Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de orgaandonatie (evaluatie) (29494)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 1483-1488

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-07-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 32, pagina 1483-1488

20-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29494Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet en enige andere wetten in verband met de wijziging van het WW-stelsel (Wet wijziging WW-stelsel) (30370)Pagina 1488-1497
Stemmingen in verband met het Voorstel van wet van het lid Luchtenveld tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met de invoering van de mogelijkheid van beëindiging van het huwelijk zonder rechterlijke tussenkomst alsmede van een gewijzigde vaststelling en effectieve handhaving van de afspraken en rechterlijke beslissingen die in verband met de ontbinding van het huwelijk of nadien tot stand zijn gekomen over de wijze waarop door beide ouders vorm wordt gegeven aan het voortgezet ouderschap (Wet beëindiging huwelijk zonder rechterlijke tussenkomst en vormgeving voortgezet ouderschap) (29676)Pagina 1482-1483
Lijst van besluiten (dinsdag 20 juni 2006)Pagina 1544-1545
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de orgaandonatie (evaluatie) (29494)Pagina 1497-1502
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 20 juni 2006)Pagina 1545-1547
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart inzake de exploitatie van de luchthaven Schiphol (28074)Pagina 1502-1519
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart inzake de exploitatie van de luchthaven Schiphol (28074)Pagina 1459-1482
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet en enige andere wetten in verband met de wijziging van het WW-stelsel (Wet wijziging WW-stelsel) (30370)Pagina 1519-1534
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de orgaandonatie (evaluatie) (29494)Pagina 1483-1488
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart inzake de exploitatie van de luchthaven Schiphol (28074)Pagina 1534-1544
Presentie en opening (dinsdag 20 juni 2006)Pagina 1459-1459

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op de orgaandonatie (evaluatie) (29494).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hamel (PvdA):Voorzitter. Ik mag mede namens de SP-fractie het woord voeren. Allereerst
zou ik de minister en zijn medewerkers willen bedanken voor de beantwoording
van de gestelde vragen. De beantwoording was compleet, duidelijk en zorgvuldig.
Het zal de behandeling van dit wetsvoorstel, maar zeker ook de latere uitvoering
van deze wet aanzienlijk doelmatiger maken. Nogmaals dank daarvoor.Tegen de achtergrond van het teruglopende aantal donaties en van de groeiende
wachtlijsten is mijn fractie van mening dat alles moet worden gedaan om het
aantal donaties te vergroten, allereerst aan de kant van de zorg zelf. Daar
liggen waarschijnlijk de meeste mogelijkheden om het aantal donaties dan wel
het gebruik van donororganen te vergroten. De inspanningen binnen de zorg
zouden erop gericht moeten zijn, iedere mogelijke donatie te realiseren. Ook
zou ervoor moeten worden gezorgd dat ieder beschikbaar orgaan gebruikt wordt
en een mogelijke transplantatie niet door logistieke problemen wordt gemist.
Het mag ook niet misgaan door gebrek aan capaciteit. Mag het zo zijn dat een
exportoverschot meestal een land ten goede komt, op het terrein van de organen
zouden wij liever geen exportoverschot willen zien. Bij mijn fractie blijven in relatie met dit wetsvoorstel twee vragen over
en wel inzake de melding van het al dan niet donor willen zijn en de mogelijkheid
van donatie bij leven. Ten aanzien van de registratie van donoren wordt een
terughoudende opstelling gekozen en van donatie bij leven juist niet. Mijn
fractie zou zich goed kunnen voorstellen dat voor een omgekeerde opstelling
wordt gekozen.Allereerst merk ik graag nog iets op over de donorregistratie. Aan de
overkant heeft de discussie zich gericht op het toestemmings- en geen-bezwaarprincipe.
Feitelijk blijkt in de praktijk de donatieopbrengst, om het zo maar eens uit
te drukken, tussen deze beide principes niet echt te verschillen. De discussie
over beide principes kan wel beschouwd worden als een uitdrukking van de spanning
die er is tussen het er niet over willen praten of nadenken en het in voorkomend
geval wel gebruik maken van een donoraanbod. Indien iemand niet wil praten
of nadenken over orgaandonatie, kunnen zijn of haar nabestaandeneventueel
geconfronteerd worden met de vraag naar orgaandonatie. Mijn fractie vraagt
zich af of de criteria op grond waarvan transplantaties een normaal onderdeel
van het basispakket zijn, ook niet zouden moeten gelden voor het vragen aan
de burger om een keuze te maken of hij al dan niet donor zou willen zijn.
Let wel, ik zeg daar niet mee dat iemand die geen donororganen wil afstaan,
niet voor transplantatie in aanmerking zal komen. Ik zeg wel dat de vanzelfsprekendheid
van de transplantatie in het verstrekkingenpakket veronderstelt, dat iemand
ook gevraagd mag worden, een keuze te maken of hij dan wel zij zelf donor
wil zijn. Ook de keuze of de vraag moet worden gesteld bij het paspoort dan
wel het rijbewijs stuit weer op deze logica. Hoe groter de opbrengst, des
te minder gegronde redenen wij hebben om de vraag te stellen. Daarom vraag
ik toch of het niet voor de hand ligt om bij een AMvB van artikel 10 op enig
moment verplicht te stellen dat antwoord wordt gegeven op de vraag of men
al dan niet donor wil zijn. Het is goed denkbaar dat dit bij de uitgifte van
reisdocumenten – bij voorkeur – of van rijbewijzen en brommercertificaten
verplicht wordt gesteld. In de ogen van mijn fractie moet het bij een dergelijke
verplichting mogelijk zijn om niet alleen de vraag naar donatie met ja of
neen te beantwoorden, maar ook met het antwoord dat men daar vooralsnog geen
uitspraak over wil doen, maar na vijf jaar opnieuw de vraag voorgelegd wil
krijgen. Ik krijg hier graag een reactie op.Ook zou het een mogelijkheid kunnen zijn om de verplichting te koppelen
aan het bereiken van de negentienjarige leeftijd, waarbij ook voor een uitstel
van vijf jaar kan worden gekozen. Mijn fractie kan zich goed voorstellen dat
een deel van degenen die bij de eerste oproep, bij het bereiken van de negentienjarige
leeftijd, nog geen besluit hebben genomen, later opnieuw herinnerd moeten
worden aan de mogelijkheid tot orgaandonatie.Het is mijn fractie overigens niet duidelijk waarom het gemeenten vrij
staat, donorregistratieformulieren bij de oproep tot het aanvragen van bijvoorbeeld
reisdocumenten, al dan niet mee te zenden. Wij hopen uiteraard dat veel gemeenten
dit zullen doen, maar beschouwen deze keuzevrijheid ook als een voorbeeld
van de terughoudende opstelling van de overheid. De keuze om de donorregistratieformulieren
al dan niet mee te sturen, wordt soms namelijk bepaald door de portokosten.
Ik wil hiermee de gemeenten niets verwijten, want die moeten steeds meer met
niets betalen. Ik illustreer eerder dat de overheid, die ook het verstrekkingenpakket
vaststelt, er duidelijk voor moet uitkomen en de kosten ervan moet dragen
als zij vindt dat de burger daarop moet antwoorden.Dat de inspanning van de overheid om het aantal registraties te vergroten
niet het karakter moet krijgen van "Gij zult", behoeft geen betoog,
maar de boodschap dat het goed is om orgaandonor te willen worden, past wel
goed bij de taak van de overheid tot het dienen van het algemeen belang. Dat
dit, zoals in de memorie van antwoord wordt gesteld, als dwang zal worden
ervaren, zien wij niet in. Juist het overlaten van het brengen van de boodschap
aan derden kan negatief werken, nog los van de extra kosten en inspanningen
die dit vergt.De houding van de overheid bij donatie bij leven lijkt tegenovergesteld
aan de houding bij donorregistratie. In de nadere memorie van antwoord wordt
met betrekking tot donatie bij leven aangegeven dat deze mogelijkheid met
meer nadruk aan de orde zal worden gesteld bij nierpatiënten en hun familieleden.
Omtrent de voorlichting wordt gemeld dat daarbij toch uitvoerig wordt ingegaan
op de techniek van het verwijderen van het orgaan. Wij denken eerder aan andere
onderwerpen, zoals de mogelijke persoonlijke consequenties. De druk op bijvoorbeeld
de familieleden zou wel eens erg groot, zo niet te groot kunnen zijn. Deze
druk is al groot door de lange wachtlijsten die bestaan voor reguliere donatie.
De bevordering van donatie bij leven zou juist met de grootst mogelijke terughoudendheid
moeten plaatsvinden, omdat de sociale controle dan wel de druk van familie
groot kan zijn en de gevolgen voor de donor wel eens ingrijpend kunnen zijn
in het latere leven. Voor deze burgers zou bij wijze van spreken door de omstandigheden
de mogelijkheid om te kiezen wel eens geheel afwezig kunnen zijn. Zwart-wit
gesteld, zou je kunnen zeggen dat mensen die zelf mogelijk ooit gebruik zullen
maken van donatie, de vraag nog niet verplicht moeten beantwoorden, maar dat
voor donoren die mogelijk nadeel van hun donatie zullen ondervinden een verplichtende
context niet wordt geschuwd. Concreet zou ik aan de minister willen vragen
hoe waarborgen kunnen worden gevonden dat er bij familiedonatie daadwerkelijk
sprake is van vrijwilligheid. Als donatie bij leven serieus wordt overwogen,
zijn het in de meeste gevallen de arts en de maatschappelijk werker van de
ontvanger die het gesprek voeren met de mogelijke donor waardoor, alweer,
sterke sociale druk ontstaat en een objectieve afweging voor de mogelijke
donor moeilijker wordt. Dit leidt soms tot druk op de familieleden om donor
te worden, waarbij een objectieve afweging erg moeilijk is. Ook komt het voor
dat de ontvanger zich verplicht voelt, het donatieaanbod van familieleden
te accepteren, terwijl hij of zij daar eigenlijk emotionele bezwaren tegen
heeft. Zou bijvoorbeeld nu juist omwille van de zorgvuldigheid niet moeten
worden geregeld dat de arts of de maatschappelijk werker van de patiënt
niet het gesprek met de donor mogen voeren, maar anderen dat moeten doen,
zodat de circuits van behandeling en van donorwerving gescheiden blijven?Ten slotte zou ik de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport behulpzaam
willen zijn in zijn voortdurende strijd tegen bureaucratische rompslomp. Rondom
het overlijden van een in een ziekenhuis opgenomen patiënt bestaat een
indrukwekkende documentatieplicht ten behoeve van de ziekenhuisadministratie,
maar zeker ook voor de administratie van een aantal instanties, zoals bijvoorbeeld
het Centraal Bureau voor de Statistiek, de gemeente van overlijden, het pathologisch
register, de huisartsen et cetera. Medische professionals zijn verantwoordelijk
voor het invullen van zo'n zeven formulieren. Op de meeste van deze formulieren
komen dezelfde vragen voor. Hierdoor vullen artsen meerdere keren dezelfde
gegevens, vaak handmatig, op diverse formulieren in. Ook vallen echter de
verschillen tussen de formulieren op. Op het formulier van het CBS bijvoorbeeld
wordt de doodsoorzaak in de omgekeerde chronologische volgorde gevraagd. Het
zou een goed idee zijn om conform wat het ministerie van Financiën voor
bedrijven heeft bereikt, te komen tot één elektronisch formulier.
Dat zou ook een goede stimulans zijn om de resultaten van het onderzoek om
de donatie van organen te vergroten door het vaststellen of de overledene
een potentiële donor is, snel te kunnen implementeren. De implementatie
zou dan niet worden belemmerd door de introductie van een achtste formulier,
maar worden gestimuleerd door het afschaffen van zeven formulieren. Wij wachten
met belangstelling de antwoorden van de minister af.Mevrouw Dupuis (VVD):Voorzitter. Het is mij een eer en genoegen u mee te delen dat ook ik namens
de SP-fractie het woord mag voeren. De VVD-fractie heeft inzake dit wetsvoorstel
in zowel het voorlopig als in het nader voorlopig verslag net als de heer
Hamel aandacht gevraagd voor de kwestie van het doneren van een nier door
een levende, vrijwel altijd verwante donor. De fractie heeft er herhaaldelijk
op gewezen dat in haar visie de ministers – het gaat in deze zaak ook
om minister Donner – ten aanzien van deze vorm van orgaandonatie te
weinig terughoudendheid betrachten. Eerder is van het tegendeel sprake: wie
het nader voorlopig verslag leest, kan wederom constateren dat de ministers
zich kennelijk wel bewust zijn van enige morele problemen terzake, maar daaraan
vervolgens geen enkele consequentie verbinden. Als zij al de problematiek
rond donatie van een nier door levende donoren erkennen, wordt deze weggeredeneerd.Wij herhalen, zoals ook de woordvoerder van de PvdA-fractie, de heer Hamel,
heeft vastgesteld: terwijl de regering terughoudend is bij het werven van
donoren via donorcodicillen, is zij dat veel minder inzake de zeer problematische
donatie door levende donoren. Het gaat hierbij werkelijk om een veel meer
kwestieuze zaak dan de algemeen aanvaarde donatie post mortem. De ministers
hebben opgemerkt dat niet kan worden gesproken van een actieve bevordering
van levend donorschap, maar deze constatering wordt wel gevolgd door een instemmende
verwijzing naar een rapport van de Gezondheidsraad terzake. Hierin wordt gesteld,
en met instemming door de ministers aangehaald, dat er medische voordelen
zijn voor de ontvanger van een nier van een verwante levende donor, dat er
minder wachttijd is en dat deze voordelen zwaarder wegen dan de nadelen voor
de levende donor bij wie de nier wordt weggehaald. De ministers hebben daaraan
toegevoegd dat zij niet van plan zijn een overheidscampagne te starten voor
donatie bij het leven. Dat zou er nog bij moeten komen! Uit alles blijkt echter
dat de regering de Gezondheidsraad volgt in diens positieve bejegening van
de donatie in vivo.De VVD-fractie vraagt zich af of de ministers zich wel realiseren dat
veruit de meerderheid van commissies van de Gezondheidsraad altijd al, en
nu ook, bestaat uit deskundigen die in hoge mate zelf betrokken zijn bij de
behandeling van nierfalen. De op zich gerechtvaardigde ijver om nierpatiënten
te behandelen kan een impact hebben op hun visie op de positie van de levende
donor. Wij stellen dat die dat ook heeft. Het zonder meer overnemen van het
advies van de Gezondheidsraad door de regering betekent in feite dat de regering
haar zo wenselijke neutraliteit in deze opgeeft.Wij sommen nog eens op welke bezwaren er kleven aan de onderhavige praktijk,
dus donatie in vivo door levende verwante donoren.Het eerste en meest zwaarwegende bezwaar is ook al door de heer Hamel
genoemd. Het betreft het door iedereen zo zeer aangeprezen en volgens alle
wetgeving terzake uiterst belangrijke punt van de geïnformeerde toestemming.
Inderdaad, er wordt om toestemming van de donor gevraagd voor deze ingreep
in het belang van een familielid. Dat spreekt dus vanzelf. Het zou schandalig
zijn als dat niet zo was. Het is echter niet voldoende. Laten wij eens de
context van zo'n toestemming bekijken. Stel, in een familie is er een persoon,
een ouder, broer of zus, oom of tante, neef of nicht, die lijdt aan een terminale
nierinsufficiëntie. Deze term betekent niet dat de persoon daaraan zal
sterven want er is dialyse mogelijk. De vraag kan dan echter wel rijzen of
familieleden een bloedmonster – zo gaat het ook – willen inleveren
om te bezien of iemand van die familie een bloedgroep heeft die compatibel
genoeg is met die van de zieke om een gunstig resultaat van een nierdonatie
te kunnen verwachten. Hoeveel ruimte denken de ministers dat een familielid
dan heeft om "nee" te zeggen? En hoe groot denken zij dat de ruimte
is om te weigeren als donor op te treden als werkelijk sprake van compatibiliteit?
Is de ministers onderzoek bekend waaruit blijkt hoe vaak in zo'n situatie
geweigerd wordt? Ik zal voor hen antwoorden: dat onderzoek is er niet. Het
probleem van de onvrije toestemming heeft onvoldoende aandacht in de literatuur
en in de praktijk van de donatie in vivo.Om deze onwenselijke situatie tegen te gaan, zijn in allerlei gremia in
de loop der jaren suggesties gedaan om er tenminste voor te zorgen dat binnen
de familie anonimiteit wordt gehandhaafd met betrekking tot familieleden die
al of niet meedoen, primair aan een eerste bloedonderzoek. In een kleine familie
lukt dat echter niet. Er zijn suggesties gedaan om twee verschillende teams
te creëren: een team dat volledig staat voor de belangen van de eventuele
donor en een ander team dat de belangen van de ontvanger behartigt, dus diens
behandelaars. Dit is precies wat de heer Hamel ook heeft aangegeven. Is het
de ministers bekend hoe dit in de praktijk gaat? In hoeveel ziekenhuizen is
sprake van een werkelijk gescheiden tweetal teams? Gaarne zou de VVD-fractie
deze informatie ontvangen.Samengevat: de kwestie van de toestemming is volstrekt onvoldoende doordacht
en wordt veel te gemakkelijk als goed geregeld beschouwd.Ten tweede vindt een massale inbreuk plaats op de lichamelijke integriteit
van de levende donor, die niet alleen een forse operatieve ingreep moet ondergaan
maar vervolgens ook verder moet leven met één nier en niet met
de twee die hij evolutionair en biologisch heeft meegekregen.
Echte langdurige onderzoeken naar de vraag wat dit op termijn voor de donor
betekent, zijn niet voorhanden. Er is echter plaats voor gerede twijfel. Men
heeft immers niet voor niets twee nieren. En was er ook niet de oude regel "in
dubio abstine","onthoud je bij twijfel"? Dat wij met één
nier ook toekunnen zal dan toch door beter onderzoek moeten worden vastgesteld
dan nu beschikbaar is. Zeker nu gerede twijfel aanwezig is over een werkelijke
toestemming, kunnen wij vaststellen dat nierdonatie in vivo een inbreuk betekent
op artikel 11 van onze Grondwet, dat de onaantastbaarheid van het lichaam
beschermt.Ten derde kan men vanuit de medische beroepsgroep zeggen dat deze ingreep
een flagrante schending is van het wijd en zijd gepropageerde oeroude primaire
medisch-ethische gebod om niet te schaden. Zelfs in de antieke oudheid vinden
wij in het Magnum Opus van Hippocrates, ongeveer 400 voor Christus, dit gebod
als dominant uitgangspunt voor elk medisch handelen. Indien toen al, dan nu
des temeer.Een liberale partij als de VVD schuwt staatspaternalisme, zeker inzake
omgang met ziekte en gezondheid. Wij pleiten dan ook niet voor een verbod
op orgaandonatie bij het leven. Het gaat bij zaken als deze immers om het
privé-domein van individuen, waarin uiteindelijk de eigen keuzen gelden.
Wij pleiten echter wel voor een situatie waarin de overheid de taak op zich
neemt om er ten minste op toe te zien dat de beroepsgroep zich houdt aan goede
protocollen inzake deze brisante morele kwestie. Van de overheid verwachten
wij voorts geen suggestie om burgers te bewegen over te gaan tot beschikbaarstelling
van een nier in vivo. Elke suggestie in die richting interpreteren wij, gezien
de twijfel over een vrije toestemming, als een inbreuk op Grondwetsartikel
11. Daarom kan het ook niet zo zijn dat er een prestatieverplichting voor
ziekenhuizen mag zijn inzake donatie in vivo. Dat zou betekenen dat ziekenhuizen
worden beloond voor het oogsten van voldoende organen van levenden. Ook dit
zou volgens de VVD-fractie kunnen worden geïnterpreteerd als een schending
van Grondwetsartikel 11.Ten slotte stel ik nog een laatste vraag aan de ministers. Waarom denken
zij dat in Nederland geen longitudinaal onderzoek bestaat naar de wederwaardigheden,
in elk opzicht, van families waarin donaties in vivo hebben plaatsgevonden.
De VVD-fractie wacht met bijzondere belangstelling de antwoorden van de ministers
af.De heer Klink (CDA):Mevrouw de voorzitter. Met het voorliggende wetsvoorstel beoogt het kabinet
via een beter flankerend beleid het aantal positieve donorregistraties en
het feitelijke aantal transplantaties te verhogen. Dat is ook nodig.Meer dan 1400 mensen wachten op een orgaan. Cijfers over 2005 geven bovendien
aan dat het aantal donaties is gedaald ten opzichte van 2004. Oorzaak was
overigens niet een vermindering van het aantal donorregistraties. Belangrijk
en relevant waren de sterftecijfers. Medische ontwikkelingen en de verhoging
van de verkeersveiligheid leiden er gelukkig toe dat minder mensen aan hersenvatletsel
en/of verkeersongevallen overlijden. Toch komt uit deze kring maar liefst
85% van alle orgaandonoren voort. Voor mensen die op de wachtlijsten staan, is de impact echter groot. Het
aantal beschikbare organen neemt af en de wachtlijsten nemen toe. Voor de
zieke medemens en hun verwanten is dat een hard gelag. Des temeer reden om
voortvarend in te zetten op meer potentiële donoren en op het verbeteren
van de uitvoering en de werkwijze in en om ziekenhuizen.Tijdens de wetgevingsprocedure is een aantal belangrijke vragen aan de
orde geweest. Sommige daarvan zijn sterk principieel, andere vooral praktisch
van aard. Maar alle zijn ze van vitaal belang voor de betrokkenen.Bij een aantal principiële aspecten rond deze wet wil de CDA-fractie
kort stilstaan. Vervolgens zullen wij enkele vragen van meer praktische aard
naar voren brengen. Door de uitvoerige en vrij uitputtende behandeling in
de Tweede Kamer en de uitgebreide voorbereiding in de Eerste Kamer, kunnen
de opmerkingen van mijn fractie toegespitst en beknopt zijn.Een vraag van meer principiële aard is of het toestemmingssyteem
vervangen moet worden door een bezwaarsysteem. Degenen die zich niet laten
registreren, worden dan geacht te bewilligen. Wil een dergelijk stelsel werken,
dan moeten nabestaanden min of meer buitenspel worden gezet. Zij kunnen donatie
dan niet verhinderen. Evenals voor het kabinet gaat dat voor de CDA-fractie
te ver. Het blijft verstrekkend om mensen die niet hebben gereageerd, dus
zonder informed consent, in principe aan te merken als donor. Dat wordt ook
in het buitenland zo gevoeld. Onderzoek van ZonMw toont niet voor niets aan
dat ook in landen die een bezwaarsysteem kennen, de nabestaanden bij de beslissingen
worden betrokken. Daar komt bij dat landen die op dit systeem zijn overgegaan,
zoals Italië en Zweden, geen noemenswaardig effect hebben kunnen constateren.
Dat bleek uit de stukken die zijn gewisseld met het kabinet. Relevante internationale
verschillen hebben vooral te maken met het aantal verkeersslachtoffers en
het aantal personen dat overlijdt vanwege een hersenbloeding.In het verlengde hiervan ligt de vraag of het zogeheten actieve donorregistratiesysteem
(ADR-systeem) een kans verdient. Binnen dit systeem zullen mensen vaker dan
in een bezwaarsysteem worden aangeschreven. Als zij zich niet laten registreren,
zal hen bovendien expliciet worden gemeld dat zij als donor staan geregistreerd
en zal hen worden gemeld welke consequenties dit heeft.Het kabinet betoogt in zijn standpuntbepaling naar aanleiding van het
onderzoek van ZonMw en NIVEL, dat de uitkomsten ongewis zijn. Het is mogelijk
dat mensen die zich anders als donor zouden laten registreren, in het nieuwe
stelsel dit niet doen. Om donor te worden is registratie immers niet meer
nodig. Officieel betekent niet reageren een impliciete instemming. Wellicht
zal vervolgens vaker dan nu het geval is, de beslissing bij de nabestaanden
komen te liggen. De gedragseffecten daarvan zijn onzeker. Inschattingen van
NIVEL geven aan dat het huidige beslissysteem niet slechter hoeft te scoren.
Bovendien is er in feite sprake van een variant op het geen-bezwaarsysteem.
Dezelfde tegenwerpingen die daar gelden, gelden ook hier.Bij de schriftelijke voorbereiding is in beide Kamers de vraag aan de
orde gesteld of mensen verplicht moeten worden om zich expliciet wel of niet
als donor te laten registreren, ook de heer Hamel wees er zo-even op. Enkel
op die voorwaarde zou bijvoorbeeld een officieel document, zoals een paspoort,
kunnen worden verkregen. De optie van het niet-kiezen vervalt
dan. In kennelijk goed Engels wordt gesproken over een mandated choice system.De minister stelt zijdelings dat ons huidige stelsel, evenals het mandated
choice systeem, een gesloten stelsel is. Wie zich niet laat registreren, laat
de beslissing immers in feite aan de nabestaanden over. Maar altijd is er
in voorkomende gevallen iemand die moet beslissen. Binnen het huidige model
komt het erop aan om deze nabestaanden meer van het belang van donatie te
overtuigen, daarop kom ik nog terug. Maar dat neemt niet weg dat ook het toestemmingssyteem
volgens de minister een gesloten stelsel is.Een meer principieel punt is dat mensen de vrijheid moet worden gelaten
om niet zelf een standpunt in te nemen. Ook niet kiezen is kennelijk een keuze.
In het kader van het zelfbeschikkingsrecht is dat een optie, zo betoogt de
minister. De minister verwijst in dat verband kort, zonder daarbij een eigen
positie in te nemen, naar discussies in het parlementaire jaar 1993/1994.
Graag zouden wij iets explicieter vernemen welke overwegende bezwaren het
kabinet bij monde van de minister heeft tegen het op verplichtende wijze vragen
naar een besluit over orgaandonatie. Overigens denkt de CDA-fractie dat het
onzeker is wat de keuze- en gedragseffecten van een dergelijke verplichting
zullen zijn. Wellicht zullen meer mensen "nee" tegen het donorschap
zeggen dan nu het geval is. Graag vernemen wij van de minister of er onderzoek
bekend is naar de effecten op het aantal donorregistraties van een dergelijk
stelsel.Bij één principiële vraag rond dit wetsvoorstel wil
de CDA-fractie nog stilstaan. Deze vraag zal in de nabije toekomst zeker nog
een rol spelen. Ik doel op het programma waarbij een levende donor organen
aanbiedt en in ruil daarvoor een nader te bepalen ontvanger boven aan de wachtlijst
wordt geplaatst. De CDA-fractie steunt de minister in zijn grote aarzelingen
op dit punt. Het is inderdaad verstandig eerst de Gezondheidsraad om een advies
te vragen over deze zogeheten indirecte donorruil. Punt van aandacht daarbij
is dat de Wet op de orgaandonatie de allocatie van organen wil koppelen aan
medische criteria. Dat is niet voor niets zo. Er moet geen ongerechtvaardigd
onderscheid worden gemaakt tussen mensen. Mensen zonder verwanten of vrienden
die een orgaan zouden willen afstaan mogen niet in een nadelige positie komen.Mevrouw Dupuis (VVD):Ik ben zo benieuwd wat de heer Klink überhaupt vindt van donatie
in vivo. Zonet heb ik daartegen een aantal zwaarwegende argumenten opgesomd.De heer Klink (CDA):Ik heb met belangstelling naar uw betoog geluisterd. Ik vind het te ver
gaan om arrestatieafspraken of prestatieverplichtingen voor ziekenhuizen te
maken. Ik aarzel op het punt van eventuele voorlichting daaromtrent, zodat
mensen weten welke keuzen er mogelijk zijn. Maar zodra er ook maar enig sociaal
of bureaucratisch verplichtend element in voorkomt en het zelfbeschikkingsrecht
onder druk komt te staan, vind ik dat veel te ver gaan. Ik vind het te ver
gaan als ziekenhuizen een registratieverplichting krijgen of zichzelf moeten
verantwoorden.Ik vervolg mijn betoog. De minister heeft ervoor gekozen om dat systeem
niet aan te passen. Wel moet de uitvoering in ziekenhuizen en de werving van
potentiële donoren verbeteren. De CDA-fractie steunt de minister in die
aanpak. Centraal bij de uitvoering staan: a. de verbetering van
de raadpleging van het donorregister, in die zin dat dit al in een betrekkelijk
vroeg stadium in het overlijdensproces kan gebeuren;b. de gestroomlijnde
verslaglegging en daarmee verbetering van de procedures in ziekenhuizen;c. het laten verrichten van niet-medische taken door speciale functionarissen;d. en het beter consulteren van nabestaanden.Verder preciseert de wet dat nabestaanden zich dienen te voegen in de
eerdere wilsbeschikking van de overledene. Als deze voor orgaandonatie heeft
gekozen, zullen de nabestaanden zich daarbij moeten neerleggen, behalve in
zeer uitzonderlijke situaties. Nieuw rond de werving van donoren is dat mensen
mogen worden aangeschreven die nog niet hebben gereageerd op een eerdere mailing,
inclusief nieuw ingezetenen.Zoals gezegd: de CDA-fractie steunt de minister in deze aanpak. Toch heeft
zij een vraag over het donorformulier. Graag vernemen wij hoe het staat met
de registratiemogelijkheden via internet. Een van de redenen waarom mensen
zich niet laten registreren, is dat zij het gevoel hebben dat de registratie
definitief is, of op zijn minst oogt. Het meer en gemakkelijker zelf kunnen
beheren van de wilsbeschikking, zou die barrière kunnen wegnemen. Daarom
is het van belang deze mogelijkheid snel te realiseren. Dit in eigen beheer
nemen kan ook helpen om snel duidelijkheid te krijgen over de zogeheten "nieuwe
organen". Dat betreft organen die nog niet op het formulier van de donor
stonden toen dit werd ondertekend, omdat deze toen nog niet te transplanteren
waren. Daardoor veroudert een registratie soms en moet voor het transplanteren
van nieuwe organen vaak toestemming worden gevraagd aan de nabestaanden. Internet
biedt de mogelijkheid het codicil snel te actualiseren. Potentiële donoren
zouden via internet op de hoogte kunnen worden gehouden van nieuwe ontwikkelingen.
Uiteraard moet dit vrijwillig en op een verstandige manier gebeuren. Mensen
moeten niet overvoerd worden. Irritatie moet worden vermeden, anders lopen
wij zelfs het risico dat mensen gaan terugschrikken voor donatie. Maar als
dit zorgvuldig gebeurt, biedt communicatie via internet wel degelijk kansen.
Hoe staat de minister daar tegenover?Is het bovendien, zo vraagt de CDA-fractie zich af, niet mogelijk om donoren
in staat te stellen om op voorhand akkoord te gaan met het doneren van zogenaamde
nieuwe organen? Van informed consent is dan in die zin sprake dat het een
vrijwillige besluit betreft aangaande de te zijner tijd wellicht nuttige organen
van het lichaam.In de tweede plaats vraagt de CDA-fractie zich af hoe te verhinderen valt
dat de opening die het kabinet nabestaanden nog steeds biedt om donatie te
verhinderen, zal worden opgerekt. In 10% van de huidige situaties blijken
de nabestaanden donatie tegen te houden. Zijn de overwegingen die daarbij
nu een rol spelen van een andere orde dan in de uitzonderlijke uitzonderingssituaties
waarop de minister kennelijk in het kader van deze wet doelt?In de derde plaats constateert de minister dat er grote verschillen zijn
in het aantal orgaandonaties tussen ziekenhuizen onderling. Die verschillen
zijn er ook tussen instellingen met een relatief grote potentie aan zogenaamde
heartbeatingdonaties. Om de achterblijvende ziekenhuizen naar
een hoger niveau van donaties te tillen, werken de minister en het veld aan
onderlinge voorbeeldwerking, best practices. Daarbij is aangesloten bij het
al langer lopende programma "Sneller Beter" van het ministerie.
Hoe staat het inmiddels met deze benadering en met dit programma op dit specifieke
punt? Is het eerste optimisme over dit programma ook bij donatie reëel
gebleken en tekenen zich resultaten af? Dat is immers van groot belang, omdat
juist op dit punt de nodige winst valt te behalen. Lukt het om het toestemmingspercentage
door nabestaanden in de buurt van de 40 te brengen, dan is immers maar liefst
een winst te behalen van 20 tot 50 donororganen. Wat zijn de bevindingen tot
dusver? Waar lagen eigenlijk de belemmeringen bij de achterblijvende ziekenhuizen?
Als wij het goed zien, verwachtte de minister veel van de zogenaamde requestor,
die zich specialiseert in en toelegt op het benaderen van nabestaanden. Betekent
de pilot die in zes ziekenhuizen plaatsvond, zonder dat dit veel effect sorteerde,
dat nu langs een andere weg wordt gewerkt aan het opheffen van de grote verschillen –
genoemd wordt een variatie met een bandbreedte van 30% tot 70%
in toestemming van nabestaanden – en dat dit tot resultaat leidt? Wat
zijn de speerpunten van het programma Sneller Beter?Voorts vragen wij de minister, in het verlengde van de ongelijke prestaties
van ziekenhuizen terzake van de donatie, om ook de Eerste Kamer in het najaar
op de hoogte te stellen van de tussentijdse resultaten van het project dat
non-heartbeatingdonatie moet stimuleren. In het najaar van dit jaar verwacht
de minister een eerste tussenrapportage.Ook leeft er bij de CDA-fractie nog een vraag over de bekostiging van
de uitnameactiviteiten. Is een toereikende financiering van het totale proces
gegarandeerd? Sterker nog, in hoeverre bevat de huidige financiële tegemoetkoming
in de kosten voldoende financiële prikkels en wellicht bonussen om als
ziekenhuis serieus werk te maken van de al met al toch vele, zich plotseling
voordoende activiteiten die met orgaandonatie zijn gemoeid?Ik heb nog een enkele punt van aandacht over de werving van nieuwe donoren.
Verstandig vindt de CDA-fractie de benadering van de minister om via gemeenten
en in het kader van de uitgifte van paspoorten mensen herhaaldelijk te verzoeken
om zich als donor te laten registreren. Het alternatief van de herinneringsbrief
is duur en niet per se kansrijker. Wel vragen wij ons af waarom niet voor
een verplichte deelname van gemeenten is gekozen. Kan de minister ons nog
eens zijn overwegingen geven? Weegt het mogelijke argument van gemeentelijke
autonomie op tegen de enorme belangen die hier voor zieke mensen op het spel
staan? Hoeveel gemeenten zullen naar de verwachting van de minister meedoen
aan dit traject?In dat verband is ook met enige regelmaat gesproken over de mogelijkheid
om zorgverzekeraars een rol te geven bij het werven van donoren. De minister
heeft terecht kanttekeningen bij deze suggestie geplaatst. Hij heeft er onder
meer op gewezen dat het moeilijk is om verzekeraars op dit vlak verplichtingen
op te leggen, gezien ook de privaatrechtelijke status van de verzekeraars.
De CDA-fractie steunt de keuze voor de gemeenten als herinneringsinstantie.
Toch stelt de minister bij de voorbereiding van het wetsvoorstel een aantal
keren ook zelf dat verzekeraars een stimulerende rol kunnen spelen. Waarop
doelt hij met deze stimulerende rol van verzekeraars?Tot slot wil de CDA-fractie haar waardering uitspreken voor de vele initiatieven
die in de afgelopen jaren zijn genomen om het aantal donaties te verhogen.
Met campagnes, met de introductie van donatie- en transplantatiefunctionarissen,
met onderzoek naar effecten van verschillende systemen en via best practices
alsook met behulp van deze nieuwe wetgeving werkt de minister op een breed
front aan verbeteringen. Deze constatering is bedoeld als een compliment en
ook als aansporing, want dit alles neemt niet weg dat de behoefte aan donaties
groeit, terwijl het aanbod achterblijft.De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-1483-1488.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl