Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere wetten in verband met de invoering van een zelfstandigheidsverklaring en de uitsluiting van de Nationale ombudsman en de substituut-ombudsmannen van de verzekering voor de werknemersverzekeringen (27686)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 655-663

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-01-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 13, pagina 655-663

17-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27686Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (maandag 17 december 2001)Pagina 647-647
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Gemeentewet, de Provinciewet en de Waterschapswet inzake verbetering van de afstemming op de Algemene wet bestuursrecht en enige andere verbeteringen (27547); - Wijziging van de Kieswet, houdende verlenging van de duur van de stemming tot negen uur 's avonds alsmede regeling van diverse andere onderwerpen (27673); - en vier andere wetsvoorstellenPagina 647-648
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Uitvoering van het op 15 december 1997 te New York totstandgekomen Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen (Trb. 1998, 84) en het op 9 december 1994 te New York totstandgekomen Verdrag inzake de veiligheid van VN-personeel en geassocieerd personeel (Trb. 1996, 62) (28028); - en drie andere wetsvoorstellenPagina 648-655
Lijst van besluiten (maandag 17 december 2001)Pagina 670-670
Behandeling van het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de positionering van de reïntegratiediensten van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie (Wet verzelfstandiging reïntegratiediensten Arbeidsvoorzieningsorganisatie) (27549)Pagina 664-670
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere wetten in verband met de invoering van een zelfstandigheidsverklaring en de uitsluiting van de Nationale ombudsman en de substituut-ombudsmannen van de verzekering voor de werknemersverzekeringen (27686)Pagina 655-663
Behandeling van het wetsvoorstel Enkele wijzigingen in wetten op het terrein van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Verzamelwet SZW-wetten 2001) (27897)Pagina 663-664
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 17 december 2001)Pagina 670-671
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van H.W. Nijman te Borculo betreffende een betalingsregeling voor een belastingschuld (gedrukt stuk Eerste Kamer, 2001-2002, nr. IV); - adres van W.J.A.I.P. Yap-Ong te Leiderdorp betreffende het handelen van de belastingdienst (gedrukt stuk Eerste Kamer, 2001-2002, nr. V); - en drie andere voorstellenPagina 647-647

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere
wetten in verband met de invoering van een zelfstandigheidsverklaring en de
uitsluiting van de Nationale ombudsman en de substituut-ombudsmannen van de
verzekering voor de werknemersverzekeringen (27686).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mijnheer de voorzitter. Het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen, zou
een einde hebben moeten maken aan de nog steeds bestaande onhelderheid over
de definitie van het ondernemersbegrip. Er is een eenduidige definitie nodig,
die zowel in de belastingwetgeving als in de sociale verzekeringswetgeving
kan worden toegepast. Hiermee wil men een harmonisatie bereiken van het ondernemersbegrip,
opdat er duidelijkheid kan worden geboden aan zowel opdrachtgevers als zelfstandigen.Uit de veelheid van commentaren uit het veld bleek dat het kabinet hierin
niet is geslaagd. Het wetsvoorstel zou volgens bijvoorbeeld de Raad voor het
zelfstandig ondernemerschap garant staan voor blijvende problemen. Inderdaad,
er was aanvankelijk slechts sprake van duidelijkheid vooraf over het ondernemerschap
in fiscale zin, de zelfstandigheid voor de sociale verzekeringswetten, alsmede
de realisering van de eenloketgedachte. Met dat laatste wordt gedoeld op het
beschikbaar komen van één loket voor de aanvrager van een fiscale
beschikking voor ondernemerschap en voor de zelfstandigheidsverklaring voor
de verzekeringswetten.Hiervoor was de belastingdienst uitgekozen, die op basis van één
set van criteria zou handelen. Bovendien was een gezamenlijk ontwikkeld aanvraagformulier
tot stand gekomen. De overgebleven vragen moesten worden opgelost via toezeggingen
en amendementen, soms zeer ingrijpend van aard. Op een na aanvaarding in de
Tweede Kamer door de CDA-fractie van de Eerste Kamer gevraagde reactie van
de Raad voor het zelfstandig ondernemerschap luidde het antwoord: "Deze amendementen
komen in belangrijke mate tegemoet aan de voorstellen die de RZO als tussenoplossing
naar voren heeft gebracht. Hierbij heeft de RZO gepleit voor één
beslisser, de belastingdienst, een eenduidige rechtsgang via de Hoge Raad
en een eenduidige vastlegging van beslistermijnen in eerste en eventueel tweede
instantie." Niettemin is er dus nog steeds sprake van een tussenoplossing
en derhalve niet van een eindoplossing. Immers, dan alleen ontstaat er volledige
rechtszekerheid zowel voor de opdrachtgevers als voor de zelfstandigen, die
met deze tussenoplossing toch nog niet voldoende is gehonoreerd. Bovendien
zijn er bij sommige aanvaarde amendementen nog gerechtvaardigde vragen te
stellen, want de plenaire behandeling in de Tweede Kamer heeft zeker niet
over de volle breedte en diepte helderheid gebracht.Verder is er niet voor niets gepleit voor een eenduidige definitie van
het ondernemersbegrip in de belastingwetgeving, dat wil zeggen een vastlegging
in de huidige Wet IB 2001. Het doet de CDA-fractie evenwel deugd, dat door
de latere inwerkingtreding van dit wetsvoorstel er in ieder geval geen vertraging
is opgelopen. Niettemin betreuren deze leden het, dat de resterende aanbevelingen
van de werkgroep HOZ eerst na evaluatie van de nu voorgestelde maatregelen
in een volgende fase van het harmonisatieproces kunnen worden gerealiseerd.
Kan de staatssecretaris op deze uitspraak toch nog eens een nadere toelichting
geven?Dan komen wij bij een tweetal vragen, waarvan de beantwoording bepalend
is voor de verwachtingen rond de effectiviteit van het voorliggende wetsvoorstel.
Dit zijn de positie van het Lisv in de gekozen oplossing alsmede de duidelijkheid
rond de criteria voor de dienstbetrekking. Vooral deze laatste kwestie heeft
een belangrijk onderdeel van de discussie tot dusverre uitgemaakt. De zelfstandigheidsverklaring
vermindert de rechtsonzekerheid aanzienlijk – dus niet volledig –
voor de zelfstandige ondernemer en vergroot de rechtszekerheid
voor de opdrachtgever, omdat de zelfstandigheidsverklaring niet tussentijds
kan worden ingetrokken. De zelfstandigheidsverklaring is uiteraard niet van
toepassing op arbeidsovereenkomsten, waardoor ook een waarborg is gesteld
tegen negatieve selectie en oneigenlijk gebruik. Wel kan achteraf worden vastgesteld,
dat er toch sprake is geweest van een dienstbetrekking, die dan ook nog eens
onbewust kan worden aangegaan. Hoe dat te voorkomen? Dat kan alleen door een
duidelijke invulling van de criteria voor de dienstbetrekking. De staatssecretaris
komt dan ook met de navolgende toezegging: "Ik verklaar mij hierbij bereid
om met het Lisv te zoeken naar een nadere afbakening van het begrip dienstbetrekking.
Het doel daarvan is, ertoe bij te dragen, dat er voor de bij een arbeidsrelatie
betrokken partijen op voorhand nog meer duidelijkheid ontstaat over de aanwezigheid
van een dienstbetrekking. Dat vereist eveneens, dat bij de voorlichting over
de zelfstandigheidsverklaring ruim aandacht wordt besteed aan de criteria
voor de dienstbetrekking. Ik zeg u daarom toe dit aspect bij de voorlichting
over het wetsvoorstel te betrekken." De staatssecretaris moet kunnen begrijpen,
dat de CDA-fractie nu helderheid over deze criteria verwacht, zeker ook na
de toezegging aan de overzijde aan collega Stroeken, namelijk binnen drie
maanden, waarbij de staatssecretaris zich ontegenzeglijk heeft gerealiseerd,
dat anders voorlichting overeenkomstig de bedoelingen toch niet goed mogelijk
is, evenmin als de inwerkingtreding van de wet met ingang van 1 januari aanstaande?
Hoe stelt de staatssecretaris zich een en ander na zijn teleurstellend antwoord
aan onze fractie voor?Ook de zaak zelf vraagt, afgedacht van de procedure, om een nadere toespitsing.
Immers, in een verwarrende discussie is het risico van het toch aanwezig zijn
van een dienstbetrekking uitsluitend bij de opdrachtnemer gelegd. Terecht
werden hierbij vraagtekens gezet, omdat de suggestie overduidelijk werd gewekt
dat naast de fiscale criteria toch ook andere criteria zullen worden gehanteerd,
namelijk via uitspraken van het Lisv. Deze discussie bracht de staatssecretaris
er opnieuw toe te stellen, dat de criteria rond de dienstbetrekking nader
zullen worden geduid om maximale duidelijkheid te verschaffen. Ook hier bleek
het weer in overwegende mate te draaien om het al dan niet bestaan van een
gezagsrelatie, een begrip, dat in de criteria voor de fiscale beoordeling
niet voorkomt. Deze maximale maar ook noodzakelijke duidelijkheid ontberen
wij dus op dit moment. Intussen is echter wel in de Tweede Kamer een amendement
aanvaard dat de opdrachtgever maximale zekerheid verschaft ten koste van de
zelfstandige, de zogeheten nieuwe werknemer. Door de uitleg dat er geen garantie
is van 100%, lijkt het er tenminste op dat de zelfstandigheidsverklaring ook
binnen de twee jaar kan worden opengebroken, uitsluitend ten nadele van de
opdrachtnemer. Wat is deze arbitraire keuze met een pragmatische achtergrond,
een uitspraak van de staatssecretaris, dan waard?In de Tweede Kamer is ook op basis van de duidelijke vastlegging, dat
alleen fiscale criteria gelden en dat voor de duur van twee jaar, afgezien
van het neerleggen van deze criteria in een algemene maatregel van bestuur.
Kortom, tegen deze achtergrond moet ook de vraag over de positie van het Lisv
worden gezien. Wanneer de criteria rond de dienstbetrekking duidelijk zijn,
kan ook beter worden beoordeeld of het Lisv terecht mag toetsen en eventueel
premies mag opleggen. De staatssecretaris kan zich voorstellen, dat het antwoord
over de rol van het Lisv ons bevreemdt. Het Lisv schuift deze rol af en het
verandermanagement UWV is gemeld dat op korte termijn tot een uitwerking van
de voorgenomen nadere afbakening van het begrip dienstbetrekking dient te
worden gekomen. Wat betekent dit nu exact?Een indringende discussie over deze materie is dan ook zeker noodzakelijk,
waarbij eveneens de uitvoerige brief van de FNV moet worden betrokken. Deze
is op de valreep binnengekomen, maar bevat wel een zeer indringende reactie
met verstrekkende vragen. Dat is ook begrijpelijk. Immers, er bestonden tegen
het wetsvoorstel in zijn oorspronkelijke vorm geen fundamentele bezwaren;
deze bezwaren zijn het gevolg van de ingrijpende amendering. Het laat zich
verstaan, dat de tijd dan in feite te kort is om na overleg in eigen kring
tijdig te reageren. Nu is dit in feite minder erg dan het lijkt, omdat de
staatssecretaris ook van dit uitvoerige schrijven op de hoogte is en de CDA-fractie
heeft laten vragen zich op een discussie hierover voor te bereiden.Een deel van de aangeroerde problematiek is reeds door de CDA-fractie
aan de orde gesteld. Ik geef nadrukkelijk aan, dat de staatssecretaris in
de Tweede Kamer de nodige tegenwerpingen tegen het beruchte amendement heeft
gemaakt en overduidelijk heeft laten merken benauwd te zijn voor "schijnconstructies".
Het was de CDA-fractie echter liever geweest wanneer het amendement zou zijn
ontraden. Aanvullend lijkt ons ook een reactie op de gevolgen voor de zwakkere
groepen op de arbeidsmarkt, die de bescherming van de fictieve dienstbetrekking
niet kunnen missen, zeker op zijn plaats. Kortheidshalve vindt de CDA-fractie
een beoordeling van de staatssecretaris van het illusoir worden van deze bescherming
voor met name de thuiswerkers noodzakelijk. Is de met aanvaarding van het
amendement ingeslagen richting bovendien ook in strijd met de ontwikkelingen
in internationaal verband?Er worden in de brief van de FNV een groot aantal voorstellen gedaan die
in het huidige stadium moeilijk meer te verwezenlijken zijn. Hoe beoordeelt
de staatssecretaris deze? Niettemin zou het verstandig zijn wanneer de staatssecretaris
in eerste termijn ingaat op de suggestie het wetsvoorstel hier aan te houden,
met name om de Tweede Kamer de gelegenheid te geven de aangebrachte wijzigingen
van de artikelen 81 en 83 van de WW (en andere wetten) aan te passen. Of ziet
de staatssecretaris hier andere mogelijkheden om toch tot een oplossing te
komen voor reëel te berde gebrachte problemen? De CDA-fractie ziet nog
wel enkele mogelijkheden, maar wil hem graag alle gelegenheid geven zijn visie
op deze zaak te ontvouwen. In de Tweede Kamer heeft hij nog toegezegd met
zijn collega van Financiën te zullen spreken over de meest geschikte
oplossing voor de musici en artiesten. Het kan aan mij liggen, maar ik heb
de reactie daarop nergens kunnen terugvinden. Wat is hier uitgekomen?In de nota naar aanleiding van het verslag heeft de staatssecretaris ook stilgestaan bij de kritiek op andere aspecten van de verzekeringsplicht.
Het kabinet heeft er toen blijk van gegeven oog te hebben voor een verdergaande
herziening van de verzekeringsplicht, maar het wilde de voor- en nadelen,
ook met het oog op de grote belangen en het hierbij betrekken van de relevante
organisaties, buiten het kader van het voorliggende wetsvoorstel houden. Hiervoor
hadden wij zeker begrip, maar het is intussen een half jaar later en daarom
leek ons een herinnering op haar plaats. Is ons gevoel dat een en ander vanwege
de moeilijkheidsgraad wat op de lange baan wordt geschoven, terecht? En dat
terwijl juist de gedetailleerde en gefragmenteerde regelgeving voor de fictieve
dienstbetrekking roept om een eigentijdse invulling, zeker gelet op de nu
actuele discussie. Het onderzoek zal zich toch niet beperken tot uitsluitend
de positie van de freelancers? Het behoeft geen nader betoog dat wij het antwoord
van de staatssecretaris met meer dan gewone belangstelling afwachten.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. Mijn fractie acht de harmonisatie van het zelfstandigenbegrip
in de sociale zekerheid en de belastingwetgeving een goede zaak. Met deze
harmonisatie en met de introductie van een zelfstandigheidverklaring die zowel
naar de belastingdienst als het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
(UWV) werking heeft, zullen veel zelfstandigen zonder personeel en kleine
ondernemers gemakkelijker hun opdrachtgevers kunnen overtuigen van hun status
en sneller in staat zijn, via opdrachtverlening inkomsten te verwerven. De
zelfstandigheidverklaring is evenwel geen panacee, want zonder zo'n verklaring
kun je nog best zelfstandige zijn, en met zo'n verklaring kun je uitstekend
als werknemer aan de slag. In zekere zin zullen we dus onduidelijkheid houden
en bereikt dit wetsvoorstel in dat opzicht dan ook niet veel meer dan harmonisatie
van onduidelijkheid.Over de gekozen vormgeving, en met name het amendement-Hindriks, heeft
mijn fractie twijfel, die sterk werd gevoed door lezing van de brief van 12
december van de FNV, waarvan de staatssecretaris een afschrift heeft ontvangen.
Ik loop een aantal punten uit die brief langs en verzoek de staatssecretaris,
daarop te reageren. Voor werkenden met een zelfstandigheidverklaring wordt
de bescherming van de fictieve dienstbetrekking volgens de FNV illusoir. Vooral
zwakke groepen, met weinig economische zelfstandigheid, zullen hiervan de
dupe worden. Ik praat dan over thuiswerk(st)ers, musici en artiesten. Dat
zijn vaak bij uitstek groepen die forse sociale risico's lopen, en niet voor
niets ooit onder de beschermende werking van de werknemersverzekeringen zijn
gebracht. Wat vindt de staatssecretaris van de suggestie op pagina 10 van
genoemde brief om voor de belastingdienst een bijzondere uitvoeringsregeling
vast te stellen, teneinde manipulatie en misbruik van de zelfstandigheidverklaring
bij die groepen die nu onder de fictieve dienstbetrekking vallen, zoveel mogelijk
tegen te gaan?Bij musici en artiesten klemt te meer dat de samenloop van fictieve dienstbetrekking
met het fiscaal ondernemerschap, zoals we dat nu nog kennen, onmogelijk zal
gaan worden. Wij praten hier bij uitstek over een groep met weinig financiële
draagkracht en een onzekere economische positie. De combinatie van verzekeringsplicht
voor de werknemersverzekeringen en een maximale fiscale begunstiging maakt
het velen mogelijk, een redelijk bestaansminimum met de nodige inkomenszekerheid
te combineren. Ik vrees eerlijk gezegd, als ik de cijfers lees die de FNV
noemt in haar brief van 12 december, dat nogal wat musici en artiesten niet
langer in staat zullen zijn, hun praktijk op de huidige voet te continueren.
Hoe wil de regering gehoor geven aan de noodzaak om de inkomensachteruitgang
van deze groep op te vangen? Graag een concrete reactie.Ik kom toe aan de risicoverdeling tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer,
indien het UWV een arbeidsovereenkomst aangaat. Ik heb uit de Handelingen
van de Tweede Kamer begrepen dat de staatssecretaris daar ook niet al te gelukkig
mee was. Het is uiterst merkwaardig dat bij onduidelijkheid over de aanwezigheid
van een dienstbetrekking – dat is onduidelijkheid over de aanwezigheid
van een gezagsverhouding, wat van oudsher een weerbarstige materie is, waarover
zeer veel jurisprudentie en evenveel onduidelijkheid bestaat – de werknemer/opdrachtnemer
het volledige risico van premiebetaling loopt. Alleen als de werknemer kan
aantonen dat de werkgever wist dat hij een arbeidsovereenkomst aanging, zou
hij zich kunnen disculperen. Maar de werkgever/opdrachtgever kan zich veel
makkelijker dan de werknemer/opdrachtnemer disculperen. De staatssecretaris
stelt weliswaar dat het niet vaak zal voorkomen dat het UWV tot een arbeidsovereenkomst
concludeert – ik wil dat graag geloven – maar het blijft een buitengewoon
vreemde en onbevredigende constructie, ook al zullen er misschien maar weinig
opdrachtnemers de dupe van worden.Voorzitter. Aansluitend op de punten die ik hier als vertolker van de
kritiek en de alarmerende brief van de FNV naar voren breng, heb ik nog een
ander punt. Ik vernam bij gerucht dat indien een zelfstandige zowel in Nederland
als in het buitenland werkzaamheden verricht, hij geen zelfstandigheidsverklaring
zou kunnen krijgen omdat de Belastingdienst dan geen toets kan plegen die
noodzakelijk is voor de verstrekking van die verklaring. Is dat gerucht juist
en zo ja, strijdt dat dan niet met het beginsel van vrij verkeer van diensten,
zoals wij dat in Europees verband kennen?Al met al heb ik dus nogal wat twijfel en ook de nodige vragen. Ik merk
daarbij op dat ik het betreur dat wij onder druk worden gezet om dit wetsvoorstel
nog deze week aan te nemen. Ik vraag de staatssecretaris waarom die datum
van 1 januari eigenlijk zo belangrijk is en waarom dit wetsvoorstel een van
de vele wetsvoorstellen is die op de lijst-Kok prijken. Ik ben eigenlijk van
mening dat haast bij dit toch onvoldragen wetsvoorstel een slecht raadgever
is. In ieder geval ben ik erg benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris
op onze vragen.Mevrouw Swenker (VVD):Mijnheer de voorzitter. De VVD-fractie acht het onderhavige wetsvoorstel
op zichzelf een goed wetsvoorstel, ware het niet dat de vraag is gerezen of
het in de praktijk ook die uitwerking krijgt die het beoogt. Het is heel goed
als zelfstandigen en hun opdrachtgevers tevoren duidelijkheid krijgen dat
de contractuele relatie die zij aangaan geen dienstbetrekking is zodat de
opdrachtgevers geen premie verschuldigd zijn in het kader van
de werknemersverzekeringen. De VVD-fractie heeft er ook geen problemen mee
dat de Belastingdienst bepaalt of iemand een ondernemer is of niet, met de
consequenties in het kader van de socialeverzekeringswetgeving. Essentieel
voor de VVD-fractie echter is of in de praktijk alles zo duidelijk geregeld
is voor de betrokkenen. Met andere woorden: geeft dit wetsvoorstel nu duidelijkheid
genoeg ten aanzien van de jarenlange discussie over met name de begrippen
"zelfstandigheid" dan wel "gezagsverhouding"?Enkele dagen geleden werd ik opgebeld door een mij onbekende ondernemer
die mij vroeg of die zaak met die zelfstandigheidsverklaring nou geregeld
was, aangezien het Lisv maar premie bleef innen terwijl hij toch een zelfstandigheidsverklaring
van de Belastingdienst had. Op mijn vraag hoeveel opdrachtgevers hij had,
antwoordde hij met trots dat dit er dit jaar wel 18 waren. Nadat hij mij verteld
had wat hij deed en ik hem geïnformeerd had dat er natuurlijk ook nadelen
waren, zoals het niet meer verzekerd zijn tegen werkloosheid en ziekte, antwoordde
hij met enig gesnuif dat hij daarvoor nu juist ondernemer was. Kortom, een
man naar mijn hart. Maar op zijn vraag of alle problemen dan volgend jaar
zouden zijn opgelost en hij geen premie meer aan het Lisv verschuldigd zou
zijn, ben ik het antwoord eigenlijk schuldig gebleven. Uit zijn verhaal concludeerde
ik dat hij nu al een zelfstandige was, maar het Lisv had kennelijk anders
geoordeeld en een gezagsverhouding met ten minste een van zijn opdrachtgevers
vastgesteld.In de memorie van antwoord deelt de staatssecretaris mee dat het Lisv
voor zichzelf geen rol ziet weggelegd bij een duidelijker afbakening van het
begrip "dienstbetrekking" en dat kennelijk het UWV dit maar moet oppakken.
Maar het management van het UWV heeft volgens mij al genoeg te doen. Dat constateerden
wij al in het SUWI-debat van drie weken geleden. Wanneer komt dan die duidelijkheid?
De staatssecretaris stelt dat de algemene kenmerken van de privaatrechtelijke
dienstbetrekking in het voorlichtingsmateriaal aan de orde komen, maar daar
schiet deze ondernemer helemaal niets mee op. Die algemene kenmerken kennen
wij allemaal allang. Het gaat nu juist over de interpretatie van met name
het begrip "gezagsverhouding" en het al dan niet bestaan ervan bij een contractuele
relatie. Een probleem dat zelfs de rechterlijke instantie al decennia verdeeld
houdt. Hieromtrent hakt het wetsvoorstel naar de mening van de VVD-fractie
in onvoldoende mate de nodige knopen door. Welk houvast heeft deze ondernemer
of zijn boekhouder nu na 2001? Is het niet te verwachten dat het Lisv gewoon
op 2 januari aanstaande alle administratie en bescheiden overdraagt aan het
UWV, dat vervolgens gewoon doorgaat met premie-inning en pas als de ondernemer
aan de bel trekt en de zelfstandigheidsverklaring van de belastingdienst overlegt
wellicht toch nog eens gaat onderzoeken of er niet sprake was van een dienstbetrekking?
Het UWV mag namelijk proberen te bewijzen dat er sprake is van een dienstbetrekking.
Is niet de beslissing van het Lisv in het verleden een aanwijzing voor het
UWV om een onderzoek in te stellen? Dan zijn wij dus wel maanden, maar misschien
nog geen stap verder. Deelt de staatssecretaris deze gedachtegang?De staatssecretaris heeft toegezegd dat een werkgroep zal proberen binnen
drie maanden meer duidelijkheid te geven over de criteria. Maar hij en ik
weten dat de praktijk bijzonder weerbarstig is, omdat er sprake is van talloze
specifieke situaties, variërend van franchiseondernemers tot freelancers
in de culturele en audiovisuele branche met alle hun bijzonderheden. De VVD-fractie
vraagt zich dan ook af of een werkgroep in drie maanden met een oplossing
kan komen waar dat decennia lang al voor de rechtspraak tot problemen heeft
geleid. Gelooft de staatssecretaris zelf dat deze werkgroep daar volledig
in zal slagen? Het is bekend dat in de audiovisuele sector, samen met het
GAK, alleen al voor de eigen sector een regeling is gecreëerd waarin
is vastgelegd hoe de verschillende arbeidsrelaties beoordeeld moeten worden.
Gaat een dergelijke regeling nu in het archief, zodat de toekomst weer ongewisser
wordt voor die sector?Naar de mening van de VVD-fractie zijn er eigenlijk maar twee oplossingen.
Of de werkgroep komt binnen twee maanden met een duidelijke oplossing als
het gaat om het begrip gezagsverhouding, dat voldoende duidelijkheid geeft
en hanteerbaar is voor de burger, waarbij het voor de hand ligt dat, na voorlichting
aan het veld, de wet pas in werking treedt. Of het UWV accepteert zonder nader
onderzoek de zelfstandigheidsverklaring van de fiscus en accepteert die in
volle omvang ook voor de werknemersverzekeringen en wacht met een eventueel
onderzoek totdat de werkgroep zijn werkzaamheden heeft afgerond en de criteria
duidelijk zijn. Graag verneemt de VVD-fractie de reactie van de staatssecretaris.Mevrouw Jaarsma (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Ik zal het kort houden. Eigenlijk was ik helemaal
niet van plan om over dit wetsvoorstel het woord te voeren. Tenslotte is het
aan de overzijde met algemene stemmen aangenomen en dat schept vertrouwen.
Verder is het creëren van één loket voor het afgeven van
de verklaring arbeidsrelatie en de zelfstandigheidsverklaring een aanzienlijke
verbetering voor zelfstandigen zonder personeel – zoals ik bijna mijn
gehele arbeidzame leven geweest ben – en voor de dga's.Weliswaar biedt het wetsvoorstel slechts de helft van de oplossing voor
het probleem, maar de staatssecretaris heeft een werkgroep in het vooruitzicht
gesteld die op korte termijn de criteria zal opstellen voor het begrip dienstbetrekking.
Het zou natuurlijk beter zijn geweest om deze trajecten niet volgtijdelijk
af te leggen, maar in één keer het gehele probleem op te lossen
en dan ook de materiewetten tegelijkertijd aan te passen wat de kring van
verzekerden betreft. Maar goed, wij doen wel vaker iets wat de schoonheidsprijs
niet verdient. Tot zo ver gingen onze aanvankelijke overwegingen, ook omdat
de beoogde datum van inwerkingtreding 1 januari aanstaande is.Voorzitter. Ik kom daar nu op terug, omdat wij op de valreep een verontrustende
brief van de FNV hebben ontvangen. De staatssecretaris heeft daarvan een afschrift
ontvangen, zodat ik aanneem dat hij er nu op kan reageren. Wij vragen hem
nadrukkelijk, dat te doen. Als hij namelijk de aangevoerde bezwaren niet voldoende
weet te weerleggen, is het wetsvoorstel eigenlijk niet rijp voor
afdoening op dit moment. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat de verbetering
van de positie van zelfstandigen en vrije beroepsbeoefenaren ten koste gaat
van zwakke groepen op de arbeidsmarkt. Evenmin achten wij het met de FNV aanvaardbaar
dat langs een sluipweg de grondslagen voor het systeem van sociale verzekeringen
worden aangetast. Het is voor ons dus de vraag of de datum van 1 januari 2002
een reële invoeringsdatum is. Ik wil de staatssecretaris in overweging
geven, gesteld dat de Kamer vandaag tot de conclusie komt dat deze invoeringsdatum
niet reëel is, of het niet beter is om het wetsvoorstel aan te houden
tot de werkgroep dienstbetrekking tot resultaten heeft geleid. Wij zijn benieuwd
naar de reactie van de staatssecretaris.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng in eerste termijn. Ik heb
daaruit opgemaakt dat zij, evenals de Tweede Kamer, de doelstelling van de
wet van harte onderschrijft. Over de uitwerking waren niet veel indringende
vragen tot de brief van de FNV is ontvangen. De FNV heeft zich daarin ook
enigszins verontschuldigd voor het feit dat de brief zo laat is verzonden.
Dat is toch wel jammer, want de indringende vragen van de FNV hadden zich
bij uitstek geleend voor de schriftelijke gedachtewisseling. Ik heb de brief
zelf gelezen en laten lezen en mijn ambtenaren opdracht gegeven, de beantwoording
in mijn concepttekst voor vanavond op te nemen. Dat neemt niet weg dat het
beter was geweest, zeker de ingewikkelde juridische kwesties schriftelijk
te behandelen. Ik zal toch proberen, de vragen zo goed mogelijk te beantwoorden.Wij hebben te maken met een belangrijke wet, omdat zij zelfstandigen zonder
personeel de mogelijkheid biedt, vooraf duidelijkheid te verkrijgen over de
vraag of zij voor de sociale verzekeringswetten als zelfstandigen worden beschouwd.
Die duidelijkheid wordt verstrekt door middel van een zelfstandigheidsverklaring
op grond van de WAZ. Het wetsvoorstel voorziet in één loket
voor de aanvraag van de fiscale beschikking voor ondernemerschap en voor de
zelfstandigheidsverklaring voor de sociale verzekeringswetten, namelijk de
belastingdienst. Voor de beoordeling van het ondernemerschap en de zelfstandigheid
geldt een set van criteria, namelijk de fiscale criteria voor het ondernemerschap.
Als het inkomen wordt aangemerkt als winst uit onderneming, wordt betrokkene
aangemerkt als zelfstandige. Zelfstandigheid voor de SV-wetten is daarmee
volledig geharmoniseerd met het fiscale ondernemerschap. De verklaring blijft
24 maanden van kracht.De ondernemer die mevrouw Swenker heeft gebeld, zal zich, uitgaande van
de huidige praktijk, niet realiseren hoeveel meer zekerheid hij in de nieuwe
situatie kan krijgen ten opzichte van de huidige praktijk. Als hij tevoren
een eventueel nogal ingewikkelde situatie waarin hij verkeert, bijvoorbeeld
met achttien opdrachtgevers, aan de fiscus overlegt, zal deze kunnen aantonen
dat een en ander, als er een evidente dienstbetrekking bij zit, niet opgaat
voor betrokkene.Ik geef toe dat volledige duidelijkheid over de criteria van de dienstbetrekking
mooier was geweest, maar die laat nog even op zich wachten. Ik heb tot april
nodig om dit precies op te schrijven. Men opereert echter niet geheel in een
donkere ruimte. Er is veel jurisprudentie. Indien men zich precies houdt aan
de omstandigheden waaronder men de zelfstandigheidsverklaring heeft aangevraagd
bij de fiscus, heeft men niets te vrezen. Betrokkene weet dat hij zich aan
de verklaring houdt die hij heeft afgelegd bij de fiscus en heeft dan geen
last van onzekerheid. Het was echter beter geweest als de criteria voor de
dienstbetrekking preciezer waren opgeschreven. Ik zeg toe dat wij hard ons
best doen, dat zo snel mogelijk voor elkaar te krijgen.Verreweg de meeste zelfstandigen zonder personeel hebben grote behoefte
aan spoedige inwerkingtreding van deze wet, zodat zij alvast de extra zekerheid
hebben die zij nu niet hebben, in de wetenschap dat over een maand of drie,
vier meer zekerheid over de criteria van de dienstbetrekking wordt gegeven.Mevrouw Van Leeuwen heeft gezegd dat zij het betreurt dat de resterende
aanbevelingen van de werkgroep-HOZ in een later stadium worden gerealiseerd.
Vrijwel alle aanbevelingen van de werkgroep-HOZ worden al in deze wetgeving
gerealiseerd. Ik ben zowel bij ambtelijke als bij de politieke voorbesprekingen
geweest en ik kan mevrouw Van Leeuwen verzekeren dat hetgeen wij hier hebben
gedaan, behoorlijk revolutionair is. In het laatste stadium van het stappenplan
was voorzien in de totstandkoming van een uniform wettelijk kader voor alle
fiscale en sociale begrippen. De wenselijkheid en mogelijkheid daarvan worden
bezien aan de hand van de uitvoeringspraktijk van de bij dit wetsvoorstel
voorgestelde maatregelen.Het lijkt mij goed om in te gaan op de bezwaren die de FNV in haar brief
heeft geuit. Ik stel voorop dat de meeste onderwerpen die door de FNV naar
voren zijn gebracht, al eerder zijn gewogen in het debat met de Tweede Kamer.
De FNV heeft geen echt nieuwe dingen naar voren gebracht. Zij heeft dat wellicht
wel wat indringender gedaan dan in het debat met de Tweede Kamer naar voren
is gekomen.Wat zijn nou de bezwaren van de FNV? Het wetsvoorstel zou de sociale bescherming
van thuiswerkers wegnemen. De thuiswerkers, die op dit moment meestal als
werknemers zijn verzekerd, zouden massaal gedwongen worden om zelfstandigheidsverklaringen
aan te vragen en als gevolg daarvan hun werknemerschap verliezen. Ik vind
dat eerlijk gezegd een weinig plausibele voorspelling. Het wetsvoorstel wijzigt
namelijk niets aan de positie die thuiswerkers innemen voor de sociale verzekeringen.
Zij zijn en blijven verzekerd voor de werknemersverzekeringen. Alleen thuiswerkers
die hun arbeid als zelfstandige verrichten, zijn niet verzekerd als werknemer;
zij zijn verzekerd volgens de WAZ. Dat was zo en dat blijft zo. Het enige
verschil is dat die zelfstandigheid voortaan wordt beoordeeld door de belastingdienst
in plaats van door het Lisv en dat op verzoek vooraf duidelijkheid kan worden
verkregen.Het valt niet te ontkennen dat opdrachtgevers er belang bij kunnen hebben
om te werken met zelfstandige thuiswerkers. Dat is op dit moment echter niet
anders. Desondanks is het gros van de huidige thuiswerkers ofwel verzekerd
op grond van een privaatrechtelijke dienstbetrekking ofwel verzekerd op grond
van een fictieve dienstbetrekking. Er wordt voor het grootste gedeelte
van de thuiswerkers loonbelasting afgedragen. Dat thuiswerkers onder druk
van hun opdrachtgevers massaal zelfstandigheidsverklaringen zullen trachten
te bemachtigen, zie ik niet als een waarschijnlijk gevolg van dit wetsvoorstel.
Ik acht het zelfs totaal onwaarschijnlijk. De belastingdienst toetst zelfstandigheid
onder meer aan het aantal opdrachtgevers van de aanvrager en aan de mate waarin
deze ondernemer risico's loopt. Mij lijkt dat de gemiddelde thuiswerker bij
de fiscus volledig tegen de lamp zou lopen als hij om zo'n zelfstandigheidsverklaring
zou vragen terwijl hij niet daadwerkelijk een zelfstandige is. Aan een thuiswerker
die voor zijn omzet nagenoeg geheel van één opdrachtgever afhankelijk
is, zal de belastingdienst geen zelfstandigheidsverklaring verstrekken.Ter illustratie geef ik nog wat interne cijfers van de belastingdienst
over de uitvoering van de verklaring arbeidsrelatie. Dat is de beschikking
over het fiscaal ondernemerschap. Daaruit blijkt dat in Nederland in 2001
van de 40.000 tot 60.000 thuiswerkers er 6 een verklaring hebben aangevraagd.
Geen van die aanvragers is door de belastingdienst als ondernemer aangemerkt.
Dat hier iets raars zal gebeuren, is dus volledig onwaarschijnlijk.De FNV stelt verder dat de totale vrijwaring van de opdrachtgever van
premieheffing de deur zou openzetten voor schijnconstructies. Volgens de FNV
zou door het wetsvoorstel de bewijslast van het bestaan van een dienstbetrekking
niet langer op de werkgever rusten, maar op de werknemer. Dat zou haaks staan
op een recente wijziging in het arbeidsrecht, waarmee bij een geschil over
de aard van de arbeidsrelatie de bewijslast bij de werkgever is gelegd. Het
gaat daarbij om het weerlegbare rechtsvermoeden. Ik meen dat de FNV daarbij
de eigen aard van het sociaal verzekeringsrecht miskent. De persoon die een
uitkering claimt, dient ten overstaan van het uitvoeringsorgaan aan te tonen
dat hij verzekerd is. Dat is zo en dat blijft zo. Een verzekering volgens
de werknemersverzekeringen vloeit voort uit de wet en wordt ontleend aan de
feiten en omstandigheden van de arbeidsrelatie. Bij de uitkeringsclaim blijft
de bewijslast derhalve op de werknemer rusten. Nieuw is dat de persoon die
zichzelf in eerste instantie als zelfstandig heeft gepresenteerd alleen nog
voor een uitkering in aanmerking komt al hij aantoont dat hij bij het intreden
van het risico werkzaam was in een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke
dienstbetrekking. De bewijslast is daarmee verzwaard, maar niet verschoven.
Die ligt nog steeds bij de werknemer. Ik zal straks overigens ingaan op de
bewijslastverdeling tussen werkgever en werknemer.Ook aan de kant van de premieheffing verschuift de bewijslast niet. Net
als thans is het bij een geschil met de werkgever aan het Lisv om aan te tonen
dat er sprake is van een dienstbetrekking. De Tweede Kamer heeft met aanvaarding
van het amendement op stuk nr. 22 van de heer Hindriks de regeling van de
premieverdeling tussen werkgever en werknemer gewijzigd. Deze wijziging geldt
uitsluitend als voor de betrokken arbeid van de werknemer een zelfstandigheidsverklaring
geldt en als het de werkgever niet redelijkerwijs duidelijk kon zijn dat er
sprake is van een dienstbetrekking. Het risico van premieheffing ligt in dat
geval in beginsel bij de werknemer.Hiermee is de risicoverdeling bij het achteraf constateren van een dienstbetrekking
inderdaad gewijzigd. Dat schept het voordeel voor de opdrachtnemers dat de
opdrachtgever meer zekerheid geboden kan worden, waardoor die gemakkelijker
zelfstandigheid van de opdrachtnemer zal accepteren. Bij aantoonbare fraude
of achteloosheid van de werkgever ligt het risico nog steeds bij de werkgever.
In alle andere gevallen ligt het risico van premieheffing bij de werknemer.
Oorspronkelijk heb ik een andere afweging gemaakt, voordat in het amendement
de verklaring was opgenomen dat "de werkgever niet redelijkerwijs duidelijk
kon zijn of er sprake is van een dienstbetrekking". Na deze wijziging kon
ik de redelijkheid van deze risicoverdeling inzien. Daarom heb ik aanvaarding
van het amendement ook niet ontraden.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):De staatssecretaris geeft terecht aan dat in het verleden het Lisv een
uitkering kon toekennen als bleek dat een opdrachtnemer/werknemer toch verzekerd
was omdat er sprake was van een dienstbetrekking. In de toekomst is dat minder
snel duidelijk, omdat een werknemer/zelfstandige niet naar het UWV zal gaan
uit angst voor confrontatie met een dubbele premienota. Ik moet de staatssecretaris
dus bestrijden als hij zegt dat er niets verandert. Een zelfstandige zal in
de toekomst immers de stap naar het UWV niet zetten.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik ga in op de gang van zaken in dit soort onduidelijke situaties. Mijn
gevoel is dat er voldoende "checks and balances" in zitten om te voorkomen
dat de opdrachtgever een zware druk op de werknemer uitoefent om in een dergelijke
constructie te werken. Ik denk dat hier behoorlijk wat waarborgen voor zijn
opgenomen. Stel dat een werkgever een van zijn werknemers verzoekt om een
zelfstandigheidsverklaring aan te vragen en na de verstrekking daarvan als
pseudo-zelfstandige werkzaamheden in opdracht van de werkgever te verrichten.
Dat was hetgeen waarover ook ik bezorgd was.Allereerst moet betrokkene instemmen met en zijn medewerking verlenen
aan een dergelijke frauduleuze constructie. Dat is nogal wat. Naast een eventuele
strafrechtelijke sanctie loopt hij ook het risico dat hij achteraf voor de
volledige premies opdraait. Dat is waar. Vervolgens zal betrokkene de Belastingdienst
ervan moeten overtuigen dat hij daadwerkelijk als ondernemer aan de slag gaat.
Het is bepaald geen sinecure om een dergelijke verklaring aan te vragen. De
fiscus strooit die niet rond. Ik heb net het voorbeeld van de thuiswerkers
gegeven. Ook de werkgever loopt een financieel risico. Als het Lisv of straks
het UWV er in slaagt om aan te tonen dat er sprake was van een schijnconstructie,
krijgt de werkgever niet alleen een boete, maar draait hij ook voor de premies
op. De kans dat het Lisv slaagt in de bewijsvoering is groot als de werknemer
wil verklaren dat er sprake was van een schijnconstructie. Deze werknemer
heeft er alle belang bij om mee te werken met het Lisv, omdat hij daarmee
kan voorkomen dat hij de premierekening krijgt gepresenteerd. Kortom, bij
het evident aanwezig zijn van een schijnconstructie kan ook de opdrachtgever
worden aangesproken. Dan voorkom je het gevaar dat de druk eenzijdig bij de
werknemer komt te liggen. Ik denk dat er op zichzelf voldoende
waarborgen in het systeem zitten.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Hoe komt het UWV dat dan te weten? Wie kaart het nog aan dat er sprake
is van een schijnconstructie? De werknemer durft dat niet. Hij zou tenminste
dom zijn als hij dat zou doen.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat kan bij looncontroles ontdekt worden door het Lisv. Het kan ook ontdekt
worden als de werknemer een poging doet om een uitkering aan te vragen. Dat
zal hij wellicht doen als hij het gevoel heeft dat hij tot die schijnconstructie
gedwongen is.Voorzitter. Ik ben dus van oordeel dat er in het wetsvoorstel voldoende
waarborgen zitten tegen schijnconstructies. Ik heb wel begrip voor de bezorgdheid
die er is voor de gevolgen van dit wetsvoorstel voor personen met een zwakke
positie op de arbeidsmarkt. Daarom zeg ik toe dat wij bij de evaluatie van
dit voorstel bijzondere aandacht aan dit onderwerp zullen besteden. In de
komende tijd zullen wij dat nauwlettend volgen. De evaluatie gaat in 2002
van start en levert in 2003 al de eerste resultaten op. Als wij op heel rare
dingen stuiten, wat ik echt niet verwacht, dan kunnen wij natuurlijk onmiddellijk
maatregelen nemen.Ik heb al aangegeven dat ik samen met staatssecretaris Bos onderzoek laat
verrichten naar de consequenties van dit wetsvoorstel voor artiesten en musici.
Dat onderzoek is nog niet helemaal afgerond. Mochten de resultaten van dit
onderzoek daartoe aanleiding geven, dan zal er een overgangsregeling worden
ontworpen. Ik kan daar niet veel meer over vertellen, maar de Kamer kan van
mij aannemen dat zowel staatssecretaris Bos als ikzelf daar positief tegenover
staan.Naar aanleiding van de brief van de FNV merk ik het volgende op. Volgens
de FNV is de samenloop tussen werknemerschap en fiscaal ondernemerschap in
het verleden bewust mogelijk gemaakt vanwege de specifieke positie van artiesten
en musici, maar dat wil ik echt bestrijden. Er is geen sprake van een bewust
gecreëerde samenloop. Ik heb er al tijdens de behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer op gewezen dat een dergelijke samenloop niet beoogd en
gewenst is.Mevrouw Jaarsma (PvdA):Zei u dat u een combinatie van een dienstverband en een zelfstandig ondernemerschap
onwenselijk acht?Staatssecretaris Hoogervorst:Dat heb ik zo niet bedoeld. Dat is nog steeds mogelijk.Voorzitter. Mevrouw De Wolff heeft nog gevraagd waarom de datum van 1
januari per se moet. Er is ontzettend veel druk uitgeoefend, vanuit de ministeries
en vanuit de doelgroepen die wij hiermee hopen te bedienen, de ZZP'ers. Het
zou dus een enorme teleurstelling zijn als wij dit uitstellen. Bovendien is
het voorlichtingsmateriaal op 1 januari afgesteld. Ik zou het dus zeer op
prijs stellen als dat gewoon kan doorgaan. Ik ben ervan overtuigd dat wij
geen onverantwoorde risico's nemen. Ik ben er ook van overtuigd dat de verduidelijking
van de criteria van het ondernemerschap en dienstbetrekking geen vreemde dingen
zal opleveren.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Die argumenten begrijp ik, maar die horen wij wel vaker. Ik ben er dus
ook niet zo verschrikkelijk van onder de indruk. Begrijp ik nu goed dat dit
niet typisch een wet is die per 1 januari moet ingaan? Dat zou dus ook per
1 maart of per 1 april kunnen gebeuren.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat begrijpt u goed, maar ik vraag mij af wat uitstel zou opleveren. De
belangrijkste vraag die gesteld is, is de vraag over de positie tussen werkgever
en werknemer. Ik heb de stellige verwachting dat er geen echt probleem is.
Mochten zich problemen voordoen, dan kunnen wij dat alleen maar in de praktijk
ervaren.Voorzitter. Ik meen dat ik hiermee de belangrijkste vragen heb beantwoord.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter. Kunt u de vergadering enkele ogenblikken schorsen opdat wij
even kunnen overleggen?De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter. Het kan natuurlijk aan mij liggen, maar het is voor mij nog
steeds niet helemaal duidelijk. Ik heb het gevoel dat de staatssecretaris
de door ons gemaakte opmerkingen enigszins bagatelliseert. Dat kan natuurlijk
niet de bedoeling zijn. Vanuit alle fracties zijn vragen gesteld over het
moment van inwerkingtreding van de wet. De staatssecretaris zegt dat de wet
niet per se op 1 januari in werking hoeft te treden, maar wij weten allemaal
dat hierop al heel lang door zelfstandigen zonder personeel wordt gewacht.
De FNV heeft een uitvoerige brief geschreven met wezenlijke opmerkingen, maar
de staatssecretaris probeerde ons in rap tempo duidelijk te maken dat er voldoende
waarborgen zijn dat daaraan tegemoet kan worden gekomen. Het lijkt mij echter
dat in zijn argumentatie nogal wat gaten kunnen worden geschoten. Zijn redenering
loopt naar mijn mening niet rond. Er is op zijn minst alle aanleiding om de
suggesties van de FNV nog eens tegen het licht te houden. De staatssecretaris
weet dat onze fractie erg hecht aan dit wetsontwerp. Wat ons betreft had de
invoeringsdatum van 1 april ook gekund. Omdat de staatssecretaris zo sterk
hecht aan 1 januari waren wij bereid daaraan mee te werken, maar dan moet
er wel iets meer gebeuren dan nu aan toezeggingen is gedaan. De staatssecretaris
ontkrachtte de argumenten van de FNV – dat is natuurlijk zijn goed recht –
maar zei aan het einde van zijn betoog toch wel begrip te hebben voor de bezorgdheid
van de FNV. Als de argumenten van de staatssecretaris valide zijn, kan er
vandaag nog een brief naar de FNV waarin staat dat de federatie zich zorgen
maakt om niets. Ik ben echter een andere mening toegedaan. De staatssecretaris
zegt dat hij er op 1 april met het Lisv en straks het UWV wel uit is als het
gaat om de afbakening van het begrip "dienstbetrekking". Dat kan natuurlijk
heel gemakkelijk 1 mei of 1 juni worden en dan is het maar de vraag met wie
wij dan zaken moeten doen. De positie van een bepaalde categorie zelfstandigen
is in het geding en als iets ons nog niet duidelijk is, willen wij daar uiting
aan geven. Dat wil ik doen in de vorm van het vragen van een uitspraak waarin
ik een aantal elementen bij elkaar breng. Wij zeggen niet zonder meer dat
alle thuiswerkers gevaar lopen. Ik kan echter ook enkele gevallen noemen van
mensen die mij gebeld hebben en die wel in de problemen komen.
Die positie moet dan ook nog eens heel goed tegen het licht worden gehouden.
Criteria hebben wij ook nog niet. Wij kunnen er wel mee akkoord gaan als de
inwerkingtreding toch 1 januari wordt, maar dan moet de staatssecretaris de
ontwikkelingen wel zo nauwlettend volgen dat indien nodig snel tot reparatiewetgeving
kan worden gekomen. Deze staatssecretaris moet zich daartoe bereid verklaren
en dat geldt dan ook voor zijn eventuele opvolger, want die is ook gebonden
aan een uitspraak van deze Kamer. Er is wel een evaluatie voorzien na twee
jaar en dat lijkt niet lang, maar het zal dan nog wel enkele maanden duren
voordat er een beslissing over wordt genomen en dan zijn wij al snel drie
jaar verder. Als er misstanden ontstaan, mogen die zeker niet drie jaar blijven
bestaan, maar moeten die zo snel mogelijk in goed overleg worden gerepareerd.De voorzitter:Door de leden Van Leeuwen, Jaarsma, De Wolff, De Vries en Hofstede wordt
de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging over de positie van de ZZP'ers in de belastingwetgeving
en in de SV-wetten;overwegende dat invoering van de voorgestelde Wijziging van de WAZ en
enkele andere wetten, mede op basis van de aanbevelingen van de werkgroep
HOZ, op korte termijn van wezenlijk belang is;overwegende dat als gevolg van amendering in de Tweede Kamer niettemin
in een aantal gevallen een niet bedoelde nadelige situatie voor zelfstandige
opdrachtnemers kan ontstaan na vaststelling van het alsnog aanwezig zijn van
een dienstbetrekking;voorts overwegende dat de bescherming van de fictieve dienstbetrekking
in de werknemersverzekeringen gevaar dreigt te lopen;spreekt als haar oordeel uit dat reparatie van onbedoeld nadelige situaties
alsnog moet geschieden;verzoekt de regering, hiertoe de ontwikkelingen, zowel terzake van de
bescherming van de fictieve dienstbetrekking in de werknemersverzekeringen
als van het voorkomen van schijnconstructies nauwlettend te volgen teneinde,
mede aan de hand van de vast te stellen criteria voor de dienstbetrekking,
zo nodig tot reparatiewetgeving te kunnen komen,en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie krijgt nr. 71d(27686).Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. Als ik mijn fiets repareer, houd ik altijd onderdelen over;
als de staatssecretaris antwoordt, houdt hij altijd papieren over waarop kennelijk
nog antwoorden staan. Eén antwoord is hij mij nog verschuldigd, namelijk
op mijn vraag over het Europees recht dat in het geding is indien een zelfstandige
een eigen bus heeft en daarmee zowel voor een Belgische als voor een Nederlandse
opdrachtgever rijdt en dan niet de zelfstandigheidsverklaring krijgt, omdat
de Belastingdienst in Winterswijk dat niet kan beoordelen.Ik heb nog wel behoefte om enkele opmerkingen te maken over de manier
waarop wij dit debat hebben kunnen voorbereiden en gehoord hebbende de opmerking
van de staatssecretaris dat dit wetsvoorstel niet valt of staat met invoering
per 1 januari. Het was volgens mij dit voorjaar dat de voorzitter van de Tweede
Kamer zich erover beklaagde dat wij altijd mekkeren over amendementen die
daar worden aangenomen en dat wij verder niets waard zijn, maar ik moet toch
zeggen dat de Tweede Kamer soms ook wel eens heel beroerde amendementen aanneemt.
Het amendement-Hindriks is er zo een en dat blijkt maar weer nu wij enkele
dagen voor dit mondelinge debat een brief van veertien kantjes van de FNV
krijgen, nota bene mede vertegenwoordigend zelfstandigen zonder personeel.
Het is niet zomaar een werknemersclub maar ook een organisatie die steeds
meer kleine zelfstandigen verenigt. Het is wel heel lastig werken op deze
manier, omdat wij ons in dit debat nu zorgen maken over de zorgen die ons
in die brief van veertien kantjes zijn voorgelegd en tegenover een staatssecretaris
komen te staan die zegt dat het allemaal wel mee zal vallen en dat wij die
problemen niet zo somber moeten inzien. In een kort debat als dat van vanavond
komen wij daar eigenlijk niet goed uit en het was mij dus veel liever geweest
als wij rustig de tijd hadden genomen om de brief nog eens in een nader verslag
aan de staatssecretaris voor te leggen en er eens rustig over na te denken
of het wel zo verstandig is om dit wetsvoorstel aan te nemen.Mevrouw Swenker (VVD):Voorzitter. Ik heb goed naar de staatssecretaris geluisterd. Hij zei dat
de fiscus ook beoordeelt of er sprake is van een dienstverband bij een van
de opdrachtgevers. Het is mij echter nog onduidelijk of er dan een verklaring
wordt afgegeven voor alle opdrachten waarvoor geen dienstverband bestaat of
dat alles overboord wordt gegooid, in die zin dat een dienstverband domineert
en geen zelfstandigheidsverklaring wordt verkregen.Ik heb de staatssecretaris ook horen zeggen dat het UWV in feite alleen
bij looncontroles nog in aanraking kan komen met een probleem, of liever een
gewijzigde visie, en wanneer betrokkene een uitkering aanvraagt – wat
me logisch lijkt – en dat er verder geen bemoeienis zal zijn met onderzoek
naar een dienstbetrekking. Als dit het geval is, dan houden we alleen maar
het probleem van de criteria over. Als de criteria duidelijk zijn, dan vindt
de VVD-fractie deze motie eigenlijk overbodig en heeft zij er geen behoefte
aan. In dat geval weet eenieder immers hoe hij zich moet gedragen en welke
relaties hij al of niet moet aangaan en zal eenieder zijn keuze moeten maken.
Er is dan geen motie nodig om de zaak te repareren. Ik geef toe dat het niet
eenvoudig zal zijn om duidelijke criteria op te stellen, maar als zij er zijn,
dan weet iedereen waar hij aan toe is.Mevrouw Jaarsma (PvdA):Voorzitter. In eerste termijn verwachtte ik hoopvol dat de staatsse cretaris adequate antwoorden op de probleemstellingen van de FNV
zou geven, maar eerlijk gezegd ben ik een beetje teleurgesteld. Het is immers
toch ontegenzeggelijk het geval dat bij een fictieve dienstbetrekking van
thuiswerkers een werkgever er een evident belang bij heeft om tot schijnconstructies
over te gaan. De staatssecretaris kan wel denken dat het zal meevallen, maar
bij de FNV verwachten ze dat kennelijk niet. We kunnen heel lang wachten om
te weten wie er gelijk heeft, maar ik heb liever dat de staatssecretaris gelijk
krijgt, al zegt dit niets over de realiteit van die verwachtingen.Dat geldt ook voor het andere probleem. Door het amendement-Hindriks is
het risico van de premieheffing nadrukkelijk wel degelijk veel meer dan ooit
bij de werknemer gelegd. Dat zijn risicovolle ondernemingen en je kunt je
afvragen of je dat even op een achternamiddag moet doen. Ik heb er kennis
van genomen dat staatssecretaris Bos de kwestie van de artiesten en musici
zal regelen, dus dat laat ik terzijde.Als wij nu voor dit wetsvoorstel stemmen, zodat de staatssecretaris niet
al zijn voorlichtingsmateriaal hoeft weg te gooien – want daarom gaat
het in feite – dan doen wij dat juist omdat wij die motie hebben ingediend.
Die motie geeft namelijk nog enige indicatie van ons standpunt ten opzichte
van dit voorstel. Aan alle kanten zijn er verwachtingen, maar de motie stuurt
erop aan dat er heel precies wordt gecontroleerd op de punten waar de verwachtingen
uiteenlopen. Ik begrijp dat er vanwege de evaluatie een soort proeftijd van
maximaal twee jaar is; dat is eigenlijk nog maar net acceptabel.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng in tweede termijn. Ik begrijp
dat men teleurgesteld is dat ik niet alle vragen rond de brief van de FNV
precies heb kunnen beantwoorden. Ik denk echter dat ik de kern van de zaak
wel heb behandeld. De reden waarom die brief overigens zo laat bij ons is
bezorgd, zou wel eens kunnen zijn dat het FNV tegenwoordig ZZP'ers in huis
heeft! Waarschijnlijk heeft men in eigen kring heel lang moeten bakkeleien,
voordat iedereen die veertien kantjes kon accorderen. Het is voor de FNV ook
wat ingewikkelder geworden.Het lijkt er nu op dat ik in eerste termijn te veel begrip heb getoond
voor de zorgen van de Kamer. Men zou daarin namelijk een tegenstrijdigheid
kunnen zien met mijn weerlegging van de argumenten van de FNV.Ik word in de motie van mevrouw Van Leeuwen aangespoord om de ontwikkelingen
waarover zorgen bestaan, het als gevolg van het amendement-Hindriks eenzijdig
neerleggen van de druk bij de werknemers, nauwgezet te volgen. Zodra het uit
de hand dreigt te lopen, zou ik moeten overwegen om reparatiewetgeving in
te dienen. Ik vind het vervelend om van het ergste uit te gaan op het moment
dat een wetsvoorstel wordt ingediend en dan al toe te moeten te zeggen dat
ik in dat geval reparatiewetgeving zal indienen.In eerste termijn heb ik echter al aangeven dat het vanzelfsprekend is
dat er reparatiewetgeving zal worden ingediend als de wet tot heel vreemde
situaties zou leiden. Ik kan dan ook met deze motie leven. In de motie wordt
namelijk niet gezegd dat ik reparatiewetgeving moet indienen, maar dat ik
dat moet overwegen als zich vreemde toestanden zouden voordoen. Ik kan dat
aan mijn opvolger meegeven en dat is de reden dat ik de aanneming van deze
motie kan accepteren.Mevrouw De Wolff heeft een internationaal-rechtelijke vraag gesteld. Die
vraag was mij inderdaad ontschoten. Mijn ambtenaren zeggen mij dat dit gerucht
niet klopt. Daarmee is die vraag ook beantwoord! Ik hoop overigens dat u niet
van mij verlangt dat ik deze vraag begrijp.De fiscus geeft natuurlijk geen zelfstandigheidsverklaring af voor een
gewone baan, maar alleen voor werkzaamheden die in eigen opdracht worden verricht.
Mevrouw Swenker merkte terecht op dat alleen bij looncontroles en het aanvragen
van een uitkering hierop teruggekomen zou kunnen worden. Dat is inderdaad
een reuzenstap vooruit. Zodra er duidelijkheid is over de criteria voor de
dienstbetrekkingen, wordt die duidelijkheid alleen maar groter en dan komen
wij een heel eind tegemoet aan haar verlangens.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mevrouw Swenker trok twee conclusies. Kunt u aan de hand van die conclusies
toelichten wat artikel 127b in het wetsvoorstel doet?Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter. Ik sta perplex!Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik denk dat er juist wel een rol voor het Lisv is weggelegd.Staatssecretaris Hoogervorst:Er ligt inderdaad nog een rol voor het Lisv. Dat heb ik ook niet willen
ontkennen. Die rol is echter verdwenen bij de toekenning van de zelfstandigheidsverklaring.
De opdrachtnemer kan daaraan enorm veel rechtszekerheid ontlenen. Zolang hij
zich houdt aan de voorwaarden waaronder hij die verklaring heeft gekregen,
hoeft hij nergens bang voor te zijn.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Maar als hij zich daar niet aan houdt, bewust of onbewust, wordt artikel
127b wederom in werking gesteld.Staatssecretaris Hoogervorst:Natuurlijk.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Daar ging nu juist de hele discussie over.Staatssecretaris Hoogervorst:De situatie is echter wel sterk veranderd.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Morgenmiddag aan het einde van de vergadering zal over de motie worden
gestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-655-663.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl