Bijvoegsel bij p. 2349: schriftelijke antwoorden van de ministers van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken voor 1999 (26 200 V)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 2442-2470

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-12-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 33, pagina 2442-2470

03-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 3 december 1998)Pagina 2349-2349
Behandeling van: - de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (26251, nrs. 9 t/m 19)Pagina 2349-2349
Lijst van ingekomen stukken (donderdag 3 december 1998)Pagina 2441-2441
Regeling van werkzaamheden (donderdag 3 december 1998)Pagina 2373-2375
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1999 (26200 X)Pagina 2426-2440
Bijvoegsel bij p. 2349: schriftelijke antwoorden van de ministers van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken voor 1999 (26 200 V)Pagina 2442-2470
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1999 (inclusief het deel Ontwikkelingssamenwerking) (26200 V)Pagina 2349-2373
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet conflictenrecht namen in verband met de totstandkoming van de wet van 10 april 1997 tot wijziging van de artikelen 5 en 9 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en in verband daarmede van enige andere artikelen van dit Wetboek (Stb. 161) (25971); - en één ander wetsvoorstelPagina 2349-2349
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1999 (inclusief het deel Ontwikkelingssamenwerking) (26200 V)Pagina 2375-2426

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 130 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Noot 1 (zie blz. 2349)BIJVOEGSELSchriftelijke
antwoorden van de ministers van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking
op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting
van Buitenlandse Zaken voor 1999 (26 200 V)Vragenstellers: Verhagen (CDA), Vos (GroenLinks) en Hoekema
(D66)Vragen:(Verhagen) «Ook blijkt uit de antwoorden dat de civiele kerncentrales
buiten het aandachtsgebied van een eventuele samenwerking vallen. Uiterst
onveilige kerncentrales die een directe bedreiging ook voor ons land kunnen
betekenen! Dan is het toch buitengewoon vreemd dat die buiten ons aandachtsgebied
vallen! Kan de minister dit toelichten? Wij vallen heus niet buiten het aandachtsgebied
van centrales á la Tsjernobyl!»(Vos) «Willen we überhaupt nog over een Europa kunnen spreken
dan zal het probleem van de gevaarlijke kerncentrales in Rusland en de Oekraine
aangepakt moeten worden.»(Hoekema) «Nederland heeft concrete mogelijkheden bij het opruimen
van nucleaire rotzooi.»Antwoord:Verbetering van de veiligheid van civiele kerncentrales in Midden- en
Oost-Europa is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse activiteiten in
de regio.Nederland draagt niet alleen als EU-lidstaat bij aan de activiteiten in
Rusland op het gebied van nucleaire veiligheid binnen de PHARE- en TACIS-programma's,
maar is ook donor aan de Nuclear Safety Account (NSA) en het Chernobyl Shelter
Fund (CSF) van de EBRD Rusland is een van de belangrijkste werkgebieden voor
de NSA. In Rusland worden niet alleen technische verbeteringen aangebracht
aan kerncentrales, maar de Russische autoriteiten worden ook bijgestaan bij
de zo noodzakelijke versterking van de rol van de nucleaire veiligheidsautoriteiten,
bijvoorbeeld door de opstelling van grondige veiligheidsanalyses. In het kader
van het CSF wordt de sarcofaag over de ontplofte reactor te Tsjernobyl verbeterd
om verdere ongelukken te voorkomen.Daarnaast draagt Nederland bij aan het door Noorwegen gecoördineerde
internationale programma om poten- tieel gevaarlijke afval zoals gebruikte
brandstofstaven op het Kola-schiereiland veilig op te slaan, het zogenaamde
«Lepse-programma».Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Wanneer komt nu eindelijk eens de jaren geleden aangekondigde nieuwe wet
op de kanselarijrechten?Antwoord:De ambtelijke voorbereiding van een nieuwe wet ter vervanging van de Wet
op de kanselarijrechten is vrijwel voltooid. Mijn intentie is erop gericht
om in het komende begrotingsjaar een voorstel van wet aan de Kamer voor te
leggen. Ik moet bij dit voornemen echter een voorbehoud plaatsen. Aangezien
de Wet op de kanselarijrechten een rijkswet is, zijn de Nederlandse Antillen
en Aruba betrokken bij de verdere besluitvorming. Ik kan geen uitsluitsel
geven over het tijdsverloop dat met de consultatie van de Koninkrijkspartners
gemoeid zal zijn.Vragenstellers: Koenders (PvdA), Hoekema (D66) en Vos
(GroenLinks)Vraag:PvdA en GroenLinks zijn tegen het gradueel hervatten van de wapenexporten
naar India en Pakistan. D66 stelt voor eerst nog een poging te wagen de EU-partners
op de Nederlandse lijn (geen leveranties) te brengen. GroenLinks (Vos) heeft
om een reactie gevraagd.Antwoord:De regering heeft haar motieven om geleidelijk de jegens India en Pakistan
genomen maatregelen meer in lijn te brengen met die van de andere EU-partners
uiteengezet in haar brief aan de Kamer van 23 november jl.Daarin stelt de regering vast dat er geen nuttig effect van de Nederlandse
sancties te verwachten is, indien het Nederlandse sanctiebeleid verder gaat
dan dat van andere EU-landen. Dit geldt niet alleen ten aanzien van de maatregelen
in de hulpsfeer, maar ook met betrekking tot de export van militaire goederen.De positie van de EU-partners op het punt van de wapenexport loopt nogal
uiteen. Nederland behoort met Finland tot de meest terughoudende landen. Andere
partners zijn dat veel minder, of stellen hun maatregelen afhankelijk van
nadere EU-besluitvoering. Tot dusver is deze EU-besluitvorming uitgebleven.
Pogingen de Nederlandse lijn van volledige terughoudendheid ingang te doen
vinden, hebben al helemaal niet tot succes geleid.In het licht van de wens de Nederlandse maatregelen zo effectief mogelijk
te laten zijn, is het van belang te komen tot een meer eenvormige positie
van de EU-lidstaten. Nederland meent daarom meer naar het Europese middenveld
op dit punt te moeten opschuiven. Dit kan door het opnieuw in behandeling
nemen van vergunningaanvragen die teruggaan op verplichtingen die vóór
de proeven bestonden. Daarmee blijft Nederland nog altijd tot de meer terughoudende
landen behoren. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om leveringen uit hoofde van
garantieverplichtingen van exporterende bedrijven. Zoals de regering in de
brief schreef worden ook deze aanvragen zeer zorgvuldig getoetst aan het wapenexportbeleid.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Wil de Minister bevorderen dat het tempo van wetgeving ter goedkeuring
van verdragen verbeterd wordt?Antwoord:Zoals ik de Voorzitter van de Tweede Kamer bij brief van 20 oktober jl.
heb laten weten en daarna ook mondeling heb bevestigd, ben ik het ermee eens
dat de goedkeuringsprocedure van verdragen voortvarender dient te worden aangepakt.
Op mijn ministerie is nu een notitie voorbe reid met mogelijkheden
voor verbetering, zoals opstelling van de memorie van toelichting in een eerder
stadium. Ik zal mij terzake ook tot mijn collega's in de ministerraad wenden.
De goedkeuring van verdragen is immers een proces waarbij de medewerking van
andere departementen onontbeerlijk is.Vraagsteller: Koenders (PvdA)Vraag:Moet Nederland niet in 2000 OVSE-voorzitterschap nastreven?Antwoord:Nederland zal zijn verantwoordelijkheid nemen als een OVSE-voorzitterschap
aan de orde komt. Na het Noorse voorzitterschap in 1999 liggen er echter al
kandidaturen van Oostenrijk voor 2000, van Roemenië voor 2001 en van
Portugal voor 2002. Het is gebruik in de OVSE dat dergelijke kandidaturen
worden gehonoreerd.Vragensteller: Koenders (PvdA)Vragen:... hebben we een agenda te verdedigen als het gaat om het actief naderbijbrengen
van een Internationaal Strafhof... Prioriteit daarbij is het stimuleren van daadwerkelijke totstandkoming
van het Strafhof ... Verheldering ... noodzakelijk.Antwoord:De Nederlandse regering was, is en blijft uiterst actief in de daadwerkelijke
totstandkoming en operationalisering van een effectief en universeel Internationaal
Strafhof, zoals mocht blijken in de rol van de Koninkrijksdelegatie bij de
succesvol afgesloten conferentie van Rome van afgelopen zomer.De stukken ten behoeve van de parlementaire goedkeuring van het aldaar
tot stand gekomen Statuut van het Internationaal Strafhof worden momenteel
interdepartementaal voorbereid. Gisteren ging de juridische commissie van
de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties bij consensus akkoord met
de resolutie inzake de vervolgonderhandelingen, welke door de Nederlandse
vertegenwoordiger was voorbereid en gecoördineerd.Ook met betrekking tot de vestiging van de zetel van het Internationaal
Strafhof in Den Haag worden tussen de betrokken departementen en diensten
goede vorderingen gemaakt.Gaarne kom ik hier uitgebreid op terug in de memorie van toelichting met
betrekking tot het Statuut van het Internationaal Gerechtshof.Details volgen bij de indiening van de Memorie van Toelichting ICC (eerste
trimester '99).Vragenstellers: Verhagen (CDA) en Koenders (PvdA)Opmerking Verhagen: Rusland, economische crisis en voedselhulp, geen directe
vraag, wel kritiek op beleid.Opmerking Koenders: «En ik zou willen pleiten voor veel grotere
Europese steun aan Russische NGO's en democratiseringsbewegingen».Antwoord:Rusland bevindt zich op dit moment in een diepe economische maar ook bestuurlijke
crisis. De regering Primakov vertoont weinig daadkracht en probeert de kool
en de geit te sparen. Hij wenst zowel de anti-hervormingsgezinde Doema tevreden
houden als de kritische internationale gemeenschap die juist aandringt op
hervormingen. Er is nog steeds geen samenhangend crisisprogramma opgesteld.
De ad hoc maatregelen die zijn aangekondigd hebben een teneur van «meer
overheid en minder markt» en pakken de structurele oorzaken van de crisis
niet aan. Het IMF heeft dan ook haar programma opgeschort. IMF-president Camdessus
is nu weer in Moskou maar er is nog geen uitzicht op hervatting van de hulp.
Hoewel de bevolking tot dusver gelaten op de crisis reageert en er nog geen
sprake is van grootschalige noden (mede dankzij de zeer omvangrijke informele
sector) zijn de ouderen, zieken en zwakkeren in de samenleving al wel de dupe.De recente moord op de democratische politica en mensenrechten- activiste
Galina Starovojtova heeft tot heftige reacties geleid in Rusland en tot zorg
over het gehalte van democratie en rechtsstaat. De EU heeft in een speciale
verklaring een veroordeling uitgesproken over de moord op mw. Starovojtova
en de Prins van Oranje heeft tijdens zijn recente bezoek aan St. Petersburg
eer bewezen bij haar graf. De regering is zeer bezorgd over de crisis in Rusland. De sleutel ligt
echter in handen van de Russen zelf. De regering moet bestuurskracht laten
zien en knopen doorhakken. Hervormingen moeten worden voortgezet. Deze boodschap
wordt via de EU en bilateraal (ik zal mijn collega Ivanov en marge van de
NAVO-Raad op 9 december spreken) voortdurend uitgedragen. Dit is echter niet
de tijd om dit enorme land, dat zo'n cruciale rol speelt bij de veiligheid
en stabiliteit in Europa, in de steek te laten. Het Nederlandse hulpprogramma
(Programma Samenwerking Oost-Europa, MATRA programma voor maatschappelijke
transitie, Programma voor Ondersteuning Buitenlands Beleid, speciale steun
bij nucleaire en chemische ontwapening, culturele samenwerking, in totaal
ca 40 mln per jaar) zal dan ook doorgaan zolang er voldoende voorwaarden zijn
voor een goede uitvoering.Daar waar NGO's actief zijn bij de maatschappelijke transitie en democratisering
worden deze al gesteund. Ook de EU heeft hiervoor een programma. Het aantal
professionele NGO's in Rusland is echter nog steeds beperkt en de beschikbare
fondsen worden niet uitgeput. Om in die lacune te voorzien werkt Nederland
ook intensief samen met donoren zoals de Raad van Europa, UNDP en UNHCR, Artsen
zonder Grenzen, het Rode Kruis en andere internationale donoren. Nederland
(en ook de EU) geeft bovendien nood- en medicijnenhulp aan kwetsbare groepen
in Rusland via het Rode Kruis: NLG 1 mln (EU: ECU 7 mln).In de EU wordt momenteel gewerkt aan een strategie voor Rusland op de
korte en middellange termijn. De Algemene Raad van 7 december zal hierover
besluiten. Onderdelen van de strategie zijn een aanpassing van het TACIS-programma
waar mogelijk om de oorzaken van de crisis te helpen bestrijden (o.a. herstructurering
van financiële sector, industrie en landbouw), humanitaire en sociale
hulp, voedselhulp, handels- en investeringsbevordering. Nederland heeft zich
in Brussel kritisch opgesteld over de noodzaak voor en uitvoering van voedselhulp.
De Algemene Raad zal hierover op 7 december beslissen op basis van een met
Rusland uitonderhandeld voorstel. Nederland plaatst de volgende kanttekeningen:– er bestaat onvoldoende duidelijkheid dat een algemeen voedseltekort
in de RF dreigt. Veeleer lijkt sprake van lokale tekorten door interne verdelingsproblemen
in de RF;– in het algemeen worden grote vraagtekens geplaatst bij verstrekking
van voedselhulp uit interventievoorraden vanwege de verstorende werking die
dit kan hebben op de normale handelspatronen;– het is zeer de vraag of adequate distributie in de RF voldoende
kan worden verzekerd.Nederland zal voor en tijdens de Algemene Raad op 7/8 december a.s. deze
punten nogmaals onder de aandacht van de Commissie en de lidstaten brengen.Vraagsteller: Koenders (PvdA)Vraag:Tevens vindt mijn fractie het van belang dat tijdens het Veiligheidsraadlidmaatschap
voorstellen worden ontwikkeld om de rol van de Secretaris-Generaal bij constateringsresoluties
te versterken.Antwoord:De bevoegdheden van de Secretaris-Generaal, die duidelijk zijn omschreven
in het Handvest (Hoofdstuk XV artikel 97 en verder), geven hem de mogelijkheid
om iedere aangelegenheid die de internationale vrede en veiligheid bedreigt,
onder de aandacht te brengen van de Veiligheidsraad. De besluitvorming is
evenwel voorbehouden aan de Veiligheidsraad.Vraagsteller: Vos (GroenLinks)Vraag:In de EU zijn in recent afgesloten Euro-Mediterrane associatie-verdragen
mensenrechtenclausules opgenomen. GroenLinks roept de Minister op om te pleiten
voor het instellen van een EU monitor/rapportagesysteem. Ik denk dan bijvoorbeeld
aan Israël en Algerije.Antwoord:Monitoring van de kwestie van de mensenrechten vindt voortdurend plaats
door de missies van de EU-lidstaten in de onderscheidene Euromediterrane landen.
Hun bevindingen worden ingebracht in de politieke dialoog, die voorzien is
in het kader van het associatieverdrag, en die uitdrukkelijk bedoeld is voor
een discussie over onder meer mensenrechten en democratie. Deze dialoog vindt
met name plaats in het kader van de Associatieraad, die ten minste één
maal per jaar op ministerieel niveau wordt gehouden.Inmiddels is één Euro-Mediterraan associatie-akkoord in
werking getreden, dat met Tunesië. De eerste Associatieraad met Tunesië,
die op 14 juli jl. heeft plaatsgevonden, was dan ook de eerste Euro-Mediterrane
Associatieraad die ooit is gehouden. Bij deze gelegenheid is de kwestie van
de mensenrechten uitdrukkelijk ter sprake gebracht, zowel in algemene termen
als met betrekking tot individuele gevallen.De door GroenLinks gevraagde monitoring van mensenrechten in de Euro-Mediterrane
landen wordt dus reeds uitgevoerd, en vindt zijn weerslag in de politieke
dialoog met de betrokken landen.Vragenstellers: Verhagen (CDA) en Hoekema (D66)Vraag:Aandacht voor het Millenniumproject van de Stichting Platform Beeldvorming
Nederland (PBN)Antwoord:De heren Verhagen (CDA) en Hoekema (D66) hebben in het belang van de beeldvorming
van Nederland in het buitenland aandacht resp. subsidie gevraagd voor het
Millennium Geschenk van de Stichting Platform Beeldvorming Nederland (PBN).
Het Geschenk beoogt ter gelegenheid van het Millennium de aandacht van de
wereld te vestigen op Nederland. De kosten van het Geschenk bedragen tien
miljoen gulden voor literatuur, documentatie en een website.Met de heren Verhagen en Hoekema ben ik van mening dat voorlichting een
belangrijk instrument is om Nederland in het buitenland op de kaart te zetten
en te houden. Voor mijn directie Voorlichting en de posten is het beeld van
Nederland in het buitenland een belangrijk thema.Het Millennium Geschenk van de PBN is besproken in de Voorlichtingsraad,
het samenwerkingsverband van de Haagse directies Voorlichting. Naar het oordeel
van de Voorlichtingsraad voegt het Millennium Geschenk te weinig toe aan bestaande
activiteiten van de ministeries op het gebied van de voorlichting over Nederland
in het buitenland. bovendien acht de Voorlichtingsraad het Geschenk relatief
duur, weinig vernieuwend en sterk aanbodgericht. Ik onderschrijf dit standpunt.
De voorlichting over Nederland aan het buitenland gaat mij ter harte, maar
het Millennium Geschenk is in dit verband echter een minder geschikt instrument.Vraagsteller: Vos (GroenLinks)Vraag:Wil de regering zich inzetten voor een periodieke toetsing van de mensenrechten
in alle lidstaten van de Raad van Europa?Antwoord:Periodieke toetsing vindt reeds plaats. De Raad van Europa kent periodieke
toetsingsmechanismen, zoals het controlesysteem dat sinds enkele jaren functioneert
binnen het Comité van Ministers. Op het gebied van marteling en onmenselijke
of vernederende behandeling vervult het Comité ter voorkoming van marteling
en onmenselijke behandeling (CPT) een belangrijke en gerespecteerde rol in
de Raad van Europa.Naast deze periodieke toetsing bestaat er natuurlijk het rechterlijke
toezicht door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Met name het individueel
klachtrecht is een krachtig middel in de bestrijding van schendingen van mensenrechten.Het Nederlandse beleid is erop gericht dat niet alleen toetsing plaatsvindt,
doch wantoestanden aangepakt worden. Wanneer het mensenrechtenbeleid in landen
op bepaalde onderdelen faalt, dient actief door middel van ondersteunende
activiteiten het falende beleid of de praktijk aangepakt en verbeterd te worden.Vragensteller: Vos (GroenLinks)Vraag:Wat mijn fractie betreft wordt conflictpreventie ook het vaandel waaronder
Nederland straks haar zetel in de Veiligheidsraad moet gaan bezetten. Duidelijk
is dat de huidige instituties als de VN, EU, OVSE maar ook NAVO en WEU niet
in staat zijn een conflict te voorkomen. Veelal worden pre-conflictsituaties
foutief ingeschat of wordt er door tegenstrijdige belangen nagelaten in te
grijpen. GroenLinks mist in de Memorie van Toelichting een
heldere visie op het thema conflictpreventie. Kan de regering daarover geen
advies vragen aan de AIV?Vraag:Over conventionele bewapening wil ik het nu niet hebben. Wel wil ik het
hebben over een heel nieuw type wapens in ons mediatijdperk; oorlogspropaganda
en hate speech, twee concrete handelingen die aanzetten tot haat en geweld.
In Rwanda had Radio Mille Collines een vernietigende uitwerking, in Congo-Kinshasa,
La voix populaire du Congo, riep op tot het doden van de Tutsi bevolking,
in het voormalig Joegoslavië waar oorlogspropaganda en hate speech de
voedingsbodem was voor het oplaaiende geweld. Deze verbale wapens spelen een
steeds grotere en dodelijke rol. In het eerder bepleite advies over conflictpreventie
zou de vraag ook beantwoord moeten worden in hoeverre hier instrumenten tegen
zijn?Antwoord:De visie van de regering op conflictpreventie, zoals verwoord in de Memorie
van Toelichting, geeft de verschillende aspecten van dit thema weer. Conflictpreventie
vereist een vroegtijdige onderkenning zowel van de vaak diepliggende oorzaken
van een conflict, als van factoren die een aanleiding kunnen vormen voor escalatie
tot geweld. Over het algemeen ontbreekt het niet aan vroegtijdige signalering,
noch aan een analyse van het conflict. Nederland streeft ernaar om in samenwerking
met andere leden van de internationale gemeenschap in de daarvoor geëigende
kaders, zoals VN, EU, OVSE, NAVO en WEU, preventieve maatregelen te nemen
die een gewelddadige uitbarsting kunnen voorkomen of een verdere escalatie
een halt kunnen toeroepen. Voorts kan ontwikkelingssamenwerking worden beschouwd
als een instrument van structurele conflictpreventie door het bevorderen van
een gezond politiek, sociaal en economisch klimaat.Ten aanzien van een adviesaanvraag aan de Adviesraad voor Internationale
Vraagstukken inzake conflictpreventie geef ik er de voorkeur aan dit thema
te verbinden met een adviesaanvraag over Afrika, de regio waar zich de meeste
conflicten voordoen, zoals door velen van u werd aangegeven.De regering deelt uw mening dat haatcampagnes via de media een belangrijke
rol spelen bij het aanzetten tot geweld. Het tegengaan van hate radio is mogelijk.
Zenders kunnen met behulp van peilstations worden gelokaliseerd en vervolgens
uit de lucht worden gehaald. Een dergelijke aanpak is gevolgd in delen van
voormalig Joegoslavië en in het Grote Meren gebied. Om weerwerk te bieden
op dit terrein steunt Nederland ondermeer in Liberia en Angola het opzetten
van onafhankelijke radiostations en de productie van op verzoening gerichte
radioprogramma's. Haatcampagnes via het geschreven woord zijn moeilijker te
elimineren. Het enige wat de internationale gemeenschap hier tegenover kan
stellen is het stimuleren van objectieve berichtgeving. De Nederlandse overheid
steunt een aantal activiteiten op dit terrein, waaronder training van journalisten
in West-Afrika.Vragensteller: Vos (GroenLinks)Vraag:Graag een rol voor DMD om met EZ bij het opstellen van een eenduidige
gedragscode voor het bedrijfsleven, waarin bedrijven zich openlijk uitspreken
over hun verantwoordelijkheid voor het bevorderen van respect voor mensenrechten.Antwoord:De staatssecretaris van Economische Zaken schreef u bij brief van 2 april
1998 dat «maatschappelijk verantwoord ondernemen over de grenzen heen»
primair een verantwoordelijkheid is van het bedrijfsleven, waar relevant in
samenspraak met non-gouvernementele organisaties.In beginsel deel ik de mening van de staatssecretaris dat gedragscodes
primair de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven zijn. Dit geldt
niet voor de naleving en bevordering van de mensenrechten, zoals vastgelegd
in verdragen. Deze zijn primair de verantwoordelijkheid van staten en regeringen,
en daarmee dus ook de verantwoordelijkheid van de Nederlandse regering. Schendingen
van mensenrechten dienen te worden bestreden door actieve diplomatie, alsmede
door steun aan positieve ontwikkelingen. In het kader hiervan ben ik uiteraard
bereid, daar waar opportuun, om het Nederlandse bedrijfsleven tezamen met
ministers die hier ook verantwoordelijkheden hebben, zoals mijn collega's
van Economische Zaken en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, te informeren
en voor zover mogelijk het bedrijfsleven ter zijde te staan bij het opstellen
van gedragscodes, indien bedrijven dit op prijs stellen.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Hoe stelt Nederland zich op tegenover nieuwe toetredingsverzoeken van
landen als b.v. Bosnië en Azerbaijan?Kan de kamer hierover tijdig worden ingelicht?Antwoord:Op dit moment liggen toetredingsverzoeken voor van Monaco, Georgië,
Armenië, Azerbaijan, Bosnië/Herzegovina en de FRJ.De toetredingsprocedure begint met de indiening van een verzoek tot toetreding
bij de Secretaris-Generaal van de RvE, die het verzoek doorstuurt naar het
Comité van Permanente Vertegenwoordigers (PV's). Het Comité
kijkt in hoeverre lidstaten kunnen voldoen aan de lidmaatschapsvereisten.
Deze betreffen onder meer het hebben van een pluriforme democratie, het erkennen
van de beginselen van de rechtsstaat en de ondertekening van het Europese
Verdrag voor de Rechten van de Mens. Gebruik is dat het Comité van
PV's voorafgaand aan zijn definitieve besluitvorming de Parlementaire Assemblée
om advies vraagt.Monaco lijkt de grootste kanshebber voor een snelle toetreding tot de
RvE, vooral omdat daarover nog geen negatieve geluiden zijn gehoord. De toetredingsprocedure van Georgië bevindt zich in een gevorderd
stadium. De toetreding van Armenië en Azerbaijan lijkt verder weg. In
september jongstleden bezochten de voorzitter van het Comité van Ministers
en de Secretaris-Generaal van de RvE de drie landen om de aldaar geboekte
vooruitgang te inventariseren. Dit in navolging van een vergelijkbare missie
twee jaar eerder. In de drie hoofdsteden werd de boodschap overgebracht dat
de Kaukasus en zijn bevolkingen thuis horen in Europa en zo
spoedig mogelijk tot de RvE zouden kunnen toetreden, mits zij de fundamentele
principes van de RvE overnemen.Iedere kandidatuur zal apart en op eigen merites beoordeeld worden. Over
Georgië zal de Parlementaire Assemblée haar eindoordeel waarschijnlijk
bij de komende zitting in januari geven. De aanvragen van Armenië en
Azerbaijan zouden positief beïnvloed kunnen worden door een inhoudsvolle
dialoog tussen beide landen over de kwestie Nagorno Karabach. En marge van
het 103e Comité van Ministers is hierover gesproken; dit heeft echter
geen resultaten opgeleverd.Bosnië/Herzegovina is onlangs begonnen met een campagne om zijn toetredingsverzoek
nieuw leven in te blazen. Vooralsnog ziet het er echter niet naar uit dat
dit land in staat zal zijn aan de voorwaarden voor toetreding te voldoen.
Verder kwam begin 1998 het verzoek van de Federatieve Republiek Joegoslavië
(FRJ) om toe te mogen treden tot de Raad van Europa. Gezien onder meer de
ontwikkelingen in Kosovo ligt een lidmaatschap voorlopig echter niet in de
rede.Uiteraard is de Nederlandse Regering bereid om de Kamer op de hoogte te
houden over het uitbreidingsproces van de RvE. Dit zal in ieder geval gebeuren
in het halfjaarverslag aan de Kamer over de activiteiten van de Raad van Europa.Vraagsteller: Hessing (VVD)Vraag:Is de regering tevreden over de voortgang van het proces van betere afstemming
en samenwerking tussen de OVSE en de Raad van Europa? Biedt het recente rapport van het Comité van Wijzen aangrijpingspunten
dit proces te versnellen?Komt de regering nog met aanvullende voorstellen?En acht de regering een convenant tussen beide organisaties wenselijk?Antwoord:De aanbevelingen in het rapport van het Comité van Wijzen, voor
zover gericht op een betere afstemming en samenwerking tussen de OVSE en de
Raad van Europa liggen duidelijk in het verlengde van de conclusies die zich
aftekenden tijdens het door Nederland op 5 juni 1998 in Den Haag georganiseerde
seminar over dit onderwerp. Uit het bovenstaande volgt dat de Nederlandse regering tevreden is over
de aanbevelingen en de implementatie zal bevorderen. Zolang dit implementatieproces
de goede kant uit blijft gaan zullen geen nieuwe initiatieven nodig zijn.
De aandacht van het Comité van Wijzen en een toezegging van Noorwegen
tot het organiseren van een vervolgseminar geven al aan dat de fakkel door
de organisaties en medelidstaten wordt overgenomen, zoals de bedoeling was.
Nederland zal wel actief aan de vervolgdiscussie deelnemen.De Nederlandse regering ondersteunt de aanbeveling van het Comité
van Wijzen om een «Memorandum of Understanding» af te sluiten,
waarin principes voor overleg en samenwerking worden vastgelegd. Daarmee worden
grondverplichtingen voor overleg, samenwerking en eventuele gemeenschappelijke
actie aangegaan, maar er blijft ruimte voor flexibiliteit zodat in iedere
concrete situatie bezien kan worden welke van beide organisaties de taak op
zich neemt waar ze het meest geschikt voor is.Vragen over SurinameVerhagen (CDA):De regering kan niet volstaan met de constatering dat de onderlinge betrekkingen
anno 1998 hopeloos vastzitten en we dus Suriname laten voor wat het is. Want
de sociaal-economische positie van veel Surinamers is buitengewoon zorgelijk
en de vraag dringt zich op of er niet naar andere wegen moet worden gezocht
om de resterende verdragsmiddelen aan de Surinaamse bevolkimg ten goede te
laten komen. De CDA-fractie wil daarom hier nogmaals pleiten – we deden
het een jaar geleden al – voor een verzakelijking van de OS-relatie
door de verdragsmiddelen voor Suriname over te dragen aan de Wereldbank.Koenders (PvdA):Hetzelfde geldt de verzakelijking van het beleid met Suriname, dat wij
steunen. Maar ook hier is verheldering en prioriteitsstelling van de zijde
van het Kabinet noodzakelijk.Voorhoeve (VVD):Geen goed beleid en bestuur? Dan ook geen regeringshulp. Zo eenvoudig
hoort het te zijn. Dat er een pot geld voor Suriname is op grond van het verdrag
van 1975 mag geen bestedingsdwang geven. Dat geld kan wachten tot er deugdelijk
bestuur is dat de bevolking dient. Suriname dient aan dezelfde criteria te
voldoen als alle andere landen.Hoekema (D66):Geen fixatie op Suriname. Verstandig inzoverre dat fixaties nooit goed
zijn, maar we kunnen niet doen alsof Suriname niet bestaat en niet een kwart
van de Surinaamse bevolking in Nederland woont. Begrijp ik goed dat vanuit
de regering-Wijdenbosch een oorverdovende stilte in acht wordt genomen? Zijn
er geen bewegingen richting Nederland ondernomen?Van Middelkoop (GPV):Het Raamverdrag verplicht tot jaarlijks beleidsoverleg. Dat ligt stil
om bekende redenen. Welke inzet is de regering bereid op te brengen om het
overleg weer op gang te brengen? Wordt het initiatief geheel aan Suriname
overgelaten? Blijft het internationaal opsporingsverzoek tegen Bouterse onverkort
van toepassing? Zwijgen in dit huis over Suriname bij een begrotingsdebat,
dat kan natuurlijk niet. Dat zeg ik in het bijzonder tegen beide ministers.Antwoord:De Regering stelt vast dat de Kamer in het algemeen instemt met het jegens
Suriname gevoerde beleid, dat zich laat omschrijven als een zakelijke benadering.
Deze zakelijke benadering betekent dat ten behoeve van de (ontwikkelings)samenwerking
met dat land de beleidsdaden van de Surinaamse regering, net als dat bij andere
landen gebeurt, worden bezien op de mate waarin wordt bijgedragen aan versterking
van democratie en rechtsstaat, «good governance», en op de totstandkoming
van een gezond sociaal-economisch beleid. Helaas zijn de ontwikkelingen in
Suriname op deze gebieden zorgwekkend. Een zakelijke benadering brengt ook
met zich mee dat het aan Suriname zelf is orde op zaken te stellen.Thans kunnen geen nieuwe committeringen in de ontwikkelingssamenwerking
worden aangegaan omdat van Surinaamse zijde het reguliere ministeriële
beleidsoverleg, dat sinds geruime tijd twee maal per jaar heeft plaatsgevonden,
is afgezegd. Echter, ook als de beleidsdialoog in formele
zin zou worden hersteld, kan Nederland slechts hulp bieden als daartoe door
het ontvangende land met een goed en deugdelijk bestuur de ruimte wordt geboden.Voor wat betreft de vraag van het lid Van Middelkoop wat de inzet van
de Regering is om het ministeriële beleidsoverleg weer op gang te brengen,
kan worden verwezen naar de herhaalde uitnodigingen aan de Surinaamse minister
van Planning en Ontwikkelingssamenwerking om dit overleg te hervatten. Vanuit
Suriname is niet op die uitnodigingen gereageerd.De heer Verhagen herinnerde aan zijn suggestie tijdens het Algemeen Overleg
over Suriname van 26 november 1997 om Verdragsmiddelen via de Wereldbank te
besteden. De reactie van de Regering hierop is gelijk aan die van destijds:
de oorzaak van de problemen wordt niet weggenomen door de hulprelatie te veranderen.
Nog los daarvan is het de vraag of de Wereldbank voor zichzelf een taak in
Suriname ziet zolang in dat land geen begin wordt gemaakt met behoorlijk bestuur.Het is overigens de vraag of de Wereldbank de aangewezen instantie is
om projecten uit te voeren gericht op bijvoorbeeld NGO's of vrouwen, het soort
projecten waarop vele fracties juist altijd hebben aangedrongen.Bovenal geldt dat een initiatief tot een verandering van de verdragsmatig
bepaalde hulprelatie, als dat al niet van de Surinaamse regering moet uitgaan,
in ieder geval in goed overleg tot stand zou moeten komen. Er zijn de Regering
geen Surinaamse initiatieven omtrent wijziging van de hulprelatie bekend,
terwijl voortzetting van het ministerieel beleidsoverleg, het geëigend
forum voor overleg, door Suriname wordt tegengehouden.In antwoord op de vraag van de heer Hoekema kan worden bevestigd dat,
sinds het laatste ambtelijke overleg in april van dit jaar ter voorbereiding
van het door Suriname verlangde topoverleg, de Regering geen Surinaamse initiatieven
meer hebben bereikt.Het internationaal opsporingsverzoek tegen de heer Bouterse blijft onverkort
van toepassing. Vragensteller: Vos (GroenLinks)Vragen:Willen we überhaupt nog over een Europa kunnen spreken dan zal het
probleem van de gevaarlijke kerncentrales in Rusland en de Oekraine aangepakt
moeten worden. «(MGL21)» Tot overmaat van ramp komt de milleniumbug
hier nog overheen. Wat gaat de regering doen om dit probleem als topprioriteit
te agenderen in de Europese Raad en Veiligheidsraad?Antwoord:Verbetering van de veiligheid van civiele kerncentrales in Midden- en
Oost-Europa is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse activiteiten in
de regio.Nederland draagt niet alleen als EU-lidstaat bij aan de activiteiten in
Rusland op het gebied van nucleaire veiligheid binnen de PHARE- en TACIS-programma's,
maar is ook donor aan de Nuclear Safety Account (NSA) en het Chernobyl Shelter
Fund (CSF) van de EBRD Rusland is een van de belangrijkste werkgebieden voor
de NSA. In Rusland worden niet alleen technische verbeteringen aangebracht
aan kerncentrales, maar de Russische autoriteiten worden ook bijgestaan bij
de zo noodzakelijke versterking van de rol van de nucleaire veiligheidsautoriteiten,
bijvoorbeeld door de opstelling van grondige veiligheidsanalyses. In het kader
van het CSF wordt de sarcofaag over de ontplofte reactor te Tsjernobyl verbeterd
om verdere ongelukken te voorkomen.Antwoord:Op Nederlands initiatief is het millenium probleem in de energie sector
onder de aandacht gebracht tijdens de Raad van ministers van energie in Brussel.
Overeengekomen is dat deze problematiek op de agenda staat van de volgende
Energie Raad. Op de Europese Raad te Wenen (december) zal de millenium-problematiek
in brede zin aan de orde komen.Het International Atomic Energy Agency heeft genoemde problematiek eveneens
hoog op de agenda staan. De aandacht gaat met name uit naar Midden- en Oost-Europa.Vraagsteller: Hoekema (D66)Vraag:Vooruitlopend op die integrale discussie wil mijn fractie kwijt nut te
zien in een vertegenwoordiging in Albanië (een land dat alleen al vanwege
de buitengrenzen van Europa een Nederlands belang vertegenwoordigt en heeft
zij vragen over de opheffing van de posten Ontwapeningsambassadeur Genève
en VN ambassadeur Wenen.Antwoord:Eind vorig jaar is een ambassade geopend in de Macedonische hoofdstad
Skopje, die tevens de Nederlandse belangen behartigt in Albanië. Indien
de omstandigheden daarom vragen, ben ik uiteraard bereid te bezien of een
zelfstandige ambassade in Tirana nuttig is. De mogelijkheden van het onder
éénhoofdige leiding brengen van posten in dezelfde stad (zoals
in Genève en Wenen) worden eveneens bezien.Vraagsteller: Hoekema (D66)Vraag:Dhr. Hoekema heeft de mogelijkheid van assistentie aan Russische Federatie
bij de ontmanteling van nucleaire onderzeeërs aan de orde gesteld.Antwoord:Nederland heeft op hoofdlijnen overeenstemming met de Russische Federatie
bereikt over een verdrag inzake samenwerking op het gebied van nucleaire ontmanteling.De Russische ambtelijke goedkeuringsprocedures zijn nog niet geheel afgerond,
maar ondertekening zal naar verwachting op korte termijn mogelijk zijn. Voor
projecten in het kader van de samenwerking is voorlopig NLG 6 miljoen gereserveerd,
waarbij mijn ambtgenoot van Defensie en ikzelf beide de helft voor onze rekening
zullen nemen. Als eerste is voorzien in financiering van de productie in Rusland
van onderdelen van opslag-containers voor splijtstoffen uit ontmantelde kernwapens.
Vervolgens zou ook assistentie bij de ontmanteling van nucleaire onderzeeërs –
waarover dhr. Hoekema een motie wil indienen – ter hand kunnen worden
genomen. Daartoe wordt in het verdrag reeds expliciet de mogelijkheid geboden.Vragensteller: Vos (GroenLinks)Vraag:Professionalisering OVSE-rol op gebied van conflict-preventie
in EuropaVraag:Werkgebied Hoge Commissaris voor Nationale Minderheden niet alleen beperken
tot Midden- en Oost-EuropaAntwoord:Versterking van de rol van de OVSE op het gebied van conflict-preventie
is door de jaren heen gevoerd beleid en wordt ook door deze regering onderschreven:
de grootste kracht van de OVSE is het werk in het veld, met onder meer inmiddels
achttien missies waarin een snel groeiend aantal professionals actief is,
en daarnaast de stille diplomatie van de Hoge Commissaris voor Nationale Minderheden
ter voorkoming van conflicten. De Hoge Commissaris mag als OVSE-functionaris
het hele OVSE-gebied van bij elkaar 55 landen tot zijn geografisch werkgebied
rekenen.Vraagsteller: Hessing (VVD)Vraag:Is er bereidheid bij M om de al door de vorige M toegezegde notitie op
te stellen over de complementariteit en synergie van economie en politiek
en de mogelijkheden voor Nederland om daarvan meer strategisch gebruik te
maken in het kader van her buitenlands beleid?Antwoord:Ja, in de loop van dit begrotingsjaar zal ik U de bedoelde korte notitie –
en niet alleen een samenvatting – toesturen.Vraagsteller: Vos (GroenLinks)Vraag:Wat gebeurt er aan opdoemende burgeroorlogen in Macedonië, Rusland
en andere voormalige Sovjet-republieken?Antwoord:Aan de situatie in de door Mevrouw Vos bedoelde landen in Oost-Europa
en Centraal Azië wordt uiteraard in internationaal verband voortdurend
de nodige aandacht besteed.Deze landen zijn de afgelopen jaren opgenomen in de Europese veiligheidsarchitectuur
op basis van het beginsel van ongedeelde veiligheid in het gehele OVSE-gebied.
Dit houdt ook in dat interne aangelegenheden waarover OVSE-afspraken en –
verplichtingen bestaan – zoals de menselijke dimensie onderwerp zijn
van legitieme internationale aandacht.Daarnaast staan de volgende instrumenten voor conflictpreventie ter beschikking,
waarbij ik overigens geen volledigheid pretendeer: op de langere termijn een
beleid gericht op tegengaan van schrijnende armoede en op bevordering van
mensenrechten, democratisering en goed bestuur; op de minder lange termijn
preventieve diplomatie en bemiddeling door de internationale gemeenschap,
humanitaire en financiële steun en militaire samenwerking.Uiteraard verschilt die inzet van geval tot geval.Zo kan in OVSE-verband worden gedacht aan de activiteiten van de HCNM,
de diverse missies van de OVSE in Albanië, Macedonië, Georgië,
Oekraine, Tsjetjenië en Centraal Azië en de activiteiten van de
OVSE m.b.t. Nagorno Karabach.Een VN-vredesmacht is met het oog op de spanning in Abchazië actief
in Georgië. Daarnaast wordt waar nodig noodhulp gegeven, bijvoorbeeld
in Tsjetjenië en de Noord-Kaukasus, en wordt via NGO's de opbouw van
een civiele maatschappij gesteund.In NAVO-verband heeft het partnerschap voor vrede vorm gekregen in partnerschapsovereenkomsten
met een groot aantal landen in Oost-Europa en Centraal Azië. Rusland
geniet als bekend een speciale status in de Permanente Gemeenschappelijke
Raad van de NAVO.Vraagsteller: Koenders (PvdA)Vraag:Tevens vraag ik de Regering de recente adviezen van de Professoren Flinterman
en Van Boven door de AIV te laten actualiseren en daarbij verbetering van
het VN-instrumentarium en de rol van het bedrijfsleven te betrekken.Antwoord:Zoals de heer Koenders bekend is, heeft de voormalige Adviescommissie
Mensenrechten Buitenlands Beleid (ACM) reeds tweemaal uitvoerig geadviseerd
over VN toezicht op mensenrechten. Zowel in 1988 als in 1996 ging de ACM op
gedetailleerde wijze in op de problemen waarmee in het bijzonder de Verdragsprocedures
worden geconfronteerd en deed zij waardevolle aanbevelingen voor verbetering.
Aanbevelingen die ook in de bijeenkomsten van voorzitters van Verdragscomités
van betekenis zijn geweest. Bovendien adviseerde de ACM, eveneens in 1996,
over de rol van de Sub-Commissie ter Voorkoming van Discriminatie en Bescherming
van Minderheden. Aangezien er geen sprake is van gewijzigde omstandigheden,
zie ik op dit moment geen reden om die adviezen te laten actualiseren. Wel
heb ik behoefte aan advisering over de werkwijze van de Mensenrechtencommissie
zelf. Mede naar aanleiding van een eerdere kamervraag van de Koenders heb
ik daarover onlangs een adviesaanvraag bij de AIV ingediend.Vraagsteller: Hoekema (D66)Vraag:Dhr. Hoekema heeft aangekondigd in de tweede termijn een motie in te zullen
dienen die de regering oproept de Russische Federatie te assisteren bij de
ontmanteling van nucleaire onderzeeërs.Antwoord:Nederland heeft op hoofdlijnen overeenstemming met de Russische Federatie
bereikt over een verdrag inzake samenwerking op het gebied van nucleaire ontmanteling.
De Russische ambtelijke goedkeuringsprocedures zijn nog niet geheel afgerond,
maar ondertekening zal naar verwachting op korte termijn mogelijk zijn. Voor
projecten in het kader van de samenwerking is voorlopig NLG 6 miljoen gereserveerd,
waarbij mijn ambtgenoot van Defensie en ikzelf beide de helft voor onze rekening
zullen nemen. Als eerste is voorzien in financiering van de productie in Rusland
van onderdelen van opslag-containers voor splijtstoffen uit ontmantelde kernwapens.
Vervolgens zou ook assistentie bij de ontmanteling van nucleaire onderzeeërs –
waarover dhr. Hoekema een motie wil indienen – ter hand kunnen worden
genomen. Daartoe wordt in het verdrag reeds expliciet de mogelijkheid geboden.Vraagsteller: Marijnissen (SP)Vraag:Is de regering bereid voor de VN-resolutie inzake een Nieuwe Agenda
voor Kernontwapening te stemmen?Antwoord:De regering beziet de resolutie met gemengde gevoelens. Enerzijds bevat
de resolutie elementen die zij ten volle onderschrijft, zoals het uiteindelijke
doel van volledige kernontwapening. Anderzijds bevat de resolutie ook elementen
die de Regering minder gelukkig acht. Voor Nederland staat voorop dat maatregelen
op het gebied van kernontwapening niet ten koste mogen gaan van de veiligheid
en stabiliteit van het NAVO-grondgebied en de gehele wereld. Op 13 november
jl. heeft Nederland zich daarom, net als tweeëndertig andere landen,
onthouden van stemming op de resolutie in de Eerste Commissie van de Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties. Bij toekomstige stemmingen over dit onderwerp
zal Nederland deze lijn voortzetten.Vraagsteller: Marijnissen (SP)Vraag:Tijdens de EU-VS Top in mei jl. zijn EU en VS een akkoord over investeringen
overeengekomen. Hiermee blijft de extraterritoriale werking van de Helms-Burton
Act echter van kracht?Antwoord:Aangenomen wordt dat Heer Marijnissen doelt op de afspraken gemaakt tussen
de EU en de VS tijdens hun Topontmoeting in mei dit jaar over de Helms-Burton
Wet en de d'Amato Wet, inzake investeringen in resp. Cuba en Iran en Libië.
Op grond van de afspraken moet de VS bedrijven uit de EU een permanente ontheffing
geven op de sancties die uit deze wetten voortvloeien. Mede ten gevolge van
de recente verkiezingen heeft het Congres zich nog niet over de ontheffingen
uitgesproken. De afspraken zijn dus nog niet geïmplementeerd. De heer
Marijnissen heeft gelijk wanneer hij stelt dat deze afspraken de extraterritoriale
werking van de wet als zodanig onverlet laten. Nederland en de EU blijven
ook grote bezwaren hebben tegen dergelijke secundaire boycots. Het is in dit
verband hoopgevend dat niet alleen binnen de VS administratie, maar ook in
het Congres meer stemmen opgaan tegen dergelijke unilaterale wetgeving met
extraterritoriale werking. Vraagsteller: Marijnissen (SP)Vraag:In de brief wordt vermeld dat sancties dienen te worden toegesneden op
specifieke situaties. Hoe ziet de regering dit in relatie tot Irak?Antwoord:Zoals aangegeven in de brief, acht de regering het wenselijk dat in de
toekomst nieuwe sanctieregimes meer worden toegesneden op de specifieke situatie
en het gestelde doel. De effectiviteit dient regelmatig te worden getoetst
en er dient meer aandacht te worden besteed aan humanitaire aspecten.Het vigerende sanctieregime jegens Irak heeft sedert de instelling ervan
altijd de mogelijkheid geboden voor de levering van humanitaire goederen,
die niet onder het handelsembargo vallen. De mogelijkheden voor humanitaire
leveranties werden bovendien aanzienlijk verruimd met de inwerkingtreding
van het zgn. «voedsel voor olie» programma krachtens VR-resolutie
986.Zoals bij verschillende gelegenheden is aangegeven, dient Irak aan alle
voorwaarden die zijn opgenomen in de betreffende VR-resoluties te voldoen,
alvorens tot opheffing van het sanctieregime kan worden overgegaan.Vraagsteller: Vos (GroenLinks)Vraag over internationale brigade in VN-verband.Antwoord:Nederland hecht aan de versterking van de snelle reactie-capaciteit van
de Verenigde Naties. Het Nederlandse voorstel voor een snel inzetbare staande
VN-brigade, dat in september 1994 door minister Van Mierlo in de Algemene
Vergadering van de VN werd gelanceerd, is op de korte en middellange termijn
niet haalbaar gebleken vanwege de praktische bezwaren hiertegen (van politieke,
financiële en juridische aard) van een aantal grote VN-lidstaten. Op
de lange termijn acht Nederland verwezenlijking van een dergelijke brigade
nog immer wenselijk.Vraagsteller: Marijnissen (SP)Vraag:Rond de Adviesraad AIV is commotie ontstaan vanwege partij-politieke benoemingen
die de Minister overweegt. Van Aartsen is van plan kandidaten van VVD-huize
aan de AIV toe te voegen. Oud-premier Ruud Lubbers, AIV-voorzitter, heeft
hiertegen bij de Minister protest aangetekend. Ik wil de Minister vragen of
dat protest hem inmiddels heeft bereikt en of hij misschien de Kamer morgen
wil laten weten in welke vorm dat is geweest.Antwoord:Er is geen sprake van het overwegen van partij-politieke benoemingen.
De Ministerraad heeft over de voordracht voor de benoemingen gesproken en
heeft mij verzocht nog eens naar de samenstelling te kijken vanuit het oogpunt
van gender en etniciteit.Vraagsteller: Koenders (PvdA)Vraag:Tevens vraag ik de Regering de recente adviezen van de Professoren Flinterman
en Van Boven door de AIV te laten actualiseren en daarbij verbetering van
het VN-instrumentarium en de rol van het bedrijfsleven te betrekken.Antwoord:Zoals de heer Koenders bekend is, heeft de voormalige Adviescommissie
Mensenrechten Buitenlands Beleid (ACM) reeds tweemaal uitvoerig geadviseerd
over VN toezicht op mensenrechten. Zowel in 1988 als in 1996 ging de ACM op
gedetailleerde wijze in op de problemen waarmee in het bijzonder de Verdragsprocedures
worden geconfronteerd en deed zij waardevolle aanbevelingen voor verbetering.
Aanbevelingen die ook in de bijeenkomsten van voorzitters van Verdragscomités
van betekenis zijn geweest. Bovendien adviseerde de ACM, eveneens in 1996,
over de rol van de Sub-Commissie ter Voorkoming van Discriminatie en Bescherming
van Minderheden. Aangezien er geen sprake is van gewijzigde omstandigheden,
zie ik op dit moment geen reden om die adviezen te laten actualiseren. Wel
heb ik behoefte aan advisering over de werkwijze van de Mensenrechtencommissie
zelf. Mede naar aanleiding van een eerdere kamervraag van de heer Koenders
heb ik daarover onlangs een adviesaanvraag bij de AIV ingediend. Vragenstellers: Vos (GroenLinks), Hoekema (D66) en Marijnissen
(SP)Vraag (Vos):Dit citaat is typerend voor het paarse herijkte beleid. Dat het anders
kan laat de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland, Joschka
Fischer zien. Bij zijn kennismakingsbezoek meldde hij in de lift gewoon in
bijzijn van een stomverbaasde Nederlandse minister dat Pinochet gewoon berecht
moet worden. Dat had mijn fractie nu ook graag van onze minister gehoord of
was die in gedachten al bij de handelsbelangen die zijn premier in Chili moest
verdedigen? Een premier die overigens niet veel verder kwam dan de al te brave
vaststelling dat nu de rechter aan het woord is en niet de politiek. Is het
fotogenieke duo Jozeline op dit thema net zo happy als in de rest van hun
samenwerking?Vraag (Hoekema):Wat weerhield de minister trouwens om zich in het openbaar (of bij de
Algemene Raad) positief uit te laten over het beginsel van straffeloosheid
voor hen die ernstige misdaden begaan?Vragen (Marijnissen):1. Waarom heeft de regering het Openbaar Ministerie niet gevraagd om actief
materiaal tegen deze dictator te verzamelen?2. Waarom heeft de regering op geen enkele wijze publieke steun aan Engeland
en Spanje verleend?3. Waarom wil de regering het voortouw in deze zaak laten aan landen als
Spanje, Frankrijk en Zwitserland, terwijl inmiddels ook Belgie een uitleveringsverzoek
heeft ingediend?4. Waaruit zal de ondersteuning bestaan – ik citeer uit de antwoorden –
die ons land aan de landen geeft die wel een uitleveringsverzoek hebben ingediend?5. De hamvraag is waarom de regering in het antwoord op vraag 53 heeft
geschreven dat zij de zaken met belangstelling volgt. Een afwachtender houding
dan «met belangstelling volgen» is eigenlijk niet denkbaar.Antwoord (op alle voornoemde vragen):Vooropgesteld zij dat de beantwoording van deze vragen in eerste instantie
aan mijn collega van Justitie toekomt.Uiteraard vindt de Nederlandse regering dat mensen die zich schuldig hebben
gemaakt aan ernstige mensenrechtenschendingen daarvoor voor een rechter verantwoording
moeten afleggen. Daarvoor zet Nederland zich in het algemeen in. Kijk naar
de oprichting van het internationaal strafhof en de huisvesting daarvan in
Nederland. De politiek heeft tot taak vervolging mogelijk te maken door het
opstellen van wetten en het sluiten van verdragen. Het uitvoeren van vervolging
is de taak van de onafhankelijke rechtspraak.Ik herhaal wat de Minister van Justitie mede namens mij op eerdere vragen
van de leden Marijnissen en Van Oven antwoordde: «wij onderschrijven
de stelling dat het universaliteitsbeginsel indiceert dat Pinochet op basis
van de door de Spaanse justitie geformuleerde tenlastelegging in enig land
vervolgd zou moeten worden». De MP en ik blijven er bij dat de arrestatie
en vervolging van Pinochet een juridische kwestie is. Dat heeft de Regering
eerder gezegd en dat vindt zij nog steeds. Het doorgeleiden van het uitleveringsverzoek
aan de Britse rechter ligt nu bij de Britse minister van Binnenlandse Zaken,
Jack Straw. Deze moet nu zijn afweging maken. Ook Straw beschouwt de zaak
Pinochet in beginsel als een juridische kwestie. De Spaanse regering denkt
er net zo over.Zoals u weet beschikken de Spaanse, Zwitserse en Franse justitie over
zodanig concrete gegevens met betrekking tot strafbare feiten mogelijk gepleegd
door Pinochet, dat zij aanleiding hebben gezien uitlevering van Pinochet te
vragen. Het Nederlands Openbaar Ministerie heeft aangegeven niet over zodanig
concrete gegevens te beschikken om een strafzaak in Nederland te kunnen starten.
Indien het OM alsnog over dergelijke gegevens zal komen te beschikken, zal
het deze beschikbaar stellen aan de competente autoriteiten in bovengenoemde
landen. Ik kan geen uitspraken doen over het beleid en de aansturing van het
Openbaar Ministerie.Uit de gesprekken die de Minister-President in Chili heeft gevoerd blijkt
dat – hoe moeilijk men het in Chili ook heeft met de huidige situatie –
men bereid is het onderscheid tussen justitiële en politieke verantwoordelijkheid
in de Europese landen in te zien.Vragenstellers: Verhagen (CDA) en Hoekema (D66)Vraag:Aandacht voor het Millennium project van de Stichting Platform Beeldvorming
Nederland (PBN)Antwoord:De heren Verhagen (CDA) en Hoekema (D66) hebben in het belang van de beeldvorming
van Nederland in het buitenland aandacht resp. subsidie gevraagd voor het
Millennium Geschenk van de Stichting Platform Beeldvorming Nederland (PBN).
Het Geschenk beoogt ter gelegenheid van het Millennium de aandacht van de
wereld te vestigen op Nederland. De kosten van het Geschenk bedragen tien
miljoen gulden voor literatuur, documentatie en een website.Met de heren Verhagen en Hoekema ben ik van mening dat voorlichting een
belangrijk instrument is om Nederland in het buitenland op de kaart te zetten
en te houden. Voor mijn directie Voorlichting en de posten is het beeld van
Nederland in het buitenland een belangrijk thema.Het Millennium Geschenk van de PBN is besproken in de Voorlichtingsraad,
het samenwerkingsverband van de Haagse directies Voorlichting. Men vindt het
Geschenk relatief duur, weinig vernieuwend en sterk aanbodgericht. Vanuit
het oogpunt van voorlichting over Nederland aan het buitenland voegt het Millennium
Geschenk te weinig toe aan bestaande activiteiten van de ministeries. Zo bestaat
er op velerlei vakgebieden, en meer in het algemeen over Nederland, een reeks
van publicaties en websites (ook in vertaling). Onze literatuur bereikt zowel
op eigen kracht als met overheidssteun een groeiende schare lezers buiten
Nederland.Kort samengevat onderschrijf ik het standpunt van de Voorlichtingsraad.
De voorlichting over Nederland aan het buitenland gaat mij ter harte, het
Millennium Geschenk is in dit verband echter een minder geschikt instrument.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Een half jaar geleden hebben we aandacht gegeven aan de
bijstand aan in buitenlandse gevangenissen verblijvende Nederlanders. Daar
zou in elk geval extra geld voor beschikbaar komen. Gebeurt dat nu, hoe wordt
het besteed en komt er ook een toereikende subsidie voor de geestelijke verzorging?
Graag een concreet antwoord.Antwoord:Voor de intensivering van de zorg voor Nederlandse gedetineerden in het
buitenland heb ik ongeveer NLG 2 mln. uitgetrokken. De intensivering van de
gedetineerdenzorg komt tot uiting in het frequenter bezoeken van gedetineerden,
het stimuleren van de inzetbaarheid van vrijwilligers, een meer regelmatige
rapportage over de stand van zaken in de rechtsgang en bezoeken aan gedetineerden.
Tevens krijgen posten de beschikking over een budget om aan de meest dringende
behoeften van gedetineerden tegemoet te komen, zoals voedsel, medicijnen of
kleding, wanneer andere middelen ontbreken. Met Reclassering Nederland wordt
een intensivering van het werven en begeleiden van vrijwilligers gerealiseerd.Ten aanzien van de geestelijke verzorging van Nederlandse gedetineerden
in het buitenland, een kwestie die ook ik van groot belang vind, kan ik u
meedelen dat ik onlangs een delegatie van de Stichting Epafras heb ontvangen.
BZ verleent, waar mogelijk, graag medewerking aan de werkzaamheden van Epafras
en ik acht een zekere financiële ondersteuning daarvan zinvol.Overigens verwijs ik ook naar mijn brief van 30 november, waarin ik rapporteerde
over de wijze waarop de voorgestelde intensivering van de zorg voor gedetineerden
in het buitenland wordt verwezenlijkt.Vragensteller: Vos (GroenLinks)Vraag:Concreet pleit GroenLinks als het gaat om het stimuleren van vernieuwing
van de internationale economische orde voor:(...)– het bevorderen in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen
van accountability. Dat wil zeggen: bedrijven dienen in hun jaarverslagen
aan te geven welk beleid ze op het gebied van de mensenrechten, sociale- en
arbeidsnormen voeren. Wat vindt de minister hiervan?Antwoord:De Minister van Buitenlandse Zaken kan geen verplichtingen opleggen aan
bedrijven inzake hun jaarverslagen. Wel zal ik in overleg met de Minister
voor Ontwikkelingssamenwerking deze suggestie aan mijn collegae van Economische
Zaken en Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorleggen.Vraagsteller: Verhagen (CDAVraag:Het is overigens gelet op het belang van de opvang in de regio als optie
die te prefereren is boven opvang in Europa, buitengewoon vreemd dat de uitgaven
ten behoeve van de UNHCR dalen ten opzichte van 1997. Een verhoging zou ons
inziens meer voor de hand liggen.Antwoord:In 1997 bedroeg de reservering voor de jaarlijkse bijdrage aan de Algemene
Programma's van UNHCR NLG 46 miljoen. Aan het einde van dat jaar is de begroting,
vanwege financiële ruimte op dat moment en vanwege de in dat jaar sterk
gestegen dollarkoers die in dollartermen gemeten de Nederlandse bijdrage onder
het niveau van 1996 dreigde te brengen, eenmalig opgehoogd met NLG 6 miljoen,
waardoor de uiteindelijke bijdrage voor 1997 uitkwam op NLG 52 miljoen.In 1998 is de reservering voor de jaarlijkse bijdrage aan de Algemene
Programma's van UNHCR ten opzichte van de aanvankelijke reservering voor 1997
verhoogd met NLG 1,5 miljoen tot NLG 47,5 miljoen. Het ziet er niet naar uit
dat dit jaar ruimte bestaat additionele middelen aan de UNHCR ter beschikking
te stellen.Voorts is de regering bereid, ter ondersteuning van het Nederlands terugkeerbeleid,
doelbijdragen aan UNHCR te verstrekken voor de opvang in en de terugkeer vanuit
de regio van vluchtelingen. In het algemeen – in reactie op de opmerking
van de heer Koenders (PvdA) – geeft de regering de voorkeur aan het
faciliteren van de terugkeer langs multilaterale kanalen.De reservering voor de jaarlijkse bijdrage aan de Algemene Programma's
van UNHCR voor 1999 is gehandhaafd op NLG 47,5 miljoen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:Waarom kan PSO al jaren niet automatische rekenen op een trendmatige verhoging
van belang?Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Het budget voor PSO blijft voor 1999 gelijk aan 1998. Dat betekent dat,
anders dan toegezegd, de jaarlijkse autonome kostenstijging ten bedrage van
1,5 miljoen niet wordt gecompenseerd. Kan dit worden rechtgezet?Vraagsteller: Van den Berg (SGP)Vraag:Wij vragen aan minister Herfkens of zij wat betreft de Vereniging PSO
terugkomt op de door haar voorganger gedane toezegging, namelijk dat in ieder
geval de jaarlijkse autonome kostenstijging gecompenseerd.Antwoord op de drie bovengenoemde vragen inzake PSO:In de periode 1994–1997 is het budget van PSO voor het reguliere
programma gestegen van NLG 28.2 miljoen naar NLG 36.8 miljoen. Over de zelfde
periode is aan PSO voor noodhulp een bedrag van NLG 15.4 miljoen beschikbaar
gesteld.Ik heb nota genomen van de behoefte van PSO aan meerjarige financieringsafspraken
waarin minstens de autonome kostenstijging is verwerkt; maar naar mijn weten
is er op dit punt geen sprake van een formele toezegging van mijn voorganger.Bij een beslissing omtrent een systematiek voor de langere termijn zal
ik de uitkomst van het voorgenomen Interdepartementale Beleids Onderzoek (IBO)
«Uitzending van Ontwikkelingsdeskundigen» betrekken.Ik verwacht dat dit onderzoek beleidsmatige en beheersmatige aanbevelingen
zullen opleveren voor alle personele assistentie programma's (PSO, SNV, PUM,
HPI). Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:Is de Minister bereid om op Nijenrode cursussen aan Indonesiërs aan
te bieden op het terrein van particuliere coöperaties?Antwoord:Ik neem mij voor om de wereldwijde beurzenprogramma's ook weer open te
stellen voor Indonesische studenten. In relatie tot uw vraag betekent dit
dat, op verzoek van Indonesië, in Nederland tailor-made cursussen kunnen
worden aangeboden óók op het terrein van particuliere coöperaties.
Hiervoor kunnen vanuit het Speciale Beurzenprogramma beurzen beschikbaar worden
gesteld. Waar deze cursussen worden gegeven – op Nijenrode of bij een
andere instelling in Nederland – zal op basis van een prijs-kwaliteit
vergelijking dienen te worden bepaald.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:Wellicht in navolging van de succesvolle economische steunpunten in China
zouden deze ook in Indonesië opgezet kunnen worden. Vraag aan de Minister
is of zij bereid is om hiermee aan de slag te gaan.Antwoord:Wat betreft de relatie met Indonesië zijn voor de korte termijn middelen
beschikbaar voor schuldconsolidatie. Voorts is voortzetting van het bestaande
instrumentarium voor het midden- en kleinbedrijf in Indonesië aan de
orde. In dit verband kunnen drie bestaande samenwerkingsinstrumenten worden
genoemd:1. Het Programma Samenwerking Indonesië (PSI), met als prioriteitssector
onder meer landbouw/voedselverwerking2. Het Beurzen- en stageprogramma, waarbij Indonesische studenten hun
bedrijfsrelevante opleiding kunnen afronden in Nederland3. Het Programma uitgezonden managers (PUM), voor assistentie en kennisoverdracht
aan lokale ondernemingen.Voorts kunnen worden genoemd de hernieuwde inzet van instrumenten als
het CBI en het Netherlands Fellowship Programme. Bovendien functioneert de
bilaterale Kamer van Koophandel (INA) uitstekend.Volledige benutting van genoemde instrumenten heeft de voorkeur boven
het optuigen van nieuwe. Het opzetten van economische steunpunten is dan ook
niet aan de orde.Vraagsteller: Karimi (GroenLinks)Vraag:Het gaat daarbij ten eerste om de opvang van A-statushouders. Strikt genomen
mag deze internationaal gezien uit het ODA-budget betaald worden, in Nederland
hadden we daar tot voor kort duidelijk paal en perk aangesteld. Samen met
de minister moet ik vaststellen dat de definitie van zuivere hulp wel erg
verwaterd is. Nu worden wij opeens met een open-einde regeling geconfronteerd,
een regeling die direct inhakt op structurele ontwikkelingssamenwerking.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:De Minister kan niet aangeven hoeveel statushouders met het ingeboekte
bedrag van f 244 miljoen volgend jaar worden opgevangen.Antwoord:Tot op heden werd een forfaitair bedrag ad NLG 119 miljoen voor de kosten
opvang asielzoekers toegerekend aan het ODA-plafond. Met ingang van 1999 wordt
een nieuwe systematiek gehanteerd. Voortaan zal, uitgaande van de bestaande
definities, een bedrag op declaratiebasis worden gehanteerd. Deze systematiek
is inderdaad een open-einde-regeling. Echter, de directe kosten van 1e jaars
opvang van asielzoekers met een A-status uit een DAC-land zijn volgens de
DAC-criteria ODA. Het ingeboekte bedrag van f 244 miljoen is gebaseerd
op het verwachte aantal te verstrekken A-statussen aan mensen uit DAC-landen
in 1999 en de kosten, die gemoeid zijn met de 1e jaars opvang in 1999. Het
aantal A-statussen wordt voor 1999 geraamd op ruim 8100, de gemiddelde kosten
voor de 1e jaars opvang op NLG 30 duizend. Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Uit de gepresenteerde begroting voor volgend jaar blijkt dat de
inzichtelijkheid van wat de Nederlandse regering waar doet volstrekt ontoereikend
is. Het valt niet mee om van een OS-begroting een productbegroting te maken,
dat geef ik toe. Maar dat kwantitatieve gegevens bij de gepresenteerde begrotingsbedragen
geheel ontbreken, is niet meer van deze tijd. In ieder geval kunnen meetbare
doelen, gegevens over de producten of activiteiten die uitgevoerd gaan worden
om de doelen te bereiken en de kosten per product of activiteit zichtbaar
gemaakt worden.»Vraag:«Indien de Minister wil gaan aantonen dat hulp helpt, dan dienen
de begrotingen vanaf nu met meetbare doelen en bijbehorende bedragen opgesteld
te worden. Ik neem aan dat de Kamer erop kan rekenen, dat dit gebeurt.»Antwoord:Er zijn op het terrein van OS weinig zinvolle mogelijkheden om met kengetallen
in de begroting te werken. Daarvoor zijn twee redenen:1) OS-activiteiten hebben een dusdanig heterogeen karakter, dat het in
het algemeen niet mogelijk is deze in enkele, simpele kengetallen onder te
brengen.2) Het is in het algemeen lastig aan te geven hoeveel één
bepaalde OS-activiteit heeft bijgedragen aan een beleidsdoelstelling.Waar kengetallen kunnen worden toegepast, gebeurt het. Alle zinvolle mogelijkheden
voor kengetallen (hierover bestaan concrete afspraken met het Ministerie van
Financiën) worden reeds in de Begroting 1999 benut. Een voorbeeld daarvan
zijn de kengetallen opgenomen bij de begroting van het Centrum tot Bevordering
van de Import uit Ontwikkelingslanden, CBI. (Zie de begroting, p. 250).Gezien de beperkte mogelijkheden voor kengetallen maakt OS veel gebruik
van evaluatie-onderzoek en organisatiedoorlichting. De TK wordt daarover jaarlijks
uitvoerig geïnformeerd.Dit gebeurt in de eerste plaats in de Begroting: 1) in de Artikelsgewijze Toelichting worden per begrotingsartikel relevante,
actuele evaluaties samengevat en worden de beleidsconclusies aangegeven.2) in de Evaluatiebijlage (bijlage 7) wordt per verrichte evaluatie uitvoerig
ingegaan op de resultaten, beleidsconclusies en vervolgacties.Om de Evaluatie-bijlage voor de Tweede Kamer inzichtelijker te maken zal
voortaan per evaluatie het betreffende begrotingsartikel worden vermeld.In de tweede plaats is met ingang van 1997 een (nog bescheiden) start
gemaakt met het rapporteren over evaluatie-uitkomsten in de Financiële
Verantwoording. De komende jaren zal dit verder worden uitgebreid.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:Zou de Minister bereid zijn binnen de Stichting van de Arbeid aan de orde
te stellen op welke wijze in overleg met het Nederlands bedrijfsleven een
algemeen aanvaard standaard opgesteld kan worden voor sociaal en milieu-verantwoord
ondernemen in het buitenland.Antwoord:In overleg met mijn collegae van EZ (in verband met de nota Van Dok) en
van SZW zal ik voorstellen om de Stichting van de Arbeid een advies te vragen
over sociaal verantwoord ondernemen te vragen. In een dergelijk advies zal
de aan de orde moeten komen of de overheid, zeker bij de inzet van overheidsmiddelen,
richtlijnen moet geven aangaande verantwoord ondernemen, welke normen daarbij
moeten gelden en op welke wijze over naleving dient te worden gerapporteerd.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:Het ziet ernaar uit dat de Minister meer geld gaat toevertrouwen aan multilaterale
instellingen. De vraag is welke voorwaarden zij ten behoeve van de effectiviteit
en efficiency stelt aan de hulp die via EU, VN-instellingen, IMF en Wereldbank
wordt verstrekt. Waarom zouden wij niet beter vertegenwoordigd zijn in deze
instellingen, zodat wij de vinger aan de pols kunnen houden. De CDA-fractie
is van mening dat al te lang te veel geld «ongeclausuleerd» naar
multilaterale instellingen gaat en dat meer binding van gelden naar deze organisaties
via parallelle co-finciering zou moeten plaatsvinden.Antwoord:De bijdragen aan multilaterale organisaties moeten worden onder- scheiden
in verplichte contributies, of aanslagen, en vrijwillige bijdragen.Contributies zijn verdragsverplichtingen; over de hoogte en de besteding
van deze middelen wordt beslist in beheersorganen. Nederland kan als een van
de verdragspartijen via deze beheersorganen invloed uitoefenen.Voor vrijwillige bijdragen geldt, zoals in de begroting aangegeven, dat
deze in beginsel op het niveau van 1998 zijn gehandhaafd. Aan deze bijdragen
worden per definitie geen specifieke voorwaarden gesteld, het zijn multilaterale
bijdragen.De effectiviteit van multilaterale hulp is in potentie groter dan die
van bilaterale hulp, met name als multilaterale hulp in de plaats komt van
een verzameling van activiteiten van verschillende bilaterale donoren. Voordelen
van multilaterale hulp zijn onder andere bundeling van kennis en (mondiale)
ervaring op specifieke terreinen, schaalvoordeel en een geringer beslag op
de institutionele capaciteit van ontvangende landen.Multilaterale bijdragen zijn echter niet ongeclausuleerd. De besteding
van het totaal van dergelijke bijdragen is onderhevig aan besluit- vorming
van betreffende beheersorganen over beleid, programma's en beheer. Nederland
is goed vertegenwoordigd in de beheersorganen van de multilaterale instellingen.
Zo heeft Nederland een zetel in de raad van bewindvoerders van Wereldbank
en IMF. Daarnaast heeft Nederland als relatief grote donor zitting in de beheersorganen
van de meeste VN-fondsen en zet zich daar actief in voor verbetering van de
effectiviteit van het werk van deze organisaties en voor goed beheer.Naast deze multilaterale bijdragen financiert Nederland uit bilaterale
middelen ook specifieke activiteiten van de betreffende multilaterale organisaties.De relatie met de EU heeft in dit verband een aantal bijzondere karakteristieken.
Het Europese OS-budget is de laatste jaren relatief snel gegroeid. Hieraan
ligt echter geen autonoom besluit over de hoogte van de Nederlandse bijdrage
ten grondslag: de groei is een gevolg van besluitvorming in het bredere verband
van de vaststelling van Financiele Perspectieven voor het externe beleid van
de EU.Verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Europese OS ligt bij de
Europese Commissie. Het zal mevrouw van Ardenne niet zijn ontgaan dat Nederland
in discussies met de Commissie over de Europese OS bij uitstek een van de
lidstaten is die hamert op de noodzaak van verbetering van kwaliteit van de
hulp, inclusief de kwaliteit van het management van de hulpprogramma's. Dit
is onder meer het geval geweest in discussies over de nieuwe Lomé conventie,
waar Nederland op het cruciale punt van programma-management succes heeft
geboekt, in die zin dat dit punt is opgenomen in het EU-mandaat. Desalniettemin
blijft de kwaliteit van de Europese hulp zorgen baren, ook al is enkele maanden
geleden door de DAC geconstateerd dat verbeteringen waarneembaar zijn. Die
positieve trend wordt overigens onderschreven door een aantal onafhankelijke
evaluaties van de Europese hulp, die momenteel bijna afgerond zijn. Deze evaluaties
zullen in de kwaliteitsdiscussie met de Commissie een belangrijke rol spelen.Een gerelateerd probleem betreft de armoedefocus van de Europese hulp.
Deze lijkt enigzins uit het zicht geraakt, nu snel groeiende bedragen beschikbaar
worden gesteld aan relatief rijke landen in het Middellandse zeegebied, Europa
en in Latijns Amerika. Ik zal trachten, en ik verwacht daarbij steun van diverse
andere lidstaten, de komende jaren de armste landen en bevolkingsgroepen weer
meer onder de aandacht te brengen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:De vraagsteller maakt melding van «de tekorten (300 mln) waarmee
het Ministerie als gevolg van wanbeheer dit jaar al kampt». Voorts stelt
de vraagsteller dat de «oorzaak van financiële problemen kennelijk
is gelegen in het beleid van haar voorganger die een ondeugdelijk financieel
beheer heeft achtergelaten, hoewel de Minister in het Parool van 3
oktober 1998 volhoudt dat Minister Pronk geen lijken in de kast heeft achtergelaten.»Antwoord:Er is geen sprake van financieel wanbeheer binnen BZ. Nu niet, en ook
niet tijdens voorgaande kabinetsperioden. Dat moge onder meer blijken uit
het feit dat over de voorgaande jaren (1996 en 1997), dus onder Minister Pronk,
een goedkeurende accountantsverklaring zonder beperking is verkregen. Er zijn
evenmin lijken in de kast aangetroffen op het gebied van financieel beheer.
Integendeel, juist onder Minister Pronk is structureel aandacht besteed aan
het duurzaam verbeteren van de kwaliteit van het financieel beheer. En daar
waar die kwaliteit onder de maat dreigde te komen, zijn incidentele acties
ingezet met als doel duurzame verbetering.Het financieel beheer binnen het terrein van Ontwikkelingssamenwerking
is op één punt ingewikkelder geworden: na de herijking/delegatie
medio 1996 is de verantwoordelijkheid voor het budgetbeheer aan de ambassades
gedelegeerd. Om de beheersrisico's die heermee samenhangen, het hoofd te bieden
is een samenhangend pakket maatregelen ontwikkeld onder de noemer Veiligstellen
Financieel Beheer (VFB). Oogmerk van dit project voor de nabije toekomst is
de structurele inbedding van het financieel beheer binnen de organisatie.Kernbegrippen hierbij zijn:– verbetering van processen (denk aan interne regelgeving, vereenvoudiging,
controle op voorschotten en ontstaan van achterstanden etc).;– integraal management als besturingsfilosofie. Budgethouders worden
niet alleen verantwoordelijk gesteld voor de uitvoering van het beleid maar
ook voor het voeren van een goed financieel beheer.– betere informatiesystemen;– bewustwording van het belang van een integrale visie op beleid
en beheer. Goed beheer is in het belang van beleid. Dit idee wordt verder
uitgedragen middels opleidingen, een incentivebeleid en nadrukkelijke communicatie
richting budgethouders over integraal management.Overigens dient benadrukt te worden dat we er nog lang niet zijn. Hoewel
juist de afgelopen jaren een enorme kwaliteitsslag is gemaakt, kunnen risico's
niet volledig worden uitgesloten. Een goedkeurende verklaring is een belangrijk
signaal maar zegt niet alles. Juist daarom is het structureel inbedden van
financieel beheer in de organisatie zo belangrijk. Dit zal niet alleen veel
tijd kosten maar vergt vooral een nadrukkelijke prioriteitsstelling vanuit
de politieke top en de departementsleiding – prioriteit die in 1999
ook daadwerkelijk aan dit onderwerp zal worden verleend.Vraagsteller: Karimi (GroenLinks)Vraag:Is Nederland volgend jaar bij de HIPC-review bereid te pleiten voor een
minder strenge koppeling aan het ESAF, zodat zuidelijke overheden, in samenwerking
met lokale NGO's en parlement, meer ruimte krijgen voor het uitvoeren van
sociale programma's?Vraag:Het IMF heeft gesteld dat aflossingen 25% van de exportinkomsten mogen
beslaan. Een absurd hoog percentage als je bedenkt dat men dit naoorlogs Duitsland
niet wou aandoen uit angst voor een opleving van het nazisme. 4% leek men
toentertijd een aanvaardbaar percentage. Hoe staat de minister tegenover deze
aanpassingen van het HIPC initiatief? en is zij eventueel bereid om, als het
HIPC weinig soelaas blijft bieden, te zoeken naar andere wegen om schuldverlichting
te bereiken?Antwoord:Over het HIPC-initiatief is onlangs met uw Kamer gesproken in een AO naar
aanleiding van het verslag over de jaarvergadering van WB en IMF. Op dit moment
valt daarover niets nieuws te melden.Vraagsteller: Dijksma (PvdA)Vraag:PvdA vraagt naar de wijze waarop andere EU-partners worden aangesproken
op hun wapentransacties naar onrust- en spanningsgebieden.Antwoord:Het wapenexportbeleid is de verantwoordelijkheid van elk van de Lidstaten
van de Unie. Zij laten zich daarbij leiden door de wapenexportcriteria vastgesteld
door de Europese Raad, en de in juni '98 vastgestelde Gedragscode voor de
Wapenexport. In dit verband nemen de lidstaten zich voor geen exportvergunning af te
geven, indien er een duidelijk risico bestaat dat het ontvangende land het
te exporteren goed voor agressie tegen een ander land gebruikt. Evenmin staan
de lidstaten de uitvoer toe van materieel waardoor interne gewapende conflicten
kunnen worden uitgelokt, of spanningen kunnen worden verergerd.Tot dusver was de transparantie van het wapenexportbeleid een zaak van
elk van de lidstaten afzonderlijk. Dit beperkte de mogelijkheden andere EU-partners
op hun wapenexporten aan te spreken. De Europese gedragscode heeft dit veranderd.
Daarin kwamen de lidstaten overeen elkaar in een aantal gevallen te consulteren
indien een lidstaat een militair goed wenst te exporteren, terwijl een andere
lidstaat de export van een soortgelijk goed eerder weigerde. Tevens kwamen
de lidstaten overeen jaarlijks een rapport over het eigen wapenexportbeleid
in te dienen. Deze nationale rapporten zullen als een geïntegreerd rapport
aan de Raad van Ministers worden aangeboden. De Raad zal jaarlijks dit rapport
bespreken. Op deze wijzen kunnen de EU-partners elkaar aanspreken op het gevoerde
wapenexportbeleid.Vraagsteller: Dijksma (PvdA)Vraag:Wat gebeurt er als de cameraploegen vertrokken zijn? Op welke manier blijft
er aandacht voor de wederopbouw van het verwoeste land, van de plantages,
van de woningen? Letten we bij deze wederopbouw ook op duurzaamheid? Denkt
de minister erover om een deel van haar bijdrage in een soort «ecologisch
noodfonds» onder te brengen?Antwoord:Omdat de ramp ten gevolge van Mitch niet alleen infrastructurele schade
heeft veroorzaakt maar ook diep heeft ingegrepen in de economische en sociale
structuren van de getroffen landen is inderdaad hulp van structurele aard
nodig voor wederopbouw, milieuschade en herstel van productiecapaciteit en
werkgelegenheid.Hiervoor zullen de fondsen die in het kader van de verdubbeling van de
actie voor Midden Amerika uit OS-middelen worden vrijgemaakt
ter beschikking worden gesteld.Deze middelen, in totaal fl. 50,3 mln. zullen ter beschikking worden
gesteld via de SHO/Samenwerkende Hulporganisaties, via de Nederlandse ambassades
in Midden Amerika, via het inspelen op internationale appeals van multilaterale
organisaties en in de vorm van een bijdrage aan het Central America Emergency
Trust Fund bestemd voor verlichting van de schuldendienst aan de IFI's tot
en met 1999.Een deel van de hulp zal zodoende nog het karakter van noodhulp dragen,
aangezien deze fase met name in Honduras nog niet voorbij is. Een ander onderdeel
is gericht op rehabilitatie en reconstructie en zal betrekking hebben op 1999
en volgende jaren. Evenals voor het reguliere OS-programma in de getroffen
landen, begroot op ongeveer fl. 80 mln op jaarbasis, staat duurzaamheid
centraal.De milieuproblematiek is integraal onderdeel van het bilaterale programma.
In dit kader zal ook aandacht aan de gevolgen van Mitch worden gegeven. Het
instellen van een nieuw «speciaal ecologisch noodfonds» is daarom
niet nodig.Vraagsteller: Marijnissen (SP)Vraag:Overigens zou ik nog wel iets willen weten over de partners die wij gebruiken
in Midden-Amerika. Kent de minister voor Ontwikkelingssamenwerking de berichten
dat de hulp aan El Salvador in handen komt van het nationale noodhulpcentrum,
COEN, die het vervolgens vooral opslaat in plaats van te distribueren? Goederen
die wel bij gemeenschappen komen, blijken vaak verpakt te zijn in zakken met
een logo van de Arena-partij. Klopt het dat NGO's zoveel mogelijk buiten de
deur worden gehouden, dat goederen vooral gaan naar de gebieden waar de Arena-partij
sterk is en dat de zwaar getroffen gebieden waar het FMLN sterk is het nakijken
heeft? De minister begrijpt, ik heb wat contacten.Antwoord:Mij is bekend dat in El Salvador politieke motieven in de aanloop naar
de presidentsverkiezingen een sterke rol spelen. Het is goed mogelijk dat
hulpgoederen die worden verstrekt aan de regering van El Salvador worden opgeslagen
bij het COEN. De algemene indruk is dat het COEN goed heeft gefunctioneerd
maar wel zeer zelfstandig heeft geopereerd. Het is vrijwel uitgesloten dat
bij het COEN door de Nederlandse overheid betaalde hulpgoederen liggen omdat
de Nederlandse hulp niet aan de Salvadoraanse overheid is verstrekt.Inderdaad is sprake van een kritische houding van de regering wat betreft
de rol van NGO's bij de hulpverlening. De indruk is dat de regering de belangrijke
rol van de NGO's niet wil erkennen, maar de NGO's verder niets in de weg heeft
gelegd. Ook het bericht dat hulpgoederen voorzien zouden worden van het logo
van de Arena-partij is mij ter ore gekomen. Ik sluit niet uit dat dit inderdaad
gebeurt. Dat geldt ook voor het bericht dat gemeentes waar de oppositie aan
de macht is wel eens minder hulpgoederen hebben gekregen. Ik vind dit uiteraard
een verkeerde zaak. Gezien de politieke polarisatie in het land kan men zoiets
verwachten. Voorzover mij bekend hebben deze gebeurtenissen niet op ruime
schaal plaatsgevonden en bestaat geen aanleiding tot grote bezorgdheid.Belangrijker is dat bovengenoemde informatie niet of nauwelijks betrekking
kan hebben op de hulp die door de Nederlandse overheid is gegeven aan El Salvador.
De hulp aan El Salvador is gefinancierd via een blokallocatie van fl. 300.000,
met de opdracht aan Ambassade San José deze fondsen aan te wenden voor
noodhulp aan El Salvador. Besloten is dit bedrag via UNDP aan enkele NGO's
toe te bedelen, omdat UNDP een goed inzicht heeft in de bredere hulpbehoefte
en de meest aangewezen particuliere kanalen voor besteding van fondsen.Vraagsteller: Vos (GroenLinks)Vraag:Concreet pleit GroenLinks als het gaat om het stimuleren van vernieuwing
van de internationale economische orde voor:(...)– het bevorderen in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen
van accountability. Dat wil zeggen: bedrijven dienen in hun jaarverslagen
aan te geven welk beleid ze op het gebied van de mensenrechten, sociale- en
arbeidsnormen voeren. Wat vindt de minister hiervan?Antwoord:De Minister van Buitenlandse Zaken kan geen verplichtingen opleggen aan
bedrijven inzake hun jaarverslagen. Wel zal ik in overleg met de Minister
voor Ontwikkelingssamenwerking deze suggestie aan mijn collegae van Economische
Zaken en Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorleggen.Vraagsteller: Voorhoeve (VVD)Vraag:Tenslotte de multilaterale hulp. (....). Maar wij moeten ook deze stroom
kritisch op resultaten bekijken en concentreren. (...) Ik zou graag zien dat
Nederland als relatief grote donor krachtige stappen nam om misstanden aan
te pakken, samen met gelijkgestemde leden. Niet goed? Dan minder geld. Er
zijn immers goede doelen in de wereld te over. (...)Ik vraag de regering volgend jaar ons een aantal brieven te zenden over
de kwaliteit van het werk van de ontvangers van de grootste Nederlandse multilaterale
bijdragen, en zou daar nader met haar over willen overleggen. Misschien kunnen
we beginnen met een kritische analyse van de Europese ontwikkelingsuitgaven.
Daarna kunnen we enkele VN-organisaties doorlichten. (...)Antwoord:Het beleid van de multilaterale ontwikkelingsorganisaties wordt bepaald
in de beheersorganen van die organisaties. Daarin heeft Nederland als relatief
grote donor zitting. In die beheersorganen zet Nederland zich zoveel mogelijk
samen met gelijkgezinde landen actief in voor verbetering van de effectiviteit
van het werk van deze organisaties en voor goed beheer. In een aantal gevallen
heeft dit geleid tot verbeteringen. In andere gevallen laat het resultaat
op zich wachten en zijn daaraan door Nederland reeds consequenties verbonden
in de vorm van lagere bijdragen en vermindering of stopzetting van samenwerking
op projectniveau.Naar de effectiviteit van multilaterale organisaties worden onafhankelijke
evaluaties uitgevoerd. Zo vonden binnen het VN-systeem evaluaties plaats van
UNICEF (1991) en WFP (1994) en wordt op dit moment UNCDF geëvalueerd.
De evaluaties van VN-organisaties worden samen met een aantal donoren uitgevoerd.
De resultaten van deze studies kunnen ook consequenties hebben voor de Nederlandse
opstelling. Zo was bijvoorbeeld de evaluatie van WFP aanleiding tot wijziging
in hoogte en samenstelling van de bijdrage aan deze organisatie.Voor het ESAF van het IMF is begin dit jaar zowel een interne als een
externe evaluatie uitgevoerd. De Wereldbank heeft een eigen onafhankelijke
evaluatiedienst, de OED (vergelijkbaar met de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking
en Beleidsevaluatie binnen BZ), die min of meer op continue basis kritische
effectiviteitsstudies uitvoert. Daarnaast kent de Wereldbank ook een Quality
Assurance Group die de kwaliteit van de projecten in uitvoering bewaakt. Deze
QAG rapporteert regelmatig aan de Raad van Bewindvoerders.Momenteel worden ook sterkte-zwakte analyses van individuele VN-organisaties
uitgevoerd om zo goed mogelijk te kunnen bepalen welke instellingen in welke
sectoren en in welke landen de grootste meerwaarde hebben en dienovereenkomstig
met financiële bijdragen moeten worden ondersteund. Ik ben graag bereid
de Kamer te informeren over de resultaten van deze analyses en daar met haar
over te overleggen.Voor wat betreft de Europese ontwikkelingssamenwerking is sprake van een
grondige en kritische doorlichting van beleid en uitvoering door respectievelijk
het Europese Parlement en de Europese Rekenkamer. Voorts worden momenteel –
zoals de heer Voorhoeve bekend is, en zoals ik 26 november jl ook al met de
Tweede Kamer besprak – onafhankelijke evaluaties uitgevoerd van de voornaamste
Europese OS-programma's. Twee van deze studies (over de Lomé samenwerking
en de samenwerking met de Middellandse zeelanden) zijn inmiddels afgerond.
Ik heb reeds toegezegd deze aan de Kamer toe te zenden. De andere twee studies,
over de samenwerking met Azie en Latijns Amerika en over noodhulp, zijn in
de afrondende fase. In de eerste helft van 1999 zal een synthese-rapport van
alle vier evaluatie-studies uitkomen. Hoewel het uiteraard mogelijk is om,
vooruitlopend op de eindresultaten van deze evaluaties, de Kamer te informeren
over de kwaliteit van de Europese hulpverlening, zou ik er de voorkeur aan
geven om mijn analyse eerst te toetsen aan de bevindingen van de onafhankelijke
deskundigen, temeer daar Nederland in 1995 een van de initiatiefnemers van
de evaluaties was.Vraagsteller: Middelkoop (GPV)Vraag:Zou minister Herfkens een eerste reactie willen geven op het Jubilee 2000
initiatief, dat door een groep kerkelijke en niet kerkelijke organisaties
deze week is gestart en dat tot doel heeft 50 ontwikkelingslanden schuldenvrij
het nieuwe millenium in te laten gaan?Antwoord:Ik ben een warm voorstander van het oplossen van het schuldenprobleem
van die landen die ondanks dat ze een goed economisch beleid voeren toch gebukt
blijven gaan onder een onhoudbare schuldenlast. Juist daarom ondersteunt Nederland
krachtig het HIPC initiatief. Voor het eerst is het dankzij dit initiatief
gelukt ook de multilaterale financiële instellingen te laten bijdragen
aan de oplossing van het schuldenvraagstuk.Ik zie geen reden voor wederom een nieuw schuldeninitiatief. Veel liever
wil ik het HIPC initiatief tot een goed einde brengen. Overigens heb ik vraagtekens
bij de haalbaarheid van het Jubilee 2000 initiatief. Zo is het mijns inziens
uitgesloten dat de internationale financiële instellingen en crediteurenlanden
hun steun zullen verbinden aan een initiatief waarbij zonder voorwaarden alle
schulden van 50 landen worden kwijtgescholden. Het Jubilee 2000 initiatief
zou bovendien oneerlijk zijn voor die ontwikkelingslanden die in het verleden
wel netjes hun schulden betaald hebben en nu geen schuldenprobleem meer hebben.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Mogen we een eerste reactie horen op het initiatief uit het onderwijsveld
om naar analogie van het PUM een Programma Onderwijs op te zetten?Antwoord:Dit particuliere initiatief heeft mijn sympathie. De initiatiefnemers
hebben een voorstel voor een proefproject bij mij ingediend. Het maatschappelijk
draagvlak in Nederland in inhoudelijke en financiële zin is van groot
belang voor het welslagen van dit initiatief. Nog wezenlijker echter is de
vraag of dit initiatief in voldoende mate aansluit bij concrete behoeften
in ontwikkelingslanden. Op korte termijn zal ik, binnen de randvoorwaarde
van de beschikbaarheid van middelen, een besluit over een eventuele bijdrage
nemen.Vraagsteller: Middelkoop (GPV)Vraag:In 1995 is een door mij geïnitieerde motie aanvaard om binnen een
termijn van vijf jaren de zgn. Duurzame-Ontwikkelingsverdragen te evalueren
met het oog op de vraag of verdragsrelaties moeten worden voortgezet. Wil
de minister dit nu snel doen? Hoe kijkt de minister sowieso tegen deze verdragen
aan?Antwoord:De evaluatie zal in 2001 plaatsvinden, 5 jaar na ratificatie van de verdragen
(dus goedkeuring van Tweede én Eerste Kamer). Hierbij gelden als centrale
ijkpunten de punten uit de brief van 30 mei 1996 aan de Eerste Kamer. Tot
genoemde datum worden de verdragsrelaties voortgezet. Afhankelijk van de uitkomst
van de evaluatie zal worden bezien, in overleg met de Kamer, of en hoe verder
vorm wordt gegeven aan de DOV's.Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:Is de minister het met mij eens dat het VPO programma verdient te worden
afgeschaft?Antwoord:Vraagsteller veronderstelt dat de activiteiten van VN organisaties als
de FAO overlap vertonen met die van de drie particuliere organisaties van
het VPO programma. De situatie is echter als volgt:Het VPO programma is gericht op voedselzekerheid en voedingsverbetering
op dorps- en huishoudniveau en zelfs daarbinnen. Hiermee is het een programma
dat complementair is aan activiteiten op nationaal niveau. Het VPO programma werkt aan basic social services en kwalificeert volledig
voor 20/20. Belangrijke elementen zijn voedingsvoorlichting en voedingsverbetering
in de stad en op het platteland. De counterpart organisaties zijn lokale NGO's.Een in 1997 uitgevoerde programma evaluatie was positief over de uitgevoerde
activiteiten en over de strategische keuzes die het VPO programma in de loop
van de jaren heeft gemaakt.FAO's normatieve mandaat inzake voedsel en landbouw is internationaal
onomstreden maar dat geldt zeker niet voor het operationele veldwerk. Dit
laatste is met uitzondering van het TCP programma afhankelijk van trustfund-financiering
door derden. Nederland is de belangrijkste financier van FAO's veldactiviteiten,
maar steunt praktisch geen FAO-activiteiten op het terrein waar het VPO zich
op toelegt. FAO heeft ook nauwelijks capaciteit op dat terrein. FAO krijgt
wel geld voor veldactiviteiten op terreinen als duurzame productie door kleine
boeren en het opzetten van informatiesystemen over voedselzekerheid en voeding.Gezien bovenstaande ben ik het niet eens met vragensteller; aandacht voor
voedselzekerheid blijft zeker nodig, zowel op internationaal, nationaal als
huishoudniveau. Het gaat tenslotte om het getal van 800 miljoen medeburgers,
die verstoken zijn van voldoende goed voedsel, terug te brengen naar 400 miljoen
in het jaar 2008, zoals u opmerkte in relatie tot de wereldvoedseltop.Wel is het zo dat gezien de fusiegesprekken bij de confessionele ontwikkelingsorganisaties
het wellicht op termijn mogelijk is het VPO programma te integreren in het
medefinancieringsprogramma.Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:Voor wat betreft toezicht en beheer van de financiën van dit departement.
De Rekenkamer richt het onderzoek nu vooral op het financieel beheer. De fractie
van D66 wil dit graag uitbreiden ook tot doelmatigheid. Graag een reactie
van de minister hierop.Antwoord:Een reactie hierop zou gevraagd moeten worden aan de Rekenkamer. Zij bepaalt
immers zelf welke onderzoeken zij wenst te verrichten. Dat de indruk wellicht
ontstaat dat de Rekenkamer zich vooral richt op het financieel beheer, wordt
m.i. verklaard door het gegeven dat er ieder jaar opnieuw door de Rekenkamer
een rapport wordt uitgebracht bij de financiële verantwoordingen van
de ministeries, het zogenoemde Rechtmatigheidsonderzoek. Het oordeel over
het financieel beheer is daarin, elk jaar weer, een essentieel onderdeel.Het is mij evenwel bekend dat de Rekenkamer daarnaast echter ook doelmatigheidsonderzoeken
uitvoert. Aan het Verslag 1997 van de Rekenkamer (Kamerstuk 1997–1998,
25 955, nrs. 1 en 2) kan bijvoorbeeld ontleend worden dat zij in 1997 in totaal
65 onderzoeken uitvoerde waarvan er 15 betrekking hadden op financieel beheer,
24 op de financiële verantwoordingen van ministeries en fondsen en 26
op doelmatigheid.Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:Welke plannen heeft de minister met WOTRO of meer algemeen met het wetenschappelijk
onderwijs? En als dat positief is hetgeen ik aanneem is dan op de ambassades
dit voldoende bekend en wordt het gestimuleerd?Antwoord:De WOTRO ontvangt reeds vele jaren een ruime bijdrage uit mijn begroting
voor de uitvoering van verschillende programma-onderdelen die zich richten
op het uitvoeren van onderzoek als hoogste trap in het wetenschappelijk onderwijs.In de eerste plaats wordt jaarlijks via het ministerie van OC&W één
miljoen gulden bijgedragen aan het kernprogramma van WOTRO voor het bevorderen
van wetenschappelijk onderzoek in de tropen, wat veelal dient te leiden tot
een promotie aan een Nederlandse universiteit. Daarenboven ontvangt de WOTRO
jaarlijks een bijdrage van 1 mln (waarvan 0,5 rechtstreeks en 0,5 mln samen
met NWO) ter bevordering van die onderzoeksactiviteiten die ontwikkelingsrelevant
zijn. Ten slotte voert WOTRO het beheer van het door mij gefinancierde PhD-programma
van 1.075.000,– per jaar voor onderzoekers uit het Zuiden.Uit mijn bijdragen aan WOTRO moge blijken dat ik een positieve waardering
heb voor de wijze waarop de WOTRO in Nederland probeert het wetenschappelijk
onderwijs ten behoeve van de ontwikkelingslanden te stimuleren. Vooral de
matching van mijn fondsen met die van de NWO en OC&W is daarbij van groot
belang. Daarnaast is mijn beleid erop gericht het wetenschappelijk onderwijs
en onderzoek in het Zuiden te baseren op de vraag uit de ontwikkelingslanden
en op het bevorderen van de capaciteit in deze landen om een eigen beleid
te kunnen voeren. Bij de uitvoering van de programma's op dit terrein zijn
de ambassades ruim geïnformeerd. Ik ben van plan het huidig beleid op
het terrein van hoger onderwijs en onderzoek voort te zetten.Vraagsteller: Marijnissen (SP)Vraag:Hoe zit het met het MAI? Wat was de rol van ons land?Waarom liepen we weer eens aan de leiband van de VS?Wat zal nu het vervolg zijn?Antwoord:Op maandag 23 november jl. heeft Staatsseretaris Ybema een brief aan de
Tweede Kamer verzonden waarin de stand van zaken rond het MAI wordt uiteengezet.
In deze brief wordt o.m. ingegaan op het besluit van Frankrijk om zich terug
te trekken uit de onderhandelingen. Ook wordt gerapporteerd over de raadpleging
van NGO's over de vorm en inhoud van het MAI. Verdere onderhandelingen zullen
zich waarschijnlijk verplaatsen naar andere kaders. Het resultaat van de NGO-consultaties
zal daarbij meegenomen worden. In de brief is ook rekening gehouden met de
aktieve benutting van UNCTAD als forum om met ontwikkelingslanden bij het
overleg over de wenselijkheid van een multilateraal investeringsregiem, en
ook met de committering van Nederland om plichten van investeerders nader
aan te scherpen bij gelegenheid van de herziening van de OESO-richtlijnen
voor multinationale ondernemingen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«De Minister zou met inachtneming van het Plan of Action van Beijing,
nadrukkelijk moeten bezighouden met het versterken van de positie van vrouwen
en meisjes.» Antwoord:In het regeerakkoord is het streven naar autonomie van vrouwen hoofddoelstelling
van het ontwikkelingsbeleid. Dit impliceert dat vrouwen in de hulpontvangende
landen in toenemende mate zowel begunstigden als beleidsmakers en beleidsuitvoerders
moeten worden in het totale samenwerkingsprogramma. Deze doelstelling staat
hoog op mijn agenda, hetgeen mag blijken uit mijn besluit activiteiten in
het kader van autonomiebevordering van vrouwen niet alleen te vrijwaren van
bezuinigingen, maar ook met nadruk voorrang te geven waarbij ik de twaalf
essentiele gebieden uit de Platform (armoede, onderwijs en opleiding, gezondheid,
gewapend conflict, economische groei, politieke besluitvorming, mensenrechten,
media, milieu en meisjes) als raamwerk gebruik. Ik ben echter van mening dat
hierbij organisatievorming, armoedebestrijding, politieke besluitvorming en
toegang tot sociale en economische diensten vanuit de specifieke belangen
van vrouwen kern activiteiten zijn. De Nederlandse bijdrage aan gezondheidszorg
in Bangladesh, Ethiopië, Pakistan en Egypte, om voorbeelden te noemen,
onderscheidt zich positief ook ten opzichte van andere donoren door de nadruk
op «safe motherhood»; opleiding van vrouwen in de kraamzorg en
in basisgezondheidszorg; veilige abortus en voorlichting inzake sexueel overdraagbare
ziekten.In Soedan en het Midden Oosten worden uitdrukkelijk programma's ondersteunt
waarin vrouwen bijdragen aan conflictoplossing. In India, Pakistan en Bangladesh,
om voorbeelden te noemen, wordt voorrang gegeven aan onderwijs aan meisjes
en worden kredietprogramma's ondersteunt waarin vrouwen in ruime meerderheid
de kredietnemers zijn. In alle landen waar sectorspecialisten VenO aanwezig
zijn wordt gewerkt aan het versterken van de rol van vrouwen in politieke
besluitvorming en voor bestrijding van geweld tegen vrouwen. In mei dit jaar
zijn in Harare ruim 100 vrouwen uit 31 landen door Nederland bijeen gebracht
rond de rol en strategien van vrouwen bij goed bestuur in hun landen.Hoewel de conclusie van de recente evaluatie van het Nederlandse vrouwen
en ontwikkelingsbeleid overwegend positief is, blijft staan dat vrouwen ten
opzichte van mannen in de hoofdstroom van de Nederlandse hulp nog verreweg
in de minderheid zijn. In de huidige regeerperiode wil ik daarom, meer dan
ooit, inhoud geven aan het groeiend besef in de wereldgemeenschap dat voor
rechtvaardigheid, vrede en duurzame ontwikkeling een actieve en gelijkwaardige
rol van vrouwen in de sociaal-economische en politieke ontwikkeling een must
is. De empowerment van vrouwen, rechtsgelijkheid tussen vrouwen en mannen
en de educatie van mannen hebben voorrang. Om met mijn Zweedse collega te
spreken: «Het investeren in vrouwen en het stimuleren van de ontwikkelingsinvestering
van vrouwen is de sleutel tot armoedebestrijding en ontwikkeling.»Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Nieuwe initiatieven zijn ook nodig om vrouwen en meisjes te beschermen
en weerbaar te maken tegen toenemend sexueel en ander geweld, initiatieven
zijn nodig om de internationale handel in vrouwen en kinderen te stoppen».Antwoord:Tegen de achtergrond van het toenemend geweld tegen vrouwen wereldwijd
is er altijd ruimte voor nieuwe initiatieven. Ik wijs er echter op dat in
mijn beleid een vraaggestuurde aanpak voorrang heeft boven aanbodsturing.
De opmerkingen van het geachte lid Karimi (GroenLinks) met betrekking tot
de noodzaak van «ownership» hebben ook in het kader van het vrouwen
en ontwikkelingsbeleid mijn aandacht. De nieuwe initiatieven moeten bijvoorkeur
uit de hulpontvangende landen zelf komen. Ik kan Mevrouw van Ardenne echter
verzekeren dat de vragen om samenwerking in dit kader toenemen, mede door
de Nederlandse bijdrage via de sector specialisten aan de ontwikkeling van
de vrouwenbeweging in die landen. Zo is recent door mij goedkeuring gehecht
aan een aanvraag van het Inter African Committee on Traditional Practices
gericht op de bestrijding van schadelijke traditionele gewoonten waaronder
de besnijdenis van vrouwen. In het Caraibisch gebied wordt een groot regionaal
programma ondersteunt gericht op de bestrijding van sex-toerisme en vrouwenhandel,
in Azie worden programma's ondersteund in de strijd voor mensenrechten van
vrouwelijke arbeidsmigranten en tegen vrouwenhandel, en in Latijns- en Centraal
Amerika worden eveneens projecten gefinancieerd gericht op de bestrijding
van geweld tegen vrouwen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Ik verzoek de Minister nieuwe initiatieven te ondernemen of te
stimuleren in de sfeer van communicatie voor en door vrouwen, bijvoorbeeld
het opzetten van een wereldwijde internetdialoog met vrouwen over de effecten
van liberlaisering van de handel voor kleine ondernemingen of het steunen
van vrouwenradio- en televisieprogramma's, culturele en sportprojecten.»Antwoord:Het belang van communicatie voor en door vrouwen wordt door mij onderkend.
Communicatie en netwerken spelen een belangrijke rol bij versterking van de
vrouwenbeweging wereldwijd. Verschillende activiteiten op dit terrein zijn
en worden vanuit OS middelen gesteund.Voorbeelden zijn:– diensten die via Internet worden geboden door organisaties zoals
het International Women's Tribune Centre en Isis Women's International Cross
Cultural Exchange. Het International Women's Tribune Centre heeft wereldwijd
een belangrijke rol gespeeld bij de informatievoorziening voor de voorbereiding
en follow up van de Vierde Wereldvrouwenconferentie in Beijing;– steun wordt gegeven aan het Vrouwenberaad Ontwikkelingssamenwerking
dat zich op het terrein van communicatie met gebruikmaking van Internet begeeft;– ook worden in de hulpontvangende landen lokale en regionale activiteiten
op het terrein van communicatie gesteund, onder meer om de informatiekloof
tussen lokale arme vrouwen en beleidsmakers te verkleinen. Met name de Ambassades
in Zambia en Zim babwe zijn, met steun van de sectorspecialist
Vrouwen en Ontwikkeling, op dit terrein aktief;– Nederland heeft tevens een aantal vrouwen uit het Zuiden gesponsord
om deel te nemen aan een dit jaar door het Internationaal Informatiecenrum
en Archief voor de Vrouwenbeweging in Amsterdam georganiseerde «Know
How Conference on the World of Women's Information».Het verzoek van mevrouw Van Ardenne CDA voor het gebruik van ICT om de
positie van vrouwen en meisjes te versterken sluit goed aan bij de conclusies
en aanbevelingen van twee rapporten van de United Nations Commission on Science
and Technology for Development, die hoofdzakelijk met Nederlandse financiering
tot stand zijn gekomen. Het ene rapport is, met de achtergrondstudies gepubliceerd
onder de titel «Missing Links: Gender equity in science and technology
for development» (o.a. UNIFEM, 1995) en bevat een volledig hoofdstuk
over de gender dimensie van «information as a transformative tool».
Het tweede rapport: «Knowledge Societies. Information Technology for
Sustainable Development» (Oxford University Press, 1998), bespreekt
ook apart «the Gender implications of ICTs». Ik zeg U gaarne toe
dat de bureaus voor Vrouwen en Ontwikkeling (DSI/VR) en voor Communicatie
in Ontwikkelingslanden (DCO/CO) in samenwerking Uw, en andere aanbevelingen
in de genoemde rapporten betreffend vrouwen en ICT, zullen nagaan op hun uitvoerbaarheid
en effectiviteit en terzake de nodige actie zullen nemen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Verder wil ik een pleidooi houden voor het uitbreiden van traumacentra.»Antwoord:Vanuit verschillende invalshoeken wordt het belang van traumaverwerking
onderkend. Psycho-sociale zorg en daaraan gekoppeld vredesbevorderende activiteiten
zijn een aandachtspunt vanuit humanitaire hulp. In het kader van humanitaire
hulp worden activiteiten op het terein van psycho-sociale zorg speciaal voor
vrouwen en/ of kinderen gesteund, onder meer in Liberia en Bosnië. Verder
wordt psycho-sociale zorg t.b.v. ontheemden en terugkeerders (mannen, vrouwen
en kinderen) in onder meer Noord-Uganda (voor Soedanese vluchtelingen), Liberia,
Cambodja en Bosnië ondersteund. Naast ondersteuning vanuit fondsen voor
humanitiaire hulp wordt vanuit het budget voor Kinderen en Ontwikkeling een
opvangcenturm voor traumaverwerking van Palestijnse kinderen in Libanon, die
wees zijn geworden door Israelische acties (nlg 110.000), gefinancierd.Tevens financiert Nederland vanuit hetzelfde budget in Noord Uganda een
kamp voor opvang en traumaverwerking voor ex-kindsoldaten die door het Lords
Restistance Army vanuit Zuid-Sudan zijn gekidnapt (in totaal 3 miljoen gulden
over 3 jaar).Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Is de Minister bereid om ten behoeve van het kunnen functioneren
van vrouwen en kinderen in een veilige omgeving initiatieven te nemen».Antwoord:De nadruk in mijn beleid ligt op het versterken van de rol van vrouwen
bij conflictoplossing en vredesinitiatieven. In dit verband wijs ik op een
tweetal speciale initiatieven van de betrokken Nederlandse Ambassades in samenwerking
met de afdeling Vrouwen en Ontwikkeling van mijn Ministerie om versterking
van de rol van vrouwen in het vredesproces gericht op het Midden-Oosten conflict
en het conflict in Soedan te faciliteren. In dit kader kunnen initiatieven
van vrouwen zelf, zoals initiatieven om zelf veilige dorpen te creeren, worden
gesteund.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«De vraag is of de sectorspecialisten daarom ook op de ambassades
versterking behoeven»Antwoord:Aangenomen wordt dat het bij deze vraag met name gaat om de sectorspecialisten
Vrouwen en Ontwikkeling op de Ambassades. Ik zal erop toezien dat in de concentratielanden
voor Nederlandse hulp wordt voorzien in adequate deskundigheid op het terrein
van Vrouwen en Ontwikkeling op Ambassades. Tijdens mijn bezoek aan Jemen was
ik onder de indruk van de hoeveelheid werk voor de specialist Vrouwen en Ontwikkeling
aldaar. De indruk is wel dat een volle tijd specialist in combinatie met inzet
van nationale deskundigheid normaal gesproken voldoende is. Waar nodig zal
echter zeker gewerkt worden aan versterking van deze groep specialisten. Daarnaast
is het uitdrukkelijk verantwoordelijkheid van het gehele team op een Ambassade,
inclusief de leiding van de Post, om het Vrouwen en Ontwikkelingsbeleid uit
te dragen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Er is trouwens ook veel meer aandacht nodig voor kinderen en jongeren.
Zij zijn het die met name de toekomst van een land en volk bepalen. Gezonde
voeding, schoon water, gezondheidszorg, veiligheid, opvoeding en onderwijs,
sport en spel zouden voor hen toch beschikbaar moeten zijn. Wat doet de minister
om hieraan gericht te werken?»Antwoord:De belangen van kinderen zijn in de eerste plaats geïntegreerd in
het algemene ontwikkelingsbeleid. Armoedebestrijding zal hun leven en toekomst
positief beïnvloeden. Tevens profiteren kinderen in principe evenredig
van de programma's en projecten ten behoeve van bijvoorbeeld voeding, schoon
water, gezondheidszorg, en onderwijs. Dit zijn de gebruikelijke basis sociale
voorzieningen, die evenzeer voor kinderen bedoeld zijn, en die conform het
20/20-initiatief 20% van het Nederlandse budget uitmaken. Er zijn echter kinderen
die tussen wal en schip vallen. Voor deze kinderen in moeilijke omstandigheden
is een apart beleid opgezet. Het betreft onder meer straatkinderen, werkende
kinderen, kindprostituees, en kinderen die slachtoffer zijn van oorlog, geweld
of de AIDS-epidemie. Voor deze kinderen is in totaal 19 miljoen gulden beschikbaar,
waarbij de komende jaren de meeste aandacht zal uitgaan naar de bestrijding
van de ergste vormen van kinderarbeid, zoals bijvoorbeeld kinderprostitutie.
 Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:Nog even terug naar de multilaterale organiaties en een andere VN-conferentie.
Twee jaar geleden is in Rome bij de FAO-wereldvoedseltop vastgelegd dat gestreefd
wordt om het getal 800 miljoen van voedsel verstoken medeburgers terug te
brengen naar 400 miljoen in 2008. Alleen al de getallen vooral de resterende
400 miljoen stemmen cynisch. Maar mede vanuit mijn achtergrond zult u moeten
billijken dat ik de komende periode daarop regelmatig zal terugkomen. En voedselvoorziening
is dan ook impliciet het watervraagstuk. En uiteraard de nog altijd uitdijende
wereldbevolking. Hoe bereidt Nederland zich voor op de «Cairo+5»
conferentie in februari in Nederland? Is Nederland bereidt samen te werken
met NGO's als de World Population Fund? Zult u zich daarop concentreren samen
met andere bewindslieden, voorop Minister Apotheker?Antwoord:Binnen armoedebestrijding blijft voedselzekerheid een belangrijke aandachtspunt.
De jaarlijkse rapportage van het Ministerie van LNV en Ontwikkelingssamenwerking
aan de tweede kamer over de follow-up van de wereldvoedseltop getuigt hiervan.
Nederland geeft uitvoering aan de verschillende toezeggingen die zijn gedaan
tijdens de voedseltop.Zo wordt aandacht besteed aan het bevolkingsvraagstuk. De nog hoge bevolkingsgroei
in ontwikkelingslanden draagt mede bij aan de situatie van voedselonzekerheid.
Nederland geeft niet alleen bilaterale assistentie, maar draagt ook in multilateraal
verband bij. Nederland is van 8–12 februari 1999 gastland voor het internationaal
forum in het kader van het «Cairo+5» traject, de evaluatie na
5 jaar van de wereldbevolkingsconferentie, die in 1994 in Cairo werd gehouden.
In het kader van de voorbereiding van deze conferentie vindt regelmatig interdepartementaal
overleg plaats evenals met relevante NGO's. Voorafgaand aan het offficiële
UNFPA forum, zal eveneens in Den Haag een NGO-forum plaatsvinden, dat georganiseerd
wordt door de World Population Foundation. Nederland hecht waarde aan de betrokkenheid
van NGO's bij het wereldbevolkingsvraagstuk.Het wereldvoedselvraagstuk is nauw gerelateerd aan het vraagstuk van waterschaarste
en waterbeheer. Teneinde de aandacht van de wereld te vestigen op de mondiale
watercrisis en de noodzaak maatregelen te nemen, draagt Nederland in belangrijke
mate bij aan de World Water Councel, die de opdracht heeft voor het opstellen
van een integrale «Vision for Water, Life and the Environment»
en het «Framework for Action», een wereldwijd actieprogramma dat
opgesteld wordt door de «Global Water Partnership» op basis van
de «Vision».Vraagsteller: Marijnissen (SP)Vraag:Kan aangegeven worden op welke wijze de Regering voorwaarden kan stellen
aan bedrijven bijvoorbeeld bij het verlenen van subsidies, in investeringsprogramma's
danwel op het gebied van handel om zodoende situaties als Shell/Nigeria, produktie
met kinderhanden e.d. te voorkomen cq. tegen te gaan.Antwoord:Ook andere sprekers hebben gedragscodes voor het bedrijfsleven aan de
orde gesteld. Staatssecretaris Ybema zal inzake maatschappelijk verantwoord
ondernemen een brief zenden aan de Tweede Kamer. Ik zal gedragscodes bij hem
onder de aandacht brengen.T.a.v. een adviesaanvraag aan de Stichting van de Arbeid op het gebied
van sociaal verantwoord ondernemen zal ik met mijn collegae van EZ en van
Sociale Zaken overleggen. In dit overleg zou wat mij betreft ook de wenselijkheid
van een koppeling tussen ethisch ondernemen en de aanwending van overheidsmiddelen
aan de orde kunnen komen. Tevens overweeg ik in dit kader aandacht te vragen
voor mogelijke normen die in een algemene standaard opgenomen kunnen worden
en voor de wijze waarop over naleving gerapporteerd zou kunnen worden.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«De Minister zou met inachtneming van het Plan of Action van Beijing,
nadrukkelijk moeten bezighouden met het versterken van de positie van vrouwen
en meisjes.»Antwoord:In het regeerakkoord is het streven naar autonomie van vrouwen hoofddoelstelling
van het ontwikkelingsbeleid. Dit impliceert dat vrouwen in de hulpontvangende
landen in toenemende mate zowel begunstigden als beleidsmakers en beleidsuitvoerders
moeten worden in het totale samenwerkingsprogramma. Deze doelstelling staat
hoog op mijn agenda, hetgeen mag blijken uit mijn besluit activiteiten in
het kader van autonomiebevordering van vrouwen niet alleen te vrijwaren van
bezuinigingen, maar ook met nadruk voorrang te geven waarbij ik de twaalf
essentiele gebieden uit de Platform (armoede, onderwijs en opleiding, gezondheid,
gewapend conflict, economische groei, politieke besluitvorming, mensenrechten,
media, milieu en meisjes) als raamwerk gebruik. Ik ben echter van mening dat
hierbij organisatievorming, armoedebestrijding, politieke besluitvorming en
toegang tot sociale en economische diensten vanuit de specifieke belangen
van vrouwen kern activiteiten zijn. De Nederlandse bijdrage aan gezondheidszorg
in Bangladesh, Ethiopië, Pakistan en Egypte, om voorbeelden te noemen,
onderscheidt zich positief ook ten opzichte van andere donoren door de nadruk
op «safe motherhood»; opleiding van vrouwen in de kraamzorg en
in basisgezondheidszorg; veilige abortus en voorlichting inzake sexueel overdraagbare
ziekten.In Soedan en het Midden-Oosten worden uitdrukkelijk programma's ondersteunt
waarin vrouwen bijdragen aan conflictoplossing. In India, Pakistan en Bangladesh,
om voorbeelden te noemen, wordt voorrang gegeven aan onderwijs aan meisjes
en worden kredietprogramma's ondersteunt waarin vrouwen in ruime meerderheid
de kredietnemers zijn. In alle landen waar sectorspecialisten VenO aanwezig
zijn wordt gewerkt aan het versterken van de rol van vrouwen in politieke
besluitvorming en voor bestrijding van geweld tegen vrouwen. In mei dit jaar
zijn in Harare ruim 100 vrouwen uit 31 landen door Nederland bijeen gebracht
rond de rol en strategien van vrouwen bij goed bestuur in hun landen. Hoewel de conclusie van de recente evaluatie van het Nederlandse vrouwen
en ontwikkelingsbeleid overwegend positief is, blijft staan dat vrouwen ten
opzichte van mannen in de hoofdstroom van de Nederlandse hulp nog verreweg
in de minderheid zijn. In de huidige regeerperiode wil ik daarom, meer dan
ooit, inhoud geven aan het groeiend besef in de wereldgemeenschap dat voor
rechtvaardigheid, vrede en duurzame ontwikkeling een actieve en gelijkwaardige
rol van vrouwen in de sociaal-economische en politieke ontwikkeling een must
is. De empowerment van vrouwen, rechtsgelijkheid tussen vrouwen en mannen
en de educatie van mannen hebben voorrang. Om met mijn Zweedse collega te
spreken: «Het investeren in vrouwen en het stimuleren van de ontwikkelingsinvestering
van vrouwen is de sleutel tot armoedebestrijding en ontwikkeling.»Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Nieuwe initiatieven zijn ook nodig om vrouwen en meisjes te beschermen
en weerbaar te maken tegen toenemend sexueel en ander geweld, initiatieven
zijn nodig om de internationale handel in vrouwen en kinderen te stoppen»Antwoord:Tegen de achtergrond van het toenemend geweld tegen vrouwen wereldwijd
is er altijd ruimte voor nieuwe initiatieven. Ik wijs er echter op dat in
mijn beleid een vraaggestuurde aanpak voorrang heeft boven aanbodsturing.
De opmerkingen van het geachte lid Karimi (GroenLinks) met betrekking tot
de noodzaak van «ownership» hebben ook in het kader van het vrouwen
en ontwikkelingsbeleid mijn aandacht. De nieuwe initiatieven moeten bijvoorkeur
uit de hulpontvangende landen zelf komen. Ik kan Mevrouw van Ardenne echter
verzekeren dat de vragen om samenwerking in dit kader toenemen, mede door
de Nederlandse bijdrage via de sector specialisten aan de ontwikkeling van
de vrouwenbeweging in die landen. Zo is recent door mij goedkeuring gehecht
aan een aanvraag van het Inter African Committee on Traditional Practices
gericht op de bestrijding van schadelijke traditionele gewoonten waaronder
de besnijdenis van vrouwen. In het Caraibisch gebied wordt een groot regionaal
programma ondersteunt gericht op de bestrijding van sex-toerisme en vrouwenhandel,
in Azie worden programma's ondersteund in de strijd voor mensenrechten van
vrouwelijke arbeidsmigranten en tegen vrouwenhandel, en in Latijns- en Centraal
Amerika worden eveneens projecten gefinancieerd gericht op de bestrijding
van geweld tegen vrouwen.Ook internationaal worden een aantal projecten ondersteund inzake geweld
tegen vrouwen en vrouwenhandel. Genoemd kan worden het project «Tourism
and sex trade in the Caribbean».Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Ik verzoek de Minister nieuwe initiatieven te ondernemen of te
stimuleren in de sfeer van communicatie voor en door vrouwen, bijvoorbeeld
het opzetten van een wereldwijde internetdialoog met vrouwen over de effecten
van liberlaisering van de handel voor kleine ondernemingen of het steunen
van vrouwenradio- en televisieprogramma's, culturele en sportprojecten.»Antwoord:Het belang van communicatie voor en door vrouwen wordt door mij onderkend.
Communicatie en netwerken spelen een belangrijke rol bij versterking van de
vrouwenbeweging wereldwijd. Verschillende activiteiten op dit terrein zijn
en worden vanuit OS middelen gesteund.Voorbeelden zijn:– diensten die via Internet worden geboden door organisaties zoals
het International Women's Tribune Centre en Isis Women's International Cross
Cultural Exchange. Het International Women's Tribune Centre heeft wereldwijd
een belangrijke rol gespeeld bij de informatievoorziening voor de voorbereiding
en follow up van de Vierde Wereldvrouwenconferentie in Beijing;– steun wordt gegeven aan het Vrouwenberaad Ontwikkelingssamenwerking
dat zich op het terrein van communicatie met gebruikmaking van Internet begeeft;– ook worden in de hulpontvangende landen lokale en regionale activiteiten
op het terrein van communicatie gesteund, onder meer om de informatiekloof
tussen lokale arme vrouwen en beleidsmakers te verkleinen. Met name de Ambassades
in Zambia en Zimbabwe zijn, met steun van de sectorspecialist Vrouwen en Ontwikkeling,
op dit terrein aktief;– Nederland heeft tevens een aantal vrouwen uit het Zuiden gesponsord
om deel te nemen aan een dit jaar door het Internationaal Informatiecenrum
en Archief voor de Vrouwenbeweging in Amsterdam georganiseerde «Know
How Conference on the World of Women's Information».Het verzoek van mevrouw Van Ardenne (CDA) voor het gebruik van ICT om
de positie van vrouwen en meisjes te versterken sluit goed aan bij de conclusies
en aanbevelingen van twee rapporten van de United Nations Commission on Science
and Technology for Development, die hoofdzakelijk met Nederlandse financiering
tot stand zijn gekomen. Het ene rapport is, met de achtergrondstudies gepubliceerd
onder de titel «Missing Links: Gender equity in science and technology
for development» (o.a. UNIFEM, 1995) en bevat een volledig hoofdstuk
over de gender dimensie van «information as a transformative tool».
Het tweede rapport: «Knowledge Societies. Information Technology for
Sustainable Development» (Oxford University Press, 1998), bespreekt
ook apart «the Gender implications of ICTs». Ik zeg U gaarne toe
dat de bureaus voor Vrouwen en Ontwikkeling (DSI/VR) en voor Communicatie
in Ontwikkelingslanden (DCO/CO) in samenwerking Uw, en andere aanbevelingen
in de genoemde rapporten betreffend vrouwen en ICT, zullen nagaan op hun uitvoerbaarheid
en effectiviteit en terzake de nodige actie zullen nemen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Verder wil ik een pleidooi houden voor het uitbreiden van traumacentra
zoals ik deze in Cambodja heb gezien, waar noodzakelijke verwerking van traumatische
ervaringen op een uiterst deskundige wijze door een Nederlands
traumateam wordt begeleid».Antwoord:Vanuit verschillende invalshoeken wordt het belang van traumaverwerking
onderkend. Psycho-sociale zorg en daaraan gekoppeld vredesbevorderende activiteiten
zijn een aandachtspunt vanuit humanitaire hulp. In het kader van humanitaire
hulp worden activiteiten op het terein van psycho-sociale zorg speciaal voor
vrouwen en/ of kinderen gesteund, onder meer in Liberia en Bosnië. Verder
wordt psycho-sociale zorg t.b.v. ontheemden en terugkeerders (mannen, vrouwen
en kinderen) in onder meer Noord-Uganda (voor Soedanese vluchtelingen), Liberia,
Cambodja en Bosnië ondersteund. Naast ondersteuning vanuit fondsen voor
humanitiaire hulp wordt vanuit het budget voor Kinderen en Ontwikkeling een
opvangcenturm voor traumaverwerking van Palestijnse kinderen in Libanon, die
wees zijn geworden door Israelische acties (nlg 110.000), gefinancierd.Tevens financiert Nederland vanuit hetzelfde budget in Noord Uganda een
kamp voor opvang en traumaverwerking voor ex-kindsoldaten die door het Lords
Restistance Army vanuit Zuid-Sudan zijn gekidnapt (in totaal 3 miljoen gulden
over 3 jaar).Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Is de Minister bereid om ten behoeve van het kunnen functioneren
van vrouwen en kinderen in een veilige omgeving initiatieven te nemen».Antwoord:De nadruk in mijn beleid ligt op het versterken van de rol van vrouwen
bij conflictoplossing en vredesinitiatieven. In dit verband wijs ik op een
tweetal speciale initiatieven van de betrokken Nederlandse Ambassades in samenwerking
met de afdeling Vrouwen en Ontwikkeling van mijn Ministerie om versterking
van de rol van vrouwen in het vredesproces gericht op het Midden-Oosten conflict
en het conflict in Soedan te faciliteren. In dit verband zou ook steun aan
initiatieven van vrouwen om zelf veilige dorpen te creëren, kunnen worden
gegeven, vooral als iniatieven bijdragen aan een duurzame oplossing.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«De vraag is of de sectorspecialisten daarom ook op de ambassades
versterking behoven»Antwoord:Aangenomen wordt dat het bij deze vraag met name gaat om de sectorspecialisten
Vrouwen en Ontwikkeling op de Ambassades. Ik zal erop toezien dat in de concentratielanden
voor Nederlandse hulp wordt voorzien in adequate deskundigheid op het terrein
van Vrowuen en Ontwikkeling op Ambassades. Tijdens mijn bezoek aan Jemen was
ik onder de indruk van de hoeveelheid werk voor de specialist Vrouwen en Ontwikkeling
aldaar. De indruk is wel dat een volle tijd specialist in combinatie met inzet
van nationale deskundigheid normaal gesproken voldoende is. Waar nodig zal
echter zeker gewerkt worden aan versterking van deze groep specialisten. Daarnaast
is het uitdrukkelijk verantwoordelijkheid van het gehele team op een Ambassade,
inclusief de leiding van de Post, om het Vrouwen en Ontwikkelingsbeleid uit
te dragen.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:«Er is trouwens ook veel meer aandacht nodig voor kinderen en jongeren.
Zij zijn het die met name de toekomst van een land en volk bepalen. Gezonde
voeding, schoon water, gezondheidszorg, veiligheid, opvoeding en onderwijs,
sport en spel zouden voor hen toch beschikbaar moeten zijn. Wat doet de minister
om hieraan gericht te werken?»Antwoord:De belangen van kinderen zijn in de eerste plaats geïntegreerd in
het algemene ontwikkelingsbeleid. Armoedebestrijding zal hun leven en toekomst
positief beïnvloeden. Tevens profiteren kinderen in principe evenredig
van de programma's en projecten ten behoeve van bijvoorbeeld voeding, schoon
water, gezondheidszorg, en onderwijs. Dit zijn de gebruikelijke basis sociale
voorzieningen, die evenzeer voor kinderen bedoeld zijn, en die conform het
20/20-initiatief 20% van het Nederlandse budget uitmaken. Er zijn echter kinderen
die tussen wal en schip vallen. Voor deze kinderen in moeilijke omstandigheden
is een apart beleid opgezet. Het betreft onder meer straatkinderen, werkende
kinderen, kindprostituees, en kinderen die slachtoffer zijn van oorlog, geweld
of de AIDS-epidemie. Voor deze kinderen is in totaal 19 miljoen gulden beschikbaar,
waarbij de komende jaren de meeste aandacht zal uitgaan naar de bestrijding
van de ergste vormen van kinderarbeid, zoals bijvoorbeeld kinderprostitutie.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:De CDA-fractie vindt de langdurige en forse escalaties van geweld schokkend,
met name de conflicten met etnische minderheden en de uitbarstingen van geweld
tussen christenen en moslims.Nederland heeft als donor in de schuldverlichting nu aandeel in de economische
hervormingen en zal ook in de democratisering een rol dienen te vervullen.
Is de Minister van Buitenlandse Zaken daartoe bereid?Antwoord:Ik kan u verzekeren dat de Nederlandse regering de ontwikkelingen in Indonesië
op de voet blijft volgen. De gewelddadige gebeurtenissen in Jakarta op 22
november jl. hebben opnieuw aangetoond dat etnische en religieuze spanningen
in het huidige politieke en economische klimaat bij de geringste aanleiding
tot uitbarsting kunnen komen. Deze kwestie zal op verzoek van Nederland binnenkort
in EU-verband aan de orde komen, waarbij Nederland in het bijzonder aandacht
zal vragen voor de positie van de Molukkers in Indonesië.Op 8 oktober hebben collega Herfkens en ik de Tweede Kamer per brief uiteengezet
waarom voor Indonesië is gekozen voor een stapsgewijze beleidsinzet.
Wat betreft de OS-relatie zijn voor de korte termijn slechts middelen beschikbaar
voor schuldconsolidatie in het kader van de Club van Parijs: voor het overige
zullen de ontwikkelingen in Indonesië worden afgewacht. Eerder genoemde
zorgwekkende gebeurte nissen van de laatste weken hebben duidelijk
gemaakt dat een dergelijke benadering op zijn plaats is.Dat de focus bij de OS-relatie ligt op schuldconsolidatie laat onverlet
dat Nederland in bilateraal en multilateraal verband blijft inzetten op steun
aan het proces van politieke hervormingen. Zo wordt op dit moment bezien op
welke wijze Nederland steun kan verlenen aan de parlementsverkiezingen van
mei/juni 1999, mogelijk via een bijdrage aan UNDP, dat door Indonesische autoriteiten
is verzocht de verkiezingssteun te coördineren.Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:«En zult U samen waken voor strijdigheid tussen het EU GLB en de
OS-lijn. Zal de OS-raad de lijst met incoherente punten aanleveren en wilt
U de Tweede Kamer informeren? De gesubsidieerde export van rundvlees naar
Afrika werkt nog altijd ontwrichtend en dient te worden afgeschaft»Antwoord:Nederland ijvert voor coherentie tussen het OS-beleid en andere beleidsterreinen
van de EU, zoals het GLB, en heeft daartoe de laatste jaren meerdere initiatieven
ondernomen. Op dit onderwerp is tevens ingegaan bij de beantwoording van de
schriftelijke vragen van de Kamer (onder meer nummer 24 en 258). Nederland
spant zich in voor een verbetering van de markttoegang van landbouwprodukten
uit de MOL's en steunt de marktgerichte hervorming van het GLB in het kader
van Agenda 2000. In die context wordt tevens aandacht besteed aan de relatie
tussen de huidige voorstellen tot hervorming van het GLB en de Millenniumronde
in WTO-kader, mede met het oog op de effecten voor ontwikkelingslanden.Tijdens de OS-Raad van 30 november jl. is, mede op Nederlands aandringen,
overeen gekomen dat de Europese Commissie aan de OS-Raad van mei 1999 uitvoerig
zal rapporteren over de wijze waarop gevolg is gegeven aan de «coherentie-resolutie»
van 1997, waarin onder meer werd bepaald dat de Commissie incoherenties onder
de aandacht van de Raad zal brengen. Ik ben uiteraard bereid te zijner tijd
de rapportage van de Commissie aan de Kamer ter beschikking te stellen.Inzake de gesubsidieerde export van rundvlees naar Afrika bestaat de afspraak
met het Ministerie van LNV dat wanneer, bijvoorbeeld van ambassades, signalen
worden ontvangen over marktverstoringen door gesubsidieerde EU-export, het
Ministerie van LNV dit in Brussel aan de orde zal stellen. De Kamer werd hiervan
door de vorige Minister van LNV op de hoogte gesteld, in antwoord op vragen
van de Tweede Kamer, op 14 januari 1997 en 24 juni 1997.Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:«En zult U samen waken voor strijdigheid tussen het EU GLB en de
OS-lijn. Zal de OS-raad de lijst met incoherente punten aanleveren en wilt
U de Tweede Kamer informeren? De gesubsidieerde export van rundvlees naar
Afrika werkt nog altijd ontwrichtend en dient te worden afgeschaft».Antwoord:Nederland ijvert voor coherentie tussen het OS-beleid en andere beleidsterreinen
van de EU, zoals het GLB, en heeft daartoe de laatste jaren meerdere initiatieven
ondernomen. Op dit onderwerp is tevens ingegaan bij de beantwoording van de
schriftelijke vragen van de Kamer (onder meer nummer 24 en 258). Nederland
spant zich in voor een verbetering van de markttoegang van landbouwprodukten
uit de MOL's en steunt de marktgerichte hervorming van het GLB in het kader
van Agenda 2000. In die context wordt tevens aandacht besteed aan de relatie
tussen de huidige voorstellen tot hervorming van het GLB en de Millenniumronde
in WTO-kader, mede met het oog op de effecten voor ontwikkelingslanden.Tijdens de OS-Raad van 30 november jl. is, mede op Nederlands aandringen,
overeen gekomen dat de Europese Commissie aan de OS-Raad van mei 1999 uitvoerig
zal rapporteren over de wijze waarop gevolg is gegeven aan de «coherentie-resolutie»
van 1997, waarin onder meer werd bepaald dat de Commissie incoherenties onder
de aandacht van de Raad zal brengen. Ik ben uiteraard bereid te zijner tijd
de rapportage van de Commissie aan de Kamer ter beschikking te stellen.Inzake de gesubsidieerde export van rundvlees naar Afrika bestaat de afspraak
met het Ministerie van LNV dat wanneer, bijvoorbeeld van ambassades, signalen
worden ontvangen over marktverstoringen door gesubsidieerde EU-export, het
Ministerie van LNV dit in Brussel aan de orde zal stellen. De Kamer werd hiervan
door de vorige Minister van LNV op de hoogte gesteld, in antwoord op vragen
van de Tweede Kamer, op 14 januari 1997 en 24 juni 1997.Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:Kunnen de fl. 60 miljoen die zijn bevroren worden vrijgemaakt en
doelgericht besteed?Antwoord:De Europese Unie heeft per 1 november 1998 een nieuw Gemeenschappelijk
Standpunt over Nigeria aangenomen. In dit Standpunt worden de positieve ontwikkelingen
in Nigeria verwelkomd, en zijn enkele onderdelen van de sancties, zoals visa-restricties
en de ban op sport-uitwisselingen, afgeschaft. Een wapenembargo blijft van
kracht, evenals een sanctie op opleidingen van militairen anders dan in het
kader van Goed Bestuur en Mensenrechten. Het besluit over volledige hervatting
van de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie zal pas worden genomen
na de installatie van een democratisch gekozen burgerregering. De verkiezingen
van februari 1999, die moeten zorgen voor een democratisch gekozen regering,
worden door de Europese Unie financieel ondersteund.In afwachting van de verkiezingen en van het besluit van de Europese Unie
tot volledige hervatting van de ontwikkelingssamenwerking, voorziet het Gemeenschappelijk
Standpunt wel al in de mogelijkheid van een dialoog met de Nigeriaanse overheid
over de hervatting van de ontwikkelingssamenwerkingrelatie van de EU met Nigeria.
De concrete invulling van de mogelijk vrij te komen hulpgelden zal uiteindelijk
door de EU in samenspraak met de Nigeriaanse overheid vastgesteld moeten worden.De aanwending van EU-ontwikkelingsgelden voor het verzoenen van de inwoners van de Delta met de oliemaatschappijen, het opruimen
van milieuvervuiling en het herstarten van de olieproductie ligt overigens
niet direct voor de hand. Immers, dit is primair een taak voor de oliemaatschappijen
zelf. De EU zou hierbij hoogstens een faciliterende rol spelen.Vraagsteller: Ter Veer (D66)Vraag:Voor wat betreft toezicht en beheer van de financiën van dit departement.
De Rekenkamer richt het onderzoek nu vooral op het financieel beheer. De fractie
van D66 wil dit graag uitbreiden ook tot doelmatigheid. Graag een reactie
van de minister hierop.Antwoord:Een reactie hierop zou gevraagd moeten worden aan de Rekenkamer. Zij bepaalt
immers zelf welke onderzoeken zij wenst te verrichten.Dat de indruk wellicht ontstaat dat de Rekenkamer zich vooral richt op
het financieel beheer, wordt m.i. verklaard door het gegeven dat er ieder
jaar opnieuw door de Rekenkamer een rapport wordt uitgebracht bij de financiële
verantwoordingen van de ministeries, het zogenoemde Rechtmatigheidsonderzoek.Het oordeel over het financieel beheer is daarin, elk jaar weer, een essentieel
onderdeel.Het is mij evenwel bekend dat de Rekenkamer daarnaast echter ook doelmatigheidsonderzoeken
uitvoert. Aan het Verslag 1997 van de Rekenkamer (Kamerstuk 1997–1998,
25 955, nrs. 1 en 2) kan bijvoorbeeld ontleend worden dat zij in 1997 in totaal
65 onderzoeken uitvoerde waarvan er 15 betrekking hadden op financieel beheer,
24 op de financiële verantwoordingen van ministeries en fondsen en 26
op doelmatigheid.Vraagsteller: Karimi (GroenLinks)Vraag:Kan de minister bevestigen dat bij de hulpverlening na Mitch de VN-vraag
om spoedeisende, levensreddende hulp pas na 4 dagen Defensie be- reikte? Heeft
de Minister maatregelen genomen om dergelijke blamages in het vervolg te voorkomen?Antwoord:Zorgvuldige reconstructie van de afwikkeling van het verzoek om inzet
van militaire middelen (m.n. boten met bemanning voor «search and rescue»
van door de overstromingen getroffen slachtoffers in Honduras) leidt mij tot
de conclusie dat er door de Nederlandse autoriteiten voortvarend is opgetreden
en dat er geen sprake is van aan Nederlandse ambtenaren verwijtbare vertraging
in de behandeling van deze aanvraag. Het verzoek van de VN om boten te leveren,
is in het weekeinde van 31 oktober/1 november bij de PV Geneve per fax binnengekomen.
De VN heeft nagelaten om de telefonisch immer bereikbare weekeindedienstambtenaar
van de PV dan wel die van het ministerie telefonisch te attenderen op dit
verzoek. Daardoor is het verzoek op maandag 2 november pas door de PV naar
het ministerie doorgeleid en dezelfde dag nog in behandeling genomen. Zoals
gebruikelijk bij dit soort verzoeken wordt eerst in onderling overleg tussen
Defensie en Buitenlandse Zaken bezien of inwilliging van het verzoek wenselijk
en haalbaar is. Aangezien de aanvraag oorspronkelijk betrekking had op materiaal
dat binnen 48 uur in het operatiegebied inzetbaar moest zijn en gezien de
afstand die tussen Nederland en Honduras overbrugd moest worden, leek honorering
van dit verzoek niet haalbaar. Op woensdag 4 november bevestigde de VN het
voortduren van de behoefte aan inzet van boten plus bemanning en dat deze
inzet benodigd was binnen een tijdsbestek van 72 uur na indiening van de aanvraag
voor een periode van drie weken. Aan dit verzoek kon wel worden voldaan, hetgeen
de reden was dat nog op woensdagavond besloten werd gevolg te geven aan de
aanvraag van de VN. Donderdag 5 november is het team vertrokken.Overigens stelde de VN op 10 november in een bericht: «..we thank
especially the Governments of the Kingdom of the Netherlands and the United
Kingdom for the swift and comprehensive aswers to our request and the rapid
deployment of assets to the disaster area ....»Ik zie dan ook geen reden om op dit moment wijzigingen aan te brengen
in bestaande afspraken en procedures voor de inzet van militaire middelen
in noodsituaties. Het is natuurlijk wel zo dat uit alle operaties lessen getrokken
kunnen worden. Mijn medewerkers zullen zoals gebruikelijk in breder verband
(samen met de collega's van Defensie en van de Verenigde Naties) het verloop
van deze operatie eva- lueren en op basis daarvan bezien welke lessen daaruit
voor de toe- komstige samenwerking getrokken kunnen worden.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Goed daarbij passend is ook de idee om te komen tot één
coördinatiepunt voor humanitaire hulp, in het bijzonder voor de wederopbouw
na beslechting van een conflict. De plaatsvervangende chef defensiestaf, generaal
Van Baal, stelde onlangs voor een forum in te stellen waar de vertegenwoordigers
van departementen en het bedrijfsleven samenwerken om de nationale inspanningen
in crisisgebieden te stroomlijnen, men de weg weet naar internationale instellingen,
een open deur heeft voor NGO's enz. Achter onze militairen moet het bedrijfsleven
meer worden betrokken bij wederopbouwwerk. Thans gebeurt dat in Bosnië
b.v. nauwelijks. Graag een reactie op deze idee.Antwoord:De coördinatie van de Nederlandse inspanningen op het gebied van
humanitaire hulp en wederopbouw geschiedt door het Ministerie van Buitenlandse
Zaken. Dit ministerie onderhoudt contacten met andere departementen, waaronder
in het geval van Bosnië ook het ministerie van Economische Zaken, en
relevante internationale organisaties (zoals het Kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger,
UNHCR) en de deur staat open voor NGO's. Voorts zijn ten laste van de begroting
voor ontwikkelingssamenwerking middelen beschikbaar gesteld aan het Nederlandse
SFOR-contingent voor herstelprojecten en is een bedrijfsleven-faciliteit in
het leven geroepen waaruit leveranties van Nederlandse goederen en diensten
kunnen worden gefinancierd in het kader van het internationale wederopbouwprogramma.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Tenslotte zou ik eindelijk eens een helder inzicht willen krijgen in de
 invulling van de 0,1% BNP voor het internationaal milieubeleid.
Kan dat eens in een notitie worden uiteengezet en beargumenteerd?Antwoord:Voor de beantwoording van de vraag om een helder inzicht te krijgen in
de invulling van de 0,1% BNP voor internationaal milieubeleid verwijs ik gaarne
naar de Nota Natuur en Milieubeleid. Deze is door de vorige minister van Buitenlandse
Zaken dit voorjaar naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierin worden de prioriteiten
uiteengezet en de Nota bevat tevens een extra comptabele staat waarin uiteengezet
wordt hoe de 0,1% BNP precies wordt besteed.Vraagsteller: Dijksma (PvdA)Vraag:Op welke manier kan en wil de regering eraan bijdragen dat de negatieve
kanten van de aanpassingsprogramma's verdwijnen?Antwoord:In de opzet van structurele aanpassingsprogramma's dienen naast voorwaarden
die worden verbonden aan het verlenen van steun aan economische hervormingen
in de betrokken landen tevens voorwaarden te worden opgenomen over het sociale
beleid van het land. Ik ben er voorstander van om economische en sociale voorwaarden
integraal onderdeel te laten zijn van het aanpassingsbeleid; dit biedt goede
garanties dat aan eventuele negatieve effecten van aanpassingsprogramma's
direct het hoofd kan worden geboden. Voorkomen is beter dan genezen. Bovenstaande
wordt door Nederland actief binnen de Wereldbank uitgedragen.Overigens leeft met name sinds de Aziatische financiële crisis het
besef steeds sterker bij de internationale financiële instellingen (IFI's)
dat dergelijke crises niet kunnen worden opgelost zonder voldoende aandacht
te besteden aan de sociale gevolgen ervan. Maatregelen om deze gevolgen te
bestrijden vormen dan ook steeds meer een vast onderdeel van de programma's
van de IFI's.Vraagsteller: Dijksma (PvDA)Vraag:Spreiding van de themadeskundigen milieu Antwoord:Op een 16-tal ambassades zijn themadeskundigen milieu gestationeerd die
verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning van het OS-programma op gebied
van milieu. Verschillende themadeskundigen hebben een regionale invalshoek
en gaan over meerdere landen. Sommige themadeskundigen zijn verantwoordelijk
voor zowel de milieu-invalshoek (ML) als voor de plattelandsontwikkeling (PL).De volgende themadeskundigen milieu zijn actief:Afrika: Dakar (regionaal, combi ML/PL), Bamako (regionaal, combi ML/PL),
Cotonou (regionaal), Nairobi (regionaal), Maputo (regionaal), Harare (regionaal).Latijns-Amerika: San Jose (regionaal, vacant), Paramaribo (nationaal,
combi ML/PL), Quito (combi ML/PL), La Paz.Azië: New Delhi, Islamabad (vacant), Peking, Bangkok (regionaal),
Hanoi (regionaal).Vraagsteller: Van den Berg (SGP)Vraag:Wij vragen de minister om op effectieve wijze steun te verlenen aan en
beleid te voeren op de identiteitsgebonden NGO's (onder de Icco-paraplu).
Deze organisaties blijken op effectieve wijze te werk te gaan en vormen wat
ons betreft een hoeksteen van het ontwikkelingsbeleid.Vindt de Minister dat de Medefinancieringsorganisaties niet meer geld
zouden moeten ontvangen?Antwoord:Het gaat om het op effectieve wijze besteden van ontwikkelingsfondsen
die gericht zijn op armoedebestrijding. In dat opzicht heb ik steeds de nadruk
gelegd op afstemming van het beleid van de Medefinancieringsorganisaties op
dat van de Nederlandse overheid. Tegelijkertijd behouden de MFO's hun autonomie,
waarbij zij in nauw overleg met hun achterban, dat wil zeggen de organisaties
die zich qua levensvisie identificeren met de MFO, hun beleid vorm geven.Het budget van de Medefinancieringsorganisaties is in de afgelopen jaren
steeds aanzienlijk gestegen en dit zal ook in 1999 het geval zijn als de bijdrage
aan het MFP overeen zal komen met 10% ODA. Vraagsteller: Dijksma (PvdA)Vraag:Vanwege het aanbod van partnerschap voor duurzame ontwikkeling vraag ik
naar de manier waarop de Nederlandse regering de discussie over het nieuwe
verdrag van Lome verder aanzwengelt? Zoekt de regering naar compromissen die
meer recht doen aan de belangen van het zuiden? Als het antwoord niet onmiddelijk
te geven is, mag ik dan de opvatting van de regering tegemoet zien in de notitie
over de relatie tussen OS en EZ?Antwoord:In november 1997 is de notitie «Nederlandse visie op de toekomstige
betrekkingen EU-ACS» door de regering vastgesteld. De notitie bevat
de Nederlandse inzet voor de onderhandelingen over de inhoud van het EU-mandaat
inzake de nieuwe Lomé conventie. De notitie is wat mij betreft een
voorbeeld van een ontschot beleidsdocument, waarin de verschillende invalshoeken
van diverse departementen, waaronder OS en EZ, hebben geleid tot een consistent
resultaat. In de notitie is getracht tegemoet te komen aan de belangen van
«het zuiden», in dit geval de ACS-landen, waarbij specifiek aandacht
aan de situatie van MOL's werd gegeven.In juli 1998 is na moeizame onderhandelingen het EU-mandaat aangenomen
door de Algemene Raad, waarbij Nederland zich als enige van stemming onthield
omdat het van mening was dat met betrekking tot de toekomstige handelsrelaties
met ACS-landen onvoldoende tegemoet werd gekomen aan de belangen van met name
de MOL's. Hierover is destijds aan de Kamer gerapporteerd. Op dit moment zijn
de onderhandelingen tussen EU en ACS-landen, waarbij de Commissie, op basis
van het mandaat namens de EU onderhandelt, nog maar net begonnen.Indien zich gedurende de onderhandelingen een gelegenheid voordoet, bijvoorbeeld
omdat het EU-mandaat op punten aanpassing behoeft, zal de regering uiteraard
trachten haar oorspronkelijke inzet – die in de meeste gevallen meer
recht deed aan de belangen van het Zuiden dan het EU-mandaat – alsnog
in samenwerking met gelijkgezinde landen te realiseren. Vraagsteller: Van den Berg (SGP)Vraag:In de brief van de IUCN wordt ophef gemaakt over de absoluut te kort schietende
capaciteit om de besteding van EU-ontwikkelingsgelden te evalueren, alsook
over de onverantwoorde besteding van EU-hulpgelden...Wil de minister op dit
deel van de brief reageren?Antwoord:IUCN stelt niet dat er onvoldoende capaciteit is om de besteding van EU
ontwikkelingsgelden te evalueren, maar dat er onvoldoende capaciteit voor
milieu-screening van projectvoorstellen is. Ik onderschrijf deze stelling,
mede op basis van bevindingen van de DAC-examens van de Europese hulp uit
1995 en 1998, en van onafhankelijke evaluaties van die hulp die momenteel
gaande zijn. Allen constateren, dat de Commissie moeite heeft om «horizontale»
thema's als milieu effectief in haar beleid en programma's te integreren.
Tevens constateren zij overigens dat de Commissie ook op dit punt progressie
boekt. Ik hoop dat, naarmate de Europese OS zich minder op projecten, en meer
op programma's gaat richten, meer capaciteit zal vrijkomen voor kwaliteitsbewaking,
waaronder op het gebied van milieu.Nederland heeft zich hiervoor sterk gemaakt tijdens de onderhandelingen
over het mandaat voor de Lomé-onderhandelingen (waarin milieu tot een
van de kernthema's is verheven), en zal dat zeker ook doen wanneer in mei
1999 de resultaten van de onafhankelijke evaluaties aan de Europese OS-ministers
worden voorgelegd. Een kritische houding op onder meer dit punt is mei jl.
reeds aangekondigd.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Is het overigens niet vreemd dat je nergens uit de begrotingstoelichting
kunt achterhalen met hoeveel landen we een ontwikkelingsrelatie hebben?Antwoord:De heer Middelkoop constateert dat het niet mogelijk is uit de begroting
het aantal landen af te leiden waar Nederland een ontwikkelingsrelatie mee
heeft. Het Nederlands ontwikkelingssamenwerkingsbeleid heeft een aantal instrumenten
die werelwijd toepasbaar zijn, zoals het «kleine ambassadeprojecten»-programma.
Ook kosten voor de opvang van vluchtelingen worden toegerekend aan de landen
van herkomst. Bij dit soort posten is vooraf geen planning op landen aan de
orde: aanwending van middelen is afhankelijk van de vraag. In het jaarverslag
OS wordt (ex post) een opsomming van landen gegeven. Omwille van de leesbaarheid
zijn landen waar weinig geld naar toegaat, geclusterd. Analoog aan de in de
brief aan de Kamer gehanteerde indeling zal hierin in de toekomst beter worden
voorzien.Vraagsteller: Van Ardenne-van der Hoeven (CDA)Vraag:Is de minister bereid knelpunten in het ORET/MILIEV budget op te lossen?Vraagsteller: Voorhoeve (VVD)Vraag:Wil de minister toezeggen voor stroomlijning van ORET zorg te dragen?Antwoord:In 1999 zal weliswaar het budget worden overschreden, maar het is twijfelachtig
of dat ook in volgende jaren zal gebeuren. Inderdaad ben ik van plan, zoals
mevrouw van Ardenne suggereerde, het kasoverschot van ORET mee te nemen naar
volgend jaar.Als knelpunten noemt mevrouw van Ardenne de behandelingsduur en de verschillende
criteria. Uiteraard is het doel de behandeling zo kort mogelijk te houden.
Vanwege de afspraken binnen de OESO en onze eigen criteria zijn we wel aan
grenzen gebonden. Ik ben niet bereid iets te doen aan de criteria. In voorgaande
jaren is de toetsing daarop al sterk vereenvoudigd. Recent heb ik de interne
goedkeuringsprocedure voor ORET-schenkingen beneden de f 5 mln met circa vier
weken bekort. Voor vele van deze schenkingen geldt ook een verkorte procedure
in de OESO-consensus, zodat deze bekorting direct merkbaar zal zijn voor het
Nederlandse bedrijfsleven.In antwoord op vragen van de heer Voorhoeve en mevrouw Van Ardenne over
verdere stroomlijning van de programma's kan ik het volgende opmerken. We
werken thans aan integratie van de bedrijfslevenprogramma's die vallen onder
ontwikkelingssamenwerking met die van andere ministeries. In een enkel geval
is die integratie direct te realiseren, zoals de PSOM-programma's en IBTA-programma's,
die bij Senter respectievelijk FMO in beheer zijn. Ik ben warm voorstander
van het opzetten van een transactieloket. Er loopt nu een onderzoek naar de
mogelijke organisatievorm . Zodra dat is afgerond zal ik in overleg met mijn
collega's Zalm en Jorritsma een besluit voorbereiden voor de oprichting van
dit loket.Vraagsteller: Karimi (GroenLinks)Vraag:Mw Karimi houdt een betoog over Jemen, Goed Bestuur en de landenkeuze
en vraagt de minister om een reactie.Antwoord:Jemen is een van de MOL's en staat 151 op de HDI lijst. Op het punt van
goed beleid geldt niet de foto maar de film: het gaat om de trend en niet
om een momentopname. IMF en Wereldbank zijn redelijk positief over het economische
beleid. Op sociaal terrein scoort het land op de prioriteit voor basisgezondheidszorg.
Op het punt van goed bestuur is de situatie niet ideaal. Maar het is het enige
land in de regio waar verkiezingen plaatsvonden. Ten aanzien van de mensenrechten:
de positie van de vrouw is zo ongeveer de slechtste ter wereld. Maar nu zit
er een regering waarvan de ministers openlijk reproductieve rechten bepleiten,
hetgeen veel betekent in een islamitisch land.Vraagsteller: Van Middelkoop (GPV)Vraag:Wanneer en op welke wijze zal de minister een einde maken aan onze ontwikkelingsrelatie
met China?Antwoord:Er zijn nog geen besluiten gevallen. In ieder geval zullen de bestaande
verplichtingen worden nagekomen. Deze lopen nog tot het einde van de huidige
Kabinetsperiode. Noot 2 (zie blz. 2434)Naar aanleiding van Uw verzoek een verklaring te geven waarom kolonels
worden bezoldigd op het niveau van schaal 16, terwijl zij over het algemeen
functies bekleden op het niveau van schaal 15, deel ik U het volgende mee.Vanuit historisch perspectief is een verklaring te geven. Eerst in het
begin van de 50er jaren werd een relatie gelegd tussen salarissen van burgers
en militairen. Er werden toen «scharnierpunten» afgesproken: Maximum KLTZ/LKOL–
hoofdadministrateur KTZ/KOL– directeur/afdelingschefCDR/BRIGGEN– raadsadviseur i.a.d. VADM/LTGEN–
secretaris-generaalIn 1959 heeft de commissie van Voorst tot Voorst – in verband met
de werving van beroepsmilitairen – de grondslagen van de bezoldiging
van militairen vergeleken met de lonen en secundaire arbeidsvoorwaarden van
bepaalde categorieën burgermedewerkers. Een «mini pakketvergelijking»
heeft toen geleid tot een compensatie van 15% ten gunste van militairen.Op grond van deze aanbevelingen werden in 1960 nieuwe bezoldigingsschalen
ingevoerd.In 1983 is de bezoldigingsstructuur vrijwillig diendende militairen onder
de loep genomen. Er zijn toen uitgangspunten geformuleerd voor het ontwerpen
van een nieuwe bezoldigingsstructuur. Uitgangspunt was een koppeling van het
BBRA, met als richtlijn een koppeling van KTZ/KOL aan schaal 150 (plm. huidige
schaal 15).De uitgangspunten hebben destijds voor nogal wat rimpelingen in de organisatie
gezorgd, zodanig, dat de toenmalige bewindslieden hebben afgezien van het
uitwerken van de uitgangspunten. Overigens merk ik ten aanzien van de vergelijking van schaal 16 en KTZ/KOL
het volgende op:– het maximum in de schaal van KTZ/KOL wordt bereikt na 32 dienstjaren.
Dat betekent, dat dat maximum eerst tussen de 52 en 55 jaar wordt bereikt.
De meeste KTZ/KOL zijn jonger en verdienen (dus) minder. Daarbij moet worden
opgemerkt dat het begin van de salarisschaal van KOL 8619,– is en schaal
15 met f 8723,– begint. KTZ/KOL en schaal 15 komen dus ongeveer
gelijk uit.– Vergelijking tussen twee (toevallige) ijkpunten levert niet veel
informatie op. Verwachtbaar is dat vergelijking van loopbaaninkomens weinig
verschillen laat zien. Burgerambtenaren beginnen hoger (s 10/11) dan militairen
en eindigen over het algemeen lager.De Directeur-Generaal Personeel,drs. W. J. M. Bunnink OVERZICHT VLAG- EN OPPEROFFICIEREN legenda: Totaal generaal Max. maandsalaris****generaal/luitenant-admiraal1f 16 866***luitenant-generaal/vice-admiraal9f 15 814**generaal-majoor/schout bij nacht30f 15 035*brigade generaal/commodore/commandeur70f 13 594  110 Koninklijke
MarineKoninklijke LandmachtKoninklijke LuchtmachtKoninklijke
MarechausseetotaalStaf bevelhebbers     ***11103 **353112*857222 subtotaal121111337Operationeel     ***10001**12104 *472013subtotaal693018 Ondersteunend     **02103 *25209subtotaal273012 Centrale
organisatie en DICO****10001 ***01203**02002 *554014subtotaal686020 Internationaal     ***11002 **23319*264012 subtotaal5107123Totaal3145304110N.B.: Van de huidige populatie * worden er 9 kolonelsfuncties en 2 functies
vervallenVan de huidige populatie ** wordt er 1 verlaagd naar het niveau *. Totaal
wordt 99. Overzicht topfunctionarissen burgers Burgers (schaal)KMKLKLuKMarCO/DICOInternationaaltotaalMax
mndsalaris > 180000 40 4f 15 814  180000 10 1f 14 828  171010 51 8f 13 692  160400 4412f 12 428 141014525 Krijgsmachtdelen vlag- en opperofficieren StafKMKLKLuKMar  BDZ(***)BLS(***)BDL(***)BDM(**) PBDZ(**)PBLS(**)BPDL(**)DOP/PC(*)    PIT/KLu(*)      Financ.:PDEBKM(*)LAS/DC(**)PDEBKLu(*)      Personeel:DPKM(**)DP(LAS)/DCDPO(**)DPKLu(**)  PDPKM(*)SCPZ(*→kol)PDPKLu(*)   DPKM
SC PLOG(*→kol)     PDKM/VOKIM(*)         Materieel:DMKM(**)DMKL(**)DMKLu(**)  SCMP(*)SCC3IS(*)SCB/PDMKLu(*)   SCME(*→kol)SCWTS(*)SCSP/DMKLu(*)  SCTA(*)         Beleid & planning:MARSTAF/PL(*)DP&P(**)SCOBB(*)DP&p(*)  SCBO(*)SCBPLI(*)    SC-P(*)        Operatiën:SC-OPS(*)D-OPS/LAS(*)   CZMNED(***)PC (GE/NL) CORPS(**)CTL(**)   PCZMNED(*)CS
(GE/NL) CORPS(*)PCO/PCTL(*)   CZMCARIB(*)DIV C(**)PCOO/CTL(*)  CKMARNS(**)PDIV C(*)    CDT ESKADER(*)BRIG
C(*)     BRIG C(*)     BRIG C(*)     BRIG
C(*)    DIR MAR BDRN(*)C-NATCO(**)CLC KLu (*voorlopig)   PC NATCO(*)     SC NATCO (*→kol)          C-COKL(**→*)    CS-COKL(*→kol)      G-KMA(**)    Hoogleraar(*)   ABG KM*ABG KL*ABG KLu *← (*, na wetswijziging * titulair) → CO en DICO vlag- en opperofficieren CO:           CDS(***)KMIGK(***)KLuPCDS(***)KLAdj. Mil. Huis koningin(***)KLuH-MIVD(*)KLuD-DEFAC(**)KL SC-OPS(*)KM   SC-IPS(*)KLu    SC-P&CIS(*)KL    DGM/DPIM(*)KLu   DGM/DWOO(*)KM    DGP/DPBO(*)KM    DGP/IMG(*-arts)KM         DICO:           PC-DICO(*→kol)KL   D-DGWT(**)KL    PD-DGWT(*)KLu    D-IDL(*)KL   PD-DTO(*)KL    D-MGFB(*-arts)KM    SCB/MGFB(*-arts
voorlopig)KL   Vlag- en opperofficieren internationaal NAVO:       PMV NAVO(***)KL  AFCENT/Proj.
off. reorg.(*)KL  AFCENT/Support(**)KLu  AFCENT/ACOS
CIS(*)KLu  AIRCENT/Dir. Logist.(**)KLu  LANDCENT/ACOS
OPS(*)KL  IMS/Plans & Policy(*)KL  SHAPE/Nat
Mil Repres(*)KL  SHAPE/Cdr. Int HQ(*)KLu  NC
3 Agency(*)KLu  CAOC Kalkar(**)KLu  HQ AFNROTHWEST(*)KM EASTLANT(**)KM  SACLANT REPEUR(**)KM  SACLANT
ACOS CIS(**)KM      Cdt Communication Zone SFOR(**)KL Contingenst Cdt. SFOR(*)KL  SHAPE INTEL ACOS dir(**)KL Director Partnership for Peace(**)KL     Voorstellen
voor:    Cdt. UN FORCE CYPRUS(**) *C-SHIRBRIG(*) nog niet toegewezen 1 à 2 jaar)    VN:   Perm. Vert. VN (MA)(**)KMAR  Mil. Advisor SG VN(**)KMv.
Kappen functie vervallen     WEU:   Dir Plans/WEU(*)KLu     Defat Moskou(*→kol)KL  Defat Washington(*)KM Burger top functionatissen Defensie (sch. 16)1CO:SGDAB (17)   PSG (18)DJZ
(17)    DV (16)       DGEFDGMDGP  DFEZ
(16)DMLB (16)DAVB (17)  DOI (16)       DICO:C-DICO
(17)    D-DTO (17, tijdelijk tot 2000, dan opnieuw bezien fuwa)       KMDN:DEBKM
(17)PDC/LAS (16)DEBKLu (17)   SCV/DMKL (16, per
benoeming)    PD-CDPO (16)    D-TOPO (16)      INTERNATIONAAL:AFCENT
A6    NAMSA A7    NAVO/R&T (Parijs) A6 (niet financieel)   SACLANTCEN A 6    NH 90 Proj. A6  1 Hoogleraren niet meegenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-2442-2470.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl