Behandeling van het wetsvoorstel Verlenging van de zittingsduur van gemeenteraden in gemeenten waarvoor met ingang van 1 januari 2011 een wijziging van de gemeentelijke indeling wordt beoogd (32048)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


15de vergadering
 
 
 2009-2010
 15
 
 
 
 Verlenging zittingsduur gemeenteraden
 Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Verlenging
van de zittingsduur van gemeenteraden in gemeenten waarvoor met ingang van
1 januari 2011 een wijziging van de gemeentelijke indeling wordt beoogd
(32048).
 
 Ik heet de staatssecretaris van harte welkom.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Voorzitter. Wij spreken vandaag over een wetsvoorstel dat de verlenging
van de zittingsduur van gemeenteraden mogelijk moet maken om de problematiek
die zich voordoet bij de invoering van deze nieuwe gemeentelijke herindelingen
op te kunnen lossen. Ik wil vooropstellen dat de PVV kritisch is over de geplande
gemeentelijke herindelingen. Dat neemt niet weg dat wij wel steun verlenen
aan dit wetsvoorstel. Ik zal dat motiveren.
 Onze fractie is kritisch aangezien bij de voorbereiding van deze gemeentelijke
herindelingen of samenvoegingen er in geen van de betrokken gemeenten een
referendum schijnt te worden gehouden, waardoor er veel weerstand onder de
bevolking heerst. Ik heb overigens wel de stille hoop dat de gemeentelijke
herindelingen een politiek item zullen gaan worden binnen die gemeenten. Ik
kan u ook vertellen dat mijn fractie heeft besloten om in ieder geval actief
contact te zoeken met politieke partijen en met de gemeenten
om te zorgen dat dat gebeurt. Wij overwegen zelfs om zelf een referendum op
te zetten.
 In de visie van de PVV moet er in zulke situaties namelijk een referendum
worden ingesteld. De burgers moeten in meerderheid hun mening kunnen geven
over de voorgestelde samenvoeging of herindeling. De inwoners van Renswoude,
Abcoude, Sneek, Bussum en al die andere gemeenten verdienen het om zich democratisch
uit te kunnen spreken over de herindelingen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dat ben ik helemaal met de heer Brinkman eens. De bevolking heeft het
laatste woord, want het gaat over de lokale democratie. U zegt echter dat
u het wetsvoorstel steunt, maar dat houdt in dat er geen verkiezingen worden
gehouden. Ik vind dat een beetje vreemd, want die herindelingen zouden een
mooi onderwerp van die verkiezingen kunnen zijn. De SP stelt dan ook voor
om die verkiezingen gewoon te houden. Dan kan de bevolking zich uitspreken:
gaan wij de lokale democratie opheffen of niet; gaan wij herindelen of niet.
Dan hebben wij precies wat wij allebei willen.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, worden er ook verkiezingen gehouden,
maar dan op een later moment. Dat geeft ons de tijd om de burgers te mobiliseren
en op een andere wijze een referendum te houden. De SP initieert ook altijd
acties op het moment dat het kabinet niet luistert. Het kabinet luistert vaak
niet. In dit geval vind ik het dan ook een goed idee om zelf in actie te komen.
Met andere woorden, dan hebben wij meer tijd om de inwoners te mobiliseren
en kunnen wij met redenen omkleed aangeven waarom wij de volgende keer tegen
die herindelingen zijn, namelijk omdat de burgers in die gemeenten zich daartegen
hebben uitgesproken in een zelf opgesteld referendum.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dat doet de SP ook. Wij gaan mensen mobiliseren. Dat doen wij al lang.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Wij bestaan nog niet zo lang.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dat is waar.
 Wij zijn het nu dus weer eens, maar daarom snap ik het niet. Die verkiezingen
zullen namelijk pas gehouden worden na de herindelingen en niet van tevoren.
Nu zou echter juist de mooie situatie kunnen optreden dat de verkiezingen
voor de herindelingen worden gehouden. Dan kunnen mensen zich nu uitspreken
over de toekomst van de gemeente en over de herindeling. Straks hebben wij
een herindeling en zijn de verkiezingen mosterd na de maaltijd. Dan mogen
de mensen daarna nog een keer hun mening gaan geven.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik heb daarover nagedacht, mijnheer Van Raak. Ik zie niet de meerwaarde
om eerst verkiezingen te gaan houden. Ten eerste zullen de politieke partijen
het item waarschijnlijk niet in de verkiezingen meenemen. Ten tweede wordt
de tijd voor mij om het een en ander aan de burger aan te bieden alleen maar
korter. En hoe je het wendt of keert, er komen daarna toch nog verkiezingen.
Ik zie er de meerwaarde dus niet van. Als ik toch weet dat het niet gaat lukken
en dat het geen meerwaarde heeft, vind ik het ook weggooien van belastinggeld.
Twee keer voor niets verkiezingen houden vind ik weggegooid belastinggeld.
Dat moet ook de SP kunnen begrijpen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De PVV zegt dat het fantastisch is om verkiezingen te houden na de herindeling.
De herindelingen zijn dan echter al geweest. De mensen hebben er dan niks
over kunnen zeggen. Als je normaal verkiezingen houdt, is dat geen weggegooid
belastinggeld. Dat noem ik verkiezingen. Dan mag de bevolking beslissen. Verkiezingen
moeten dus vóór de herindeling gehouden worden. De mensen moeten
kunnen beslissen vóór de herindeling. Het heeft geen zin om
na de herindeling de mensen te vragen er nog niets over te zeggen. Daarnaast
zijn herindelingen natuurlijk onderwerp van de verkiezingen, of de politieke
partijen dat nu willen of niet. Wij zijn daar beiden overigens ook nog bij.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik heb al gezegd dat ik met dezelfde gedachte heb gespeeld als de heer
Van Raak. Ik kies echter voor een praktische oplossing. Ik wil bij de volgende
verkiezingen de herindeling als politiek item hebben. Vandaar dat wij het
wetsvoorstel steunen.
 Door dit debatje met de heer Van Raak kan ik veel tekst van mijn betoog
schrappen. Ik ben klaar.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Voorzitter. Ik hoorde de heer Brinkman zo-even zeggen dat het kabinet
vaak niet luistert. Bij bestudering van de gang van zaken rond dit wetsvoorstel
concludeer ik dat het kabinet vaak wel luistert. Ik kom daar zo op terug.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Het kabinet luistert vaak niet naar de PVV. Misschien komt dat in de toekomst
nog.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Met die nuancering zijn wij het weer helemaal met elkaar eens.
 Een goede omgang tussen de verschillende bestuurslagen is voor de CDA-fractie
van groot belang. Daarbij hoort ook zorgvuldigheid tussen de overheden en
richting de burgers. In het kader van die zorgvuldigheid is het ook van belang
dat er zo veel mogelijk duidelijkheid wordt verschaft. Gemeentelijke herindelingen
zijn voor het CDA een aangelegen punt. Daar hebben wij tijdens eerdere behandelingen
van concrete herindelingsvoorstellen, maar ook bij bredere beschouwingen over
het binnenlands bestuur bij stilgestaan. Het thans voorliggende voorstel heeft
een voorgeschiedenis waarin wij op verduidelijking en aanpassing hebben aangedrongen.
Ik kom daarmee bij het punt van luisteren. Eerst door het stellen van vragen,
omdat de indruk was gewekt dat het uitstellen van gemeenteraadsverkiezingen
een directe relatie zou hebben met een zekere doorgang van de voorgenomen
herindelingen. Op onze vragen daarover hebben wij van de staatssecretaris
een antwoord gekregen waaruit duidelijk werd dat die directe relatie er niet
is. Dat wil zeggen dat het absoluut niet zeker is dat de gemeenten waarop
het thans voorliggende voorstel betrekking heeft ook een herindeling tegemoet
zullen gaan. Met name waar gemeenten zelf de herindeling niet wensen en er
dus sprake is van een gedwongen herindeling tegen de uitdrukkelijke wens van
een of meerdere betrokken gemeenten, is de steun van de CDA-fractie ook niet
voor de hand liggend. Omdat de staatssecretaris in reactie
op onze vragen in juni 2009 die reactie nadrukkelijk niet legt, is dit aspect
dan ook geen beletsel om voor dit wetsvoorstel te stemmen.
 In het kader van het nadrukkelijk niet willen leggen van enige relatie
tussen dit voorstel en de herindeling zijn wij ook van mening dat het amendement
van de heer Van der Staaij een waardevolle toevoeging is. Wij zullen daaraan
onze steun verlenen.
 Een ander punt van zorg betrof de onduidelijkheid over de strekking van
het aanvankelijke voorstel. Onduidelijkheid was er over voor welke gemeenten
de zittingsduur wel of niet wordt verlengd. Die onduidelijkheid zou tot eind
december kunnen blijven bestaan. Wat ons betreft zou dat tot onaanvaardbare
problemen hebben geleid met het oog op een verantwoorde voorbereiding van
gemeenteraadsverkiezingen wanneer pas in december duidelijk wordt dat in maart
2010 aan verkiezingen moet worden deelgenomen. Ik denk daarbij aan procedures
rond de kandidaatstelling, het verantwoord voorbereiden van verkiezingen;
en daar hoort het maken van een verkiezingsprogramma bij. Die onduidelijkheid
is met de aanpassing die wij vorige week ontvingen weggenomen. Het is nu duidelijk
dat het voornemen bestaat om voor alle genoemde gemeenten de verkiezingen
door te schuiven naar november 2010. Wij kunnen derhalve instemmen met het
voorliggende wetsvoorstel.
 Wel leven er bij ons nog enkele gedachten die betrekking hebben op het
thema van herindeling met name bij de genoemde gemeenten. Bij een aantal omstreden
herindelingen bestaat al lange tijd veel onduidelijkheid, met name als de
gemeenten het onderling niet eens zijn; en deze onduidelijkheid kan tot de
behandeling in de Kamer blijven bestaan. Uit contacten is gebleken dat veel
van deze gemeenten het op het oordeel van de Kamer zullen laten aankomen.
Na een jarenlange strijd over de toekomst en na een lange periode van voorbereiding,
waar gemeentelijke en provinciale bestuurslagen bij betrokken zijn geweest,
zal de ene gemeente teleurgesteld huiswaarts keren na een besluit in de Kamer
en de andere gemeente haar zin gekregen hebben.
 Soms zijn de verschillen van opvatting tussen gemeenten niet onoverbrugbaar
groot, is ons gebleken uit de contacten die er zijn geweest. De vraag die
ik in dat kader aan de staatssecretaris voorleg, is of het niet te overwegen
is om met een onderhandelingsronde een weg te vinden die voor partijen met
een jarenlang durend verschil van mening over een voorgenomen herindeling
wel begaanbaar is. Ik heb in het afgelopen jaar tijdens discussies over de
schaalgrootte van gemeenten gemerkt dat er voor elementen van intensieve niet-vrijblijvende
samenwerking oplossingen bereikt kunnen worden. Loont het niet de moeite om
bij herindelingen waar gemeenten niet uit lijken te komen zo'n ronde te maken?
Wij moeten er toch rekening mee houden dat de kans zeer reëel is dat
de Kamer niet akkoord zal gaan met een herindeling als gemeenten nadrukkelijk
niet willen. Dan zijn wij soms na een jarenlang traject weer op slopershoogte.
Slopershoogte heeft iets te maken met mijn achtergrond. Is het niet de moeite
waard om zo'n ronde te maken?
 Het moge duidelijk zijn dat wij de besluitvorming op een verantwoorde
wijze willen laten plaatsvinden en dat wij niet op een achternamiddag hier
in de Kamer ergens een stekker uit willen trekken. Vanuit die overwegingen
leg ik deze vraag bij de staatssecretaris neer. Ik hoop dat zij daar straks
uitgebreid op wil ingaan. Wij stemmen dus in met het voorstel, maar wij hebben
de vraag om te kijken of het mogelijk is ... Ik denk daarbij ook aan de hoopvolle
berichten die wij de afgelopen dagen mochten ontvangen uit het gebied rond
Breukelen, Loenen en Maarssen. Daar leek een impasse te zijn ontstaan. Het
geluid ging op dat die gemeenten er samen nooit uit zouden komen. Het loopt
al 25 jaar, maar ik zie nu ontwikkelingen die hoopvol stemmen. Op basis van
de ontwikkelingen in de afgelopen weken meen ik te mogen staven dat gemeenten
wel degelijk in staat zijn om er samen uit te komen. Dit zeg ik nog ter illustratie.
Mijn vraag is nu wel voldoende gesteld.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik weet dat de heer Bilder en het CDA de mening van de burger heel belangrijk
vinden. Mijn idee is dat er voor elke gemeentelijke herindeling verplicht
een referendum moet komen. Het moet in ieder geval een item zijn bij een verkiezing.
Kan hij schetsen hoe dat bij het CDA ligt? Het is belangrijk, want het CDA
kan deze zienswijze aan een meerderheid helpen.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Over het belang zijn wij het in ieder geval met elkaar eens. Over de noodzaak
om goed naar gemeenten te luisteren en de wil van gemeenten een belangrijke
rol te laten spelen zijn wij het ook eens. Een fundamenteel verschil van mening
bestaat er tussen uw partij en de mijne over de vraag welke partij daarin
bepalend is. Als CDA geloven wij in de waarden van de representatieve democratie.
De burgers kiezen, als het goed is, eens in de vier jaar een gemeenteraad
en die gemeenteraad wordt geacht, op basis van inzicht in alle feiten en omstandigheden,
een keuze te maken en hij mag die ook maken op basis van het vertrouwen dat
hij van de kiezers heeft gekregen. Dat is wat ons betreft de plaats waar wordt
besloten om al of niet in te stemmen, dat is de gemeenteraad. Om eventuele
verkeerde beeldvorming te voorkomen, voeg ik hieraan toe dat dit niet wegneemt
dat een gemeente de burgers op een goede manier moet betrekken bij het besluitvormingstraject.
De ene gemeente doet dit door het organiseren van voorlichtingsavonden waarop
ook wordt geluisterd naar de mening van de burgers, een andere gemeente kiest
wel voor een referendum. Daar gaat de gemeente zelf over; wij zullen dat hier
niet afdwingen. De verantwoordelijkheid voor de besluitvorming ligt bij de
gemeenteraad.
 
 
 De heer Brinkman tot slot.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Zo gebeurt het al in de huidige praktijk. Gemeenten organiseren veel voorlichtingsavonden
voor de inwoners, maar men is vaak moe na een dag hard werken en blijft dan
weg. Ik begrijp uit de woorden van de heer Bilder dat het referendum afvalt.
Hoe denkt hij er dan over om gemeenten in ieder geval te verplichten om tijdens
een verkiezingsperiode het item als verkiezingspunt naar voren te brengen?
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Voor de meeste gemeenten waar wij nu over spreken, geldt dat dit al heeft
gespeeld. Wij zijn met elkaar in het verleden op stap geweest naar gemeenten
waar herindeling aan de orde was. Je merkt dan dat daar in veel gevallen al
een jarenlang traject aan vooraf is gegaan en dat de politieke
partijen in hun verkiezingsprogramma's wel degelijk opvattingen hebben opgenomen
opdat de kiezer bij het uitbrengen van zijn stem weet hoe die partijen de
toekomst zien. Wat een politieke partij wil bij de schaalvergroting is dus
vaak al vastgelegd.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De heer De Bilder is erg voor de representatieve democratie. Dat ben ik
ook, maar de lokale democratie is niet van de raadsleden maar van de burgers,
van de mensen. Daar ligt de soevereiniteit. Nu wil de heer De Bilder instemmen
met een voorstel om gemeenteraadsverkiezingen niet te houden. Hij zegt ook:
in een aantal gemeenten gaat het niet erg lekker met de herindelingen. Kan
dit worden opgelost door die verkiezingen wel te houden? Dan hoef je dat de
partijen niet op te dragen; het wordt vanzelf onderwerp van verkiezingen.
Als je verkiezingen houdt, kan de bevolking zich uitspreken en zijn de problemen
voorbij, want de bevolking zegt ja of nee. Die mogelijkheid wil de heer De
Bilder nu onmogelijk maken.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Allereerst, de heer Van Raak geeft mij iets te veel achternaam, hij mag
"de" weglaten.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Bilder. Excuses.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Wij verschillen van mening over de inhoud. De heer Van Raak wil dat de
gemeenteraadsverkiezingen in maart plaatsvinden, maar als de voorgenomen herindeling
uiteindelijk gewoon doorgaat, zouden daar binnen twee jaar of misschien zelfs
al binnen een jaar, als wij 1 januari 2011 als datum aanhouden waarop
de herindeling haar beslag moet krijgen, opnieuw verkiezingen moeten worden
gehouden. Dat is natuurlijk ook onwenselijk. Ik heb gelezen dat de heer Van
Raak er voorstander van is dat die verkiezingen nu plaatsvinden en de herindeling
later waardoor de tijd wordt opgerekt. Een aantal gemeenten kan echter niet
zo lang wachten, dat heeft de heer Van Raak ook in het veld kunnen horen.
Sommige herindelingen zijn noodzakelijk, omdat gemeenten op omvallen staan.
 Naar onze mening is dit een elegante route om de burger niet onverantwoord
vaak naar de stembus te laten gaan. Nu stellen wij het uit. Alle gemeenten
waar die discussie gaande is, weten ook dat dit uitstel zal plaatsvinden.
Dan kan het traject in de Kamer gewoon worden doorlopen en ontstaat hier zo
meteen duidelijkheid. Alle herindelingsvoorstellen die in de Kamer worden
besproken, zijn al op gemeentelijk niveau en op provinciaal niveau behandeld.
Wij kunnen ze natuurlijk wel terugsturen, maar die weg wil ik niet gaan.
 
 
 Mijnheer Van Raak, tot slot.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Het hoeft allemaal niet zo snel, want gemeenten kunnen niet failliet gaan,
overheden kunnen niet failliet gaan. Dat is nou het mooie. Dat zou wat wezen.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Een gemeente kan niet in handen van een curator komen, maar wel een artikel-12
status krijgen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ja, maar het is de vraag of dat allemaal wordt opgelost met een herindeling.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Dat heb ik ook niet beweerd.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De heer Bilder zegt: wij willen verkiezingen, wij vinden die heel belangrijk,
maar dan na de herindelingen. In al die gemeenten speelt één
ding: het opheffen van de lokale democratie. De herindeling is het grote onderwerp.
De heer Bilder wil verkiezingen houden, maar wel na de herindelingen. Dat
kan toch niet?
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 De heer Van Raak maakt een karikatuur van die gemeenten. Hij doet het
voorkomen alsof in de gemeenten die op de lijst staan waarover wij vandaag
spreken maar één thema speelt. Ik weet zeker dat dat niet zo
is. Die gemeenteraadsverkiezingen vinden natuurlijk gewoon regulier plaats
eens in de vier jaar. Dat die verkiezingen nu, door bijzondere omstandigheden,
een half jaar worden uitgesteld, is toch niet zo verwerpelijk? De heer Van
Raak wil iets anders. Hij wil dat er een referendum gehouden wordt en hij
grijpt de gemeenteraadsverkiezingen van maart aan om onder het motto "gemeenteraadsverkiezingen"
alsnog zijn zin te krijgen rond het referendum. Daarover verschillen de meningen;
dat is in de discussie met de heer Brinkman al gewisseld.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Mevrouw de voorzitter. Wij spreken vandaag over een wetsvoorstel om de
zittingsduur van 29 gemeenteraden te verlengen. De regering stelt dat om praktische,
procedurele redenen voor. Het zou niet gewenst zijn om in deze gemeenten in
maart verkiezingen te houden om er vervolgens na de collegevorming achter
te komen dat er misschien toch in het najaar weer verkiezingen nodig zijn
omdat in al deze gemeenten speelt dat besluitvorming gaat plaatsvinden over
al dan niet herindeling. Dat zijn praktische redenen bij het politiek gevoelige
dossier van herindelingen. Ik geef hierbij dan ook nadrukkelijk aan dat als
mijn fractie zich als voorstander van dit wetsvoorstel verklaart, dat niet
betekent dat zij al die herindelingen gewenst vindt. Die vraag is vandaag
nog niet aan de orde. De wetsvoorstellen tot herindeling van de gemeenten
die genoemd worden, liggen nog ter advisering voor bij de Raad van State of
zijn nog in een minder vergaand stadium.
 Dat het niet vanzelfsprekend is dat de SGP-fractie daarmee instemt, kan
ik verder illustreren met twee moties die vlak voor de zomer zijn ingediend
en door de Kamer zijn aangenomen. Ik noem allereerst de motie waarmee de regering
wordt opgeroepen om in het beleidskader expliciet als uitgangspunt op te nemen
dat ongeacht het inwoneraantal een gemeente niet gedwongen kan worden tot
herindeling als concrete bestuurlijke knelpunten in die gemeenten, herindeling
niet rechtvaardigen. De tweede motie ging over de nadere, wettelijke voorwaarden
voor de rol van de provincies in het kader van herindeling. Bij de beoordeling
van de wetsvoorstellen zullen deze moties en de daarachter liggende gedachten
weer volop aan de orde komen.
 Ik wil in dit debat zo ver mogelijk weg blijven van een inhoudelijk oordeel
over die wetsvoorstellen. Het oordeel van mijn fractie over het voorliggende
wetsvoorstel is positief. Het is goed dat gemeenten niet langer in onzekerheid
worden gelaten over de vraag of in maart al dan niet verkiezingen moeten worden
gehouden. Mijn fractie waardeert ook de tegemoetkoming van de staatssecretaris
door de namen van de gemeenten uitdrukkelijk in de wet te noemen. Op die manier
is bij de behandeling van dit wetsvoorstel al duidelijkheid over het uitstel
van de datum van verkiezingen. Een ordelijk verloop van verkiezingen en een
goede voorbereiding daarop kan hiermee worden gegarandeerd. Mijn fractie deelt
wel de opvatting van de Raad van State dat een algemene regeling voor dit
soort perikelen in de Wet ARHI, de wet die algemene regels rond herindeling
bevat, gewenst is. De staatssecretaris geeft ook aan dat hoewel het voorliggende
voorstel een verbetering is ten opzichte van de praktijk tot op heden, een
algemene regeling in die Wet ARHI eigenlijk nog mooier is. De staatssecretaris
zegt toe voor de verkiezingen van 2014 met een regeling te komen. Ik neem
aan dat niet gewacht wordt tot 2014 maar dat er snel een regeling wordt aangeboden
zodat het allemaal vroegtijdig en netjes geregeld kan worden.
 Op één punt had mijn fractie er nog behoefte aan om de puntjes
op de i te zetten in relatie tot de formulering van het wetsvoorstel. Dat
heeft ook te maken met de verschillende rollen van de regering en de Kamer
als medewetgever. Ik begrijp dat de reden van het kabinet gelegen is in de
concrete voornemens om tot herindeling over te gaan. De Kamer heeft die voornemens
echter niet uitgesproken. Zij is in afwachting van wetsvoorstellen tot herindeling.
Ik vind het van belang dat ook die kant goed naar voren komt en een en ander
zo neutraal mogelijk wordt geformuleerd. Mijn fractie heeft daarom een amendement
voorgesteld om termen als "herindeling wordt beoogd" en "herindelingsgemeenten"
te vervangen door neutralere termen zodat een zo neutraal mogelijke besluitvorming
aan de orde is. Ik zeg daarbij dat het in zeker opzicht een technisch punt
betreft, want ik bespeur geen enkel verschil met wat de regering beoogt.
 Het criterium voor de vraag of een gemeente toch niet heringedeeld wordt
per 1 januari 2011 is of het wetsvoorstel per 17 september 2010
in werking treedt. Wij vinden dat laat. Als die datum niet gehaald wordt of
wanneer een wetsvoorstel verworpen wordt, is pas in een erg laat stadium duidelijk
dat de gemeente toch blijft bestaan. Is het mogelijk om hier vervroeging naar
bijvoorbeeld het zomerreces te bewerkstelligen? Anders komen gemeenten en
politieke partijen in de problemen bij de voorbereiding van de verkiezingen.
 Ik heb nog een procedureel puntje. Het heeft ons verbaasd dat dit voorstel
niet afzonderlijk aan de Kiesraad is voorgelegd. Weliswaar betreft het dezelfde
termijn van uitstel als bij andere verkiezingen, maar gezien de nieuwe constructie
die wordt gekozen, zou dit naar onze mening toch wel voor de hand hebben gelegen.
Tot slot zeg ik nogmaals dat de SGP-fractie dit wetsvoorstel ondersteunt.
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Voorzitter. Wij praten vandaag niet over het herindelen, maar over het
uitstellen van de gemeenteraadsverkiezingen. Dat is wat ons betreft een praktische
kwestie. Wij zijn voor dit voorstel omdat twee keer gemeenteraadsverkiezingen
in een jaar een onding is voor de burger, voor de gemeenteraad, voor colleges
en niet in de laatste plaats voor de gemeente. Een keer verkiezingen is genoeg.
Voor al de gemeenten waar wij nu over spreken, zijn van onderop herindelingsplannen
ontwikkeld, soms door alle betrokken gemeenten, soms door een aantal betrokken
gemeenten. Het kabinet moet dus snel duidelijkheid bieden. Steunt het de unanieme
voorstellen? Steunt het wel of niet de verdeelde voorstellen? Dient het kabinet
het wetsontwerp in? Steunt de Kamer de ingediende wetsvoorstellen of niet?
Dit ligt helemaal open en daarom is het verstandig om nu geen gemeenteraadsverkiezingen
te houden.
 Er zijn mensen die zeggen: als er geen raadsverkiezingen zijn, dan kunnen
wij mooi een referendum houden over de herindeling. Als gemeenten een referendum
hadden gewild, hadden zij dat gehouden en sommige hebben dat ook gedaan. Het
past de Tweede Kamer niet om op de stoel van de gemeenteraad te gaan zitten.
Die afweging hoort daar thuis. De gemeenteraad heeft net zoveel mandaat als
de Kamer om zo'n beslissing te nemen en eigenlijk nog meer, want het gaat
om lokale kwesties. Een gemeenteraadsverkiezing gaat over veel meer dan de
bestuurlijke organisatie. Misschien kan niet iedereen hier zich dat voorstellen,
maar er zijn burgers die het van minder belang vinden of zij bij Oss of bij
Lith of bij allebei horen en het meer van belang vinden hoe hoog de lokale
lasten zijn. Het zou heel raar zijn om een gemeenteraadsverkiezing niet over
alles te laten doen gaan, maar uitsluitend over een referendum.
 Geen gesjoemel met verkiezingen. Het amendement van de heer Van der Staaij
om de puntjes op de i te zetten, is verstandig. Wij hebben eigenlijk maar één
hoofdpunt en dat is de snelheid. Het kan niet zo zijn dat de gemeenten die
in het geding zijn, moeten wachten tot september of de zomer van volgend jaar
voordat zij weten of zij in 2011 als een andere gemeente verdergaan of niet.
Dat moet zo snel mogelijk duidelijk zijn. Ik verwacht dus van het kabinet
dat er voor het eind van het jaar duidelijkheid komt over de wetsvoorstellen.
Ik wil voor 1 januari weten welke wetsvoorstellen wij gaan behandelen.
Van welke het kabinet af ziet, merken wij dan wel. Als het kabinet dit niet
doet, krijgen wij discussies over of wij 2011 wel halen. Wordt het niet 2012?
Ik moet er niet aan denken dat wij nu besluiten om de gemeenteraadsverkiezingen
van maart volgend jaar uit te stellen en er in de loop van 2010 achter komen
dat er geen herindeling aan de orde is per 1 januari 2011 maar per 2012.
Dan heb je nog twee keer gemeenteraadsverkiezingen in een betrekkelijk korte
tijd na elkaar. Dat willen wij niet. Kan de staatssecretaris ons garanderen
dat wij alle wetsontwerpen krijgen voor 1 januari aanstaande?
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Met dat laatste ben ik het van harte eens. De heer Heijnen zegt dat er
belangrijkere dingen dan herindeling zijn, zoals financiën. Daar bemoeien
wij ons echter ook vaak mee. Wij bepalen welke belastingen gemeenten hebben.
Als een en ander te hoog wordt, is misschien de heer Heijnen wel degene die
zegt: moet dat allemaal niet wat minder? Dus die bemoeienis is er wel degelijk.
Er zijn veel dingen die wij niet alleen aan de raadsleden overlaten. De fundamentelere
vraag is echter: van wie is de lokale democratie, van raadsleden of van de
bevolking? Wie moet je vragen of je de lokale democratie kunt opheffen?
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 De heer Van Raak stelt wel heel domme vragen vandaag, zo ken ik hem niet.
De heer Van Raak en ik weten immers dat de lokale democratie van de vertegenwoordigers
van het volk is die hiertoe eens in de vier jaar door het volk
worden gekozen. Het is van hen, mijnheer Van Raak, en van niemand anders.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ontluisterend om dit te horen, maar het is wel typisch voor een bestuurderspartij:
de democratie in Nederland is van de bestuurders en de raadsleden, maar niet
van de bevolking.
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 De heer Van Raak is niet alleen dom, hij kan ook niet luisteren. Ik heb
gezegd: volksvertegenwoordigers.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 De heer Heijnen maakt terecht het punt dat er snel duidelijkheid nodig
is. In mijn termijn heb ik daar ook iets over gezegd. Het verbaast mij echter
dat hij vervolgens van de regering de toezegging vraagt om voor 1 januari
met voorstellen te komen. Immers, in de stukken is aangegeven dat het streven
is om uiterlijk 1 december voorstellen in te dienen. De heer Heijnen
vraagt dus om duidelijkheid, maar geeft tegelijkertijd in feite nog een maand
extra. Zou de streefdatum van 1 december niet eerder waargemaakt moeten
worden?
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Ik heb dit keer de teksten net zo goed gelezen als de heer Van der Staaij
gewoon is te doen. Mij viel op dat hierin te lezen is dat de staatssecretaris
streeft naar 1 december. Ik vind dat te veel een open einde hebben. Vandaar
dat ik klip-en-klaar vraag: wilt u garanderen dat het voor 1 januari
komt, voor het in geding zijnde wetsvoorstel?
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Het was maar een kleinigheid. Als wij vragen om dit "streven" "garanderen"
te maken, waarom houden wij dan niet de datum van 1 december aan?
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Dat mag ook, maar misschien is dat "streven" ingegeven door enige onzekerheid
over het precieze tijdstip. Ik geef dus een maand extra, maar dan wil ik wel
een garantie.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik geef de staatssecretaris wel een jaar extra. De heer Heijnen zegt dat
de volksvertegenwoordigers in de gemeente de macht hebben. Zij worden eens
in de vier jaar gekozen. Wat vindt hij van de kwaliteit van deze volksvertegenwoordigers
in een gemeente als Renswoude – zij zijn ook van zijn partij –
als zij de beslissing nemen om toch willens en wetens een herindeling door
te drukken, terwijl uit een volksraadpleging blijkt dat meer dan 90%
daartegen is?
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Het zijn niet mijn woorden, maar iemand schijnt eens gezegd te hebben
dat ieder volk de vertegenwoordiging krijgt die het verdient.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Vandaar dat u op dertien zetels staat!
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Zo'n opmerking is leuk en aardig, maar bij verkiezingen wordt uitgemaakt
hoe de bevolking vertegenwoordigd wil worden. Dat is in al die gemeenten gebeurd,
ook in Oss en in Lith. Daar ligt nu een herindelingsvoorstel voor. Ik zie
uit naar het moment dat de PVV in Lith en Oss een referendum gaat organiseren
over de herindeling die door de volksvertegenwoordigers van beide gemeenten
gewenst wordt. Ik wens u daarbij veel succes, maar ondertussen doe ik niet
mee aan tendentieuze opmerkingen over 13 of 24 zetels. De volksvertegenwoordiging
van Renswoude heeft een keuze gemaakt en daar zal de Kamer straks in het wetgevingsproces
een oordeel over hebben.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Ik vind dit een ongelooflijke schoffering van een ex-PvdA-bestuurder die
hiermee aangeeft dat hij zelfs een bestuurderspartij is ontstegen. Hij geeft
namelijk aan, helemaal boven het volk te staan. U zegt: het volk krijgt wat
het toekomt. U gooit een volksraadpleging, waarin 98% van de bevolking
van Renswoude zegt de herindeling niet te willen, gewoon aan de kant door
te zeggen: u hebt gewoon pech gehad, want u krijgt wat u toekomt. Dat is gewoon
een schande. Ik vind het echt schandalig wat u hier loopt te vertellen!
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Op dit vroege tijdstip – en wij hebben nog zo'n lange dag te gaan –
lopen de emoties bij de heer Brinkman al hoog op. Dat betreur ik. Het gaat
namelijk over een heel fundamentele vraag: gaat de Tweede Kamer over alles
wat er in Nederland gebeurt of hebben wij een gedecentraliseerd systeem, waarbij
gemeenteraden niets meer en niets minder te vertellen hebben over wat er in
dat gebied aan de orde is dan de heer Brinkman en ik over het land? Zij zijn
gelijk aan ons, niet meer en niet minder. Als het om lokale kwesties gaat,
hebben zij zelfs meer te vertellen dan de heer Brinkman en ik, die net zoals
zij op enig moment door het volk zijn gekozen om de belangen van het volk
te dienen, niets meer en niets minder.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Voorzitter. Ik vond het ook ontluisterend om de Partij van de Arbeid te
horen zeggen: de lokale democratie is van de raadsleden, niet van de bevolking.
Ik vind dat heel raar. De raadsleden zijn gekozen door de bevolking. Bij de
SP is het zo dat je dienstbaar bent aan de bevolking. Uit naam van de bevolking,
uit naam van de democratie, bepaal je of er wegen komen of geen wegen, of
er huizen komen of geen huizen. Maar als de democratie wordt opgeheven, is
het volk aan het woord. Dan hoort de bevolking haar stem te laten horen. Het
is haar democratie. Ik snap nu ook een beetje beter het standpunt, of de draai,
van de Partij van de Arbeid bij het referendum over de Europese grondwet.
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Mag ik, mevrouw de voorzitter, via u aan de heer Van Raak een vraag stellen
over Oss? Daar is de SP geloof ik een belangrijke partij. Die vertegenwoordigt
daar het volk.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Zeker.
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Is daar een referendum geweest over de herindeling met Lith? Heeft men
dat in Oss ook als voorwaarde gesteld aan de gemeente Lith, die zo graag bij
de gemeente Oss wil horen?
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dat lijkt me een bijzonder goed idee. Ik hoop ook dat de Partij van de
Arbeid, waarmee wij samen het mooie Oss besturen, dat gaat doen. Maar er is
nog wel een verschil in grootheden. Oss heeft nooit gevraagd
of Lith bij Oss komt. Lith heeft gevraagd of het bij Oss mag. Dat kan ik me
goed voorstellen. In de eerste plaats gaat het hierbij dus om de soevereiniteit,
de democratie van Lith. Ik hoop toch werkelijk dat daar een referendum is
geweest. Ik zou het ook een goed idee vinden als dat in Oss gebeurt.
 
 
 Tot slot.
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Ik heb de heer Van Raak bij de behandeling van het Beleidskader gemeentelijke
herindeling horen zeggen – hij heeft geloof ik zelfs een motie daartoe
ingediend – dat de SP geen steun geeft aan herindelingsvoorstellen als
er geen referendum heeft plaatsgevonden. Mag ik ervan uitgaan dat de SP een
eventueel wetsvoorstel herindeling Lith-Oss niet steunt als er geen referendum
heeft plaatsgevonden?
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Het gaat ons niet om een referendum, het gaat om steun van de bevolking.
Een referendum – of een verkiezing; daar hebben wij het vandaag over –
is het beste. Als er in Lith geen volksraadpleging is geweest, op wat voor
manier dan ook, en als mij ter ore komt, bijvoorbeeld doordat wij daar zelf
een onderzoek hebben gedaan, dat de bevolking van Lith er niet achter staat,
doen wij het niet. Ik hoop dat het in Oss ook gebeurt, zoals ik al zei, maar
het zijn wel verschillende grootheden, net zoals bij Rozenburg-Rotterdam.
Als een kleine bij een grote komt, hoef ik de heer Heijnen toch niet te zeggen
dat er een verschil in grootheden is, en dat de beleving anders is. Oké,
ook daarbij wordt de lokale democratie veranderd, maar dat is van een andere
orde. Maar ik hoop het. En ik hoop dat de SP en de Partij van de Arbeid dat
samen gaan organiseren in Oss. Dat lijkt me een goed idee.
 Doen de gemeenten Abcoude, Andijk, Bergen, Breukelen, Bodegraven, Bolsward,
Bussum, De Ronde Venen, Eijsden, Gennep, Lith, Loenen, Maarssen, Margraten,
Medemblik, Mook en Middelaar, Muiden, Naarden, Nijefurd, Oss, Reeuwijk, Renswoude,
Scherpenzeel, Sneek, Weesp, Wervershoof, Woudenberg, Wunseradiel en Wymbritseradiel
op 3 maart mee aan de gemeenteraadsverkiezingen? De regering wil de raadsverkiezingen
in deze gemeenten uitstellen omdat deze gemeenten mogelijk worden heringedeeld.
Of dat werkelijk zo is moeten wij natuurlijk nog maar afwachten. Laten we
daar vooral niet een te grote hypotheek op nemen. Bij sommige van de herindelingsvoorstellen
hebben we ernstige bedenkingen, kan ik de heer Heijnen alvast meegeven. In
Bussum, Renswoude en gemeenten in Friesland staat de bevolking bepaald niet
te juichen.
 De SP-fractie erkent dat als een gemeentelijke herindeling plaatsvindt
na gemeenteraadsverkiezingen, de bevolking twee keer moet stemmen. Of dat
erg is, weet ik niet. Ik zou zeggen: liever een keer te veel dan een keer
te weinig. Dat dreigt nu een beetje te gebeuren. De lokale democratie wordt
opgeheven of gaat op in een groter verband. De SP-fractie zou het toejuichen
als de bevolking daarover haar stem kan laten horen, niet de volksvertegenwoordigers,
maar de bevolking zelf.
 Een manier waarop de inwoners zich kunnen uitspreken over de wenselijkheid
van een herindeling is door een herindeling onderdeel te laten zijn van een
verkiezingsstrijd. Het is toch eigenlijk wel bijzonder logisch dat je in een
verkiezingsstrijd de toekomst van de gemeente, van de lokale democratie daarvan
onderdeel laat zijn? Dat is zo logisch. Wie kan daar iets tegen hebben? Vindt
de staatssecretaris dat ook zo'n goed idee?
 De staatssecretaris stelt voor om de huidige gemeenteraad te laten zitten
tot het besluit tot herindeling is genomen. Is zij het met mij eens dat daarmee
de bevolking feitelijk de kans wordt ontnomen om zich tijdens een raadsverkiezing
over de toekomst van de lokale democratie uit te spreken? De SP-fractie zou
liever zien dat de verkiezingen in gemeenten waar sprake is van een herindeling,
gewoon doorgaan. Dan kunnen de politieke partijen die aan de verkiezingen
deelnemen, de bevolking ervan overtuigen dat de herindeling nodig is, of juist
niet. Als bestuurders een goed verhaal hebben, zou ik niet weten waarom ik
de bevolking niet kan overtuigen. Als je de bevolking niet kunt overtuigen,
zul je wel niet zo'n heel goed verhaal hebben.
 De herindeling zal wat ons betreft twee jaar na de verkiezing van de nieuwe
gemeenteraad kunnen plaatsvinden. Dat biedt gemeenten voldoende tijd om de
procedure goed te doorlopen. Daarna volgen opnieuw verkiezingen. Dan kan besloten
worden om die gemeenteraad die na de herindeling wordt gekozen, zes jaar in
plaats van vier jaar te laten blijven. Dan loopt alles uiteindelijk weer mee
in de stroom van de landelijke raadsverkiezingen. Bijkomend voordeel is dat
de nieuwe gemeenteraad meer tijd heeft om de nieuwe gemeente organisatorisch
op orde te brengen. Onderzoeken naar herindelingen hebben laten zien dat dat
nodig is. Je moet het allemaal niet zo snel doen. Je moet de procedure goed
doorlopen. Over een maandje zitten we alweer te steggelen. Nee, je moet het
goed doen en gemeenten de kans geven, bijvoorbeeld door zes jaar de tijd te
geven om het allemaal goed te organiseren.
 
 
 
 De heer
 Van Beek
 VVD
 
 Voorzitter. We praten vandaag niet over herindeling, maar over het wetsvoorstel
waarmee uitstel voor gemeenteraadsverkiezingen wordt geregeld. Als je toevallig
deze zaal binnenkomt, lijkt het wel alsof het debat over een ander onderwerp
gaat. Ik heb geen schriftelijke inbreng geleverd. Ik heb een blanco verslag
ingeleverd, omdat ik daarmee wilde realiseren dat het wetsvoorstel zo snel
mogelijk hier zou komen. Dat vond ik op dat moment het belangrijkste.
 In een situatie waarin er over gemeentelijke herindeling gesproken wordt,
is er eigenlijk geen goede oplossing mogelijk, door de planning van de gemeenteraadsverkiezingen.
Het laten doorgaan van de gemeenteraadsverkiezingen in deze gemeenten draagt
het risico met zich mee dat als er een herindeling zou komen, er binnen een
jaar nog een keer verkiezingen zouden komen. De andere oplossing is uitstel
van de gemeenteraadsverkiezingen, terwijl het absoluut nog niet duidelijk
is of er überhaupt een herindeling zal komen. Dit is eigenlijk kiezen
uit twee kwaden. In de afweging van de minst slechte oplossing, kiezen wij
voor uitstel van de gemeenteraadsverkiezingen. Dat brengt in ieder geval niet
het risico met zich mee dat er op heel korte termijn twee keer verkiezingen
zijn. Dat is namelijk heel slecht voor het democratisch proces.
 Ik benadruk dat ik daarmee op geen enkele wijze wil vooruitlopen op de
conclusies van welke discussie dan ook. We hebben, door dit besluit te nemen,
niet alvast de eerste stap gezet. We hebben ons nergens aan gebonden.
Het is een open discussie die we in de loop van het komende jaar op basis
van argumenten met elkaar moeten voeren. Er hoeft dus geen enkele gemeente
blij te zijn en ook geen enkele gemeente droevig, want dit heeft uiteindelijk
niets te maken met het andere proces en zeker niet met onze mentale instelling
ten opzichte van dat proces.
 Nu het besluitvormingsproces rond deze gemeente het gemeentelijke en het
provinciale niveau is ontstegen en op het bordje van het kabinet en later
het parlement ligt, is het wel heel belangrijk om de snelheid erin te houden.
Het tot stand brengen van wetsvoorstellen voor herindeling vraagt niet zo
heel erg veel juridische achtergrond. Er zijn ook nogal wat voorbeelden. Het
zijn de meest eenvoudige wetsvoorstellen; het kaartje dat erachter zit, moet
goed zijn. Het moet daarom mogelijk zijn om 1 december of, uiterlijk,
1 januari te halen. Die duidelijkheid is voor het toekomstproces heel
belangrijk.
 Ik ben benieuwd hoe uiteindelijk de formulering moet luiden om het in
de Wet ARHI op te nemen. Ik ben bang dat daaraan ook nog enige haken en ogen
zitten. De suggestie die gedaan wordt, is niet zo gemakkelijk. Kies je de
huidige werkwijze, waarbij je op tijd een wetsvoorstel indient waar in de
toelichting of in het artikel zelf de betreffende gemeenten genoemd worden,
of kies je een soort bezweringsclausule waarbij men moet afwegen of men daaronder
valt? Ik ben nog niet overtuigd van wat de beste oplossing zou zijn. Ik laat
het voorstel graag aan het kabinet over. Daarna gaan we het debat wel met
elkaar aan.
 Wat ons betreft, kan dit wetsvoorstel zo snel mogelijk door naar de Eerste
Kamer om duidelijkheid voor de betrokken gemeenten te scheppen. Wij wachten
met belangstelling de verdere stappen af.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Voorzitter. We spreken vandaag over het wetsvoorstel tot verlenging van
de zittingsduur van gemeenteraden in verband met herindelingen. Hoewel een
dergelijk wetsvoorstel niet nieuw is, is het goed om even stil te staan bij
de achtergrond van het wetsvoorstel, want daar ging de inbreng van de Kamer
eigenlijk over.
 Dit wetsvoorstel regelt dat de gemeenteraadsverkiezingen in herindelingsgemeenten
ongeveer acht maanden worden uitgesteld. Dit voorkomt dat er vanwege de mogelijk
aanstaande herindeling twee keer binnen één jaar gemeenteraadsverkiezingen
moeten worden gehouden, namelijk in maart 2010 en in november 2010. Dit wetsvoorstel
geldt uitsluitend voor gemeenten waarvoor een herindeling wordt beoogd met
ingang van 2011. Zo is het inderdaad geformuleerd; ik kom straks nog te spreken
over het amendement van de heer Van der Staaij.
 Zoals de heer Van Beek, maar eigenlijk door alle leden, is gezegd, is
het uitstellen van verkiezingen vanwege een mogelijke herindeling niet nieuw.
In het verleden werden gemeenteraadsverkiezingen altijd uitgesteld wanneer
er een herindelingsprocedure gaande was.
 Met dit wetsvoorstel wordt dus uitsluitend beoogd om de gemeenteraadsverkiezingen
voor de herindelingsgemeenten uit te stellen. Het is ook niet mijn bedoeling
een heel debat over herindeling te voeren, zoals een aantal leden wel probeerde.
Er wordt ook op geen enkele wijze een voorschot genomen op de inhoudelijke
beoordeling van de afzonderlijke herindelingsvoorstellen. De heer Bilder heeft
daar gelijk in. Een inhoudelijke beoordeling is pas aan de orde wanneer de
afzonderlijke voorstellen bij de Kamer worden ingediend.
 Waarom dan wel? De heer Bilder zei terecht dat het om zorgvuldigheid gaat.
Overigens zei de heer Brinkman dat ook. Dat was tenminste zijn weging, als
ik het goed begreep uit het interruptiedebat tussen hem en de heer Van Raak.
Het is belangrijk dat gemeenten zo spoedig mogelijk zekerheid hebben over
het al dan niet doorgaan van verkiezingen. Dat moet gewoon georganiseerd kunnen
worden. Partijen moeten daarop kunnen rekenen en de betrokken gemeenten hebben
mij daar de afgelopen tijd op aangesproken. Daarom heb ik dit wetsvoorstel
eerder in procedure gebracht dan in het verleden. Dat is de wijziging ten
opzichte van wat er in het verleden werd gedaan. Toen werden uitstelwetten
tegelijk met de herindelingsvoorstellen bij de Tweede Kamer ingediend. Dit
wetsvoorstel is juist ingediend vooruitlopend op de indiening van afzonderlijke
herindelingsvoorstellen. Dat doen wij om zekerheid en duidelijkheid te bieden
aan gemeenten, maar ook aan de Kamer.
 Toen wij in de periode van het voorjaar tot het begin van de zomer dit
wetsvoorstel opstelden, hadden nog niet alle gemeenten een herindelingsadvies
uitgebracht. Daarom werden in het wetsvoorstel zoals ik het in eerste instantie
naar de Kamer stuurde, geen afzonderlijke gemeentenamen genoemd. Dat was vanwege
de voortgang in tijd en om op die manier vast zo veel mogelijk duidelijkheid
te geven over het traject dat wij zouden gaan lopen richting 2011 en de verkiezingen.
Er is nu meer duidelijkheid over de vraag welke gemeenten daadwerkelijk betrokken
zijn bij het herindelingstraject dat gericht is op de herindeling per 1 januari
2011. Toen ik het wetsvoorstel naar de Kamer zond, waren nog niet in alle
trajecten alle stappen die de Wet ARHI voorschrijft, geheel doorlopen. Momenteel
is dat wel het geval. De heer Van der Staaij zei, dacht ik, dat dit nog niet
zo was, maar alle voorstellen liggen op dit moment bij de Raad van State.
In principe zijn alle stappen doorlopen. Daardoor kon ik ook tegemoetkomen
aan de wens in het verslag van met name de fracties van het CDA en de SGP
om de namen van de betrokken gemeenten op te nemen in dit wetsvoorstel. Dat
is geregeld bij nota van wijziging. Ik denk echt dat deze wijziging in het
voordeel is van gemeenten. Zij hebben snel zekerheid dat zij onder de reikwijdte
van dit wetsvoorstel vallen. Anders moesten zij daarop wachten. Ik heb overigens
vanzelfsprekend alle gemeenten geïnformeerd voordat ik de nota van wijziging
vorige week naar de Kamer stuurde.
 Er zijn enkele vragen gesteld over de Wet ARHI. Die kent rondom de tussentijdse
raadsverkiezingen een aantal bepalingen die bij elke herindeling gelden. Deze
bepalingen strekken tot de voorbereidingen van de verkiezingen en de registratie
van de kiesgerechtigden. De Wet ARHI regelt ook dat er als gevolg van de inwerkingtreding
van een herindelingswet tussentijdse raadsverkiezingen plaatsvinden, hoe en
op welk moment de zittende raden aftreden en wanneer de nieuwe raad haar taken
oppakt. Verlenging van de zittingsduur van de zittende gemeenteraden van de
huidige gemeenten is op dit moment niet geregeld in de Wet ARHI. Meerdere
woordvoerders hebben daarover gesproken. Het verlengen van de zittingsduur
is overigens ook niet bij elke gemeentelijke herindeling aan
de orde. Bij herindelingen die ingaan per 1 januari 2010 hebben de betrokken
gemeenten juist te maken met een kortere zittingsduur van de gemeenteraad.
Het gaat dus niet altijd om verlenging van de zittingsduur. De Raad van State
heeft inderdaad de suggestie gedaan om de Wet ARHI hierop aan te passen. Voor
de huidige wetsvoorstellen is dit niet meer tijdig en zorgvuldig te regelen,
terwijl zoiets wel zorgvuldig moet gebeuren natuurlijk. In het nader rapport
en de nota naar aanleiding van het verslag heb ik aangegeven dat ik dit advies
wel wil opvolgen. Ik zal dit onderwerp dus meenemen in de inventarisatie van
het functioneren van de Wet ARHI. Dat heb ik de Kamer ook toegezegd in het
laatste debat dat wij hebben gehouden. In de praktijk zal dat medio 2010 zijn.
Ik zal ook de weging van de vragen die de heer Van Beek het meest pregnant
stelde, daarin meenemen. Hij zag nog de nodige haken en ogen eraan zitten.
Die zitten er ook aan, wij zien die ook aan het advies van de Raad van State.
Ik zal ook kijken hoe het voorbereid moet worden. Ik ben het wel eens met
degenen die dat gevraagd hebben, dat het ruim op tijd moet worden voorbereid
als het moet worden voorbereid, want in de aanloop naar 2014 moet het echt
snel geregeld worden. Als wij het medio 2010 voor ogen hebben en ook die andere
punten met elkaar bespreken, moet dat ruim voldoende zijn om dit wetsvoorstel
te maken.
 Ik kijk vervolgens naar het amendement-Van der Staaij op stuk nr. 8. De
strekking van het amendement is, zoals hij ook heeft toegelicht, om de terminologie
aan te passen en het opschrift zo te wijzigen dat optimaal blijkt dat de besluitvorming
over de herindelingsvoorstellen nog moet plaatsvinden. Ik ben van opvatting
dat dit ook wel bleek, zoals de heer Bilder zei, uit de antwoorden en het
wetsvoorstel. Ik kan me echter voorstellen dat hij dat wil doen. Hij wil "herindelingsgemeente"
wijzigen in "een in artikel 1 genoemde gemeente" en hij wil het opschrift
wijzigen in "waarvoor op kort termijn (...) besluitvorming te verwachten is".
Ik heb geen inhoudelijke bezwaren tegen het amendement zoals het voor ligt.
Het gaat inderdaad om wijziging van de terminologie. Het is voor mij in ieder
geval helder dat dit wetsvoorstel niet vooruitloopt op welke inhoudelijke
beslissing dan ook, want dat is aan de Kamer. Wat mij betreft bleek dat ook
wel uit "beoogd". Daar zit het verschil in verantwoordelijkheid. Mijn verantwoordelijkheid
is dat ik inderdaad beoog. De Kamer mag dit beoordelen. Volgens mij is het
amendement technisch ook helemaal in orde. Ik heb dus geen bezwaar tegen dit
amendement en laat het oordeel daarover aan de Kamer.
 
 
 
 De heer
 Van Beek
 VVD
 
 Om dezelfde reden heb ik er nog niets over gezegd. Ik dacht: ik zal eerst
het oordeel van de staatssecretaris maar eens afwachten. Er is geen enkele
andere reden waarom dit voorstel er ligt, dan dat er een discussie is over
herindeling.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Precies.
 
 
 
 De heer
 Van Beek
 VVD
 
 Er zijn heel nadrukkelijk stappen gezet en wij zitten in een fase waarin
het kabinet besluiten heeft genomen en er voorstellen liggen bij de Raad van
State. De afweging is dan of je het h-woord moet vermijden of dat je eerlijk
moet zijn en gewoon tegen de mensen moet zeggen dat er een discussie over
herindeling speelt. Ik wil er geen rook omheen laten hangen. Daarom was ik
benieuwd naar de verklaring van de staatssecretaris hierover. Ik zit ook in
een afweging wat ik nu met dit voorstel moet.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Het blijft helder – dat neemt dit amendement niet weg – dat
wij voor de genoemde gemeenten herindeling beogen. De Kamer moet dat beoordelen.
Dit wetsvoorstel regelt niets inhoudelijk. Het regelt de verlenging van de
zittingsduur. Dat was voor mij de reden dat ik er geen bezwaar tegen heb om
meer recht te doen aan de inbreng van de Tweede Kamer. Ik laat het oordeel
gewoon aan de Kamer. De Kamer moet dat maar wegen.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Misschien mag ik nog even op de toelichting wijzen, omdat de interruptie
van de heer Van Beek mogelijk een misverstand oproept. Het h-woord "herindeling"
staat er wel degelijk in. Er staat alleen "besluitvorming ten aanzien van
gemeentelijke herindeling te verwachten is", omdat – dat was mijn toelichting –
die wel beoogd is door het kabinet. Wij zijn echter medewetgever. Het parlement
beoogt geen herindeling, maar heeft ermee te maken dat het besluitvorming
over herindeling tegemoet kan zien.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik had niet zoveel verschil van opvatting over dat wat de heer Van der
Staaij naar voren bracht.
 Ik kijk nog even welke vragen van de Kamer resteren. Alle punten van de
heer Brinkman zijn aan de orde geweest. Ik ben er wel verheugd over dat zijn
weging is om op dit moment maar duidelijkheid te geven.
 Ik heb inderdaad geprobeerd om in de beantwoording van de schriftelijke
vragen al zo veel mogelijk helderheid over de inbreng van de heer Bilder te
geven. Het oordeel over het amendement heb ik gegeven.
 U had nog een gedachte die meer te maken had met de inhoud van de wetsvoorstellen:
als die gemeenten het onderling niet eens zijn – er is altijd een teleurgesteld –
zou je dan niet extra inzet plegen in een soort onderhandelingsronde om niet
na een jarenlang traject weer op slopershoogte te komen? Ik vind het zelf
een van de grote problemen dat er vaak jarenlang over herindeling in gebieden
wordt gesproken om allerlei verschillende redenen en problematiek, maar dat
je dan weer helemaal terug bij af bent. Dat vond u ook zelf een punt. Uw gedachte
roept wel weer vragen op bij mij. Ik heb er niet meteen een afgerond oordeel
over, maar ik wil er wel wat verdergaand over nadenken. Hoe zou je dat dan
moeten organiseren en wat zou de impact zijn op de besluitvorming? Wij hebben
wettelijk een aantal stappen geregeld. Ik wil er wel eens over nadenken, de
mogelijkheid meenemen om te kijken naar de werking van de Wet ARHI en ook
bekijken of het bij voorstellen een oplossing zou kunnen zijn. U weet dat
ik een beperkte rol voor het Rijk zie in het kader van de voorliggende wetgeving,
maar dan zeg ik alweer wat meer over de inhoud. Wij hebben erover gedebatteerd.
Er zijn nog wel wat haken en ogen aan zo'n suggestie, maar op zichzelf vind
ik het zinnig om er eens over na te denken.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Ik ben op zichzelf heel tevreden met de benaderingswijze van de staatssecretaris,
maar ik wil ter aanvulling iets meegeven. Wij hebben inmiddels een aantal
herindelingsvoorstellen in de Kamer gehad. Ik denk dat wij wel kunnen inschatten
hoe het hier met een aantal herindelingsvoorstellen zou kunnen
aflopen. Vanuit die ervaring, in het afgelopen jaar opgedaan, kan ik mij voorstellen
dat wij in de richting van die gebieden waar men meent dat nadat de provincie
gesproken heeft het oordeel geveld is een winstwaarschuwing geven: wees ervan
doordrongen dat de Kamer ook nog een afweging gaat maken op het moment dat
de herindeling in het gebied zelf uitermate omstreden is en doe daar wat mee.
Als men het op ons laat aankomen, is het niet uitgesloten dat wij hier uiteindelijk
toch een andere afweging maken. Dat beschouw ik ook als onze plicht. Maar
ik kan mij voorstellen, ook gebaseerd op de ervaringen die wij nu opdoen met
Breukelen, Loenen en Maarssen, dat men niet nadat wij hier hebben gesproken
en een voorstel aangehouden is, maar voorafgaande aan de bespreking hier kijkt
of er nog iets denkbaar is. Mij is het in elk geval opgevallen dat er heel
veel loopgraven zijn betrokken en dat er absoluut niet meer wordt nagedacht.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Het is mij ook wel eens opgevallen dat, omdat er zo lang wordt gedaan
over de voorbereiding, er eigenlijk alleen maar met de hakken in het zand
en een richting opkijkend wordt gesproken. Daar is soms wel wat aan te doen.
 Dat brengt mij op de concrete vraag van de heer Heijnen over Gooi- en
Vechtstreek. Ik had wat aarzelingen, want wie moet dat dan doen? U hebt in
dit geval aan mij gevraagd – ik heb die taak serieus genomen zoals u
wel hebt gezien – om in het kader van Gooi- en Vechtstreek te kijken
welke alternatieven nog mogelijk zijn met meer draagvlak dan het referentievoorstel
dat ik hier in procedure heb en waarover wij de tweede termijn nog moeten
hebben. Het kost heel veel tijd – dat kan ik er wel bij zeggen –
maar het zou heel wel tot resultaat kunnen leiden. Ik kan u er nog geen zekerheid
over bieden, maar ik ben er wel optimistisch over dat er iets uit zou kunnen
komen. Dat is ook omdat wij voortdurend heel transparant en open met iedereen
hebben gesproken. Als dat de weg zou zijn, betekent het een heel andere rol;
daarom heb ik ook wel enige aarzeling. Dan moet je jezelf afvragen of dat
zou moeten. Dat zou ik allemaal willen afwegen. Ik hoop u zo snel mogelijk
over ... Zei ik Gooi- en Vechtstreek? Ik moet natuurlijk zeggen Vecht en Venen.
Ik zei per ongeluk Gooi- en Vechtstreek, maar ik bedoel Vecht en Venen. Dat
komt natuurlijk doordat de Vecht door dat hele gebied loopt; daar lijkt overal
wel wat te doen te zijn. Dat moet dan even bij voorbaat gecorrigeerd worden
in het stenogram.
 
 
 Dat hebt u bij dezen gedaan.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Bedankt, voorzitter.
 Je ziet dat het daar heel veel energie kost. Ik ben dus wel optimistisch
dat er iets kan uitkomen. De Gooi- en Vechtstreek is verder nog in procedure.
Wij moeten dat verder afwachten.
 De heer Van der Staaij – ik geloof dat hij het was – vroeg
nog naar de ingangsdatum 17 december 2010. Op zich is dat vroeg genoeg.
Er is daarvoor al duidelijkheid en de voorbereiding kan dan verder ter hand
worden genomen. De heer Van der Staaij vroeg nog waarom men niet naar de Kiesraad
is gegaan. Dat was omdat de Kiesraad in algemene zin al over deze termijnen
heeft geadviseerd. Wij hanteren de exacte termijnen die door de Kiesraad zijn
geadviseerd. 
 De heer Heijnen vroeg nog de garantie dat alles voor 1 januari zijn
beslag krijgt. Daarover was nog een interruptie. Ik heb gezegd dat ik streef
naar eind december. Zoals bekend, liggen de voorstellen bij de Raad van State
op 1 december 2009 of anders 1 januari 2010. Ik kan dat niet helemaal
beïnvloeden. Het ene voorstel is wat makkelijker hiernaartoe terug te
brengen dan het andere, zoals men zal begrijpen. Mijn idee is dat alle voorstellen
hier voor 1 januari moeten liggen, opdat er een fatsoenlijke behandeling
kan plaatsvinden en er zo snel mogelijk duidelijkheid ontstaat in het gebied.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris waarschuwen dat zij zich niet al
te rijk moet rekenen. Mijn fractie is voor deze verlenging, maar om puur pragmatische
redenen. Ik vind dat het volk er recht op heeft om te weten waaraan het toe
is. Verder wil ik geen situatie waarbij er binnen een jaar twee keer verkiezingen
zijn.
 Bij beoordelingen van wetsvoorstellen voor herindelingen blijven de standpunten
van de PVV bovenaan staan. Er moet een referendum zijn geweest, of het volk
moet zich middels verkiezingen hebben kunnen uitspreken. Als een van de partijen,
dus een van de gemeenten, tegen is, zal de PVV altijd tegen dat wetsvoorstel
stemmen. Ik refereer maar even aan mijn voorbeeld, in het interruptiedebatje
met collega Heijnen over Renswoude. 98% van de bewoners van de gemeente
Renswoude heeft in een volksraadpleging tegen gemeentelijke herindeling gestemd.
Dat weegt voor de PVV buitengewoon zwaar. Waarschijnlijk weegt het voor de
PvdA iets minder zwaar, want volgens de heer Heijnen krijgt elk volk de vertegenwoordiging
die het verdient. Als er in een bepaalde gemeente een vertegenwoordiging is
die verzaakt om naar het volk te luisteren, dan zal de PVV zich altijd tegen
een dergelijke regenteske manier verzetten en hier, in de Tweede Kamer, juist
dat volk wel vertegenwoordigen.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Voorzitter. Laat ik om te beginnen de staatssecretaris danken voor haar
beantwoording. Ook ik wil haar waarschuwen, maar dan op een iets andere manier.
Naar aanleiding van de door mij gedane suggestie, beluisterde ik dat de staatssecretaris
het allemaal zelf wil doen. Ik wil haar de waarschuwing meegeven die de schoonvader
van Mozes aan hem meegaf. Mozes moest het lastige volk Israël door de
moeilijke omstandigheden van de woestijn leiden. Toen zijn schoonvader zag
dat hij alles zelf deed, zei hij: je moet niet alles zelf doen. Dat zeg ik
ook in verband met mijn suggestie. De staatssecretaris hoeft niet alles zelf
te doen. Zij moet er wijze mensen bij zoeken die het werk voor haar kunnen
klaren.
 
 
 
 De heer
 Heijnen
 PvdA
 
 Rekent u de heer Lemstra tot deze wijze mensen?
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 De heer Lemstra heeft, zoals u weet, deel uitgemaakt van een commissie
van wijzen. Ik zal aan zijn wijsheid geen afbreuk doen. Dat wil niet zeggen –
als dat is waar de heer Heijnen naar vraagt – dat automatisch dat wat
een wijze voorstelt, overgenomen moet worden door de Kamer. Tenslotte hebben
wij hier onze eigen verantwoordelijkheid. Wij respecteren de
wijsheid van wijzen, maar wij beoordelen deze ook.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Voorzitter. Ik zie uit naar het referendum dat de SP en de PvdA in Oss
gaan houden. Misschien is het niet nodig, want de SP is al aan de slag geweest
in Oss met een grote enquête. 8% van de inwoners heeft bedenkingen
tegen de samenvoeging met Lith, 19% is neutraal en 73% ziet
het zitten. Dat is misschien een geruststelling. Een onderzoek in Lith heeft
uitgewezen dat 80% van de mensen, als de gemeente dan toch moet ophouden
te bestaan, het liefst wil dat Lith wordt samengevoegd met Oss. Wie weet komen
wij nog verder.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Toch wel interessant dat de heer Van Raak zei dat een referendum misschien
niet nodig is, omdat er een goede enquête is gehouden. Is het de nieuwe
lijn van de SP, dat je in plaats van een referendum ook op een andere manier
de mening van de inwoners heel goed te weten kunt komen?
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ja, bijvoorbeeld via verkiezingen. Het gaat mij niet om een referendum.
Wij zijn geen referendumpartij. Wij zijn van de vertegenwoordigende democratie.
Maar als de democratie wordt opgeheven, moet de bevolking zich daarover uitspreken.
En dat gebeurt in de meeste gemeenten waar herindelingen zijn, helemaal niet
goed of helemaal niet. Ik wil maar aangeven dat de SP in Oss en Lith in ieder
geval druk bezig is. De manier waarop men omgaat met herindeling vind ik niet
goed. De bevolking wordt onvoldoende gehoord. Daarom heb ik voorgesteld om
dan maar een referendum verplicht te stellen, zodat het in ieder geval gebeurt.
Het referendum is voor mij niet heilig, ik heb liever verkiezingen. Daarom
vind ik het ook opmerkelijk dat de PVV nu zegt dat zij het eens is met deze
wet, want deze geeft juist niet de mogelijkheid om bij deze verkiezingen de
bevolking zich te laten uitspreken. Ik vind het dus opmerkelijk dat de PVV
zegt dat zij een referendum of verkiezingen wil, maar nu gaat instemmen met
een wet die verkiezingen onmogelijk maakt.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Dat wil toch helemaal niet zeggen dat wij stemmen voor die gemeentelijke
herindelingen? U geeft altijd zo hoog op over belastingverspilling, maar u
maakt misbruik – en dat verwijt ik u – van een tweede verkiezingsronde,
omdat u dat referendum wilt hebben, een referendum waarover u nu, na een of
andere enquête in Oss, ineens weer tevreden bent. U spreekt zichzelf
volkomen tegen en ik ben wat dat betreft behoorlijk recht in de leer.
 
 
 Via de voorzitter.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 U gaat nu dik en zonder licht over de stoep. U zegt: ik wil dat de bevolking
zich uitspreekt, of in een referendum, of via verkiezingen. Er worden verkiezingen
gehouden, vlak voor een herindeling. Dan kán de bevolking zich uitspreken,
en u steunt vervolgens de staatssecretaris om geen verkiezingen te houden.
 Ik heb een alternatief bedacht om die verkiezingen wel door te laten gaan,
namelijk om na twee jaar herindeling weer verkiezingen te houden, en dan na
zes jaar alles weer te laten aansluiten. Dat is mijn voorstel. Dat is volgens
mij efficiënt, want de procedure kan altijd goed worden doorlopen. We
hoeven niet te haasten. De bevolking kan haar zegje doen. De staatssecretaris
is daar nog niet op ingegaan, maar dat is helemaal niet erg, want dat kan
alsnog.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Voorzitter. Ik heb heel wel begrepen dat de heer Brinkman voor een pragmatische
lijn heeft gekozen om dit wetsvoorstel te steunen. Ik ken zijn stellingen
over herindeling en referenda op dit punt. Ik wacht dat bij de inhoudelijke
beoordeling van de voorstellen wel af.
 Ik zal nadenken over de suggestie van de heer Bilder. Ik zal datgene wat
de schoonvader van Mozes zei ook ter harte nemen. Dat is wel een van de lastige
dingen. Ik zie het meer als een vorm van bemiddeling. Die commissie van wijzen
hebben wij ingesteld om te toetsen of er alternatieven waren en of het voorstel
voldeed aan de criteria en om te kijken hoe het zat in het gebied. Dat gaat
dan over het Gooi. Ik heb begrepen dat dat ook niet meteen op enthousiasme
van de kant van de Tweede Kamer kan rekenen, evenmin op dat van de betrokken
gemeenten. Het gaat er dus, als ik het goed begrijp, meer om – de heer
Bilder zei dat ook als een soort waarschuwing in de richting van de betrokken
gemeenten – om aan te geven dat men zelf ook goed na moet denken voordat
men het helemaal tegengaat. Ik beschouw het ook dus een beetje als een waarschuwing
aan de neezeggende gemeente in zo'n gebied. Men moet zelf ook goed nadenken
over wat er weggegooid wordt als men op slopershoogte komt, want daarmee kan
men met een grotere problematiek in het gebied te maken krijgen. Het zou wat
mij betreft dan ook naar twee zijden moeten gelden. Ik zal, met deze wijze
woorden erbij, nog eens over nadenken of dit tot een betere procedure zou
kunnen leiden. Daar gaat het denk ik om.
 
 
 
 De heer
 Bilder
 CDA
 
 Gaande haar betoog kwam de staatssecretaris toch iets meer op het goede
spoor. Het ging mij er niet om uitsluitend een waarschuwing te geven in de
richting van een gemeente die een herindeling niet wenst. Ik wilde dat juist
ook doen in de richting van diegenen die denken: wij hebben de provincie mee,
wij zijn met een meerderheid en wij zullen onze zin dan ook wel krijgen. Zij
moeten samen willen onderhandelen. Dan moet je allemaal met een goede bereidheid
aan tafel gaan. Hierbij speelt ook mee dat wij hier een aantal keren hebben
gesproken over andere vormen van herindeling. Die kunnen mogelijk in een onderhandelingsgesprek
een belangrijke rol spelen. Sommige gemeenten willen wel heel ver gaan, maar
niet zover dat zij ophouden te bestaan als zelfstandige gemeente. In die wetenschap
zijn er misschien dingen te bereiken waarmee je verder kunt. Anders wordt
het een alles of nietsoordeel.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik had dat wel begrepen en daarom had ik het ook over bemiddeling. Ik
heb in de paar procedures waarin ik mij er wat meer tegenaan heb bemoeid,
al dan niet op verzoek van de Kamer, gezien dat de hakken het meest in het
zand gezet worden door de mensen die tegen zijn. Dat doen zij ook, omdat
zij weten dat een aantal partijen in de Kamer daar een heel duidelijke stelling
over innemen. Die kant moet wel degelijk meegewogen worden. Dat heeft de heer
Van Raak, toen hij sprak over een referendum, ook gezegd. De heer Brinkman
heeft ook gezegd dat als er een tegen is, het niet de steun van de PVV krijgt.
Dat weten heel veel gemeenten ook. Dat betekent dat het daar in deze eindfase
van het "spel" nog weer veel strakker zit. Het heeft dus twee kanten en er
moet naar beide kanten worden gekeken. Ik ga hier even over nadenken.
 Ik ben niet op de suggestie van de heer Van Raak ingegaan, omdat hij wel
zal begrijpen dat die suggestie niet mijn steun heeft. Wij hebben afgewogen,
ook in procedurele zin, hoe wij daarin staan. Wat nu voorligt, lijkt ons het
allerbeste om op dit moment te doen. Verder weet u dat ik geen voorstander
van een referendum ben. Ik was, net als de heer Van der Staaij, ook een beetje
opgelucht dat de heer Van Raak nu ook onderzoeken als een mogelijkheid beschouwt.
Heel veel gemeenten hebben namelijk wel onderzoek gedaan of hebben hun inwoners
via peilingen, al dan niet via internet, betrokken bij de plannen. Dat is
toch een opening voor de SP. Wij hopen dan ook op een inhoudelijke beoordeling
van de wetsvoorstellen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De staatssecretaris moet wel goed luisteren, want anders heeft het niet
zo veel zin om te debatteren. Dat was namelijk precies wat ik altijd heb gezegd.
De reden waarom ik een referendum wilde voorschrijven, is omdat het in veel
gemeenten zo slecht gebeurde. Zo heb ik het altijd gezegd. Het beste is echter
een verkiezing. Wij zijn hier om argumenten uit te wisselen. De staatssecretaris
zegt nu: ik ben er niet op ingegaan, omdat ik het er niet mee eens ben. Nu
gebeurt het wel vaker dat de staatssecretaris het niet met mij eens is, maar
als de lijn wordt dat zij niet reageert op mijn argumenten als zij het er
niet mee eens is, doe ik voortaan niet meer mee aan het debat.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Ik moet er even over nadenken of dat een voor- of nadeel is.
 Ik heb in mijn algemene verhaal een aantal argumenten gegeven. Het leek
mij niet zinnig om daarna nog heel specifiek op de suggestie van de heer Van
Raak in te gaan. Ik heb aangegeven waarom ik vind dat dit de beste methode
is. De heer Van Raak vindt dat er verkiezingen gehouden moeten worden met
een heel lange voorbereidingsperiode. Ik ben het meer eens met degenen die
zeggen dat in al deze gebieden al verkiezingen zijn gehouden. Over sommige
van de voorstellen die in procedure zijn, is al meer dan twintig jaar een
gesprek gaande over samenwerking dan wel herindeling. Er is een aantal verkiezingen
overheen gegaan. De heer Heijnen zei dat terecht. Het is ook niet zo dat dit
onderwerp niet overal besproken is bij de verkiezingen. Daarover hebben wij
al eerder van gedachten gewisseld. Ik vind het dan ook niet zinnig om dat
te herhalen. Het is ook niet zo dat overal peilingen gehouden zijn. Dat is
een terecht punt. Daarover discussiëren wij verder bij de voorstellen.
 Om deze redenen zie ik er niets in om de herindelingen nog eens onderwerp
van de verkiezingen te maken. Dan komen wij in de situatie terecht dat twee
keer verkiezingen gehouden worden. Dat vind ik een onwenselijke situatie.
Ik heb dat al beargumenteerd bij het wetsvoorstel. Het kost bovendien geld,
zoals de heer Brinkman terecht aanhaalde.
 Het is ook geen zegen voor de democratie om twee keer verkiezingen te
houden. Het gaat bij verkiezingen immers niet alleen om herindeling, maar
om een heleboel andere onderwerpen die in het gebied spelen. Dat lijkt hier
wat te worden vergeten. Ik heb ook zo mijn ervaringen in het verleden opgedaan.
De structuurdiscussies over herindelingen maken de burgers niet altijd evenveel
uit. Dat blijkt op een aantal terreinen. Men wil gewoon goed beleid hebben,
van welke gemeente dan ook. Men wil goede dienstverlening hebben, van welke
gemeente dan ook. Men wil goede voorzieningen hebben, van welke gemeente dan
ook. De burger is tegenwoordig een andere burger dan die in het verleden.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De staatssecretaris spreekt van zaken die soms al twintig jaar op de agenda
staan. Dat is echter juist geen sterk argument. Het ware beter als onderwerpen
pas vier of vijf jaar op de agenda staan. Na twintig jaar is het immers programmapunt
nr. 16 van een verkiezingsprogramma geworden. Daar kijkt geen burger naar.
Dan is het ook geen item tijdens de verkiezingen. Ik vind dat niet zo sterk.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Bijleveld-Schouten
 
 Dat is niet overal het geval. De discussie loopt in een aantal regio's
al heel lang. Dat heeft ook met de voorbereiding te maken. Bij een aantal
regio's is het in de afgelopen vijf jaar heel nadrukkelijk aan de orde geweest.
Dat weet de heer Brinkman ook.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 De stemmingen over het wetsvoorstel vinden plaats bij de eindstemmingen.
 De regeling van werkzaamheden is voor vandaag pas voorzien om 14.45 uur.
 
 
 De vergadering wordt van 11.45 uur tot 12.30 uur geschorst.