Behandeling van: het Jaarverslag Nationale ombudsman 1995 (24635)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 5561-5572

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 82, pagina 5561-5572

15-05-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24635Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 15 mei 1996)Pagina 5572-5573
Regeling van werkzaamheden (woensdag 15 mei 1996)Pagina 5547-5548
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht (mensensmokkel) (24269)Pagina 5548-5560
Behandeling van: het Jaarverslag Nationale ombudsman 1995 (24635)Pagina 5561-5572
82ste vergadering; 15 mei 1996Pagina 5547-5547

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 172 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van:
 
 het Jaarverslag Nationale
ombudsman 1995 (24635).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Voorzitter! De reactie van het kabinet op het jaarverslag 1995 van de
Nationale ombudsman is helder en zeer concreet. Dat maakt de plenaire behandeling
van het jaarverslag ook gemakkelijker. De fractie van de PvdA zou het zeer
toejuichen indien het kabinet ieder jaar voor de plenaire behandeling een
reactie op het algemene gedeelte van het jaarverslag schrijft.
 
 Ik zal kort ingaan op een viertal punten die in het jaarverslag en in
de reactie van het kabinet centraal staan: de personele bezetting van het
bureau van de Nationale ombudsman, de ontwikkelingen van de ombudsfunctie
en het openbaar bestuur, de verbetering van de klachtenbehandeling van burgers
door de overheidsdiensten en het voorlichtingsbeleid van het instituut Nationale
ombudsman.
 
 Over de kritiek van de Nationale ombudsman op het functioneren van de
IND is reeds in de vaste commissie voor Justitie gesproken en hieraan is veel
publiciteit gegeven. Daarover zal ik dan ook niet spreken om niet in herhaling
te vervallen.
 
 De Nationale ombudsman waarschuwt in zijn jaarverslag opnieuw voor de
consequenties van een niet adequate bezetting van zijn bureau. In verband
met de uitbreiding van zijn bevoegdheid naar de zelfstandige bestuursorganen,
het toenemende aantal klachten dat de ombudsman moet verwerken en het gezag
en de bekendheid die hij bij de burgers geniet, is het probleem van de personele
capaciteit nijpender geworden. Het kabinet blijkt te zuinig te zijn geweest
met de toekenning van de door de Nationale ombudsman bij de uitbreiding van
zijn bevoegdheid gevraagde formatie.
 
 Het kabinet erkent, gelukkig, dit knelpunt en zegt een oplossing hiervoor
te willen zoeken in de suppletore begroting 1996, respectievelijk de begroting
1997. De fractie van de PvdA dringt er bij het kabinet op aan om de benodigde
personele bezetting bij het bureau Nationale ombudsman mogelijk te maken.
Wellicht heeft de staatssecretaris iets op dit punt te melden. Graag horen
wij zijn reactie. Inmiddels hebben we in een brief, die we net hebben ontvangen,
gelezen dat de Nationale ombudsman zegt dat er in overleg met de staatssecretaris
en de minister in gunstige zin regelingen zijn getroffen. Ik hoor graag dat
dit door de staatssecretaris wordt bevestigd.
 
 Het pleidooi van de fractie van de PvdA om in een adequate personele bezetting
van het bureau te voorzien, is gebaseerd op een aantal overwegingen. Ten eerste
hoort het gewoon bij een uitbreiding van de werkzaamheden. Dat is voor iedere
organisatie een logische stap. Ten tweede is het voor de overheid van belang
dat een instituut dat in het leven is geroepen om onder andere corrigerend
op te treden ten opzichte van de bejegening van burgers door diezelfde overheid,
niet in een situatie wordt geplaatst waarin het zelf ten opzichte van die
burgers in gebreke blijft. Het instituut dat jarenlang pleit voor tijdige
reactie van de overheidsdiensten op brieven van burgers, kan niet zelf een
gelijksoortig gedrag vertonen. Het instituut wordt daarmee ongeloofwaardig
en in het verlengde daarvan wordt de overheid nog ongeloofwaardiger. Er moet
dus voor gezorgd worden dat er een aanvulling in de personeelsbezetting komt.
Het gaat hier om 5 formatieplaatsen. Ik zei al dat het erop lijkt dat het
probleem is opgelost, maar ik hoor graag een bevestiging van de staatssecretaris
omtrent die 5 formatieplaatsen.
 
 Bij dit punt plaatst de fractie van de PvdA echter een kanttekening. Het
is naar ons oordeel niet goed dat het bureau van de Nationale ombudsman steeds
groter wordt. Het gevaar van een bureaucratisch apparaat is niet denkbeeldig
wanneer het een te grote organisatie wordt. Wij dienen dit punt naar mijn
oordeel bij de komende discussie over uitbreiding van de bevoegdheid naar
de lokale overheden te betrekken.
 
 Tijdens het mondeling overleg met de Nationale ombudsman over zijn jaarverslag
1995 heb ik hem de vraag gesteld hoe groot zijn instituut volgens hem moet
worden. Hij gaf hierop het antwoord dat dit eigenlijk geen vraag voor hem,
maar meer voor de politiek is. Ik geef hem hierin gelijk, maar toch stel ik
de vraag hier nog een keer, vanuit het besef dat wij, indien de overheid haar
dienstverlening aan de burgers niet verbetert, met een lastig probleem te
maken hebben. De overheid dient te voorkomen dat er klachten komen.
 
 ApostolouUit de brief van de staatssecretaris blijkt dat hij dit probleem
onderkent en reeds actie heeft ondernomen vooruitlopend op regelingen voor
de interne behandeling van klachten in de Algemene wet bestuursrecht.
De staatssecretaris heeft aan diverse ministers een brief geschreven met de
vraag een aantal maatregelen te nemen. Enkele ministers hebben op zijn brief
gereageerd. Mag ik de staatssecretaris om een nadere toelichting op dit punt
vragen. Twee departementen hebben blijkbaar niet gereageerd. Welke departementen
zijn dat? Het moge duidelijk zijn dat de fractie van de PvdA alle steun aan
de activiteiten van de staatssecretaris op dit punt geeft en hem aanspoort
hiermee door te gaan. Hopelijk kunnen bij de evaluatie in 1997 resultaten
worden gemeld.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 U zei dat de formatie van het instituut Nationale ombudsman niet te groot
mag worden en dat er geen bureaucratie mag ontstaan. Vervolgens ging u in
op maatregelen die de rijksoverheid kan nemen. Als de ombudsman zegt dat het
aan de politiek te bepalen is hoe groot het instituut mag worden, is mijn
vraag natuurlijk waar u dan aan denkt. Moet de formatie niet altijd de instroom
van klachten kunnen bijbenen, ook al zijn het heel veel klachten?
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Daarin hebt u gelijk, maar ik waarschuw voor een passieve opstelling in
het ontvangen en behandelen van klachten. Die heeft de ombudsman overigens
niet, hoor. Ik waarschuw ervoor dat de stroom alleen maar groter wordt en
dat je alleen probeert te genezen in plaats te voorkomen. Het is een taak
voor de overheid om te voorkomen dat zo'n instituut te groot wordt. Ik pleit
ervoor dat wij maatregelen nemen die voorkomen dat er steeds meer klachten
komen. Dat is de essentie van mijn betoog.
 
 Over de ontwikkelingen van de ombudsmanfunctie in het openbaar bestuur
is de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag duidelijk. Ook de staatssecretaris
geeft helder aan hoe hij de route voor uitbreiding van de bevoegdheid van
de Nationale ombudsman naar provincies en gemeenten ziet. De PvdA-fractie
ondersteunt de stappen die de staatssecretaris wil nemen naar het pilotproject,
alsook de wetgevingsroute. Het lijkt mij vanzelfsprekend dat het bij de indiening
van het wetsvoorstel duidelijk is hoe de financiering eruit zal zien en welke
organisatiestructuur zal worden gekozen.
 
 Tijdens de bespreking van de notitie over de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman voor medeoverheden hebben wij in deze Kamer stilgestaan de mogelijkheid
van rechtsongelijkheid als niet alle gemeenten zich vrijwillig aanmelden.
Denkt de staatssecretaris in zijn in te dienen wetsvoorstel een oplossing
voor dit knelpunt te kunnen bieden?
 
 Een andere vraag betreft de verhouding tot de lokale ombudsmaninstituten.
Wij moeten door de wettelijke regelingen die getroffen worden, het proces
van aanstelling van lokale ombudsmanfunctionarissen niet tegenwerken. In dit
verband vraag ik de staatssecretaris hoe hij tegenover de suggestie van de
instelling van een regionale ombudsman staat. De ombudsman van Amsterdam meent
dat een lokale ombudsman waarschijnlijk beter kan aansluiten bij de lokale
waarden van een gemeente dan de Nationale ombudsman. Daarom pleit zij voor
een proef met een regionale ombudsman bijvoorbeeld voor de noordelijke provincies.
Dat is mijns inziens een waardevolle suggestie die het overwegen waard is.
Wellicht is een dergelijke optie ook financieel aantrekkelijker voor de gemeenten.
Wil de staatssecretaris op deze vragen en opmerkingen reageren?
 
 Voorzitter! Een van de voornaamste klachten van burgers is dat ze niet
op tijd, ook niet bij wettelijke termijnen, antwoord krijgen. Over de prikkels
ter bevordering van de voortvarendheid bij de overheid doet de Nationale ombudsman
een tweetal suggesties. De staatssecretaris reageert in zijn brief op deze
suggesties. Naar het oordeel van de fractie van de PvdA wijst de staatssecretaris
de suggestie van een soort verslagplicht van de ministeries en de zelfstandige
bestuursorganen af. Wij steunen hem daarin. Wat ons betreft hoeft dat niet
te gebeuren omdat in het jaarverslag van de Nationale ombudsman genoeg gegevens
staan. Een oordeel over de suggestie om een aanspraak van de burger op financiële
compensatie in te voeren in het geval van onaanvaardbare vertraging, zeker
bij overschrijding van wettelijke behandelingstermijnen, willen wij pas geven
op het moment dat het kabinet met een standpunt ter zake komt. De fractie
van de PvdA heeft aarzelingen op dit punt.
 
 Ten slotte heeft mijn fractie behoefte om te reageren op de opmerkingen
van de Nationale ombudsman in het jaarverslag over zijn voorlichtingsbeleid.
Terecht stelt de staatssecretaris in zijn brief dat het voorlichtingsbeleid
een autonome aangelegenheid van de Nationale ombudsman is. Wij weten niet
uit welke Haagse politieke kringen het geluid komt dat de Nationale ombudsman
terughoudend moet zijn in zijn voorlichtingsbeleid. Mijn fractie wil zich
nadrukkelijk hiervan distantiëren. De Nationale ombudsman dient vrij
te zijn in zijn beleid met betrekking tot voorlichting over zijn instituut.
De oplossing van het capaciteitsprobleem kan niet gezocht worden in het onwetend
houden van burgers over hun recht om zich tot dit instituut te kunnen wenden.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! De fractie van de VVD is blij ook dit jaar weer
waardering te kunnen uitspreken voor het werk van de Nationale ombudsman.
Dit instituut levert door zijn functioneren een belangrijke positieve bijdrage
aan de kwaliteit van de overheid. Het is bemoedigend om te kunnen constateren
dat dit geleid heeft tot een aanmerkelijke afvlakking van de groei van het
aantal klachten dat bij de ombudsman binnenkomt.
 
 De VVD vroeg vorig jaar aan de staatssecretaris om voorafgaand aan de
behandeling door de Kamer van het jaarverslag over het jaar 1994, met een
schriftelijke reactie te komen op de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen
van de ombudsman in zijn jaarverslag. Dit jaar ligt die reactie van het kabinet
er, maar zij kwam pas nadat de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken er
nadrukkelijk in een brief om vroeg. Dat is jammer, en wij sluiten ons dan
ook graag aan bij het verzoek van de heer Apostolou en wij nodigen de staatssecretaris
uit om vanaf volgend jaar er gewoon zelf mee te komen.
 
 Voorzitter! Van de klachten die de ombudsman krijgt voorgelegd, voldoet
30% aan de wettelijke eisen. Alleen dat gedeelte wordt dan ook door hem behandeld
en komt in principe in aanmerking voor onderzoek en rapport. Van die 30% is
in 1993 in acht van de tien gevallen daadwerkelijk rapport opgemaakt. In 1995
heeft de ombudsman voor het eerst de interventiemethode gedurende
het hele jaar toegepast. Interventiemethode is een mooi woord voor bellen
om te zeggen dat ambtenaren moeten opschieten. Dat betekent dat hij in dat
jaar slechts in drie van de tien gevallen waarvoor een rapport zou moeten
worden opgemaakt, ook daadwerkelijk een rapport heeft opgemaakt. Eerst moest
er voor één van de vier klachten die bij de ombudsman binnenkwamen,
een rapport worden opgemaakt en nu moet er in één op de tien
gevallen een rapport worden opgemaakt. In absolute aantallen dalen de cijfers.
In 1994 heeft hij 836 rapporten opgemaakt en in 1995 heeft hij er slechts
619 opgemaakt. Graag hoor ik van de staatssecretaris of het toepassen van
de interventiemethode, waardoor niet alleen procentueel maar ook in harde
cijfers veel minder rapporten behoeven te worden opgemaakt, aanleiding is
voor hem om het rekenmodel dat hij toepast om uitgaande van het aantal klachten
tot een formatie te komen, aan te passen.
 
 Voorzitter! De ombudsman is opnieuw kritisch over de IND, hoewel hij die
kritiek, als altijd, sober neerzet. Hij spreekt over onvermogen om alle zaken
af te doen binnen een redelijke – vaak de wettelijke – termijn
en hij spreekt over het ontbreken van een open communicatie met de van de
IND afhankelijke burger. De bewindslieden van Justitie verwijzen in een reactie
op de stellingname van de ombudsman naar het bekende stappenplan, dat tot
doel heeft de problemen voor het einde van het jaar op te lossen. Dan kunnen
we toch constateren dat de bewindslieden daarop beoordeeld kunnen worden en
dat het uur van de waarheid op dat punt voor hen aanbreekt.
 
 De ombudsman wijst keer op keer terecht op het belang van een goede interne
klachtenbehandeling bij overheidsinstanties. Hij stelt voor de minimumvereisten
daarvoor vast te leggen in de Algemene wet bestuursrecht. Daar wordt op dit
moment aan gewerkt door de commissie-Scheltema. Wij vinden dat een goede zaak
en wij zien het voorstel van het kabinet op dat punt met belangstelling tegemoet.
 
 Voorzitter! De VVD-fractie is van mening dat iedere burger zou moeten
weten dat hij of zij zich tot de ombudsman kan wenden. Een actief voorlichtingsbeleid
van de ombudsman waarderen wij daarom positief. Het huidige voorlichtingsbeleid
ervaren wij in de regel als evenwichtig. Ik zeg "in de regel" omdat ik de
column van de ombudsman in De Telegraaf van 1 mei jl. een treurige misser
vond. Hij vertelt daarin over twee agenten, die een jongen proberen aan te
houden die zonder helm op een bromfiets rijdt. Dat is een verkeersveiligheidsprobleem,
dat regelmatig in de commissie voor Verkeer en Waterstaat aan de orde komt.
Wij roepen regelmatig de minister van Verkeer en Waterstaat en de minister
van Justitie op tot meer politie-optreden op dat punt. In dit geval gebeurde
dat. Twee agenten gaan achter de jongen aan, de jongen gaat ervandoor. Hij
valt en beschadigt zijn brommer en een geparkeerde auto. De vader van de jongen
denkt "nooit geschoten, altijd mis" en klaagt bij de ombudsman. Hij krijgt
prompt gelijk! Dat verhaal zet de ombudsman in de krant en hij eindigt met
de oproep om informatie in te winnen over de wijze hoe klachten bij de ombudsman
kunnen worden ingediend. Zo hoeft het voor ons dus niet. Ik vind het echt
een treurige misser. Deze praktijk relativeert toch de cijfers, die wij bij
overvloed aangeleverd hebben gekregen.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Voorzitter! Voor de heer Kamp relativeert dit voorval de cijfers van de
ombudsman. Wil hij daarmee zeggen, dat de ombudsman zijn eigen klachten uitlokt?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Ik wil daarmee zeggen, dat er niet in alle gevallen een rapport wordt
opgemaakt en dat er een aanbeveling van de ombudsman komt, zelfs de aanbeveling
die inhoudt dat de klacht gegrond is. Het gaat inderdaad om een ernstig probleem,
dat hier aan de hand van dit soort voorvallen wordt geïnspireerd. Dat
geeft aanleiding om wat door de cijfers heen te kijken.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Maar het betekent wel, dat u het oordeel van de ombudsman in een concreet
geval, of een bepaald gedrag behoorlijk of onbehoorlijk is, in twijfel trekt?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Als ik alle 619 rapporten bestudeer, lijkt het mij uitgesloten dat ik
in alle 619 gevallen tot dezelfde conclusie kom. Dit gebruikte hij in de grootste
krant van Nederland om de mogelijkheid van het indienen van klachten bij hem
mogelijk te maken. Ik vond dat een minder gelukkige keuze van hem.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Ik vind dat er een groot verschil zit tussen het zijn van kamerlid en
het zijn van ombudsman!
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Voorzitter! Wat was er nu mis met het voorbeeld?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Dat had u niet begrepen, mijnheer Koekkoek?
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Nee!
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Ik vind het prettig dat agenten proberen degene die zonder helm op een
brommer rijdt, aan te houden. Als die persoon ervandoor gaat, vind ik het
prettig dat zij proberen achter hem aan te gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Het doet er voor u niet toe op welke wijze de politie overgaat tot aanhouding?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Ja, absoluut! Ik citeer alleen uit de column in De Telegraaf en ik kijk
naar de feitelijke informatie die daarin is gegeven. Die feitelijke informatie
leidde mij niet tot de directe conclusie dat het optreden van de agenten in
dit geval onbehoorlijk was.
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Maar u bent het toch met mij eens dat je, als er reden is om te klagen
over politie-optreden, moet weten dat de weg naar de Nationale ombudsman openstaat?
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Dat ben ik volstrekt met de heer Koekkoek eens. Het lijkt mij dat er andere
voorbeelden te vinden zijn om dat duidelijk te maken. Ik denk dat het in dit
geval een negatieve uitwerking heeft op agenten, die toch al weinig prioriteit
schijnen te geven aan verkeerstoezicht. Als het een keer gebeurt, blijkt het
mogelijk te zijn dat je met een kritisch rapport van de ombudsman wordt geconfronteerd.
Het laatste element was voor mij aanleiding om het hier naar voren te brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Voorzitter! Ik weet niet of de heer Kamp het rapport kent. Ik ken het
niet. Ik denk dan ook dat het niet past om er nu over te discussiëren
of het oordeel van de ombudsman terecht is. Het is immers aan de ombudsman
om dat oordeel te geven.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Dat de heer Koekkoek het rapport niet kent, weerhoudt hem er niet van
om hier te interrumperen.
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Neen, omdat het erom gaat dat burgers de weg kennen naar de Nationale
ombudsman. De heer Kamp suggereert dat de wijze van politie-optreden altijd
goed is. Hij heeft nu duidelijk gemaakt dat hij dat niet heeft bedoeld.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! Bij de ministeries, de zelfstandige bestuursorganen, de politie,
de provincies en de gemeenten is de externe klachtenbehandeling geregeld.
Bij een aantal gemeenten is dat het geval, bij veel andere nog niet. De fractie
van de VVD vindt dat een gemis. Wij willen graag van de staatssecretaris horen
hoe het staat met het voorgenomen experiment om de ombudsman in te schakelen
bij een klein aantal gemeenten, waarvan wij hopen dat het tot gevolg zal hebben
dat meer gemeenten ertoe aangezet worden op de een of andere wijze die externe
klachtenbehandeling in te vullen.
 
 De meest voorkomende klacht bij de ombudsman is die over te weinig voortvarendheid
bij overheidsinstanties. Hij noemt dat de achilleshiel in het contact overheid-burger.
Omdat een burger nu eenmaal niet met zijn zaak naar een andere, snellere overheid
kan, wil de ombudsman permanente druk op dit punt. Hij stelt voor om overheidsinstanties
in een jaarverslag of jaarrekening informatie te laten opnemen over de werkvoorraad
en de doorlooptijd. Anders dan de staatssecretaris, denken wij dat zinvol
is om dit voor te schrijven. Het zal geen extra werk meebrengen, omdat die
informatie voorhanden moet zijn. Als je er niet over beschikt, kun je een
organisatie niet sturen. Als je er wel over beschikt, is het heel goed om
die informatie kenbaar te maken, zodat anderen er kennis van kunnen nemen
en het gedrag van de betrokken afdeling kunnen beoordelen.
 
 Ik kom bij mijn laatste punt. Bijna tweederde van de medewerkers van de
Nationale ombudsman is vrouw. Eens zal ook een vrouw Nationale ombudsman worden.
Maar het toppunt van emancipatie wordt pas bereikt als het instituut Nationale
ombudsvrouw gaat heten en de desbetreffende functionaris dan een man is.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Voordat wij toekomen aan een discussie over de
laatste suggestie van de heer Kamp, moeten wij toch eens een excursie naar
de Noordse landen maken. Dan weten wij ook wat de oorsprong van het begrip
"ombudsman" is.
 
 Vijftien jaar geleden kwam de Wet Nationale ombudsman tot stand. Heeft
zij gebracht wat de regering en de Kamer er toen van verwachtten? Die vraag
is niet eenvoudig met "ja" of "neen" te beantwoorden, al was het maar omdat
het in die tijd moeilijk was zich een voorstelling te maken van de werkwijze
en de effecten van het werk van een Nationale ombudsman. Het ging om een voor
Nederland nieuw en in de wereld nog schaars fenomeen. De verwachtingen waren
over het algemeen hoog gespannen, maar toch vooral gebaseerd op de wens er
een succes van te maken. Wat dat betreft, is de wet zeker een succes geworden.
De naamsbekendheid is relatief groot, de werkdruk voor de ombudsman en zijn
medewerkers hoog en, wat zeer belangrijk is, zijn gezag is groot en onomstreden.
Een woord van waardering voor de ombudsman en zijn medewerkers is dan ook
op zijn plaats.
 
 De betekenis van de ombudsman gaat ook verder dan het corrigeren van verkeerde
praktijken in de omgang tussen overheid en burgers. Het bestaan van het instituut
en zijn uitspraken werken preventief op de kwaliteit van het overheidshandelen.
De uitspraken leveren ook een belangrijke bijdrage aan een verdere normering
van bestuurlijk handelen en dus aan de vormgeving van het bestuursrecht. Zijn
gezag ontleent de ombudsman uiteraard primair aan zijn wijze van werken en
de kwaliteit daarvan, niet aan enige formele status.
 
 Daarom is het essentieel dat de regering en de Kamer zorgdragen voor de
noodzakelijke randvoorwaarden voor het functioneren van de ombudsman. Die
randvoorwaarden zijn primair van budgettaire en organisatorische aard. Met
de aanvaarding van de Wet Nationale ombudsman hebben de regering en de Kamer
de verplichting op zich genomen te zorgen voor deze randvoorwaarden. Uitgaven
voor de Nationale ombudsman behoren zodoende tot de verplichte uitgaven. Als
de ombudsman zijn werk als gevolg van te krappe budgetten niet goed kan verrichten,
ondermijnt dit zijn positie en tast het zijn gezag aan.
 
 Wat dat betreft, is het zorgelijk dat een toenemend aantal verzoekschriften
langer dan zes, negen of zelfs twaalf maanden in behandeling is. Hoe kan een
ombudsman nog met gezag aansporen tot voortvarendheid, als hij daartoe zelf
ook niet in staat is?
 
 De staatssecretaris verwijst in zijn brief van 26 april naar het overleg
in het kabinet over onder meer de eerste suppletore begroting 1996. Mag ik
uit de berichten over de voortgang van dit overleg afleiden dat hierover inmiddels
conclusies getrokken zijn, en mag ik ervan uitgaan dat de ombudsman nog vóór
de begroting 1997 extra ruimte zal krijgen?
 
 Tot de voorwaardenscheppende taak van de regering en de Kamer behoort
ook de zorg voor de naleving van de aanbevelingen van de ombudsman en de doorwerking
daarvan binnen de overheidsorganisatie. Als jaar in jaar uit dezelfde klachten
over dezelfde overheidsorganisaties worden geuit, tast ook dat het gezag van
de ombudsman aan. Ik heb mij wel wat verwonderd over de mededeling van de
staatssecretaris over zijn actie in de richting van de ministers inzake interne
behandeling van klachten, vooruitlopend op regeling in de wet. De voorbeelden
van mogelijke maatregelen zijn volstrekt logisch. Het verwondert alleen, dat
ze kennelijk nog genoemd moeten worden. Betekent dit, dat bijvoorbeeld een
schriftelijke bevestiging van een ontvangen klacht binnen de rijksdienst nog
steeds geen gemeengoed is?
 
 In dit verband vraag ik de staatssecretaris, of de Wet Nationale ombudsman
en de regels van behoorlijk overheidshandelen voldoende aandacht krijgen bij
de opleiding van ambtenaren, ook in bijvoorbeeld interne cursussen. Ook zorgvuldig
handelen moet geleerd worden. 
 
 Op in ieder geval één punt blijkt de wetgever van 1981 veel
te optimistisch te zijn geweest. Dat betreft de mogelijkheid tot uitbreiding
van de competentie, in het bijzonder in de richting van de medeoverheden.
Die forse en principiële stap zou simpel bij AMvB gezet moeten kunnen
worden, waarbij toen zeker niet aan een termijn van nu al vijftien jaar zal
zijn gedacht. Inmiddels heeft deze staatssecretaris de knoop doorgehakt en
gekozen voor een veel zorgvuldiger benadering. Dat is niet alleen principieel
winst, maar het kan ook voorkomen dat de ombudsman in te korte tijd te zwaar
wordt belast.
 
 Het blijkt inmiddels niet eenvoudig om met belangstellende medeoverheden
tot overeenstemming te komen. De kosten spelen daarbij een grote rol. Ik denk
niet dat de kosten die in rekening worden gebracht, objectief bezien te hoog
zijn. Maar ik kan mij wel voorstellen dat provincies en gemeenten dit anders
ervaren. Immers, zij denken bij klachtbehandeling vooral aan korte lijnen
en informele procedures. Dat is ook de kracht van lokale klachtbehandeling.
Een centraal instituut zal altijd formeler moeten zijn en al snel langer werk
moeten hebben. Het is dan ook zaak dat het pilotproject spoedig van start
kan gaan, zodat gemeenten in de praktijk kunnen toetsen wat de meerwaarde
kan zijn van aansluiting bij de Nationale ombudsman.
 
 De aanwijzing van zelfstandige bestuursorganen gaat nog te traag. Het
opnemen van een algemene bevoegdheidsomschrijving in de wet verdient zeker
aanbeveling, maar zo'n wetswijziging kost nog geruime tijd. Mag ik ervan uitgaan
dat ondertussen zal worden doorgegaan met het actualiseren van het aanwijzingsbesluit?
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Voorzitter! Allereerst een zeer gemeend woord van waardering jegens de
Nationale ombudsman, de heer Oosting, de substituut-ombudsman, mevrouw De
Bruin – dat zeg ik met name tegen de heer Kamp!! – en de in omvang
nog steeds beperkte staf van het instituut, voor het jaarverslag, maar vooral
voor het buitensporig vele werk dat in het verslagjaar is verricht.
 
 In het Haagse zijn er kennelijk mensen die menen dat de sterk gestegen
werkdruk van de ombudsman iets weg heeft van "eigen schuld, dikke bult". De
ombudsman zou zijn instituut een te grote bekendheid hebben gegeven, zichzelf
te goed presenteren en daarmee in wezen zijn eigen ondraaglijke last creëren.
Je moet wel over grote cynische gaven beschikken voor een dergelijke redenering.
 
 Rechtsbescherming – daarvan maakt de ombudsman nu eenmaal deel uit –
stelt immers pas iets voor als burgers ook de ingang voor hun recht weten
te vinden. Daar moet de burger moeite voor doen, maar ook de overheid. Wanneer
de burger eenmaal de ingang heeft gevonden, is het wel heel raar om boos te
worden als hij binnenkomt. In de tweede plaats kan een toename van het aantal
klachten jegens de overheid nooit betekenen dat we de boodschapper verwijten
dat die klachten er zijn. Wie klaagt, heeft meestal een probleem met de overheid.
De klacht is niet altijd terecht, ze is vaak ook niet-ontvankelijk, maar ze
vloeit vaak wèl voort uit onvrede en ze zegt iets over het vertrouwen
in de overheid. Dat gebrek aan vertrouwen is nu eenmaal niet af te wentelen
op de Nationale ombudsman.
 
 Het aantal klachten dat bij de ombudsman is ingediend, is de afgelopen
twee jaar spectaculair gegroeid. De cijfers zijn bekend. In het verslag wordt
terecht gewezen op vergelijkbare ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk
en zelfs in Zweden, bij de "moeder" van alle ombudsmannen.
 
 De ombudsman voorziet in een duidelijke behoefte. Ik voorspel dat die
behoefte de komende jaren niet zal afnemen. Dat is slechts anders als de overheid
erin slaagt om zelf doorzichtiger en opener te werken en zelf het gezag en
het vertrouwen te genereren dat mensen nu bij de ombudsman gaan halen. Die
mogelijkheden zijn vooralsnog nauwelijks ontgonnen. Wij kunnen dus niet verwachten
dat de werkdruk van de ombudsman volgend jaar, ondanks diens eigen inspanningen
daartoe, zal verminderen. D66 meent dan ook dat de huidige formatie van het
instituut niet toereikend is, ondanks de 7 formatieplaatsen die vorig jaar
extra zijn toebedeeld. De formatie moet de instroom reëel kunnen bijbenen.
De ombudsman heeft nadrukkelijk laten weten niet te ontkomen aan een verzoek
tot verdere versterking. Ik hoor van de staatssecretaris graag een positieve
reactie. Hij kan daarbij wellicht ook ingaan op de brief van de ombudsman
van 2 mei jl., die ons hedenmiddag in afschrift heeft bereikt. De mogelijk
financiële bezwaren tegen de uitbreiding van het instituut ombudsman
met een aantal formatieplaatsen lijken mij in geen verhouding te staan tot
de begrotingsgelden die nodig zijn voor de diensten en departementen, die
aanleiding vormen voor de ingediende klachten.
 
 In dat verband wil ik een eerdere suggestie van mijn kant nog eens onder
de aandacht brengen, namelijk de toepassing van het negatieve-profijtbeginsel:
de extra kosten die samenhangen met de variërende werkdruk bij de ombudsman
moeten worden omgeslagen over die overheidsdiensten, die als veroorzaker kunnen
worden aangemerkt. De vervuiler betaalt dan een beetje mee.
 
 De overheid kan nog veel verbeteren, niet van de ene op de andere dag,
maar het hoeft ook geen jaren te duren. Ik wijs op de interne klachtenbehandeling,
met de daarbij behorende kenbare procedures. De staatssecretaris schreef de
ministers daarover op 6 september vorig jaar een brief. Nu, acht maanden later
heeft hij, blijkens zijn brief van 26 april jl., van twee departementen nog
steeds geen antwoord. Ik zou menen dat de staatssecretaris alle reden heeft
om hierover thans een klacht in te dienen bij de ombudsman.
 
 De staatssecretaris schrijft echter optimistisch dat men "op een serieuze
manier", alsof dat een prestatie is, de interne behandeling van klachten gestalte
heeft gegeven c.q. aan het geven is. De ombudsman is daar in zijn jaarverslag
minder positief over. Enige helderheid is wel geboden. Hebben de meeste departementen
nu goede klachtenregelingen? Zijn die kenbaar voor de burger? Wie zijn die
twee boosdoeners, die niet de moeite namen om hun collega op tijd en adequaat
te antwoorden?
 
 In dit verband vraag ik mij ook af of goede voorlichting over interne
klachtenregelingen binnen de overheidsdiensten niet wenselijk is. Postbus
51 zou hierbij goede diensten kunnen vervullen en de ombudsman misschien een
beetje kunnen ontlasten. Kan ook niet worden gedacht aan meer klachtenlijnen,
bijvoorbeeld bij de regionale politiekorpsen, die in de klachtenhiërarchie
nog steeds de tweede plaats innemen?
 
 Alle kleine beetjes helpen om de werkdruk van de ombudsman te verminderen
en om de aanleidingen voor klachten weg te nemen. Mijn fractie heeft vorig
jaar geopperd om departementen en zelfstandige bestuursorganen te verplichten
tot een jaarlijks verslag van de klachtenbehandeling, dus niet alleen, zoals
de ombudsman suggereerde, van de doorlooptijden en de werkstromen, maar ook
van de manier hoe met klachten wordt omgegaan. Dit kan een grote preventieve
werking hebben. Hetzelfde geldt voor de instelling van een centraal informatiepunt
bij de rijksoverheid, bij voorkeur bij Binnenlandse Zaken, dat zicht heeft
op alle ontwikkelingen binnen de rijksdienst. De staatssecretaris zou hierover
overleggen met de ombudsman. Wij zijn benieuwd wat daar uit is gekomen. Hoe
staat het met het onderzoek naar de mogelijkheden voor financiële compensatie
bij onaanvaardbare vertraging in procedures, of overschrijding van wettelijke
termijnen?
 
 Ik kom op het onderwerp van de bevoegdheid ten aanzien van de medeoverheden,
dat een even lange geschiedenis kent als de ombudsman zelf. D66 is, zoals
bekend, voorstander om de centrale verantwoordelijkheid voor uniforme rechtsbescherming
en de decentrale vrijheid voor de inrichting van het openbaar bestuur samen
te brengen in een stelsel waarin gemeenten en provincies de vrijheid behouden
tot de inrichting en vormgeving van een eigen ombudsvoorziening, al dan niet
in combinatie met anderen, maar met een restcompetentie voor de ombudsman
waar witte vlekken zijn gebleven.
 
 De weg die de staatssecretaris vorig jaar is ingeslagen, blijkt buitengewoon
hobbelig. Hij leidt van vrijblijvendheid tot vrijwilligheid, maar zonder echte
garanties. Het aantal gemeenten met een eigen ombudsvoorziening is in 1995
nagenoeg gelijk gebleven, en dat is geen goed teken. Zo min is een goed teken
dat maximaal zes gemeenten – en slechts van één weten
wij het zeker – het aandurven om aansluiting te zoeken bij de bevoegdheid
van de ombudsman. Heiloo, waar de victorie zou beginnen en waar plechtig ten
gemeentehuize een convenant werd ondertekend door de staatssecretaris, heeft
zich teruggetrokken, afgeschrikt door de financiële lasten. Dat geeft
allemaal niet veel hoop voor de toekomst. Een "landdekkend" ombudsrecht is
nog ver weg.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! Wil de heer De Graaf de gemeenten voorschrijven om die ombudsfunctie
op een of andere wijze in te vullen?
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Ik heb hier twee jaar geleden gezegd, en collega Hoekema heeft het vorig
jaar herhaald, dat wij voorstander zijn van een verplichting voor een ombudsvoorziening
op lokaal niveau. Men kan hieraan alleen of in samenwerking gestalte geven;
regionaal of intergemeentelijk. Als gemeenten dit niet doen, moet een algemene
rechtscompetentie voor de ombudsman gelden.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Wil de heer De Graaf daar ook een extra bedrag voor aan het Gemeentefonds
toevoegen?
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Ik kom daar juist over te spreken, mijnheer Kamp. U raadt mijn gedachten.
 
 Voorzitter! De ombudsman is in zijn jaarverslag, zoals dat hoort, terughoudend
op dit punt. Maar in een recent artikel in Bestuurswetenschappen is de heer
Oosting aanmerkelijk vrijmoediger. Ik citeer: "Is het aanvaardbaar dat de
vrijheid die decentralisatie biedt per saldo uitmondt in vrijblijvendheid?
En hoe is dan – door wie ook – aan de burger de rechtsongelijkheid
uit te leggen die bestaat zolang de ene gemeente wel, en de andere geen ombudsmanvoorziening
heeft?"
 
 Dit zijn retorische vragen. Op dit moment zijn er drie typen gemeenten:
gemeenten die aansluiting zoeken bij de ombudsman, gemeenten die zelf een
voorziening creëren en gemeenten die niets doen; het overgrote deel van
de gemeenten valt onder die laatste categorie. De vraag is of dat aanvaardbaar
is. Het is vaak een kwestie van geld. De gemeenten willen er niet voor opdraaien
en de Staat heeft ook niet de behoefte om alles te betalen. Maar waar hebben
wij het eigenlijk over? Als alle gemeenten onder de bevoegdheid van de ombudsman
worden gebracht, gaat het om maximaal 15 mln.; namelijk één
klacht per 2000 inwoners per jaar à raison van ongeveer ƒ 2000.
Als gemeenten zelf of samen met andere gemeenten iets creëren, kan het
waarschijnlijk goedkoper. Als een restcompetentie voor de ombudsman wordt
ingesteld, zou dat ook voor rekening van de gemeenten moeten komen. Het is
immers niet een nieuwe taak voor gemeenten, maar een autonome taak, een basiseis
die past bij de beginselen van behoorlijk bestuur. En ook al zou het Rijk
daar wel aan bijdragen, dan gaat het hooguit om een paar miljoen, een buitengewoon
bescheiden beslag op de totale begroting. Kortom, wij houden onze aarzeling
bij de huidige weg en die aarzeling is niet kleiner geworden. Als de situatie
volgend jaar niet verbeterd is, zullen wij voorstellen doen in de door ons
gewenste richting.
 
 Ik sluit af met een enkele vraag aan de staatssecretaris, die zijn eigen
portefeuille of die van de minister van Binnenlandse Zaken betreft. Heeft
hij nog, conform zijn toezegging vorig jaar, samen met de ombudsman nagedacht
over de vorm van het jaarverslag, in verband met eventuele behandeling per
begrotingshoofdstuk? Wanneer kunnen wij de evaluatie van de klachtenregeling
bij de politie verwachten? Die werd vorig jaar toegezegd, maar ik vrees dat
wij nu moeten wachten op de algehele evaluatie van de Politiewet 1993. Ik
hoop dat die vrees niet bewaarheid wordt. Ten slotte dring ik er bij de bewindslieden
van Binnenlandse Zaken op aan goede nota te nemen van de rapportage van de
commissie-Stoffelen, die de dubieuze toestand van Amsterdamse politiecellen
recentelijk heeft onderzocht. Handelen is hier gewenst, al was het maar om
de werkdruk van de ombudsman het komende jaar niet onnodig te belasten.
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb de behandeling van het jaarverslag 1995
van de Nationale ombudsman overgenomen van mijn collega Nel Mulder, die elders
in dit huis overleg met de regering voert. Dat is mij een groot genoegen.
De Nationale ombudsman heeft zich als instelling een onmisbare plaats in ons
staatsbestel verworven in zijn veertienjarig bestaan. Evenals
de voorgaande jaren wil ik dan ook namens de CDA-fractie mijn grote waardering
uitspreken voor het werk van de Nationale ombudsman en daarbij ook de 80 medewerkers
betrekken. Gezien de toenemende werkdruk hebben zij met hun inzet een belangrijke
bijdrage geleverd.
 
 Er blijft een grote druk op het instituut ondanks het gebruik van de interventiemethode.
De geschatte stroom verzoekschriften wordt nog steeds, en steeds weer, overtroffen
door het werkelijke aantal. Dat neemt niet weg dat uit het jaarverslag blijkt
dat mede door de suggesties en de aanbevelingen van de Nationale ombudsman
er ook, gelukkig, positieve ontwikkelingen te constateren zijn met betrekking
tot de klachtenbehandeling bij de overheid.
 
 Naast de door de Nationale ombudsman gesignaleerde trend in andere landen
is de groei te danken aan het feit dat het werk van de Nationale ombudsman
steeds bekender wordt. Dat heeft tot gevolg dat een groter beroep op de Nationale
ombudsman wordt gedaan. Ook het feit dat met name die sectoren van de overheid
die veel contact hebben met burgers een zekere hardnekkigheid vertonen in
reeds langer geconstateerde fouten, vooral als het om de voortvarendheid gaat,
is debet aan die groei. Ik wijs op de Informatiebeheergroep, de belastingdienst,
sociale-zekerheidsinstellingen en ook op de IND, de Immigratie- en naturalisatiedienst.
Daarover hoeven wij vandaag niet meer te spreken. Wij hebben begrepen dat
de staatssecretaris van Justitie heeft gezegd: de achterstand weg of de staatssecretaris
weg. Wij hopen uiteraard dat het eerste zal plaatsvinden, dus dat de achterstanden
aan het eind van dit jaar zullen zijn verdwenen.
 
 Voorzitter! De ministeries slagen er nog steeds niet in om adequate maatregelen
te nemen om de klachten te beheersen. Wij vinden dat de burger daar niet de
dupe van mag worden en dat zeker de burger er niet de dupe van mag worden
dat de Nationale ombudsman nu zelf aan diezelfde kwaal gaat lijden, namelijk
dat in een aantal gevallen niet voortvarend kan worden opgetreden. Dat punt
is ook al door collega's genoemd. Het aantal rapporten dat zes, negen of twaalf
maanden in voorbereiding is, is het afgelopen jaar verdubbeld. Met de heer
Apostolou meent de CDA-fractie dat daarmee de geloofwaardigheid van de overheid,
maar ook het gezag van de Nationale ombudsman, in het geding komt.
 
 Voorzitter! Wat de interne klachtenprocedures betreft, zou ik mij kortheidshalve
willen aansluiten bij de vraag van de heer De Graaf en willen vragen welke
twee ministeries nog geen reactie hebben gegeven op zijn brief die toch al
van enige tijd geleden is.
 
 Voorzitter! Tot dusverre blijkt dat de inzet van het kabinet om te komen
tot een beperking van de instroom bij de Nationale ombudsman nog geen effect
heeft gehad en – wij moeten eerlijk zijn – ook een grotere efficiency
bij de Nationale ombudsman redelijkerwijs niet te verwachten is. Men zit aan
de grens. Wij beginnen ons toch af te vragen welke consequenties het kabinet
hieraan verbindt. De heer Schutte heeft daarop met name gewezen. In de brief
van de Nationale ombudsman van 2 mei, die wij hedenmiddag mochten ontvangen,
wordt er melding van gemaakt dat het kabinet weliswaar heeft gezegd dat er
in 1996 5 plaatsen mogen bijkomen, maar dat die plaatsen bijna helemaal opgaan
aan arbeidsduurverkorting. Daarnaast kan de groei van de klachten worden gezet.
Die gaat weliswaar wat minder door, maar is in 1996 toch nog altijd 10%. Ik
vraag de staatssecretaris dan ook of deze uitbreiding reëel is. De CDA-fractie
vindt van niet, maar misschien kan de staatssecretaris ons overtuigen.
 
 Wat het voorlichtingsbeleid betreft, sluit ik mij aan bij de heer Apostolou.
De staatssecretaris heeft misschien toch een verkeerde suggestie gewekt in
zijn brief van 26 april. Bedoelt hij nu dat de Nationale ombudsman aan minder
wervende voorlichting moet doen, of mogen wij dat zo niet begrijpen? Of bedoelt
hij: wat er van die voorlichting ook zij, meer geld krijgt hij niet, ook al
komen er meer klachten?
 
 Voorzitter! Bij de behandeling van het jaarverslag vorig jaar heeft de
CDA-fractie uitgesproken dat het openbaar bestuur in al zijn geledingen de
verantwoordelijkheid heeft, ook in financiële zin, om te voorzien in
een behoorlijke klachtenregeling, dan wel zich moet aansluiten bij de Nationale
ombudsman. Wij hebben met vreugde geconstateerd dat het Interprovinciaal overleg,
dus de provincies, zover zijn dat deze aansluiting kan plaatsvinden. De proefprojecten
met de gemeenten willen nog niet erg. Mijn vraag aan de staatssecretaris is
dan ook of het toch niet goed zou zijn om, zoals de Nationale ombudsman suggereert,
als smeerolie te werken met een startbijdrage voor de gemeenten die aan deze
proef willen meedoen. De ervaring leert dat dit toch wel helpt. En voor het
vervolg zijn zij natuurlijk zelf verantwoordelijk. De CDA-fractie stelt zich,
evenals D66, op het standpunt dat een gemeente òf zelf een behoorlijke
regeling moet hebben, òf aansluiting moet zoeken bij de Nationale ombudsman.
 
 Voorzitter! Dan nog een vraag over de rol van de inspectie zorgsector.
Er is onduidelijkheid over de positie van deze inspectie in verband met de
Wet klachtrecht van cliënten in de zorgsector. Wil de staatssecretaris
hierover overleg met de minister van Volksgezondheid voeren en de Kamer van
dat overleg op de hoogte stellen? Op bladzijde 44 en volgende van het jaarverslag
van de Nationale ombudsman is hierover een en ander te vinden.
 
 Ik kom op de zelfstandige bestuursorganen. Het zou mooi zijn als het zou
kunnen komen tot een generieke aanwijzing. Ik wijs er daarbij op dat het niet
eenvoudig is om een algemene definitie van "zelfstandig bestuursorgaan" te
maken, want hoe zelfstandig is "zelfstandig" en wat valt daar nog wel onder
en wat niet? Mijn advies zou zijn – maar ik hoor de staatssecretaris
daar graag over – om dit niet buiten de commissie-Scheltema om te doen,
omdat dit erg nauw luistert en op die manier een zuivere definitie het resultaat
zou kunnen zijn. Hetzelfde verzoek geldt voor het volgende. De staatssecretaris
heeft zich op het standpunt gesteld dat de adviescolleges ex artikel 79 van
de Grondwet bestuursorganen zijn; ik zie de staatssecretaris naar mij kijken
en denken: "daar is Koekkoek weer", en dat is ook zo. Ik kan mij wel wat bij
dat standpunt voorstellen. Het punt is alleen dat de Algemene wet bestuursrecht,
die een definitie geeft van "bestuursorgaan", diezelfde adviesorganen ook
aanmerkt als adviseur. Daar wrikt iets, en mijn vraag aan de staatssecretaris
is dan ook om, voordat hij ertoe overgaat om de adviescolleges aan te merken
als bestuursorganen, de commissie-Scheltema hierover te raadplegen. Het is nu eenmaal moeilijk om op grond van de Algemene wet bestuursrecht
tegelijk bestuursorgaan en adviseur te zijn. Ik hoor hierop graag een reactie.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Dit stond ook in de tekst van mevrouw Mulder?
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Dit laatste punt niet, maar ik spreek toch ook mijn eigen tekst uit?
 
 De Nationale ombudsman heeft de overheid ook dit jaar weer een spiegel
voorgehouden. Wij moeten die spiegel ter harte nemen. De Nationale ombudsman
bevordert de kwaliteit van de overheid en daardoor het vertrouwen dat de burgers
in de overheid stellen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Voorzitter! Allereerst dank ik de kamerleden die een bijdrage aan dit
debat hebben geleverd, in het bijzonder degenen die aan het begin, aan het
einde of in het midden van hun inbreng waardering hebben uitgesproken voor
het werk van de Nationale ombudsman. Vorig jaar heb ik bij de behandeling
van het jaarverslag een beetje geworsteld met het probleem, dat het voor mij
niet passend is om van een ander Hoog College van Staat te zeggen dat het
uitstekend werk heeft gedaan. Zolang ik op deze positie blijf, zit ik in die
ongemakkelijke positie, maar nu de Kamer zo vrij is geweest om, terecht, ruimhartig
complimenten te geven aan allen die betrokken zijn bij het werk van de Nationale
ombudsman, sluit ik mij daar met grote overtuiging bij aan. Voor allen die
daarbij betrokken zijn, kunnen het werk van de Nationale ombudsman en de kwaliteit
daarvan niet worden overschat. Op dat punt sluit ik mij aan bij de analyse
van de heer Schutte: als je vijftien jaar Nationale ombudsman op een rijtje
zet – wat werd ervan verwacht en wat is ervan geworden? – kom
je tot de conclusie dat het gezag van de ombudsman groot en onomstreden is.
Dat is een groot goed voor allen die direct en indirect bij de overheid betrokken
zijn.
 
 Door de geachte afgevaardigden zijn veel vragen gesteld, maar een drietal
blokjes kwam bij ieder van de afgevaardigden terug, namelijk de formatie en
de werkdruk, de uitbreiding van de bevoegdheid en de interne klachtenbehandeling.
In eerste instantie maak ik langs deze lijnen graag een paar opmerkingen in
antwoord op gestelde vragen of in reactie op gemaakte opmerkingen. Allereerst
ga ik in op de formatie en de werkdruk. Ik veroorloof mij om de Kamer deelgenoot
te maken van een raar probleem waar ik mee te maken heb. De Kamer heeft in
kopie de brief aan de minister van 2 mei ontvangen over de voornemens van
de minister en het kabinet tot aanpassing van de begroting voor 1996, preluderend
op de begroting voor 1997. Naar mijn gevoel had die brief niet direct in afschrift
bij de Kamer moeten komen. Ik wil het op dit punt niet direct hebben over
"behoorlijk" of "niet behoorlijk", maar de afspraken zijn zo, dat in eerste
instantie de Hoge Colleges van Staat van de besluitvorming van het kabinet
op de hoogte worden gesteld. Daarna volgt een mogelijkheid of een procedure
om bij de vertaalslag daarvan, met name in de richting van de toelichting
bij de suppletore begroting, nog nader bestuurlijk overleg te voeren. Daarna
komen de suppletore begroting en natuurlijk de Voorjaarsnota, die daarvan
een hoofdstuk is, bij de Kamer. Vervolgens kan de Kamer daarover debatteren
met het kabinet. Wij lopen op dit punt nu een beetje voor de muziek uit. De
Voorjaarsnota zal, conform afspraken, een dezer werkdagen – dus in de
loop van volgende week – in het bezit van de Kamer zijn. Dan zal zij
door het kabinet nader worden geïnformeerd over de voornemens, onder
andere ten aanzien van de Hoge Colleges van Staat, in dit geval de Nationale
ombudsman. Dat laat onverlet dat er op basis van het jaarverslag 1995 reden
is tot zorg over de toenemende omvang van het aantal klachten. Er is een tweeledige
zorg.
 
 De eerste zorg is of wij wel genoeg leren van de aanbevelingen van de
ombudsman. Doen wij ons werk zoveel beter dat de Nationale ombudsman met de
huidige formatie toe kan? Ik wil niet zeggen dat men daar duimen draaiend
door het leven kan gaan, maar men zou in ieder geval een kleinere hoeveelheid
klachten moeten krijgen.
 
 De andere zorg is natuurlijk de werklast voor de mensen die werken bij
het bureau van de Nationale ombudsman. Die is gegroeid door de tijd die het
inmiddels kost om zaken af te doen. Er is sprake van een groei van maanden.
Het kabinet zou zijn verantwoordelijkheid slecht verstaan als het aan die
signalen, dus het groeiend aantal klachten en de te kleine formatie en de
werkdruk, onvoldoende tegemoet zou komen. Gegeven de inbreng van de Kamer
en gegeven mijn kennis van de stand van de besluitvorming binnen het kabinet,
zie ik met redelijk gerust gemoed uit naar de discussie die de Kamer met de
minister van Binnenlandse Zaken zal voeren over de suppletore begroting 1996
en de begroting voor 1997. Over de vraag of aan alle wensen van de ombudsman
tegemoet kan worden gekomen, moet, dunkt mij, op een later tijdstip verder
worden gediscussieerd.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Ik begrijp dat de staatssecretaris niet vooruit wil lopen op de definitieve
besluitvorming in het kabinet. Ik begrijp ook dat hij zegt dat die brief de
Kamer niet in afschrift had kunnen/mogen bereiken, maar dat betreft een spanningsveld
tussen de staatssecretaris en de ombudsman, en daar hebben wij gelukkig niet
zo heel veel mee te maken. Nu die brief er toch ligt, rijst de vraag of de
staatssecretaris kan bevestigen dat wat er in die brief staat over de afspraken
die inmiddels zijn gemaakt, juist is. Dan weten wij meer dan wij wellicht
uit zijn woorden hadden kunnen afleiden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Voorzitter! De vraag stellen, is haar beantwoorden. Het is toch bijna
ondenkbaar dat de ombudsman dingen schrijft die in strijd zijn met de feiten,
zeker als het correspondentie betreft tussen de minister, namens het kabinet,
en de ombudsman.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Dan weten wij inmiddels wat niet verder hoeft te worden besproken, namelijk
wat het kabinet over een week bekend zal maken.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Steeds vaker komt het voor dat de Kamer sneller op de hoogte is van besluitvorming
dan besluitvorming heeft kunnen plaatsvinden. Ik heb mij daar de afgelopen
jaren ook steeds meer over verbaasd.
 
 Voorzitter! Daarmee denk ik dat ik voldoende heb gezegd over de formatie
en de financiën. Dit onderwerp komt zo nodig nog wel terug.
Ik kan wel zeggen dat het er naar uitziet dat er nog bestuurlijk overleg zal
plaatsvinden. Dat is overigens pas in september. Zo is het tenminste afgesproken
door de minister en de ombudsman.
 
 Voorzitter! Dan kom ik toe aan uitbreiding van de bevoegdheid. Bij dat
punt hebben wij het vorige jaar en de jaren daarvoor ook al stilgestaan. Ik
denk dat het in ieder geval verstandig is om te proberen een paar misverstanden
weg te nemen. Die zijn overigens mede ontstaan door mijn laatste brief aan
de Kamer. Allereerst ga ik in op de stand van zaken. De provincies hebben
besloten tot aansluiting. Er is nog een klein hangpunt, maar met elf van de
twaalf van de provincies is het helemaal rond. Er is nog maar één
klein pijnpunt dat weg moet worden gemasseerd. Er is niets meer dat belet
dat het pilotproject van start gaat. Er is om allerlei technische en andere
redenen afgesproken dat het totale aantal inwoners dat bij de ombudsman zou
worden aangesloten, niet hoger dan 700.000 zou moeten zijn. Vooralsnog ziet
het er in die zin hoopvol uit dat vier gemeenten hebben ingestemd met aansluiting
bij de ombudsman. En in twee gemeenten heeft het college van B en W een voorstel
aan de gemeenteraad gedaan. Als deze twee uiteindelijk ook akkoord gaan, zullen
450.000 inwoners zich vanaf juli aanstaande tot de ombudsman kunnen wenden.
Dat geeft hoop dat er een relevant aantal inwoners zou kunnen klagen bij de
ombudsman, zodat wij volgens afspraak na een jaar kunnen proberen de resultaten
op een rij te zetten. Dan zou voortzetting van het project per 1 januari 1998
of uitbreiding overwogen kunnen worden. In de brief gaf ik nog aan dat er
één gemeente bij betrokken was, inmiddels zijn het er dus vier,
terwijl de zaak in twee gemeenten nog bij de raad aanhangig is. De vier die
akkoord zijn gegaan, zijn Apeldoorn, Katwijk, Voorschoten en Weert.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Voorzitter! Kan een gemeente die niet tot die lijst van zes behoort, in
de periode tot 1 januari 1998 nog voor aansluiting in aanmerking komen, tot
het totaal van 750.000 inwoners bereikt zal zijn?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Voor deze pilot is het onze wens per 1 juli met een aantal gemeenten te
beginnen en dat aantal dan ook even zo te houden, opdat er echt een jaar ervaring
zal zijn opgedaan voordat de evaluatie ter hand genomen wordt. Dat zal trouwens
toch al knap ingewikkeld worden. Het zou administratief en anderszins, en
overigens ook in de voorlichting, verwarrend zijn om in de tussenliggende
periode nog aansluitingen bij de ombudsman te realiseren. Als het genoemde
rijtje gemeenten zich aansluit, vind ik een aantal van 450.000, gelet op het
ook met de ombudsman afgesproken maximum, geen al te slecht resultaat, hoewel
ik het natuurlijk ook in hoge mate betreur dat met name de gemeente Heiloo
niet tot de gelukkige gerekend kan worden.
 
 In de schriftelijke voorbereiding is al aandacht besteed aan de vraag
waarom het zo lang geduurd heeft. Het heeft te maken met het berekenen van
de prijs per klacht en met de afrekeningsmethode, waarover wij verleden jaar
ook al even van gedachten hebben gewisseld. Maar voorlopig is de sur place
beëindigd en kunnen wij vooruit. Ik zie overigens met name in één
of twee van de steden die zich nu aansluiten, voor het bereiken van de doelstelling
van een landelijk dekkend systeem van externe klachtenvoorziening geen vooruitgang,
want die hadden al een onafhankelijke klachtenregeling. Om allerlei redenen –
voor een deel financieel, maar ook het gezag, de kwaliteit van de ombudsman
als zodanig – hebben zij zich aangesloten, maar dit betekent wel dat
het aantal gemeenten met een externe klachtenvoorziening niet noemenswaardig
toeneemt. Ik maak mij daar net als de Kamer zorgen over. Gelet op de principiële
keuze die wij verleden jaar besproken hebben, namelijk het politiseren van
dit vraagstuk op lokaal niveau, zou het passend zijn om hierover nader met
de VNG van gedachten te wisselen. Vaststaat dat wij menen dat het de autonome
taak van de gemeenten is om voor een dergelijke klachtenregeling te zorgen.
Vanuit mijn verantwoordelijkheid misstaat het niet wanneer ik met gemeenten
overleg voer over de vraag wat kan worden gedaan om het ontstaan van witte
vlekken tegen te gaan. Ik zal u over deze gesprekken nader rapporteren.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Nu de staatssecretaris en ik niet verschillen over de vraag of het een
autonome taak van de gemeenten is, vraag ik me af of het wenselijk is een
dergelijke verplichting in de Algemene wet bestuursrecht op te nemen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Deze discussie hebben we verleden jaar ook gevoerd. Ik blijf op het standpunt
staan dat grote winst kan worden geboekt wanneer eigener beweging pogingen
worden ondernomen om, uitgebreider dan nu bestaat, een externe klachtenregeling
op te zetten. Dit kan op verschillende manieren gebeuren. Ik sluit geen der
manieren uit, maar we moeten eerst bekijken wat het pilotproject oplevert.
 
 Een van de sprekers vroeg mijn mening over een regionale ombudsvoorziening
onder de voorwaarde dat die onafhankelijk werkt van de elementen die samenhangen
met een externe klachtenvoorziening. Ik heb hier absoluut geen problemen mee.
Integendeel, het is juist de bedoeling dat er een externe klachtenvoorziening
komt. De vraag of wetgeving geïndiceerd is omzeil ik voorlopig onder
verwijzing naar het pilotproject. We hebben gekozen voor politisering van
het vraagstuk van onderop en ik wil eerst zien hoe ver we langs deze lijn
komen.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 U schrijft dat er dit jaar een wetswijziging komt. Hoe verhoudt die wijziging
zich tot het vraagstuk dat we nu bespreken?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Dit houdt verband met de interne klachtenbehandeling. Er is advies gevraagd
aan de commissie-Scheltema over de interne klachtenbehandeling. Vooruitlopend
daarop dienen de departementen zich nu al te bezinnen op maatregelen waardoor
het aantal klachten afneemt. Nu zijn er twee dingen tegelijkertijd ondernomen.
Het ene punt betreft de bewuste brief. Ik kom straks terug op de vraag welke
twee departementen in gebreke zijn gebleven. Het andere punt betreft de advisering –
zo mogelijk bij voorrang – van de commissie-Scheltema. Ik heb me laten
vertellen dat de commissie-Scheltema het advies op haar agenda voor juni heeft
staan. Het moet dus mogelijk zijn na het zomerreces daarover
nader met u van gedachten te wisselen. Van deze adviesaanvraag maakt deel
uit de vraag of op enigerlei wijze een verlate reactie tot financiële
genoegdoening kan leiden. Ik realiseer mij heel goed dat dit zeer wel een
extra stimulans kan zijn om snel en effectief te reageren. Ik wacht, ook fatsoenshalve,
niettemin het advies van de commissie-Scheltema af alvorens een standpunt
hierover in te nemen.
 
 Ik kom bij de reacties van de ministeries op de brief met mijn vraag naar
hun interne klachtenregeling. Ik stel om te beginnen vast dat het merendeel
van de ministeries snel en adequaat heeft gereageerd. Hulde aan mijn collega's!
Hierbij zijn acties van start gegaan die, inderdaad op termijn, dus niet van
de ene dag op de andere, hopelijk effect sorteren. Bijvoorbeeld het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een concept-klachtenprocedure opgesteld
en hoopt dit te kunnen voeren tot een definitieve klachtenprocedure. Bij Buitenlandse
Zaken is de instelling van een aparte klachtenkamer op handen, met procedurele
waarborgen. Een van de ministeries die niet gereageerd hebben, zag zich in
1995 geconfronteerd met twee klachten van de Nationale ombudsman. Het zij
dat ministerie dus vergeven dat het mij acht maanden lang tevergeefs naar
de brievenbus heeft laten lopen om te zien hoe het zou reageren. Voor twee
klachten op jaarbasis is het misschien niet direct nodig om een hele klachtenprocedure
te ontwikkelen. Ik zeg dit overigens in afwachting van een regeling in de
Algemene wet bestuursrecht, die op dit punt elementen kan bevatten.
 
 Al met al stel ik het volgende voor, ook na de stukken die mij ter voorbereiding
van dit debat zijn geworden. Ik zal de Kamer een schriftelijk overzicht geven
van de reacties per departement, zodat wij er zo nodig nog uitvoerig bij kunnen
stilstaan. Ondertussen gaat de activiteit gewoon door. Ik heb de Kamer ook
schriftelijk laten weten dat de contactambtenaren bijeen zijn geweest om het
een en ander te bekijken. Een aantal ministeries heeft acties ontplooid die
de moeite van het schrijven van die brief destijds zeker waard is geweest.
Ik hoop dat die, vooruitlopend op de advisering van de commissie-Scheltema,
vruchten zullen afwerpen.
 
 Het stomme is dat ik mij maar niet voor de geest kan halen welke departementen
ten slotte in gebreke bleven met in beantwoording.
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Misschien kan ik de staatssecretaris helpen? Waren het niet Binnenlandse
Zaken en Algemene Zaken?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Binnenlandse Zaken zeker niet. Algemene Zaken lijkt mij onwaarschijnlijk,
nog ervan afgezien dat het aantal burger-overheidcontacten bij Algemene Zaken
mijns inziens niet idioot groot is. Voordat u het spelletje verder voert,
wil ik hierop antwoorden: die twee waren het niet.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 U zei dat u geen bezwaar hebt tegen een regionale ombudsmanfunctie en
dat u nu een proefproject begint met gemeenten die zich bij de Nationale ombudsman
willen aansluiten. Hoe wilt u bevorderen dat er ook regionale ombudsmanfuncties
komen, als u op geen enkele wijze activiteit hiervoor ontwikkelt? Of gaat
u ook op dit terrein iets doen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Ik begrijp de vraag heel goed, maar voor de gekozen route gaan wij ervan
uit dat dit vraagstuk op gemeentelijk niveau moet worden aangepakt. Daarom
heb ik mij enigszins terughoudend opgesteld tegenover de vraag naar wetgeving
en tegenover de vraag wat ik eraan doe. Ik zeg graag toe dat ik overleg met
de VNG zal voeren om te zien hoe wij sneller verder kunnen procederen. De
vraag of een gemeente kiest voor aansluiting bij de ombudsman, dan wel kiest
voor samenwerking met een aantal omringende gemeenten om een regionale ombudsfunctie
in het leven te roepen, moet op lokaal niveau worden beantwoord. Ik realiseer
mij dat de poging die met name mevrouw de ombudsman in Amsterdam heeft ondernomen
om te kijken of er op de een of andere manier een regionale functie zou kunnen
worden gecreëerd, niet erg opschiet. Ik vind het te betreuren dat haar
streven tot op heden niet heeft geleid tot zodanige politisering van het vraagstuk
in de omringende gemeenten, dat men daartoe overgaat. Maar ik vind het niet
voor de hand liggend, na mijn keuze voor politisering en besluitvorming van
onderop en alles wat ik daarover heb gezegd, dat ik er nog meer aan doe dan
wat ik zoëven al heb gezegd. Natuurlijk heb ik het dreigement van de
heer De Graaf goed gehoord, dat als wij volgend jaar niet een stapje verder
zijn, er wat zwaait. Dat motiveert mij nog sterker. Hij heeft volstrekt gelijk.
Het zou heel goed kunnen uitpakken, maar het moet wel op gemeentelijk niveau
worden aangepakt.
 
 Een aantal leden van de Kamer bracht een aantal punten naar voren dat
ik niet in grotere hoofdstukken kon onderbrengen, maar waar ik graag op wil
reageren. Ik begin met de vraag van de heer Apostolou hoe groot het bureau,
dat steeds groter wordt, kan worden. Wat mij betreft is de omvang van het
bureau een afgeleide van het aantal klachten. Dat is de enige logische volgorde.
Ik kan en mag dus niet zeggen wat de maximale omvang is van het bureau. Op
zichzelf is het wel zorgwekkend dat het aantal klachten toeneemt. Ik ben enigszins
gerustgesteld als ik de vergelijking met wat er in het buitenland gebeurt,
die in het jaarverslag staat, tot mij laat doordringen. Overal is sprake van
toename. Waarschijnlijk heeft dit ook te maken met een toename in de contacten
tussen burger en overheid, maar het heeft zonder enige twijfel ook te maken
met een grotere mondigheid van burgers en met een grotere bekendheid van het
instituut. Die drie factoren komen op de een of andere manier samen. Ik vind
het echter moeilijk om over de omvang van het bureau uitspraken te doen, aangezien
die omvang een afgeleide is van het aantal klachten. Daar moeten wij op focussen,
want die moeten, voor zover wij dat in onze macht hebben, niet toenemen.
 
 De heer Apostolou, de heer Koekkoek en andere hebben gesproken over het
voorlichtingsbeleid. Ik heb mijn brief nog niet kunnen herlezen, maar ik heb
daarin wel heel zorgvuldig een formule gegeven waarin ik mij over het voorlichtingsbeleid
als zodanig in negatieve noch positieve zin heb willen uitspreken. De heer
Apostolou heeft daarin gelezen dat ik mij daarover een oordeel aanmeet, maar
dat is absoluut niet de bedoeling. Ik heb in ieder geval met interesse de
passage uit het jaarverslag gelezen, dat in politieke kringen... enzovoorts,
 waaraan de heer Koekkoek refereerde. Hij moet mij niet vragen
wie daartoe behoort, want dat zal de ombudsman moeten beantwoorden. In ieder
geval vind ik zelf, dat de logica gebiedt te zeggen, dat het instituut een
zodanige bekendheid moet hebben dat iedere burger die daartoe het recht heeft
de weg naar het instituut weet te vinden. Als de voorlichting over wat behoorlijk
en niet behoorlijk is in het handelen van de overheid en als het jaarverslag
in het bijzonder daartoe bijdragen en als die voorlichting zijn weg vindt
naar de geadresseerde dan is dat beleid functioneel. Het past mij dan niet
om daar al te veel commentaar op te geven.
 
 
 
 
 
 De heer Koekkoek (CDA):
 
 Voorzitter! Dit sluit aan bij wat de staatssecretaris heeft geschreven,
namelijk dat het voorlichtingsbeleid een autonome aangelegenheid van de Nationale
ombudsman is. Daar had het wat ons betreft bij kunnen blijven, want hij voegt
eraan toe dat dit niet wegneemt dat bij het zoeken van een oplossing voor
de instroomproblematiek alle relevante factoren, waaronder het instrument
voorlichting c.q. publiciteit, in beschouwing moeten worden genomen. Daar
vielen wij over, maar ik begrijp dat dit een volstrekt neutrale formulering
is!
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Zo is zij in ieder geval bedoeld!
 
 Voorzitter! Aan het adres van de heer Kamp merk ik op dat ik zal trachten
mijn leven te beteren door zelf te reageren op het jaarverslag in plaats van
"desgevraagd".
 
 De heer Kamp heeft een vraag gesteld over de interventiemethode en het
rekenmodel. Afgezien van het feit dat de interventiemethode in alle opzichten
uiterst succesvol is gebleken, wordt het rekenmodel ieder jaar opnieuw aangepast.
De gemiddelde normtijd per klacht is in 1996 lager dan in het model in 1995
werd gehanteerd. Overigens houdt de interventiemethode meer in dan bellen
hoe de stand van zaken is. Hoofdstuk 2 van het jaarverslag over 1994 geeft
meer inzicht in de systematiek van deze methode.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! Als je eerst 80% van alle klachten in een rapport moet afdoen
en nu 20% à 30%, heeft dat toch belangrijke gevolgen voor het rekenmodel?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Dat heeft inderdaad belangrijke gevolgen voor het rekenmodel en om die
reden wordt het rekenmodel ook ieder jaar opnieuw aangepast.
 
 Voorzitter! De heer Schutte gaf een goede weergave van de vraag hoe het
functioneren van de Nationale ombudsman na vijftien jaar wordt beoordeeld.
Hij heeft daarbij een aantal punten aangestipt, waarvan het grootste gedeelte
valt onder hoofdpunten die ik de revue heb laten passeren. Ik wil echter nog
wel even ingaan op de actualisering van het aanwijzingsbesluit. De derde meer
algemene actualisering is in voorbereiding en kan op korte termijn verder
in procedure worden gebracht. Daarnaast wordt het besluit incidenteel geactualiseerd.
De heer Schutte heeft hier overigens voor gepleit.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Voorzitter! Ik wil nog even de vraag over de opleiding in herinnering
roepen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Ik heb daarop geen antwoord paraat, maar het klonk mij zeer plausibel
in de oren om dat in de opleiding van de ambtenaren mee te nemen. Ik weet
op dit ogenblik niet precies hoe de stand op dat punt is en ik zal de Kamer
dat schriftelijk doen toekomen.
 
 Voorzitter! De heer De Graaf heeft gevraagd wat de uitkomst is van het
overleg met de Nationale ombudsman over de invoering van de verslagplicht
met betrekking tot de klachtenbehandeling door de departementen en de ZBO's,
alsmede de instelling van een centraal informatiepunt. In de brief aan de
Kamer heb ik al aangegeven dat het opnemen van een verslagplicht niet door
mij wordt ondersteund. Wat betreft de klachtenbehandeling biedt het jaarverslag
van de Nationale ombudsman voldoende aanknopingspunten. Een verslagplicht
levert bureaucratie op, terwijl het rendement op dit punt niet helemaal zeker
is.
 
 Wat de instelling van een centraal informatiepunt betreft, meen ik dat
ik mijn toezegging niet ben nagekomen. Ik kan mij niet herinneren dat ik daarover
met de Nationale ombudsman van gedachten heb gewisseld. Ik zeg opnieuw toe
dat ik het een en ander in overleg met de ombudsman tegen elkaar zal afwegen.
 
 De evaluatie van de diverse maatregelen die wij hebben genomen ter beheersing
van de klachtenstroom, zijn wij voornemens te doen plaatsvinden voor 1 maart
1997. Ook daarbij zal de Nationale ombudsman worden betrokken. Ik stel mij
voor om in dat conglomeraat mee te nemen of het verstandig is om het langs
die lijn aan te pakken.
 
 De heer De Graaf heeft gevraagd of er is nagedacht over de vorm van het
jaarverslag in verband met de eventuele behandeling per begrotingshoofdstuk.
Dat is in die zin ingewikkeld dat de inrichting van het jaarverslag een eigen
verantwoordelijkheid van de Nationale ombudsman is. Het jaarverslag is al
ingedeeld in hoofdstukken per departement en het bevat bovendien algemene
onderwerpen. Dat lijkt mij voldoende aanknopingspunten te bieden, zoals overigens
is gebleken in de discussie die u met mijn collega hebt gevoerd over de IND.
Ik stel wel vast dat de nieuwe aanpak van het jaarverslag met een aantal hoofdpunten
en een soort leeswijzer waarin de ombudsman specifiek aandacht vraagt voor
een aantal punten op zichzelf een verbetering kan worden genoemd.
 
 De heer De Graaf had een vraag over de klachtenregeling Politiewet. De
verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken in dezen strekt
niet verder dan dat in de Politiewet 1993 de verplichting tot het hebben van
een klachtenregeling is ingesteld en dat daarbij randvoorwaarden voor de klachtenregeling
zijn geformuleerd. Inmiddels hebben alle regionale politiekorpsen een klachtenregeling.
Mede naar aanleiding van eerdere opmerkingen van de Nationale ombudsman en
van de Tweede Kamer worden de klachtenregelingen van de 25 regionale politiekorpsen,
van het korps landelijke politiediensten en mogelijk zelfs van de Koninklijke
marechaussee geëvalueerd. Er vindt een bestuurlijk-juridische analyse
van de klachtenregeling plaats en er wordt een kwaliteitsonderzoek naar de
klachtafhandeling uitgevoerd. Het onderzoek in opdracht van Binnenlandse Zaken,
Justitie en het Korpsbeheerdersberaad wordt uitbesteed. Naar verwachting zullen
nog voor deze zomer offertes voor deelonderzoeken worden aangevraagd aan twee
universiteiten en twee onderzoeksbureaus. Het is de bedoeling om in de tweede
helft van 1997 het onderzoeksrapport te hebben afgerond. Al
met al is er werk aan de winkel.
 
 Wat de inspectie zorgsector betreft, zeg ik de heer Koekkoek graag toe
even overleg te plegen met de verantwoordelijke minister en de Kamer daarvan
op de hoogte te stellen. Ik ben gaarne bereid om nog eens na te denken over
de adviescolleges, want op zichzelf heeft de heer Koekkoek dit punt hier volstrekt
terecht neergelegd.
 
 
 
 
 
 De heer Kamp (VVD):
 
 Voorzitter! Het was mijn achtste aandachtspunt in mijn eerste termijn,
maar toch niet het minst belangrijke: de voortvarendheid bij overheidsinstanties.
Ik heb aangehaald dat de ombudsman het contact tussen overheid en burger de
achilleshiel noemt. Ik heb gezegd dat, waar het gaat om de werkvoorraad, alle
managers inzicht moeten hebben in de omvang daarvan en de tijd die het hen
kost om per geval door die werkvoorraad heen te komen. Het moet heel eenvoudig
zijn om in jaarverslagen bij een rekening die informatie op te nemen, zodat
wij ook op dit punt de voortgang van de ontwikkeling bij de overheid kunnen
beoordelen. De staatssecretaris gaat hier erg luchtig overheen. Ik wil hem
toch aanbevelen, in de loop van dit jaar te proberen een stap in de goede
richting te zetten. Zo niet, dan zullen wij bij de behandeling van het volgende
verslag op dit punt met een voorstel komen.
 
 
 
 
 
 De heer De Graaf (D66):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn uiteenzetting en zijn
antwoorden. Ik wil er geen spelletje van maken, maar ik zou toch eigenlijk
gewoon antwoord, eventueel schriftelijk, willen krijgen op de vraag die wij
hebben gesteld over de departementen die zo laks waren in de beantwoording
van vragen, gesteld door de staatssecretaris. Nogmaals, er kan gewoon antwoord
worden gegeven op mijn vraag, gelet op het feit dat de staatssecretaris zelf
melding maakt van de twee departementen die dat antwoord nog niet hebben gegeven.
 
 Wat de bevoegdheden van de medeoverheden betreft, ben ik blij met de uitspraak
van de staatssecretaris dat hij met de VNG verder wil overleggen om gemeenten
te stimuleren, al dan niet in regionaal of intergemeentelijk verband zelf
met voorzieningen te komen. Met mijn uitspraak in eerste termijn bedoelde
ik niet te zeggen dat er "dan wat zwaait", aangezien ik in mijn eentje niet
zo gek veel vermag te zwaaien. Maar wellicht kan ik andere collega's volgend
jaar op dit punt ervan overtuigen om toch een stapje verder te gaan. Ik denk
echt dat nodig is.
 
 Ik kan mij voorstellen dat de staatssecretaris niet alle antwoorden paraat
heeft, maar ik zou nog graag, al dan niet schriftelijk, een reactie willen
hebben op mijn suggesties om meer eigen voorlichtingsbeleid toe te passen
ten aanzien van de interne klachtenregeling en meer klachtenlijnen te openen.
Verder vraag ik een reactie op de toepassing van het profijtbeginsel binnen
de verschillende overheidsdiensten.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Kohnstamm:
 
 Voorzitter! Ik neem goede nota van de opmerking van de heer Kamp. Ik zal
een en ander de revue laten passeren, om te bezien wat eraan gedaan kan worden.
 
 Ik zeg de heer De Graaf graag toe – ik bedoelde dat overigens al
gedaan te hebben – dat we de interne klachtenregelingen bij de verschillende
ministeries wat overzichtelijker op papier zetten, zodat we daarover wat intensiever
voorbereid met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Ik zie namelijk heel
goed in dat, als we op dat punt onvoldoende accuraat tegemoetkomen aan de
beslissing van de ministerraad, de vicieuze cirkel van steeds meer klachten
en een grotere werkvoorraad niet wordt doorbroken. Het doorbreken van die
cirkel zou zeer wenselijk zijn.
 
 Zoals gezegd, zal ik de Kamer rapporteren over het overleg dat ik met
de VNG op dit punt hoop te hebben. Ik zeg graag toe dat ik schriftelijk over
de eigen voorlichting en de klachtenlijn nader bij de Kamer terug zal komen.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, het jaarverslag Nationale ombudsman voor kennisgeving aan
te nemen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 Sluiting 16.30 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-82-5561-5572.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl