Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 755-759

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-03-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 17, pagina 755-759

01-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28221Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet personenvervoer 2000 in verband met een verbod op het ter beschikking stellen van vergunningbewijzen aan derden (28802); - Wijziging van de Leegstandwet (verlenging duur vergunning voor verhuur van woonruimte in leegstaande woningen en gebouwen) (28987); - Wijziging van de Huisvestingswet (wijziging bepalingen met betrekking tot de huisvesting van verblijfsgerechtigden) (29566); - Wijziging van de Wet op medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (oplossen van enige knelpunten) (29748)Pagina 749-749
Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiëlezekerheidsovereenkomsten (28874)Pagina 749-755
Presentie en opening (dinsdag 1 maart 2005)Pagina 749-749
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiëlezekerheidsovereenkomsten (28874)Pagina 759-771
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 1 maart 2005)Pagina 780-780
Lijst van besluiten (dinsdag 1 maart 2005)Pagina 780-780
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)Pagina 755-759
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)Pagina 771-780

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende
uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden
wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling
discriminatie wegens een handicap) (28221).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Westerveld (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Mijn fractie heeft met instemming en waardering
kennis genomen van dit wetsvoorstel dat de bescherming van het strafrecht
tegen discriminatie doet uitstrekken tot mensen met een handicap. Strafrechtelijke
belediging bevindt zich op het snijvlak van de vrijheid van meningsuiting
en de bescherming tegen scheldkanonnades of puur grievende kwalificaties.
In een tijd waarin kunnen zeggen wat je denkt wel tot het hoogste goed verheven
lijkt, hebben burgers behoefte aan signalen van de overheid dat niet alles
ongestraft gezegd kan worden en die vrijheid zijn begrenzing vindt in het
recht van ieder mens om zich in zijn menselijke waardigheid gerespecteerd
te weten.Beledigende, puur om het kwetsen gedane uitlatingen wegens ras of seksuele
gerichtheid zijn strafbaar en behoren dat ook te zijn. Weliswaar is het strafrecht
in de trits bepalingen die mensen tegen discriminatie beschermen het sluitstuk,
het uiterste redmiddel, maar het is wel een sluitstuk dat in deze pluriforme
en verhardende samenleving niet gemist kan worden. Dit uitgangspunt moet,
behalve voor ras en seksuele gerichtheid ook gelden voor het hebben van een
lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap. Mijn fractie onderschrijft
de toevoeging van deze woorden aan de artikelen 137c t/m f dan ook van harte
en spreekt de wens uit dat de waarde hiervan vooral symbolisch zal zijn, dat
wil zeggen dat zij hoopt dat het beroep hierop in de praktijk niet of nauwelijks
voorkomt.Mijn fractie staat eveneens achter het initiatief vanuit de Tweede Kamer,
waarom overigens ook door de Raad van State was verzocht, om tot een strafbaarstelling
te komen van discriminatie op deze grond in het sociaal-economisch verkeer.
Zij spreekt haar waardering uit voor het vele werk dat door de initiatiefnemers
in de Tweede Kamer is verzet om dit thema onder de aandacht van de regering
te brengen, haar vervolgens te overtuigen van nut en noodzaak van deze toevoeging
en ten slotte om ervoor te zorgen dat het hier thans als een voldragen wetsvoorstel
ter beoordeling voorligt. Misschien moet ik zeggen: een bijna voldragen wetsvoorstel.Het thema heeft namelijk van de initiatiefnemers veel werk en denkkracht
gevergd. De reden is niet zozeer dat er over het onderwerp zelf verschil van
mening bestaat, maar dat de wijze van formulering minder eenvoudig is dan
bij de strafbaarstelling van grievende beledigingen. Bij het tweede lid van
artikel 429 quater gaat het niet om het verbieden of strafbaar stellen van
maatschappelijk verwerpelijk handelen, maar de mogelijk discriminatoire aantasting
van iemands grondrecht om op voet van gelijkheid aan het maatschappelijk verkeer
deel te nemen, bestaat uit nalaten, terwijl handelen geboden zou zijn.Het in dit verband meest gebruikte voorbeeld is dat van een gehandicapte
die zich de toegang tot een openbare gelegenheid ontzegd ziet, doordat de
eigenaar verzuimt de gelegenheid rolstoeltoegankelijk te maken. Is dat nalaten
waarvan de gehandicapte evenveel last heeft als een weigering om iemand vanwege
zijn huidskleur toe te laten, even verwerpelijk? Is dat altijd en in alle
gevallen strafbare discriminatie? Het antwoord op die vraag is niet een ondubbelzinnig
en volmondig ja. Het hangt er maar vanaf hoeveel moeite en kosten de ondernemer
zich moet getroosten om deze voor sommige mensen onneembare barrière
te slechten. Onder omstandigheden kan er voor het nalaten, voor het niet-doen
wat in termen van gelijkberechtiging wenselijk zou zijn, een te rechtvaardigen,
te respecteren reden zijn. Dat element beoogt de toevoeging "zonder redelijke
grond" tot uitdrukking te brengen. Het is vervolgens aan de strafrechter om
uit te maken of er voor het nalaten waarover geklaagd wordt, zo'n redelijke
grond heeft bestaan. Anders gezegd: dient de gehandicapte dit uitstotende
effect als een fact of life te aanvaarden of dient de onderne mer
dit koste wat het kost weg te nemen.Ook in die gedachtegang kan mijn fractie zich vinden. Zij is kennelijk
wat minder dan anderen in dit huis beducht voor een door de strafrechter te
hanteren redelijkheidstoets of voor de afwezigheid van legaliteit. Naar haar
oordeel is de rechtspraktijk lenig genoeg om hierin een aanvaardbare uitweg
te vinden. Wanneer dat aspect zijn weerslag had gevonden in een dit opzicht
deugdelijk wetsvoorstel, was dit voor mijn fractie zonder discussie doorgegaan.
Helaas is dat niet het geval. Naar ons oordeel is de formulering kreupel en
roept daarmee misverstanden op, ook voor de rechtspraktijk. Wat zegt namelijk
artikel 429quater, tweede lid? De bepaling verklaart strafbaar hij wiens handelen
of nalaten in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf zonder redelijke
grond ten doel heeft of ten gevolge kan hebben dat ten aanzien van personen
met een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap de erkenning,
het genot of de uitoefening op voet van gelijkheid van de rechten van de mens
en de fundamentele vrijheden op politiek, economisch, sociaal of cultureel
terrein of op andere terreinen van het maatschappelijk leven, wordt tenietgedaan
of aangetast. Die definitie van het begrip "discriminatie" is, zoals de minister
in de memorie van antwoord aangaf, ontleend aan het internationaal verdrag
ter uitbanning van rassendiscriminatie.Wat bedoelt artikel 429quater, tweede lid? Die bepaling suggereert dat
een handelen of nalaten dat ten doel heeft om gehandicapten op deze wijze
te bejegenen, onder omstandigheden verschoonbaar kan zijn. Er kan immers voor
een dergelijk doelgericht handelen of nalaten een redelijke grond bestaan.
Naar ons oordeel is dat nooit de bedoeling geweest van de maatschappelijke
organisaties die op strafbaarstelling hebben aangedrongen. Als wij de Kamerstukken
over dit onderwerp erop naslaan, blijkt dat dit ook nooit de bedoeling is
geweest van de initiatiefnemers van deze bepaling, ten eerste omdat van deze
formulering de suggestie uitgaat dat het aantasten of het tenietdoen van iemands
recht om op voet van gelijkheid mee te doen, minder ernstig is als dit geschiedt
vanwege iemands handicap dan wanneer dit gebeurt op andere, in het Wetboek
van Strafrecht genoemde gronden. Naar ons oordeel brengt zo'n formulering
de doelgroep die de bepaling zoekt te beschermen, eerder verder van dan dichter
bij huis. Ten tweede – dat is misschien nog wel wezenlijker –
past een aldus geformuleerde strafbaarstelling niet in het wettelijke gebouw
van antidiscriminatiebepalingen en vloekt zij met het verdrag ter uitbanning
van rassendiscriminatie. Binnen het gebouw van antidiscriminatiebepalingen
is de bepaling al een enigszins vreemde eend in de bijt door de toevoeging
van "redelijke grond", maar deze tekstvolgorde tast de kern van het begrip
"discriminatie" aan. Een doelgerichte aantasting van iemands fundamentele
recht om op voet van gelijkheid aan het maatschappelijk verkeer deel te nemen,
valt nooit te billijken of te verschonen. Mijn fractie wil de minister dan
ook graag een reactie op dit principiële punt ontlokken en hem aansluitend
de vraag voorleggen of hij bereid is om het wetsvoorstel zodanig aan te passen
dat die suggestie van tafel gaat. Dit verzoek wordt mede gesteund door de
fracties van de VVD en het CDA.Tot slot de door sommigen betwijfelde legaliteit van deze strafbaarstelling.
Mijn fractie spreekt op deze plaats haar waardering uit voor de doorwrochte
beantwoording in de memorie van antwoord van de in deze Kamer geuite bedenkingen.
Feitelijk zijn hiermee al in een zeer vroeg stadium de eerste piketpaaltjes
voor de toepassing geslagen. Feitelijk is hiermee de gevreesde rechtsonzekerheid
voor ondernemers al voor een groot deel van tafel. De woorden "zonder redelijke
grond" zijn toegevoegd om de eigenaar van een zaak waar gehandicapten feitelijk
niet in kunnen, van strafvervolging te vrijwaren als het slechten van die
barrière in redelijkheid niet van hem kan worden gevergd. Daarmee is
al een belangrijke inperking gegeven van de mogelijkheid van gehandicapten
om zich over zo'n effect te beklagen en hun klacht vervolgens in strafvervolging
vertaald te zien. Als men zegt dat de bepaling vanwege deze toevoeging strafrechtelijk
niet kan – onbruikbaar is of in strijd met het legaliteitsbeginsel –
zegt men feitelijk dat een opzettelijke, doelgerichte uitsluiting van gehandicapten
in het sociaal-economisch verkeer niet strafbaar zou moeten zijn.Het zal duidelijk zijn dat mijn fractie niet tot die "nee"-zeggers behoort.
Wij zijn voorstander van een bepaling in het Wetboek van Strafrecht, waarin
de maatschappelijke afkeuring tot uitdrukking komt van iedere vorm van opzettelijke
of apert onredelijke uitsluiting van mensen vanwege hun handicap. Wat ons
betreft, is een ondernemer die weigert om zijn bedrijf rolstoelvriendelijk
te maken terwijl dat zonder al te veel problemen best zou kunnen, minstens
zo te laken als degene die een bord naast de ingang van zijn zaak spijkert
met de tekst "invaliden niet gewenst".Wij zien uit naar de reactie van de minister.De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Bij de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel
heeft mijn fractie tweemaal vooropgesteld dat zij iedere vorm van discriminatie
wegens een handicap verwerpelijk vindt. Zij ziet ook een duidelijke taak voor
het strafrecht om daar iets tegen te doen. Dat mag de op ons drukkende zorg
echter niet wegnemen om na te denken over de vraag of wat hier wordt voorgesteld
wetstechnisch wel goed is en of dat op een verantwoorde wijze kan functioneren
in onze samenleving.De reflex is dat discriminatie verboden moet worden, maar het ligt wezenlijk
ingewikkelder bij de vraagstukken die hier spelen. Het betoog van de minister
in de Tweede Kamer vond ik wat dat betreft verhelderend. Wij kennen discriminatie
als iets wat bij een persoonskenmerk speelt. Ongelijke behandeling van wat
in feite gelijk is, moet om die reden verboden worden. Dat leidt tot een verbod
en een strafbaarstelling. Hier speelt echter iets wezenlijk anders. Hier speelt
niet zozeer het ongelijk behandelen maar het gelijk behandelen van wat in
feite ongelijk is. Verschillend in die zin dat een objectieve omstandigheid
speelt: de handicap. Het opheffen van het objectieve verschil kan juist de
praktijk meebrengen dat je iets niet verbiedt maar gebiedt. Je moet iets doen,
je moet actief handelen en een voorziening realiseren om de persoon met een
handicap in staat te stellen op een goede wijze aan het maatschappelijke
verkeer te kunnen deelnemen.De wetgeving op dit punt leidt als het ware tot het opleggen van de plicht
iets te gaan doen.Vervolgens is de vraag of duidelijk is wat wij die persoon dan vragen
te doen. De minister heeft er niet omheen gedraaid. In de memorie van antwoord
staat dat er op dit punt geen duidelijk uitgekristalliseerde en daarmee vaststaande
normen voorhanden zijn. Dat is een feitelijke beschrijving van de bestaande
situatie. Men vraagt iets aan mensen, terwijl er nog geen normen zijn die
duidelijk maken wat wij van hen verlangen. De minister heeft zich ook geen
voorstander betoond van opname van de hier aan de orde zijnde delictsomschrijving.
Als dit wetsvoorstel in de huidige vorm wordt aangenomen, dan worden burgers
ineens geconfronteerd met het gegeven dat zij strafbaar handelen. Ik snap
wel dat het strafbaar handelen pas ingaat nadat dit formeel van kracht wordt,
maar dan ontstaat ineens de situatie dat zij strafbaar zijn. Concreter: als
in de invoeringsbepaling staat dat dit over twee weken van kracht wordt, dan
zijn veel mensen in dit land over drie weken strafbaar bezig. In de wet is
namelijk opgenomen dat zij strafbaar zijn als zij geen redelijke grond hadden
om het treffen van een bepaalde voorziening achterwege te laten. Kortom, er
daalt een hoeveelheid strafbare situaties op de burgers van dit land neer.Nu heeft de minister in de stukken geschreven dat dit gerelativeerd moet
worden. Dat heeft hij gedaan door te benadrukken dat het strafbaar handelen,
dus het achterwege laten van het treffen van een zodanige voorziening, alleen
aan de orde is als dat zonder redelijke grond gebeurt. Hij heeft benadrukt
dat van geval tot geval een afweging moet worden gemaakt en dat rekening moet
worden gehouden met alle relevante omstandigheden. Het vervolgingsbeleid zal
zodanig worden ingevuld dat alleen in het oog springende onredelijke gevallen
tot vervolging aanleiding zullen geven. Het is de vraag of deze benaderingwijze
alle praktische en principiële bezwaren die aan dit wetsvoorstel zijn
verbonden oplost. Dan moet men meer in detail kijken naar de delictsomschrijving.
De mate waarin het treffen van een passende voorziening belastend is, zal
van geval tot geval kunnen variëren. In verband met die belasting zou
gesproken kunnen worden van een continuüm dat loopt van licht bezwarend
tot onevenredig bezwarend. De minister heeft aangegeven dat de voorgestelde
delictsomschrijving is vervuld "indien gesteld en bewezen kan worden dat de
situatie van een onevenredige belasting zich niet voordoet". Die benaderingswijze
houdt in dat in alle overige gevallen, waarin het treffen van een voorziening
wel belastend maar niet onevenredig belastend is, sprake is van strafbaar
handelen.De hoofdregel is dus dat er sprake is van een strafbare situatie als er
geen voorziening is getroffen en de uitzondering is als sprake is van een
onevenredige belasting. In dat laatste geval zijn er redelijke gronden om
het niet te doen. Aldus ontstaat er een grote groep van strafbare situaties.
De minister wil dat probleem oplossen door van die groep alleen de in het
oog springende gevallen te laten vervolgen. De aanvaardbaarheid van het voorgestelde
stelsel hangt dus af van de keuzen die in het vervolgingsbeleid zullen worden
gemaakt. De vraag is nu of dat principieel juist is. Zal in de praktijk het
vervolgingsbeleid niet mede worden bepaald door een actief aangiftebeleid
dat wellicht in kringen van gehandicapten zal ontstaan? Het is natuurlijk
nog maar de vraag of men zich in dat geval zal beperken tot de in het oog
springende gevallen. Kan in gemoede staande worden gehouden dat om het strafrecht
in het kader van het gehandicaptenbeleid functioneert als sluitstuk van de
handhaving, als ultimum remedium?De ongelukkige keuze in het wetsvoorstel krijgt nog een zekere scherpte
door de voorgestelde wijze van inwerkingtreding van het voorgestelde stelsel.
Het wetsvoorstel bepaalt nogal laconiek dat het in werking treedt op een bij
Koninklijk Besluit te bepalen tijdstip. Het niet getroffen hebben van passende
voorzieningen voor gehandicapten wordt strafbaar gesteld. Veelal zal het gaan
om bouwkundige voorzieningen om de toegang tot lokaliteiten te verzekeren.
Te denken valt in dit verband aan liften om niveauverschillen op te heffen.
Ook kan worden gedacht aan ringleidingen voor mensen met auditieve beperkingen.
Duidelijk is in ieder geval wel dat het treffen van bouwkundige voorzieningen
tijd kost. Er moet worden nagedacht over wat er moet gebeuren en hoe het kan
gebeuren. Vervolgens moeten de nodige vergunningen worden aangevraagd. Daarna
volgt het proces van realisatie, nog even afgezien van het feit dat je er
ook nog financiële middelen voor nodig hebt. En dit alles in een samenleving
met een veelheid aan ruimtelijke situaties waarin deze vraag zich stelt: horecabedrijven,
openbare voorzieningen, kantoren enz. Daarnaast is een kantoor op een industrieterrein
een geheel andere zaak dan een kantoor dat is gevestigd op een etage van een
monumentaal grachtenpand in Amsterdam.Het kan toch niet zo zijn dat het beleid terzake in de loop der jaren
een concrete uitwerking moet krijgen bij vele duizenden instellingen en bedrijven
op basis van met enige regelmaat beschikbaar komende strafvonnissen?Het goede van het debat dat thans hier wordt gevoerd en dat eerder in
de Tweede Kamer is gevoerd, is dat nog eens nadruk wordt gelegd op het feit
dat deze problematiek moet worden aangepakt. Ik denk dat de samenleving een
inhaalslag moet maken; andere landen zijn ons voor gegaan. Dit vraagt om een
groter bewustzijn van deze problematiek en dit debat draagt hiertoe bij. Zij
die een ruimtelijke lokaliteit in verband met een ambt, bedrijf of beroep
beheren, moeten worden doordrongen van hun verantwoordelijkheid om dit punt
onder ogen te zien. Maar dan moet hen wel duidelijk worden gemaakt wat er
in concreto van hen wordt gevorderd, welke voorzieningen zij moeten treffen.
Er zullen toch eerst normen moeten worden ontwikkeld voor die voorzieningen.
Betrokkenen moet vervolgens de nodige tijd worden gegund om die voorzieningen
aan te brengen. In die volgorde is het strafrecht het sluitstuk van de handhaving,
maar dan op basis van het niet-naleven van de normen die dan inmiddels zijn
vastgesteld.Dit wordt niet in dit wetsvoorstel voorgesteld. In dit wetsvoorstel is
de volgorde andersom. Het begint met een breed geformuleerde strafbaarstelling
en de verwachting is dan dit ten slotte zal uitkristalliseren in een normenstelsel.
De minister en mijn fractie delen de opvatting dat je op dit punt tot een
normenstelsel kunt komen en dat het strafrecht het aangewezen
systeem is om als sluitstuk te functioneren als zo'n stelsel er eenmaal is.
Wij verschillen echter van mening over de volgorde. Wij gaan ervan uit dat
er eerst normen moeten worden gesteld waarna de strafbaarstelling kan volgen,
terwijl de minister begint met een breed geformuleerde strafbaarstelling in
de hoop dat er daarna normen komen.Ik zie met belangstelling de reactie van de minister tegemoet.De heer De Graaf (VVD):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord op onze schriftelijke
vragen. Die vragen hadden uitsluitend betrekking op het voorgestelde artikel
4.29 quater tweede lid dat ziet op discriminatie wegens een handicap in het
sociaal-economische verkeer, dat als gevolg van een in de Tweede Kamer aangenomen
amendement alsnog in het wetsvoorstel is opgenomen. De minister mag hieruit
de conclusie trekken dat het wetsvoorstel overigens onze instemming heeft.Een herhaling van zetten over dit artikel is niet meer aan de orde nu
er uitgebreid schriftelijk vragen en antwoorden zijn gewisseld. Ik denk dat
daar niet veel nieuws aan toe te voegen is. Wij zijn bereid de minister in
dezen het voordeel van de twijfel te gunnen. De rechtspraktijk zal te zijner
tijd wel antwoord geven op de vraag of dit vertrouwen gerechtvaardigd is.Ik wil hierbij wel aantekenen dat het diepgravende betoog van collega
Wagemakers mij ertoe brengt het eindoordeel over dit wetsvoorstel op te schorten
tot wij het antwoord van de minister op dit fundamentele punt hebben vernomen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Sprekend namens de fractie van de SGP en de ChristenUnie mag
het wellicht enigermate voor de hand liggend worden genoemd dat onze fracties
in globale zin ingenomen zijn met het wetsvoorstel zoals dat op 5 februari
2002 bij de Tweede Kamer is ingediend. Het wetsvoorstel geeft immers uitvoering
en uitwerking aan de door de Tweede Kamer aanvaarde motie van de leden Rouvoet
en Van der Staaij van 3 november 1999, zie kamerstuk 26800-VI, nr. 34.
In deze motie wordt uitgesproken dat bij de bestrijding van het maken van
ongerechtvaardigd onderscheid op grond van een handicap ook voor het strafrecht
een rol is weggelegd.Voormalig minister Korthals heeft vervolgens toegezegd, een wetsvoorstel
te zullen voorbereiden met als strekking de toevoeging van de grond handicap
aan de artikelen 137c tot en met 137e van het Wetboek van Strafrecht. Tegen
die achtergrond waarderen wij het dat wij vandaag met de huidige minister
van Justitie over dit wetsvoorstel van gedachten kunnen wisselen.Zoals bekend is het echter een vaker voorkomend verschijnsel dat in deze
Kamer niet zozeer het oorspronkelijk ingediende wetsvoorstel als wel de tijdens
de Tweede-Kamerbehandeling aangebrachte wijzigingen, hetzij via amendementen
hetzij via nota's van wijziging, maar vooral de eerste, ons voor problemen
plaatsen. Die situatie doet zich ook in dit geval voor. In de Tweede Kamer
is een nader gewijzigd amendement-Kalsbeek/Rouvoet op stuk nr. 14 met algemene
stemmen aangenomen. Dit amendement strekt via de opneming van een tweede lid
in artikel 429 quater van het Wetboek van Strafrecht tot het strafbaar stellen
van discriminatie wegens handicap in het sociaal-economisch verkeer.De regering was van mening dat aanpassing van dit artikel niet wenselijk
was. Zij gaf daartoe enkele redenen, die er vooral op neerkwamen dat niet
duidelijk te omschrijven is in welke gevallen strafbaarstelling van toepassing
zou zijn. Een heldere norm ontbrak volgens de regering, zie pagina 5 en 6
van de memorie van toelichting. De Raad van State deelde de overtuiging van
de regering niet. De Raad meende dat discriminatie vooral op het terrein van
de arbeid relatief vaak voorkomt en dat, gelet hierop, ook aanvulling van
artikel 429 quater van het Wetboek van het Strafrecht met de grond handicap
in de rede lag.Daarin gestimuleerd – zo veronderstel ik – door de Chronisch
zieken en Gehandicaptenraad Nederland en gesteund door de Raad van State is
het genoemde amendement ingediend, ondanks het feit dat de minister van Justitie
in de memorie van toelichting heel helder was geweest over het idee om de
nakoming van de verplichting tot het treffen van voorzieningen of het verrichten
van aanpassing teneinde gelijke behandeling te bewerkstelligen strafbaar te
stellen.De minister zei hierover: "Het Wetboek van Strafrecht en de procedure
bij de strafrechter zijn naar mijn oordeel niet geëigende middelen om
iets dergelijks af te dwingen". Desniettegenstaande is het amendement na enkele
aanpassingen aanvaard en ligt nu de tekst van het tweede lid van artikel 429
quater voor, waarvan de woorden "zonder redelijke grond" verreweg de meeste
vragen hebben opgeroepen tijdens de schriftelijke voorbereiding van het voorstel
in deze Kamer.De minister, die het wetsvoorstel inclusief het amendement voor zijn rekening
heeft genomen, ondanks zijn aanvankelijk afwijzende standpunt, tracht nu de
zorgen van deze Kamer, waarvoor hij een zekere mate van begrip toont, weg
te nemen dan wel te relativeren. De kernvraag is in feite of iemand van wie
wordt gesteld dat hij het discriminatieverbod wegens handicap zou hebben overtreden,
redelijkerwijs heeft kunnen voorzien dat zijn handelen of nalaten een strafbaar
feit zou opleveren. De kern van het antwoord van de minister op deze vraag
bestaat, als ik het goed zie, uit drie elementen: a. dat het open
karakter van die gewraakte woorden "zonder redelijke grond", die een zorgplicht
veronderstellen, niet in strijd komt met artikel 7 EVRM en dus niet met het
legaliteitsbeginsel en het daaruit voortvloeiende voorzienbaarheidsvereiste;b. dat het vervolgingsbeleid zich alleen zal richten op "in het oog
springende, onredelijke gevallen";c. dat de strafrechter bij de toetsing
"aansluiting zal moeten zoeken bij de normen die in het civiele recht in ontwikkeling
zijn".Om alle misverstand te voorkomen, onze fracties kunnen zich verenigen
met onderdeel A van artikel I van het wetsvoorstel. Daaruit moge duidelijk
zijn dat wij het eens zijn met de mogelijkheid om het strafrecht in stelling
te brengen bij de bestrijding van discriminatie wegens handicap. Het is echter
in het algemeen gesproken communis opinio dat het strafrecht in de handhaving
van normen ultimum remedium dient te zijn. Dat blijft ook op het terrein van
het gehandicaptenbeleid zo, zo verzekert ons de minister in
de memorie van antwoord op pagina 3. Wij zijn daar evenwel nog niet gerust
op en leggen daarom alsnog enkele vragen voor.De eerste vraag is welke steun de strafrechter, op het moment dat dit
wetsvoorstel kracht van wet zou krijgen, zou kunnen vinden in de civielrechtelijke
normen waar de minister ons naar verwijst. Wat zijn de normen in concreto,
waarvan de minister erkent dat ze deels nog ontwikkeld moeten worden? Wat
kan een zeer recente wet als de Wet gelijke behandeling op grond van handicap
of chronische ziekte en de daarop nog te vormen jurisprudentie thans aan de
normontwikkeling bijdragen? Zeker zolang de normen op basis van deze wet niet
zijn uitgekristalliseerd, is geen sprake van een in strafrechtelijk opzicht
ideale situatie en daarom ook niet van de meest wenselijke situatie. Een delictsomschrijving
met bestanddelen die redelijkheidsoordelen inhouden, moge in het strafrecht
weliswaar niet onbekend zijn, maar het overeind houden van het ultimum-remediumkarakter
van het strafrecht vereist dan toch zeker de eerstkomende jaren de grootst
mogelijke terughoudendheid van zowel het OM als de rechter. Hoe denkt de minister
in dit verband te handelen? Zoekt hij wellicht, zoals de heer Wagemakers suggereerde,
de oplossing in onderscheiden momenten van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel?In dit kader noem ik een schrijven van de Chronisch zieken en Gehandicapten
Raad van 30 november jongstleden aan de vaste commissie, waarin, ter
geruststelling van de Kamer, wordt betoogd dat een uitspraak van de Hoge Raad
van 17 september 2002 (LJN AE 4269) betreffende artikel 429 quater op
grond van discriminatie wegens ras zonder meer vergelijkbaar is met de toetsing
die het nieuwe tweede lid van de strafrechter vergt. Mij lijkt dit echter
een voorbarige conclusie en een gewaagde stelling. Ik heb het aangehaalde
arrest gelezen en daarin wordt naar mijn wijze van zien op generlei wijze
gerefereerd aan civielrechtelijke normen. Ik vraag de minister of hij het
wat dit punt betreft eens is met mijn standpunt. Daarbij refereer ik tevens
aan een passage in de nadere memorie van antwoord op pagina 2 die als volgt
luidt: dat de strafbaarstelling van discriminatie wegens handicap in het sociaal-economisch
verkeer een wezenlijk andere benadering kan vergen dan de strafbaarstelling
van het op andere grond discrimineren in het sociaal-economisch verkeer. Het
gaat met andere woorden in concreto om het verschil tussen de strafbaarstelling
van discriminatie wegens ras en de strafbaarstelling van discriminatie wegens
handicap.Het moge zo zijn dat er soms sprake is van een relatieve onduidelijkheid
wat rechtens van de justitiabele wordt verlangd – dat komt meer voor –
en dat strafbepalingen onvermijdelijk een zekere mate van ruimte laten voor
interpretatie. Onverminderd achten wij het de plicht van de wetgever en van
de strafwetgever in het bijzonder om normadressanten tijdig maximaal duidelijkheid
te verschaffen over de vraag wanneer zij wel en wanneer zij niet aan de in
de voorgestelde strafbepaling vervatte norm voldoen. Ik hoop namens onze fracties
dat de reactie van de minister daartoe een bijdrage zal blijken te zijn.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Conform de agenda zal de vergadering voor een klein halfuur worden geschorst.
Tenzij de minister zegt dat deze schorsing korter mag duren, wat ons niet
onwelkom zou zijn.Minister Donner:Ik kan over tien à vijftien minuten antwoorden.De voorzitter:Dat is akkoord.De vergadering wordt van 15.34 uur tot 15.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-755-759.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl