heeft uitgelegd, en
gezegd dat de fractie van de VVD hiermee instemt. De fractie van de VVD stemt
er ook mee in dat de GSM-vergunninghouders geen naheffing hoeven te betalen
over de twee jaren dat hun vergunning al loopt.
 
 De nieuwe DCS 1800 E-GSM-vergunninghouders krijgen de kans met KPN en
Libertel te concurreren en zullen er heel hard aan moeten trekken. Ik voorspel
dat de gegadigden voor deze vergunningen zich niet in rijen van twee zullen
hoeven op te stellen. Elk van de twee nieuwe vergunninghouders zal een bedrag
van rond de 2 mld. moeten investeren, voor een deel in nieuwe techniek, namelijk
gecombineerd gebruik van verschillende frequenties, bovendien voor een deel
frequenties die nog niet beschikbaar zijn. Hiermee bedoel ik de E-GSM-frequenties
langs de relatief lange grenzen met Duitsland en België. Als zij die
vergunning hebben, moeten zij concurreren met twee sterke, gevestigde, landelijke
aanbieders op een markt die wel attractief is en snel groeit. Anders dan voor
de gevestigde concurrenten zijn er voor de twee nieuwkomers voorlopig geen
inkomsten uit internationale roaming. Op dezelfde markt zullen bijna gelijktijdig
met hen bovendien enkele regionale aanbieders actief worden in de dichtstbevolkte
gebieden van het land.
 
 Om in deze omstandigheden de twee nieuwe vergunninghouders de kans te
geven snel een goede start te maken, steunt de fractie van de VVD het oorspronkelijke
voornemen van de minister om KPN en Libertel in beginsel gedurende drie jaar
van DCS 1800-frequenties uit te sluiten. Ik zeg "het oorspronkelijke voornemen
van de minister", omdat zij in haar brief van 6 juni lijkt terug te krabbelen.
Wij houden aan die drie jaar vast en zullen de Kamer zo nodig in tweede termijn
een motie voorleggen, in het besef dat drie jaar in de telecommunicatiewereld
lang is. Ik kom zo op een mogelijk capaciteitstekort in die periode bij de
twee GSM-vergunninghouders terug.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Op welke juridische titel wilt u die drie jaar exclusiviteit baseren?
Europese richtlijnen bepalen dat ingrijpen in de markt alleen is toegestaan
bij schaarste en nooit om marktredenen. U doet het nu precies om marktredenen.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Waarom het mag, kunt u lezen in het voorstel van de minister, die zelf
de driejarige periode heeft voorgesteld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Toen was er nog schaarste.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Wij willen dat er een markt met zoveel mogelijk concurrentie komt, waarop
mededinging een kans krijgt, en niet een situatie waarin monopolisten of duopolisten
de zaak voor zichzelf kunnen afschermen. Nee, wij willen echte, eerlijke concurrentie
op die markt. Voor de overgang van een markt met een duopolie naar een markt
met vrijere concurrentie moet je als overheid wat doen. Asymmetrische regelgeving
is in dit verband een erkend fenomeen, ook in Brussel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 U gaat niet echt in op mijn vraag. Brusselse richtlijnen stellen dat vergunningverlening
mogelijk is bij schaarste. Hier is geen schaarste meer; dat heeft de minister
zelf in de nota naar aanleiding van het verslag gezegd. Alleen werd toen nog
gedacht dat het in het jaar 2000 was en nu komt dat veel dichterbij. Hoe kunt
u dan volhouden dat een driejaarsperiode van exclusiviteit mogelijk is, als
er geen schaarste meer is? Dan zit u toch de markt te ordenen, waar dat niet
toegestaan is?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 We zitten de markt te ordenen in een overgangssituatie, met het doel om
die markt zo vrij mogelijk te laten zijn. Het feit dat je een exclusieve periode
geeft, is absoluut geen nieuw fenomeen waar Brussel van zal staan te kijken.
Hetzelfde is in ons omringende landen ook een aantal keren gebeurd en zelfs
nog wel voor perioden die langer zijn dan drie jaar; een termijn die wat mij
betreft aan de orde is.
 
 Voorzitter! Drie jaar exclusiviteit ten opzichte van KPN en Libertel is
een belangrijke tegemoetkoming aan de twee nieuwe vergunninghouders en daar
moet wat tegenover staan. Wat daar tegenover moet staan, is dat wij de zekerheid
moeten hebben dat zij inderdaad binnen die drie jaar ieder een onafhankelijk,
landelijk dekkend net zullen aanleggen. Die zekerheid kan alleen bereikt worden
door dat als een harde voorwaarde bij de vergunningverlening op te nemen.
Ik overweeg dan ook in tweede termijn de Kamer op dit punt een motie voor
te leggen.
 
 Als toelichting kan ik nog zeggen dat er een groot risico in zit, dat
de nieuwe vergunninghouders zich zullen concentreren op het feitelijk aanleggen
van een net in alleen dat gebied waar de bevolking geconcentreerd zit en dat
zij in de rest van het land blijvend gebruik zullen maken van roamingmogelijkheden.
Dan krijg je geen volwaardige gelijke partijen op de markt. Het feit dat wij
hier in Nederland de kans hebben om vier volwaardige gelijke, van elkaar onafhankelijke
partijen met landelijk dekkende netten op de markt te krijgen, is voor ons
een heel essentieel punt in de voorstellen van de minister.
 
 Dan kom ik bij het capaciteitstekort. De twee GSM-vergunninghouders hebben
ieder 7,5 MHz-frequenties ter beschikking, tegen ieder 15 MHz voor de DCS
1800 en E-GSM-nieuwkomers. KPN en Libertel hebben al gemeld dat ze extra GSM-frequenties
nodig hebben. Daarvoor zijn alleen beschikbaar de ruim 8 MHz GSM-frequenties
die KPN nog in gebruik heeft voor het analoge ATF 3-systeem, een systeem dat
zijn langste tijd heeft gehad. De minister heeft de bevoegdheid om op ieder
moment de voor ATF 3 in gebruik zijnde frequenties voor GSM toe te wijzen
aan de GSM-vergunninghouders, natuurlijk tegen betaling van het bedrag dat
voor hen nu uit de veiling gaat rollen. De minister stelt ook te kunnen besluiten
dat de ATF 3-frequenties over vijf jaar geheel vrij moeten vallen. Ik vraag
me af of zij niet in staat is om die frequenties al in het jaar 1999 vrij
te krijgen. In paragraaf 6a van de nota naar aanleiding van het verslag staat
dat in 1994 voor vijf jaar een machtiging is gegeven voor ATF 3. Die loopt
in 1999 af en dan kan het dus helemaal vrij zijn. Of het aan de orde komt,
weet ik niet, want ik verwacht dat daarvoor, vanwege het capaciteitsgebrek
bij KPN en Libertel, de claim op die frequenties toch al zal worden gelegd.
 
 Een snel besluit over een stappenplan, gespreid over enkele jaren, om
de ATF 3-frequenties ten goede te laten komen voor GSM-gebruik, lijkt ons
mogelijk en nodig. Maar dat kan niet anders dan met een stappenplan,
zoals ook de minister aangeeft, omdat nog steeds 290.000 KPN-klanten gebruikmaken
van ATF 3. Maar het resultaat moet wel zijn dat een capaciteitstekort bij
de GSM-vergunninghouders binnen de periode van drie jaar dat zij geen DCS
1800-frequenties in mogen zetten, opgevangen kan worden met de ATF 3-frequenties.
Als dat, anders dan ik verwacht, onverhoopt toch niet zou kunnen en als zij
door capaciteitsgebrek in hun marktontwikkeling zouden worden belemmerd en
de marktontwikkeling in totaliteit daar ook door zou worden belemmerd, dan
ontstaat er voor ons een nieuwe situatie.
 
 De gang van zaken, voorzitter, bij het vrijmaken van de 50 MHz DCS 1800-frequenties
die KPN in gebruik heeft voor het tv-straalverbindingennet van Nozema, verdient
niet de schoonheidsprijs. Wij betreuren het dat die frequenties in 1994, een
jaar nadat ze internationaal waren toegewezen aan mobiele telefonie, opnieuw
voor het Nozema-gebruik tot 1 januari 2000 zijn uitgegeven aan KPN. Wij hebben
tijdens de schriftelijke behandeling indringend gevraagd naar de mogelijkheden
om deze frequenties op korte termijn voor mobiele telefonie vrij te maken
en de minister antwoordde dat dit niet voor de datum van 1 januari 2000 zou
kunnen. Inmiddels is duidelijk geworden dat KPN en Nozema daar zelf anders
over denken, want zij sloten zelfs een overeenkomst die ertoe leidt dat die
frequenties wel degelijk op, naar wij nu mogen verwachten, 1 juni 1998 vrijkomen.
Mijn vraag aan de minister is, hoe zij nu tot haar onjuiste antwoord aan ons
is gekomen. Wij trekken in ieder geval uit dat antwoord twee conclusies.
 
 De eerst is dat de datum van 1 juni 1998 nu bij dit debat vastgelegd moet
worden. Dat kan door in het voorjaar van 1998 de 50 MHz en DCS 1800-frequenties
te veilen en deze frequenties onmiddellijk per 1 juni 1998 in gebruik te geven.
Als er dan toch nog vertraging ontstaat omdat KPN en Nozema hun eigen overeenkomst
en de toezegging aan de minister niet nakomen, moeten wij de rekening voor
de vertraging maar bij hen leggen!
 
 Voor KPN en Libertel geldt dat zij mee mogen bieden op de veiling in 1998
voor die 50 MHz. De frequenties die zo eventueel verwerven, mogen zij echter
pas gebruiken na het verstrijken van de eerder genoemde termijn van drie jaar.
Wij overwegen in tweede termijn de Kamer ook daarover een motie voor te leggen.
 
 De tweede conclusie die wij uit deze kwestie trekken, is dat kritischer
gekeken moet worden naar technische informatie die belanghebbenden in het
veld aan de minister verstrekken en via de minister aan ons. De wenselijkheid
blijkt de werkelijkheid te kunnen beïnvloeden. Wij zetten daarom opnieuw
vraagtekens bij de invoeringsdatum van de voor concurrentie essentiële
nummerportabiliteit. Zolang klanten hun telefoonnummer niet kunnen meenemen
naar een andere operator, komt er van concurrentie nog weinig terecht. De
minister heeft de Kamer meegedeeld dat het technisch niet mogelijk is in 1998
in Nederland nummerportabiliteit in te voeren. Zou KPN bij nader inzien daaraan
geen mouw weten te passen? In de ons omringende landen is het wel mogelijk.
Waarom dan niet hier?
 
 Voorzitter! Zoals ik reeds zei, hecht de fractie van de VVD grote waarde
aan de totstandkoming van vier onafhankelijke landelijke netten. Wij willen
echter voorkomen dat er méér opstelpunten met hoge antennes
voor mobiele telefonie komen dan nodig. Dat leidt tot onnodige vertraging
vanwege allerlei onderhandelingen over grondverwerving, toestemming en horizonvervuiling
die daaraan vooraf moeten gaan en tot hoge kosten. Waar nodig zouden oude
en nieuwe vergunninghouders tegen een redelijke kostengeoriënteerde vergoeding
gecombineerd gebruik moeten maken van elkaar locaties voor opstelpunten –
sitesharing in het vakjargon – zoals de aanbieders van de vaste telefonie
via interconnectie gebruikmaken van elkaar kabels. Een sitesharingbepaling
in de wet maakt het voor de twee nieuwe vergunninghouders gemakkelijker om
te voldoen aan de door ons gewenste voorwaarde dat binnen drie jaar een onafhankelijk
landelijk dekkend net moet zijn aangelegd. Het amendement op stuk nr. 9 dat
mevrouw Van Zuijlen en ik hebben ingediend, voorziet in zo'n bepaling.
 
 Dit wetsvoorstel betreft een wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen
in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor digitale
mobiele telefonie. De minister was al bezig met de voorbereiding van een andere
veiling, namelijk die van de schaarse FM-frequenties voor commerciële
radio. De fractie van de VVD steunde ook deze veiling maar was ook hier van
mening dat de schaarste zoveel mogelijk moest worden beperkt en dat het geen
veiling zonder restricties mocht zijn. Wij wilden het aantal frequenties voor
commerciële radio vergroten door de technische mogelijkheden daartoe
te benutten. Daarop is het bekende zerobaseonderzoek gericht.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Voordat de heer Kamp op dit punt doorgaat, mag ik erop wijzen dat ik vernomen
heb dat vanochtend in de procedurevergadering is afgesproken dat dit onderwerp
volgende week aan de orde komt bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake
de structuur van de Mediawet. Het lijkt mij dubbelop om twee keer plenair
dezelfde brief te gaan behandelen.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Ik spreek over een brief van de minister van Verkeer en Waterstaat die
gaat over een wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen. Die
brief is niet behandeld in een procedurevergadering van de commissie voor
Verkeer en Waterstaat. Wat mij betreft, is er niets aan de hand.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Als de brief nog niet eens in procedure genomen is in de commissie voor
Verkeer en Waterstaat, is dat reden temeer om die niet reeds nu in het plenaire
debat te behandelen. Bovendien betreft de brief zowel Verkeer en Waterstaat
als OCW. Er is een duidelijke relatie met het mediabeleid. Vanochtend is die
in de procedurevergadering van OCW in procedure genomen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Wij spreken in de Kamer over alle informatie waarover wij beschikken,
al komt die bij wijze van spreken uit de Roemeense krant. Ik zie niet in waarom
wij niets mogen zeggen over een brief van de minister van Verkeer en Waterstaat
die wij net hebben ontvangen. Het lijkt mij verstandig in de procedurevergadering
van Verkeer en Waterstaat te bepalen of wij die brief nog eens apart willen
bespreken. Voorzover de brief relevant is voor dit onderwerp,
kunnen wij natuurlijk wel duidelijk maken dat wij kennisgenomen hebben van
de inhoud.
 
 
 
 
 
 Minister Jorritsma-Lebbink:
 
 Ik begrijp dat de brief aan de orde geweest is in een procedurevergadering,
niet de commissie voor Verkeer en Waterstaat betreffende. Blijkbaar is daar
gedacht de brief volgende week te behandelen bij een wetsvoorstel, waarmee
ik mij overigens niet bemoei. Ik zou u alleen erop willen wijzen dat ik volgende
week de Transportraad moet voorzitten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik dacht dat het hier ging om een procedurevergadering van de gezamenlijke
commissies voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Binnenlandse Zaken en
Verkeer en Waterstaat. Zo staat de vergadering althans geboekt op de agenda
van heden. Wil mevrouw Van Zuijlen hier nog iets over zeggen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Ik ben dezelfde mening toegedaan als de fractie van D66. Het betreft hier
frequentiebeleid. In de brief gaat het ook om het frequentiebeleid. De brief
is ondertekend door Verkeer en Waterstaat. Wij staan hier met de vier woordvoerders
telecommunicatie. Het lijkt mij evident dat hier nu over kan worden gesproken,
zeker als wij anders het risico lopen dat er niet meer over gesproken kan
worden. Wij hebben nog maar twee weken. Ik wijs erop dat de agenda heel vol
zit.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Voorzitter! Ik wijs erop dat procedurevergaderingen niet voor niets worden
gehouden in de Kamer. De voorzitter heeft terecht de correctie aangebracht
dat het niet alleen een procedurevergadering voor de commissie voor OCW, maar
ook voor de commissie voor VWS was. Soms gaan die zaken snel. Het kan niet
zijn dat in de ene zaal in dit huis een procedure wordt afgesproken, dat vervolgens
in deze zaal een behandeling plaatsvindt en dat volgende week opnieuw behandeling
plaatsvindt. Natuurlijk is het een brief van de minister van Verkeer en Waterstaat.
Maar het onderwerp is met name aan de orde geweest bij de wijziging van de
Mediawet. Het heeft een zijdelingse relatie hiermee.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Dan behandelen wij het dus volgende week, als de minister van Verkeer
en Waterstaat er niet bij is. Dat lijkt mij zinloos.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Dat is een andere zaak. Ik vind het in ieder geval volstrekt onjuist dat
in dit debat, waarin het gaat om de telecomfrequenties, ineens een onderwerp
wordt toegevoegd naar aanleiding van een brief waarvan tijdens de procedurevergadering
niet is bepaald dat die bij dit debat betrokken moet worden. Wij bespreken
plenair wat op de agenda staat. Deze brief staat niet op de agenda.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wil de minister van Verkeer en Waterstaat daar in deze fase van het debat
nog iets over zeggen?
 
 
 
 
 
 Minister Jorritsma-Lebbink:
 
 Ik wil een corrigerende opmerking maken, voorzitter. Het ging niet om
een debat over alleen een wijziging van de Mediawet. Het ging in hetzelfde
debat om een wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen, inzake
het veilen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 In het debat over de Mediawet.
 
 
 
 
 
 Minister Jorritsma-Lebbink:
 
 Nee, helemaal niet. Er waren twee wijzigingen. Er lag een wijziging van
de Mediawet voor én er lag een wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen
voor. Ik acht het logisch dat als wordt gesproken over veilingsystemen, dan
ook dit onderwerp aan de orde kan komen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik heb de indruk dat voortzetting van dit deel van het debat niet leidt
tot veel toegevoegde waarde. Er bestaat een verschil van mening in de Kamer.
Er is een meerderheid en er is een minderheid. Ik denk niet dat wij dit plenair
moeten uitvechten.
 
 Mijnheer Kamp, u heeft een spreektijd van 15 minuten opgegeven. Die tijd
is nu twee keer verstreken. Er zijn wel wat interrupties gepleegd. Wij hebben
de laatste tijd echter te kampen met het feit dat de geachte afgevaardigden
geen realistische inschatting hebben gemaakt van de tijd die zij nodig denken
te hebben. Eind van het verhaal is dat de nachtelijke uren in zicht komen.
Bent u ongeveer klaar met uw betoog?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Ik wil toch een korte reactie geven op deze interrupties, die toch wel
zo'n 10 minuten hebben geduurd. Ik zal daarna snel mijn verhaal afronden.
Ik merk allereerst op dat er geen procedurevergadering heeft plaatsgevonden
waarvoor ik ben uitgenodigd. Dat is dus niet aan de orde. En als wij er nu
niet over praten, komt dit onderwerp voor het reces niet meer aan de orde.
Dan ontstaat de feitelijke situatie dat de Kamer geen invloed meer heeft.
De enige woordvoerder van ons vieren die destijds niet heeft deelgenomen aan
de behandeling van de wetswijziging waarover ik sprak, bent u, mevrouw Van
Rooy. Als u met een coördinatieprobleem zit, moet u dat niet op ons afwentelen.
 
 Voorzitter! Het aantal frequenties dat voor commerciële radio beschikbaar
is, willen wij vergroten door de technische mogelijkheden daartoe te benutten.
Dat is het doel geweest van de VVD-fractie. Wij zijn van mening dat op dit
moment niet geveild kan worden, omdat er te weinig frequenties voor de commerciële
radio zijn. Dit betekent dat kunstmatige schaarste wordt geveild. En dat is
niet gewenst. Er moet een einde worden gemaakt aan de dubbele dekking van
Radio 1. De overmatige dekking van de regionale publieke omroep moet beëindigd
worden en het te grote beslag van de publieke omroep op de FM-band moet ook
beëindigd worden. Volgens ons kunnen in het najaar van 1998 de uitkomsten
van het zerobaseonderzoek gerealiseerd zijn en kan in de tussentijd ook de
politieke besluitvorming over de andere punten hebben plaatsgevonden. In afwachting
van het zerobaseonderzoek is een tussenvoorziening nodig, omdat de tijdelijke
vergunningen die vier commerciële radiostations voor de FM hadden, zijn
beëindigd. Wij kunnen ons vinden in de analyse, de uitgangspunten en
het voornemen in de brief van de minister.
 
 Wij willen hier wel drie kanttekeningen bij plaatsen. Ten eerste is de
tijdelijke voorziening, wat ons betreft, zeer tijdelijk. Bij een ingangsdatum
van 1 januari 1998 is die voorziening er misschien zelfs maar voor een jaar.
Hoe eerder de uitkomst van het zerobaseonderzoek er is en
hoe eerder er geveild kan worden, hoe beter. Ten tweede overweegt de minister
een marktconforme heffing te koppelen aan de tijdelijke maatregel. Wij nemen
dat voor kennisgeving aan en wachten een voorstel van haar af. Ten derde houden
wij evenmin als de minister van het op de plank laten liggen van frequenties.
Wij denken hierbij aan de frequenties die Nozema voor een regionaal commercieel
radiostation in het noordoostelijke deel van het land vond. Ziet de minister
kans om in afwachting van de veiling ook voor situaties als deze een tijdelijke
voorziening te treffen, los van de tussenoplossing die zij net getroffen heeft?
 
 Voorzitter! Afrondend, keer ik terug tot het onderwerp dat ook volgens
mevrouw Van Rooy aan de orde is, namelijk het wetsvoorstel inzake het veilen
van mobieletelefoniefrequenties. Namens de VVD-fractie kom ik tot afsluitende
conclusie dat de minister hiermee op het goede spoor zit. De VVD-fractie volgt
haar op dat spoor en geeft aan hoe hier en daar een bocht kan worden afgesneden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Voorzitter! De fractie van de Partij van de Arbeid is een verklaard voorstander
van het veilen van frequenties. In theorie is dit de meest transparante manier
waarop dergelijke schaarse publieke middelen kunnen worden verdeeld. Bovendien
zullen naar verwachting die partijen winnen die financieel een goede uitgangspositie
hebben, en worden zij geprikkeld om de frequenties zo kostenefficiënt
mogelijk te gebruiken. In de praktijk echter blijkt vooral het begrip "schaarste"
voor verwarring te zorgen. Wanneer is werkelijk sprake van schaarste en hoelang?
Wat ons betreft moet aan twee voorwaarden zijn voldaan. Ten eerste moet de
overheid kunnen aantonen dat er werkelijk sprake is van schaarste. Ten tweede
moet voor de marktpartijen duidelijk zijn wanneer er extra frequenties zullen
worden vrijgegeven, zodat zij daar rekening mee kunnen houden in de hoogte
van hun bod. Met name door deze onduidelijkheid op het punt van de schaarste
was de schriftelijke inbreng van de PvdA-fractie kritisch. Wij konden niet
inzien waarom vanuit schaarsteoverwegingen werd gekozen voor slechts één
nieuwe concurrent. Ook andere fracties wezen terecht op bijvoorbeeld de mogelijkheden
die de extended GSM-band zou kunnen bieden. Het ministerie heeft hier uiteindelijk
alert op gereageerd en besloten om niet één, maar twee concurrenten
toe te laten.
 
 Ten aanzien van de schaarste blijft bij mij een kleine frustratie hangen.
Vanaf het begin hebben wij erop gewezen dat de minister onzes inziens te weinig
druk op KPN en Nozema uitoefende om frequenties vrij te maken en naar alternatieven
te zoeken. Ook daarin bleken wij gelijk te hebben, want wat schetst onze verbazing:
vorige week bleek er opeens een nieuwe situatie te zijn ontstaan. Volgens
de minister was die situatie van de kant van Nozema minder duidelijk dan van
de kant van KPN, maar inmiddels heeft ook de Nozema zich gecommitteerd aan
het vrijmaken van de DCS 1800-band. Hoe is het mogelijk dat, ondanks herhaaldelijk
aandringen van de kant van de Kamer, de minister niet eerder in staat is geweest
om KPN en vooral Nozema, waar zij nota bene zelf in de raad van beheer zit,
te dwingen om frequenties vrij te maken? Ik ben mij er van bewust dat het
hier gaat om private contracten, maar de minister zal het toch met mij eens
zijn dat hier vooral het algemeen belang in het geding is. Is de minister
zelf ook niet enigszins gefrustreerd of misschien zelfs wel geïrriteerd
over het feit dat zij maandenlang van KPN en Nozema de verzekering heeft gekregen
dat het absoluut niet snel kon en dat nu plotseling blijkt dat het allemaal
toch prima mogelijk is?
 
 Met excuses aan mevrouw Van Rooy voor de slordige procedure – ik
geef dat toe – wil ik even kort ingaan op de radiofrequenties. Wij zijn
namelijk bang dat die anders niet meer aan de orde komen. Ook bij de radiofrequenties
speelt namelijk onduidelijkheid over de al dan niet schaarste een belangrijke
rol in het debat. Deze onduidelijkheid heeft de coalitie er zelfs toe gebracht,
een amendement aan te nemen dat de veiling uitstelde tot het moment dat het
zerobaseonderzoek is afgerond. Een belangrijke reden voor het wantrouwen van
de marktpartijen over de zogenaamde schaarste is het gebrek aan onafhankelijkheid
van organisaties als Nozema en de RDR. Het moge duidelijk zijn dat de fractie
van de PvdA nog steeds sterk voorstander is van het onderbrengen van het zakelijk
frequentiebeheer bij de OPTA en van de verzelfstandiging van Nozema. Ten aanzien
van dat laatste vraag ik de minister wat de stand van zaken is. Wanneer verwacht
zij dat de operatie afgerond kan worden? Aangezien de Kamer uitdrukkelijk
om een snel terugtrekken van de overheid en de publieke omroepen heeft gevraagd,
kan de minister de Kamer ook per brief informeren over het tijdschema.
 
 Een gevolg van het uitstel van de veiling was dat er een tussenoplossing
moest worden gevonden. Na een consultatie van de marktpartijen heeft de minister
ons een paar dagen geleden van deze oplossing op de hoogte gesteld. De fractie
van de PvdA is niet geneigd te schuiven in dit breekbare compromis. Wij hebben
wel een paar vragen. In de eerste plaats vraag ik de minister hoe snel er
naar haar inschatting geveild kan worden, als daarbij alle radiofrequenties
betrokken worden. Met andere woorden, hoe tijdelijk is deze oplossing? In
de tweede plaats weet iedereen dat wij over het algemeen in tijden van schaarste
niet gecharmeerd zijn van dubbele bedekkingen. Is het voor deze oplossing
essentieel dat partijen als Veronica en Arcade dubbele bedekking krijgen?
Zo niet, kan dit betekenen dat die paar andere partijen die nu ook al actief
zijn op de kabel daar eventueel gebruik van kunnen maken? Is deze mogelijkheid
onderzocht? Zo niet, kan die nog onderzocht worden? Ten slotte vraag ik de
minister om aan te geven op welke wijze zij zich heeft ingedekt tegen klachten
van mededingingsrechtelijke aard. Nogmaals, de basishouding van mijn fractie
is positief, maar ik heb wel behoefte aan enige toelichting.
 
 Ik ben nu toe aan de verdere behandeling van het aan de orde zijnde wetsvoorstel.
Wat verandert de brief van KPN over de mogelijkheid om snel de DCS 1800-band
vrij te maken, aan onze oorspronkelijke inzet? Wat mij betreft niet veel.
Vanuit marktordenende overwegingen is het namelijk belangrijk asymmetrische
regelgeving toe te passen. Voor het in Nederland zo snel mogelijk doen ontstaan
van een level playing field op het gebied van mobiele telecommunicatie is
 asymmetrische regelgeving van het grootste belang. Kan de
minister ingaan op de Europees-rechtelijke aspecten van deze zaak? Belemmeren
zij de toepassing van asymmetrische regelgeving?
 
 Wat de PvdA-fractie betreft, betekenen de recente ontwikkelingen dat de
nieuwe frequenties, oftewel de 50 MHz van de DCS 1800-band, in zijn geheel
kunnen worden meegenomen in de nieuwe veiling. Is het mogelijk om de nieuw
vrijkomende frequenties en de twee landelijke pakketten in één
keer te veilen? In de praktijk kan dat erop neerkomen dat ook andere partijen
uiterlijk per 1 juni 1998 bijvoorbeeld regionale frequenties kunnen krijgen.
Ook KPN en Libertel kunnen meedingen naar deze frequenties. Zij zullen echter
moeten wachten met het gebruik ervan. De heer Kamp heeft gesuggereerd dat
dit kan betekenen dat de nieuwe marktpartijen binnen deze periode hun net
moeten hebben opgebouwd. Is de minister het daarmee eens? Is dat noodzakelijk?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Vanmorgen werd in een artikel in een landelijk dagblad de suggestie gewekt
dat mevrouw Van Zuijlen en de heer Kamp een gezamenlijk voorstel zouden indienen.
Ik beluister nu dat mevrouw Van Zuijlen zegt dat het mogelijk moet zijn om
het totaal aan vrijkomende frequenties tegelijk te veilen. De heer Kamp is
die mening niet toegedaan. Klopt dat?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Ik hoop dat die mogelijkheid er is. Wij moeten uitgaan van de belofte,
de toezegging van KPN en Nozema dat de frequenties worden vrijgemaakt. Ik
weet dat die toezegging geen juridische status heeft, dus er is een element
van onzekerheid. Over dat aspect verneem ik graag de mening van de minister.
 
 Voorzitter! Ondanks het feit dat door de keuze voor een veiling ook de
PvdA-fractie verantwoordelijk is voor een vertraging in het dossier, heeft
zij grote verwachtingen van de ontwikkelingen op de mobieletelecommunicatiemarkt.
Ten aanzien van prijs, kwaliteit van het net, service en penetratiegraad is
ook voor de nieuwe partijen nog een wereld te winnen. Eerlijke concurrentie
tussen marktpartijen is daarvoor echter een belangrijke voorwaarde. Voor het
creëren van eerlijke concurrentieverhoudingen is het nodig dat KPN en
Libertel gedurende een bepaalde periode worden uitgesloten van DCS 1800-frequenties.
Die periode moet aan de ene kant niet te kort zijn, omdat dan het gevaar van
voortdurende dominantie dreigt, en aan de andere kant niet te lang, omdat
marktpartijen niet onnodig van technologieën moeten worden uitgesloten.
Wat ons betreft is de periode waar nu voor is gekozen eerder aan de krappe
dan aan de ruime kant. Zeker nu nieuwe partijen echter de beschikking hebben
over extended GSM-frequenties zou het mogelijk moeten zijn om snel een net
en een marktaandeel op te bouwen.
 
 Wat het betalen van de veilingprijs betreft, dring ik aan op enige coulantie.
De minister vindt dat de partijen het bedrag ineens direct na de veiling moeten
betalen. Zou het niet mogelijk zijn om ook daarin uiting te geven aan het
beginsel van asymmetrie? Dat betekent bijvoorbeeld dat de partijen drie jaar
na de vergunningverlening het veilingbedrag en de vergoedingen betalen. PTT
Telecom moet dus direct betalen, Libertel krijgt even uitstel en de nieuwe
landelijke licentiehouders hoeven pas drie jaar na hun vergunningverlening
te betalen. In dit voorstel wordt ook uitgedrukt dat PTT Telecom en Libertel
weliswaar ten opzichte van de nieuwe partijen een dominante rol spelen, maar
dat Libertel zich ten opzichte van KPN in een minder goede uitgangspositie
bevindt, al was het alleen maar omdat PTT Telecom twee jaar langer de tijd
heeft gehad om een net op te bouwen.
 
 Ten aanzien van ATF 3 bestaat kennelijk enige onduidelijkheid over de
tijdsduur en de eindigheid van de frequenties. Omdat ook voor ATF 3 een naheffing
geldt en de band nodig is voor de uitloop van de vollopende GSM-banden van
PTT Telecom en Libertel, is het nodig dat hierover snel duidelijkheid komt.
Hoe verlopen de gesprekken van de minister met Telecom? Binnen hoeveel tijd
wordt de band vrijgemaakt? Heeft die termijn ook effect voor de hoogte van
de te betalen naheffing? Is het nodig dat de minister een moment X aangeeft
waarop na vijf jaar de band wordt vrijgemaakt? Duurt dat niet veel te lang?
 
 Ik heb nog een vraag over het opbouwen van een net. De fractie van de
PvdA zou het verstandig vinden als de minister de mogelijkheid van sitesharing
in de wet zou opnemen. De toename van het aantal netten leidt ertoe dat veel
masten het landschap bederven. Dat kan eenvoudig worden verholpen door partijen
wederzijds te verplichten elkaars opstelplaatsen te delen. In Engeland werkt
men op dit moment vanwege de overlast al met kunstbomen en in Denemarken is
de mogelijkheid van sitesharing in de wet opgenomen. Met het doel dit ook
in Nederland te regelen, heb ik samen met de VVD een amendement ingediend.
 
 Ook ten aanzien van nummerportabiliteit wil ik graag nog extra duidelijkheid.
Waarom kiest de minister niet, net als in Duitsland, voor de ingangsdatum
van 1 januari 1998 en laat zij niet aan de OPTA de mogelijkheid om partijen
uitstel te verlenen? Belangrijker is dat het goed mogelijk is om ook binnen
Nederland de bewijslast om te draaien: laat KPN maar aantonen dat invoering
technisch niet mogelijk is. Na een onafhankelijke beoordeling kan de OPTA
dan eventueel uitstel verlenen. Wij moeten te allen tijde voorkomen dat KPN,
net als bij het vrijmaken van de DCS 1800-frequenties, de touwtjes in handen
heeft. Ik roep nog maar even in herinnering dat wij juist met dit doel de
OPTA hebben ingesteld.
 
 Ten slotte maak ik een opmerking over de opbrengst van de veiling. Vooropgesteld
moet worden dat een eventuele opbrengst bij een veiling van schaarse middelen
nooit een doel op zichzelf mag zijn. Het doel is transparantie en efficiëntie.
Een bijkomend effect kan een financiële opbrengst zijn. Over de aanwending
daarvan is nog niet veel gezegd, behalve dat die in de schatkist verdwijnt.
De fractie van de PvdA heeft veel sympathie voor het voorstel van een groot
aantal marktpartijen om de opbrengst aan te wenden voor investeringen in informatie-
en communicatietechnologie in het onderwijs. In het rapport "DCS-1800: de
jeugd heeft de toekomst" pleiten zij voor impulsen op drie terreinen: interactief
onderwijs op de leerplichtige leeftijd; wetenschappelijk onderwijs en onderzoek,
en elektronische interactieve overheidsdiensten. Ondertussen zijn minister
Ritzen en staatssecretaris Netelenbos met voorstellen gekomen om de investeringen
in onderwijs en ICT te intensiveren. De financiering hiervan
op de langere termijn is echter niet geheel duidelijk. De fractie van de PvdA
wil niet de door het kabinet gekozen systematiek doorbreken, maar wel de keuze
voor informatie- en communicatietechnologie in het onderwijs vastleggen. Hoe
denkt de minister daarover?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Verwacht mevrouw Van Zuijlen een aanmerkelijke opbrengst van de veiling?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Dat vind ik heel moeilijk in te schatten. Op het moment waarop wij dit
hebben afgerond, zou een aantal marktpartijen, ook uit het buitenland, plotseling
kunnen zeggen: waarom eigenlijk niet, laten wij het maar doen. Het gevolg
zou kunnen zijn dat er toch nog flink geboden gaat worden. Ik kan het een
niet uitsluiten, maar het ander ook niet. Ik weet het dus niet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Voorzitter! Wat een verrassingen houdt dit dossier toch voor ons in petto.
Never a dull moment aan het veilfront. Precies op het moment dat wij denken
een redelijk verdeling te maken van de schaarse ethercapaciteit, komen er
inzichten op tafel die een loopje nemen met onze uitgangspunten zodat het
hele proces op losse schroeven kan komen te staan.
 
 De betrokkenen hebben een goede timing. Dat is ook begrijpelijk, want
zij opereren op de moderne, dynamische markt voor de telecommunicatie. Ons
politici rest de vraag of wij ons door de marktpartijen moeten laten manipuleren.
 
 PTT Telecom heeft zich kosten noch moeite gespaard om het principe van
de veiling en de afgeleide heffing die bestaande GSM-operators opgelegd krijgen,
te voorkomen. Mijn fractie heeft door de berichten over het vrijmaken van
de Nozema-ruimte op de 1800-band – dat betreft maar liefst de helft
van de capaciteit – even gemeend dat wij dit debat moesten uitstellen
totdat wij meer duidelijkheid hadden over de onderhandelingen tussen PTT Telecom
en Nozema over het alternatieve straalverbindingsnet en dat wij dus ook met
meer zekerheid konden zeggen hoeveel frequenties in het najaar geveild konden
worden. De twee DCS 1800-frequenties waar de minister van uitgaat, of wel
vier of vijf frequenties voor mobiele telefonie?
 
 Deze vraag is wel belangrijk in dit debat, maar is bij nader inzien voor
het al of niet instemmen met deze wet slechts van secundaire betekenis. Mijn
fractie hecht eraan tijdens dit debat een helder onderscheid te maken tussen
het wetgevende kader en het frequentiebeleid. Wij volgen de minister in haar
onverstoorbaarheid en werken gewoon mee aan een snelle totstandkoming van
deze wet. Wel zullen wij deze gelegenheid aangrijpen om een kritisch licht
te werpen op het frequentiebeleid, want daar begint D66 zich steeds meer zorgen
over te maken. De brieven van 9 juni betrekken wij daarom bij het debat voorzover
het gaat over de verdeling van frequenties en de ruimte die door de minister,
via de RDR, voor commerciële radio wordt vrijgemaakt. Die vinden wij
te klein. De tijdelijke oplossing waar zij nu mee komt, willen wij apart agenderen.
Ik kan nu al zeggen dat wij grote moeite hebben met het uitsluiten van kleinere
commerciële stations. In de ether is naar ons idee ruimte genoeg. Dat
is ook wel gebleken tijdens de schriftelijke voorbereiding van deze veilwet.
 
 Op 16 april 1996 bereikten ons de beleidsvoornemens voor vergunningverlening
van DCS 1800. In deze brief verdedigde de minister op grond van een onderzoek
van KPMG de stelling dat de markt voor mobiele telefonie slechts ruimte bood
aan één landelijke DCS-vergunninghouder. Dit principe hield
zij geruime tijd vast. Het wetsvoorstel dat eind 1996 de Kamer bereikte, had
dan ook tot doel één aanbieder van DCS 1800 op de been te helpen
die dan met KPN en Libertel, die allebei reeds over een landelijk mobiel net
beschikten, kon concurreren. Door slechts één vergunning te
verlenen zou de nieuwkomer zijn achterstand het snelst kunnen inlopen. Het
grootste bezwaar van mijn fractie tegen het oorspronkelijke voorstel was de
periode van drie jaar exclusiviteit voor de nieuwe aanbieder. Deze exclusiviteit
werd nodig geacht om de concurrentie met KPN en Libertel aan te kunnen. Natuurlijk
is dat wel een manier om evenwicht op de markt aan te brengen, maar het nadeel
is dat de overheid zich verplicht het liberaliseringsproces te vertragen en
vrijkomende etherfrequenties onbenut te laten ten behoeve van een of twee
marktpartijen.
 
 In plaats van te vertragen moet de overheid versnellen. Daar is de markt
bij gebaat en daar zijn de consumenten mee gediend. Mijn fractie heeft er
bij diverse gelegenheden voor gepleit, meer ruimte in het frequentiespectrum
vrij te maken voor zakelijke toepassingen. Daarbij hebben wij expliciet de
militaire frequenties genoemd en de frequenties die in gebruik zijn voor de
publieke omroep. Wij zijn dan ook buitengewoon verheugd over de verrassende,
recente en minder recente gebeurtenissen. In april van dit jaar bleek dat
de extended GSM die voorheen voor militaire doeleinden in gebruik was, toch
vrijgemaakt kon worden voor civiel gebruik en dat er daarom wel degelijk twee
DCS 1800-vergunningen konden worden geveild. Deze toch grote beleidswijziging
verklaarde de minister met een verwijzing naar een Europees besluit: de European
radio committee had besloten de extended GSM-band aan het militaire domein
te onttrekken. In hoeverre heeft Nederland invloed uitgeoefend op deze beslissing?
Is er actief voor gelobbyd of is ons dit in de schoot geworpen en stelden
wij er eigenlijk geen prijs op? Ik hoor graag van de minister wat de positie
van Nederland was in dat internationale overleg.
 
 De moeilijkheid is dat de argumentatie in het laatste stuk, de nota naar
aanleiding van het verslag, aanzienlijk verschilt van de oorspronkelijke onderbouwing
in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel. Wij vinden het geen ramp,
maar het relativeert de zaak. Al te stellige beweringen over mogelijkheden
en onmogelijkheden in het frequentiespectrum neemt mijn fractie in het vervolg
dan ook met een korreltje zout.
 
 Tegelijkertijd zijn wij nog meer dan eerst doordrongen geraakt van de
noodzaak, meer inzicht in dat frequentiespectrum te krijgen. Het is onmogelijk
de minister te steunen in beleidsbeslissingen waarvan de Kamer de contouren
niet kent. Omdat er schaarste bestaat in de ether en de mate van schaarste
op een bepaald moment met beleidsbeslissingen samenhangt, zal de Kamer ruimschoots
voor het zerobaseonderzoek inzicht moeten krijgen in de mogelijkheden
tot efficiënter gebruik en in de internationale afspraken die de randvoorwaarden
bepalen van de nationale keuzes die wij kunnen maken.
 
 
 
 
 
 Minister Jorritsma-Lebbink:
 
 Voorzitter! Wat bedoelt mevrouw Roethof daarmee? De intentie van het zerobaseonderzoek
is juist die duidelijkheid te verkrijgen. Zij vraagt echter ruim voor die
tijd duidelijkheid te krijgen. Dat is voor mij een probleem. Ik weet niet
wat zij bedoelt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Ik zag het liefst dat de minister na het zomerreces een tussenrapportage
naar de Kamer stuurt waarin zij uitlegt over welke informatie zij op dat moment
beschikt en wat de mogelijkheden en de onmogelijkheden zijn in het frequentiespectrum.
Daarbij behoren ook de internationale afspraken waaraan zij gebonden is.
 
 Voorzitter! De circa 50 MHz in de 1800 band zou volgend jaar kunnen vrijkomen,
als de Nozema zich tevreden stelt met een nieuw straalverbindingennet van
de PTT. In Europees verband zijn afspraken gemaakt – de heer Kamp refereerde
daar ook reeds aan – dat die 1800-band bestemd is voor mobiele telefonie
en voor dataverkeer. De heer Kamp wist dat. Ik niet. Ik had de minister de
vraag willen stellen wanneer die afspraak precies gemaakt is. Is het mogelijk
van dat type afspraken op het moment dat zij gemaakt worden, liefst vlak daarvoor,
maar in ieder geval vlak daarna, op de hoogte gesteld te worden?
 
 Het probleem van mijn fractie is dat als wij naar de nationale noden kijken,
wij een nijpend probleem hebben met het vinden van frequentieruimte voor commerciële
radio. Als wij konden kiezen, had mijn fractie liever gezien dat wij twee
of drie DCS 1800-vergunningen hadden uitgegeven. De rest van de 50 MHz die
volgend jaar juni zou kunnen vrijkomen, had bestemd kunnen worden voor commerciële
radio om die schaarste op te heffen. Aangezien onze soevereiniteit wordt ingeperkt
door internationale afspraken, is dat van grote relevantie voor het debat
dat wij vandaag voeren.
 
 In het wetsvoorstel staat dat de minister kan bepalen hoeveel vergunningen
er op een bepaald moment worden uitgegeven, dus hoeveel frequenties er worden
geveild. Ik ben benieuwd naar haar antwoord. Wat moet er naar haar mening
met die nieuwe mogelijkheden gedaan worden? Houdt zij vast aan het nu veilen
van twee frequenties of grijpt zij de mogelijkheid aan, meteen meer frequenties
te veilen ook al komen zij pas volgend jaar juni vrij?
 
 In de brief van 6 juni die wij hebben gekregen van de minister, schrijft
zij dat de overeenkomst tussen PTT en Nozema nog niet rond is, aangezien het
voorstel nog niet voldoet aan de kwaliteitseisen van Nozema. Wij vinden dat
een interessante benadering, omdat de Staat nog steeds 60% van de aandelen
van Nozema bezit. Naar ons idee heeft de minister dus wel degelijk mogelijkheden
om dit proces te beïnvloeden. Misschien kan zij daar een reactie op geven.
 
 Wij vroegen ons ook af – maar ik zeg er eerlijk bij dat dit een
heel technische vraag is – of de laatste zin van het tweede lid van
artikel 13h eigenlijk niet inhoudt dat de nu gevonden Nozema-ruimte in de
procedure meegenomen moet worden. Misschien kunnen de ambtenaren zich daar
in de pauze even over buigen.
 
 Ons standpunt over dit wetsvoorstel luidt kort gezegd als volgt. Wij willen
wel veilen, maar wij willen niet dat voor de frequenties onrealistisch veel
wordt betaald. Daarom gaat onze voorkeur uit naar een transparant systeem,
waarbij wel degelijk voorwaarden worden gesteld aan potentiële aanbieders.
Die voorwaarden zijn vergelijkbaar met de procedure die voor GSM is gevolgd.
Deze verplichtingen moeten van tevoren bekend zijn aan de ondernemingen die
bieden op de veiling. Een bijkomend voordeel van het stellen van voorwaarden
is dat de prijs erdoor gedrukt wordt en dat het ons enigszins beschermt tegen
de risico's die kunnen ontstaan als de frequenties worden verhandeld.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Mevrouw Roethof zegt dat je voorwaarden kunt stellen. Ziet zij de voorwaarde
dat er binnen drie jaar een roll-out komt als een voorwaarde die aan de partijen
kan worden gesteld?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Zeker.
 
 Het type veiling waarvoor de minister kiest, de meerrondeveiling waarbij
het aantal ronden niet van tevoren is bepaald, kan naar ons idee een prijsopdrijvend
effect hebben. Als je de hele dag tegen elkaar op zit te bieden, gaat de prijs
eerder omhoog dan omlaag. Wij behouden een voorkeur voor wat in de stukken
zo fraai de "Vickreyveiling" wordt genoemd: de hoogste bieder wint en betaalt
het bod van nummer twee.
 
 De vergunningen die nu worden uitgegeven, bieden de mogelijkheid tot een
gecombineerd gebruik van GSM en de DCS 1800-techniek. Het voordeel is dat
men in de landelijke gebieden van de 900-band gebruik kan maken, terwijl voor
de dichtbevolkte Randstad juist met het geschiktere DCS 1800 kan worden gewerkt.
Wij vinden dit een goede keuze die Nederland in technisch opzicht inderdaad
weer in de voorhoede plaatst. Natuurlijk zal er ook concurrentie ontstaan
tussen vaste en mobiele netten. Daarom vragen wij de minister om te overwegen
om van de extra capaciteit in de 1800-band, die in juni 1998 kan vrijkomen,
ruimte te reserveren voor houders van regionale infrastructuurvergunningen,
opdat zij die befaamde "wireless local loop" kunnen realiseren.
 
 
 
 
 
 Minister Jorritsma-Lebbink:
 
 Mag ik daar een vraag over stellen? Als je veilt, veil je en ga je niet
reserveren. Of zegt u dat je, naast het reserveren voor regionaal of landelijk
gebruik, ook inhoudelijk moet zeggen waar je de frequenties precies voor wilt
gebruiken? Dan gaan wij ons echt met de markt bemoeien.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Ik denk dat de frequenties onderdeel kunnen uitmaken van de regionale
infrastructuurvergunning.
 
 
 
 
 
 Minister Jorritsma-Lebbink:
 
 Nee, dat kan niet. U zegt dat wij moeten voorschrijven wie de frequenties
mogen hebben. Dat komt in plaats van het veilinstrument, waarbij de markt
bepaalt of zij nodig zijn om zo'n local loop te organiseren. Zij kunnen natuurlijk
altijd meedoen en voor hen zal het heel aantrekkelijk zijn. Wij gaan toch
niet, net zoals dreigt te gebeuren bij de radiofrequenties, op alle punten
clausules opnemen wie voor wat mag meedoen? Ik hoop niet dat dat uw bedoeling
is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Nee, dat bedoel ik echt niet. Het is niet mijn bedoeling om te veilen
en om intussen te zeggen wie de frequentie mag krijgen. Die logica volg ik
niet, maar als je regionale infrastructuurvergunningen uitgeeft, is het goed
als daar ook frequenties bij zitten en dat die daar een onderdeel van uitmaken.
Die zitten daar ook al voor een gedeelte bij. Die ruimte in het spectrum moet
je wel degelijk reserveren. Ik heb van de partijen begrepen dat zij bij hun
regionale infrastructuurvergunning bepaalde frequenties toegezegd hebben gekregen,
maar dat die niet worden geleverd en niet op tijd door KPN worden vrijgemaakt.
Als er op dat punt problemen zijn – die zijn er nu – denk ik:
kijk nou voordat je het hele zwikkie in de DCS 1800-band veilt, of daar een
probleem zit. Misschien kun je een gedeelte van het spectrum daar gebruiken
en heb je dat nodig om het probleem op te lossen dat bij de regionale infrastructuurvergunningen
is ontstaan.
 
 Voorzitter! Ik zal snel afronden. De ontwikkelingen in de markt gaan zeer
snel, zo snel dat men zich kan afvragen of het nog langer verantwoord is om
een deel van de 900 MHz-band voor analoog gebruik te blijven reserveren. Mijn
fractie vindt dat hier geen efficiënt gebruik van het spectrum wordt
gemaakt en meent dat KPN, die nu nog 300.000 ATF 3-abonnees heeft, er goed
aan zou doen om deze klanten aan een digitaal alternatief te helpen. Met de
vrijgekomen ruimte zou in ieder geval kunnen worden voldaan aan de behoefte
tot uitbreiding van Libertel en KPN zelf, wat nu ook is afgesproken, die beide
nu al kunnen aantonen dat zij met efficiënt gebruik van het aandeel dat
zij nu hebben in de capaciteitsproblemen komen. Wij vinden het ook een interessante
gedachte om dat deel van de 900-band te verdelen tussen de nieuwe aanbieders
die dan ook over een GSM-frequentie beschikken die niet de nadelen heeft van
E-GSM en DCS 1800, waarmee zij dus gelijk vanaf de eerste dag met PTT en Libertel
kunnen concurreren.
 
 Over de veelbesproken naheffing die beide ondernemingen moeten betalen,
merkt mijn fractie op dat er van een naheffing geen sprake is. Het moment
van heffen gaat in op het moment dat deze wet in het Staatsblad verschijnt
en van terugwerkende kracht is geen sprake. Het gaat dus meer om een vergoeding
die gerelateerd is aan de opbrengst van de veiling. Onder de gegeven omstandigheden
denken wij, mijnheer Kamp, dat de opbrengst van die veiling niet erg hoog
zal zijn en dat geldt dan ook voor de vergoeding.
 
 In het verslag hebben wij al gepleit voor een combinatie van DCS 1800
met GSM, zodat er multinormapparatuur op de markt kon komen. Wij hebben ook
gevraagd om het ontruimen van militaire frequenties en om het vrijmaken van
de 50 MHz die bij Nozema voor de publieke omroep in gebruik was voor zakelijk
en digitaal verkeer.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Ik kom nog even terug op die heffing. Ik kan de redenering
van mevrouw Roethof wel volgen. Impliceert die echter niet dat een deel van
de heffing terug moet worden gegeven, als in de toekomst nieuwe veilingen
worden gehouden en de prijzen aanzienlijk lager zijn? Hoe moeten wij daartegen
aankijken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Vindt u hetgeen u nu zegt logisch volgen uit mijn woorden? Ik zie het
verband eigenlijk niet.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 U zette uiteen waarom die heffing volgens u een terechte zaak is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Wat ik uiteenzet, is dat het geen naheffing is. Het gaat in op het moment
dat ook de nieuwe aanbieders betalen voor frequentiegebruik. Zij hebben geboden
op die veiling. Dat kost ze geld. Vanaf dat moment moeten de mensen die nu
een etherfrequentie in gebruik hebben en er niet voor betalen er ook voor
gaan betalen. Dat vind ik reëel.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Het is dus gerelateerd aan een veiling op dit moment. Als er in de toekomst
nieuwe veilingen komen van nieuwe netten – en daar lijkt het nu op –
en de prijzen vallen aanzienlijk lager uit, moet je dan ook niet denken aan
teruggave van een deel van de heffing? Dat zou mij dan logisch lijken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Het staat u vrij om daaraan te denken. Ik dacht nog niet zover. Ik zou
eigenlijk niet weten waarom niet, maar ik vind het geen goed idee.
 
 Voorzitter! Ik was aan het afronden. De D66-fractie is blij omdat de ontwikkelingen
aardig onze kant opkomen. Met het wetsvoorstel hebben wij niet zoveel moeite,
met het frequentiebeleid des te meer. Maar wij vinden dat onderwerp te ingewikkeld
om het in de marge van dit plenaire debat af te doen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Voorzitter! Ik wil de minister van Verkeer en Waterstaat aan het begin
van dit debat over de veilwet adviseren om vaak met wetswijzigingen naar de
Kamer te komen. Iedere keer als wij hier plenair een wetswijziging bespreken,
blijken daags tevoren plotseling allerlei ontwikkelingen mogelijk te zijn
die in de tijd ervoor absoluut onmogelijk waren. Wat de minister blijkbaar
niet kan bereiken door de partijen toe te spreken en invloed uit te oefenen,
kan wel door zaken in de Kamer te brengen als uur U dreigt.
 
 Voorzitter! Nu wij hier plenair de veilwet behandelen en uiteraard het
accent door de collega's vooral gelegd wordt op de nieuwe situatie die ontstaan
is door het contract tussen Nozema en KPN wil ik niet nalaten ook enkele meer
principiële opmerkingen te maken en te herhalen waarom de CDA-fractie
geen principiële bezwaren heeft tegen marktwerking als verdelingsinstrument
als er schaarste is, maar wel onder de huidige omstandigheden, hetgeen wij
de afgelopen jaren consequent hebben uitgedragen.
 
 Wij hebben verschillende bezwaren. In de eerste plaats heeft de aanpak
om telecomfrequenties via een veiling te verdelen veel te veel tijd gevergd.
Wij hebben de minister van het begin af aan gewaarschuwd dat het een veel
langer proces zou worden dan zij in haar optimisme in 1995 nog dacht. Het
zou een paar maandjes langer duren dan bij een openbare aanbesteding. Als
de minister meteen na de aanbesteding van GSM in het voorjaar van 1995 de
aanbesteding van DCS 1800 had gestart, zou dat al lang en breed in de lucht
zijn geweest en zouden de nieuwe toetreders tot de markt niet de handicap
hebben gehad dat de bestaande twee telecomaanbieders de markt steeds verder
hebben ontwikkeld.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Denkt u dat, als in 1995 een vergunning was verleend voor alleen DCS 1800
met die kleine cellen, op dit moment al een bedrijf aan het werk zou zijn
geweest?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Dat denk ik zeker. Gelet op de ervaringen in andere landen zie ik niet
in waarom het hier niet zou zijn gelukt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Zou u kunnen ingaan op de nadelen die kleven aan zo'n tenderprocedure,
namelijk dat het allemaal vertrouwelijk is, dat niemand weet wat er precies
aan de hand is en dat er geruchten, achterdocht en wantrouwen ontstaan? De
transparantie van die procedure schiet ernstig tekort, zoals wij bij GSM hebben
gemerkt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Ik wil allerminst beweren dat een tenderprocedure de fraaiste procedure
is. Het probleem is dat aan veiling onder de huidige omstandigheden ook buitengewoon
veel bezwaren kleven. Ik wil absoluut niet verhelen dat, zoals de minister
al geschreven heeft, zij bij een tenderprocedure een keuze moet maken, dat
zij dit nu niet hoeft te doen en dat dit zeker een voordeel is. In andere
landen lukt het om via een tenderprocedure de DCS 1800-vergunningen te verdelen
en ik zie niet in waarom dat hier niet zou lukken. Met name het tijdsaspect
heeft voor ons zeer zwaar gewogen. Dat geldt ook voor het feit dat in de telecommarkt
voor GSM via een aanbesteding al vergunningen verdeeld zijn, terwijl men nu
voor DCS 1800 in dezelfde mobiele markt via een heel ander systeem gaat werken
met andere condities. Dit betekent voor ons dat men halverwege de spelregels
wijzigt, ook voor de bestaande vergunninghouders. Deze zullen, als het een
beperkte veiling betreft, ineens met een geweldige naheffing geconfronteerd
worden, iets waarop de Raad van State niet voor niets zo'n forse kritiek op
heeft gehad.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Ik dacht dat het voornaamste bezwaar van de CDA-fractie was dat de overheid
schaarste creëerde. Daarvan is onder de huidige omstandigheden met de
DCS 1800 echt geen sprake meer van.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Dat was ook een bezwaar. Ik zal al onze bezwaren niet uitvoerig opnieuw
etaleren, maar het zijn er veel. Ik noem onder meer het tijdsaspect, de problematiek
van de naheffing als het een beperkte veiling betreft en het feit dat beide
vergunninghouders GSM daarmee in hun businessplan op geen enkele manier rekening
hebben kunnen houden. De minister heeft de vragen van mijn kant in het verslag
op geen enkele manier beantwoord. Het creëert veel meer problemen dan
dat het oplossingen oplevert. Verder is er nog het wezenlijke punt van de
schaarste.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Mevrouw Van Rooy spreekt over velerlei nadelen. Als het aan haar had gelegen
had zij al in 1995-1996 één vergunning voor DCS 1800 gegeven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 In 1995.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 In 1995 hebben wij de vergunning voor GSM uitgegeven. Toen was de zaak
voor DCS nog niet klaar. Dat hadden wij misschien eind 1995, begin 1996 kunnen
doen. Mevrouw Van Rooy had dan één vergunning voor DCS 1800
uitgegeven. Op dit moment geeft de minister twee vergunningen uit voor DCS
1800, gecombineerd met E-GSM, waarvan iedereen weet dat het technisch een
veel beter systeem is en dat je zo goedkoper kunt bouwen. Dus twee vergunninghouders
in plaats van één en ook nog op een betere manier. Wat is nu
het nadeel van de keuze die de minister heeft gemaakt?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Met name dat het te lang geduurd heeft. De minister probeert nu van de
nood een deugd te maken, doordat de E-GSM is vrijgekomen, door een soort situatie
te creëren van een dynamiserende achterstand. Doordat het lang geduurd
heeft en DCS 1800 nog niet op de markt is, kunnen wij nu voorop gaan lopen
bij een combinatie van DCS 1800 en E-GSM. Daarbij teken ik overigens wel aan
dat er ook nog de nodige bezwaren aan die combinatie zitten en dat het niet
alleen halleluja is vanuit de markt, omdat die apparatuur nog op de markt
moet komen en duur is. Ik heb dus nog zo mijn twijfels of dit voor de nieuwkomers
op de markt zo'n geweldige startpositie is.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Wat de minister doet, gesteund door een ruime Kamermeerderheid, is één
keer de keuze maken voor een veiling vanwege de voordelen die al door anderen
zijn genoemd. Vervolgens gaat zij E-GSM en DCS 1800 op de markt zetten, zodra
zij beschikbaar komen, volgens dat nieuwe systeem. Dat lijkt mij heel consequent.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Wij hebben verschillende visies hierover. Dat is duidelijk. Wij hebben
die ook al vaak gewisseld. Daarom wil ik hier niet al te lang bij stilstaan.
Ik vind het ook wat interessanter om over die kunstmatige schaarste te praten,
die er naar onze mening de afgelopen tijd duidelijk is geweest en die ook
niet door de minister verminderd is. Bij de nadelen wil ik toch overigens
ook genoemd hebben dat ik de redenering van de minister dat die naheffing,
zo die er zal komen, alleen maar ten laste van de aandeelhouders komt, een
absoluut invalide redenering vind. Als het de bedoeling is om een level playing
field te creëren, helpt een pure winstbelasting alleen ten laste van
de aandeelhouder niet. Dan heeft dat geen enkel effect op de marktverhoudingen.
Wij denken dat dit wel degelijk zal doorwerken in de prijzen. Dan gaat het
simpele theoretische verhaal van de minister dat het vaste kosten zijn en
dat het niet doorwerkt in de prijzen, absoluut niet op. De minister is in
het geheel niet ingegaan op ons argument dat je hier juist met een markt in
ontwikkeling te maken hebt, een nieuwe markt, waar vaste kosten en variabele
kosten in een investeringssituatie veel minder verschil tonen dan wanneer
je praat over een koekmarkt met een fabriek die er allang staat. Dan kun je
namelijk wel het onderscheid tussen vaste en variabele kosten maken. Dit betekent
dat de marginale kosten een veel steiler verloop hebben en dat afwenteling
op de consument veel eerder zal plaatsvinden. Het feit dat alle aanbieders
in het voorstel met dezelfde naheffing geconfronteerd worden, legt een bodem
in de markt waar men op een gegeven moment niet onderdoor wil gaan. Die bodem
zal hoger liggen met een veilingprijs en een naheffing dan zonder. Ik wil
dit gezegd hebben om onze bezwaren opnieuw volledig geëtaleerd te hebben. 
 
 Ik wil nu teruggaan naar het heel belangrijke punt dat al zo vaak aan
de orde is geweest. Is er nu eigenlijk wel sprake van schaarste, zoals de
minister het altijd heeft doen voorkomen? Eerst was er maar ruimte voor één
vergunning. Toen het wetsvoorstel er al lag, kwam die E-GSM erbij. Toen was
er ruimte voor twee en nu lijkt de ruimte bijna onbeperkt te zijn. De Kamer
heeft de minister bij herhaling hierover bevraagd en duidelijk gemaakt dat
er grote twijfel over het bestaan van die schaarste was. Er was in 1993 afgesproken
dat de 50 MHz-band, waarop DCS 1800 zit, in 1996 zou vrijkomen. Waarom is
het ministerie, toen KPN in 1994 zei deze band langer nodig te hebben, in
vredesnaam hierop ingegaan? Dat is toch een volstrekt foutieve inschatting
van de marktontwikkelingen geweest?
 
 Is het juist dat de minister nog op 12 december 1996, toen wij al heel
vaak hierover gediscussieerd hadden, KPN vergunning verleend heeft om deze
band tot 2000 te blijven gebruiken? Waarom heeft zij de Kamer toen niet hierover
geïnformeerd, wetend dat dit een belangrijk punt was in de discussie
met de Kamer? Ik vind dit werkelijk onbegrijpelijk en heb de indruk dat de
minister de Kamer op dit punt niet juist geïnformeerd heeft, liever gezegd,
informatie voor de Kamer heeft achtergehouden. Zij wekt in de nota naar aanleiding
van het verslag de indruk dat het besluit op dat verzoek uit 1994 ook in 1994
genomen is. Hoe zit het dan met de vergunningverlening op 12 december 1996?
Zo is de minister toch bezig, zelf de schaarste kunstmatig in stand te houden?
 
 Waarom heeft de minister, die het vergunningsinstrument in de hand had,
niet voet bij stuk gehouden tegenover KPN en Nozema? Op deze partijen kan
zij bovendien nog invloed uitoefenen, zeker als grootaandeelhouder op Nozema.
Waarom heeft zij niet gezegd: jullie kunnen me wat, maar je zorgt maar dat
de boel vrijkomt? Die band had in 1996 eigenlijk al vrij moeten zijn. Blijkbaar
heeft de minister zich weer allerlei technische praatjes op de mouw laten
spelden waaruit blijkt dat het niet kon, en heeft men gewoon zijn eigen weg
gevolgd.
 
 Nu KPN er belang bij heeft dat er frequenties vrijkomen, is het ineens
wel mogelijk. Zelfs dan schrijft de minister in de brief van 6 juni aan ons
dat er weliswaar zogenaamd vanuit KPN bezien een akkoord was, maar dat de
zaak om technische redenen nog niet duidelijk was. De inkt van de brief was
nog niet droog of hij was alweer achterhaald, want toen kwam het persbericht,
niet alleen van KPN, maar ook van Nozema. Wij vragen ons werkelijk af welke
greep de minister op deze zaak heeft. Het lijkt wel alsof niet zij het beleid
stuurt, maar alsof KPN en Nozema het beleid sturen en de minister de volgende
partij in plaats van de sturende partij is. Hetzelfde gebeurde toen in de
Kamer de radiofrequenties aan de orde kwamen, een onderwerp dat ik wat minder
beheers. Toen kwamen er ook ineens allerlei frequenties vrij. Als de markt
er belang bij heeft, kan er ineens alles. De minister is aan zet, zij moet
sturen en niet de markt moet sturen. Het is slecht gemanaged; wij kunnen er
geen andere kwalificatie van geven.
 
 Laten wij nu overstappen naar de toekomst. Hoe moeten wij nu verdergaan?
Over een jaar is die grote ruimte vrij. Tot nu toe zijn alle toezeggingen
vanuit de markt eerder gerealiseerd, en nooit later. Ik heb er dus geen enkele
reden voor om aan te nemen dat, nu Nozema en KPN zeggen dat het over een jaar
kan, het niet binnen een jaar mogelijk is en waarom er nu allerlei onzekerheid
over is dat het misschien later wordt. Het zal heus geen jaar later zijn.
Laten wij ervan uitgaan dat die enorme extra ruimte over een jaar vrij is.
 
 Wij staan op het standpunt dat de minister in het najaar niet slechts
het beperkte pakket van twee vergunningen kan veilen, zoals ook mevrouw Van
Zuijlen en mevrouw Roethof naar voren brachten. Of had mevrouw Roethof dat
niet naar voren gebracht? Pardon. Dan heb ik dat gehoopt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 Dat had u inderdaad gehoopt. Ik wilde afwachten waarmee de minister komt.
Mijn fractie vindt dat het allebei mogelijk is: twee of meer.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Mevrouw Van Zuijlen heeft wel die vraag gesteld en ik onderstreep die
met kracht. Als de minister echt in het najaar de zekerheid heeft dat een
paar maanden later die grote ruimte vrijkomt, kan zij niet het veilen van
een beperkte capaciteit volhouden. Dan houdt zij echt de schaarste kunstmatig
in stand.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Roethof (D66):
 
 De marktpartijen die gaan bieden, weten toch wat er gaande is? Zij weten
toch dat er met ingang van juni volgend jaar veel meer frequenties vrij zijn?
Dit zal toch van invloed zijn op het bod dat zij uitbrengen? Daar hoef je
die frequenties niet gezamenlijk voor te veilen. Die invloed op het bod is
er sowieso. Dat heeft te maken met de informatie die je over die markt hebt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Er is meer duidelijkheid wanneer je het hele traject tegelijkertijd veilt,
waarbij een deel onmiddellijk beschikbaar is en een deel op iets langere termijn
beschikbaar komt. Dat kunnen de partijen dan in de prijzen die zij bieden,
incalculeren.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! Mevrouw Van Rooy zei dat de minister misschien wel "gemanipuleerd"
wordt – zij heeft dit woord zo niet genoemd...
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Dat woord heb ik niet gebruikt.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Mevrouw Van Rooy gaf aan dat de minister gebruikt werd door de marktpartijen,
die haar díé informatie gaven die hun het beste uitkwam.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Ik heb het vrij zorgvuldig geformuleerd. Zo heb ik het niet gezegd.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Als het nu zo is dat de partijen die er op dit moment belang bij hebben
dat die 50 MHz zo spoedig mogelijk op de markt komt, over een halfjaar weer
denken: het is misschien wel beter om nog even wat technische problemen te
creëren, en als de minister daarmee wordt geconfronteerd, terwijl zij
het wel geveild heeft, dan zou dit heel onzorgvuldig zijn van de minister.
Ik denk dat de minister ieder risico bij een veiling uit moet sluiten en alleen
dát mag veilen, waarvan zij zeker weet dat zij het kan leveren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Nee, voorzitter, ik denk dat de heer Kamp hier nu onrecht doet aan de
partijen. Partijen kunnen er op enig moment belang bij gehad hebben om te
 vertragen, maar om nu, als er afspraken liggen, te zeggen:
men gaat willens en wetens technisch de zaak "manipuleren", dat is in ieder
geval niet de manier waarop ik aankijk tegen partijen als Nozema en KPN, waar
wij het hier over hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 U heeft gedurende vijf minuten niets anders gesuggereerd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Nee, voorzitter, het verschil is dat er nu afspraken liggen.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Ja, die afspraken liggen er op dit moment ook, maar de minister heeft
een vergunning gegeven aan KPN om tot 1 januari 2000 die 50 MHz te gebruiken.
Dat ligt er net zo hard als er nu weer een afspraak ligt tussen Nozema en
KPN. Allebei is het hard, maar de minister moet er, zo denk ik, toch rekening
mee houden dat er in deze omstandigheden dingen op die markt en bij de partijen
gebeuren, in technische zin ook, die zij niet kan overzien. Dat zij in die
situatie er voorzichtig mee is iets te veilen, kan ik mij heel goed voorstellen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Voorzitter! Ik kijk daar anders tegenaan. Ik moet constateren dat, als
wij terugkijken naar de afgelopen jaren en het telecombeleid, de werkelijkheid
eigenlijk iedere keer de politiek sneller ingehaald heeft. Ik heb geen enkele
reden om aan te nemen dat dit nu ineens het tegenovergestelde zou zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Mevrouw Van Rooy spreekt dan wel over inhalen en achterstanden –
dit zijn vrij neutrale begrippen – maar betekent haar hele pleidooi
niet dat zij impliciet zegt: de partners waar wij mee spreken, zijn eigenlijk
onbetrouwbaar?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Nee, ik zeg dat de minister te weinig druk op de partners heeft uitgeoefend
om wat mogelijk was, ook te realiseren. Dat is een verantwoordelijkheid van
ministers. Ik heb de indruk dat in feite de marktpartijen iets meer aan het
sturen zijn dan dat de minister het beleid voert.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Wat daarvan zij, misschien is dat wel zo; daar hoor ik graag de reactie
van de minister op. Maar is de andere kant ook niet een beetje waar, namelijk
dat u impliciet op z'n minst vraagtekens zet bij de handelwijze van de overlegpartners?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Ik denk dat het behoorlijk kritisch geklonken heeft naar de partijen toe
waar het over gaat. Het moet immers niet zo zijn dat zij aan het stuur zitten:
dat behoort de minister te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! Mevrouw Van Rooy zegt dat zij de indruk heeft dat de marktpartijen
wat meer aan het sturen zijn dan de minister. Hoe kan zij dan uitsluiten dat
diezelfde marktpartijen tussen nu en 1 juni 1998 nog eens gaan beginnen met
sturen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Dit is ook omdat de partijen er zelf belang bij hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Maar die belangen wisselen; dat is heel duidelijk.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb geen reden om aan te nemen dat als er een contract
ligt respectievelijk een afspraak tussen Nozema en KPN, men zich daar niet
aan zou houden. Dan zou men zich echt onmogelijk maken in de markt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u uw betoog vervolgen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Voorzitter! De minister schrijft in haar brief van 6 juni een belangwekkende
zin. Zij schrijft daar dat zodra frequenties beschikbaar komen, deze frequenties
ook op de markt moeten komen en dat KPN en Libertel dan niet meer uitgesloten
worden. Ik ga ervan uit dat, waar de minister toen nog dacht, op 6 juni, dat
dit wat later zou zijn dan nu het geval is, de minister bij dat standpunt
blijft. In de nota naar aanleiding van het verslag ging de minister er nog
van uit dat dit in 2000 het geval was. Nu heeft zij dit in feite ook neergeschreven
met de terechte argumentatie, dat er geen frequenties op de plank mogen blijven
liggen. Het is overigens interessant dat de heer Kamp, als het gaat over de
radiofrequenties, wel zegt dat er geen frequenties op de plank mogen blijven
liggen, maar dat hij, als het hier om telecomfrequenties gaat, er anders over
denkt.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Dat is heel consequent. Het gaat er uiteindelijk om dat de concurrentie
zoveel mogelijk haar gang kan gaan. Bij de overgang van een monopolie en een
duopolie naar een vrijemarktsituatie moet je als overheid wel sturen, anders
ontstaat de nieuwe situatie niet of te langzaam.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Rooy (CDA):
 
 Voorzitter! Ook de fractie van het CDA worstelt met de vraag hoe, nu er
zoveel frequenties vrijkomen, de ruimte benut kan worden en hoe ervoor kan
worden gezorgd dat nieuwe partijen reële kansen krijgen een plek te vinden
op de markt. Tot nu toe waren wij altijd voorstander van een zekere periode
van exclusiviteit, van een asymmetrische aanpak, omdat wij uitgingen van schaarste.
Die schaarste gaf de minister ook een titel om een dergelijke exclusiviteit
te realiseren. Wij vragen ons af of de minister nu nog een titel heeft om
voor drie jaar exclusiviteit te realiseren. Wij moeten de vraag beantwoorden
of het voor partijen die uitgesloten worden, mogelijk is onmiddellijk naar
het Europese Hof te stappen. Wij weten inmiddels wat de effecten kunnen zijn
van uitspraken van het Europese Hof. Wij moeten dit goed bekijken, opdat wij
niet voor een tweede keer onze neus stoten. Ik verneem op dit punt heel graag
de visie van de minister. Naar onze mening is het in het kader van de Brusselse
regelgeving mogelijk via vergunningen het aantal aanbieders op de markt te
beperken als er sprake is van schaarste, maar uitdrukkelijk niet om in te
grijpen in de markt en dat gebeurt immers als er een periode van exclusiviteit
wordt toegestaan. Wij neigen tot het zetten van grote vraagtekens bij zo'n
periode van exclusiviteit. Daarbij komt meteen de vraag aan de orde, op welke
manier wij ervoor kunnen zorgen dat nieuwe partijen een kans op de markt krijgen,
zeker nu zowel KPN als Libertel een aardige positie ontwikkeld heeft op die
markt.
 
 Wij steunen graag het voorstel van mevrouw Van Zuijlen en de heer Kamp
om het nieuwe aanbieders via medegebruik van opstelplaatsen mogelijk te maken
hun net sneller uit te rollen. Op die manier wordt tegelijkertijd voorkomen
dat er een soort horizonvervuiling ontstaat met allerlei mastjes door het
hele land. Ook de verplichting aan beide GSM-licentiehouders
om binnenlandse roaming toe te staan, draagt eraan bij dat nieuwkomers sneller
een positie op de markt kunnen veroveren.
 
 Wij vinden de periode van drie jaar te lang. Mocht de minister een juridische
titel zien om wel exclusiviteit toe te staan, dan vinden wij dat de periode
korter moet zijn, mede gelet op het feit dat de markt zich keer op keer sneller
ontwikkelt dan wij voor mogelijk houden. Toen Libertel op de markt kwam, was
er ook geen sprake van een periode van exclusiviteit. Libertel moest meteen
tegen de markt opboksen.
 
 Voorzitter! Dan kom ik bij de tekorten die KPN en Libertel op dit moment
reeds ervaren vanwege de snelle groei van de markt. De minister heeft aangegeven
dat er een stappenplan is. In de memorie van toelichting staat dat dit in
het eerste kwartaal zal worden afgerond. In de nota naar aanleiding van het
verslag waren de bewoordingen iets minder duidelijk. Hoe staat het daarmee?
Het bevordert nooit de marktontwikkeling als marktpartijen geconfronteerd
worden met schaarste. Wat wil de minister hieraan doen? Wij overwegen hierover
in tweede termijn een motie in te dienen. Wij overwegen overigens ook een
motie in te dienen om de minister uit te nodigen om reeds deze zomer consultaties
te houden met de marktpartijen over de extra frequentieruimte die vrijkomt.
Maar ik keer terug naar de tekorten bij KPN en Libertel. Hoe is nu precies
de situatie ten aanzien van ATF 3? De minister zegt: die capaciteit kan ik
binnenkort vrijmaken. De berichten van KPN zijn echter: dat kan helemaal niet,
daar piekeren wij niet over. Wat is nu precies de situatie? Het is belangrijk
om ervoor te zorgen dat de capaciteit wordt vrijgemaakt. Maar ATF wordt vrijgemaakt
en de abonnees worden op GSM overgezet. Aan de ene kant maak je capaciteit
vrij en aan de andere kant heb je extra capaciteit nodig. Anders gezegd, wat
lost het op?
 
 Voorzitter! Ik sluit mij kortheidshalve graag aan bij de opmerkingen van
mevrouw Van Zuijlen en de heer Kamp over de nummerportabiliteit.
 
 Dan wil ik nog enkele opmerkingen maken over een onderwerp waarvan ik
weinig af weet. De collega's hebben toch iets over de FM-frequenties gezegd.
Ik ben van oordeel dat dit onderwerp, conform de procedurevergadering, volgende
week pas aan de orde is. Maar als ik de minister daarmee behulpzaam ben, wil
ik nu wel enkele opmerkingen maken. Ik doe dat dan wel namens collega Verhagen,
die beter thuis is in dit onderwerp. De eerste vragen gaan over het interim-voorstel
dat de minister op tafel heeft gelegd. Is dat juridisch rond? Is er geen strijd
met de Mededingingswet? En heeft minister Jorritsma stations als Arrow Classic
Rock, Sun FM en City FM wel bij het overleg betrokken? Dat zijn de kleinere
partijen. En als die er niet bij zijn betrokken, waarom is dat dan niet gebeurd?
Natuurlijk wist de Kamer, toen zij daarop aandrong, dat het niet eenvoudig
zou zijn om een tussenoplossing te vinden, om de moeilijkheden met alle partijen
op te lossen. De indruk bestaat wel bij ons dat de brief van de minister wel
erg is geschreven in de richting van de oplossing die de grotere stations
met elkaar hebben bedacht. De negen overwegingen lijken deze oplossing wel
erg te ondersteunen. De Kamer heeft nooit gezegd dat de andere partijen buiten
de deur gehouden zouden moeten worden. Ook nu merk ik, wellicht ten overvloede,
op dat de fractie van het CDA ook na de interim-oplossingen haar bezwaren
tegen het veilen houdt. Maar ik neem aan dat de minister dat inmiddels duidelijk
zal zijn. Tot slot meld ik dat ook de landelijke dekking van Radio 1 een permanent
aandachtspunt moet blijven.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ik spreek deze bijdrage mede namens de GPV-fractie uit, voorzitter.
 
 De ontwikkelingen op de telecommarkt zijn nauwelijks bij te houden. De
afgelopen dagen berichtten de media onder andere over de liberalisering van
de markt en de daarmee samenhangende omnummeroperatie, de richtsnoeren voor
interconnectie, de op handen zijnde splitsing van KPN, de beveiliging van
het PTT-net, de 06-gedupeerden, de introductie van drie soorten abonnementen
bij PTT Telecom en niet te vergeten de perikelen rond de veiling van frequenties
voor mobiele telefonie.
 
 De mobiele telefonie heeft de afgelopen tijd een grote vlucht genomen.
Zo langzamerhand zal de snelle jongen met zonnebril en sportwagen iets nieuws
moeten verzinnen om op te vallen. Weliswaar is het aantal mensen mét
een mobiele telefoon nog ver in de minderheid, maar ik vermoed dat dat niet
lang meer zal duren. Voordat het zover is, zullen echter wel meer frequenties
beschikbaar moeten zijn dan nu het geval is. Met het oog daarop is de minister
gekomen met de voorgestelde wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen.
 
 Het belangrijkste doel van de wijziging is het creëren van een wettelijke
grondslag voor veilen van het gebruiksrecht van frequenties voor mobiele telecommunicatie.
Veilen wordt dus het tweede verdelingsmechanisme, naast de vergelijkende toets,
ook wel de tenderprocedure genoemd. In de nota naar aanleiding van het verslag
wordt gesteld dat dit doel moet worden gezien in het kader van de bevordering
van concurrentie op de markt voor mobiele telecommunicatie. Ik vind eerlijk
gezegd dat er wel wat valt af te dingen op deze redenering. De concurrentie
op deze markt kan goed losbarsten, als er meer frequenties beschikbaar komen.
Het lijkt ons echter dat dit ook kan zonder te veilen. Onze fracties hebben
geen principiële bezwaren tegen het gebruik van het instrument veilen.
Wat ons betreft, zou daaraan wel de voorwaarde moeten worden verbonden dat
de gegadigden aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen, zoals ook bij de tenderprocedure
gebeurt. Hoe het ook zij, wij hebben geen problemen met het feit dat in het
voorliggende wetsvoorstel een wettelijke basis wordt gecreëerd voor de
veiling van frequenties. Formeel gezien, is aanvaarding van het wetsvoorstel
dan ook geen probleem.
 
 Ik vraag mij wel af of de minister zich bij het maken van de keuze voor
veilen niet te sterk heeft laten leiden door budgettaire overwegingen en of
bij het afwegen van de voor- en nadelen van de twee verdelingsmechanismen
de balans inderdaad duidelijk doorslaat naar veilen. Het budgettaire aspect
heeft ongetwijfeld een belangrijke rol gespeeld. De opbrengsten van de veiling
zullen hoogstwaarschijnlijk fors zijn. Er circuleren in elk geval enorme bedragen,
alhoewel de verwachtingen inmiddels naar beneden zijn bijgesteld als gevolg
van de ontwikkelingen. Er is echter zelfs al een bedrag van 1 mld. genoemd.
Ik heb me dan ook verbaasd over de passage in de nota naar
aanleiding van het verslag dat de mogelijke opbrengsten bij de besluitvorming
nauwelijks een rol hebben gespeeld. Ik vind dit echt een twijfelachtige passage.
Ik wil de minister dan ook vragen om dit standpunt hier nog wat nader te onderbouwen.
 
 Het is mij nog niet helemaal duidelijk waaruit de voordelen van het veilen
nu precies bestaan. Die zullen toch niet gezocht moeten worden in de tijdwinst,
want bij een tendersysteem hadden, zonder wetswijziging, de zaken allang voor
elkaar kunnen zijn. En de Duitse praktijk leert ons dat de procedure binnen
een halfjaar is af te ronden. Blijkbaar vindt de minister het een voordeel
dat niet behoeft te worden beoordeeld op grond van het beste resultaat van
de aanvragers, zoals bij het tendersysteem. Maar waarom schrikt de minister
zo terug van een kwaliteitstoets? Bij een veiling kunnen alleen minimumeisen
aan de aanvrager worden gesteld. Deze hebben meer te maken met zijn financiële
draagkracht en zijn kennis en ervaring dan met inhoudelijke kwaliteitseisen,
zoals die aan de GSM-vergunninghouders zijn gesteld. Daarbij gaat het onder
andere om de kwaliteit van het net, de aan te bieden diensten en het ondernemingsplan.
Moet ik nu uit het standpunt van de minister in de stukken afleiden dat zij
eigenlijk met tegenzin deze kwaliteitstoets heeft losgelaten op de huidige
GSM-vergunninghouders? En vindt de regering het niet rechtvaardiger, als alle
aanbieders van mobiele diensten aan dezelfde kwalitatieve verplichtingen moeten
voldoen?
 
 De belangrijkste rechtvaardiging voor de keuze van het instrument van
veilen is de schaarste van frequenties. Er bestaat schaarste, zegt de minister,
omdat de vraag naar frequenties het aanbod daarvan overtreft. Ik vind die
term in dit verband, eerlijk gezegd, nogal relatief. Want als er ergens sprake
is van revolutionaire ontwikkelingen, ook waar het gaat om het vrijkomen van
meer frequenties en het ontwikkelen van nieuwe technieken, dan is het wel
op het terrein van de mobiele telefonie. Dat blijkt ook uit de stukken en
uit de berichten in de media. Twee ontwikkelingen zijn in het kader van deze
wet van groot belang.
 
 Om te beginnen ging de minister er bij de indiening van het wetsvoorstel
nog van uit dat er één licentie zou worden geveild. Inmiddels
heeft zij de Kamer meegedeeld dat ze twee licenties wil veilen, omdat er meer
frequenties zijn dan aanvankelijk werd verwacht. Niet alleen kunnen DCS 1800-frequenties
worden verdeeld, maar ook zullen frequenties van de extended GSM-band beschikbaar
komen. Nederland zal een van de eerste landen zijn die de E-GSM-band voor
mobiele telecommunicatie zal gebruiken. Wil de minister ingaan op de mogelijkheden
die er zijn om deze twee technieken te combineren? Ik heb begrepen dat er
nog geen toestellen op de markt zijn die deze techniek beheersen, en dat nog
nergens is overgegaan tot commerciële exploitatie.
 
 De tweede ontwikkeling is van nog groter belang. In de sector wordt er
namelijk van uitgegaan dat op afzienbare termijn veel meer ruimte op de band
kan vrijkomen, als KPN de radiofrequenties van Nozema, met een omvang van
maar liefst 53 MHz, vrijmaakt. Dan zou er in theorie zelfs ruimte zijn voor
drie tot vijf extra landelijke mobiele netwerken. Ik heb begrepen dat KPN
en Nozema inmiddels overeenstemming hebben bereikt over de toepassing van
nieuwe technieken waardoor de hele DCS 1800-band, met een omvang van 75 MHz,
binnen een jaar beschikbaar komt voor de mobiele telefonie. Overigens is het
wel opmerkelijk dat de deal tussen KPN en Nozema uitgerekend nu is gesloten.
Ook al zou het niet zo opmerkelijk zijn, dat neemt niet weg dat daarmee het
wetsvoorstel in een ander licht komt te staan. Zo zou de hele DCS 1800-band
nog dit jaar verdeeld kunnen worden. Klopt de schatting van de vertegenwoordiger
van dochter T-mobil van Deutsche Telekom, Gebhard Weiss, dat een eventuele
veiling op z'n vroegst eind 1997 kan plaatsvinden? Deze ontwikkeling kan bijvoorbeeld
gevolgen hebben voor de positie van KPN en Libertel. Zou de exclusieve periode
verkort of zelfs achterwege gelaten kunnen worden, zodat beide eerder kunnen
meedingen naar DCS 1800-frequenties? De minister biedt die opening wel op
pagina 7 van de nota naar aanleiding van het verslag. Ik ga ervan uit dat
beide ondernemingen in elk geval op termijn ook op de DCS 1800-band kunnen,
los van de experimenteerruimte van 2 MHz op deze band, die op grond van deze
wet ontstaat.
 
 Ook is denkbaar dat in het najaar wel de gehele DCS 1800-band geveild
wordt, maar dat de exclusieve periode van drie jaar voor nieuwkomers blijft
bestaan. KPN en Libertel zouden dan pas na drie jaar de DCS 1800-frequentie
mogen gebruiken. Vanmorgen las ik in Het Financieele Dagblad dat de fracties
van de PvdA en van de VVD in deze richting denken. Wij hebben in elk geval
sympathie voor deze gedachte, omdat de nieuwkomers wel in de gelegenheid moeten
zijn om een positie op de markt te veroveren. Is het overigens denkbaar dat
een DCS 1800-licentiehouder een soort alliantie aangaat met een GSM-vergunninghouder,
door bijvoorbeeld vergaande roamingafspraken te maken? Zo ja, acht de minister
dat wenselijk?
 
 Misschien wil de minister hierbij ingaan op de vraag of het ook denkbaar
is dat de nieuwkomers op de markt ook te zijner tijd GSM-frequenties tot hun
beschikking krijgen, zodat in dat opzicht een evenwichtige situatie ontstaat.
Wat ons betreft, verdient dit de voorkeur. Ik wil de minister vragen of op
basis van de huidige WTV ook GSM-frequenties aan de nieuwkomers kunnen worden
toegedeeld.
 
 Wij hebben de indruk dat de minister los van deze ontwikkelingen hoe dan
ook wil veilen. Zij stelt met betrekking tot dit punt in de nota naar aanleiding
van het verslag: "Zodra de resterende frequenties in de DCS 1800-band verdeeld
worden, verwacht ik dat de schaarste geheel of vrijwel geheel zal zijn opgeheven."
Er zal in dat geval geen veiling plaatsvinden, zou je verwachten. De minister
kan deze uitspraak echter gemakkelijk voor haar rekening nemen, want ze vervolgt
direct met de opmerking: "Komen er minder aanvragen binnen dan er vergunningen
te verlenen zijn, dan is er klaarblijkelijk geen schaarste en zal er dus niet
geveild worden." Denkt de minister dat het reëel is, te verwachten dat
in de huidige situatie, zelfs als de gehele DCS 1800-band vrijkomt, de vraag
kleiner zal zijn dan het aanbod en dat dus van veiling kan worden afgezien?
 
 Het is bekend dat er verschillende kapers op de kust zijn, die naar onze
inschatting ook wel een berg kapitaal met zich meebrengen. Zover ons bekend,
worden naast Enertel en Telfort nog andere gegadigden genoemd
uit de VS en Frankrijk. Daarnaast is, zoals ik al zei, denkbaar dat ook KPN
en Libertel kunnen meedingen naar een licentie, als inderdaad de hele DCS
1800-band beschikbaar komt. Al met al lijkt het erop dat het gek moet lopen,
wil er geen sprake zijn van veiling. Wil de minister in dit verband ingaan
op de vraag of op de Nederlandse markt ruimte is voor meer dan vier à
vijf aanbieders die een landelijk dekkend net hebben? Gaat de minister er
verder van uit dat er ook regionale aanbieders zullen komen?
 
 Ik heb in dit verband nog een vraag over de mogelijke deelname van Enertel.
De fracties van de RPF en het GPV hebben in december vorig jaar naar aanleiding
van de ondergang van Sport 7 aan enkele bewindspersonen, waaronder de minister
van Verkeer en Waterstaat, gevraagd naar de wenselijkheid van commerciële
nevenactiviteiten door nutsbedrijven. In de beantwoording werd meegedeeld
dat onderzoek zou worden verricht naar de risico's van deelname aan commerciële
activiteiten buiten het domein van energie. Is dit onderzoek inmiddels afgerond
en, zo ja, hoe moet in dat licht de deelname van Enertel worden beoordeeld?
 
 Voorzitter! Ons land kiest in tegenstelling tot andere Europese landen
voor veilen. Als schaarste de belangrijkste rechtvaardiging is voor die keuze,
dringt zich onwillekeurig de vraag op of in de andere landen dan geen sprake
is van schaarste. Ik stel deze misschien retorische vraag, omdat het wat ons
betreft wenselijk is dat er duidelijkheid bestaat over de vraag of er voldoende
aanleiding bestaat voor deze afwijkende opstelling in Europees verband. Of
wordt hiermee vooruitgelopen op een reactie in Europees verband?
 
 Overigens blijkt uit het overzicht in de nota naar aanleiding van het
verslag dat ook een tenderprocedure forse opbrengsten voor het Rijk kan genereren.
Ik verwijs naar Spanje, waar maar liefst 500 mln. ecu werd betaald voor een
licentie. Heeft de minister een verklaring voor het sterk uiteenlopen van
de bedragen in de verschillende landen?
 
 Voorzitter! Het lijkt mij logisch dat zowel de bestaande GSM-vergunninghouders
als de ondernemingen die op een licentie azen belang hebben bij een sterke
financiële uitgangspositie. Het veilinginstrument komt hen dan ook niet
erg gelegen. Ik vind dat de minister hier wel erg luchtig over doet als zij
stelt dat een vergunninghouder zich, voordat hij een bod uitbrengt, zal hebben
verzekerd van een financieel goede uitgangspositie. Bovendien gaat deze redenering
niet op voor KPN en Libertel, die al een vergunning hadden voordat bekend
werd dat de regering zou gaan kiezen voor veilen. De Raad van State maakt
bezwaren tegen de wijze van handelen van het kabinet. Hier wordt naar ons
oordeel tot nu toe geen adequaat antwoord op gegeven. Kan de minister ook
aangeven of KPN en Libertel bij voorbaat kansloos zijn als zij hiertegen zouden
procederen? Zou het niet eerlijker zijn als de heffing voor KPN en Libertel
wordt gerelateerd aan bijvoorbeeld de gemiddelde veilingprijs, die het resultaat
is van de eerste besloten ronde? Men kan toch niet worden geconfronteerd met
de maximumhoogte die twee toevallige nieuwe aanbieders bereid zijn te dokken?
En wat als bij een volgende veilingronde aanzienlijk lagere bedragen worden
betaald? Wordt er dan weer een soort teruggave van de heffing bedacht?
 
 Voorzitter! In het verlengde hiervan heb ik nog een andere vraag over
de betaling van het verschuldigde bedrag voor de licentie. Naar ons oordeel
moet daarbij uitgangspunt zijn dat er sprake is van gelijkwaardige mededingingsposities
tussen alle bestaande partijen én de nieuwe partijen op de markt. De
nieuwkomers moeten een hoger bedrag ineens ophoesten dan de gevestigde partijen,
omdat laatstgenoemden niets hoeven te betalen over de al lopende licentieperiode.
Ik vraag de minister wat zich ertegen zou verzetten om uit te gaan van jaarlijkse
vergoedingen.
 
 Voorzitter! In het verslag heb ik verwezen naar de zorg bij de Europese
Commissie over de mogelijke doorwerking van de betaalde veilingprijs in de
tarieven. De minister sluit niet uit dat de consumententarieven inderdaad
zullen stijgen, al verwacht zij dat niet. Dat laatste lijkt mij haast een
wat naïeve benadering. Uiteraard kunnen de aanbieders kiezen voor een
lagere winstmarge, maar in een sector met een moordende concurrentie zal dan
al snel sprake zijn van verliezen. Het zal toch niet de bedoeling van de minister
zijn om de telecommunicatiesector te verzwakken door het in deze wet geïntroduceerde
veilinginstrument? Ik vind het consistent dat zij niet wil ingrijpen in de
prijsvorming in deze markt, maar dat neemt niet weg dat de overheid in het
voortraject, waar wij ons nu in bevinden, een cruciale rol speelt. De overheid
besluit namelijk om tot het relatief dure veilinginstrument over te gaan en
heeft zo wel degelijk invloed op de prijsvorming op de markt.
 
 
 
 
 
 De (algemene) beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 13.26 uur tot 14.10 uur geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-92-6376-6391.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl