Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002 (28000 V)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1157-1168

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 18, pagina 1157-1168

01-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28000-VToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 1 november 2001)Pagina 1210-1211
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 3 oktober 2001 over de detailhandelPagina 1133-1136
Noot 1 (zie blz. 1417): BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Verkeer en Waterstaat op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat voor het jaar 2002 (28000 XII)Pagina 1514-1524
Regeling van werkzaamheden (donderdag 1 november 2001)Pagina 1155-1157
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002 (28000 V)Pagina 1168-1210
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wet conflictenrecht afstamming (26675); - het wetsvoorstel Wijziging van titel 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (regels verrekenbedingen) (27554); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940-1945 etc. (27898)Pagina 1133-1133
Presentie en opening (donderdag 1 november 2001)Pagina 1133-1133
BIJVOEGSEL (zie pag. 1139), Schriftelijke antwoorden van de ministers van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2002 (28000 V)Pagina 1212-1231
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002 (28000 V)Pagina 1139-1155
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002 (28000 V)Pagina 1157-1168
Stemming over een motie, ingediend in het wetgevingsoverleg over het begrotingsonderzoek Justitie, te weten de motie-Van Oven c.s. over budgetflexibiliteit (28000 VI, nr. 9)Pagina 1168-1168
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 oktober 2001 over filmsubsidiesPagina 1136-1139

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002 (28000 V).De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Van Aartsen:Mevrouw de voorzitter. Ik zal nu het vraagstuk van de uitbreiding van
de NAVO behandelen. De nieuwe agenda van de NAVO biedt een extra ratio voor
de uitbreiding. Daar hebben de heren Koenders, Hoekema en Van Middelkoop vragen
over gesteld.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Wanneer komt het humanitaire en het militaire gedeelte van de beantwoording
over Afghanistan aan bod?Minister Van Aartsen:Ik dacht dat ik daar al zeer uitvoerig op was ingegaan. Overigens zal
de collega voor Ontwikkelingssamenwerking het humanitaire gedeelte voor haar
rekening nemen.De voorzitter:Ik stel voor dat u daar eerst op wacht, mevrouw Karimi. Anders kunt u
altijd nog op een later tijdstip uw vragen stellen.Minister Van Aartsen:De NAVO staat aan het begin van een proces van uitbreiding. De Nederlandse
inzet is er vooral op gericht om de discussie binnen de NAVO op een gestructureerde
wijze te laten plaatsvinden, zodat de situatie die zich voordeed tijdens de
NAVO-conferentie in Madrid vermeden kan worden. Wij houden vast aan de criteria
die wij op de Top van Washington zijn overeengekomen. De aspirant-toetreders
moeten bereid en in staat zijn om de verantwoordelijkheden en verplichtingen
van het lidmaatschap na te komen. Daartoe is een traject afgesproken van diepgaande
consultaties over de nodige militaire aanpassingen in het kader van het zogeheten
"membership action plan". Pas in mei volgend jaar zal in Reykjavik daarvan
de balans worden opgemaakt. Daarop volgt de analyse over de voortgang en de
mate van voortgang van elk van deze landen. Die analyse moet vervolgens worden
betrokken bij de volgende twee criteria die indertijd in Washington zijn overeengekomen:
de toetreding moet de algemeen politieke en strategische belangen van het
bondgenootschap bevorderen en de uitbreiding moet de algemene Europese veiligheid
en stabiliteit bevorderen. Die factoren zullen zorgvuldig worden afgewogen
met het oog op de besluitvorming tijdens de NAVO-top in november volgend jaar
in Praag.Het minst verstandige dat wij kunnen doen, is deze zorgvuldige afweging
in deze fase doorbreken met het voorbarig uitspreken van bepaalde uitbreidingsformules.
Ik denk dat het ons wellicht zal helpen bij de vele contacten met de kandidaat-leden
voor het NAVO-lidmaatschap, maar het kan op dit moment geen zekerheden bieden.
Ik denk dat wij alles op alles moeten zetten om te voorkomen dat er weer hetzelfde
gebeurt als in Madrid, toen de uitbreidingsronde veel weg kreeg van een schoonheidswedstrijd.De heer Verhagen (CDA):Om herhaling van Madrid te voorkomen, wil ik van de minister op korte
termijn horen hoe hij de voortgang van de kandidaat-lidstaten op de verschillende
dossiers apprecieert. Als wij geen keuze maken, zijn er andere lidstaten die
dat voor ons doen. Dat is in Madrid in feite ook gebeurd. Toen konden wij
hoog en laag springen, maar toen konden wij niet meer beslissen over de toetreding
van bepaalde landen.Minister Van Aartsen:Dat is een belangrijk punt. Ik herinner mij de discussie nog die hier
in het parlement heeft plaatsgevonden. Juist daarom moet dat ook voorkomen
worden. Op dit moment is de tussenstand moeilijk te geven omdat wij de kandidaat-lidstaten
hebben gevraagd hun gegevens aan te leveren ten behoeve van de bijeenkomst
in Reykjavik. Dat is waarschijnlijk ook het moment waarop de Nederlandse regering
in het traject naar Praag in november 2002 met een analyse kan komen en kan
aangeven wat zo ongeveer de richting is waarin zij denkt. Als dit wat gerationaliseerde
proces heeft plaatsgevonden waarvoor wij ons de afgelopen periode in NAVO-verband
zo hebben ingezet, dat is besproken in de NAVO-bijeenkomst in Boedapest en
dat zal worden vastgesteld tijdens het NAVO-overleg in december, kunnen wij
zowel in de richting van het NAVO-bondgenootschap als in de richting van de
NAVO-kandidaten duidelijker aangeven hoe dat proces zal verlopen. Iedereen
herinnert zich de situatie in Madrid en de daaruit voortgekomen frustratie.
Wij moeten er dan ook alles aan doen om dat te voorkomen. Naar mijn indruk
is het de afgelopen periode ook wel gelukt om gaandeweg in die richting te
werken.De heer Verhagen (CDA):Ik zou toch graag een wat concretere toezegging krijgen. Het traject dat
de minister schetst, vind ik prima, maar dan wil ik als parlementariër
ook volwaardig mijn zegje kunnen doen op een moment dat dit nog van invloed
kan zijn op de stellingname van bijvoorbeeld Nederland. Op zijn laatst zou
ik dan in februari een rapportage van het kabinet op dit punt willen hebben.Minister Van Aartsen:Natuurlijk kan ik zo'n rapportage tegen die tijd wel toezeggen, maar de
diepgaande consultaties en de vraag "waar staan wij nu?" zijn in NAVO-verband
pas in de orde tijdens de bijeenkomst in Reykjavik in mei.De heer Verhagen (CDA):Ik zou dan van tevoren met de regering bepaalde stellingnames willen bespreken.Minister Van Aartsen:Dat kan altijd maar volgens de gestructureerde aanpak die wij althans
voor ogen hebben en waarvan wij moeten zien of het lukt om daarover in december
tot goede afspraken te komen, is niet in Reykjavik de waarschijnlijke samenstelling
van de lijst van kandidaten aan de orde, maar zal op basis van Reykjavik in
Praag tot een goed besluit moeten kunnen worden gekomen. In
dat proces van mei tot november 2002 moeten de diverse lidstaten op basis
van het materiaal dat in mei is aangeleverd de uiteindelijke keuze maken.De heer Koenders (PvdA):Dit antwoord vind ik wel erg onbevredigend, want het blijft bij een procedurele
aanpak, hoewel die best interessant is en ook inderdaad het traject is, maar
het zegt toch nog niets over de opvattingen van de Nederlandse regering. Wat
is nu haar visie op de NAVO-uitbreiding? In het kader van de Europese Unie
hebben wij daar wel ideeën over, maar weten wij ook niet precies om welke
landen het zal gaan en gaan wij na welke criteria daarvoor zijn. Ik zou graag
van de Nederlandse regering een helderder visie willen hebben op wat zij wil
met de uitbreiding van de NAVO. In alle regeringen wordt die besproken, alle
ministers geven interviews, maar van Nederland horen wij niets. Ik heb er
geen idee van wat u eigenlijk daarvan vindt.Minister Van Aartsen:Dan neemt Nederland wellicht wat dit betreft een wat bijzondere positie
in en dat vind ik niet erg. Wij moeten toch verhinderen dat wij op dit moment
al de discussie krijgen over de formules van de uitbreiding die in november
2002 aan de orde zal zijn, nu wij over het al dan niet voldoen aan het membership
actionplan in wezen onvoldoende gegevens hebben. Deze discussie hebben wij
de afgelopen periode natuurlijk wel gevoerd met een aantal NAVO-kandidaten.
Elke kandidaat weet dat het heel onwaarschijnlijk is dat zal gebeuren wat
indertijd in de conferentie van negen potentiële toetreders is afgesproken,
namelijk dat er een uitnodiging komt aan negen lidstaten tijdens de conferentie
van Praag. Er zal dus een zekere keuze moeten worden gemaakt en die zal moeten
zijn gebaseerd op de militaire stand van zaken in de toetredende landen. Wij
hebben bij de toetreding van de nu nieuwe NAVO-lidstaten – ze draaien
volop mee; je kunt nauwelijks over "nieuwe" lidstaten spreken – geleerd
dat men de tijd moet nemen voor het aanpassen van de militaire systemen. Dat
vergt van veel van deze landen een enorme inspanning en niet ieder land heeft
daarvoor op dit moment dezelfde mogelijkheden en voorzieningen. De uitkomst
van die militaire analyse moet bepalen wat de inzet en de rationele keuzen
zouden moeten zijn voor de conferentie die in november 2002 wordt gehouden.Een belangrijk punt is dat men in de NAVO in feite nu pas bezig is met
het nader ontwikkelen van de criteria voor toetreding. Wat de EU-uitbreiding
betreft kan bijna iedereen aangeven waar wij staan, wat de stand van zaken
ten aanzien van de diverse kandidaat-lidstaten is enz. Dat is niet het geval
bij het NAVO-uitbreidingsproces. Wat ons in de korte periode die ons nog rest
voor ogen staat, is een dergelijk proces in gang te zetten.De heer Koenders (PvdA):Wat u nu zegt, vind ik echt heel erg onbevredigend. U zegt dat de Nederlandse
regering "een van de weinige" is. Dat klopt. Als je het internationaal bekijkt,
blijkt dat je nooit iets van de Nederlandse regering hoort. Van alle andere
regeringen hebben wij een visie op de NAVO-uitbreiding. Verder weet u dat
het hier niet alleen om een militaire maar ook om een politieke beslissing
gaat. U maakt een vergelijking met landen die net lid zijn geworden en u geeft
aan dat het daar allemaal zo moeilijk mee verliep, alsof wij nu ineens op
een andere manier zouden moeten gaan handelen met betrekking tot de nieuwe
lidstaten.Verder wil ik u dan maar iets vragen, omdat ik anders geen visie krijg.
De parlementaire assemblee van de NAVO heeft een rapport over deze kwestie
aangenomen. Graag verkrijg ik een precieze reactie van de Nederlandse regering
daarop, eventueel schriftelijk. Misschien weten wij dan waar u staat.Minister Van Aartsen:Die reactie kan ik u toezeggen.De heer Hoekema (D66):Ik doe nog een poging, voorzitter. Kan de minister aangeven of hij na
11 september een grotere, een gelijke of een kleinere urgentie ziet met betrekking
tot het vraagstuk van de NAVO-uitbreiding? Gelooft hij, los van de thermometerbenadering –
ik doel nu op de Membership actionplan-criteria – in een "big bang-benadering"
waarbij landen op een kluitje worden uitgenodigd om lid te worden? Ziet hij
daar iets in?Minister Van Aartsen:Voorzitter. De heer Hoekema probeert mij zo ongeveer dáár
te krijgen waar ik op dit moment liever niet wil komen. Zodra ik op deze vraag
een helder antwoord geef, zijn wij bezig met wat ik noem "de diverse uitbreidingsformules".
Naar mijn stellige overtuiging helpen wij daar noch de NAVO noch de kandidaat-toetreders
mee. Dit past niet bij de rationele aanpak die de Nederlandse regering in
dit kader voorstaat. Nogmaals, met z'n allen hebben wij in Washington afgesproken
dat wij op grond van de bevindingen in het kader van het Membership actionplan
naar uitbreiding van de NAVO streven. Daarbij heeft ook de Nederlandse regering
gesteld dat er sprake is van een open deur. Echter, er zijn criteria en die
hebben te maken met de stand van zaken in de landen die hopen op toetreding,
met de situatie in het bondgenootschap en met de algemene situatie ten aanzien
van de Europese veiligheid en stabiliteit.Voorzitter. De heer Blaauw heeft aandacht gevraagd voor de situatie op
de Balkan. De politieke situatie in Macedonië is helaas nog niet definitief
onder controle, maar dankzij de inspanningen van de heer Solana van de vorige
week bestaat er nu uitzicht op de afwikkeling van de grondwetsaanpassingen
over twee weken, zulks volgens een daartoe opgesteld tijdpad. De EU, die ter
plaatse goed samenwerkt met de NAVO en de OVSE, blijft grote druk uitoefenen,
zodat regering en parlement in Skopje hun verantwoordelijkheden op dit belangrijke
moment ook daadwerkelijk waarmaken. Dan komt ook de uitgestelde donorconferentie
in zicht. Het is belangrijk om die conferentie te houden. Ook komt dan een
spoedige inwerkingtreding van het Stabilisatie- en associatieakkoord in zicht,
dat het land stevig aan de Unie kan klinken.Een goede afloop van het politieke proces in Skopje is ook van belang
voor Kosovo. Daar hebben de bemoeienissen van de internationale gemeenschap
tot een voorlopig, relatief stabiele situatie geleid. De voorbereidingen voor
de verkiezingen verlopen gunstig. Hopelijk zullen ook de Serven, die zich
in groten getale hebben laten registreren als kiezer, daadwerkelijk op 17
november naar de stembus gaan en zullen zij deelnemen aan het politieke proces.
Dat biedt de beste verzekering dat de toekomstige besprekingen over de plaats
van Kosovo in de federatie, tot een goed einde kunnen worden
gebracht, met inachtneming van ieders belangen.De heer Blaauw (VVD):De minister sprak zo-even over aanpassingen in het akkoord van Ohrid.
Uiteraard zijn die aanpassingen uitkomst van onderhandelingen tussen de twee
groeperingen, maar kan de minister zeggen wat ze behelzen? Of is de inhoud
ervan op dit nog niet vrij te geven?Minister Van Aartsen:Het betreft een aantal wijzigingen in de grondwet en de preambule daarop.
Daarvoor is inmiddels een goede formule gevonden die recht doet aan het bestaan
van de Macedonische natie als zodanig en aan de diverse samenstellende delen
van Macedonië. Ook over de overige onderdelen van de grondwetsaanpassingen
die nodig waren op basis van Ohrid, is in wezen een akkoord bereikt. Wel ligt
er nog een probleem – maar waarschijnlijk is dat op te lossen –
op het punt van de amnestie. President Trajkovski heeft ten aanzien daarvan
zetten op het schaakbord gedaan die tot een goed eindspel kunnen leiden. Zoals
het er nu uitziet, gaat het derhalve redelijk.De heer Verhagen (CDA):Waarop baseert de minister dit? Een van de twee Albanese partijen heeft
zich inmiddels al gedistantieerd van het compromis van Solana. Met name gaat
het dan om de bewoordingen die gekozen zijn ter plaatsing van het Albanese
bevolkingsdeel in het geheel.Minister Van Aartsen:In dit hele proces hebben we vele "ups" en "downs" gekend en in de komende
dagen zullen er ongetwijfeld nog meer komen. Ik baseer mij nu op wat de heer
Solana afgelopen maandag heeft gemeld aan de Algemene Raad. Dat resultaat
geeft hoop op een proces dat kan worden afgewikkeld. Dan nog is het mogelijk
dat door vooral Solana, maar wellicht ook door het EU-voorzitterschap, druk
op partijen moet worden uitgeoefend. De huidige uitgangspositie is echter
een betere dan die van twee weken geleden. Toen was er geen akkoord over de
preambule. Dat was het belangrijkste struikelblok op weg naar een akkoord.
Dat probleem is opgelost en wij kunnen nu alleen maar hopen dat het goed afloopt
en dat de door u bedoelde mededeling van een der partijen moet worden gezien
als een soort conjuncturele "dip" in een totaalproces.De heer Verhagen (CDA):In de schriftelijke antwoorden las ik dat u met collega Blaauw van mening
was dat de donorconferentie snel moet worden gehouden. Blijft de start daarvan
echter gekoppeld aan het sluiten van een akkoord, aan de daadwerkelijke inwerkingtreding
van de grondwetswijziging? Mijns inziens moet de positie van de donoren worden
gebruikt als drukmiddel om alle partijen daadwerkelijk tot een akkoord te
brengen.Minister Van Aartsen:Zoals u weet, moest deze donorconferentie tot onze spijt – ik spreek
nu ook namens met name mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking –
worden uitgesteld, omdat dat in ieder geval het verkeerde signaal zou zijn
geweest. Dat is niet veranderd en ook dat is afgelopen maandag in de Algemene
raad aan de orde geweest. De donorconferentie zal pas kunnen worden gehouden
als de Grondwetswijzigingen zijn aanvaard. Daarvoor is een procedure afgesproken
en mij is nog niet medegedeeld dat deze zal worden doorbroken. Ik hoop ook
dat dit niet zal gebeuren, want het is nu echt nodig dat deze Grondwetswijzigingen
door het parlement worden aanvaard. Omdat het zeker onder dit gesternte mogelijk
lijkt, hebben wij wel aan de Commissie gevraagd om alvast met de voorbereidingen
voor deze conferentie te beginnen en de problemen met het IMF op te lossen,
zoals mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking mij terecht influistert.
Dat thema speelt hierbij inderdaad ook nog een rol.De heer Blaauw heeft nog een paar opmerkingen gemaakt over Bosnië-Herzegowina.
Hij heeft terecht aangegeven dat het verkeerd zou zijn, af te stevenen op
een soort protectoraat dat jarenlang in stand zou blijven. Maar er is natuurlijk
wel een politiek commitment van de internationale gemeenschap om de situatie
in dit gebied onder controle te houden, terwijl er, zij het met tegenslagen,
ook wel wordt gewerkt aan overdracht van bevoegdheden aan lokale autoriteiten.Het voorstel van de heer Blaauw om een Balkan-conferentie te houden is
een interessante gedachte; deze is ook al eerder besproken, ik meen dat het
idee afkomstig is van de Joegoslavische minister van Buitenlandse Zaken. Het
is in september besproken tijdens de informele bijeenkomst van de ministers
van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie. Men vond het een goed idee, maar
men wilde wel meer duidelijkheid omtrent de concrete doelstellingen en de
mogelijke uitkomsten van een dergelijke conferentie. Maar zoals ik indertijd
ook aan mijn Joegoslavische collega heb laten weten, is zo'n conferentie naar
het inzicht van de Nederlandse regering een goed middel om de stabiliteit
op de Balkan ook voor de komende jaren te verankeren. In algemene zin geldt
immers dat wij ons absoluut geen "Balkan-moeheid" kunnen veroorloven, ook
niet nu zich andere prioriteiten aandienen.Zoals op vele andere terreinen hebben de gebeurtenissen van 11 september
ook gevolgen voor de rol van Rusland in de Europese veiligheidsarchitectuur.
De president van de Russische Federatie heeft zich onvoorwaardelijk en vierkant
achter de Verenigde Staten opgesteld. De federatie werkt op het gebied van
inlichtingen intensief samen met de VS. Er is ook sprake van voortgang –
ik meldde het al – in de gesprekken over missile defence, vooral gerelateerd
aan het ABM-verdrag. Ik heb al gezegd dat de gesprekken de goede kant op gaan,
dat er nog geen oplossing is, maar dat de bereidheid van beide partijen om
een oplossing te vinden veel groter is en dat een oplossing dan ook veel dichterbij
is dan een aantal maanden geleden. Rusland is bereid om intensiever overleg
te voeren en samen te werken met de NAVO, ook over gevoelige onderwerpen op
het punt van het uitwisselen van informatie, bijvoorbeeld op het terrein van
terrorisme. Bovendien is de opstelling van de Russische Federatie tegenover
de uitbreiding van de NAVO in de afgelopen maanden in gunstige zin veranderd.
Er is dus een kans om Rusland via nauwe samenwerking met de NAVO, met de Europese
Unie en in de OVSE volledig deelgenoot te laten zijn van de Europese veiligheidsarchitectuur.
Deze kans moeten wij met beide handen aangrijpen, denk ik. Een serieuze benadering
van de nieuwe mogelijkheden in de relatie met Rusland is van
groot belang. Er moet vooral aandacht worden gegeven aan de inhoudelijke verdieping
van de dialoog en van samenwerking, meer dan aan institutionalisering of formalisering.
Die nadruk op de inhoud moet van alle kanten komen. Ik kan mij voorstellen
dat wij Rusland meer dan voorheen betrekken bij vredesoperaties aan de rand
van Europa. Het verleden heeft laten zien dat wij niet altijd langs dezelfde
lijnen denken. Ik wijs op Kosovo en de discussie die wij met de Russische
Federatie over Macedonië hebben gevoerd. Ook menen wij dat een nauwere
samenwerking, gebaseerd op een beter begrip voor elkaars mening, de enige
weg voorwaarts is. Wij moeten Rusland zien als een partner in Europa hetgeen
betekent dat wij ook moeten bekijken of wij door de OVSE nieuwe impulsen te
geven nauwer kunnen samenwerken op terreinen die ons beide raken. Dit betekent
ook dat wij transparant in de richting van de Russische Federatie moeten zijn
over onze EVDB-ontwikkeling en over de wijze waarop de Federatie concreet
bij die ontwikkeling kan worden betrokken.In een volwassen partnerschap met de Russische Federatie waarin de EU
een aanzienlijke bijdrage op het terrein van de economische samenwerking en
energie levert, moeten de Russische regering en president aanvaarden dat wij
onze bezwaren ten aanzien van de mensenrechtensituatie, de media en de toestand
in Tsjetsjenië niet zullen inslikken. De opstelling van Moskou is op
die punten nog altijd niet in overeenstemming met de internationale normen
en met de door de Russische Federatie gedane toezeggingen. Daaraan moeten
wij de Federatie houden. Het spoor van samenwerking en partnerschap op vele
terreinen, ook op het gebied van de terrorismebestrijding, mag het kritische
spoor niet in de schaduw stellen. Het belang van de voorzitterschappen van
OVSE, Raad van Europa en EU is nergens zo duidelijk zichtbaar als bij de relatie
met de Russische Federatie. Het feit dat Nederland van 1 januari 2002 tot
31 december 2004 in OVSE-verband als trojkalid en voorzitter daar mede leiding
aan mag geven, biedt Nederland een unieke gelegenheid om op deze wijze invulling
te geven aan de kans waarover ik sprak. Wij moeten aan Rusland tonen wat wij
waard zijn, zonder daarbij in enigerlei zin het belang dat wij hechten aan
mensenrechten terzijde te schuiven.Ik wil een paar opmerkingen maken over het Midden-Oosten. Na de aanslagen
van 11 september lijkt de situatie, die al zeer gespannen en gevaarlijk is,
meer op scherp te zijn gezet. In de strijd die internationaal wordt aangebonden
tegen het terrorisme is het van het allergrootste belang dat een escalatie
in het Midden-Oostenconflict wordt voorkomen. Wij moeten in de richting van
onderhandelingen gaan. Het geweld moet ophouden en partijen moeten opnieuw
de wil tonen tot hervatting van een betekenisvol vredesproces. Een jaar na
het uitbreken van de intifada moeten wij constateren dat er sprake is van
een welhaast vicieuze cirkel van geweld en tegengeweld. Het Mitchell-rapport
dat erop gericht is een uitweg uit deze vicieuze cirkel te vinden berust op
twee basisprincipes: beëindiging van het geweld aan de ene kant en hervatting
van het politieke proces door middel van onderhandelingen aan de andere kant.
Het is een gelijktijdig proces. In eerdere overleggen die ik met de Kamer
heb mogen voeren, heb ik de nadruk gelegd op het verknopen van de korte termijn
en de langere termijn, van dat wat op korte termijn gebeurt en dat wat op
langere termijn nodig is om perspectief voor beide partijen op een vreedzaam
samenleven te scheppen. Er kan geen voortgang worden geboekt als partijen
niet bereid blijken, elkaar als partner te beschouwen. Het bewerkstelligen
van een zodanige verhouding tot elkaar staat centraal in de Europese en Amerikaanse
inspanningen, maar wij stuiten daar op hardnekkige barrières. De premier
van Israël wil niet verdergaan dan spreken over een mogelijk interim-akkoord
en toont zich tot op heden niet bereid, de Palestijnen een politiek perspectief
te bieden. En dat zal noodzakelijk zijn.De heer Verhagen (CDA):Ik deel die zorg wel, maar ik heb gezegd dat je die doorbraak zou kunnen
realiseren door juist wel een interim-akkoord voor te stellen. Je zou misschien
moeten afzien van de ideeën van Oslo waarbij én de positie van
de vluchtelingen én Jeruzalem én de Palestijnse staat in totaliteit
tot oplossing brengt. Een interim-akkoord zou zich misschien alleen moeten
richten op een Palestijnse staat. Als bij een levensvatbare Palestijnse staat
beide partijen vreedzaam gedurende een jaar of vijf met elkaar samenleven,
zou men misschien eerder tot een oplossing kunnen komen over kwesties als
Jeruzalem.Minister Van Aartsen:In wezen is dat één van de denklijnen die aan het rapport-Mitchell
ten grondslag liggen. Het is een poging om op basis van een aantal praktische
maatregelen, confidence building measures, te komen tot een situatie waarin
weer gesproken kan worden over de veiligheidssituatie en resultaten kunnen
worden geboekt. In volgende stadia kan dan worden gestreefd naar de zaken
die horen bij de uiteindelijke oplossing die voor dit conflict zou moeten
worden gevonden. Uiteindelijk zijn het rapport-Mitchell en het streven van
anderen erop gericht om op een praktische manier de weg naar de onderhandelingstafel
weer te openen. Die weg naar de onderhandelingstafel is bijna niet te openen
als door de Israëlische regering geëist blijft worden dat sprake
is van absolute rust, waarbij de vraag rijst wat dan absolute totale rust
moet zijn. Voor de Israëlische regering is het absoluut noodzakelijk
dat zij weet en ook in daden ziet dat Arafat de maatregelen neemt die hij
moet nemen in de zin van het arresteren van leden van de Tanzim en andere
organisaties waar hij greep op heeft. Zolang dit niet daadwerkelijk gebeurt,
zal er geen bereidheid zijn aan de kant van Israël om enige stap te zetten.
Dan nog geldt dat ook de langere termijn uiteindelijk geadresseerd zal moeten
worden. Het enige positieve dat er deze week over gezegd zou kunnen worden,
is dat Peres en Arafat elkaar dit weekend in Mallorca zullen ontmoeten en
dat er een beweging is aan de kant van de minister-president van Israël
in de richting van een erkenning van een Palestijnse staat. Niemand heeft
daarvan echter uitgewerkte plannen gezien. Belangrijk op dit moment is het
proces richting dit weekend.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Volgens mij zijn er nu twee lijnen: de lijn van minister Van Aartsen en
de lijn van minister-president Kok. De lijn die ik zojuist hoorde, kan ik
onderschrijven, namelijk dat het rapport-Mitchell moet worden
opgepakt. Dat bevat twee eisen, beëindiging van het geweld en de voortzetting
van het vredesproces. Op de Top van Gent is evenwel gezegd dat het vredesproces
moet worden hervat zonder voorwaarden vooraf. Dat is een andere lijn. Mitchell
zegt dat eerst ook het geweld moet worden beëindigd. Wat is de Nederlandse
positie?Minister Van Aartsen:Afgelopen maandag hebben wij hierover nog gesproken met Solana, een van
de auteurs van het Mitchell-rapport. Door sommigen wordt het rapport zo uitgelegd,
dat alleen maar sprake kan zijn van het in gang zetten van al die stadia van
het rapport, als er sprake is van een volstrekt zwijgen van de wapenen. Sharon
heeft dat vertaald in: absolute rust. Dat is niet wat het Mitchell-rapport
voorschrijft. Er wordt wel degelijk gedoeld op een gelijktijdig proces. Er
wordt een proces in gang gezet waarin gaandeweg een eind komt aan de afsluitingen,
terwijl Arafat daadwerkelijk een aantal maatregelen neemt, zoals het arresteren
van degenen die voorbereidende maatregelen tot terroristische aanslagen treffen
of die anderszins bij dit soort aanslagen zijn betrokken. Het gaat om gelijktijdigheid.
Naar mijn beste weten is dat de goede uitleg van het Gentse papier.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Is het onredelijk dat Sharon aan Arafat vraagt om ervoor te zorgen dat
de terroristische aanslagen stoppen – dat is iets anders dan totale
rust – terwijl Arafat op zijn beurt aan Sharon vraagt om de tanks uit
de Gazastrook te verwijderen? Vindt de minister het redelijk dat die eisen
vooraf worden gesteld, voordat beide partijen aan tafel gaan zitten?Minister Van Aartsen:Het gaat er niet om of het redelijk is, het is een element dat in de discussie
een rol speelt. Dat is waar Peres en Arafat met elkaar over zullen moeten
spreken. Gisteravond nog heb ik hierover met de Israëlische minister
van buitenlandse zaken gesproken. Deze vraagstukken liggen op tafel. Niet
dat er onderhandeld zal worden, want zover zijn wij in genen dele. Het is
in deze gevaarlijke, beroerde situatie, die ook gevaarlijk is voor ons deel
van de wereld, belangrijk om alles na te laten wat het doorgaan van zo'n bijeenkomst
zou belemmeren en alles te doen om het doorgaan ervan te bevorderen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik heb een gewetensvraag voor de minister. Hoe lang denkt hij dat hij
dit verhaal in deze Kamer nog kan houden?Minister Van Aartsen:Ik zal het verhaal houden zolang ik hoop heb. Wat is het alternatief?
Afgelopen maandag hebben wij een vrij intensief debat gehad met de ministers
van buitenlandse zaken van de Europese Unie. Ik begrijp de achtergrond van
deze vraag wel, maar als wij op die manier in dit vraagstuk gaan staan, dan
is op generlei wijze een oplossing nabij. Hier en daar komen gedachten op
om het via harde maatregelen te doen. Zo is geopperd om het associatieakkoord
in gang te zetten. Na de discussie van afgelopen maandag was de conclusie
van de vijftien lidstaten dat dat op dit moment niet zal helpen, dat dat niet
zal bijdragen aan de rol die de EU naast de VS moet spelen om een oplossing
te vinden voor het vraagstuk. Het is voor de EU in dit tijdsgewricht al niet
eenvoudig, maar wij moeten met z'n allen geëngageerd blijven. De Nederlandse
regering is dat in hoge mate.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Moet de lijn van woorden, van het veroordelen van het liquidatiebeleid
en van de herbezetting van Palestijnse steden, niet worden omgezet in een
lijn van daden? Zou de Israëlische regering zonder zo'n actie echt bereid
zijn om enige beweging in dit dossier te brengen?Minister Van Aartsen:Er is beweging aan twee kanten nodig. Dat blijft het probleem bij dit
vraagstuk. Er is geen sprake van alleen beleid in woorden. Bilateraal en in
hetgeen Solana in dit conflict doet, is sprake van rechtstreekse druk. Aan
de Israëlische regering is duidelijk gemaakt dat het weer innemen van
de zones A niet kan. Wij hebben onze contacten met Washington uiteraard gebruikt
om dat te bewerkstelligen. De Israëlische regering heeft daaraan gevolg
gegeven. Wij mogen hopen dat zij naast de vier zones die zijn verlaten ook
de overige zal verlaten. Evenzeer blijf ik zeggen dat Arafat doet wat hij
moet doen, namelijk het arresteren van een aantal lieden die tot op heden
niet zijn gearresteerd of na arrestatie weer zijn vrijgelaten. De Israëlische
regering heeft wat dat betreft natuurlijk ook te maken met een eigen publieke
opinie, waar ook angst en zorg heersen, en die op dat front geen beloften,
maar daden wil hebben. Aan beide kanten moet die druk er zijn, welke druk
bij tijd en wijle moet worden opgevoerd. Als Solana er niet was, waren we
slechter af.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Neemt u het internationale recht serieus? Vindt u dat de Israëlische
regering in een andere situatie verkeert dan de Palestijnse Autoriteit en
de Palestijnse bevolking, die bezet worden gehouden door Israël? U heeft
twee duidelijke instrumenten in handen. Om te beginnen is dat het Associatieakkoord,
waar in artikel 2 het respect voor de mensenrechten is verankerd. Verder is
dat de Geneefse Conferentie. Waarom gebruikt u die twee instrumenten niet?Minister Van Aartsen:Ik begrijp dit echt niet, noch in de richting van de EU, noch in de richting
van Nederland. Nederland is het land geweest dat het Associatieakkoord heeft
ingeroepen. Wij hebben in de afgelopen periode druk uitgeoefend op de Commissie
om actie te ondernemen. Boter bij de vis is de stellingname van de Nederlandse
regering. Ook op het andere door u genoemde punt hebben wij een duidelijke
stellingname.De heer Van den Berg (SGP):De Israëlische regering heeft niet alleen het recht, maar ook de
plicht om de veiligheid van haar inwoners ten opzichte van terrorisme voorop
te stellen in haar beleid. Ik hoop dat de regering dat met mij eens is. Mijn
vraag is echter breder: is de minister niet met mij van mening dat de huidige
situatie, waarin Israël in een internationaal isolement dreigt te komen,
juist vanwege de noodzaak de islamitische landen bij de alliantie te behouden,
in feite een belemmering is voor een goede oplossing? Israël krijgt namelijk
steeds meer het gevoel alleen te staan. Zouden wij niet duidelijk onze solidariteit
met Israël naar voren moeten brengen?Minister Van Aartsen:De premisse die aan deze vraag ten grondslag ligt, is dat sprake is van
een isolement van Israël in verband met de ontwikkelingen van 11 september.
Dat is niet het geval. De problematiek van het Midden-Oosten komt gedimensioneerd
naar voren, omdat het een vraagstuk is dat in de Arabische wereld een belangrijke
rol speelt. Het is ook een belangrijk element voor vele Arabische regeringen,
die deelnemen aan de coalitie. Een isolement van de Israëlische regering
is er niet. De reactie van de Israëlische regering op de moord op één
van haar leden door het bezetten van de zones, hielp niet bij het afnemen
van een mogelijk gevoel van isolement in Israël. Ik heb gisteravond nog
contact gehad met Peres en ik heb niet de indruk dat dat zijn gevoelen is.
Het is in dit verband heel jammer dat Sharon, die naar de Verenigde Staten
zou reizen, dat bezoek voorlopig heeft afgezegd. Dit type persoonlijke, directe
contacten zijn namelijk van groot belang.De heer Van den Berg (SGP):U miskent toch niet het recht van de Israëlische regering om, ook
in reactie op de moord op minister Z'eevi, juist alle mogelijke maatregelen
te nemen die de veiligheid van haar inwoners kan garanderen? Dat is toch het
recht van iedere staat?Minister Van Aartsen:Dat recht ontzegt inderdaad niemand Israël. De vraag is echter op
welke wijze je dat recht op bepaalde momenten in de historie uitoefent.De heer Verhagen (CDA):Op welke wijze zou dat naar de mening van de minister effectief kunnen
gebeuren?Minister Van Aartsen:De begeleidende maatregelen, die zijn genomen en die op zich vanuit het
veiligheidsgevoel wel begrijpelijk zijn, zijn niet verstandig om het proces
naar de onderhandelingstafel te bevorderen. Het is belangrijker om op te treden
in de richting van de Palestijnse Autoriteit. De internationale gemeenschap
zou, daarin gesteund door de Israëlische regering, volledige druk moeten
leggen op Arafat om te doen wat hij moet doen. De discussie is nu, dat is
telkenmale het geval, dat naast de wens die de internationale gemeenschap
heeft en de druk die president Arafat van alle kanten voelt, datgene moet
worden gelegd wat de Israëlische regering aan maatregelen neemt.De heer Verhagen (CDA):Dat is allemaal waar, maar je zult je moeten realiseren dat, wil er een
doorbraak komen, ook in de fase van onderhandelingen de veiligheid van de
Israëlische bevolking gegarandeerd is. U ontzegt de Israëlische
regering de mogelijkheid om dat te doen, zoals zij dat wil doen. Daar heeft
u overigens deels gelijk in. Ik vind dan echter wel dat als wij dat zeggen,
wij een alternatief moeten hebben. Dat heb ik tot nu toe niet gehoord, in
geen van de reacties van de internationale gemeenschap, noch van de EU.Minister Van Aartsen:De veiligheid van de staat Israël staat voor de EU en de Nederlandse
regering uiteraard voorop. De manier waarop dat kan worden bereikt, kan echter
alleen maar door daar het langeretermijnperspectief van de Palestijnse staat
aan te verbinden. Die stap heeft deze Israëlische regering nog nooit
in alle helderheid gezet. Ik heb nog niet op papier gezien wat het plan of
de gedachte van Sharon precies inhoudt. Hij heeft een rede gehouden in Haïfa,
maar wat het exact betekent, weten wij niet. Of dat is waar de Nederlandse
regering en de EU vóór zijn, namelijk het tot stand komen van
een levensvatbare staat, weten wij niet. Het blijft zo dat, zonder die korte
en lange termijn aan elkaar te verbinden, dat proces naar die onderhandelingstafel
haast een onmogelijkheid is.De heer Blaauw (VVD):Oorzaak en gevolg van geweld op Israëlisch grondgebied en de daaraan
grenzende gebieden, wisselen elkaar natuurlijk iedere keer af. U heeft duidelijk
aangegeven wat u richting Israël vindt. Het is echter niet zozeer dat
de veiligheid van de staat Israël in gevaar is, maar die van de burger
in Israël. In hoeverre worden de beschikbare mechanismen gebruikt om
ook op het regime van Arafat druk te zetten? Hij heeft nu een keer gereageerd,
maar de moordpartijen en zelfmoordpartijen gaan gewoon Van Aartsendoor. Mevrouw
Karimi sprak over een associatieverdrag met Israël, maar wij hebben ook
een soort van overeenkomst met de Palestijnse autoriteiten. In hoeverre worden
ook die instrumenten gebruikt om duidelijk te maken aan Arafat dat het een
tweezijdige benadering moet zijn en dat ook vanuit zijn kant alles moet worden
gedaan om geweld op Israëlisch grondgebied te voorkomen?Minister Van Aartsen:Ik denk dat ook op dit punt alles is en wordt gedaan, van de kant van
de EU, in de gesprekken die afgelopen week Solana heeft gevoerd
met Arafat, in de bilaterale contacten die Nederland met de Palestijnse Autoriteit
heeft gehad, om te bewerkstelligen dat wat Arafat in deze situatie moet doen,
zoals het arresteren van diegenen die betrokken waren bij de moord op minister
Z'eevi, ook gebeurt. Arafat moet verder maatregelen nemen tegen het PLFP en
ervoor zorgen dat de gearresteerden in hechtenis blijven. De boodschap van
de EU is op dit punt heel helder geweest. Het gaat niet alleen om beloften
maar ook om het waarmaken ervan. Mijn collega Peres heeft gisteravond in een
telefoongesprek tegen mij gezegd dat verzoeken voor arrestaties worden genegeerd
en dat gearresteerde verdachten weer snel vrij rond lopen. Begrijpelijkerwijs
is dat vervolgens moeilijk te verkopen aan de Israëlische bevolking.Dit vraagstuk dwingt ons steeds weer om ons op deelgebieden ervan te richten.
Ik vraag de Kamer om van de regering aan te nemen dat zij probeert om het
totaal in beeld te houden. Via die lijn proberen wij op beide partijen druk
uit te oefenen. Contact en overleg, dat gelukkig aanstaand weekend plaatsvindt,
zijn opnieuw van groot belang. Het is te hopen dat dit overleg niet wordt
doorkruist door nieuwe afschuwelijke gebeurtenissen, die telkenmale in de
afgelopen periode hebben plaatsgevonden.Binnen de Algemene Raad is afgesproken dat de Euromed-conferentie van
volgende week en de ministeriële week van de Verenigde Naties door de
EU-ministers van Buitenlandse Zaken worden gebruikt om de nodige contacten
met de betrokken partijen te leggen. Minister Peres komt in ieder geval ook
naar Brussel om de mogelijkheden daar te benutten. De Nederlandse regering
zal dit ook ten volle, met alle mogelijke kracht en inzet, ondersteunen.Mijn collega zal uitgebreid ingaan op het beleid ten aanzien van Afrika.
Ik wil echter nog wel iets zeggen over het vredesproces tussen Ethiopië
en Eritrea, waarover de Nederlandse regering de nodige zorg heeft. De succesvolle
UNMEE-operatie heeft niet kunnen verhinderen dat enige weken geleden een terugslag
heeft plaatsgevonden in Eritrea. Leden van de oppositie zijn daar gearresteerd
en de media is de mond gesnoerd. De ambassadeurs van de EU zijn vertrokken
uit Asmara toen één van hen is uitgewezen. Daar was toen ook
niet aan te ontkomen. Er wordt in Unie-verband op aangedrongen – afgelopen
maandag heb ik die stelling nog verkondigd – dat de ambassadeurs snel
terugkeren om de president van Eritrea een kritische boodschap te overhandigen.
Om het vredesproces te kunnen ondersteunen, is hun aanwezigheid in Asmara
veel belangrijker, nuttiger en effectiever dan in Europa. Dit is een bewijs
van de broosheid van Afrikaanse vredesprocessen. De VN, de EU, maar ook Nederland
dat veel in het conflict heeft geïnvesteerd, moeten hierbij betrokken
blijven in constructieve en, zo nodig, ook in kritische zin. Na het vertrek
van UNMEE kunnen wij onze handen niet van Ethiopië/Eritrea aftrekken.
Het vredesproces moet in veilig vaarwater worden geloodst om verder te kunnen
gaan met de wederopbouw en normalisering, want pas dan is het werk klaar.Naar aanleiding van een aantal interrupties ben ik al wat uitvoeriger
ingegaan op de positionering van de EU, oftewel het extern beleid. Daarover
is ook uitvoerig gesproken bij de behandeling van de Staat van de Unie. Er
is toen aandacht gegeven aan het belang van het gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid. Bij een eerder onderdeel van mijn beantwoording heb
ik al aangegeven hoezeer de Nederlandse regering hecht aan het meer politieke
element van de EU.De heer Hoekema is ingegaan op de wijze waarop de regering de bilaterale
relaties in de EU inzet. Wij doen dat niet door een bepaalde coalitie te vormen
of te zoeken, of daar gedurende een langere periode mee te werken. Met de
landen van de Benelux, een belangrijk samenwerkingsverband dat blijft, houden
wij daarentegen een bijzondere relatie, ook gezien de ontwikkelingen na Nice
en na ratificatie van het Verdrag van Nice door de parlementen. Wij investeren
echter veel in flexibele en winnende coalities. Dat lijkt mij een goede wijze
van opereren, die aansluit op de werkelijkheid van de EU en de samenwerkingspatronen
in de EU van de Vijftien. Daarnaast doen wij het nodige in bilaterale contacten.
Zo hechten wij belang aan de relatie tussen Nederland en Frankrijk, waarmee
wij in de komende jaren volgens een nieuw samenwerkingsgremium zullen proberen
te werken. Ik noem de samenwerking met Duitsland, de Nederlands-Duitse ambassadeursconferentie
die hopelijk aan de Balkan kan worden gewijd, het speciale spoor via de Edinburgh-conferenties met
het Verenigd Koninkrijk. Verder noem ik nog de relatie met de toetreder Polen.
De conferentie in Utrecht is belangrijk in het kader van de uitbreiding.Ik maak nog enige additionele opmerkingen inzake het veiligheids- en defensiebeleid
van de Europese Unie. De Nederlandse regering houdt vast aan het voorkomen
van duplicatie met de NAVO en aan het handhaven van de wens tot koppeling
van het EVDB aan de toegang tot NAVO-middelen. Ik heb vanmorgen al gewezen
op hetgeen wij doen ten aanzien van Turkije, dat tot op heden nog dwars ligt,
en het belang dat wij hechten aan een goede, democratische controle. Mede
vanwege de grote waarde van NAVO-operaties voor de stabiliteit en verdere
conflictvoorkoming in de Balkan en de betrokkenheid van de VS via de NAVO,
zoekt Nederland voor de verdere ontwikkeling van het Europees veiligheids-
en defensiebeleid die nauwe aansluiting bij de NAVO. Dat betreft – de
heer Van Middelkoop duidde daar al op – in de eerste plaats de capaciteit.
Nederland heeft van meet af aan gezegd dat een Europees veiligheids- en defensiebeleid
zonder inspanningen op het gebied van capaciteit, onvoldoende toegevoegde
waarde heeft. Dan zouden het inderdaad de kleren van de keizer zijn, om in
termen van de heer Van Middelkoop te spreken. De tekortkomingen die tijdens
de capabilities improvement conference worden vastgesteld – ik vrees
dat dit moet gebeuren – zullen moeten worden aangepakt. Wij moeten elkaar
daarop aanspreken. Daartoe werken de initiatieven die de secretaris-generaal
van de NAVO in dit kader heeft genomen door ons allen een zeer helder inzicht
te geven in waar wij staan, al heel goed. Nederland heeft een goede performance.
Een en ander verloopt in de onderlinge verhoudingen goed. Dat is ook de reden
dat Nederland een actieplan heeft voorgelegd; zo kunnen die goede voornemens
in daden worden omgezet. Ik hoop dat ook andere lidstaten zich daar daadwerkelijk
aan willen committeren, want anders bouwen wij een reus op lemen voeten. Dat
mag uiteraard niet gebeuren. Ook moet het gat met Turkije worden gedicht.
Het punt van de automatische toegang moet geregeld worden, anders werken wij
inderdaad in de verkeerde richting.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Op de Top in Laken, die heel binnenkort plaatsvindt, wordt die reus op
lemen voeten operationeel verklaard. Wat moet ik mij daarbij voorstellen op
dat moment?Minister Van Aartsen:Dat operationeel verklaren is een volgend stadium op de weg naar 2003.
Ik benadruk nog maar eens dat het Europese veiligheids- en defensiebeleid
en de onderdelen die daarbij horen niet hetzelfde is als een "Euroleger",
omdat de heer Van Middelkoop die term in zijn eerste termijn toch weer gebruikte.
Het operationeel verklaren moet ook reëel zijn. Het heeft weinig zin
om in Laken zo'n verklaring af te geven vanwege de semantiek of omdat dit
nu eenmaal is afgesproken, terwijl alle betrokkenen weten dat er nog wel enkele
problemen bestaan.Voorzitter. Ik maak nog een opmerking over het beroep dat de Nederlander
in den vreemde doet op het departement, een thema waarover de heer Hoekema
sprak. Deze rol van het ministerie van Buitenlandse Zaken is nergens zo zichtbaar
en direct voelbaar als bij het visumloket en bij Nederlanders die in het buitenland
gevangen zitten. In het algemeen overleg over de begroting en het VBTB-proces
is geconstateerd dat sprake is van een behoorlijke verbeterslag op het departement.
Het toegenomen belang van het consulaire beleid is ook in de organisatie zichtbaar
gemaakt door de instelling van het nieuwe directoraat-generaal voor het regiobeleid
en consulaire zaken. Verder is er het nodige gedaan in het kader van de adviezen
van KPMG. Nog meer dan vroeger zijn vele ambassademedewerkers in Den Haag
bezig met de hulp en de verzorging van Nederlanders in den vreemde. Naar mijn
gevoel werkt die extra aandacht door in de manier waarop de dienstverlening
van het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt ervaren. Ook hier geldt, net
als voor al die andere onderwerpen, dat het werk in uitvoering is. Er moet
op dit gebied dus nog veel gebeuren. Er moet hard gewerkt worden aan de veranderingen
die moeten plaatsvinden. In de gevallen waarin dingen misgaan, moet dat ook
duidelijk worden aangeven. Daar moet men in een direct en persoonlijk contact
een oplossing voor proberen te vinden. Dat is natuurlijk niet altijd mogelijk.
De leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken weten wel waar ik
op doel. De heer Hoekema kan ervan overtuigd zijn dat wij daar veel aan doen
en dat wij dat zullen blijven doen in de komende periode.De heer Hoekema (D66):Ik ben de minister erkentelijk voor de positieve stappen die hij op dat
terrein heeft gezet en heeft laten zetten en voor zijn persoonlijke inzet
op dit vlak. Ik denk inderdaad niet dat wij in een excuuscultuur moeten vervallen,
maar dat het wel past om fouten ronduit toe te geven. Mensen hebben vaak ook
behoefte aan morele genoegdoening.De minister stelt voor de norm voor gedetineerdenbegeleiding te gaan vertalen
in een begeleidingsnorm. Op zich ben ik het daar niet mee oneens, maar het
mag er natuurlijk niet toe leiden dat er een nullijn komt, dat het begrip
"maatwerk" wordt vertaald met "de mensen willen het niet en wij laten ze daarom
maar zo'n beetje hangen". Er zal dus voldoende personele aandacht op de posten
moeten zijn om die steeds toenemende vraag naar begeleiding echt te kunnen
beantwoorden.Minister Van Aartsen:Daarop kan ik alleen maar met "ja" antwoorden. Uiteraard is dat nodig
en daarom begreep ik die vraag eigenlijk ook niet. Er is niemand die eraan
denkt om op dit punt met nulnormen te gaan werken. Daar ontwikkel je toch
zo'n norm niet voor? Nul is immers niks!De heer Hoekema (D66):Neen, maar als je jezelf niet vastpint op een minimaal aantal bezoeken
per jaar, een minimale vorm van dienstverlening, dan is het risico groot dat
je daar weer onder gaat glijden.Minister Van Aartsen:Daar ben ik het mee eens!Mevrouw de voorzitter. Ik ben de heer Van Middelkoop nog een antwoord
schuldig. Hij nodigde mij uit nog wat te reflecteren over de positie van Buitenlandse
Zaken en meer in het bijzonder op de positie van de minister-president versus
die van de bewindslieden van Buitenlandse Zaken. Hij zal het mij niet kwalijk
nemen dat ik die uitnodiging vooral opvat als een uitnodiging om de juiste
constitutionele verhoudingen op dit punt in acht te nemen en daar ook van
te getuigen in deze Kamer. Ik kan eigenlijk ook niet anders. De heer Van Middelkoop
zei dat de minister-president meer dan ooit op alle terreinen van het buitenlands
beleid overheersend is geworden. Het is ook gewoon waar dat de rol van de
minister-president en de ministers-presidenten en regeringsleiders in het
Europese beleid de afgelopen tien jaar alleen maar belangrijker is geworden.
Dat heeft volgens mij zeer te maken met de ontwikkeling van de maatschappij
en de politieke culturen in al onze landen, maar ook met de rol en de positie
van de Europese Raad. Dat is weer een logisch gevolg van de steeds sterkere
integratie van de Europese Unie zoals die is neergelegd in de opeenvolgende
Verdragen van Maastricht, Amsterdam en Nice. In die zin is het ook gewoon
logisch dat er sprake is van een meer prominente rol van de minister-president.Het is ook waar – dat was een andere vraag van de heer Van Middelkoop –
dat de reizen van de minister-president naar het buitenland in de loop der
jaren veelvuldiger zijn geworden. Dat is overigens ook het geval met inkomende
bezoeken van buitenlandse staatslieden die daarbij uiteraard ook de minister-president
aandoen. Ik wil er de nadruk op leggen dat de minister-president, als hij
deelneemt aan de formele en informele Europese Raden, als hij werkbezoeken
aflegt, zoals onlangs met de collega voor Ontwikkelingssamenwerking aan Pakistan
en vervolgens afreisde naar de Baltische staten, en als hij inkomende bezoeken
ontvangt, steeds de uitdrager is van het Nederlandse regeringsbeleid. Ik hoef
wat dit betreft eigenlijk alleen maar te verwijzen naar de notitie die hierover
naar de Kamer is gestuurd. Voor het regeringsbeleid, voorzover dat betrekking
heeft op het Nederlands buitenlandse en Europese beleid, uiteraard ook voor
het beleid op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking, dragen de bewinds lieden van Buitenlandse Zaken zowel formeel als materieel de primaire
politieke verantwoordelijkheid ten opzichte van de Staten-Generaal. Daaraan
doet die meer prominente rol van de minister-president, die gewoon in de lijn
der dingen ligt, helemaal niets af.De heer Koenders vroeg in dat verband nog hoe het zit met de samenwerking
tussen de verschillende departementen. Ik geloof dat 11 september en de manier
waarop Buitenlandse Zaken ook met dat vraagstuk is omgegaan in afgelopen periode
wel hebben aangetoond dat Buitenlandse Zaken in de vertaalslag van buitenland
naar binnenland in de coördinerende functie een goede rol speelt, ongeveer
parallel aan datgene wat ook op Europees niveau in dit kader plaatsvindt.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Het valt mij op dat de minister in zekere zin wat gelaten
accepteert dat er twee ministers van Buitenlandse Zaken zijn. Zo zeg ik het
maar. Wat Europa betreft is dat onvermijdelijk en structureel, maar daarbuiten
is het wat minder. Welk advies zou deze minister nu zijn opvolger geven wanneer
deze wordt geconfronteerd met een minister-president die veel minder dan de
heer Kok verstand heeft van buitenlandse politiek?Minister Van Aartsen:Daar is geen antwoord op te geven want dat is onvoorstelbaar, uiteraard.
Dat is onvoorstelbaar.Voorzitter. De heer Van Middelkoop gebruikt het woord "daarbuiten" en
ik vraag mij af waarop hij daarbij doelt. Het gaat over de minister-president
in zijn functie als lid van de Europese Raad. Het ligt in de lijn van de ontwikkelingen.
Wij kennen het begrip van de "regeringsleider" niet ofschoon dit zo is neergezet
in de beroemde notitie van het vorige jaar over het Koninklijk Huis. Ontwikkelingen
die men elders ziet, zijn er in Nederland evenzeer. Dat zijn ontwikkelingen
binnen ons staatsrecht waarmee wij gewoon rekening te houden hebben. In elk
geval moeten wij er niet zenuwachtig of "gelaten" onder worden, maar gewoon
ons werk doen.De heer Verhagen (CDA):Dat constateert u vrij laat.Minister Van Aartsen:Dat begrijp ik.De heer Verhagen (CDA):U heeft het over de minister-president als lid van de Europese Raad. Nadat
die raad de heer Verhofstadt vraagt om namens de EU naar Pakistan te gaan,
reist hij zelf af naar Pakistan. Hoe valt dat te rijmen?Minister Van Aartsen:Dat vind ik volstrekt logisch. Ik heb al uitgelegd dat wij in deze crisis
álle kanalen moeten benutten die wij kunnen gebruiken. De trojka van
de EU speelt daarbij een belangrijke rol, hetgeen ook is gebleken. Daarnaast
is er onze eigen positie waarop mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking
ongetwijfeld nog zal ingaan. Wij zijn daar aanwezig en wij willen niet alleen
betaalmeester zijn; wij willen – ik gebruik nu de terminologie van de
heer Blaauw – wat dit betreft over het hele front een bijdrage leveren.
Dat kunnen wij ook bilateraal doen.Voorzitter. Ik ben de Kamer nog een reactie verschuldigd op het amendement
op stuk nr. 18 dat betrekking heeft op het Vredesfonds. In het algemeen overleg
dat wij daarover hebben gehad, heb ik aangegeven dat ik dit fonds en het daarbij
behorende program belangrijk vind. Overigens gaat het in budgettechnische
zin niet om een fonds. Wat dat betreft is de gekozen terminologie misleidend,
in elk geval waar het gaat om de striktheid die in financiële zin in
de rijksdienst moet gelden.Wij hechten eraan dat dit fonds een succes wordt. Weliswaar zijn het vorige
jaar niet alle middelen uitgegeven en geldt dat wellicht ook voor het lopende
jaar, maar dat is niet verrassend omdat de ervaring uitwijst dat dit type
programma's niet onmiddellijk geheel op stoom komt. Ik verwijs naar de ervaringen
die met het Matra-programma zijn opgedaan. Voorzitter. Wij hebben in het kader
van dit fonds dertig projecten bezien. Om diverse redenen kon slechts een
beperkt aantal daarvan met middelen van het Vredesfonds zelf worden gefinancierd.
Ik meen niettemin dat wij hiermee op de goede weg zijn, verwijzend naar projecten
in Afrika en Europa, onder meer in Bulgarije. Dankzij dit fonds hebben wij
ook het een en ander kunnen doen ter ondersteuning van de activiteiten van
Max van der Stoel in Macedonië.Voorzitter. Ik aarzel om te zeggen dat de aanpak die in het amendement
op stuk nr. 18 is neergelegd, de goede weg zou zijn. Dat zou leiden tot een
verdere automatische verhoging van het budget. Dekking van het amendement
uit artikel 2 van de begroting stuit op problemen, omdat het vooral bestaat
uit verplichte contributies voor internationale organisaties en uit een bedrag
voor subsidies en bijdragen. Dat artikel is derhalve weinig flexibel. Ik zou
kunnen toezeggen het bedrag van 15 mln gulden over 2000 toe te voegen aan
de middelen van het Vredesfonds als ik de ruimte zou krijgen om te bepalen
uit welke middelen het kan worden gefinancierd en als ik het bedrag, afhankelijk
van de uitputting, eventueel zou kunnen verdelen over een periode van twee
tot vier jaar.De heer Verhagen (CDA):Hoe verhoudt dit zich tot de mogelijkheden die het ministerie van Financiën
biedt? Dat werkt met een beperkte bandbreedte. Bij uitspreiding over meer
jaren lopen wij het risico dat in wezen het amendement niet wordt uitgevoerd,
dan wel dat Financiën uiteindelijk geen middelen beschikbaar stelt.Minister Van Aartsen:De kans daarop acht ik niet groot. Dit hangt af van de ontwikkeling van
de begrotingsruimte in de komende jaren. Mijn voorstel zou het mogelijk maken
wat flexibeler te opereren en het lijkt mij mogelijk om daarover binnen de
geldende normen afspraken te maken met de minister van Financiën.De heer Koenders (PvdA):De kern van het amendement is dat niet-bestede gelden alsnog in het volgende
begrotingsjaar worden besteed. Voor de indieners van het amendement is de
herkomst van het geld niet echt cruciaal. Ik ben bereid met de collega's te
overleggen over mogelijkheden om daarin een zekere flexibiliteit in te bouwen.
Het kan echter niet zo zijn dat het vervolgens over een paar jaar wordt uitgesmeerd.
Het gaat ons echter om het jaar waarover het nu gaat.Minister Van Aartsen:Dat is mij volledig duidelijk en dat was ook de basis van mijn betoog.
Daarvan uitgaande, probeer ik een praktische oplossing te vinden
die ook leidt tot jaarlijkse evaluatie op dit punt. De Kamer zal dan namelijk
exact moeten volgen of ook echt gebeurt wat met het amendement was bedoeld.De heer Koenders (PvdA):Ik geloof dat wij eens moeten nadenken over uw suggestie.Minister Herfkens:Voorzitter. Inderdaad hebben de gebeurtenissen van de afgelopen maanden
de internationale samenwerking in een ander daglicht geplaatst. Ze hebben
nieuwe urgentie gegeven aan samenwerking op een breed front. Het besef van
die urgentie is in veel kringen doorgedrongen. Dat geeft kansen op nieuwe
doorbraken. Ik sluit mij wat dit betreft graag aan bij de oproep van wereldbankpresident
James Wolfensohn voor een mondiale coalitie, niet alleen tegen terrorisme,
maar ook tegen armoede. Daarbij gaat het uiteindelijk om een rechtvaardiger
verdeling van de welvaart in de wereld en om het voorkomen dat landen, regio's
en mensen gemarginaliseerd raken. Mevrouw Dijksma zei al: het gaat om internationale
solidariteit.Het is te simpel om armoede aan te wijzen als directe oorzaak voor terrorisme.
Aan terrorisme ligt een ingewikkelder samenspel van oorzaken ten grondslag.
Uitzichtloosheid in combinatie met het ontbreken van mechanismen voor democratische
expressie speelt daar een belangrijke rol in. Ik had hier een veel uitgebreider
verhaal over, maar mevrouw Karimi heeft dit zo mooi neergezet dat ik mij daarbij
aansluit. De elfde september was inderdaad geen opstand der armen. Uitzichtloosheid
speelt hierbij een grote rol. Ik denk hierbij aan kinderen die opgroeien in
vluchtelingenkampen waar ook hun grootvader al in zat. Ik ben het met haar
eens dat bij het zoeken naar oplossingen vrouwen meer betrokken moeten worden.Wel geldt dat op langere termijn vrede en veiligheid slechts duurzaam
kunnen worden verzekerd door de gehele wereld kansen te geven op ontplooiing,
onderwijs, participatie, veiligheid en zekerheid. Dat heb ik ook in de Ontwikkelingsraad
betoogd. Ik citeer met instemming mevrouw Dijksma: "Hoe dramatisch en navrant
de aanleiding ook is, de rol die ontwikkelingssamenwerking moet spelen bij
het scheppen van een veiliger wereld heeft aan importantie gewonnen." Mijn
gedachten gingen terug naar januari 1990 – de Muur was net gevallen –
toen ik mijn laatste begrotingsbehandeling als Kamerlid deed. Toen pleitte
ik voor een nieuw integraal veiligheidsconcept. Ik sprak toen de zorg uit
dat de toenemende kloof tussen rijk en arm zou leiden tot conflicten die zich
niet noodzakelijkerwijze tot binnenstatelijke zouden beperken. Mijn pleidooi
was om afstand te doen van het traditionele, politiek-militaire veiligheidsconcept
uit de Koude Oorlog, waarbij we onze veiligheid dachten te verwerven ten koste
van de ander. Een integraal veiligheidsconcept, sociaal, economisch, ecologisch,
houdt in dat we ook onderwerpen als aids, milieu en vluchtelingen daarbij
betrekken, zo betoogde ik toen. Verder zei ik dat onze veiligheid gebaseerd
moet zijn op de noodzaak van veiligheid voor iedereen. Geen uitsluiting, want
uitsluiting leidt tot onveiligheid.Inderdaad, het is elf jaar later des te meer een illusie te denken dat
de Westerse landen zich kunnen verschuilen achter hoge muren en de situatie
in grote delen van de wereld kunnen negeren. Dat leidt alleen maar tot globalisering
van de frustratie. We zullen moeten openstaan voor een bredere agenda dan
alleen onze eigen agenda, investeren in de belangen van de ontwikkelingslanden
hoort daarbij.Na deze openingswoorden geef ik aan hoe ik mijn betoog zal inrichten.
Het eerste blok zal gaan over globalisering en de internationale agenda. Hieraan
zal ik ongeveer 40% van de tijd besteden. Het tweede blok zal bestaan uit
hulp en het landenbeleid alsmede aandacht voor Rwanda en Afghanistan. Ook
hieraan zal ik ongeveer 40% van de tijd besteden. Resteert een klein blokje
overige zaken, zoals het overleg met het maatschappelijk middenveld, het lokale
bestuur, de VNG en de amendementen.Vrijwel alle Kamerleden hebben in hun bijdrage aandacht besteed aan de
discussie rond globalisering. Wij kunnen en moeten ons niet verzetten tegen
het proces van globalisering. Het is niet te stuiten. Gepraat moet worden
over de vraag hoe het te sturen is. Globalisering heeft natuurlijk zowel positieve
als negatieve kanten, net als ontwikkeling zelf trouwens. Naast winnaars zijn
er ook verliezers. De zorgen die hierover worden uitgesproken zijn legitiem
en die deel ik. Maar de demonstranten in Seattle, Praag en Genua vind ik vooralsnog
een vreemde coalitie, waarin professionele ontwikkelingslobbyisten tot mijn
spijt hand in hand optrekken met protectionistische vakbewegingen uit de VS,
diep-groene romantici en nationalistische engerds. Namens wie spreken de antiglobalisten,
waar staan ze voor en aan wie leggen ze verantwoording af? Omdat dit niet
bekend is, ben ik minder enthousiast over de gedachte van de Belgische premier
over een schaduworganisatie. Ik ben voor investering in parlementaire assemblees
zodat internationale instellingen gedwongen worden om duidelijke verantwoording
af te leggen. Dit geldt ook voor het IMF, de Wereldbank en de WTO. Er zijn
eisen van die antiglobaliseringsbeweging waarmee ik het gewoon oneens ben.
Ik wil geen pas op de plaats in de WTO, want ik ben vóór veel
verdergaande opening van onze markten voor hun producten. Ik ben niet vóór
onvoorwaardelijke kwijtschelding van schulden van alle landen, want ik vind
dat alleen landen die hun eigen armen serieus nemen, daarvoor in aanmerking
komen. Ik ben tegen het belemmeren van handelsstromen op grond van overwegingen
die met het milieu en met kinderarbeid te maken hebben, omdat ik denk dat
je in het gevecht voor milieubehoud en tegen kinderarbeid veel beter andere
instrumenten kunt inzetten. En ik ben geen voorstander van een Tobintax omdat
ik denk dat er een veel effectievere manier is om meer geld voor ontwikkeling
op tafel te krijgen en om, als je dat wilt, het internationale kapitaalverkeer
te reguleren.Ik houd ervan om de dingen te zeggen zoals ik ze zie. Ik houd van het
debat, maar ik wil wel een vruchtbare dialoog, en dan vooral met degenen die
serieus begaan zijn met het lot van de armen. Daarom spreek ik bij iedere
internationale conferentie die ik bezoek, met vertegenwoordigers van niet-gouvernementele
organisaties. Daarom ben ik het debat ook aangegaan, ook op internet: www.handelskansenvoordearmen.nl.Voor mij staat dus de relatie tussen globalisering en armoede centraal.
Globalisering heeft een enorm potentieel om armoede wereldwijd
versneld terug te dringen. Dat is niet alleen een theoretische stelling, ik
kan dit ook onderbouwen. Miljoenen armen hebben geprofiteerd van de inkomensstijging
die optrad bij de integratie van landen als China en India in de wereldeconomie.
Ook in kleinere landen als Uganda en Vietnam is een spectaculaire vooruitgang
geboekt toen deze meer geïntegreerd raakten. Dit neemt niet weg dat het
aantal armen in de afgelopen twintig jaar bijlange na niet voldoende is afgenomen.
En een veel te groot aantal ontwikkelingslanden heeft geen aansluiting bij
de wereldeconomie gevonden. Dit betekent dat meer dan een miljard mensen niet
profiteren van de voordelen van globalisering en dat zij alleen maar verder
achterop raken, dat zij in de marge terechtkomen. Maar globalisering is daarvoor
niet verantwoordelijk, met globalisering zou armoedebestrijding veel effectiever
kunnen zijn dan nu. Wij moeten dus niet terugvallen in isolationisme. En overigens
wordt geen enkel land ter wereld gedwongen om te integreren in de wereldeconomie.
Je hoeft geen lid te worden van de Wereldhandelsorganisatie en een groot aantal
landen is daar ook geen lid van. Je hoeft ook geen leningen te vragen bij
het IMF, maar ik vind Cuba, Birma of Noord-Korea nu niet zulke inspirerende
voorbeelden. Afwijzing van de wereldeconomie en de daarbij behorende instellingen,
daar schieten de armen niet echt veel mee op.Ik moet zeggen dat ik zeer verheugd was over een recent SER-advies. Ik
lees dus SER-adviezen, zo zeg ik tot mevrouw Verburg. Ik citeer ze zelfs:
"Het verzet tegen de globalisering is contraproductief waar het zich richt
tegen een verdere ontwikkeling van de internationale arbeidsverdeling en van
de internationale sociaal-economische rechtsorde." Prachtig. Globalisering
is misschien niet te stuiten, wel te sturen, maar daartoe moet de publieke
sector nationaal en internationaal worden versterkt. Effectieve regulering
door overheden is hartstikke hard nodig. Het is juist de rol van de nationale
overheid, ervoor te zorgen dat de baten van globalisering beter gespreid worden
en dat de lasten ervan niet juist de armen treffen. Ik heb ook het verkiezingsprogramma
van GroenLinks met bijzondere aandacht gelezen. Ik zag daarin dat ook GroenLinks
erkent dat versterking van nationale overheden essentieel is, omdat een zwakke
staat problemen niet effectief kan aanpakken.Ook versterking en democratisering van de internationale publieke sector
is dringend nodig, want dat kan bijdragen dat ook de armen profiteren van
de mogelijkheden die globalisering biedt, zo zei de heer Koenders. Maar dit
vergt van alle landen dat zij investeren in multilateralisme en in rechtvaardige
internationale afspraken en dat zij die afspraken ook nakomen. Het vergt ook
het besef dat internationaal overleg de armen meer oplevert dan harde confrontaties
en demonstraties. Regeringen moeten de kans krijgen, ongestoord te vergaderen
om dit soort afspraken te maken en elkaar erop te kunnen aanspreken. Daarom
was ik zo teleurgesteld toen het Development Committee in tijd en aantal deelnemers
drastisch werd beknot, juist toen wij spraken over education for all en over
financing for development.Ik erken de negatieve effecten van ongereguleerde globalisering volop.
Er is echter een nationale en internationale publieke sector nodig om dit
bij te sturen. Ik ben het eens met mevrouw Karimi, als zij spreekt over het
gebrek aan balans in de huidige internationale rechtsorde. Ik heb dit zelf
bij mijn eerste begrotingsbehandeling ook gezegd. Het sociale gezicht is nog
niet ontwikkeld. Het is een nachtwakerstaat, waar alleen de economische kant
voldoende is ingevuld. Inderdaad heb ik de afgelopen jaren ook gebruikt om
via partnership programma's de Internationale arbeidsorganisatie en de Wereldgezondheidsorganisatie
behoorlijk te versterken.Natuurlijk ondersteun ik fundamentele sociale normen. Daarover bestaat
geen misverstand. Mevrouw Dijksma sprak over de noodzaak van een soort van
checklist voor de uitwerking op ontwikkelingslanden, voordat een internationale
instelling maatregelen neemt. Daar ben ik het geheel mee eens. Daarom heb
ik zo getrokken aan die social impact assessments, die nu eindelijk door IMF
en Wereldbank worden gemaakt, als standaardinstrument. Eerst analyseren wat
de effecten zijn van macro-economisch advies, eerst kijken wat de effecten
op de armen zijn en desnoods bijstellen. Dan kun je pas effectief werken.
Dat kon niet met die oude SAP's, waarvan sommige mensen denken dat zij vandaag
de dag nog bestaan.Juist voor de landen die de boot missen, is een veel effectiever beleid
nodig. Het probleem is echter niet globalisering, maar marginalisering. Zo
zullen in sub-Sahara Afrika nog een hoop landen decennia lang hulp nodig hebben.
Ik heb nooit gezegd "trade, not aid". Ik sta voor "trade and aid", zeg ik
tegen mevrouw Karimi, juist voor sub-Sahara Afrika. Juist nu mag Afrika niet
van de agenda vallen.De gevolgen van 11 september zijn heel erg voor juist Afrika. Daar zouden
wel eens de meeste slachtoffers van 11 september kunnen vallen. Wereldbankberekeningen
komen uit op betalingsbalanstekorten in Mali van 2% van het BNP, in Zambia
3% en in Ghana zelfs 4%. Dat zal zich vertalen in toenemende armoede. De forse
bedragen die de ontwikkelingslanden nu op tafel moeten leggen, kunnen niet
zo maar uit de reserves komen. Ik maak mij ook zorgen over de lekkage die
nu in de internationale hulp zal optreden van structureel naar humanitair
en van Afrika naar Azië. Dat is heel triest, juist op het moment dat
er zoveel bemoedigende ontwikkelingen in Afrika zijn en zoveel Afrikaanse
landen bezig zijn zelf hun zaakjes op orde te brengen. Daarom heb ik ook geïnsisteerd
dat de Big Table die ik in Amsterdam had georganiseerd, doorging. Men zei
ook dat die vergadering "could not be more timely". Ik ben ook verleden week
speciaal in Afrika geweest in drie verschillende landen om te zorgen dat die
concrete solidariteit daar kon worden overgebracht.De verantwoordelijkheid voor internationale samenwerking ligt in het bijzonder
bij de rijke landen. Daarbij zal ook de stem van de ontwikkelingslanden veel
duidelijker moeten doorklinken. Bij de versterking van de regelgeving die
wij internationaal maken, zal rekening moeten worden gehouden met die ongelijkheid
in uitgangsposities. Ontwikkelingslanden moeten worden geholpen, waar het
kan, om aan die internationale regelgeving te voldoen. Mevrouw Dijksma sprak
over de positie van ontwikkelingslanden in de WTO, de rich men's club, die
ik wel eens Sociëteit "De Witte" heb genoemd. Dat is inderdaad een probleem.
Landen moeten in Genève tegenspel kunnen geven. Het
probleem is de zeer zwakke institutionele capaciteit van die landen, maar
ook gebrek aan ownership aan hun kant dat handel belangrijk is. Eén
van de problemen die ik altijd heb, is dat in veel landen in Afrika mensen
niet denken aan het belang van vergroting van de export. Ik vraag vaak aan
presidenten of zij het nu echt leuk vinden om nog decennia lang de les te
worden gelezen door het IMF, de Wereldbank, Clare Short en Eveline Herfkens.
Ik wijs ze erop dat als ze meer exporteren, ze minder afhankelijk van die
hulp zijn. Wij zijn bezig op een aantal terreinen. Het Integrated Framework
voor technische assistentie aan de armste landen heb ikzelf van de grond gebracht
als voorzitter van de WTO-commissie van de armste landen indertijd. Dat begint
nu te lopen. Wij hebben enig succes met te zorgen dat binnen PRSP's de handelsproblematiek
veel meer aandacht krijgt. Op dit moment speelt in Genève een discussie
over een specifiek instituut dat sub-Sahara Afrika helpt bij de onderhandelingen
in de WTO. Ik vind dat een prima idee en zal dat ook steunen.Ik kom op de inhoud van de internationale agenda.De voorzitter:Dan lijkt dit mij een goed moment om het debat te onderbreken en de stemmingsbel
te laten gaan.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-1157-1168.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl