Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de arbeidsongeschiktheidswetten in verband met de wijziging van de systematiek van de herbeoordelingen (Wet wijziging systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten) (29498)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 2092-2098

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-07-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 38, pagina 2092-2098

06-07-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29498Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en Horecawet in verband met de introductie van de bestuurlijke boete (29299)Pagina 2122-2123
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met aanpassing van de structuurregeling (28179)Pagina 2131-2141
Herdenking van het oud-lid der Eerste Kamer mevrouw dr. H. Verwey-JonkerPagina 2098-2098
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet in verband met verruiming van de mogelijkheden van meerpersoonscelgebruik (28979)Pagina 2154-2164
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Invoeringswet Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van de bevoegdheid aan gemeentebesturen om in het kader van de Wet werk en bijstand categoriale regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort te zetten of nieuwe categoriale regelingen terzake tot stand te brengen (29420); - Wijziging van de Wet werk en bijstand en enige andere wetten in verband met een aantal technische verbeteringen en het herstel van enkele omissies in de Invoeringswet Wet werk en bijstand (29499)Pagina 2098-2103
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet (Plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders) (28980)Pagina 2141-2154
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Invoeringswet Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van de bevoegdheid aan gemeentebesturen om in het kader van de Wet werk en bijstand categoriale regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort te zetten of nieuwe categoriale regelingen terzake tot stand te brengen (29420); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand en enige andere wetten in verband met een aantal technische verbeteringen en het herstel van enkele omissies in de Invoeringswet Wet werk en bijstand (29499)Pagina 2098-2103
Presentie en opening (dinsdag 6 juli 2004)Pagina 2067-2067
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met aanpassing van de structuurregeling (28179)Pagina 2067-2076
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet in verband met verruiming van de mogelijkheden van meerpersoonscelgebruik (28979)Pagina 2076-2092
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet (Plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders) (28980)Pagina 2141-2154
Herdenking van het oud-lid der Eerste Kamer mevrouw dr. H. Verwey-JonkerPagina 2098-2098
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet in verband met verruiming van de mogelijkheden van meerpersoonscelgebruik (28979)Pagina 2154-2164
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en Horecawet in verband met de introductie van de bestuurlijke boete (29299)Pagina 2122-2123
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling met betrekking tot tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang (Wet kinderopvang) (28447)Pagina 2103-2122
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de arbeidsongeschiktheidswetten in verband met de wijziging van de systematiek van de herbeoordelingen (Wet wijziging systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten) (29498)Pagina 2123-2131
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de arbeidsongeschiktheidswetten in verband met de wijziging van de systematiek van de herbeoordelingen (Wet wijziging systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten) (29498)Pagina 2092-2098
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de arbeidsongeschiktheidswetten in verband met de wijziging van de systematiek van de herbeoordelingen (Wet wijziging systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten) (29498)Pagina 2123-2131
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met aanpassing van de structuurregeling (28179)Pagina 2067-2076
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling met betrekking tot tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang (Wet kinderopvang) (28447)Pagina 2103-2122
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet in verband met verruiming van de mogelijkheden van meerpersoonscelgebruik (28979)Pagina 2076-2089
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met aanpassing van de structuurregeling (28179)Pagina 2131-2141
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de arbeidsongeschiktheidswetten in verband met de wijziging van de systematiek van de herbeoordelingen (Wet wijziging systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten) (29498)Pagina 2089-2098
Presentie en opening (dinsdag 6 juli 2004)Pagina 2067-2067

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de arbeidsongeschiktheidswetten in verband met de wijziging van de systematiek
van de herbeoordelingen (Wet wijziging systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten)
(29498).De voorzitter:Ik heet de minister De Geus wederom van harte welkom in dit huis.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Westerveld (PvdA):Voorzitter. Het thema van het debat over het wetsvoorstel dat ik kortheidshalve
zal aanduiden als het wetsvoorstel herbo, luidt: "Nieuwe kansen voor mensen
aan de kant, strengere beoordelingscriteria voor WAO'ers." Nu dit laatste
met nadruk ook het zogeheten zittende bestand betreft, heeft de medaille die
wetsvoorstel herbo heet een glimmende, fraai opgepoetste voorzijde en een
zwarte lelijke achterkant. In de toelichtende beleidsstukken over dit wetsvoorstel
benadrukt de minister graag de fraaie kant. Dat is begrijpelijk en ook zijn
goed recht, maar hij zal er begrip voor moeten hebben dat mijn fractie het
vooral over de zwarte kant wil hebben, zonder dat dit betekent dat zij geen
oog heeft voor de glimmende kant: ruim 80.000 reïntegratietrajecten voor
WAO'ers, vaak mensen zonder werkgever die op zijn verplichtingen ter zake
kan worden aangesproken, dat is niet niks. Wij hopen mét de minister
dat velen van hen de kansen die hiermee geboden worden, zullen kunnen aangrijpen
en daadwerkelijk zullen reïntegreren. Anderzijds, al te hoge verwachtingen
moeten wij daar nu ook weer van hebben, niet eens zozeer vanwege de hopeloosheid
van de doelgroep, maar door de stand van de arbeidsmarkt gecombineerd met
een forse portie bias onder werkgevers. Laten wij als wij het dáárover
hebben, vooral de overheid zelf niet vergeten. Vorige week nog stond in de
krant te lezen dat gemeenten, tegenwoordig zelf in hoge mate verantwoordelijk
voor de reïntegratie van mensen aan de kant, er maar zeer mondjesmaat
toe overgaan om mensen uit de bijstand aan te nemen.Voorzitter. Over het debat van twee weken geleden is door sommigen wel
gemopperd dat de toonzetting zo technisch was, dat het vooral over feitjes
en technieken ging en zo weinig over beginselen en uitgangspunten. Ik vrees
dat dit vandaag wat mij betreft niet veel anders zal zijn. Met excuses aan
degenen die graag naar grote verhalen luisteren, waar sociale zekerheid zich
óók goed voor leent, maar mij valt als sociale zekerheidstechneut
juist zo vaak op dat bewindslieden in discussies over grondslagen veel te
gemakkelijk wegkomen met maatregelen waarvan de precieze portee niet boven
tafel komt. Ook nu zie ik geen andere mogelijkheid om de medaille die "herbeoordelen"
heet om te draaien, dan door in te gaan op deelaspecten, op voorbeelden niet
alleen in het kader van het wetsvoorstel herbo, maar ook in het kader van
het beoogde nieuwe schattingsbesluit dat hier in hoge mate mee samenhangt.
Dit besluit nu is eerst vorige week in de Tweede Kamer besproken. Het verslag
van het daarover gevoerde algemeen overleg hebben wij nog niet gekregen en
wij dus zijn aardig beperkt in onze mogelijkheden om dat overleg in volle
omvang in onze inbreng te betrekken. Collega's zullen hier ongetwijfeld ook
iets over zeggen en om tijd te besparen, verklaar ik mij bij voorbaat solidair
met hun opvattingen ter zake.Het wetsvoorstel herbo heet Wijziging systematiek herbeoordelingen, maar
als dat de werkelijke portee van het wetsvoorstel zou zijn, zou dit waarschijnlijk
niet eens voor een mondelinge behandeling geagendeerd zijn. Het zou in dat
geval een hamerstuk zijn geweest, want dat het een goed idee is om eens wat
creatiever om te gaan met het fenomeen herbeoordelen, om dit wat individueler
in te steken dan met een systeem waarin iedere WAO'er, ongeacht zijn mogelijkheden
en ongeacht de stand van de arbeidsmarkt na vijf jaar standaard aan de beurt
is, daar is iedereen het wel over eens. Flexibiliteit en maatwerk in de beoordeling,
in zoverre loopt dit wetsvoorstel op de aanstaande herziening van de WAO vooruit.
Om het in de woorden van de minister te zeggen: "Het nieuwe stelsel –
mensen meer aanspreken op wat zij nog kunnen – zal niet gelden voor
de bestaande WAO'ers. Zij blijven zolang zij aan de voorwaarden voldoen recht
houden op een WAO-uitkering. Maar" – nu komt het – "de nadruk
op de mogelijkheden van mensen om te werken, kan ook voor de bestaande arbeidsongeschikten
bereikt worden. Daartoe is het schattingsbesluit voor de huidige arbeidsongeschiktheidwetten
gewijzigd."Voorzitter. Dit citaat illustreert dat wij met dit onderwerp voor de zoveelste
keer terecht zijn gekomen in het thema overgangsrecht. Is het terecht de nieuwe
normen op bestaande gevallen toe te passen, ook wanneer die toepassing een
achteruitgang in rechten impliceert? Zo ja, per wanneer kan en mag dat het
geval zijn? Dient dit voor iedere wijziging en voor ieder type WAO'er hetzelfde
te zijn of ligt een differentiëring meer voor de hand? Dat eerste, een
differentiëring, gebeurde bijvoorbeeld ook een aantal jaren geleden bij
de herziening van de Algemene weduwen- en wezenwet. Die ging ook gepaard met
een variabel en per onderdeel verschillend overgangsrecht.In het debat van twee weken geleden heeft mijn fractie de minister een
aantal voorbeelden voorgehouden, cases van gereïntegreerde WAO'ers die
er door de herbeoordeling één of twee uitkeringsklassen op achteruitgaan
om redenen die niets met meer kansen op werk te maken hebben. Voorbeelden
ook van overheidsbeslissingen, die aanleiding kunnen zijn tot stevige arbeidsconflicten.
Ruzies, omdat partijen zich ieder voor zich op het standpunt stellen dat de
ánder maar de beurs moet trekken. Eén zo'n voorbeeld is aanleiding
geworden voor een reparatoire maatregel, naar ik aanneem omdat de minister
met mij en met mijn collega van de CDA-fractie die zich hier acuut solidair
mee verklaarde, tot het oordeel kwam dat dát als consequentie toch
te grijs zou zijn. Uiteraard ben ik de minister erkentelijk voor dit gebaar.
30 mln als extra tegemoetkoming aan bestaande gevallen is een fors bedrag,
maar op gevaar af dat ik nu te boek kom te staan als "rupsje nooitgenoeg",
moet ik toch zeggen dat het probleem ten principale daarmee niet is opgelost.
Ik kom hier nog op terug.Verleden week heeft de Tweede Kamer dus met de minister gedebatteerd over
de consequenties van het nieuwe schattingsbesluit. Een belangrijk punt in
deze discussie betrof de uitvoerbaarheid van het in stelling brengen van al
die nieuwe criteria jegens 500.000 uitkeringsgerechtigden. Aanvankelijk had
de minister voor de operatie herbo de datum 1 juli in gedachten, maar
de uitvoerder UWV heeft hem hier om praktische redenen van afgebracht. Systeemtechnisch
vraagt de inbedding van al die nieuwe criteria in het bestaande berekeningssysteem
namelijk nogal wat, zeker als men bedenkt dat dit op een half miljoen mensen
moet worden toegepast. Als wij een zorgvuldige, een consistente, een vlekkeloze
of – laat ik bescheiden blijven – een zo vlekkeloos mogelijke
operatie willen, één die niet meteen bij de eerste protesterende
burger voor de rechter onderuit gaat, dan is een deugdelijke voorbereiding
een eerste vereiste. Goed, 1 juli is dus van tafel, 1 oktober is
haalbaar, aldus UWV en daar gaan wij op gezag van de uitvoerder dan maar van
uit. Wel vroeg ik mij in dit verband af wat er nu gebeurt met degene die in
het kader van de negendemaandsmelding tussen nu en oktober bij UWV wordt aangemeld,
dus een werknemer die in oktober, november of december de einde wachttijd
bereikt. Naar ik heb begrepen kan UWV deze man nog niet volgens het nieuwe
systeem beoordelen, dat kan pas na 1 oktober. Krijgt hij dus bij einde
wachttijd WAO volgens de oude norm? Anders gezegd: betekent uitstel voor UWV
tot 1 oktober opschuiving voor de nieuwe instroom tot 1 januari?Terug naar de kerngroep van het wetsvoorstel herbo: het zittend bestand.
Het wetsvoorstel brengt een verdere complicering van de half-miljoensoperatie
en deze complicatie heet "uitvoeringsflexibiliteit". Ik citeer de minister
maar weer: "Volgens de nieuwe systematiek zal het UWV alle arbeidsongeschikten
onder de 55 jaar in de komende anderhalf jaar oproepen voor een herbeoordeling,
met uitzondering van degenen die al bij eerdere overgangen ontzien werden.
Hiertoe wordt het volledige her te beoordelen bestand als het ware in twee
groepen, ofwel cohorten ingedeeld." Daarmee wordt, aldus de minister in antwoord
op vragen van mijn fractie, bereikt dat mensen "globaal gezien" weten wanneer zij aan de beurt zijn. Deze laatste toevoeging was bedoeld
om de vrees van mijn fractie voor bestuurlijke willekeur weg te nemen. Wat
betekent nu "globaal gezien"? "Nieuw aan dit systeem is" – ik citeer
opnieuw de minister – "dat het niet langer de minister is die bepaalt
wie moet worden herbeoordeeld, maar dat UWV binnen het totale cliëntenbestand
ook nagaat met wie goede ervaringen zijn opgedaan. Op het moment dat men daar
vanuit de eigen ervaringen de meeste kansen ziet, worden de professionele
herbeoordelingen daarop toegespitst. Het instrument van de herbeoordeling
kan aldus worden gebruikt om na te gaan welke personen dichterbij de arbeidsmarkt
staan. Dit ligt in zekere zin besloten in de vrijheid die het UWV heeft gevraagd
en van mij heeft gekregen om binnen de systematiek van de herbeoordeling de
inzet eerst te richten op de mensen met de meeste kansen." Concreet heeft
mijn fractie over het aldus geschetste nieuwe systeem de volgende vragen.
Kan de minister iets meer vertellen over dit "op professionaliteit gebaseerde"
selectiesysteem van UWV? Kan dat bijvoorbeeld eerder regionaal dan landelijk
bepaald zal zijn? Kan het bijvoorbeeld betekenen dat in de ene regio potentieel
horecapersoneel eerder aan de beurt zal zijn en in een andere omgeving eerder
administratief personeel? Vindt hij dat aanvaardbaar vanwege de combinatie
van zoet en zuur die de burger met dit "aan de beurt zijn" te slikken krijgt?
Zoet: wij gaan met u doornemen wat er nodig is om u terug aan het werk te
krijgen en als daar een zeker prijskaartje aan hangt, gaan wij dat betalen.
De overheid heeft hier extra geld voor uitgetrokken. Zuur: ongeacht of wij
die investering doen en ongeacht de afloop, uw geval gaat door een gewijzigde
herbeoordelingsmolen en dat kan betekenen dat uw uitkering over twee maanden
wordt verlaagd of beëindigd. Dát is wat de betrokkene kan verwachten!
Hij heeft alleen geen flauw idee wanneer hij die eerste brief kan verwachten,
anders dan dat dit tussen nu en anderhalf jaar kan zijn. Dit heeft het kabinet
met de wijziging van de wet herbeoordelingen echter niet in petto voor deze
540.000 mensen. Onder de smaakvolle politiek correcte saus gaat iets heel
anders schuil. Ik wijs op de gedachtegang dat mensen pas aan het werk gaan
als ze hun uitkering geheel of gedeeltelijk verliezen. Ik vind dit een intrigerende
redenering. Werken is het leukste wat er is, het is enorm bevredigend, het
is goed voor het gevoel van eigenwaarde, voor het sociale leven, enz., maar
de enige manier om mensen werkelijk aan het werk te krijgen is door hun uitkering
geheel of gedeeltelijk af te pakken. Deze wijziging voegt iets toe wat al
bestaat, namelijk het wetsvoorstel plus het schattingsbesluit. Het kabinet
heeft zelf al berekend dat een kwart van alle herbeoordeelde WAO'ers zal worden
afgeschat, mooie veilingtaal overigens, en dus de uitkering of een deel daarvan
verliest. De pijn zit, zoals bekend, niet zozeer in de herbeoordelingen an
sich, maar in het feit dat herbeoordeeld wordt op grond van nieuwe criteria.De minister wekt maar al te graag de indruk dat "uit de WAO" ongeveer
hetzelfde is als "in een baan". Iedereen weet natuurlijk dat dit onzin is.
Zodra het gaat over voorspellingen en berekeningen betreffende de situatie
waarin afgeschatte WAO'ers straks terecht kunnen komen, worden de teksten
in de memories van antwoord en van toelichting bijzonder vaag en speculatief.
Het kabinet denkt zelf dat 70% van degenen die afgeschat zijn in de WW komen.
Dat is dus iets anders dan dat ze in een baan terecht komen. Waar komen die
andere 30% in terecht? Er zijn drie opties over: werk, bijstand of helemaal
niets als je partner wat verdient.Gelukkig heeft het CDA, en in dit geval Hannie van Leeuwen die na een
goed gesprek met de minister en wat druk vanuit de gehele Kamer, de pijn voor
een deel van de WAO'ers met zes maanden weten te verzachten. Met zes maanden
overgangs-WW zijn echter het overgangsrecht en het sociale gezicht van het
CDA nog niet gered. Immers, op dit moment hebben mensen in de WAO over het
algemeen vijf jaar vast WAO tot aan de volgende herbeoordeling.De redenering hoe het kabinet uitkomt op 70% WW-gerechtigden is, voor
wie van hogere wiskunde houdt, interessant: bij de huidige herbeoordelingen
komt 40% van de afgeschatte WAO'ers in de WW. Van de nieuwe herbeoordeelden
zal het om minder mensen gaan, omdat het om een andere groep gaat. Dan draait
de redenering echter en wordt vervolgens aangenomen dat de mensen die niet
aan het werk komen, en dat zijn er meer dan bij de huidige herbeoordeelden,
dus recht hebben op WW. Die redenering klopt volgens mij niet. Het gaat namelijk
om een heel andere groep. Een percentage van 70 lijkt mij dus een slag in
de lucht. In de memorie van antwoord op het schattingsbesluit gaat het kabinet
zelf uit van 45.000 à 50.000 WW-uitkeringen van die 110.000 mensen
die afgeschat zijn. Dit is minder dan 50%.Het is gegoochel met cijfers. Waar gaat het ministerie vanuit? Stroomt
straks 40% of 70% van degenen die afgeschat zijn de WW in? Ik spreek hierbij
niet over het door deze Kamer bedongen overgangs-WW-recht van zes maanden,
maar over het gewone recht op WW. Ik hoor graag een reactie van de minister
hierop.Een van de meest crue aspecten van herbeoordelingen plus schattingsbesluit
is dat er voortaan gedaan wordt alsof mensen nu iets kunnen wat ze vroeger
niet konden. Wie nog nooit een computer heeft aangeraakt, wordt – als
het om het bepalen van fictieve mogelijke functies gaat – geacht over
computervaardigheden te beschikken. Wie geen woord Nederlands spreekt, doet
dat volgens de wetten van de Geus wél. Dit is een bijzondere wijze
van invulling van de arbeidsgeschiktheid van mensen. Soms kunnen ze het leren,
maar dan moet men daar wel de tijd en de mogelijkheden voor krijgen. Dank
zij de reparatie die deze Kamer eruit gesleept heeft is er in ieder geval
nog acht maanden de tijd. Dit is echter voor een analfabete schoonmaakster
die door haar rug is gegaan niet genoeg. Na twee maanden wachttijd en twee
maanden overgangs-WW komt deze schoonmaakster in de bijstand en zij krijgt
helemaal niets als haar man verdient.Mensen moeten bovendien niet alleen tijd, maar ook mogelijkheden krijgen
om die "algemeen gebruikelijke bekwaamheden" ook werkelijk te verwerven. Hoe
staat het op dit moment met de wachtlijsten voor het leren van Nederlands
door oudkomers? Ik heb met ROC's gebeld die dergelijke cursussen verzorgen.
De wachtlijsten voor oudkomers zijn nog steeds ellenlang. Zelfs als iemand
de intellectuele mogelijkheden heeft om snel Nederlands te
leren, zijn daar geen faciliteiten voor. Ik hoop dat de minister nu niet wijst
op de eigen verantwoordelijkheid en de vrije markt voor cursussen Nederlands.
Iedereen weet dat die cursussen niet te betalen zijn voor mensen met een WAO-uitkering.
Ik krijg graag een reactie hierop van de minister.Dit kabinet blijkt keer op keer ongevoelig te zijn voor de maatschappelijke
gevolgen van de hevige bezuinigingsdrift, maar heel af en toe is het gevoelig
voor chaos in de uitvoering. Voor die chaos waarschuwt het UWV. Wat moet het
UWV met de frase "algemeen gebruikelijke bekwaamheden"? Het kabinet wil dit
begrip in een ministeriële regeling nader omschrijven, maar dat duurt
nog even. Zolang de invulling van zo'n cruciale strofe nog niet duidelijk
is, moet de Eerste Kamer op haar hoede zijn wat betreft de rechtszekerheid
en de uitvoerbaarheid van de nieuwe wetgeving. Mijn fractie vindt dat zij
zonder een duidelijke invulling van het schattingsbesluit, en daarmee een
duidelijke invulling van deze strofe, de wijziging in de wet herbeoordeling
niet kan beoordelen. Zij had dan ook dit debat, en zeker de stemming over
het wetsvoorstel, willen uitstellen maar helaas was daar net geen meerderheid
voor te vinden.Ik kom te spreken over de rechtsongelijkheid die dreigt op het moment
waarop de WAO'ers, de WAZ'ers en Wajongers herkeurd worden. Binnen de herbeoordelingsoperatie
zit een objectieve cesuur, namelijk die van mensen onder of boven de 48 jaar.
Wie jonger dan 48 is, wordt in de eerste anderhalf jaar herbeoordeeld en de
rest in het daarop volgende jaar. Het UWV bepaalt echter of je aan het begin
of aan het eind van die anderhalf jaar zit. Als het louter om een goed gesprek
zou gaan met een bijbehorend reïntegratieplan is er niets aan de hand,
zeker niet omdat je zelf om een herbeoordeling kunt vragen. De redenering
van de minister dat mensen blij moeten zijn met een herbeoordeling zou dan
opgaan, maar het gaat ook en vooral over een korting op de uitkering of zelfs
het verlies daarvan. Het kan dan – terwijl hier geen enkel objectief
of transparant criterium aan ten grondslag ligt – anderhalf jaar uitkering
schelen als je aan het begin of het eind van de operatie zit. Het UWV bepaalt
dit achter gesloten deuren.Dat de herbeoordelingen niet allemaal tegelijkertijd kunnen plaatsvinden
is logisch, maar er is natuurlijk niets tegen om de eventuele verlaging van
de WAO-uitkering, die het gevolg is van de herbeoordeling, wel op één
datum te laten ingaan. Natuurlijk leidt dit tot besparingsverliezen, zoals
dat zo mooi heet, maar rechtsgelijkheid kost nu eenmaal geld. Dit kabinet
heeft echter erg veel rechtsongelijkheid over om wat euro's in de schatkist
te krijgen. Ook hierop krijg ik graag een reactie van de minister.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter. Vandaag staan we voor de plenaire behandeling van de Wet wijziging
systematiek herbeoordelingen arbeidsongeschiktheidswetten in combinatie met
het aangepaste schattingsbesluit. Het systeem van de vijfde en eerstejaars
wettelijke herbeoordeling komt dan te vervallen en al te gemakkelijk wordt
eraan voorbij gegaan dat dit ook afschatting van 90.000 gevallen in het afgelopen
jaar heeft betekend. In plaats hiervan komt een herbeoordeling naar nieuwe
normen. Deze hebben betrekking op zowel een ander moment van herbeoordeling
als op de nadere regelgeving over de claimbeoordeling, zoals deze thans is
vormgegeven in het voorliggende schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten.De CDA-fractie heeft tijdens het debat over arbeid en ziekte een voorschot
genomen op deze behandeling. Wij zijn toen uitvoerig en diepgaand ingegaan
op wat ons ten diepste beweegt als het gaat over het vraagstuk van preventie
en reïntegratie. Dat staat bij ons centraal in ons denken en ik doe die
discussie dan ook niet over. Ik beperk mij tot enkele opmerkingen.In het aangepaste schattingsbesluit ontbrak een of andere vorm van overgangsrecht
voor WAO'ers die er metterdaad enige inkomensklassen op achteruit zouden gaan.
Hiernaast stond wel de eerbiedigende werking voor de 55-plussers en degenen
die op grond van eerdere wijzigingen nadrukkelijk waren ontzien. Deze beide
groepen zouden worden vrijgesteld van de nieuwe herbeoordelingsoperatie. Het
vinden van een oplossing, ook voor degenen die er wezenlijk op achteruit zouden
gaan, zou – en daar was de CDA-fractie van overtuigd – bepaald
geen gemakkelijke zaak zijn. Bovendien zou dit de nodige tijd vergen. Het
stemt dan ook tot tevredenheid dat de minister niet alleen de discussie is
aangegaan, maar ook in positieve zin op onze suggesties wilde ingaan, hoe
moeilijk dat in de gegeven economische situatie ook is. Hoewel wij aanvankelijk
een iets ruimere invulling aan het overgangsrecht voor deze groep hadden willen
geven, heeft de discussie op 15 juni jl. en de hierop gevolgde brief
in dit opzicht de nodige duidelijkheid gebracht, evenals de vele rekensommen
die in de afgelopen weken ook door de CDA-fractie zelf zijn gemaakt.Vastgesteld is dat in de meeste gevallen sprake zal zijn van een terugval
in inkomen met enkele inkomensklassen, maar er zal tevens recht ontstaan op
een WW-uitkering, zodat het inkomen als zodanig er niet op achteruit zal gaan.
Het kan zelfs zo zijn, zo heeft de minister betoogd en geschreven, dat het
inkomen stijgt wanneer iemand in de WAO in de vervolguitkering zit en de uitkering
op basis van het vervolgdagloon wordt bepaald. Momenteel wordt de WW-uitkering
in dat geval dan op basis van het oorspronkelijke dagloon bepaald. De loongerelateerde
uitkering hangt uiteraard af van de duur van het arbeidsverleden en kan derhalve
variëren van zes maanden tot vijf jaar.Het is dan ook logisch, hierbij aan te sluiten. Het voorstel om op basis
van uitgestelde werking te komen tot zes maanden handhaving op het oude niveau
na de uitlooptermijn van twee maanden en hiervoor 30 mln euro te reserveren,
is dan ook alleszins redelijk en kan wat de CDA-fractie betreft de toets der
kritiek ruimschoots doorstaan. De uitleg over de aantallen en het hiermee
gemoeide bedrag aanvaarden wij. De CDA-fractie onderschrijft hierbij dan ook
dat het moet gaan om de categorie die geen recht heeft op de WW-uitkering
en die minder verdient dan het bedrag waarmee de uitkering is verlaagd. Hierbij
gaan wij ervan uit dat de ondersteuning bij de reïntegratie metterdaad
binnen twee maanden van start gaat, waarbij ik het antwoord heb gemist op
onze suggestie, deze groep zo mogelijk bij voorrang te bemiddelen
naar een betaalde baan. Ik krijg graag een bevestigd antwoord van de minister
dat dit mogelijk is.Wij blijven ons wel zorgen maken over de noodzakelijke reïntegratie.
Dit geldt niet uitsluitend over het hierna beschikbaar zijn van een betaalde
baan. Wij maken ons veel meer zorgen over de reïntegratie als zodanig.
Zal het jongste advies van de Raad voor werk en inkomen over het nog al te
zeer ontbreken van samenwerking tussen de diverse instanties de minister tot
nieuwe maatregelen brengen? Dat bovendien de klantgerichtheid van de nieuwe
uitvoeringsketen nog onvoldoende is geeft te denken. De RWI wijst dan ook
terecht op de hoge werklast en de vele aandacht vragende wetswijzigingen.
Dit advies noodzaakt tot een spoedige reactie van de minister en ik daag hem
daartoe uit.Het aantal mensen dat bij een herbeoordeling een lager arbeidsongeschiktheidspercentage
krijgt toebedeeld, hangt uiteraard nauw samen met het terugbrengen van het
aantal arbeidsplaatsen per beroep van dertig naar drie. Immers, voor het grootste
gedeelte van de geschatte 110.000 personen waarvoor de uitkering wordt verlaagd,
zal het arbeidsplaatsencriterium een rol spelen. De praktijk, ondersteund
door een deugdelijke monitoring, zal moeten leren of wij hiermee niet te ver
doorschieten. In ieder geval kan de CDA-fractie er ook na de nadere uiteenzetting
en een zorgvuldige bestudering niet meer van maken dan het voordeel van de
twijfel.In het kader van het voorliggende wetsvoorstel is het ons nog steeds niet
geheel duidelijk welke criteria nu zullen gelden bij de mix van de cohortsgewijze
herbeoordeling en de professionele inschatting, ook niet na de op de valreep
ontvangen brief van de minister van 28 juni jl. Moeten wij wachten op
de komst van de exacte uitleg in de algemene maatregel van bestuur of kan
de minister nog eens een poging wagen, de inzichten hieromtrent weer te geven?
Cohortsgewijze herbeoordeling en dan vooral gericht op de jongeren, zal door
de cliënten zeker begrepen kunnen worden. Moeilijker ligt het voor de
professionele inschatting. Zeker met het oog op de gevolgen voor de individuele
WAO'er is hier de grootst mogelijke transparantie geboden.Wij hebben begrepen dat het de normale gang van zaken is dat de Raad van
State eerst om advies wordt gevraagd wanneer de voorhangprocedure rondom het
schattingsbesluit in het parlement is afgerond. Voorgaande sprekers hebben
hierover vragen gesteld. Ik wacht het antwoord daarop af. Vanwege de nadrukkelijk
ook door ons aangebrachte samenhang met het voorliggende wetsvoorstel is de
vraag gerezen hoe de formulering van de Raad van State moet worden verstaan.
Er staat: de Raad maakt het voorbehoud dat hij de latere regelgeving in de
samenhang met het onderhavige wetsvoorstel aan de orde kan stellen. De Raad
van State kan toch niet terugkomen op het formeel positieve advies over het
wetsvoorstel? Het gaat er toch om dat de regelgeving als zodanig, en zo staat
het er ook, consequenties kan hebben voor het schattingsbesluit? Daar kan
eventueel nog een negatief advies over komen, maar niet over het wetsvoorstel.
Als dit het geval is, is het duidelijk dat wij ervan uitgaan dat beide Kamers
na ontvangst van het advies, en de tijd is krap, zullen worden ingelicht en
dat bij een onverhoopt negatief advies de minister tot nader overleg bereid
is.Mevrouw Westerveld (PvdA):Ik meen dat mevrouw Van Leeuwen de minister een vraag stelt die hij niet
kan beantwoorden. Dat kan alleen de Raad van State.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat denk ik ook, maar ik heb het zo stellig tegen de minister willen zeggen.
De CDA-fractie vindt dat het, gelet op de tekst, alleen maar gevolgen kan
hebben voor het schattingsbesluit en niet voor het wetsvoorstel. Wij hebben
vanmorgen langdurig over dit punt gesproken. Ik heb de tekst nogmaals met
enkele collega's doorgenomen, maar daar kan de uitleg die u vanmorgen gaf
niet uit gelezen worden.Heb ik het goed begrepen dat degenen die tussen de 80% en 100% arbeidsongeschikt
blijven niet opnieuw geschat worden? Voor hen geldt het oude regime, want
het nieuwe keuringscriterium is op hen niet van toepassing.Nadat de voorzitter van MKB-Nederland had aangegeven dat hij geen mogelijkheden
zag als bruggenhoofd te fungeren voor het tot stand komen van een convenant
met de werkgevers is een nieuw traject van overleg met de drie werkgeversorganisaties
gestart. Het is de bedoeling dat een begin wordt gemaakt met het wegnemen
van knelpunten en dat informatie op elkaar wordt afgestemd. De brief van 28 juni
spreekt meer over procedures dan over noodzakelijke, inhoudelijke voorstellen.
Misschien kan de minister ons toch reeds enig inzicht geven in het antwoord
op de vraag om welke concrete knelpunten en belemmeringen het nu in feite
gaat. Het is immers van het grootste belang dat wij ervan overtuigd raken
dat ook de werkgevers metterdaad de verantwoordelijkheid voor het aan het
werk helpen van gedeeltelijk arbeidsgeschikten nemen. Met de uitspraak dat
werkgevers wel willen zonder dat het tot concrete resultaten leidt, schieten
wij niets op en zeker niet degenen die met de nieuwe herbeoordelingnormen
worden geconfronteerd.De stand van zaken met betrekking tot de afspraken die met het UWV zijn
gemaakt, maakt ons evenmin veel wijzer. Ook zonder dat wil de CDA-fractie
opnieuw stilstaan bij de positie en rol van het UWV. Tijdens het eerdergenoemde
debat over arbeid en ziekte hebben wij het UWV in zekere zin in bescherming
genomen. Naar onze mening is er onvoldoende besef in de samenleving, ook onder
politici, van de megaoperatie die met de komst van de SUWI-wetgeving is ingezet.
Tijdens deze gigantische verbouwing moesten de werkzaamheden gewoon doorgaan
en worden verricht door medewerkers waarvan een groot aantal door de reorganisatie
en afslanking persoonlijk zou worden getroffen.Het is onze overtuiging dat de politiek met de regelmaat van de klok de
uitvoeringsorganisatie overvraagt. De CDA-fractie heeft hierbij bijvoorbeeld
gewezen op de 20 uitvoeringstoetsen die voor wetgevingsvoorstellen in 2003
moesten worden en zijn uitgebracht. Jarenlang hebben wij ook gewaarschuwd
voor de veelal negatieve gevolgen van de ICT-operaties. Is het overigens elders
in overheidsland zoveel beter?Daarom willen wij de minister nogmaals waarschuwen. Een waarschuwing die
nog wordt versterkt door het recente advies van de Raad voor
werk en inkomen. Ook met het ingaan van de herbeoordelingoperatie op 1 oktober
a.s. wordt nog risico gelopen. De verantwoordelijkheid hiervoor kan niet uitsluitend
op het UWV worden afgeschoven. Het antwoord over het operationeel zijn van
het CBBS-systeem heeft ons bepaald niet gerustgesteld. De minister stelde
immers dat het zoeksysteem nog dient te worden geënt op de criteria van
het nieuwe schattingsbesluit – dit geldt ook voor het CBBS – en
dit is een operatie die in eerste instantie in functietechnisch opzicht inspanning
vergt en vervolgens uit informatietechnisch oogpunt. Op het moment dat die
functietechniek is bepaald, moet die ook in het gehele informatiesysteem worden
doorgevoerd, enz., enz. Wie een klein beetje verstand heeft van wat dat betekent
in de ICT-systemen, houdt zijn hart vast. De minister mag er dan vanuit gaan,
dat dit alles op 1 oktober a.s. vlekkeloos zal werken, ik help hem het
wensen.Kortom, er wacht opnieuw een megaoperatie, terwijl aan een volgende wordt
gewerkt, namelijk het wetsvoorstel zelf. Het is goed dat de minister heeft
toegezegd zich indringend met de sturing van deze operatie te zullen inlaten.
In ieder geval zal ook de CDA-fractie een en ander nauwlettend volgen. Het
volgen van de uitvoerbaarheid van wetten is immers een van onze drie hoofdtaken.Mevrouw de voorzitter. Wij hebben op de valreep nog kennis kunnen nemen
van de uitkomsten van slechts een gedeelte van het algemeen overleg over het
schattingsbesluit. Ik heb tijdens de commissievergadering al gezegd dat wij
aan de voorzitter van deze Kamer moeten vragen om dit in de toekomst anders
en beter te regelen, want het is nu zo langzamerhand ook voor mij: eens maar
nooit weer. Voor zover wij kunnen zien is er aan de schriftelijke voorbereiding
maar een zeer beperkt aantal inhoudelijke opmerkingen toegevoegd behoudens
dan de toelichting op een aantal moties. De beantwoording van de schriftelijke
vragen noopt ons niet tot nadere vragen. Wij stellen ons op het standpunt
dat de Tweede Kamer in dit soort zaken het voortouw heeft tot ik merk dat
bepaalde zaken achterwege zijn gebleven zoals een discussie over het overgangsrecht. Wij zijn wel bijzonder ingenomen met de aanvaarde motie Verburg c.s. over
het – voorafgaand aan de herbeoordeling – mogelijk maken van een
gesprek van de WAO-gerechtigde met de arbeidsdeskundige. Ik ben heel gelukkig
met deze door de Kamer unaniem aanvaarde motie. Zo kunnen de arbeidsmogelijkheden
optimaal bij de beoordeling en de beslissing worden betrokken. Daar moeten
wij naartoe. De cliënt moet centraal staan en moet alle kansen krijgen
om via een traject weer aan het werk te komen. Hiermee wordt weer een beetje
meer recht gedaan aan de belangen van de WAO'er die op het spel staan. De
CDA-fractie gaat ervan uit dat deze motie ook van meet af aan door de uitvoeringsorganisatie
zal worden gehonoreerd en dat de minister de uitvoeringsorganisatie hiertoe
in staat zal stellen. Ik zeg dit met nadruk, want de uitvoeringsorganisatie
is ook aan een bezuinigingsoperatie gebonden. Als de Kamer nu opnieuw om een
verzwaring vraagt, moet de minister daar ook de nodige middelen voor ter beschikking
stellen.De heer Ten Hoeve (D66):Mevrouw de voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van de OSF. Dat
wij net drie weken geleden het debat over arbeid en ziekte hier mochten voeren,
maakt het makkelijker om nu ter zake te komen. Een groot deel van de overwegingen
met betrekking tot de wet herbeoordelingen zijn toen immers al uitgebreid
aan de orde geweest en het aantal nieuwe feiten is zeer beperkt, hoewel er
wel een nieuw feit van aanzienlijk belang is.Het wijzigen van de systematiek van de herbeoordelingen, het afzien van
de vijf jaarlijkse verplichte herbeoordeling, heeft onze instemming, maar
de volledige herbeoordeling van alle WAO'ers beneden de 55 jaar – afgezien
van de enkele uitzonderingen – kan niet los gezien worden van de aanscherping
van het schattingsbesluit en brengt ons dus onmiddellijk, zoals de minister
ook stelt in zijn brief van 28 juni, in de afweging tussen rechtszekerheids-
en gelijkheidsbeginsel. En bij die afweging dient dan betrokken te worden
het feit dat het nieuwe schattingsbesluit eerder zal stimuleren tot het werkelijk
gebruiken van arbeidscapaciteit, maar ook dat het toepassen van het nieuwe
schattingsbesluit op oude gevallen zonder twijfel zal leiden tot een aanzienlijke
verschuiving van formeel arbeidsongeschikt naar formeel werkloos.Het nieuwe en niet onbelangrijke feit dat ons in de al genoemde brief
van de minister werd meegedeeld, is dat hij bereid is een opvanguitkering
te geven aan diegenen die geen WW-uitkering krijgen en die minder verdienen
dan het bedrag waarmee de uitkering is verlaagd. Het gaat dan om diegenen
die een "adequaat sollicitatie- en reïntegratiegedrag" vertonen. Dit
kan veel oplossen. Het is mij echter niet helemaal duidelijk wat de zinsnede
betekent: die minder verdient dan het bedrag waarmee de uitkering is verlaagd.
Betekent dit dat degene die in uitkering achteruit zal gaan door de herbeoordeling
en niet direct werk vindt in de plaats daarvan, dit de eerste 8 maanden nog
niet zal merken, hetzij doordat hij een WW uitkering krijgt, hetzij doordat
hij de extra opvanguitkering krijgt die de minister toezegt? Of is de strekking
veel beperkter? Dit geldt dus voor al degenen wier arbeidsongeschiktheidspercentage
verlaagd wordt in de herbeoordeling, dus ook voor degenen die al aan herbeoordeling
toe waren en onder het oude schattingsbesluit ook afgeschat zouden zijn?Zoals drie weken geleden al aan de orde is geweest, zien wij de wijzigingen
die in het nieuwe schattingsbesluit worden geïntroduceerd als juist en
zijn wij het ook eens met de keuze van drie maal drie arbeidsplaatsen in het
CBBS in plaats van de huidige 30 als basis voor de beoordeling van de verdiencapaciteit.
Dat dit nieuwe schattingsbesluit de stimulans tot activiteit vergroot, pleit
voor onmiddellijke invoering ook voor de huidige WAO populatie; dus voor het
gelijkheidsbeginsel: oude en nieuwe gevallen gelijk behandelen. Dat invoering
zal leiden tot onvrijwillige werkloosheid in plaats van arbeidsongeschiktheid
pleit echter voor het rechtszekerheidsbeginsel: ontneem geen rechten als van
te voren al duidelijk is dat het werk dat het uitkeringsrecht moet vervangen,
er niet zo maar is.De minister heeft veel opgelost door zijn nieuwe overgangsmaatregel. Voor
heel veel van degenen die herbeoordeeld moeten worden, is acht maanden een
heel redelijke overgangstermijn om werk te zoeken, of meer
werk te zoeken of beter betaald werk te zoeken.Toch blijft de vraag van drie weken geleden staan. Als je 55 jaar bent
of ouder, heb je geen probleem, maar als je nog geen 55 jaar bent, zeg 50,
ben je nog niet oud, maar voor de werkgevers, zeker bij de huidige conjunctuur,
toch te oud om aantrekkelijk te wezen. Als je dan bovendien arbeidsgehandicapt
bent en je wordt afgeschat en moet een baan of een grotere baan zoeken, hoeveel
procent kans maak je dan om werk te vinden of geen werk te vinden, vijf jaar
WW te krijgen en op je 55ste in de bijstand te belanden? Had het rechtszekerheidsbeginsel
dan toch niet ruimer toegepast moeten worden? Of mogen wij ervan uitgaan dat
deze categorie over vijf jaar veel meer kans op een baan maakt, omdat de wereld
dan is veranderd?De herbeoordelingwet is op zich niet controversieel en dit is dan ook
geen probleem. De Raad van State heeft echter het voorbehoud gemaakt dat hij
het schattingsbesluit nog moet beoordelen en dat dit nog tot opmerkingen zal
kunnen leiden. Als dit het geval is, ligt het voor de hand om dan niet naar
de wet, maar nog eens goed naar het schattingsbesluit te kijken? Hoe doen
wij dat nu de Kamer de termijn daarvoor al heeft opgesoupeerd? Is er dan een
soort hernieuwde voorhang mogelijk of zijn wij dan afhankelijk van de minister
die naar eigen willekeur al of niet iets doet met het advies van de Raad van
State? Dit lijkt mij in dit stadium een belangrijke vraag.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.14 uur tot 14.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-2092-2098.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl