de voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Van de Camp tot wijziging van de Gemeentewet en de Wet wapens en munitie in verband met de bestrijding van wapengeweld (26865)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 5457-5481

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 87, pagina 5457-5481

14-06-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26865Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijzing van enkele artikelen van de Wet milieubeheer (hoofdstuk 12) in verband met de herziening van de EMAS-verordening (27683)Pagina 5457-5457
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wet organisatie en bestuur gerechten (27181); - het wetsvoorstel Wet Raad voor de rechtspraak) (27182); - de motie-Dittrich c.s. over de Raad voor de rechtspraak in de tekst van de Grondwet (27181, nr. 19)Pagina 5488-5493
Regeling van werkzaamheden (donderdag 14 juni 2001)Pagina 5481-5483
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Van de Camp tot wijziging van de Gemeentewet en de Wet wapens en munitie in verband met de bestrijding van wapengeweld (26865)Pagina 5483-5488
de voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Van de Camp tot wijziging van de Gemeentewet en de Wet wapens en munitie in verband met de bestrijding van wapengeweld (26865)Pagina 5457-5481
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 14 juni 2001)Pagina 5493-5494
Presentie en opening (donderdag 14 juni 2001)Pagina 5457-5457

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 140 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het Voorstel van wet van het lid Van de Camp tot wijziging van de Gemeentewet
en de Wet wapens en munitie in verband met de bestrijding van wapengeweld
(26865).(Zie vergadering van 15 februari 2001.)De voorzitter:Met de heer Van de Camp heeft in het regeringsvak plaatsgenomen de heer
Sybrand van Haersma Buma, de medewerker van de heer Van de Camp bij dit initiatiefwetsvoorstel,
alsmede de minister van Justitie.Ik wijs er vervolgens op dat de spreektijden in tweede termijn maximaal
de helft van die in eerste termijn bedragen.De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Mijn fractie heeft de afgelopen maanden in spanning
de geheime beraadslagingen tussen het door ons zeer gewaardeerde oppositielid
de heer Van de Camp en de minister van Justitie, afgewacht. Het leek moeilijk
te zijn om tot een compromis te komen, maar uiteindelijk ligt er een herschreven
initiatiefwetsvoorstel van de heer Van de Camp. Ik veronderstel dat de minister
daarmee zijn wetsvoorstel heeft ingetrokken. Ik weet dat niet zeker, maar
wij zouden dat wel de meest logische gang van zaken vinden. Het zou namelijk
wonderlijk zijn als boven dit initiatiefwetsvoorstel de schaduw van een ministerieel
voorstel zou blijven hangen. Ik wil daarom aan de minister vragen of behandeling
van het initiatiefwetsvoorstel van de heer Van de Camp in tweede termijn betekent
dat zijn wetsvoorstel is ingetrokken.Aan de heer Van de Camp wil ik vragen of hij in overweging heeft genomen
om opnieuw advies te vragen aan de Raad van State. Dat had
ik eigenlijk wel wenselijk gevonden, omdat hij vreemde elementen introduceert
in zijn initiatiefwetsvoorstel, zoals de strafvorderlijke controle. In eerste
termijn had hij zich daar juist tegen verzet. Wij zouden het zorgvuldiger
hebben gevonden als het initiatiefwetsvoorstel opnieuw was voorgelegd aan
de Raad van State en als om advies was gevraagd.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Alle onderdelen van de derde nota van wijziging die de heer Van de Camp
heeft overgenomen van het voorstel van de minister zijn toch via het ministersvoorstel
bij de Raad van State langs geweest?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij hebben het ministersvoorstel echter nooit in behandeling gehad en
hebben daar ook niet op gereageerd. Bovendien blijft de heer Van de Camp het
moeilijk vinden om bestuurlijke elementen te mengen met strafvorderlijke elementen.
Het voorstel van de minister was een zuiver strafvorderlijk voorstel. Nu is
er een gemengd voorstel dat volgens mij apart moet worden behandeld door de
Raad van State. De Raad van State heeft namelijk nooit een oordeel gegeven
over een gemengd voorstel.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik vind dit wat overtrokken. Ik zou het eerder op onszelf betrekken. Hadden
wij die derde nota van wijziging niet in schriftelijke behandeling moeten
nemen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is ook een goede vraag.Dit initiatiefvoorstel, de oude en nieuwe versie, strekt tot wijziging
van de Gemeentewet en de Wet wapens en munitie en geeft in bepaalde, daartoe
aangewezen gebieden een algemene bevoegdheid tot preventief fouilleren. Het
is een vergaand voorstel dat naar onze idee een breuk betekent met de heersende
beperkingen bij de bevoegdheden tot fouilleren, namelijk de bestaande beperking
dat er een geïndividualiseerde verdenking moet zijn. Een groot deel van
mijn bezwaren tegen dit wetsvoorstel heb ik in eerste termijn kenbaar gemaakt.
Ik zal ze in tweede termijn aan het slot kort herhalen. De herschreven versie van dit voorstel vind ik een stuk beter dan de oorspronkelijke,
allereerst omdat het preventief fouilleren nu deels onder de strafvorderlijke
controle komt te staan door de officier van justitie een plaats te geven in
het wetsvoorstel. Daar komt bij dat de officier van justitie bij de bevoegdheid
die hij krijgt om een bevel te geven tot preventief fouilleren in bepaalde,
door de burgemeester daartoe aangewezen gebieden, moet voldoen aan een aantal
vereisten voordat hij het bevel geeft. Wat ons daarbij met name aanspreekt,
is dat hij feiten en omstandigheden moet kunnen presenteren waaruit de noodzaak
tot preventief fouilleren blijkt. Wij vragen ons wel af aan wat voor feiten
en omstandigheden de heer Van de Camp denkt, omdat normaal de zinsnede "feiten
en omstandigheden" wordt gebruikt bij geïndividualiseerde verdenking,
terwijl nu een algemene bevoegdheid geldt. De plaats die de officier van justitie
heeft gekregen betekent dat de burgemeester alleen nog de bevoegdheid heeft
om een gebied aan te wijzen. De rol van de raad is ons hierbij onduidelijk.
Mag deze bijvoorbeeld de beslissing nemen om de bevoegdheid in algemene termen
aan de burgemeester toe te kennen, of mag de raad met de burgemeester in debat
over de keuze van de veiligheidsrisicogebieden en kan de raad de burgemeester
daar bijvoorbeeld ook in sturen?De duur van de aanwijzing van de veiligheidsrisicogebieden is nog onbeperkt,
dus aan de bevoegdheid die de burgemeester krijgt om deze gebieden aan te
wijzen, is niets veranderd. Naar mijn idee betekent dit dat het etiket "veiligheidsrisicogebied"
voor jaren intact kan blijven en dat bijvoorbeeld bepaalde wijken enkele jaren
kunnen lijden of voordeel kunnen hebben – ook dat is natuurlijk mogelijk –
bij het predikaat "veiligheidsrisicogebied".Een tweede verbetering in het wetsvoorstel is de beperking die is aangebracht
in de bevoegdheid van de officier van justitie om een bevel te geven tot preventief
fouilleren. De beperking betreft twaalf uur. Volgens de heer Van de Camp is
dat strikt noodzakelijk om de bevoegdheid tot zijn recht te laten komen. Wij
betwijfelen die duur. Wij denken dat de heer Van de Camp een vrij maximale
bevoegdheid heeft gegeven in plaats van een minimale en het lijkt mij dat
dit laatste de juiste interpretatie zou zijn van "strikt noodzakelijk". Mijn
fractie heeft op dit punt een amendement ingediend waarmee zij het initiatiefwetsvoorstel
van de heer Van de Camp verder in overeenstemming brengt met het hier niet
behandelde voorstel van de minister van Justitie, namelijk een beperkte tijdsduur
van zes uur. Naar onze mening is dat een goede uitwerking van strikte noodzakelijkheid,
waarmee het wetsvoorstel meer in overeenstemming wordt gebracht met het proportionaliteitsvereiste
dat het EVRM dicteert.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Is aanvaarding van het amendement precies wat de fractie van GroenLinks
nodig heeft om het wetsvoorstel voor haar aanvaardbaar te maken?Mevrouw Halsema (GroenLinks):U loopt vooruit op mijn betoog, maar ik wil wel vast het antwoord geven.
Wij hebben er nooit een misverstand over laten bestaan dat dit wetsvoorstel
voor ons echt een paar stappen te ver is. Dat ontslaat mij natuurlijk niet
van de plicht om als medewetgever een wet te verbeteren, ook als wij deze
slecht vinden.In tegenstelling tot de minister heeft de heer Van de Camp ervoor gekozen
de strafvorderlijke controle slechts gedeeltelijk in te voeren. Er wordt wel
een bevoegdheid gegeven aan de officier van justitie, maar hij geeft daarbij
geen machtiging aan de rechter-commissaris om te toetsen. Naar ons idee ontbreken
hierdoor bij de strafrechtelijke bevoegdheden checks and balances, waar mijn
fractie in eerste termijn nadrukkelijk om heeft gevraagd.De heer Van de Camp geeft in de derde nota van wijziging twee argumenten
om de rechter-commissaris geen plaats te geven, maar die overtuigen ons niet.
Ik loop ze langs. Hij stelt dat de raad al controle uitoefent. Naar ons idee
oefent de raad alleen controle uit op de bevoegdheid van de burgemeester om
veiligheidsrisicogebieden aan te wijzen en niet op de bevoegdheid van de officier
van justitie. Daardoor ontbreekt een check op het handelen van de officier
van justitie, dat ingrijpender is dan de bevoegdheid van de burgemeester om
een gebied aan te wijzen. De officier van justitie gaat over tot preventief
fouilleren, niet de burgemeester. Wij zijn niet overtuigd door
dat argument.Het tweede argument van de heer Van de Camp is dat de rechter-commissaris
niet in het voorstel past, omdat hij dan een algemene bevoegdheid krijgt,
terwijl deze bevoegdheden in artikel 170 en verder van het Wetboek van Strafvordering
altijd verbonden zijn aan een individuele zaak.Eerlijk gezegd beschouwen wij dit als een gelegenheidsargument en betwijfelen
wij de juistheid ervan. Als het goed is, wordt er gefouilleerd met het oog
op strafbare feiten. Het bevel daartoe moet worden afgeleid uit feiten en
omstandigheden op grond waarvan de toepassing noodzakelijk wordt. Daarmee
beweegt de rechter-commissaris zich volgens ons binnen de ruimte die hem is
gegund in het gerechtelijk vooronderzoek.Als dat niet zo is en als dit inderdaad niet past binnen het Wetboek van
Strafvordering, dan nog is het een gelegenheidsargument, want dan is het in
dezelfde mate van toepassing op het handelen van de officier van justitie,
want deze heeft in het Wetboek van Strafvordering geen algemene bevoegdheden,
maar alleen bevoegdheden die toezien op individuele zaken. Ik heb het Wetboek
van Strafvordering er nog eens op nagelezen.Sterker nog, wij denken dat met dit wetsvoorstel bevoegdheden worden gegeven
aan de politie die zich niet verhouden tot de Politiewet. Als je consequent
bent, zou je moeten zeggen dat het handelen van de officier van justitie,
de rechter-commissaris en de politie hierbij niet legitiem is op basis van
de bestaande wetboeken. Dat betekent dat al die passages moeten worden herschreven.Het bezwaar dat de heer Van de Camp bij deze gelegenheid aanvoert tegen
de rechter-commissaris, is inherent aan het wetsvoorstel, waarbij het bestuur,
politie en justitie de bevoegdheid krijgen om in de persoonlijke levenssfeer
te treden, zonder dat zij een bewijs van de noodzaak daarvan, een verdenking
jegens een persoon, kunnen overhandigen. Het wetsvoorstel staat volgens ons
op gespannen voet met de letter en de geest van de strafwet en de Grondwet.
In eerste termijn hebben wij dit bezwaar ook naar voren gebracht. Ik zal onze bezwaren nog eens opsommen. Het eerste ligt voor de hand:
het loslaten van de geïndividualiseerde verdenking bij een zo ingrijpende
bevoegdheid als het fouilleren. Wij hebben moeite met het onderliggende principe
dat er wijken en uitgaansgebieden kunnen worden aangewezen waar de politie
anders met burgers omgaat dan in andere gebieden, waar burgers geconfronteerd
kunnen worden met dwang en aantasting van de persoonlijke levenssfeer, zonder
dat zij iets hebben gedaan. Zij hebben simpelweg de pech ergens te wonen of
te verblijven waar problemen, achterstanden en onveiligheid voorkomen. Let
wel, het gaat hier om de openbare ruimte. Burgers hebben dikwijls niet de
keuze om deze te vermijden, simpelweg omdat zij er wonen.Wij vrezen daarnaast onwenselijke selectie en stigmatisering van bevolkingsgroepen
en risicogroepen. De wetgever moet er alles aandoen om deze te vermijden.
Een ander probleem met deze wet is dat er geen duidelijkheid wordt geschapen
over de criteria die worden gehanteerd bij de instelling van de veiligheidsrisicogebieden.Na de principiële bezwaren betwijfelen wij ook het nut van de voorgestelde
maatregel. Wij vrezen verplaatsingseffecten. Als voorbeeld geef ik de instelling
van de camera's in Ede. Dat heeft geleid tot een relatief grotere veiligheid
in het stadscentrum, maar na een beperkte periode moet worden vastgesteld
dat het gepaard is gegaan met een opleving van criminaliteit en onveiligheid
in andere delen van de gemeente en met een concentratie van onveiligheid in
de delen waar de politie vaak afwezig is. Wij vinden dat onwenselijk. Bij
selectieve toepassing van repressieve middelen geldt helaas altijd een eenvoudige
natuurkundige wetmatigheid: water stroomt altijd naar het laagste punt. Het
is niet ondenkbaar dat zich nieuwe plekken vormen, nog kwetsbaarder en met
een nog grotere concentratie van hopeloosheid, waar niet alleen de potentiële
daders van vuurwapengeweld verblijven, maar ook hun slachtoffers.Kortom, met deze wet wordt een weg ingeslagen die wij niet willen gaan.
Wij hebben ingestemd met de zeer recente verhoging van de strafmaten op vuurwapenbezit
en -gebruik. Wij hebben uiteindelijk ook minder moeite met het tweede deel
van het wetsvoorstel van de heer Van de Camp, waar de bestaande bevoegdheden
om te fouilleren enigszins worden verruimd. Wij kennen niet de effecten van
deze maatregelen en dat maakt preventief fouilleren behalve onwenselijk in
onze ogen ook voorbarig.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter. Het was misschien een beetje een vreemde vertoning, de twee
om de voorrang strijdende wetsvoorstellen. De VVD-fractie verkeerde al vanaf
ongeveer halverwege 1999 in de veronderstelling – daar hadden wij ook
op aangedrongen – dat het kabinet met voorstellen zou komen als de experimenten
zouden tegenvallen, wat wij toen ook verwachtten. De CDA-fractie had er blijkbaar
iets minder vertrouwen in dat het allemaal zou gebeuren en dat het ook snel
genoeg zou gebeuren. Dat is ook wel begrijpelijk, want een oppositiepartij
kan andere verwachtingen van een regering hebben dan een coalitiepartij.Het resultaat was dat wij hier een mooi wetsvoorstel van de heer Van de
Camp hadden en net toen wij dat wilden behandelen, lag hier ook het voorstel
van het kabinet. Dat was op dat moment wat ongelukkig en het leek wat inefficiënt,
maar het is mooi op z'n pootjes terechtgekomen. Naar onze overtuiging is dit
wetsvoorstel beter dan de oorspronkelijke wetsvoorstellen, beter dan het eerste
wetsvoorstel van de heer Van de Camp en ook beter dan het aanvankelijke wetsvoorstel
van het kabinet. Als ik het goed zie, is de belangrijkste verschuiving dat
de belangrijkste waarborgen uit het voorstel van het kabinet een plek hebben
gekregen in het initiatiefwetsvoorstel. Dan heb ik het over het bestuurlijke
deel en niet over het strafrechtelijke deel van deze uitbreiding van fouilleringsmogelijkheden.
Wij hechten veel waarde aan die waarborgen. Ik vind de waarborgen die in de
loop van de tijd zijn toegevoegd aan het wetsvoorstel van de heer Van de Camp
ook pure verbeteringen.Wij hebben er in eerste termijn op gewezen dat wij vinden dat het te weinig
is als een burgemeester na overleg met de officier van justitie tot zo'n besluit
kan komen. Wij willen de officier van justitie daarin een centrale
en niet te vermijden plaats in geven. Als ik het goed begrijp, is daarvoor
in de plaats gekomen het bevel van de officier van justitie, waardoor je de
officier van justitie niet kunt omzeilen. Hij is degene die gebruik maakt
van de mogelijkheid die de burgemeester schept. Met andere woorden, ook het
openbaar ministerie is hier volledig en volwaardig in betrokken en dat is
een vooruitgang. Ook de termijn van drie dagen vinden wij goed. Wij hebben
daar in eerste termijn onze gedachten over geuit. Ik denk dat een maximumtermijn
voor zo'n gebiedsaanwijzing de zaak verheldert en op een goede manier inperkt.Het kabinet had nog één ingrijpende extra waarborg, namelijk
dat de rechter-commissaris ook toestemming zou moeten geven voor dat bevel
van de officier van justitie. Dat vinden wij terug in het amendement van D66,
waarin ervoor wordt gepleit om de rechter-commissaris op deze manier in de
besluitvormingsketen op te nemen. Ik vind het voorstel dat wij nu bespreken
beter dan beide eerdere plannen, want ik vind het terecht dat de heer Van
de Camp dat niet heeft opgenomen in zijn nadere voorstel. Ik moet ook zeggen
dat mij onvoldoende duidelijk wordt waarom het nodig is om die rechter-commissaris
eraan toe te voegen. Ik kan mij eigenlijk alleen voorstellen dat het zoiets
bijzonder ernstigs is dat je er zo'n bijzondere en ook zware procedure voor
nodig hebt. Kort geleden hebben wij in de Kamer intensief de bestuurlijke
ophouding behandeld en daarover afspraken gemaakt en daar heeft de rechter-commissaris
geen rol in de preventieve toetsing van een besluit, terwijl het urenlang
in een sporthal worden vastgehouden mij heel wat erger lijkt dan wanneer ik
aan mijn kleding zou worden gefouilleerd.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. Ziet de heer Nicolaï geen essentieel verschil tussen
bestuurlijke ophouding enerzijds en deze inzet van strafvorderlijke middelen
anderzijds? Het ophouden in een sporthal is natuurlijk vervelend, maar is
geen strafvorderlijk middel. Dat is het pas als je in een huis van bewaring
dan wel een gevangenis wordt opgesloten. Hier is sprake van fouillering wat
wel degelijk een strafrechtelijk middel is waarbij ook privacyelementen een
belangrijke rol spelen. Ik denk dat er dus wel degelijk een verschil is tussen
die bestuurlijke ophouding en deze strafvorderlijke middelen.De heer Nicolaï (VVD):Misschien verklaart dit voor een deel ook wel ons verschil van inzicht.
Ik vind juist dat de bestuurlijke en de echte strafrechtelijke, strafvorderlijke
kant, zoveel mogelijk gescheiden moeten worden, zoals de heer Van de Camp
in de toelichting op zijn voorstel ook heeft geprobeerd. Dit verhaal betreft
wel degelijk de bestuurlijke kant; wij hebben het hier over de openbare orde.
Natuurlijk kan het één in het ander overlopen en daarover hebben
wij al heel intensief bij de bestuurlijke ophouding gesproken, maar ook toen
heb ik ervoor gepleit om dat zoveel mogelijk te scheiden. Openbare orde is
openbare orde en daar gaat, simpel gezegd, de overheid over, de burgemeester
en officier van justitie, en de strafrechtelijke kant is een ander traject!
Als wij het op deze manier zouden doen, dus de rechter-commissaris erbij betrekken –
dat is meer mijn principiële bezwaar – dan haal je het meer weg
van de bestuurlijke kant!Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Wordt in dit geval door de aanwijzing van veiligheidsrisicogebieden niet
de ruimte gecreëerd om aanmerkelijke strafvorderlijke middelen in te
zetten, zoals het wetsvoorstel doet? Ik hoop dat wij dat hetzelfde zien!De heer Nicolaï (VVD):Ja, maar dat neemt niet weg dat het mijn streven blijft om het bestuurlijke
en het strafvorderlijk niet nog meer te vermengen dan nodig is. Door er een
rechter-commissaris bij te zetten wordt het volgens mij ook wel een zeer ongebruikelijke
procedure. Het wordt wel een gekke rolverdeling als je de rechter opeens bij
openbareordevraagstukken preventief in de besluitvorming betrekt!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb het gevoel dat er zo'n beetje een a contrario redenering insluipt.
Als de heer Nicolaï vindt dat het hier toch in eerste instantie moet
gaan om bestuurlijke controle en om het bestuurlijke spoor, waarom vindt hij
dan de toevoeging van de officier van justitie een verbetering? Als hij dat
een verbetering vindt, dan kun je dat toch niet half invoeren?De heer Nicolaï (VVD):De officier van justitie heeft in de driehoek een medeverantwoordelijkheid
voor de openbare orde. Ik denk dat het goed is om de grens te leggen. Wij
hebben die officier van justitie er al steviger in, de juridische toets is
nu dus eigenlijk beter verankerd dan in de oorspronkelijke voorstellen van
de indiener en dat vinden wij goed, maar het gaat om de vraag of wij er nog
een stap verder in willen gaan. Ik vind het principieel gezien dan een nogal
grote stap om er van tevoren ook de rechter in te gaan zetten. Ik zie werkelijk
niet de winst daarvan, maar wel het nadeel!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar, ik neem aan dat u het ook logisch vindt dat de raad de burgemeester
controleert. Wie toetst dan de officier van justitie, want die hangt in het
luchtledige?De heer Nicolaï (VVD):Zo werkt ons hele rechtssysteem; dat kan natuurlijk altijd. De rechter
toetst de officier van justitie. De rechter toetst eigenlijk alles. Iedereen
kan tegen alles bezwaar maken. Als je vindt dat je ten onrechte gefouilleerd
bent, kun je naar de rechter stappen en die kan alsnog zeggen wat er niet
deugde aan die fouillering. Het heeft niets te maken met rechterlijke toetsing,
want die is er sowieso. Daar doet niets en niemand iets aan af. Dat kan niet
en dat zou ook niemand willen. Dat geldt ook voor de gemeenteraad. Er is in
alle gevallen een toets achteraf door de gemeenteraad. Wij komen nog te spreken
over het amendement van de ChristenUnie over het niet verlenen van "toestemming"
vooraf of het bieden van ruimte door de gemeenteraad. Maar er is natuurlijk
altijd sprake van controle achteraf door de gemeenteraad en door de rechter.Voorzitter. Ik heb hiermee mijn principiële bezwaren tegen het toevoegen
van de rechter-commissaris verwoord. Daarnaast heb ik praktische bezwaren.
Het voordeel zie ik niet; het nadeel zie ik wel. Het is gewoon een stap te
ver. Er bestaat een goede check, doordat de burgemeester al overleg gevoerd
moet hebben in de driehoek. Vervolgens moet de officier van justitie daar
nog eens zijn oordeel over geven in zijn besluit om daar al dan
niet gebruik van te maken. Het zou op onnodige en op onhandige wijze voor
minder slagvaardigheid zorgen. Dat is nadelig.Ik kom kort te spreken over het strafvorderlijke of strafrechterlijke
traject, de Wet wapens en munitie. Ik heb daar in eerste termijn al duidelijk
genoeg positief op gereageerd. De resterende vragen zijn duidelijk beantwoord.
Wij zijn het eens met de uitbreiding van artikel 50 en artikel 51 inzake de
controle op auto's en bagage, ook als het alleen om bezit gaat. Ook zijn wij
het eens met de verruiming van artikel 52 inzake de fouillering aan kleding
van "ernstig bezwaar" naar "redelijkerwijs aanleiding". Ik vraag de minister
van Justitie hoe het staat met zijn notitie, waar wij om hebben gevraagd tijdens
de discussie over DNA. In die discussie stuitten wij ook op het "ernstig bezwaar",
dat nodig is om bepaalde stappen te nemen. Wij hadden toen ook de behoefte
om die bepaling op te rekken tot een "redelijk vermoeden". Wij vonden het
niet nodig om dat op dat moment een overzicht te krijgen, omdat wij dan wellicht
vast zouden lopen in de hele wetsystematiek. Maar wij hebben toen wel gevraagd
om een overzicht van het geheel van strafrecht en strafvordering en van de
situaties, waarin "ernstig bezwaar" wordt gebruikt, waarin "redelijk vermoeden"
wordt gebruikt en waarin "redelijkerwijs aanleiding" wordt gebruikt. Dat overzicht
zouden wij krijgen. Ook in deze discussie is zo'n overzicht van belang.De VVD-fractie is zonder meer en nadrukkelijk heel gelukkig met dit wetsvoorstel.
Het komt uitstekend tegemoet aan de wensen, die wij in algemene zin een jaar
of twee geleden al hebben geuit. Er worden mogelijkheden geboden om de fouilleringsbevoegdheid
in het algemeen iets te verruimen, maar natuurlijk wel op basis van individuele
aanleiding. Daarnaast worden er mogelijkheden geboden om in heel bijzondere
situaties ook zonder individuele aanleiding te mogen fouilleren. In die situaties
bieden de bijzondere omstandigheden als het ware de aanleiding. Wij zijn ervan
overtuigd dat dit wetsvoorstel kan helpen in de strijd tegen het toenemende
wapenbezit en de nare gevolgen daarvan, waarover wij regelmatig in de krant
lezen. Wij hebben nu te maken met buurten, die bijna een "no go area" zijn
geworden. Daarvoor zijn soms onorthodoxe maatregelen nodig. In sommige uitgaansgelegenheden
wordt een avondje uit bedorven door de risico's die je loopt. Deze wet kan
helpen in de strijd, die wij allemaal willen voeren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zou u een omschrijving kunnen geven van die heel bijzondere omstandigheden?De heer Nicolaï (VVD):Wij kennen de voorbeelden. Ik weet niet of u daar genoegen mee neemt.
Maar er zijn natuurlijk experimenten uitgevoerd in de MiIlinxbuurt. Die buurt
is een goed voorbeeld, omdat die in een periode van vijftien jaar flink achteruit
is gegaan. Vervolgens is op allerlei manieren geprobeerd om die buurt te verbeteren.
Daarbij is ook de onorthodoxe maatregel van fouillering zonder individuele
verdenking toegepast. Een ander voorbeeld betreft de uitgaansgebieden. Die
gebieden vormen voor ons eigenlijk nog eerder een aanleiding dan bepaalde
buurten met problemen. In sommige gevallen zijn er steeds problemen op vrijdag
en zaterdag in bepaalde uitgaansbuurten. Vaak zijn die problemen ernstig,
omdat er vuurwapens bij betrokken zijn. Als een en ander te zeer de spuigaten
uitloopt, dan moet de burgemeester mogelijkheden hebben om in te grijpen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als de heer Nicolaï wijken zoals de Millinxbuurt noemt, waar duizenden
mensen wonen, dan doelt hij op het experiment waarbij veel mensen gefouilleerd
zijn en uiteindelijk vier wapens zijn gevonden. Dat zijn dan de heel bijzondere
omstandigheden.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Halsema en ik verschillen op dit punt principieel van mening.
Zij heeft in haar termijnen verschillende keren gezegd: je zult maar in een
buurt wonen waar je misschien een keer gefouilleerd wordt. Die woorden wijzen
op een volstrekte blindheid voor het probleem waar wij over spreken. Het probleem
is niet dat je in een buurt woont waar je misschien een keer gefouilleerd
wordt. Het probleem is dat je in een buurt woont waar zoveel ellende is, dat
je eigenlijk wilt verhuizen maar dat niet mogelijk is, dat je de straat nauwelijks
meer opdurft en dat je bang bent om je kinderen 's avonds nog naar buiten
te laten gaan. Dat is het probleem en daarbij kan dit wetsvoorstel helpen.Mevrouw Halsema (Groenlinks):De heer Nicolaï creëert de illusie dat afkeuring van het wetsvoorstel
gelijk staat aan afkeuring van allerlei maatregelen ter verbetering van de
veiligheid. Ik ben daar wel degelijk voor. Verder vind ik het een goede zaak
dat de politie actief is in wijken, als daarmee geïndividualiseerde verdenking
kan worden opgebouwd. Het is echter niet te rechtvaardigen dat op plaatsen
waar een concentratie van achterstand en onveiligheid is, de politie meer
bevoegdheden heeft voor aantasting van de persoonlijke levenssfeer dan in
andere wijken. Dat is wat de heer Nicolaï mogelijk maakt en dat vind
ik principieel onjuist.De heer Nicolaï (VVD):En mevrouw Halsema vraagt mij of ik het daarmee eens ben? Het verrassende
antwoord daarop is nee. Ik zal niet mijn principiële argumenten herhalen.
Ik zeg ook niet dat GroenLinks niets wil doen aan probleembuurten. Ik zei
wat ik zei, namelijk dat bij de mogelijkheden om problemen aan te pakken,
dit laatste repressieve instrument ontbreekt. In een aantal gevallen, hopelijk
niet veel, moet deze toevoeging gebruikt kunnen worden.De heer De Wit (SP):De heer Nicolaï ziet toch wel waar dit wetsvoorstel over gaat?De heer Nicolaï (VVD):Het antwoord daarop is ja.De heer De Wit (SP):Hij wekt in zijn betoog de indruk dat dit wetsvoorstel een middel is tegen
een heleboel kwalen in achterstandsbuurten of verloederde buurten. Gaat het
niet om openbareordeproblemen als gevolg van het bezit van wapens, althans
de vrees voor het ontstaan daarvan? Dat verschilt toch van een algemene aanname
van een verloederde buurt, waarbij het goed is dat de politie af en toe de
wijk kan afsluiten?De heer Nicolaï (VVD):Ik geloof niet dat de discussie daarover gaat. Ik wil best nog een keer
vertellen hoe zeer ik ervan overtuigd ben dat een wetsvoorstel zoals het onderhavige geen fluit helpt als er niet tevens heel veel andere maatregelen
worden genomen. Het is een krankzinnige veronderstelling, en ik neem aan dat
de heer De Wit dat niet denkt, dat een verloederde buurt uit de problemen
komt door toepassing van het wetsvoorstel. Er moeten een heleboel activiteiten
worden ondernomen op allerlei manieren. Bij openbareordeproblemen in een bepaalde
buurt ontbreekt echter het instrument om ook zonder individuele aanleiding
of verdenking te kunnen controleren op wapens. In de richting van de heer
De Wit vraag ik nog eens: wiens probleem is het dat er wordt gefouilleerd?
Het is niet het probleem van de meeste buurtbewoners.De heer De Wit (SP):Het gaat natuurlijk om de wetgeving. Wij moeten een wet maken die evenwicht
brengt tussen hetgeen in een buurt aan de hand is en de rechten en beginselen
in het strafrecht. De heer Nicolaï wekt de verkeerde indruk. De openbareordeproblemen
moeten gerelateerd zijn aan het bezit van wapens. Openbareordeproblemen betekenen
op zichzelf niet dat de buurt automatisch kan worden afgesloten. Als er aanwijzingen
zijn voor wapenbezit in de wijk, dan kan de politie optreden, maar anders
niet.De heer Nicolaï (VVD):Als ik daarover een misverstand heb laten bestaan, dan help ik dat graag
uit de wereld: het gaat om openbareordeproblematiek ten gevolge van het mogelijk
in bezit hebben en het mogelijk gebruiken van wapens. Om die punten te bestrijden,
ligt er naar mijn mening een heel goed wetsvoorstel voor.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Toen ik een paar dagen geleden het dossier-Van
de Camp opnieuw "fouilleerde", kwam ik een krantenknipsel tegen, dat de heer
Van de Camp waarschijnlijk zelf ook heeft. Het komt uit Trouw – ik ben
helaas vergeten het te dateren – en heeft de mooie kop "Van de Camp
heeft zich voor niets uitgesloofd". Wie het laatst lacht, lacht het best,
en dat zie ik de heer Van de Camp nu ook doen. Er moet natuurlijk wel worden
opgemerkt dat hij tot het doorzetten van zijn initiatief mede in staat is
gesteld door de activiteiten van de minister en diens bereidheid om met onze
initiatiefnemer samen te werken. Wij praten nu in feite over het wetsvoorstel-Van
de Camp/Korthals. Dat is staatsrechtelijk wat ingewikkeld, maar materieel
weten wij dan wel waar wij het over hebben.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De volgorde is wel goed.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Kortom, de heer Van de Camp kan tevreden zijn, omdat hij niet voor niets
heeft gewerkt. De minister kan tevreden zijn, omdat de essentie van zijn wetsvoorstel
in het initiatief is geïncorporeerd. Het is ook niet onbelangrijk dat
de Kamer tevreden kan zijn, omdat het recht van initiatief van een van de
collega's volledig is gerespecteerd.Bij alle wisselingen van teksten moeten wij niet vergeten, dat het gaat
om een effectieve aanpak van een verstoring van de openbare orde met een dreiging
van wapens. Daaraan voldeed het oorspronkelijke initiatief, dat wij een paar
maanden geleden voor het eerst bespraken, naar onze overtuiging in redelijke
mate. Zoals de collega's toen opmerkten, verplicht de materie echter tot juridische
omzichtigheid en voorzichtigheid. Ik heb er geen moeite om nu in een tweede
termijn te zeggen dat het wetsvoorstel verbeterd is door de derde nota van
wijziging. In de voetsporen van mevrouw Halsema wijs ik erop, dat de Kamer
het wetsvoorstel zoals het er nu ligt en vooral het deel dat afkomstig is
van de minister, niet in schriftelijke behandeling heeft genomen. Het is wel
langs de Raad van State gegaan, zoals ik zojuist per interruptie opmerkte.
Ik zeg tegen mijzelf en tegen de collega's, dat wij wel van de Eerste Kamer
horen of wij een legislatief veiligheidsrisico hebben genomen. Daar is men
immers alert genoeg als het gaat om het controleren van wat wij hier doen
en nalaten.Een eerste zaak van inhoudelijke aard waarop ik zou willen ingaan, is
een onduidelijkheid in mijn ogen. Ik doel op artikel 151b, voorzover het gaat
om de daarin vermelde tijdsduur voor de gebiedsaanwijzing. Ik vind die onduidelijkheid,
die ik zo zal adstrueren, ook terug in het oorspronkelijke wetsvoorstel van
de minister.In het vierde lid van dat artikel wordt gesproken over de geldigheidsduur
van de aanwijzing door een burgemeester. Als je dat onbevangen leest, denk
je aan een zekere termijn. In het zesde lid van hetzelfde artikel staat echter,
simpel verwoord, dat de burgemeester de aanwijzing pas intrekt als de problemen
voorbij zijn. Dat is dus een heel andere bepaling van tijd, die doet vermoeden
dat de term "geldigheidsduur" allereerst onbepaald is in die zin, dat het
niet gaat om een concrete tijdspanne, dus een X aantal uren, maar om de duur
van de verstoring van de openbare orde. Ik verkrijg op dit punt graag een
verduidelijking van de heer Van de Camp en mogelijkerwijze ook van zijn adviseur,
de minister van Justitie.Ik koppel er nog een vraag aan vast. Wat is nog de zelfstandige betekenis
van de term "geldigheidsduur" in de Gemeentewet, naast de twaalf uren die
vermeld zijn in de Wet wapens en munitie? Anders geformuleerd: betekenen de
twaalf uren vermeld in de Wet wapens en munitie in feite niet, dat de geldigheidsduur
in de Gemeentewet niet anders kan zijn dan maximaal twaalf uur? Als dat niet
zo is, wat is dan materieel nog de betekenis van de duur buiten de twaalf
uren?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb ook met die vraag geworsteld, maar ik begrijp het anders. Het eenmaal
afkondigen van een veiligheidsrisicogebied geeft de officier van justitie
de mogelijkheid, voor twaalf uur een bevel te geven. Als de aanwijzing van
het gebied langer in stand blijft, kan de officier van justitie bij herhaling
dat bevel geven.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat lijkt mij geen onredelijk antwoord. Wij leggen deze vraag voor aan
de heer Van de Camp, zodat wij zullen weten hoe de termijn in de ene wet zich
verhoudt tot die in de andere.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat zou de heer Van Middelkoop er dan van vinden als die periodes van
twaalf uur elkaar steeds kunnen opvolgen?De heer Van Middelkoop (Christen Unie):Dat is een heel andere vraag.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij staan daarvoor geen belemmeringen in de wet. Dit betekent
dat je al snel op 48 uur zit en uiteindelijk misschien wel op een week.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat zou kunnen, waar ik in het zesde lid lees dat het woord "geldigheidsduur"
ook kan slaan op de periode waarin de problemen zich voordoen. Dan spreek
je mogelijkerwijze over de periode die twee maal of drie maal twaalf uur zou
kunnen zijn. Dat zou een juiste lezing van de onderscheiden wetsteksten kunnen
zijn. Ik nodig de heer Van de Camp en misschien de minister uit om hierop
te reageren.Ik heb moeite met het amendement van mevrouw Scheltema. Voorzover de derde
nota, die wij hier in feite bespreken, het karakter heeft van een compromis –
dat kan, dat mag en ik heb daar geen moeite mee – wil mevrouw Scheltema
met haar amendement nog een extra dosis Korthals aan het initiatief toedienen.
De vraag is of dat nodig is.In het initiatief van de heer Van de Camp komen wij eerst de raad tegen
met een verordenende bevoegdheid, vervolgens de burgemeester met een aanwijzingsbevoegdheid
en daarna de officier van justitie die beslissen kan na overleg of er in concreto
kan worden opgetreden. Het wetsvoorstel is dus sterk getrokken naar het strafvorderlijke
spoor, gelet op het oorspronkelijke wetsvoorstel. Er zijn een hoop zekeringen
aangebracht. Simpel gezegd moet je dan een keer tevreden zijn. En misschien
wat inhoudelijker geformuleerd, als de D66-fractie vindt dat het wetsvoorstel
te ver gaat op het punt van fouilleren – wat ik mij heel goed kan voorstellen –
moet daarop geamendeerd worden, maar niet procedureel. Dat is wat in feite
hier gebeurt. Maar goed, wij horen straks nog wel de uiteenzetting van mevrouw
Scheltema.Ik voeg daar nog aan toe – en dat is tevens een uitnodiging –
dat mij is opgevallen dat in de toelichting bij het amendement niet wordt
ingegaan op het meest belangrijke argument van de heer Van de Camp, te weten
dat dit soort bevoegdheden ten principale niet bij de machtigingsbevoegdheid
van de rechter-commissaris in algemene zin hoort. Het past niet bij zijn algemene
taakomschrijving, die wij vinden in artikel 170 van het Wetboek van Strafvordering,
waarin de rechter-commissaris wordt belast met de behandeling van strafzaken.
Ik neem aan dat daar straks op wordt ingegaan. Ik vind in elk geval dat de
heer Van de Camp daar recht op heeft.Als de rechter-commissaris alleen dan een machtiging mag of zal afgeven
als het bevel van de officier van justitie dienstbaar is aan de behandeling
van strafzaken, is het wetsvoorstel naar zijn strekking gefrustreerd. Dan
is van de oorspronkelijke inzet die begon bij het belang van de openbare orde
toch maar heel weinig over. Dit is mijn analyse en tevens uitnodiging aan
mevrouw Scheltema wat het amendement betreft.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik zal niet mijn hele verhaal nu gaan houden. De heer Van Middelkoop wordt
op zijn wenken bediend. Ik zal zeker op de relatie tot artikel 170 van het
Wetboek van Strafvordering ingaan. Ik vraag mij echter af of al de bezwaren
die de heer Van Middelkoop aanvoert ten opzichte van de rechter-commissaris,
niet even hard gelden voor de officier van justitie. Als hij zegt dat hij
het al ver genoeg naar het strafvorderlijke vindt getrokken, waarom haalt
hij dan met zijn amendement een stukje van de bestuurlijke poot af en doet
hij aan de andere kant niets? Daarmee maakt hij de checks and balances onevenwichtig.
Dat is wat ik hem verwijt.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik moet mevrouw Scheltema op één punt corrigeren. Zij moet
over ons amendement spreken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik doe het in samenhang met mijn andere amendement, waarbij extra checks
and balances worden ingebouwd via de rechter-commissaris, omdat ik de raad
aan het begin wil weghalen. De heer Van Middelkoop doet dat niet en laat het
ergens bungelen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik zal straks ons amendement nog toelichten. Hoe mooi het ook klinkt,
met checks and balances heeft het nog niets te maken. Dit komt vanzelf wel
aan de orde bij de bespreking van het amendement dat wij met z'n drieën,
met de heer Van den Berg erbij, hebben ingediend. Mevrouw Scheltema moet straks
maar de vraag beantwoorden. Wij gaan echter niet met elkaar in debat over
een zaak die primair met de heer Van de Camp moet worden gewisseld.Mevrouw Scheltema moet maar uitleggen waarom er na de officier van justitie
nog een figuur bij moet, die primair de taak heeft – ik moet echter
voorzichtig zijn, want ik ben op dit punt geen expert – strafzaken te
behandelen. Raken wij dan niet heel ver af van de sfeer van de openbare orde?
Die terminologie heb ik ontleend aan de toelichting bij de derde nota van
wijziging van de heer Van de Camp zelf. Ik nodig beide collega's uit om met
elkaar in debat te gaan. Ik zal dit met alle ontvankelijkheid die ik normaal
in dit soort zaken heb, aanhoren.De voorzitter:Alvorens mevrouw Halsema de gelegenheid te geven een vraag te stellen,
zeg ik tegen de heer Van Middelkoop dat hij straks snel tot het toelichten
van dit amendement zal moet komen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik ben eraan toe.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nadat ik u een vraag heb mogen stellen!Wat mij verbaast in uw redenering, is dat u voorbijgaat aan de onderscheiden
taken van het openbaar ministerie en de rechterlijke macht, want u suggereert
nu dat de officier van justitie eigenlijk een controlerende taak heeft, maar
wij hebben het over een opsporingsambtenaar. Alleen de positie van de opsporingsambtenaren
wordt in het wetsvoorstel versterkt en niet de daar tegenover staande –
wat ons betreft zou deze daar tegenover moeten staan – check op de opsporing,
waarbij nagegaan wordt of het ook juist gebeurt.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzover er terecht gesproken kan worden over checks and balances, vind
ik dat nu juist de officier van justitie, met zijn specifieke verantwoordelijkheid
voor het strafvorderlijke spoor, naast de burgemeester voor die balans zou
kunnen zorgen. Rechttoe, rechtaan gezegd, wil een burgemeester orde hebben
in zijn stad en door de toevoeging aan het wetsvoorstel, ontleend aan het
voorstel van de minister, komt er nu een andere functionaris bij – men
kent elkaar overigens uit het driehoeksoverleg al heel goed– die een
beslissende bevoegdheid krijgt, als een extra afweging, en die naar de strafvorderlijke
kant van de zaak kan kijken. Daar vind ik een element van checks and balances
in zitten. Als u zegt dat u daar nog een extra check bij wilt hebben, à
la mevrouw Scheltema, dan hoor ik graag de argumentatie daarvoor, maar voor
alsnog ben ik daar niet geheel van overtuigd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat mij verbaast in uw redenering is het volgende. In het driehoeksoverleg
zitten burgemeester en officier van justitie aan dezelfde kant, namelijk belast
met de handhaving van de openbare orde en met de opsporing. Wat ik gek vind,
is dat het schort aan wat er tegenover zou moeten staan: voor de burgemeester
is er de raad, maar voor de officier van justitie is er niets. U kunt niet
volhouden dat de officier van justitie de burgemeester controleert, want dat
suggereert u wel.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):U verbaast zich heel veel, maar het woord "controleren" heb ik niet gebruikt
en ik wil ook niet dat die suggestie aan de orde is. Het is ook niet het geval
in de relatie tussen beide functionarissen dat de een de ander controleert.
Nu, misschien materieel in een aantal situaties wel, maar het zijn functionarissen
met onderscheiden bevoegdheden. Ik vind de winst van het wetsvoorstel zoals
het er nu ligt, dat de officier van justitie erbij wordt gehaald wanneer de
burgemeester meent zijn vérgaande bevoegdheden op grond van het wetsvoorstel
te moeten gebruiken. Ik ben hiermee ongeveer uitgepraat op dit punt, voorzitter,
ook al is mevrouw Halsema er niet tevreden over, maar daartoe moet zij op
het antwoord van de heer Van de Camp wachten.Mijn laatste punt betreft het voorschrift, zoals het nu in het wetsvoorstel
staat, om de raad terzake een verordening te laten vaststellen. Dit voorschrift
is erin gekomen tijdens de schriftelijke behandeling. Het zat niet in de allereerste
tekst. Ik heb in eerste termijn laten merken – het geldt ook voor de
heer Van den Berg en voor mevrouw Scheltema – niet overtuigd te zijn
van de noodzaak en de wijsheid van dit voorschrift, en gedrieën hebben
wij deze week besloten om via een amendement het voorschrift te schrappen
en wel op grond van de volgende argumenten.In de eerste plaats past een dergelijk voorschrift niet in het systeem
van de Gemeentewet, waarin de burgemeester in zelfstandigheid zijn verantwoordelijkheid
beleeft en dient te beleven op het punt van de handhaving van de openbare
orde. Dat is een algemeen argument.Het tweede argument – wij spraken er zo-even al uitvoerig over –
is dat in de derde nota van wijziging het strafvorderlijk spoor aanzienlijk
is versterkt, waarbij het zwaartepunt is komen te liggen bij het overleg met
een officier van justitie. Er bestaat dan ook een kans dat de burgemeester
klem komt te zitten tussen de raad met zijn verordeningsbevoegdheid en de
officier van justitie, hetgeen te voorkomen ware.In de derde plaats wijs ik op het volgende. Als wij met elkaar –
daar ziet het wel naar uit – de burgemeester zware bevoegdheden geven
om de openbare orde in heel bijzondere situaties te waarborgen, dan is het
vreemd dat die bevoegdheden krachteloos zouden kunnen blijven, als een raad
laks of traag is of gewoon geen zin heeft of onwillig is om zo'n verordening
te maken. Stel je voor dat een burgemeester bij een situatie zoals zich ongeveer
een halfjaar geleden in Den Bosch voordeed – ik laat even in het midden
of er wapens bij betrokken zijn; ik wil slechts een voorbeeld geven –
constateert dat op grond van de wet er weliswaar bevoegdheden voor hem beschikbaar
zijn die hij ontzettend hard nodig heeft, maar dat de raad te traag of onwillig
was om hem überhaupt de kans te geven van die bevoegdheden gebruik te
maken. Zo'n situatie moet je niet willen als je dit wetsvoorstel naar het
Staatsblad wilt geleiden.De burgemeester moet een bepaald gebied aanwijzen. Wij hebben reeds gesproken
over het risico van stigmatisering van een bepaald gebied of een bepaalde
buurt. Als daaraan nog eens een verordeningsbevoegdheid voorafgaat waarbij,
naar ik aanneem, ook een gebied wordt aangewezen, wordt zo'n gebied dus twee
keer aangewezen; over stigmatisering gesproken! Ook dat ware te voorkomen.Kortom, wij vinden een dergelijke verordeningsbevoegdheid niet nodig en
niet wenselijk. Daarmee is de raad niet buitenspel gezet, want ingevolge het
vijfde lid van het desbetreffende artikel krijgt de raad achteraf de informatie
waarop hij recht heeft en kan ook controle achteraf plaatsvinden.De heer Kuijper (PvdA):Bent u bij het schrijven van uw amendement uitgegaan van de stelling dat
als er geen verordening zou liggen, de burgemeester op dat moment geen instrument
in handen heeft om een bepaalde calamiteit te keren? Met andere woorden: als
een gemeenteraad in gebreke blijft en een dergelijke verordening niet maakt,
kan de burgmeester dus niet optreden en zou deze wet zelfs beperkender kunnen
werken. Is dat uw stelling, mijnheer Van Middelkoop?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):U moet wel de tekst nemen zoals die er nu ligt. Die tekst schrijft voor
dat, wil de burgemeester gebruik kunnen maken van dat pakket aan bevoegdheden
wat wij hem geven met deze wet en dat is niet niks, er een verordening aan
vooraf moet zijn gegaan. Daarover praten wij nu. Dat betekent dus a contrario
dat, als die verordening er niet ligt, de burgemeester niet gemandateerd is.
Dat wilt u toch ook niet? Er kan een situatie ontstaan waarin wij tegen de
burgemeester zeggen "maak alsjeblieft gebruik van die bevoegdheden" en hij
ons moet antwoorden "het spijt mij zeer maar de raad heeft die verordening
nog nooit gemaakt of de raad wil die niet maken".De heer De Wit (SP):Vindt u dat de raad überhaupt de bevoegdheid toekomt om de burgemeester
de bevoegdheid te geven een gebied aan te wijzen? Wie gaat er over de openbare
orde? In artikel 172 van de Gemeentewet wordt gesteld dat de burgemeester
zorgt voor de handhaving van de openbare orde. Komt de bevoegdheid om een
verordening vast te stellen principieel wel aan de raad toe?De heer Van Middelkoop (Christen Unie):Ik hoop dat ik de heer De Wit goed begrijp.De heer De Wit (SP):De redenering zou kunnen zijn: de burgemeester wijst een gebied aan, punt
uit, en de raad controleert achteraf.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat beoog ik juist en dat gaat helemaal terug naar het oorspronkelijke
wetsvoorstel van de heer Van de Camp. Het past niet in het systeem van de
Gemeentewet om de bevoegdheid van de burgemeester met betrekking tot de openbare
orde te binden aan een verordeningsbevoegdheid van de raad vooraf. Ons amendement
heeft een wat bredere strekking. Het wil het systeem van de Gemeentewet voortzetten
of bewaren en komt daarnaast tegemoet aan meer praktische maar ook vrij zware
bezwaren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind het wel aardig dat u juist in dit verband het bezwaar van stigmatisering
van gebieden noemt. Ik denk namelijk dat de werkelijke stigmatisering zit
in het preventief fouilleren van een gebied.Als de openbaarheid vermindert voorafgaand een de instelling van een veiligheidsrisicogebied,
kan het zo zijn dat een wijk overvallen wordt door het instellen van een veiligheidsrisicogebied
omdat de raad daarin geen rol speelt. Hoe verhoudt zich dat tot het legaliteitsbeginsel?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Heeft u zich wel eens gerealiseerd dat het op grond van de huidige tekst
mogelijk is dat een raad een verordening maakt waarin de hele stad als veiligheidsrisicogebied
wordt aangemerkt en tegen de burgemeester kan zeggen: u doet maar als het
ooit een keer zo ver komt!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb nog geen oordeel over uw amendement. Ik moet daar nog eens goed
naar kijken. Alleen, u noemt nog een ander bezwaar en daar wil ik op ingaan.
De burgemeester heeft de mogelijkheid om de hele stad tot veiligheidsrisicogebied
te verklaren. Aan de grootte van het gebied kunt u dus geen extra argumenten
ontlenen. Het gaat mij er echter om dat de bekendheid van het veiligheidsrisicogebied
zou verminderen voorafgaand aan het daadwerkelijk preventief fouilleren. Het
effect kan namelijk zijn dat burgers overvallen worden door politieagenten
die aan de rand van hun wijk preventief fouilleren. Mijn vraag is: hoe verhoudt
zich dat tot het legaliteitsbeginsel?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):U zei dat de burgemeester de hele stad als veiligheidsrisicogebied kan
aanwijzen. Wel geldt dat de officier van justitie zijn medewerking moet verlenen,
wil de burgemeester de effectieve bevoegdheden op grond van de Wet wapens
en munitie kunnen benutten. De officier van justitie zal de burgemeester dan
ook wel een paar indringend vragen of de maatregelen in een bepaalde wijk
wel nodig zijn als daar niets aan de hand is, maar dit terzijde.Wat uw tweede vraag betreft, zult u merken dat ik enigszins vermoeid reageer.
U praat voortdurend over de situatie waarin een wijk of een buurt waar nooit
iets aan de hand is ineens wordt overvallen door mensen die van bepaalde bevoegdheden
gebruik maken. Ik herinner aan de voorbeelden die voortdurend zijn gebruik
en waarbij de wijken de Millinxbuurt, Spangen enzovoorts zijn genoemd. Dat
zijn toch "erkende" probleembuurten. Publicitair zal men zien aankomen dat
er wat gaat gebeuren. Sterker, ik voorspel dat de buurtbewoners op een gegeven
moment zelf naar de burgemeester gaan met de vraag een keer in te grijpen.
Ik weet namelijk iets van deze buurten af. In de toekomst zullen de bewoners
de burgemeester erop wijzen dat hij Van de Campbevoegdheden heeft en dat zij
last hebben van de mensen die met wapens over straat gaan. Dat is de reële
situatie. Af en toe moet ik u toch met de neus op de feiten drukken.De heer Nicolaï (VVD):Dit lijkt mij een zeer logische benadering, aangezien de burgemeester
verantwoordelijk is voor de openbare orde. Ik heb nog een informatieve vraag,
maar ik realiseer me dat ik die eerder aan de heer Van de Camp dan de heer
Van Middelkoop moet stellen. De vraag heeft echter te maken met het punt dat
aan de orde is.Is nu het beeld dat de gemeenteraad een bepaald gebied onder bepaalde
omstandigheden op bepaalde tijden in aanmerking laat komen voor genoemde maatregelen?
Dat zal niet het geval zijn als het amendement van de heer Van Middelkoop
wordt aangenomen. Dan hoeft het allemaal niet meer. Als dat niet het geval
is, is het dan ook mogelijk, dat gemeenteraden een hele stad aanwijzen dan
wel een vrij algemene maatregel treffen? Als dat mogelijk is zou minder sprake
zijn van stigmatisering. Nogmaals, hierop zal misschien een reactie van de
indiener van het voorstel moeten komen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Die reactie kan ik zelf ook wel bedenken. Laten wij uitgaan van de tekst
zoals die nu luidt. Dan is alles mogelijk. Dan kan de verordening inderdaad
voor de hele stad gelden. Ik geef toe: het is een zotte raad die dat doet,
maar het kan. Het voordeel ervan is, maar dit is een beetje ironisch, dat
de maatregel dan minder stigmatiseert. De werkelijkheid zal echter zijn dat
de verordening zich zal toespitsen op een probleembuurt. Dan gelden weer de
argumenten die ik zo-even met mevrouw Halsema heb besproken en die de stigmatisering
betreffen. Als de heer Van de Camp hieraan nog iets wil toevoegen: hij is
de laatste exegeet van zijn eigen wetsvoorstel.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. Ik wil beginnen met een woord van waardering aan het adres
van zowel de indiener als de minister voor hun lenigheid die zij in de afgelopen
weken, maanden hebben getoond. De schorsing van de behandeling van het wetsvoorstel-Van
de Camp en het overleg tussen beiden hebben via een derde nota van wijziging
geleid tot een aangepast wetsvoorstel, waarin naast andere verbeteringen,
een versterkte rol van het openbaar ministerie is opgenomen. Dat is voor mij
een belangrijk punt.Het voorgestelde bestuursrechtelijke spoor wordt als het ware aangevuld
met een strafvorderlijk spoor. Dat is op zichzelf winst, want bij verruiming
van de mogelijkheden van fouillering, onderzoek van verpakking, goederen,
bagage en vervoermiddelen is er bij uitstek sprake van een verruiming van
de strafvorderlijke bevoegdheden, alles ten behoeve van de
opsporing van illegale wapens en munitie.Voorzitter. Het doel staat buiten kijf. Er is een aanmerkelijke toename
van geweld, waarbij wapens een rol spelen en dat rechtvaardigt ook naar het
oordeel van de fractie van D66 de mogelijkheid van het inzetten van verzwaarde
opsporingsmiddelen in uitzonderlijke gevallen. Het gaat er echter om welke
middelen gebruikt worden en onder welke voorwaarden. Is de nu voorgestelde
weg de juiste of blijft er nog iets van de in de eerste termijn geuite bezwaren
gelden? De fractie van D66 meent dat op een enkel onderdeel een wijziging
is gewenst.Allereerst vinden wij dat de constructie van een gemeenteraad die de burgemeester
bij verordening kan machtigen om bepaalde gebieden als veiligheidsrisicogebieden
aan te wijzen, waarin dan die vergaande strafvorderlijke bevoegdheden kunnen
worden uitgeoefend, complex. Als in de verordening gebieden met name worden
genoemd, worden deze gebieden behoorlijk gestigmatiseerd en dat kan ook jarenlang
duren. In die gebieden kan in voorkomende gevallen met nogal draconische maatregelen
worden opgetreden.Ik denk dat het goed is als in dit debat duidelijk wordt wat de precieze
bedoeling is van het eerste lid. Gaat het om een algemene machtiging van de
raad aan de burgemeester om deze bevoegdheid te krijgen of wordt een geclausuleerde
bevoegdheid verondersteld, in die zin dat de gebieden moeten worden genoemd?Het is niet ondenkbaar dat gemeenteraden niet tot deze bevoegdheidsverlening
overgaan. Wat gebeurt er dan? Mag de burgemeester dan niet meer ingrijpen
overeenkomstig hetgeen de wet eigenlijk wel mogelijk wil maken, namelijk dat
als de handhaving van de openbare orde dat dringend noodzakelijk maakt, extra
opsporingsmiddelen kunnen worden ingezet? Is het wel realistisch om die wettelijke
mogelijkheden zo afhankelijk te maken van wat een gemeenteraad toevallig wil?
De toename van geweld was toch bij uitstek de reden om deze bevoegdheid te
creëren en de burgemeester de zwaardere bevoegdheden te geven?De gekozen constructie staat naar mijn gevoel enigszins op gespannen voet
met de in de Gemeentewet gekozen taakverdeling, waarin de burgemeester belast
is met de handhaving van de openbare orde en de raad controleert of hij het
goed heeft gedaan. De gekozen oplossing staat nog meer op gespannen voet met
het gemeentelijk bestel dat nu in voorbereiding is en waarin de raad een bij
uitstek controlerende taak wordt toebedacht in het kader van het nieuwe dualisme.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik meen dat de raad bij de bestuurlijke ophouding ook die verordenende
bevoegdheid heeft gekregen. De fractie van D66 heeft daarop geen amendement
ingediend. Het effect is dat er steden zijn, bijvoorbeeld Amsterdam, waar
de raad die bevoegdheid expliciet niet aan de burgemeester heeft willen toekennen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Wij vonden de bevoegdheid inzake bestuurlijke ophouding veel te ver gaan
en hebben daarom tegen die wet gestemd. In de praktijk zie je ook dat het
niet nodig is. Geen enkele gemeente heeft er gebruik van gemaakt en een aantal
gemeenten is zelfs overgegaan tot afschaffing van de bevoegdheid. Het gaat
bovendien niet om de inzet van strafvorderlijke middelen, maar om bestuurlijke
ophouding.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij moeten zuiver zijn. De burgemeester krijgt geen strafvorderlijke maar
een bestuurlijke bevoegdheid. Met deze wet wordt geen precedent geschapen.
Er wordt een mogelijkheid gecreëerd die ook al in een andere wet zit.
Het gaat om een vergaand middel. Als de raad toch al een verordenende bevoegdheid
bij de handhaving van de openbare orde heeft, waarom wordt hem dan niet de
autonomie gegund om af te wijken van het landelijk beleid?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Mevrouw Halsema heeft gelijk als zij zegt dat de burgemeester een bestuurlijke
bevoegdheid krijgt, maar deze bevoegdheid heeft maar één doel,
namelijk het mogelijk maken van het aanwenden van zware strafvorderlijke middelen.
De burgemeester kan een gebied aanwijzen waarin al die bevoegdheden kunnen
worden gehanteerd.De fractie van D66 is tot de conclusie gekomen dat het beter zou zijn
als zou worden aangesloten Scheltema-de Niebij een eerdere versie van het
wetsvoorstel, waarin de bevoegdheid door de wet rechtstreeks aan de burgemeester
wordt toegekend en de raad tot taak heeft de concrete aanwijzing van gebieden
en de toepassing van middelen te controleren. Dit is verwoord in het amendement
van de heer Van Middelkoop dat door ons medeondertekend is.
Het gewijzigde wetsvoorstel biedt daarvoor extra aanknopingspunten. Immers,
er wordt nu in de derde nota van wijziging een zwaarder strafvorderlijk traject,
met meer waarborgen, aan het bestuursrechtelijke traject aangehaakt. Zoals
ik al zei, is dat zeer terecht, want het gaat in dit wetsvoorstel om een forse
uitrekking van strafvorderlijke bevoegdheden. In veiligheidsrisicogebieden
wordt het mogelijk, te fouilleren zonder verdenking, en wordt het doorzoeken
van bagage in auto's aanzienlijk verruimd. In een door de burgemeester aangewezen
veiligheidsrisicogebied mogen de zware bevoegdheden slechts worden toegepast
op bevel van de officier van justitie. Dat is een duidelijke verbetering bij
wat het was. Maar is het genoeg? Gaat het hier niet om dusdanig zware verruimde
opsporingsbevoegdheden, waarbij de relatie met een concrete verdenking zozeer
wordt losgelaten dat de inbouw van een extra waarborg geëigend is? Met
andere woorden: mag de inzet van die nieuwe middelen wel zozeer binnen het
bestuur worden gehouden? De driehoek bestaat toch uit overheidsdienaren, al
dan niet op afstand. Of is er misschien een onafhankelijke rechterlijke toets
gewenst ter bescherming van de belangen van de burgers, waarbij een inbreuk
op grondrechten aan de orde kan zijn? Mijn fractie beantwoordt die vraag bevestigend.
Ik zal de reden geven, waarom wij dat doen.De ruime bevoegdheid om zonder concrete verdenking te fouilleren en vervoermiddelen
en bagage te onderzoeken, noopt tot extra waarborgen. Door een onafhankelijke
rechterlijke instantie moet volgens ons kunnen worden afgewogen of er bij
de inzet daarvan al dan niet een onevenredige inbreuk wordt gemaakt op de
individuele belangen van burgers bij de in het wetsvoorstel mogelijk gemaakte
behartiging van het algemeen maatschappelijk veiligheidsbelang. Met andere
woorden: bekeken wordt of geen onacceptabele inbreuk wordt gemaakt op het
grondrecht van bescherming van de persoonlijke levenssfeer dat wordt gewaarborgd
door artikel 10 van de Grondwet, artikel 8 EVRM en artikel 17 BUPO-verdrag.
De nationale wetgever heeft wel ruime bevoegdheden bij de beantwoording van
de vraag, of een bepaalde beperking noodzakelijk is in een democratische samenleving,
maar heeft geen onbeperkte bevoegdheid. Er moet sprake zijn van een dringende
maatschappelijke behoefte, van proportionaliteit en subsidiariteit Bij de
beoordeling van de vraag of dit zo is, wordt de onafhankelijke rechter een
zware rol toebedacht. Hij moet toetsen of dat in het algemeen zo is. Daarom
is D66 van mening dat bij een zo forse uitbreiding van de strafvorderlijke
bevoegdheden een duidelijke rol van de rechter-commissaris bij de toetsing
van de situatie noodzakelijk is. Hij zal moeten beoordelen, of in het concrete
geval alles afwegende – de bestuurlijke invalshoek en de OM-invalshoek –
een zo versterkt strafvorderlijk ingrijpen gerechtvaardigd is, en of burgers
daardoor niet onevenredig in hun belangen worden getroffen. Door het bevel
van de officier van justitie te binden aan een machtiging van de rechter-commissaris
wordt dat bereikt. Daarbij kan de rechter-commissaris natuurlijk ook eisen
stellen aan de duur en de situaties waarin de strafvorderlijke instrumenten
mogen worden ingezet. Dat ligt vast in mijn amendement.Is dat geen oneigenlijke rol voor de rechter-commissaris? Zegt artikel
170 Strafvordering niet dat de rechter-commissaris is belast met de behandeling
van strafzaken? Dat is wat de indiener in wezen in de toelichting op zijn
amendement zegt: het staat er al – de rechter-commissaris is belast
met strafzaken – dus kan het niet. Zou dat artikel 170 Strafvordering
echter de inschakeling van de rechter-commissaris vooraf daadwerkelijk in
de weg staan? Ik kan de Kamer verzekeren – dat doe ik graag –
dat een dergelijke rol van de rechter-commissaris bij uitstek past in meer
recente ontwikkelingen. In het kader van de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden
is al eerder overgegaan tot een verandering van de rol van de rechter-commissaris,
tot een inschakeling meer vooraf, op dezelfde manier als hier wordt voorgesteld.
Ik noem de machtiging van de officier van justitie tot het geven van een bevel
tot het opnemen van vertrouwelijke communicatie, of van telecommunicatie.
Het zijn de artikelen 126l en 126s Strafvordering. Daarnaast kan ik wijzen
op de machtiging van de rechter-commissaris aan de officier van justitie voor
een spoeddoorzoeking in woningen of in kantoren van geheimhouders, zonder
toestemming van bewoner. Dat is artikel 218 Strafvordering. Deze bepalingen
zijn alle opgenomen naast artikel 170 Strafvordering. Alle betreffen vergaande
opsporingsbevoegdheden, waarvoor een extra waarborg nodig wordt geacht. Datzelfde
is bij uitstek ook hier aan de hand, waar iedere vorm van verdenking wordt
losgelaten en collectief preventief fouilleren mogelijk wordt gemaakt.De heer De Wit (SP):Mijn vraag heeft betrekking op de formulering van uw amendement. U geeft
de rechter-commissaris een duidelijke positie. Als ik u goed beluister, vindt
u dat de rechter-commissaris "nee" moet kunnen zeggen tegen een bevel dat
de officier wil geven. U zegt in uw amendement met betrekking tot de schriftelijke
machtiging echter: op vordering van de officier te verlenen door de rechter-commissaris.
In die formulering zit volgens mij geen enkele ruimte voor de rechter-commissaris
om "nee" te zeggen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat is niet de bedoeling. Het is een toedeling van de taak aan de rechter-commissaris.
Het is niet de bedoeling om te zeggen dat hij gehouden is die machtiging te
verlenen. Hij kan ook "nee" zeggen. Ik zal kijken of ik dat met een kleine
wijziging iets duidelijker kan formuleren.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Scheltema zei dat het niet zo bijzonder is en dat het allemaal
wel kan. Zij gaf toen twee voorbeelden die opsporing betreffen. Gaat zij daarmee
niet een stap te ver, want wij hebben het hier over een probleem van openbare
orde. Dat van het een het ander komt, is een ander verhaal.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):U zegt dat het een probleem van openbare orde is. Dat is volgens mij de
aanleiding. Het gaat om zware opsporingsbevoegdheden, zoals een collectieve
fouillering zonder verdenking. Dat wordt nu mogelijk gemaakt. Ik vind dat
een zo grote verzwaring van wat tot nu toe mogelijk was, dat daar een extra
check van de rechter-commissaris voor nodig is. Dat is met
name in het belang van de individuele burgers, van wie de belangen wel eens
ondergeschoffeld kunnen worden in de bestuurlijke aanpak.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Scheltema zegt dat er geen sprake hoeft te zijn van enige individuele
verdenking. Dat maakt volgens mij dat het niet primair strafvorderlijk is,
maar juist meer een openbare ordeaangelegenheid.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):U kunt toch niet zeggen dat fouilleren – wat altijd een strafvorderlijke
methode is – nu opeens een bestuurlijke methode wordt?De heer Nicolaï (VVD):Het gaat om het doel en dat heeft te maken met de openbare orde.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Maar het middel is strafvorderlijk.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Scheltema vindt het belangrijk dat die dringende maatschappelijke
noodzaak, die subsidiariteit en proportionaliteit door de rechter worden gewogen.
Daar tornt ook niemand aan. Dat zal de rechter ook regelmatig doen na afloop,
want er zijn altijd regelmatig mensen die vinden dat hetgeen is gebeurd, niet
deugdelijk is. Waarom moet het nu van tevoren? Waarom niet, zoals altijd,
na afloop?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Omdat ik vind dat hier zulke zware belangen van individuen aan de orde
zijn, dat een toets vooraf, die heel kort kan zijn, hard nodig is.De heer Nicolaï (VVD):Gaat mevrouw Scheltema niet heel ver weg van de kerngedachte, namelijk
dat fouilleren nu juist niet dermate ingrijpend is dat deze derde of vierde
waarborg nodig is? Ik krijg het gevoel dat zij deze stap wil zetten, omdat
zij er niet echt aan wil. Zij vindt het namelijk zo ingrijpend dat er vier
of vijf waarborgen moeten worden ingelast, waardoor het misschien niet zal
gebeuren.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind dat je het ook alleen in uitzonderlijke gevallen moet doen, als
er echt aanleiding voor is. Ik vind het namelijk een loodzwaar middel. Als
ik een wijk binnenkom en zo maar gefouilleerd kan worden, omdat het toevallig
een veiligheidsrisicogebied is, vind ik dat buitengewoon ingrijpend.De heer Van den Berg (SGP):In het eerste deel van haar betoog heeft mevrouw Scheltema terecht de
bevoegdheid van de burgemeester benadrukt, met controle van de raad achteraf.
In het vervolg van haar betoog bouwt zij evenwel een groot aantal restricties
in: de burgemeester wordt feitelijk afhankelijk van de officier van justitie
en nu moet ook nog vooraf toestemming van de rechter-commissaris worden gevraagd.
Wat blijft er dan uiteindelijk over van de bevoegdheid van de burgemeester?
Wat kan hij nog als hij zo afhankelijk is van andere functionarissen? Ik vraag
mij af of op deze manier het doel van het wetsvoorstel wel binnen bereik komt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De burgemeester zal een en ander in het driehoeksoverleg voorleggen en
de rechter toetst of de belangen van burgers niet onevenredig worden geschaad.
Als dit laatste niet het geval is, kan het doorgaan. Het is natuurlijk niet
gemakkelijk, maar dat vind ik ook terecht, omdat er een behoorlijk vergaande
bevoegdheid wordt geïntroduceerd.De heer Van den Berg (SGP):Wij hebben het over de verantwoordelijkheid van de burgemeester, primair
voor de openbare orde en in dat kader moeten wij het ook zien. Dat kader moeten
wij goed in de gaten houden en voorkomen dat daar weinig van overblijft. Dat
is mijn zorg bij het amendement van mevrouw Scheltema. De toetsing van de
rechter is er immers toch wel, maar dan achteraf.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind juist dat de rechter moet toetsen, met name vanwege de belangen
van de individuele burgers die in hun grondrechten kunnen worden aangetast.
De rechter moet toetsen of de belangen van de openbare orde en die van de
individuele burgers bij dit ingrijpende middel voldoende in evenwicht zijn.
Dat kan heel snel gebeuren. Naar mijn mening is de toetsing vooraf heel belangrijk.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb de behoefte om een vrij hardnekkig misverstand uit de wereld te
helpen. Het doel van dit wetsvoorstel is volgens mij wel degelijk de opsporing
van strafbare feiten, want anders had het namelijk niet ingebed hoeven te
worden in artikel 50, 51 en 52 van de Wet wapens en munitie en dan had het
op een andere plaats moeten staan. De redenering van de heer Nicolaï
klopt dus niet dat er geen strafvorderlijke toets nodig zou zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Daar ben ik het helemaal mee eens en ik ben blij dat mevrouw Halsema het
nu anders zegt.De voorzitter:Ik verzoek mevrouw Scheltema, haar betoog af te ronden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Daar was ik bijna aan toe.Voorzitter. Als het wetsvoorstel zal worden aangepast in de zin die ik
heb verdedigd en die in twee te onderscheiden amendementen is verwoord –
een bestuursrechterlijk dat ik mede heb ondertekend en een strafvorderlijk –
zal een afgewogen middenweg gevonden zijn. Deze middenweg zal recht doen aan
de gerechtvaardigde wens om in problematische gebieden wapenbezit en -geweld
te kunnen aanpakken met ingrijpender strafvorderlijke middelen. Daarnaast
wordt hiermee gewaarborgd dat de belangen van individuele burgers en hun persoonlijke
levenssfeer niet onevenredig worden aangetast.Ik heb nu mijn argumenten gegeven en ben erg benieuwd naar de reactie
van zowel de indiener als de minister van Justitie. Ik hoop dat wij het aan
het einde van de rit over deze amendementen eens zullen zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Begrijp ik goed dat mevrouw Scheltema tegen het wetsvoorstel zal stemmen
als haar amendement over de rechter-commissaris niet wordt aangenomen?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):U moet niet te hard lopen. Voor ons is dit een belangrijk amendement,
maar ik wacht eerst de reactie van de indiener en de minister af en wil ook
de betogen van de andere fracties nog horen. Bij de stemming zal mevrouw Halsema
zien wat wij doen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is niet irreëel om te veronderstellen dat het
amendement op vermindering van controle door de raad wel wordt aangenomen
en het amendement op de rechter-commissaris niet. Ontstaat er geen onwenselijke
situatie als de controlemogelijkheden worden verminderd, terwijl daar niets
tegenover wordt gesteld?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Los van het feit of de rol van de rechter-commissaris wordt ingevlochten
of niet, ben ik ervoor om die bevoegdheid rechtstreeks aan de burgemeester
toe te kennen, vanwege de onduidelijke, verwarring wekkende rol van de raad
vooraf, het stigmatiserend effect en andere problemen met de constructie van
het gemeenterecht. Er is al een duidelijke verantwoordingsplicht tegenover
de raad ingevlochten in de nota van wijziging. De taak van de raad is om te
controleren of de burgemeester dat goed doet.De heer Kuijper (PvdA):Voorzitter. De behandeling van dit wetsvoorstel is bijzonder, omdat niet
veel wetsvoorstellen zo'n verloop kennen. Na intensief overleg zijn een wetsvoorstel
van een Kamerlid en een van het kabinet in elkaar verwerkt. Gezien de problematiek
waarvoor dit wetsvoorstel een oplossing aandraagt, mag dit ook wel enige moeite
kosten.Ik heb in eerste termijn al gezegd dat de bestrijding van illegaal wapenbezit
en wapengebruik een hoge prioriteit verdient. Mensen die rondlopen met vuurwapens
en messen, maken de samenleving onveilig. De burgers willen dat niet en verdienen
dat ook niet. Het scheppen van veiligere en leefbaardere wijken is een doel
dat van harte moet worden toegejuicht.Aan het eind van de eerste termijn heb ik aangekondigd een wetsvoorstel
te zullen indienen. Ik heb dat gedaan en de Kamer heeft daarvan kennis kunnen
nemen. Gezien de strekking van mijn voorstel leek het mij gewenst om dit erbij
te betrekken, maar ik zal mijn voorstel later separaat in behandeling geven.In eerste termijn heb ik ook aandacht gevraagd voor de twee wijzigingen
die inmiddels in de derde nota van wijziging van de heer Van de Camp zijn
verwerkt. In het oorspronkelijke voorstel nam de burgemeester bij het geven
van een aanwijzing een beslissing waaruit een strafrechtelijk gevolg kon ontstaan
zonder dat de officier van justitie daar een beslissende stem in had. Het
is logisch om dat te herstellen, zoals de heer Van de Camp heeft gedaan.De officier van justitie krijgt een aparte bevoegdheid om te gelasten
dat de bevoegdheid van de burgemeester tot aanwijzing van een gebied daadwerkelijk
wordt toegepast. Deze bevoegdheid van de officier van justitie biedt een extra
waarborg dat het preventief fouilleren een strafvorderlijke belang dient.
Dit houdt in dat een burgemeester eerst een gebied kan aanwijzen, nadat hij
overleg heeft gepleegd met de officier van justitie in het driehoeksoverleg.
Ik ga ervan uit dat het als gevolg van deze wijziging niet mogelijk is dat
de officier van justitie op de bestuurlijke stoel gaat zitten door tegen de
wil van de gemeenteraad of de burgemeester een actie te gelasten. Als dat
wel mogelijk is of wordt gewenst door de indiener van het wetsvoorstel, wil
ik dat graag expliciet horen.In eerste termijn was ook onduidelijk voor welke periode de aanwijzing
zou gelden. Door de wijziging dat de actie op grond van de aanwijzing van
de burgemeester niet langer dan twaalf uur mag duren, wordt de tijdsduur van
de actie beperkt en dat geeft duidelijkheid. Mijn fractie is van mening dat
de zorgvuldigheid met deze wijzigingen wordt vergroot.Inmiddels wordt in een amendement van D66 voorgesteld dat de officier
van justitie pas mag gelasten nadat hij daartoe van de rechter-commissaris
een schriftelijke machtiging heeft gekregen. Dat betekent dat naast de officier
van justitie ook de rechter-commissaris moet beoordelen of er voldoende redenen
zijn om dit opsporingsinstrument in te zetten. D66 wil deze extra toets, omdat
daarmee de afweging wordt gelegd op het niveau van functionarissen die vertrouwd
zijn met het nemen van de daaraan verbonden beslissingen.De rol van de rechter-commissaris, zoals in het amendement wordt gewenst,
vind ik te zwaar. In het wetsvoorstel beoordeelt de gemeenteraad de wens om
de gebieden aan te wijzen, ervan uitgaande dat het amendement van de heer
Van Middelkoop nog niet in stemming is gebracht en is aangenomen. In het wetsvoorstel
van collega Van de Camp maakt de gemeenteraad de verordening. De officier
van justitie beoordeelt het strafvorderlijk belang en de burgemeester wijst
een gebied aan. Het argument dat de afweging daarmee wordt gelegd op het niveau
van functionarissen die reeds vertrouwd zijn met het nemen van de daaraan
verbonden beslissing vind ik erg dun, tenzij je geen vertrouwen hebt in de
kwaliteit van de gemeenteraad, de officier van justitie en de burgemeester.Ook in juridisch opzicht komt de rechter-commissaris in een merkwaardige
positie. Dat schrijft ook de indiener van het wetsvoorstel heel terecht. Tot
nu toe is het zijn hoofdfunctie om een gerechtelijk vooronderzoek in te stellen
en heeft hij een rol bij de voorlopige hechtenis en de inverzekeringstelling.
In strafzaken heeft de rechter-commissaris de bevoegdheid om te beoordelen
of dwangmiddelen mogen worden toegepast. Met het amendement van de fractie
van D66 krijgt de rechter-commissaris een bevoegdheid waarin, naar mijn mening
althans, al is voorzien. Immers ook de officier van justitie beoordeelt het
strafvorderlijk belang van een actie. Een laatste bezwaar tegen het amendement
is dat de rechter-commissaris bij een arrestatie als gevolg van de actie die
daaruit voortvloeit niet meer zijn strafrechtelijke rol kan vervullen, omdat
hij reeds een standpunt heeft ingenomen en daarmee partij is geworden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ben natuurlijk goed van vertrouwen en ik geef iedereen graag dat vertrouwen.
Alleen eisen allerlei internationale verdragen dat er een extra bescherming
is als de grondrechten van burgers in het geding zijn. Een rechter moet dan
oordelen of aantasting daarvan toelaatbaar is. Dat is hier bij uitstek het
geval. U vertrouwt er dan op dat de officier van justitie dat goed beoordeelt.
De vraag is of de officier van justitie daartoe geroepen is. Moet hij niet
het strafvorderlijk belang bekijken? Voor de afweging met betrekking tot de
grondrechten van de burgers is de rechter toch bij uitstek bevoegd. Dat kunt
u toch niet zo maar wegpoetsen?De heer Kuijper (PvdA):Dat poets ik helemaal niet weg. Ik lees ook niet in het wetsvoorstel van
collega Van der Camp dat de rol van de rechter wordt weggepoetst. Integendeel,
er kan bezwaar tegen gemaakt worden en er kunnen rechtszaken worden ingesteld.
De rechter heeft de mogelijkheid om – weliswaar achteraf – alle
acties op hun waarde te toetsen. Die rol wordt dus gehandhaafd.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dan is het onheil al geschied. Dat is juist het punt. Dan kan het niet
geredresseerd meer worden. Daarom is er alle reden om de rechter-commissaris
vooraf die toets te laten uitvoeren.De heer Kuijper (PvdA):Het komt vaker voor dat het onheil al geschied is en dan kan de rechter
achteraf corrigerend optreden. Ik vind dat er in dit geval behoorlijke waarborgen
zijn geschapen. De rol van de gemeenteraad is ingevuld. De zelfstandige bevoegdheid
van de burgemeester is ingevuld. De officier van justitie heeft in de derde
nota van wijziging de rol gekregen om het strafvorderlijk belang te toetsen.
Dan vind ik, eerlijk gezegd, dat de rol van de rechter-commissaris daar niet
thuishoort.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Vindt u dan dat de rechter-commissaris ook uit het gerechtelijk vooronderzoek
kan worden gelicht? Dat is ook een vorm van toetsing vooraf, namelijk op het
moment dat de officier van justitie opsporingsmiddelen wil gaan gebruiken
tegen burgers. Bij een individuele burger vinden wij het uitermate noodzakelijk
dat er een toets plaatsvindt van de rechter-commissaris. U zegt eigenlijk
dat de toets van de rechter-commissaris niet meer belangrijk is als het om
een groep burgers gaat. Naarmate het om meer mensen gaat, worden de waarborgen
die voor burgers moeten gelden minder belangrijk.De heer Kuijper (PvdA):U verwijst naar de bevoegdheid van de rechter-commissaris in een strafzaak.
Ik heb niet de overtuiging dat een dergelijke actie direct een strafzaak is.
Daar vind ik de rol van de rechter-commissaris niet in thuishoren. In strafzaken
heeft de rechter-commissaris de bevoegdheid om te beoordelen of de ingezette
middelen juist zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De rechter-commissaris moet in het gerechtelijk vooronderzoek toetsen
of de inzet van bepaalde opsporingsmiddelen in verhouding staan tot het gewenste
doel. Hier heeft de officier van justitie de bevoegdheid om mensen te laten
fouilleren, op het lichaam, op het moment dat uit feiten en omstandigheden
de noodzaak daartoe blijkt met als doel het opsporen van strafbare feiten.De heer Kuijper (PvdA):Dat is er nog geen sprake van een strafzaak!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het gaat om de analogie met het gerechtelijk vooronderzoek! Dat gaat ook
om een toets vooraf! Die vindt u wanneer het om een individuele burger gaat
blijkbaar wel noodzakelijk, want ik zie geen initiatiefwet om de rechter-commissaris
daaruit te lichten, maar als het om groepen burgers gaat die nergens van verdacht
worden, dan vindt u een toets op het beschermen van hun grondrechten niet
noodzakelijk. Ik vind dat onbegrijpelijk!De heer Kuijper (PvdA):Dan nemen wij daar kennis van!Voorzitter. Gisteren hebben wij nog een amendement gekregen van de heer
Van Middelkoop. Mijn eerste gedachte was dat ik het jammer vond dat de positie
van de raad zou worden beperkt. Wij hechten er grote waarde aan dat met name
de gemeenteraad de gelegenheid krijgt om in situaties waaraan wij nu denken
daarover te discussiëren, om de criteria vast te stellen onder welke
omstandigheden wel of niet tot aanwijzing van een gebied mag worden overgegaan.
Bij andere gelegenheden hebben wij al eens gezegd dat de gemeenteraad veel
meer zou moeten worden betrokken bij zaken van openbare orde en politieaangelegenheden.
Ik vind de argumentatie van collega Van Middelkoop wel erg sterk, met name
dat als een gemeenteraad geen verordening opmaakt, de handelingen van de burgemeester
wel erg beperkt worden waar hij normaal gesproken een zelfstandige bevoegdheid
zou hebben. Ik zou graag de reactie van collega Van de Camp hierop vernemen
en eigenlijk nog liever die van de minister. Voorzitter. In het wetsvoorstel wordt aangegeven dat de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing is en dat op grond daarvan beroep en bezwaar openstaat. Het
is niet uit te sluiten dat in enige spoed gehandeld moet worden. Is het mogelijk
dat burgers ook voor bezwaar en beroep een spoedvoorziening vragen? De beslissing
om tot aanwijzing over te gaan wordt bekend gemaakt, maar worden de burgers
daarbij ook gewezen op hun rechten? Worden bijvoorbeeld standaard bezwaarformulieren
beschikbaar gesteld? Hebben deze mensen ook recht op rechtsbijstand en worden
met de advocatuur afspraken gemaakt, zoals bij het bestuurlijk ophouden?De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. In de eerste plaats spreek ik mijn tevredenheid uit over het
feit dat de discussie over dit waardevolle initiatiefwetsvoorstel de wending
heeft genomen, die na de derde nota van wijziging kon worden geconstateerd.
De voorrang wordt gegeven aan het initiatief van collega Van de Camp. In het
licht van de voorgeschiedenis vind ik dat ook niet meer dan terecht. Ik mag
toch aannemen – ook al heb ik dat nog niet als officiële mededeling
in de schriftelijke behandeling gelezen – dat het wetsvoorstel van de
regering nu wordt ingetrokken. Dat moet nog even bevestigd worden.Inhoudelijk heb ik een positieve houding ten opzichte van het initiatiefwetsvoorstel,
zoals ik in eerste termijn heb betoogd. De problematiek van de onveiligheid
in stadswijken moet met kracht worden aangepakt. Daar zijn nieuwe bevoegdheden
zeker voor nodig. Een rode draad in mijn betoog in eerste termijn was de verantwoordelijkheid
van de burgemeester, juist in het licht van de openbare orde. Ik wil daar
nu wederom aandacht voor vragen. Drie punten in het huidige voorstel zal ik
kort bespreken: de positie van de gemeenteraad, de positie van de officier
van justitie en de positie van de rechter-commissaris.In het debat van februari heeft mijn fractie een krachtig pleidooi gehouden
voor de nodige ruimte voor de burgemeester, met name in het
aanwijzen van een veiligheidsrisicogebied. Wij hebben destijds uit dien hoofde
al kanttekeningen gezet bij de regeling inzake de positie van de gemeenteraad,
met name bij de gemeentelijke verordenende bevoegdheid als een prohibitieve
voorwaarde voor het uitoefenen van de bevoegdheid van de burgemeester. Ik
heb toen de suggestie geuit dat wij veeleer zouden moeten aansluiten bij het
regime in de Gemeentewet betreffende de noodverordeningen: een eigenstandige
bevoegdheid van de burgemeester achteraf verankerd in een verordening, waar
de gemeenteraad spoedig zijn oordeel over kan geven. Dat leek ons een beter
stelsel dan een bevoegdheid van de gemeenteraad vooraf. Die suggestie doe
ik nu nog maar eens. Het zal duidelijk zijn dat in het huidige voorstel in
mijn visie geen controle door de gemeenteraad vooraf dient plaats te vinden,
maar achteraf. De tweede nota van wijziging had daarvoor de pas afgesneden
door de algemene verordenende bevoegdheid aan de gemeenteraad te verlenen,
zodat de burgemeester vooraf de bevoegdheid moet verkrijgen. Naar onze mening
is hier dus sprake van een behoorlijke spanning met de eigenstandige bevoegdheid
van de burgemeester inzake de openbare orde. Daarom heb ik het amendement
van collega Van Middelkoop, waar uitvoerig over gesproken is, om de verordenende
bevoegdheid vooraf te verwijderen uit artikel 151B, Gemeentewet, medeondertekend.
Dit is temeer verantwoord, omdat met de derde nota van wijziging de strafvorderlijke
pijler van het voorstel meer body heeft gekregen inzake de rol van de officier
van justitie. Daarmee is een extra waarborg ingebouwd.Een bijkomend voordeel van het amendement, waarvan wij uiteraard hopen
dat het aanvaard wordt, is dat daarmee de toe te kennen bevoegdheid op een
veel logischer plaats in de wet komt te staan dan nu het geval is. De indiener
heeft dat trouwens oorspronkelijk ook voorgesteld. De bevoegdheid komt nu
in hoofdstuk 11 van de Gemeentewet over de openbareordebevoegdheden van de
burgemeester in plaats van in hoofdstuk 9 over de bevoegdheden van de gemeenteraad.
Het voorgestelde amendement sluit veel beter aan op andere openbareordebevoegdheden
in de Gemeentewet. Tot zover de positie van de raad. Die raad heeft achteraf
alle mogelijkheden tot controle. Dat sluit beter aan op de bevoegdheidsverdeling,
die op dit terrein noodzakelijk is.Het tweede punt is de positie van de officier van justitie. In de derde
nota van wijziging wordt de burgemeester verplicht tot overleg met de officier
van justitie, alvorens over te gaan tot aanwijzing van het veiligheidsrisicogebied,
want de burgemeester heeft weliswaar zijn eigenstandige bevoegdheid, maar
de bevoegdheden ingevolge de Wet wapens en munitie kunnen pas worden uitgeoefend
als de officier van justitie daar toestemming voor verleent. Feitelijk is
de burgemeester dus afhankelijk van de officier van justitie. Mijn fractie
staat daar aan de ene kant positief tegenover omdat door deze voorwaarde de
waarborg wordt verruimd en de strafrechtelijke pijler wordt versterkt. Aan
de andere kant wordt de bestuurlijke insteek van het oorspronkelijke voorstel,
dat het om een eigenstandige openbareordebevoegdheid van de burgemeester gaat,
verzwakt. In dit spanningsveld is mijn oordeel over de wijziging per saldo
positief.Als vooraf de rechter-commissaris moet worden ingeschakeld om toestemming
te verlenen aan de uitoefening van de bevoegdheden, dan slaat de balans echter
te veel door naar het strafvorderlijke aspect ten detrimente van het bestuurlijke
aspect. Mijn fractie is dus tegen aanvaarding van het amendement van mevrouw
Scheltema omdat zij van mening is dat de bevoegdheid van de burgemeester voorop
moet staan. Bovendien is mijn fractie van mening dat de rechter-commissaris
met de toetsing vooraf een oneigenlijke rol wordt toebedeeld.Naar het oordeel van mijn fractie mag er in ieder geval geen sprake van
zijn dat het wetsvoorstel wordt aanvaard zoals het voorligt, dat het amendement
van collega Van Middelkoop dat door mij meeondertekend is, wordt verworpen,
en dat het amendement van mevrouw Scheltema wordt aanvaard. In dat geval zou
er namelijk een wet ontstaan die de bevoegdheid van de burgemeester afhankelijk
stelt van een verordening van de gemeenteraad, vervolgens afhankelijk stelt
van de officier van justitie en dan ook nog bindt aan goedkeuring vooraf door
de rechter-commissaris. Wat blijft er dan nog van de eigenstandige bevoegdheid
van de burgemeester over? Niets, dus waar dient de wet dan nog voor? Mijn
fractie hoopt dan ook dat het amendement-Van Middelkoop c.s. wordt aanvaard
en het amendement van mevrouw Scheltema wordt verworpen. In dat geval ligt
er een wetsvoorstel voor waarin voldoende strafrechtelijke waarborgen gelegen
zijn. De problematiek kan dan op een goede manier worden aangepakt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kan de heer Van den Berg mij uitleggen welke strafrechtelijke waarborgen
in het wetsvoorstel zitten?De heer Van den Berg (SGP):Ik begrijp deze vraag absoluut niet. Ons gehele rechtstelsel zit vol waarborgen.
Enkele collega's willen echter een ingreep van de rechter vooraf, waardoor
de bestuurlijke bevoegdheid feitelijk sterk wordt uitgehold. Het gehele rechtstelsel
bestaat uit zeer goede waarborgen achteraf, en daar ben ik het ook van harte
mee eens. De rechter kan altijd een oordeel geven. Bovendien is er de toets
van de officier van justitie. Ik heb daarover mijn oordeel gegeven: die zit
erin en dat vind ik prima. Gelet op de bestuurlijke insteek die wij op dit
punt moeten kiezen, zijn er dus voldoende waarborgen. De waarborgen achteraf
die ons rechtstelsel biedt, zijn in overvloedige mate aanwezig en dat is ook
bekend bij mevrouw Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mijn vraag gaat juist over de strafrechtelijke waarborgen vooraf, die
het strafrecht wel degelijk kent door de instelling van een gerechtelijk vooronderzoek.
Daarbij moet het gebruik van opsporingsmiddelen getoetst worden door de rechter-commissaris.
Voor het gebruik van opsporingsmiddelen tegen individuele burgers zijn waarborgen
ingebouwd, maar die gelden niet in dit wetsvoorstel.De heer Van den Berg (SGP):Die waarborgen gelden toch, alleen niet vooraf. Dat vind ik ook terecht,
want bij deze problematiek moet de bestuurlijke invalshoek prevaleren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U vindt het dus terecht dat de rechter-commissaris toetst als een individuele burger gefouilleerd wordt, maar u vindt dat niet terecht
als een groep burgers gefouilleerd wordt?De heer Van den Berg (SGP):Dit is een openbareordeprobleem en wij moeten goede instrumenten hebben
om het te kunnen aanpakken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):U heeft waarschijnlijk ook meegewerkt aan de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden
waarin wel die toets vooraf door de rechter-commissaris is geïntroduceerd.
Daar was ook sprake van mogelijke schending van grondrechten van burgers.
Waarom bent u toen wel akkoord gegaan en doet u daar nu ineens moeilijk over?De heer Van den Berg (SGP):Dat was een typisch strafrechtelijke benadering, terwijl wij hier praten
over een bestuurlijk probleem. Wij moeten dat opvangen met bestuurlijke middelen
vergezeld van de nodige waarborgen. Ik zie dus de vergelijking niet helemaal.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Is fouilleren een bestuurlijk middel? Dat is nieuw voor mij.De heer Van den Berg (SGP):Dat ben ik met u eens. Het kan echter als middel in een openbareordeproblematiek
moeten worden ingezet met de nodige waarborgen. U bent allemaal bezig de problematiek
waar het om gaat in feite te onderschatten, door het bestuur niet voldoende
middelen te geven om die problematiek in die stadswijken op te vangen. Ik
hoop dat u de problematiek kent. Dan zult u met mij eens zijn, dat wij die
krachtig moeten aanpakken. Onorthodoxe middelen hoeven daarbij niet geschuwd
te worden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer Van den Berg zegt nu dat het niet dondert hoe, desnoods door schending
van de grondrechten van burgers, als het probleem maar wordt aangepakt. Dat
gaat mij te ver.De heer Van den Berg (SGP):Het woordgebruik van mevrouw Scheltema deel ik niet; ik ben daar zoals
bekend altijd een beetje attent op. Afgezien daarvan trekt zij het nu helemaal
buiten proporties. Er kunnen allerlei openbareordeproblemen zijn. Hetzelfde
geldt voor de noodverordeningsbevoegdheden van de burgemeester. Er volgt dan
toetsing achteraf. De raad kan zijn zegje doen, de rechter kan ingrijpen en
kan zeggen dat het onrechtmatig is geweest, et cetera. Daar hebben wij onze
waarborgen voor en daar sta ik van harte achter. Het bestuur moet voldoende
mogelijkheden hebben om een acute problematiek aan te pakken.De heer Rietkerk (CDA):Mijnheer de voorzitter. Het heeft even geduurd, maar wat onze fractie
betreft is dat niet erg, want het resultaat mag er wezen. Onze complimenten
aan de initiatiefnemer, maar ook aan de minister. Ik moet eigenlijk zeggen
"de ministers", want volgens de stukken is zowel de minister van Justitie
als de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties hierbij betrokken.
Er is een goed combinatievoorstel uit gekomen. Overigens ga ik er net als
voorgaande sprekers van uit, dat het wetsvoorstel van de minister van Justitie
wordt ingetrokken.Het is wenselijk dat ter bestrijding van het bezit van vuur-, steek- en
andere wapens en daarmee samenhangend geweld de Gemeentewet en de Wet wapens
en munitie worden gewijzigd. Het wetsvoorstel voorziet erin dat de burgemeester
de bevoegdheid wordt verleend om voor een bepaalde tijd veiligheidsrisicogebieden
aan te wijzen, als daar een verhoogd risico voor de veiligheid is, in verband
met de vermoede aanwezigheid van wapens. De mogelijkheid wordt geopend om
in die veiligheidsrisicogebieden preventief te fouilleren en vervoermiddelen
en bagage te onderzoeken op de aanwezigheid van wapens. Ik heb er behoefte
aan dit doel van het wetsvoorstel nog eens te noemen. Bij de interrupties
voelde ik zo nu en dan aan, dat er wat eigen accenten in werden gelegd. Ik
denk dat wij de initiatiefnemer daarmee geen recht doen.De fractie van het CDA was in hoofdlijnen al positief over het wetsvoorstel
van de initiatiefnemer dat er al lag. Wij hadden wel een aantal kanttekeningen,
Omwille van de tijd sta ik stil bij een drietal punten, die ook een plek hebben
gekregen in de derde nota van wijziging. Die drie punten zijn: de rol van
de raad ten opzichte van de burgemeester, de rol van de officier van justitie
en de rechter-commissaris en het tijdsaspect. Ik begin met de rol van de raad.Als het gaat om het integraal veiligheidsbeleid in brede zin – dat
is wat anders dan alleen openbare orde en veiligheid – heeft de raad
via de gemeentelijke veiligheidsplannen een terecht belangrijke rol. Dat wordt,
via de integrale veiligheidsrapportages, gestimuleerd door de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De hoofdlijnen van het beleid worden,
als de raad zichzelf serieus neemt, daarin vastgesteld. De beleidsmatige prioriteiten
van wat er moet gebeuren in een gemeente, staan in het integraal veiligheidsplan.
Als het gaat om de openbare orde en veiligheid, heeft de burgemeester een
heel bijzondere, eigen taak. In interrupties is wat dat betreft de Gemeentewet
al aangehaald. De CDA-fractie vraagt zich af of de raad vooraf bij verordening –
even afgezien van de definitie in artikel 151b, lid 1, want daar staat alleen
een kanbepaling – de burgemeester de bevoegdheid moet verlenen op het
gebied van openbare orde en veiligheid. Immers, daar ligt het eerste accent.
Uiteraard moet er achteraf wel een verantwoording plaatsvinden door de burgemeester,
maar dat is niets nieuws; dat is bestaand beleid.Is deze kanbepaling in artikel 151b, lid 1, zo vraag ik de initiatiefnemer,
bewust gekozen? Had het niet beter een "stellen" moeten zijn, in de zin van:
de raad stelt een verordening vast? Immers, dan ben je daar stelliger en zekerder
in. Onze fractie vindt het een betere en zuiverder lijn dat de burgemeester,
net zoals bij andere bevoegdheden tot noodbevel, zelfstandig die positie heeft
als het gaat om de openbare orde en veiligheid. Dat betekent, kortheidshalve,
dat wij positief en sympathiek staan tegenover het amendement van de heer
Van Middelkoop, dat mede ondertekend is door de heer Van den Berg en mevrouw
Scheltema-de Nie.Ik kom bij het tweede punt dat ik genoemd heb, de rol van de officier
van justitie. De bevoegdheid van de officier van justitie is ontleend aan
het voorstel van de regering; daar zat het eerder in en het is via de nota
van wijziging ingevlochten in het wetsvoorstel van de initiatiefnemer. Dit
biedt naar ons idee een extra waarborg en dat vinden wij prima. Ik heb
in mijn eerste termijn al gezegd dat ik niet alleen de rol van de officier
van justitie zie, maar vind dat deze in de driehoek een positie in mag nemen,
gelet ook op het strafvorderlijk vervolg. Over die twee sporen is al gediscussieerd.Als het gaat om de rol van de rechter-commissaris, valt het onze fractie
op dat de initiatiefnemer, in goed overleg met de ministers van Justitie en
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de rechter-commissaris eruit
gehaald heeft. Wat ons betreft is de waarborg via de officier van justitie,
als het gaat om het strafvorderlijk gevolg, op dit moment voldoende. Ik ga
de debatten niet overdoen; wat betreft de Wet BOB is er sprake van een ontwikkeling.
Wij vinden dat dit wetsvoorstel zich niet alleen richt op opsporing daar waar
het gaat om individuele verdenkingen, om het even toe te spitsen op die definitie.
Het betekent dat wij kunnen leven met het voorstel zoals het via de derde
nota van wijziging tot ons is gekomen, ook omdat het in goed overleg is gegaan
met de beide ministers.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik het goed begrijp, volgt u de indieners in de redenering dat de
rechter-commissaris op basis van het Wetboek van Strafvordering die bevoegdheid
niet hoort toe te komen. Vindt u dat de officier van justitie deze nieuwe
bevoegdheid hoort toe te komen op basis van het Wetboek van Strafvordering?De heer Rietkerk (CDA):Het gaat mij om het volgende, waarbij ik erop wijs dat de initiatiefnemer
meer redenen aangeeft op pagina 5 van de derde nota van wijziging dan u noemt.
Ik zal deze niet allemaal herhalen. De officier van justitie neemt die bevoegdheid
niet over. Het gaat om het oordeel over de inschakeling van de officier van
justitie. Het betreft hier een vrij zware consequentie, want als hij het er
niet mee eens is en "nee" zegt, kan de burgemeester materieel eigenlijk niet
verder. Immers, er is dan sprake van een toets, met name een strafvorderlijke
toets. Ik hecht derhalve belang aan de rol van de officier van justitie, maar
ik heb geen behoefte aan een extra waarborg via de rechter-commissaris.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Elke keer sluipt erin dat de officier van justitie toetst en dat het een
waarborg is tegenover de burgemeester, maar de officier toetst op het opsporingsbelang.
Hij toetst dus niet de wijze waarop de bescherming van de grondrechten van
burgers gewaarborgd is tegenover het belang dat de burgemeester toekent aan
handhaving van de openbare orde.De heer Rietkerk (CDA):Als er sprake is van uitsluitend opsporing bij individuele verdenking
is inderdaad de machtiging van de rechter-commissaris nodig. Omdat dit wetsvoorstel
niet specifiek gaat over opsporing bij individuele verdenking, kan ik leven
met het voorstel zoals dat is vervat in de derde nota van wijziging.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind het een wonderlijke omgekeerde redenering. Er wordt gefouilleerd
zonder individuele verdenking, daarin heeft u gelijk, maar hetzelfde middel
wordt tegen burgers ingezet. De rechter-commissaris zit niet in het gerechtelijk
vooronderzoek om de individuele verdenking te staven maar om te controleren
of de inzet van opsporingsmiddelen in overeenstemming is met de Grondwet en
met de desbetreffende verdragen.De heer Rietkerk (CDA):Ik val in herhaling als ik hierop wederom inga.Wat de tijdspanne betreft, heb ik eigenlijk dezelfde vraag als de heer
Van Middelkoop. Als ik het goed lees, geven de indieners in de memorie van
toelichting aan dat de burgemeester de aanwijzing geeft voor een zo kort mogelijke
tijd. Ik stel mij daarbij een avond of een weekend voor. Die krappe begrenzing
wordt echter helemaal achterhaald doordat er, naar mijn idee terecht, door
de officier van justitie aan de bevoegdheidsuitoefening een tijdsbegrenzing
van maximaal 12 uur is gegeven. Is mijn redenering juist of niet? Als er méér
dan 12 uur nodig is, wordt er dan wederom met 12 uur verlengd of kan met een
beperkter aantal uren worden volstaan?De CDA-fractie was op hoofdlijnen tevreden met het eerste wetsvoorstel
van de heer Van de Camp. Wij zijn zeer tevreden met het initiatiefvoorstel
zoals dat nu in aangepaste vorm voorligt. Naar ons idee draagt het bij aan
het bestrijden van dreigende verstoringen van de openbare orde in verband
met de vermoedelijke aanwezigheid van wapens in zeer specifieke gevallen in
bepaalde gebieden voor een bepaalde tijd.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Ik heb mij uitgeput in creativiteit om de inleiding te bedenken,
maar ik kom niet verder dan vier maanden radiostilte. Daarna is in ieder geval
een wonderlijke combinatie tot stand gekomen, doordat de hoofdkenmerken van
twee wetsvoorstellen in elkaar geschoven zijn. Dat roept nog wat vragen op
die ik puntsgewijs aan de orde zou willen stellen.De raad kan bij verordening de burgemeester de bevoegdheid verlenen om
"bij verstoring van de openbare orde door de aanwezigheid van wapens, dan
wel bij ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, een gebied, met inbegrip
van de daarin gelegen voor het publiek openstaande gebouwen en daarbij behorende
erven, aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied." Maar kan de raad een bevoegdheid
uit handen geven die de raad eigenlijk niet toekomt? Artikel 172 van de Gemeentewet
legt de handhaving van de openbare orde immers in handen van de burgemeester!
Dat betekent dus dat de raad geen bevoegdheden heeft op dat punt. Kan de indiener
hierop reageren?Er kunnen allerlei variaties ontstaan op het moment dat de raad deze bevoegdheid
krijgt. Als de raad bij verordening een veiligheidsrisicogebied heeft gecreëerd,
is de mogelijkheid aanwezig dat de raad vervolgens de burgemeester bij motie
vraagt wat er met die verordening gebeurt. En: waarom heeft u de kwestie niet
in het driehoeksoverleg aan de orde gesteld? Ik kan mij overigens wel iets
voorstellen bij de behoefte aan het creëren van deze bevoegdheid en dat
je van tevoren wilt vastleggen wat er kan gebeuren. De vraag is echter of
hiermee ook weer niet problemen worden gecreëerd. Misschien wil de raad
controleren wat de burgemeester met betrekking tot de openbare orde, wat eigenlijk
zijn terrein is, in het driehoeksoverleg bespreekt.Begrijp ik het goed dat de bevoegdheid die de burgemeester met dit voorstel
wordt gegeven, alleen het aanwijzen van het gebied betreft?
Als er niets gebeurt, is in het aangewezen gebied de toepassing van bijzondere
middelen niet mogelijk. Van bijzondere middelen kan daar pas gebruik worden
gemaakt als de officier van justitie daartoe bevel heeft gegeven. Volgens
de formulering van het desbetreffende wetsartikel moet de officier van justitie
op een aantal elementen letten. Allereerst is dat dat feiten en omstandigheden
worden aangegeven. Wat moeten wij daaronder exact verstaan? Hoe ver moet de
motivering met betrekking tot de feiten en de omstandigheden gaan? In het
wetsvoorstel wordt ook gezegd dat er de noodzaak moet zijn om het bevel te
geven. Hoe moet die noodzaak omschreven worden? Aan welke situaties denkt
de indiener daarbij? Of gaat het hierbij alleen maar om de formulering die
in artikel 141 wordt gebruikt?Mevrouw Halsema (GroenLinks):U stelt dat het aanwijzen van een buurt als een veiligheidsrisicogebied
alleen mogelijk is voor het verkrijgen van het bevel van de officier van justitie.
De wet sluit echter niet het instellen van een veiligheidsrisicogebied om
een andere reden uit.De heer De Wit (SP):Daarom heb ik ook mijn vrees geuit en heb ik aan de indiener de vraag
gesteld of het mogelijk maken met een verordening een gebied aan te wijzen
en het feit dat de burgemeester vervolgens een dergelijk gebied aanwijst niets
betekenen zolang de officier van justitie geen bevel heeft gegeven. Met andere
woorden: in zo'n gebied mag niets gebeuren, ook al is het als veiligheidsrisicogebied
aangewezen, tenzij door de officier van justitie actie wordt ondernomen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben benieuwd naar het antwoord op die vraag. Ik kan mij namelijk decennia
herinneren waarin sprake was van wijkgerichte onmaatschappelijkheidsbestrijding.
Die leidde tot het daadwerkelijk fysiek afscheiden van wijken. Er was dan
weliswaar geen fouillerende politie aanwezig, maar er waren wel andere vormen
van bescherming aan de rand van de wijken. Daardoor waren burgers ingesloten.
Ik wil weten of zoiets op grond van deze wet niet is uitgesloten.De heer De Wit (SP):Dit is een heel interessant punt. Zelf kom ik uit de oostelijke mijnstreek.
Daar waren voorheen de mijnwerkers opgesloten in koloniën. Aan de ingang
van de kolonie stond de veldwachter. Hij controleerde wie er in- en uitging.
Ik sluit mij dus aan bij uw vraag. Daarop wil ik graag een antwoord van de
indiener.Voorzitter. Vervolgens wil ik iets zeggen over de bevoegdheid van de rechter-commissaris
Op dit punt is een amendement ingediend. Ik kan mij daar alles bij voorstellen.
Ik heb geaarzeld en mij afgevraagd of de rechter-commissaris in dezen een
taak heeft. Je bevindt je met deze wetgeving namelijk op het grensvlak tussen
openbare orde en strafvordering, ook als het gaat om de bevoegdheden van de
officier van justitie. Ik ben evenwel van mening dat het mogelijke bevel van
de officier van justitie dusdanig ingrijpende consequenties heeft voor de
rechten van de individuele burgers, dat de inschakeling van de rechter-commissaris
een noodzakelijke aanvulling is. De officier van justitie creëert met
het geven van een bevel de gebruikmaking van een verregaand middel.Hiermee kom ik bij het algemene punt van dit wetsvoorstel. Als de officier
van justitie een bevel geeft, ontstaat als het ware een vrijstaat waarin een
aantal fundamentele rechten van burgers, vastgelegd in de Wetboeken van Strafrecht
en Strafvordering, teniet worden gedaan. Er is dan geen individuele verdenking,
maar een collectieve met alle risico's van dien.Voorzitter. Ik sluit mij vervolgens aan bij een vraag van de heer Rietkerk
over de twaalf uur. Volgens de indiener is de klus in twaalf uur geklaard,
maar wat nu als dat niet het geval is? Ik begrijp uit het wetsvoorstel dat
die tijdsduur niet verlengd kan worden. Moet bij het overschrijden daarvan
een nieuw bevel gegeven worden? Zo ja, voor hoeveel uur?De belangrijkste vraag voor mijn fractie luidt: waarvoor is dit wetsvoorstel
nodig? Kan de indiener aangeven wanneer wij in het afgelopen jaar dit middel
hebben gemist? Kan hij bijvoorbeeld zeggen: als wij in die bepaalde situatie
het middel van dit wetsvoorstel hadden gehad, hadden wij het probleem kunnen
oplossen? Concreet: waaraan denkt de indiener, terugkijkend op het afgelopen
jaar? Je kunt verder een vraagteken zetten bij de effectiviteit. Als een gebied
wordt aangewezen waar van alles mogelijk wordt, heb je natuurlijk de kans
dat kwaadwillende mensen denken: een gewaarschuwd mens telt voor twee. Zal
het dan wel tot het gewenste resultaat leiden?Als je kijkt naar het bezit van wapens, moet je ook kijken naar de beschikbaarheid
daarvan – en van daarmee samenhangende voorwerpen – in onze samenleving.
Het beleid zou daarop gericht moeten worden, in plaats van nu zo fundamenteel
in te grijpen in de rechten van individuele burgers.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter. Allereerst breng ik dank uit aan mijn collega's voor de opbouwende,
doch bij tijd en wijle ook kritische benadering van het initiatiefwetsvoorstel.
Sybrand van Haersma Buma en ik hebben de afgelopen uren met belangstelling
naar alle opmerkingen geluisterd. In de beantwoording hebben wij getracht
het een en ander zo goed mogelijk te rubriceren. Mijn betoog is daarom opgebouwd
uit drie onderdelen. Allereerst wil ik kort ingaan op de maanden radiostilte.
Daarna zal ik de zes vanochtend besproken hoofditems behandelen. Dan resten
nog een aantal individuele vragen, bijvoorbeeld van mevrouw Halsema. Tot slot
zal ik mijn oordeel uitspreken over de amendementen.Wat is er gebeurd na 15 februari 2001? Ik wijs de heer De Wit erop dat
de radiostilte slechts drie maanden was. Wij hebben ons resultaat op 17 mei
gepresenteerd. In die drie maanden is er niet alleen hard gewerkt door mij
en in het bijzonder Sybrand, maar zeker ook door de medewerkers van beide
ministers; dit wil ik hier expliciet genoemd hebben.Wij hadden in die periode niet zozeer politieke problemen, als wel problemen
met het in elkaar schuiven van twee wetsvoorstellen. Ik wist het al, maar
nu weet ik zeker dat het echt een enorm moeilijke klus is. Je zit op een aantal
punten met verschillende benaderingen, maar je moet er ook voor zorgen dat
het juridisch feilloos klopt. Wij willen natuurlijk ook graag de route van
de Eerste Kamer passeren en daar hebben zowel de departementsambtenaren, als
de medewerkers van de fractie hard aan gewerkt. Nogmaals, het
is gewoon veel werk geweest.Waar ging dat overleg over? Over de taak en plaats van de officier van
justitie, over de beperking in de tijd, met name met betrekking tot de last
van de officier van justitie, en over de taak en plaats van de rechter-commissaris.
Uit de derde nota van wijziging heeft de Kamer kunnen begrijpen dat ik met
de minister over deze drie punten volledige overeenstemming heb bereikt. Dat
heeft geresulteerd in de derde nota van wijziging.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik zag de minister de wenkbrauwen fronsen en ik denk dat mijn vraag op
hetzelfde onderwerp betrekking heeft. Ik wil graag precies verwoord krijgen
wat de aard van de afspraak tussen de heer Van de Camp en de minister is.
De heer Van de Camp sprak eerder van het in elkaar schuiven van wetsvoorstellen.
Ik vermoed dat dit wetsvoorstel nu de facto de politieke instemming van de
minister heeft. Dat betekent dat eventuele bezwaren van de minister, die wij
later vermoedelijk nog wel zullen horen, bijvoorbeeld inzake de rechter-commissaris,
kennelijk geen verhindering zijn geweest om de facto in te stemmen met de
derde nota.De heer Van de Camp (CDA):Die vraag kan ik alleen met "ja" beantwoorden.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Hartelijk dank!De heer Van de Camp (CDA):Ik ben de eerste om toe te geven, dat wij de afgelopen maanden, maar ook
daarvoor, verschillende evenwichten hebben moeten zoeken, hebben moeten behouden
en op een aantal punten verschillende evenwichten hebben verbeterd. Wat de
collega's vanmorgen ook zeiden: het spoor van de openbare orde, het bestuurlijke
spoor moet voortdurend worden afgestemd met het strafvorderlijke spoor. Dat
een en ander af en toe schuurt, laten wij daarover hier vanmiddag niet moeilijk
doen. Ik verwijs met name naar de afsluitende woorden van de heer Van der
Berg in zijn tweede termijn, toen hij bijna – ik mag dat tegen hem toch
zeggen – de handen ten hemel hief, zich afvragend: wat gebeurt er nu
als het ene amendement wordt aangenomen en het andere amendement wordt verworpen
en omgekeerd? Dan krijgen we een voor de SGP, maar ook voor mijzelf, vreemd
wetsvoorstel. Dat ben ik zeer met hem eens. Ik doe daar, zoals gezegd, niet
moeilijk over: het schuren van die sporen hebben we ook in eerste termijn
behandeld. Ik was in dat opzicht zeer erkentelijk voor de heer Rietkerk, die
nog eens de doelstellingen van het wetsvoorstel – ik zeg dat met name
tegen de heer De Wit – naar voren haalde. Wij zijn met elkaar in een
vrij ingewikkelde discussie terechtgekomen over alle bevoegdheden en waarborgen.
Maar het wetsvoorstel is bedoeld – dat was de intentie van de regering –
om dreigend wapengebruik en -bezit terug te dringen. Dat is de allerbelangrijkste
doelstelling. Dat geldt niet alleen voor de veiligheidsrisicogebieden, maar
ook voor de locaties daarbuiten. Kijk naar het spoor van de Wet wapens en
munitie.Ik heb inderdaad een evenwicht moeten zoeken tussen juridische waarborgen
en democratische waarborgen. Het ging dus niet alleen om het evenwicht tussen
het spoor van de openbare orde en het strafvorderlijke spoor, maar ook om
de kwestie van juridische waarborgen en de democratische waarborgen. In dat
opzicht is de positie van de gemeenteraad natuurlijk een bijzonder aangelegen
punt, zoals wij dat in artikel 151b, lid 1 hebben verwoord. Het is niet om
mijn collega's het even in te wrijven, maar met name naar aanleiding van de
inbreng in het verslag heb ik de raad in de nota van wijziging ingevoerd.
Er waren namelijk veel collega's die zeiden: beste Van de Camp, dat is natuurlijk
allemaal leuk en aardig, maar enige democratische inbedding – zeg ik
ook tegen mijnheer De Wit – is wel vereist. Een tweede argument voor
de raad is de constructie van artikel 154a, de bestuurlijke ophouding, waar
deze is aanvaard. Tegen de collega's zeg ik dan: u moet niet de illusie hebben
dat ik met dit initiatiefwetsvoorstel alles wat wij bij 154a en 149a Gemeentewet
hebben geaccepteerd, op zijn zuiverheid ga toetsen respectievelijk ga terugdraaien.
Een derde punt waarom wij de raad de verordening laten vaststellen, is het
voorstel van de minister. Daarin waren de indiener in tweede instantie en
de minister in eerste instantie het snel met elkaar eens. Dat dank ik aan
de invloed van het ministerie van BZK. Wij waren het erover eens dat de gemeenteraad
een duidelijke positie heeft. Het vierde argument werd naar voren gebracht
door de heer De Wit en mevrouw Halsema: het gaat mij niet alleen om repressie,
maar om preventief fouilleren. Zij hebben in eerste termijn gezegd: denk erom,
het gaat in achterstandswijken om meer dan preventief fouilleren. Het gaat
om een sociale problematiek, ingebed in een breed gemeentelijk beleid, of
het daarbij nu gaat om onderwijs, sociale uitkeringen of gedepriviligeerde
mensen. Daarom vinden wij het van belang dat de verordening door de gemeenteraad
wordt vastgesteld. Zo kunnen wij een beetje van de sfeer afkomen dat het CDA
alleen maar repressie wil.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind dat het CDA vaak te veel repressie wil, maar ik weet ook dat men
niet alleen repressie wil. Ik ken de nota die het CDA enige tijd geleden naar
buiten heeft gebracht en die wij over het algemeen goed vonden. Kunt u mij
echter uitleggen wat er niet repressief is aan uw voorstel? Alle noodzakelijke
extra faciliteiten die u wenst, willen wij ook, maar daar worden niet de mogelijkheden
voor geschapen in uw wetsvoorstel. Ik beschouw dit voorstel dan ook als een
zuiver repressief wetsvoorstel.De heer Van de Camp (CDA):Het wetsvoorstel wordt in de volksmond aangeduid met "preventief fouilleren"
en niet met "repressief fouilleren". Ik ga ervan uit dat een discussie in
de gemeenteraad over het aanwijzen van veiligheidsrisicogebieden tot een bredere
discussie leidt, dan het op bepaalde momenten in kunnen zetten van het instrument
van de preventieve fouillering. Kijk naar wat er is gebeurd in de Millingsbuurt.
Daar is een hele discussie op gang gekomen over de sociale aspecten van die
wijk. Dat is niet alleen repressie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U moet mij niet gaan vertellen dat er dankzij preventief fouilleren nu
in de Millingswijk wordt gepraat over herstel van die wijk. Ik denk namelijk
dat die relatie niet gelegd mag worden. Verder herinner ik u eraan dat het
woord "preventief" in uw wetsvoorstel verwijst naar het mogen
fouilleren zonder dat er een geïndividualiseerde verdenking is vastgesteld.
Daarmee is het een uitermate repressief voorstel en breekt het met tradities,
waarbij eerst een verdenking moet worden vastgesteld.De heer Van de Camp (CDA):Als ik hierop inga, gaan wij de eerste termijn herhalen.De voorzitter:Dat kunt u beter niet doen. Het was ook geen vraag.De heer Kuijper (PvdA):De heer Van de Camp heeft aangegeven op wat voor manier de positie van
de raad in het wetsvoorstel is opgenomen. Houdt het ontbreken van een verordening
een beperking in voor de nu zelfstandige bevoegdheid van de burgemeester?De heer Van de Camp (CDA):Ja. Dat is de consequentie van de gekozen systematiek. Als de raad zegt
dat zij geen aanwijzing van een veiligheidsrisicogebied wil, kan de burgemeester
niet zo'n gebied aanwijzen. Daar kan niet over worden gemarchandeerd. Ik kies
voor deze systematiek om de vier redenen die ik u heb gegeven. Dit is de consequentie
daarvan.De heer Kuijper (PvdA):Wat betekent dat dan als het amendement van de heer Van Middelkoop wel
wordt aangenomen?De heer Van de Camp (CDA):Uit het verloop van mijn betoog zal blijken wat ik daarvan vind. Ik verzoek
u dus om even te wachten tot ik bij de amendementen ben.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Wat moet die verordening van de raad nu precies inhouden? Kan ermee worden
volstaan dat de burgemeester van de raad de bevoegdheid krijgt om veiligheidsrisicogebieden
aan te wijzen? Of moet een bepaald gebied genoemd worden?De heer Van de Camp (CDA):Ik vind het prettig dat u als vooraanstaand lid van de commissie voor
Binnenlandse Zaken mij die vraag stelt. De verordenende bevoegdheid van de
gemeenteraad is in hoge mate aan de gemeenteraad. Als de gemeenteraad zegt
dat de burgemeester de bevoegdheid krijgt om veiligheidsrisicogebieden aan
te wijzen, zou ik dat persoonlijk erg mager vinden. In de gedecentraliseerde
eenheidsstaat kan dat echter wel. Als ik in de gemeenteraad zou zitten, zou
ik aan de burgemeester vragen wanneer hij zo'n gebied aanwijst, naar aanleiding
van welke feiten en omstandigheden en voor hoe lang hij zo'n gebied denkt
aan te wijzen. Er is namelijk nog wel een verschil in tijdseenheid tussen
de aanwijzing in de verordening en de last van de officier van justitie. Een
andere vraag is wanneer hij de aanwijzing weer in denkt te trekken en of er
op beroepsmogelijkheden wordt geattendeerd. Dat zou wat mij betreft niet hoeven,
want dat is goed geregeld in de Algemene wet bestuursrecht. Een kritische
gemeenteraad zal een uitgebreidere verordening maken dan een gemeenteraad
die veel vertrouwen heeft in een door de Kroon benoemde burgemeester.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Maar wij zijn wel wetgever en het gaat erom wat wij wenselijk achten.
Als de heer Van de Camp vindt dat een raad de gebieden in een verordening
moet aanwijzen, moet hij dat op die manier formuleren.De heer Van de Camp (CDA):Bij een verordening gaat het altijd om de mogelijkheid tot aanwijzing
van veiligheidsrisicogebieden. Ik zou het sterk afraden om in een verordening
vast te leggen voor welke specifieke gebieden per definitie wordt gekozen.
De individuele aanwijzing van het veiligheidsrisicogebied is afhankelijk van
feiten en omstandigheden die zich op een bepaald moment voordoen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het komt er dus op neer dat de gemeente al dan niet een vertrouwensvotum
aan de burgemeester kan geven.De heer Van de Camp (CDA):Ja, maar dan verwijs ik mevrouw Scheltema toch naar de resterende leden
van artikel 151b, waarin precies staat aangegeven op welke momenten de burgemeester
tot de aanwijzing komt. Dat gebeurt plaats- en tijdgebonden, met verantwoording
achteraf.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Onbevangen lezing van de tekst leidt er wel degelijk toe dat het aannemelijk
moet worden geacht dat een raad een gebied aanwijst. Er staat namelijk dat
de raad bij verordening de burgemeester de bevoegdheid kan verlenen om een
gebied aan te wijzen. Daar kan de heer Van de Camp niet overheen lezen. Wij
zijn het met elkaar eens dat het in veel situaties onwenselijk zal zijn om
een gebied te laten aanwijzen, gezien het gevaar van stigmatisering, maar
op basis van de tekst van het wetsvoorstel is het heel wel mogelijk.De heer Van de Camp (CDA):Wij zijn er bij de formulering van uitgegaan dat het gaat om een algemene
bevoegdheid tot het aanwijzen van een gebied en niet om een bevoegdheid tot
het aanwijzen van hét gebied.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik raad de heer Van de Camp aan om te overwegen, de tekst te wijzigen
in "kan overgaan tot de instelling van veiligheidsrisicogebieden". Daarmee
wordt uit de wet gehaald dat het om een specifiek gebied zou kunnen gaan en
dat de raad de vrijheid heeft om zelf een gebied aan te wijzen.De heer Van de Camp (CDA):Als dit punt, mede gebaseerd op de interruptie van de heer Van Middelkoop,
aanleiding geeft tot verwarring, dan neem ik de suggestie van mevrouw Halsema
zeker in overweging. Ik ga er echter van uit dat deze strekking duidelijk
is in de toelichting op de oorspronkelijke memorie van toelichting bij mijn
wetsvoorstel en in de toelichting op het voorstel van de minister.Voorzitter. Ik ga over tot een ander punt dat veel aandacht heeft gekregen,
namelijk het al of niet opnemen van de rechter-commissaris in het wetsvoorstel.
Hedenochtend is door verschillende sprekers op een nadrukkelijke manier gewisseld
waarom de rechter-commissaris wel of niet in het wetsvoorstel zou moeten worden
opgenomen. Nu kan ik ingaan op de vraag die de heer Van Middelkoop stelde
over het akkoord tussen mij en de minister. Op dit punt is er sprake van een
voorbehoud van de minister. Hij wil eigenlijk vasthouden aan de rechter-commissaris
en hij zal de Kamer er straks van overtuigen waarom hij dat nodig vindt. Ik
wens hem daar natuurlijk veel sterkte bij. Ik heb moeite met het amendement-Scheltema, omdat de rechter-commissaris
daarin verkeerd wordt gebruikt. Bij de aanvang van mijn betoog heb ik al gezegd
dat het bestuurlijke en het strafvorderlijke spoor naast elkaar lopen en hier
en daar schuren. Ik heb ook gezegd dat ik de werkbaarheid van het wetsvoorstel
overeind wil houden en dat ik de nodige waarborgen wil.Wij hebben ons strikt beperkt tot de interpretatie van artikel 170 van
het Wetboek van Strafrecht: de rechter-commissaris gaat over strafzaken. Dat
betekent in optima forma: een individuele verdachte dan wel ernstig gevaar
voor georganiseerde criminaliteit in het kader van de BOB. Preventief fouilleren
als bestuurlijke maatregel valt daar in onze ogen niet onder. Ik heb in het
betoog van de heer Kuijper en van de meeste andere woordvoerders duidelijk
gehoord dat die interpretatie wordt gedeeld. Er is nog geen concrete strafzaak
en nog geen concrete verdachte. Bij de BOB is er duidelijk, aantoonbaar gevaar
voor georganiseerde criminaliteit.Ik ben het met de heer Nicolaï eens dat de praktische werkbaarheid
vergt dat wij de juiste waarborgen inbouwen, maar niet te veel.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):In de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden wordt de rechter-commissaris
wel degelijk een rol toebedacht, naast die van de officier van justitie. Daarbij
is ook sprake van gevaar van verstoring van de rechtsorde. Dat is hier ook
aan de orde. Bij de veiligheidsrisicogebieden is het gevaar dat de openbare
orde ernstig wordt aangetast. De normale strafvorderlijke middelen worden
opgerekt om daar wat aan te kunnen doen. Dan gaan wij inderdaad fouilleren
om die wapens op te sporen en weg te krijgen. Als de rechter-commissaris er
bij de bijzondere opsporingsbevoegdheden wel aan toegevoegd wordt voor de
bescherming van de grondrechten van de individuele burger tegenover het algemene
belang van bescherming van de openbare orde, waarom zouden wij dat hier dan
niet doen?De heer Van de Camp (CDA):Er is een spanning tussen de vaststelling van de verordening door de gemeenteraad
en de openbareordetaak waarvoor de burgemeester primair verantwoordelijk is.
De concrete last voor twaalf uur moet van de officier van justitie komen.
Er kan achteraf verantwoording worden afgelegd in de gemeenteraad en voor
de rechter. Met de heer Nicolaï zeg ik dat iemand die vindt dat hij ten
onrechte preventief gefouilleerd is, bij de rechter zijn gelijk kan halen.
De rechter-commissaris komt in dit amendement in een openbareordespoor terecht.
Bij de BOB gaat het om strafvordering in de klassieke zin van het woord; het
opsporen van zware, georganiseerde criminaliteit. Gekoppeld aan de waarborgen
en de praktische uitvoerbaarheid vind ik dat de rechter-commissaris te veel
van het goede is.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik denk dat het goed is om in dit debat helderheid te krijgen over de
vraag of fouilleren een strafvorderlijk of een openbareordemiddel is.De heer Van de Camp (CDA):Aan het begin van mijn betoog heb ik gezegd dat het specifieke van dit
wetsontwerp is dat die twee componenten naast elkaar lopen. Ik had aanvankelijk
een wetsontwerp met een primair bestuurlijke component. De minister heeft
terecht gezegd dat daar zoveel strafvorderlijke aspecten aan zaten dat ik
de strafvorderlijke kant moest uitbouwen om het voor hem aanvaardbaar te laten
zijn. Welnu, dat heb ik gedaan, maar ik vind dat in uw benadering, maar ook
in de originele benadering van de minister, dat spoor van strafvordering wel
erg gaat prevaleren, waardoor burgemeester, raad en ook driehoeksoverleg –
dat heb ik niet eens genoemd – wel in een heel vreemd daglicht komen
te staan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Terecht bindt u het bevel van de officier van justitie aan een aantal
voorwaarden, zoals omschrijving van het aangewezen gebied, geldigheidsduur,
feiten en omstandigheden, enz., enz. Waartoe dient dat bevel eigenlijk nog?
Is dat gewoon een memo dat de officier van justitie gewoon in zijn eigen bureaulade
mag leggen? Niemand toetst dat bevel toch nog?De heer Van de Camp (CDA):Laten wij nu wel het boompje een beetje bij het beestje houden. In de
eerste plaats zal er in de driehoek worden overlegd of er een veiligheidsrisicogebied
moet worden aangewezen. De burgemeester kan dat immers niet meer in zijn eentje.
Vervolgens zal in de driehoek de tijd moeten worden bepaald, dus bijvoorbeeld
wijk X tussen 18.00 uur en de volgende ochtend 06.00. Dat is geen slapend
bevel dat de officier van justitie uit zijn lade haalt, want er zal toch ook
politiecapaciteit moeten zijn, er zal dus overleg moeten plaatsvinden met
het hoofd van de politieregio of de korpschef. Er is dus wel degelijk een
individueel bepaald moment waarop de officier van justitie de last geeft na
overleg in de driehoek!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Precies, de burgemeester en de politiecommissaris mogen er wat over zeggen,
maar de officier van justitie heeft als enige de bevoegdheid om een bevel
te geven. Als hij die neemt en dat bevel geeft, moet hij weliswaar aan een
aantal voorwaarden voldoen, maar toets niemand of hij daar ook inderdaad aan
voldoet. Het is dus eigenlijk en geheugensteuntje voor hemzelf dat inderdaad
in zijn eigen bureaulade mag zakken!De heer Van de Camp (CDA):Maar, voorzitter, als wij alle bevoegdheden van de officier van justitie
op voorhand moeten gaan toetsen – dat suggereert mevrouw Halsema nu
toch een beetje – dan krijgen wij wel een heel gekke rechtsstaat. Ik
ben er dus niet voor om de officier van justitie op dit punt afzonderlijk
ondergeschikt te maken aan de rechter-commissaris, terwijl hij is ingekaderd
in het driehoeksoverleg.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan is de vraag waarom nu in de Wet wapens en munitie wordt gesteld dat
de officier van justitie op schrift zijn bevel moet stellen en dat aan een
aantal voorwaarden moet laten voldoen. Dat had u dan net zo goed weg kunnen
laten!De heer Van de Camp (CDA):Neen, want zowel in de gemeenteraad, het bestuursspoor, als later, wanneer
een burger zich ten onrechte preventief gefouilleerd voelt, voor de reguliere
rechter is er een schriftelijke last nodig waaruit duidelijk wordt waarom
er op dat moment preventief gefouilleerd werd.De heer De Wit (SP):De heer Van de Camp stelt dat de waarborg voor de individuele
burger achteraf ligt bij een gang naar de rechter.De heer Van de Camp (CDA):Mede, want die individuele burger heeft ook een democratisch orgaan gekozen,
zijnde de gemeenteraad.De heer De Wit (SP):Mijn vraag is toegespitst op de gang aan de rechter, dus achteraf. Houdt
dat recht in dit geval wel iets in als u kijkt naar de bevoegdheden van de
officier van justitie en vervolgens van de politie? In de tekst van uw wetsvoorstel
kan die bevoegdheid tegen iedereen worden aangewend, zonder toetsing, zonder
ernstige aanwijzingen, verdenkingen, vermoedens, enz. In de wet wordt dus
een blinde bevoegdheid gegeven waarvan de rechter naar mijn idee zal moeten
zeggen dat er sprake is van carte blanche, dat hij dat niet kan toetsen omdat
de officier en de politie dat mogen.De heer Van de Camp (CDA):Neen, dat vind ik een volstrekt verkeerde uitleg van het wetsvoorstel.
Allereerst hebben wij de vraag gesteld waarom er preventief zou moeten worden
gefouilleerd. Vervolgens hebben wij uitgesproken dat fouilleren zomaar in
het wilde weg natuurlijk niet kan. Vergis u niet, in de Wet wapens en munitie
staat nu al een algemene last buiten de veiligheidsrisicogebieden, weliswaar
ook onder voorwaarden. De volgende stap is de discussie in de raad, de burgemeester,
de driehoek en de officier van justitie. Dat kunt u niet "carte blanche" noemen.
Dan leest u het gewoon verkeerd.De heer De Wit (SP):Het gaat om de individuele burger die gefouilleerd is en die vervolgens
naar de rechter gaat. Dan moet hij beargumenteren waarom het in zijn geval
niet had mogen gebeuren. Hij stelt bijvoorbeeld dat hij te goeder trouw is,
dat hij volkomen vrijuit gaat en dat hij ten onrechte is gefouilleerd. Dan
zegt de rechter dat de bevoegdheid tot preventief fouilleren tegen iedereen
kan worden aangewend.De heer Van de Camp (CDA):De kern van het wetsvoorstel is dat het wordt gekoppeld aan al die waarborgen.De heer Nicolaï (VVD):Ik vind het betoog van de heer Van de Camp over de rol van de rechter-commissaris
overtuigend. Vervolgens zegt hij dat je niet moet proberen om de rechterlijke
toets op die manier in te bouwen. Het besluit tot gebiedsaanwijzing is natuurlijk
een AWB-besluit waar de burger bezwaar tegen kan maken. Daarmee kan de officier
van justitie al de mogelijkheid worden ontnomen om dat te doen.De heer Van de Camp (CDA):Dit is een welkome aanvulling. De gebruikelijke procedures van de Algemene
wet bestuursrecht gelden al bij de aanwijzing tot veiligheidsrisicogebied.
Ik kan mij voorstellen dat een wijkvereniging die aanwijzing tot veiligheidsrisicogebied
niet wil en dat zij de aanwijzing bij de bestuursrechter ter discussie stelt.Het volgende hoofdpunt is de gebiedsaanwijzing. Mevrouw Scheltema zei
dat er niet te veel gestigmatiseerd mag worden door de aanwijzing. Het gebied
is echter helaas al gestigmatiseerd voordat de aanwijzing plaatsvindt. Wij
gaan niet in het wilde weg over tot een aanwijzing. Mevrouw Scheltema moet
ook vertrouwen hebben in mijn democratische inborst. Er zijn in die wijken
al de nodige problemen geweest. Een wijk wordt niet zomaar als veiligheidsrisicogebied
aangewezen. Er moet een samenloop zijn van concrete problemen en aanwijzingen.
De drie experimenten die de minister heeft uitgevoerd voorafgaande aan zijn
wetsvoorstel getuigden daar ook van. Er zijn in die wijken problemen met wapengeweld
dan wel dreigend wapengeweld.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer Van de Camp zegt dat er al de nodige problemen zijn voordat concreet
tot een aanwijzing wordt overgegaan, maar dat staat natuurlijk nergens. Als
een gemeenteraad vastlegt dat de burgemeester een gebied als veiligheidsrisicogebied
mag aanmerken als hem dat goeddunkt, dan is mijn bezwaar dat zo'n gebied mogelijk
jarenlang de dupe van het preventief fouilleren. Dat stigmatiseert wel.De heer Van de Camp (CDA):Ik ga ervan uit dat de aanwijzing in de tijd wordt beperkt in de verordening
die de gemeenteraad vaststelt. Dat kan dan bijvoorbeeld gebeuren voor de duur
van Euro 2000 of voor de Van de Campduur van de Eurotop. Ik ben het met u
eens dat bepaalde delen van een stad niet twee jaar lang veiligheidsrisicogebied
mogen zijn. Dat schiet het doel voorbij.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De verordening kan wel bepalen dat gebied X veiligheidsrisicogebied kan
zijn. Dan zal bij de concrete aanwijzing als veiligheidsrisicogebied
de burgemeester aan een tijdsduur gebonden zijn, maar in die verordening wordt
dat gebied wel genoemd. Die verordening wordt toch niet opgeheven nadat er
preventief gefouilleerd is?De heer Van de Camp (CDA):Ik heb u al eerder gezegd vanmiddag dat in de verordening geen concrete
gebieden worden genoemd. Dat is niet de bedoeling.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dan moet u het stenogram nog maar eens nalezen! Ik heb u gevraagd wat
er in zo'n verordening moet staan. Is het een algemene machtiging aan de burgemeester
om een gebied te benoemen of zou de raad zelf gebieden moeten aanwijzen in
die verordening? Toen heeft u gezegd dat de raad toch inderdaad wel zelf de
gebieden zou moeten aanwijzen, die eventueel tot veiligheidsrisicogebied kunnen
worden benoemd.De heer Van de Camp (CDA):Ik ben eigenwijzer dan mijn eigen stenogram. Het is niet de bedoeling
dat de gebieden met naam en toenaam in de verordening worden genoemd, maar
wel de gronden waarop op een gegeven moment de burgemeester tot de aanwijzing
van een veiligheidsrisicogebied overgaat. Maar Sliedrecht-Noord en Sliedrecht-Zuid –
om maar een zo neutraal mogelijk voorbeeld te noemen – kunnen natuurlijk
niet bij naam en toenaam in zo'n verordening genoemd worden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dan moet er toch iets tekstueel gewijzigd worden in dat eerste lid. U
moet "een gebied" vervangen door "gebieden".Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een vraag over de concrete feiten en omstandigheden, die nu als
voorwaarde gelden voor het bevel van de officier van justitie. Zou de heer
Van de Camp preciezer kunnen aangeven wat hij daarmee bedoelt? Ik stel die
vraag, omdat de rechter in de kwestie-Millinxbuurt heeft geoordeeld dat die
voorwaarde eigenlijk impliceert dat er statistische overzichten zijn van de
aanwezigheid van wapens.De heer Van de Camp (CDA):Ik heb de uitspraak in de kwestie-Millinxbuurt nog eens nagelezen en ik
kan mij niet herinneren dat dit er zo concreet stond. Voor mij is de strekking –
maar ik laat dat voor een groot gedeelte over aan de lokale driehoek, respectievelijk
de gemeenteraad – dat er de afgelopen tijd problemen zijn geweest met
wapengeweld, dan wel dreigend wapengeweld. Onderlinge afrekeningen van kleine
drugsdealers – dus niet de grote jongens met witte boorden, maar de
jongens met scootertjes op straat – met alle geweld van dien vormen
voor mij zo'n concreet feit en zo'n omstandigheid. Ik ben het met u eens dat
zo'n afrekening niet na een keer al moet leiden tot een aanwijzing van een
veiligheidsrisicogebied. Maar als u er nu de eis van een CBS-overzicht van
minimaal tien wapens per maand aan wilt verbinden, miskent u de bedoeling
van het wetsontwerp.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Die verduidelijking snap ik. De feiten en omstandigheden moeten afgeleid
kunnen worden uit het recente verleden in die wijk. Maar u spreekt bijvoorbeeld
ook over een Eurotop. Gaat u die bevoegdheid ook gebruiken om het bestuurlijke
doel te bereiken dat in bepaalde gebieden iets prettig verloopt, zonder dat
er in het verleden iets is gebeurd? Hoe verhoudt dat zich met bijvoorbeeld
de demonstratievrijheid?De heer Van de Camp (CDA):Laten wij er alstublieft blij mee zijn dat de meeste Eurotoppen zonder
problemen verlopen. Als weken voor een Eurotop, zoals bij de recente WTO-toppen,
geluiden in het land rondzingen, waaruit kan worden begrepen dat men de zaak
ondemocratisch wil verbouwen en dat men van alles wil uithalen, moet op een
gegeven moment de driehoek ruimte krijgen om dergelijke concrete aanwijzingen
van dreigend wapengeweld te gebruiken om een veiligheidsrisicogebied aan te
wijzen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat betekent in de praktijk dat bij een nieuwe Eurotop duizenden mensen,
die een reden hebben om zich naar dat gebied te begeven en om daar vreedzaam
te demonstreren, slechts toegang tot dat gebied kunnen krijgen – let
wel: het is openbare ruimte – nadat zij zich aan hun lichaam of aan
hun kleding hebben laten fouilleren. Dat is de werkelijke betekenis.De heer Van de Camp (CDA):Op de eerste plaats verandert mevrouw Halsema het veiligheidsrisicogebied
in een toegangsregeling. Noch in de memorie van toelichting noch in de wetstukken
is sprake van een toegangsregeling. Op de tweede plaats geldt dat als bij
een dergelijke actie concrete aanwijzingen zijn voor dreigend wapengeweld,
mensen inderdaad het risico lopen dat zij preventief gefouilleerd worden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een concrete aanwijzing is een geïndividualiseerde aanwijzing. In
de wet zijn al mogelijkheden opgenomen om mensen bij een dergelijke aanwijzing
te fouilleren. De heer Van de Camp wil echter een algemene, geanonimiseerde
bevoegdheid creëren voor alle mensen die zich naar een bepaald gebied
begeven, waardoor er wel degelijk een toegangsregeling ontstaat. Ik heb daar
in het licht van de demonstratievrijheid grote bezwaren tegen.De heer Van de Camp (CDA):Wij wachten natuurlijk op de moeder met kinderwagen, maar die is nog niet
aangetroffen. Ik heb op 15 februari al tegen mevrouw Halsema gezegd wat het
doel van het wetsvoorstel is. Zij is het daar niet mee eens en ik neem daar
kennis van. Als indiener heb ik gezegd, momenteel min of meer met consent
van de minister, dat preventief fouilleren onder bepaalde omstandigheden mogelijk
moet worden.De heer Kuijper (PvdA):Het is denk ik goed om even op dit punt door te gaan. In het wetsvoorstel
heeft de heer Van de Camp aangegeven dat een aantal gebieden mogelijk kan
worden aangewezen, bijvoorbeeld gebieden waar sportmanifestaties plaatsvinden,
uitgaansgebieden en bepaalde wijken. Ik heb in eerste instantie niet begrepen
dat het instrument ook kan worden ingezet bij dreigende demonstraties. Ik
ben van mening dat de heer Van de Camp moet uitgaan van zijn oorspronkelijke
formulering dat uit feiten en omstandigheden moet blijken dat in een dergelijke
wijk al sprake is geweest van wapengebruik. Hij heeft aangegeven dat bijvoorbeeld
uit politieregistratie moet blijken dat een bepaald aantal keer wapens
zijn aangetroffen of gebruikt. Ik heb er moeite mee dat de heer Van de Camp
gaat schuiven en het instrument ook wil inzetten voor het tegengaan van demonstraties
bij een WTO-bijeenkomst of Eurotop. Ik verzoek hem daarom om helderheid op
dit punt. Als in het achterhoofd de gedachte leeft dat het instrument ook
kan worden ingezet bij voornoemde gelegenheden, dan hebben wij een probleem.De heer Van de Camp (CDA):De heer Kuijper doet een goede weergave van de bedoelingen van het wetsvoorstel.
De veiligheidsrisicogebieden zijn plaatsgebonden. Het gaat niet om dreigende
demonstraties, maar de samenloop van een activiteit en een gebied mogen niet
worden uitgesloten. Die kan zich natuurlijk voordoen. Het blijft echter een
kwestie van dreigend wapengeweld. Dat is het startpunt van de aanwijzing.
Daarnaast zijn de feiten die zich in het verleden hebben voorgedaan van belang.De heer Kuijper (PvdA):Ik heb de woorden van de heer Van de Camp anders geïnterpreteerd,
namelijk dat het niet gaat om de start van dreigend wapengeweld, maar om het
plaatshebben van een aantal strafbare feiten. Bij een demonstratie is daarvan
geen sprake.De heer Van de Camp (CDA):Op dit punt lopen de meningen van de heer Kuijper en mijzelf uiteen. Als
alleen het plaatsvinden van strafbare feiten in het verleden aanleiding geeft
tot het aanwijzen van een veiligheidsrisicogebied, dan is het geen kwestie
van preventief fouilleren. Dan zijn wij de doelstelling van het wetsvoorstel
voorbijgeschoten.De voorzitter:Mijnheer Van de Camp, u zei dat u aan een volgend hoofdstuk zou beginnen.
Anders dan gebruikelijk moeten wij ons vandaag houden aan een vast tijdstip
van schorsing, namelijk om 13.15 uur. Ik kan mij niet voorstellen dat u uw
volgende hoofdstuk binnen zeven minuten kan afhandelen.De heer Van de Camp (CDA):Jawel.De voorzitter:In dat geval verzoek ik de leden om niet te interrumperen. Na de schorsing
voor de lunch zal er op een nader te bepalen moment verder gedebatteerd worden.
Mijnheer Van de Camp, u heeft tot 13.15 uur exact de tijd om uw laatste punt
te maken.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter, ik kan waarschijnlijk in zeven minuten afronden omdat ik bij
interruptie al een groot aantal vragen heb behandeld. Ik zal de vragen van
de sprekers langslopen. Tegen mevrouw Halsema zeg ik dat wij niet hebben overwogen
om een nader advies van de Raad van State te vragen, omdat zowel uit het advies
bij het initiatief-Van de Camp als uit het advies bij het wetsvoorstel duidelijk
werd wat de diverse onderwerpen waren. Wij hebben ze dus op een andere manier
geordend.De aanwijzing tot veiligheidsrisicogebied en met name de duur ervan, komt
in de verordering. Het repeterend karakter van de viermaal twaalf uur kan
zich ook voordoen bij de viermaal zes uur. In dat opzicht is het principiële
verschil tussen zes en twaalf uur gering. Wij praten echter niet over een
verlenging van de termijn, maar over een nieuwe last die de officier van justitie
moet geven en die zal in principe weer twaalf uur duren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil de heer Van de Camp nageven dat elke grens arbitrair is, maar het
gaat wel om een verdubbeling van de duur ten opzichte van het voorstel zoals
door de minister gedaan. Daarin wordt zes uur gehanteerd. Ik verwacht iets
meer argumenten dan zijn gegeven.De heer Van de Camp (CDA):Wij hebben daar in goed overleg over gesproken. De minister denkt dat
een periode van zes uur voldoende is, maar wij hebben gezegd dat twaalf uur
wel vereist is. Als men immers een actie opzet en die moet halverwege worden
afgebroken, dan heeft men een probleem.Voorzitter. Collega Nicolaï sprak nog over een aanwijzing van het
veiligheidsrisicogebied in een driedagentermijn. Wij zijn het er inmiddels
over eens dat dit een misverstand is. Stigmatiseren van het gebied gebeurt
niet door de aanwijzing, maar door het feit dat er incidenten hebben plaatsgevonden.Op de vraag of de officier tegen de raad in kan gaan, luidt het antwoord
dat de officier van justitie uiteindelijk de last geeft. Als hij dat niet
doet, heeft de raad het nakijken.De heer Kuijper (PvdA):Ik bedoelde het net omgekeerd. Als de burgemeester van mening is dat de
aanwijzing niet moet plaatsvinden, maar de officier van justitie vindt het
wel noodzakelijk, wat zijn dan de consequenties? Gaat het dan wel of niet
door?De heer Van de Camp (CDA):Dan gebeurt het niet.Ik heb al gezegd dat op spoedprocedures de gebruikelijke regelingen van
de Algemene wet bestuursrecht van toepassing zijn. Dat een burger de aanwijzing
van een veiligheidsrisicogebied bij de bestuursrechter ter discussie stelt
heeft geen schorsende werking. Daar moet expliciet om gevraagd worden. Er
is geen verplichte procesvertegenwoordiging, dus rechtshulp speelt in principe
niet. De betrokken man, vrouw of wijkvereniging kan natuurlijk rechtshulp
vragen, maar dat is niet geboden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb nog een paar vragen gesteld over het systeem van de Gemeentewet,
de rol van de burgemeester, de handhaving van de openbare orde en nieuwe ontwikkelingen
in de richting van dualisme, waarbij de gemeenteraad meer controlerend wordt
dan initiërend. Ik zou het prettig vinden als u nog op die vragen inging.De heer Van de Camp (CDA):U kunt mij allerlei kwaliteiten toedichten, maar het lukt mij echt niet
om een initiatiefwetsontwerp te maken waarin al rekening wordt gehouden met
de mogelijke uitkomst van het werk van de commissie-Elzinga. In antwoord op
vragen van de heren Van Middelkoop en Van den Berg heb ik het schuren van
de twee sporen heel nadrukkelijk aangegeven. Ik voel mij gelegitimeerd door
de aanneming van artikel 154a van de Gemeentewet, over bestuurlijke ophouding,
en de formulering in artikel 149a van de Gemeentewet, waarin wel degelijk
sprake is van verordeningen die betrekking hebben op de openbare orde.Op stuk nr. 13 heeft mevrouw Scheltema een amendement voorgesteld over
de rechter-commissaris. Het nummer zegt het al.De voorzitter:Nee, het amendement op stuk nr. 13 is van de heren Van
Middelkoop en Van den Berg en mevrouw Scheltema. Dat van mevrouw Scheltema
is stuk nr. 12. U zult een andere grap moeten bedenken.De heer Van de Camp (CDA):Over het amendement op stuk nr. 12 heb ik reeds in niet mis te verstane
woorden mijn niet-sympathie uitgesproken. De minister zal in zijn antwoord
daarop doorgaan.Bij het amendement-Van Middelkoop heb ik aan de hand van vier punten aangegeven
waarom ik vind dat het de gemeenteraad moet zijn.Wat betreft het amendement op stuk nr. 14 van mevrouw Halsema persisteer
ik bij twaalf uur.De heer Kuijper (PvdA):De heer van de Camp gaat niet in op de vraag die ik zojuist bij interruptie
heb gesteld. Wat doet hij als het amendement van de heer Van Middelkoop wel
wordt aangenomen?De heer Van de Camp (CDA):Ik ben niet in de positie om te zeggen dat ik dan aftreed. Ik kan hoogstens,
zoals vanochtend iemand tegen mij zei, teruggaan naar mijn eigen kamer. Als
de heer Kuijper een formeel antwoord wil, dan luidt het antwoord dat ik dit
overlaat aan de Kamer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer van de Camp verwees aan het begin van zijn tweede termijn naar
de heer Van den Berg, die dramatisch de handen ten hemel hief. Hij verbond
er namelijk consequenties aan voor zijn stemgedrag. Als bijvoorbeeld het amendement
van mevrouw Scheltema wordt aangenomen, wat betekent dit dan voor het initiatiefwetsvoorstel?De heer Van de Camp (CDA):Ik kan de argumentatie wat dat betreft herhalen. Ik heb duidelijk aangegeven
wat ik ervan vind, maar ik heb de afgelopen maanden geleerd hoe moeilijk het
is om met elkaar een initiatiefwetsvoorstel tot stand te brengen. In dat opzicht
wacht ik bestemmingen met vertrouwen af.De voorzitter:Wij zijn thans gekomen aan het eind van de tweede termijn van de initiatiefnemer.
Wij hebben nog tegoed een reactie in tweede termijn van de regering bij monde
van de minister van Justitie. Wij zullen dat doen na de schorsing.De vergadering wordt van 13.15 uur tot 14.00 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Geachte medeleden en geachte medewerkers. Afgelopen zondag is Mieke Holierhoek
overleden. Ze was al een tijd heel erg ziek, maar ze was ook nog maar 56 jaar.
Onbegrijpelijk dat aan zo'n actief leven zo vroeg een einde is gekomen.Mieke werkte bijna tien jaar bij ons in de Tweede Kamer. Ze was, zoals
velen weten, een heel gemotiveerde medewerker, zoals je die vaak tegenkomt
in de kring van herintredende vrouwen. Via de Suze Baartschool keerde ze weer
terug in het arbeidsproces, nadat ze voor haar drie opgroeiende dochters had
gezorgd. Mieke Holierhoek deed heel vaak wat haar het meest na aan het hart
lag: het behartigen van belangen van anderen. Ze was jarenlang lid van de
gemeenteraad van Leiderdorp. Ze was daarnaast lid van veel besturen. Ze stond
op de bres voor vrouwenemancipatie. Hoe groot en goed de herinneringen aan
haar vele activiteiten zijn, bleek ook uit het artikel in de Leidsche Courant
van afgelopen dinsdag.In de Tweede Kamer werd ze naast haar werk bij Automatisering, ook al
gauw actief in de belangenbehartiging, eerst als voorzitter van de Dienstcommissie
en vanaf 1996 als eerste voorzitter van de Ondernemingsraad, die toen bij
de Tweede Kamer werd ingevoerd. Toen de omstandigheden daar vorig jaar kennelijk
aanleiding toe gaven, deed Mieke zonder dralen een stap terug en werd met
evenveel enthousiasme secretaris van de Ondernemingsraad. Haar laatste functie
in de Tweede Kamer, relatiemanager bij de dienst Automatisering, bracht haar
opnieuw in contact met velen in het gebouw en nu werden ook meer leden en
fractiemedewerkers haar gesprekspartners.Er liepen hier in de Tweede Kamer ogenschijnlijk twee Miekes rond: de
Mieke van het informele gesprek en de vriendschappelijke contacten, en de
Mieke in functie, als relatiebeheerder maar vooral als voorzitter van de ondernemingsraad.
Dan kon je de strijdbare Mieke Holierhoek ontmoeten die, als het nodig was,
een conflict niet uit de weg ging en soms tot op het bot doorvocht en in de
bres sprong voor medewerkers die hun vertrouwen aan haar hadden gegeven. Tijdens
de reorganisatie van twee jaar terug was zij voor het Presidium en voor het
Managementteam een vasthoudende en vaak lastige gesprekspartner.In haar nieuwe functie bij Automatisering, vol plannen voor nieuwe opleidingen,
hoorde ze in augustus vorig jaar dat ze heel erg ziek was. De strijdbare Mieke
kwam toen weer naar voren. Dat heeft haar nog enkele waardevolle maanden kunnen
brengen.We zullen Mieke Holierhoek heel erg missen, maar veel meer nog zullen
haar man zijn vrouw, haar kinderen hun moeder en haar ouders hun dochter en
schoondochter missen. Namens allen in de Tweede Kamer wens ik hen alle kracht
toe om zonder Mieke verder te gaan.(De aanwezigen nemen enkele ogenblikken stilte in acht.)De vergadering wordt van 14.07 uur tot 14.20 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-5457-5481.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl