Behandeling van:  - het Financieel jaarverslag van het Rijk en Financiële verantwoordingen 2001 met de daarbij behorende rapporten van de Algemene Rekenkamer (28380);  - het rapport van de Algemene Rekenkamer "Zicht op beleidsintensiveringen" (28423);  - de Voorlopige Rekening 2001 (28237);  - rapport Algemene Rekenkamer "Rijk verantwoord" (28381);  - en diverse begrotingen 2001 (slotwetten)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 5287-5313

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-07-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 90, pagina 5287-5313

03-07-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28412Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28403Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28405Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28406Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28407Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28408Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28409Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28411Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28413Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28414Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28402Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28400Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28410Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28393Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28399Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28423Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28237Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28381Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28392Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28394Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28395Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28396Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28397Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28404Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28398Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28380Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28391Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Interpellatie-Van der Vlies, gericht tot minister Borst-Eilers, over vergunningverlening aan Women on Waves om overtijdbehandelingen toe te toepassen op de zogeheten abortusbootPagina 5351-5363
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels met betrekking tot het LSOP Politie onderwijs- en kenniscentrum, de landelijke werving, de selectie, het onderwijs voor de politie, alsmede het overdragen van kennis aan de politie (Wet op het LSOP en het politieonderwijs) (28046)Pagina 5343-5350
Behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van enkele wetten in verband met de inwerkingtreding van de Wet dualisering gemeentebestuur (28243)Pagina 5316-5335
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 juni 2002 over invoering van de euroPagina 5342-5343
Behandeling van de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over fusies van ziekenhuizen (27295, nr. 26)Pagina 5350-5351
Stemmingen in verband met de slotwetten over het jaar 2001 (28391 t/m 28400 en 28402 t/m 28414)Pagina 5315-5315
Noten (zie blz. 5351): Interpellatievragen van de heer Van der Vlies (SGP) d.d. 3 juli 2002, over vergunningverlening aan Women on Waves om overtijdbehandelingen toe te toepassen op de zogeheten abortusbootPagina 5376-5376
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 juni 2002 over Antilliaanse minderjarigen die niet onder ouderlijk gezag staanPagina 5315-5316
Presentie en opening (woensdag 3 juli 2002)Pagina 5287-5287
Behandeling van het wetsvoorstel Regels met betrekking tot het LSOP Politie onderwijs- en kenniscentrum, de landelijke werving, de selectie, het onderwijs voor de politie, alsmede het overdragen van kennis aan de politie (Wet op het LSOP en het politieonderwijs) (28046)Pagina 5338-5342
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 juli 2002 over privatisering netwerkbedrijvenPagina 5335-5338
Behandeling van: - het Financieel jaarverslag van het Rijk en Financiële verantwoordingen 2001 met de daarbij behorende rapporten van de Algemene Rekenkamer (28380); - het rapport van de Algemene Rekenkamer "Zicht op beleidsintensiveringen" (28423); - de Voorlopige Rekening 2001 (28237); - rapport Algemene Rekenkamer "Rijk verantwoord" (28381); - en diverse begrotingen 2001 (slotwetten)Pagina 5287-5313
Debat naar aanleiding van uitspraken van enkele imamsPagina 5363-5375
Regeling van werkzaamheden (woensdag 3 juli 2002)Pagina 5313-5315

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 132 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het Financieel jaarverslag
van het Rijk en Financiële verantwoordingen 2001 met de daarbij behorende
rapporten van de Algemene Rekenkamer (28380);het rapport van de Algemene Rekenkamer "Zicht op beleidsintensiveringen" (28423);de Voorlopige Rekening 2001 (28237);het rapport van de Algemene Rekenkamer "Rijk verantwoord" (28381);Wijziging van de begroting van de uitgaven van
het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2001 (slotwet) (28391);Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) voor het jaar
2001 (slotwet) (28392);Wijziging van de begroting
van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Algemene Zaken (III)
voor het jaar 2001 (slotwet) (28393);Wijziging
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties
(IV) voor het jaar 2001 (slotwet) (28394);Wijziging
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2001 (slotwet) (28395);Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001 (slotwet) (28396);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(VII) voor het jaar 2001 (slotwet) (28397);Wijziging
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2001 (slotwet) (28398);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2001 (slotwet) (28399);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2001
(slotwet) (28400);Wijziging van de begroting van
de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het
jaar 2001 (slotwet) (28402);Wijziging van de begroting
van de uitgaven en de ontvang sten van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2001 (slotwet) (28403);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het
jaar 2001 (slotwet) (28404);Wijziging van de begroting
van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken
(XIII) voor het jaar 2001 (slotwet) (28405);Wijziging
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2001 (slotwet) (28406);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)
voor het jaar 2001 (slotwet) (28407);Wijziging
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2001 (slotwet) (28408);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het provinciefonds voor het jaar 2001 (slotwet) (28409);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het gemeentefonds voor het jaar 2001 (slotwet) (28410);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2001 (slotwet) (28411);Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar
2001 (slotwet) (28412);Wijziging van de begroting
van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar
2001 (slotwet) (28413);Wijziging van de begroting
van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2001
(slotwet) (28414).De (algemene) beraadslaging wordt geopend.De heer Wijn (CDA):Voorzitter. Onder overweldigende publieke belangstelling starten wij het
afsluitende VBTB-debat over het jaar 2001. Nu roept een collega vanuit de
banken "wat is hij positief!". Ik kan dan ook meteen aangeven dat het dit
jaar ook ietsje positiever is dan vorig jaar. Het proces van VBTB gaat steeds
ietsje beter. Bijvoorbeeld op het gebied van beheer waren er vorig jaar nog
acht ernstige tekortkomingen. Dit jaar zijn er dat nog vijf. Dat zijn er nog
steeds vijf te veel, waarvan een klein aantal wel erg lang duurt, maar desalniettemin
is het een verbetering.Laat ik beginnen met het maken van een compliment aan de vele ambtenaren
die hierin veel werk hebben gestoken. Vaak zijn dat toch de mensen die altijd
even doorzeuren of nog een puntje op de i willen zetten. Zij roepen bij de
collega's vast wel af en toe irritatie op, maar het is toch goed dat er mensen
zijn die op deze manier achter dit proces staan en overal achteraanzitten.
De Staatscourant sprak over de VBTB als een couveusekindje, maar inmiddels
mag je wel zeggen dat dit kind, hoewel het nog op de kraamafdeling ligt, de
couveuse heeft verlaten.Ik ga eerst in op het financiële beheer, dan op de VBTB en dan op
het jaarverslag 2001.Defensie heeft nog steeds grote problemen op het gebied van financieel
beheer, met name bij de Koninklijke luchtmacht en de Koninklijke marechaussee.
In het algemeen overleg over defensie is daarover uitgebreid gesproken. Het
heeft ons teleurgesteld dat ondanks de verwachtingen die waren gewekt door
minister De Grave, die toch al een aantal gele kaarten op zijn naam had staan,
te weinig progressie is geboekt. Ik doel nu niet op de heer De Grave persoonlijk,
maar op zijn functie als minister. Als je van de collega's van Defensie hoort
welke zaken op het gebied van informatietechnologie, personeel, financiën,
materieel en logistiek nog een rol spelen, dan vraag je je af hoe die jongens
ooit nog een oorlog kunnen voeren. Kan de minister van Financiën eens
aangeven hoe hij die tekortkomingen percipieert en wat de rol van Financiën
is bij het geven van ondersteuning daarbij en het aanbrengen van verbeteringen
daarin? De minister van Defensie heeft het niet aangedurfd, maar misschien
durft de minister van Financiën het wel: misschien kan iets meer worden
gezegd dan "wij doen ons best", namelijk "in de resultaatsverplichting van
volgend jaar zijn die tekortkomingen weggewerkt".De IT speelt ook in een bredere context een rol, bijvoorbeeld bij het
ministerie van Sociale Zaken. Daarbij gaat het met name om de aansluiting
tussen de diverse uitvoeringsorganisaties, de gemeenten en het ministerie.
Hoe staat de minister van Financiën daartegenover en ziet hij daarbij
nog een rol voor zichzelf weggelegd?In het overleg over sociale zaken werd niet duidelijk hoe het precies
staat met de ESF-afrekening en de ESF-afwikkeling. Een bedrag van 157 mln
is gereserveerd voor de periode 1994-1996. Is dat hiermee nu afgekaderd? Welk
bedrag verwacht de minister van Financiën nog te krijgen over de periode
1997-1999?Ook bij de projecten van Verkeer en Waterstaat, met name de O&O-projecten,
zijn er tekortkomingen op het gebied van IT. Er zijn problemen met aanbestedingen.
Misschien kan de minister bij al die financiële beheersproblemen, die
ik hier niet uitwerk omdat ze bekend zijn, eens aangeven wat de rol van Financiën
daarbij is.Bij de VBTB zien wij nog een ander probleem. Het ministerie van VWS vervult
bijvoorbeeld een voortrekkersrol en heeft als een van de eerste departementen
een echte VBTB-begroting ingediend. Tegelijkertijd ontstaat daarbij een probleem:
bij de begrotingsgelden heeft men dit proces wel goed voor ogen, maar bij
de premiegelden niet. Daardoor is er bijvoorbeeld geen zicht op de onderuitputting
van bouwkosten of de productie bij ziekenhuizen. Als er informatie is van
diverse bronnen, hoe kan dan worden voorkomen dat wij bijvoorbeeld een Jaarverslag
zorg krijgen en andere departementale overzichten, want die VBTB moet toch
een geïntegreerde cyclus worden?Hetzelfde geldt voor EZ, coördinatieministerie op het gebied van
administratieve lasten. De resultaten zijn zeer teleurstellend. Het afgelopen
jaar is de administratievelastendruk zelfs nog toegenomen. Hier ligt dus een
mooie uitdaging voor het nieuwe kabinet. Ook daar speelt dat coördinatiemechanisme. Bij Binnenlandse Zaken speelt dat bijvoorbeeld bij het grotestedenbeleid.
Hoe kan daar wat aan worden gedaan?Wat betreft de VBTB maken wij ons zorgen over de mentaliteit die her en
der bij vakministers lijkt door te gaan klinken in de algemene overleggen.
Bijvoorbeeld: de minister van Justitie suggereerde om de Algemene Rekenkamer
vooral maar niet te veel informatie te geven omdat zij dan alleen maar meer
kritiek kan hebben en over meer dingen kan gaan zeuren. Kortom, geef vooral
niet te veel informatie. Dat is natuurlijk niet de goede mentaliteit. Ik zou
graag van de minister van Financiën horen dat ook hij dat geen goede
mentaliteit vindt. Wat werd er bijvoorbeeld bij Justitie gezegd? Als het aantal
aangiften toeneemt, zegt dat niets over de veiligheid op straat. Waarom moeten
wij dan nog het aantal aangiften geven? Hoe reageert deze minister daarop?
Bij Onderwijs speelde eenzelfde soort probleem. De minister zei dat het aantal
spijbelaars beter wordt geregistreerd maar dat daardoor wel wordt gedacht
dat er een probleem is. Dat is toch vreemd? Of er is een probleem en dan kun
je dat niet wijten aan die betere registratie, óf er is geen probleem.
De minister van Economische Zaken klaagde er letterlijk over dat de Algemene
Rekenkamer de lat steeds hoger legt. Op het gebied van beheer en rechtmatigheid
kunnen wij ons dat nauwelijks voorstellen. Vindt de minister van Financiën
ook dat die lat steeds hoger wordt gelegd of ziet zijn collega van EZ dat
toch fout?Mevrouw Netelenbos van Verkeer en Waterstaat klaagt erover dat wij hier
een bureaucratie aan het creëren zijn. Minister Pronk van VROM vindt
het allemaal wat voor technocraten. Kan de minister van Financiën al
deze argumenten, hopelijk in lijn van de gedachten van het CDA daarover, ontkrachten
en zeggen dat dit inderdaad geen goede signalen zijn? Als de Algemene Rekenkamer
signaleert dat er sinds 1999 bij 50% van de departementen geen vooruitgang
is geboekt in de verstrekking van de gevraagde beleidsinformatie en je legt
dat naast die mentaliteitsuitstraling van de zes ministeries die ik zojuist
als voorbeeld heb genoemd, dan zijn dat toch echt slechte signalen?De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. De heer Wijn spreekt in kritische zin over de mentaliteit
van ministeries en ik neem aan ook van de desbetreffende ministers.De heer Wijn (CDA):En juist niet van de ambtenaren!De heer Vendrik (GroenLinks):Neen, de politici hebben het altijd gedaan!Maar mag ik de heer Wijn een vraag stellen over de mentaliteit van het
nieuwe kabinet? Wij hebben net een stukje gekregen met wat voor de komende
vier jaar het beleid gaat worden. Het valt mij op dat er op het gebied van
VBTB helemaal geen vooruitgang is geboekt. Zou dan met een nieuw kabinet,
ook bij wijze van een regeerakkoord, niet een heel nieuwe trend moeten worden
gezet?De voorzitter:Even een formele opmerking. U zegt "wij hebben een stuk gekregen", maar
de Kamer heeft dat nog niet gekregen.De heer Vendrik (GroenLinks):Met "wij" doelde ik ook op mijn eigen fractie.De voorzitter:Ik begrijp dat, maar gelet op het moment van de dag leek het mij goed
om deze formele opmerking te maken.De heer Wijn (CDA):De heer Vendrik is heel vaardig op het internet en ik neem aan dat hij
daar het een en ander heeft gevonden. Ik vind het een heel terechte opmerking.
Wat de Kamer in de loop van vandaag vermoedelijk aangereikt krijgt, is een
strategisch beleidsdocument op hoofdlijnen. Ik zou mij kunnen voorstellen
dat sommigen het wel erg veel pagina's vinden voor een strategisch beleidsdocument,
maar het is in ieder geval een kwart dunner dan dat van Paars 2. Op dat punt
is er dus wel vooruitgang. De verwachting is dat daarin inderdaad weinig concrete
beleidsdoelen in staan. Dat moet echter wel. Als wij hier straks gaan praten
met een nieuwe regering over het nieuwe concrete beleidsprogramma, zal daarin
concreet moeten worden aangegeven wat de plannen zijn en dan moeten daar ook
concrete doelstellingen bij staan. Ik ben het helemaal met hem eens. Er komt
een nieuwe regering, die moet het vertrouwen herstellen en dan moet zij ook
concrete doelen benoemen. De Kamer kan dan met die nieuwe regering van gedachten
wisselen over het ambitieniveau, over wat zij vindt dat er moet worden gedaan,
iedere fractie vanuit de eigen invalshoek. De Kamer en de kiezer kunnen de
regering dan zowel tussentijds als aan het eind afrekenen.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Wijn legt de bal bij het nieuwe kabinet.De heer Wijn (CDA):Daar hoort die ook!De heer Vendrik (GroenLinks):Daar hoort hij straks te liggen. Er is nu een document waaraan onder andere
uw fractie heeft gewerkt. Gehoord de kritiek die u net heeft gespuid, had
ik het buitengewoon logisch gevonden als uw fractie samen met die van de VVD
het voortouw had genomen om het VBTB-proces in het regeerakkoord te zetten.De voorzitter:Wij hebben net geconstateerd dat dit document nog geen Kamerstuk is. Het
staat voor morgen op de agenda, dus ik wil deze discussie tot morgen uitstellen.De heer Wijn (CDA):Ik zal er toch kort op reageren. Morgen gaat het om een strategische visie,
op basis waarvan de coalitiepartijen hopelijk het vertrouwen in elkaar zullen
uitspreken. Maar voor de concrete, gekwantificeerde uitwerking naar doelstellingen
ligt de bal bij de regering. De Kamer moet controleren. U kunt hiervoor op
het CDA rekenen.Vóór deze interruptie zei ik dat er bij 50% van de ministeries
geen vooruitgang is in de gevraagde beleidsinformatie. Hetzelfde geldt voor
de beleidsitems waarover zou moeten worden gerapporteerd: 73% van de items
wordt gerapporteerd, hetzelfde als vorig jaar. Nu ligt dat mooi boven 50%,
maar dit percentage moet gewoon 100% zijn. Bij 27% gebeurt het dus niet. En
het is me ook nog eens een lijstje: drop-outs, de vacatures in het onderwijs,
de wachtlijsten in de zorg, het aantal kilometers in het openbaar vervoer,
de aanpak en omvang van uitkeringsfraude, reïntegratiesuccessen, de effectiviteit
van de politie, woningbouw, de veiligheid van dijken, de inhuur van externen.Een belangrijk kritiekpunt van de Rekenkamer gaat over het feit dat van 20% van de beleidsintensiveringen bovenop het regeerakkoord
het beoogde doel echt duidelijk is. Van 80% van de extra gelden is dus niet
of onvoldoende duidelijk welk resultaat is behaald. Het gevaar van een welles-nietesdiscussie
ligt op de loer: critici kunnen zeggen dat je niet weet of het geld in de
gracht is gegooid, anderen kunnen wijzen op de belangrijke doelen waaraan
het geld is besteed. Ik zal dit in het midden laten. Wel is de vraag: waarom
is dat zicht er niet en wat moet er gebeuren om er zicht op te krijgen? Als
het komende kabinetüberhaupt nog geld heeft voor intensiveringen, dan
moet wel duidelijk zijn wat we daarvoor terugkrijgen. Welke belemmeringen
zijn er en hoe kunnen ze worden opgeheven?Het jaarverslag is daadwerkelijk een jaarverslag: het lijkt bijna op een
jaarverslag uit het bedrijfsleven. Het is nog niet echt VBTB-proof, maar meer
een soort beschrijving van wat vorig jaar is gebeurd, her en der op een wat
pr-achtige toon geschreven. In jaarverslagen van bedrijven zijn doorgaans
wel in orde de teleurstellingen of tegenvallers na dato, of de extra informatie
na sluiting van de boeken. Wij hebben begrepen dat een aantal zaken, bijvoorbeeld
uit 2001, ons nu nog parten zullen spelen, bijvoorbeeld van het ministerie
van VWS. Kan de minister aangeven welke lijken in de kast er nog stammen uit
2001 en welk zicht hij heeft op lijken in de kast uit 2002? Ik kan mij voorstellen
dat met name coalitiefracties daarvan op de hoogte willen worden gesteld.
Wanneer is een en ander bekend geworden? Is de minister met mij van mening
dat als dergelijke zaken na afsluiting van de jaarrekening bekend worden,
deze eigenlijk nog in het jaarverslag moeten worden opgenomen?In het financieel jaarverslag staat een aantal opmerkingen over de financiële
situatie van het Rijk. Het beeld dat daarbij geschetst wordt, is rooskleuriger
dan op dit moment blijkt. In de afgelopen dagen heeft er in de media een discussie
plaatsgevonden rond de vraag of de vorige regering op te grote voet heeft
geleefd. Paars 2 heeft wat dit betreft wel de schijn tegen, al is het maar
omdat het bedrag van de extra uitgaven die in het kader van het vorige regeerakkoord
zijn gedaan erg overeenkomt met het bedrag aan bezuinigingen dat Balkenende
1 moet inboeken. Bovendien is, zoals ik daarnet reeds opmerkte, van 80% van
de extra intensiveringen niet duidelijk welk concreet doel ermee bereikt is.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik wil een opmerking maken over de orde. De heer Wijn noemt
nu feiten uit een regeerakkoord. Ik verzoek u daarom, de stukken daarvan toe
te voegen aan de Handelingen. Er wordt gesproken over 6,8 mld aan bezuinigingen.
Ik begrijp dat u alle vragen uit de oppositie daarover wilt afkappen, maar
als het punt op deze manier wordt ingebracht...De voorzitter:Mijn excuses dat ik zelf niet eerder ingreep. Het is niet mijn bedoeling
om vragen vanuit welke fractie dan ook af te kappen, maar ik sta geen debat
toe over een stuk dat nog niet officieel aan de Kamer is aangeboden. Morgen
staat het debat over dat stuk geagendeerd. Ook van de kant van het spreekgestoelte
mag daar niet naar verwezen worden. Ik dank u voor uw procedurele opmerking
en verzoek de leden, zich te concentreren op dit debat. Ik begrijp ook wel
dat er verbanden zijn maar noemt u geen feiten uit een debat dat morgen aan
de orde is.De heer Van Beek (VVD):Kan collega Wijn aangeven op welke punten de fractie van het CDA in de
afgelopen periode gepleit heeft voor het realiseren van minder uitgaven respectievelijk
op welke punten zij moeite gedaan heeft om wijzigingen aan te brengen? Het
is namelijk wel erg goedkoop wat de heer Wijn nu neerzet. Als hij de stukken
goed bestudeerd had, had hij gezien dat ten aanzien van het financiële
beleid van de afgelopen jaren precies datgene gerealiseerd is wat mogelijk
was. Andere, meer externe factoren zijn van invloed op de toekomstige periode.De heer Wijn (CDA):Ik wil niet dat een redelijk schertsende opmerking ontaardt in vervelende
beschuldigingen over en weer.De heer Van Beek (VVD):Als u uw woorden terug trekt, is het ook goed. Anders dient u een goede
onderbouwing te geven.De heer Wijn (CDA):Nee, ik wil het volgende aangeven. Bij de robuustheid van het begrotingssaldo
in het jaarverslag van 2001 kunnen vraagtekens gezet worden. De heer Van Wijnbergen,
voormalig SG van Economische Zaken, heeft zich in Elzevier afgevraagd in hoeverre
wordt meegegaan in een "boom" en wordt weinig gedaan aan stelsels. Ik geef
deze quote slechts mee, maar in de afgelopen jaren is dat wel de fundamentele
kritiek van mijn fractie geweest. Uitgaven kunnen worden verhoogd en er kan
tot lastenverlichting worden overgegaan, maar wat levert dat op? De Rekenkamer
heeft die vraag ook gesteld. Met het oog op het jaarverslag 2001 en de recente
CPB-cijfers die wijzen op een begrotingstekort in 2003 en 2004 tenzij er veel
bezuinigd wordt, constateer ik dat er sprake is van een zekere kwetsbaarheid.De heer Van Beek (VVD):Er was een regeerakkoord dat eindigde op een tekort van 1,1%. De feitelijke
situatie eindigt afgerond op 0%. Het is naar mijn mening wat vreemd dat collega
Wijn constateert dat er te veel is uitgegeven, want de situatie is aanzienlijk
gunstiger dan de doelstellingen waren. Als er iets meetbaar is in VBTB-termen,
is dat het. Wij hadden heel duidelijke, harde doelstellingen en wij zitten
daar heel ver onder. Dat er in de toekomst opnieuw moet worden geregeerd,
hoort bij dit vak.De heer Wijn (CDA):Dit lokt natuurlijk een tegenvraag aan de VVD-fractie uit.De heer Van Beek (VVD):Die mag u niet stellen vanaf die plaats.De heer Wijn (CDA):Dat is een probleem; ik zal het opmerkenderwijs doen. Ik heb vraagtekens
gezet bij de robuustheid van het begrotingsoverschotje dat nu voor 2001 wordt
gepresenteerd. Het gaat mij er niet om wie daarvoor verantwoordelijk is. Je
moet je achteraf echter wel afvragen: hebben wij niet op te grote voet geleefd?
Ik stel deze vraag aan de minister omdat deze discussie ook in de kranten
wordt gevoerd. Vervolgens kun je zeggen dat het erop lijkt dat het bedrag
dat Balkenende 1 moet bezuinigen, ongeveer gelijk is aan wat er extra is uitgegeven
boven op het regeerakkoord van Paars 2.De heer Van Beek (VVD):Het financieel resultaat over dit jaar is 10 mld gunstiger
dan het beoogde resultaat in het regeerakkoord. Dan kun je toch niet zeggen
dat er geld is verjubeld?De heer Wijn (CDA):Vindt u dat het beter had gekund?De heer Van Beek (VVD):Met de kennis van nu kan alles beter, maar dat wil niet zeggen dat wij
dan hadden besloten om minder uit te geven. De geluiden in de kranten waren
overigens in een eerder stadium dat er voor een aantal belangrijke beleidsprioriteiten
meer geld zou moeten worden uitgegeven; dat zal u niet ontgaan zijn.De heer Wijn (CDA):Dat is mij inderdaad niet ontgaan, maar wij vervallen in herhalingen.Mevrouw Giskes (D66):Ik herinner mij dat de CDA-fractie de afgelopen jaren soms ongedekte moties
heeft ingediend om toch vooral tot nog wat meer uitgaven te komen. In dat
licht is het verrassend om het commentaar achteraf van de heer Wijn te horen.
Ik wil niet vooruitlopen op het debat van morgen, maar ik ben wel benieuwd
welke marges de CDA-fractie zou willen aanhouden ten aanzien van de prognoses
op basis waarvan een regeerakkoord wordt gesloten. Met andere woorden: moet
je daar nog 10% of 20% onder gaan zitten om aan de veilige kant te blijven,
zodat het komende kabinet over vier jaar niet een soortgelijk commentaar krijgt
als de heer Wijn nu geeft?De heer Wijn (CDA):Dit is een vraag over het stuk van morgen, waarop ik van de voorzitter
niet mocht ingaan.Mevrouw Giskes (D66):Ik vraag naar de opvattingen van de CDA-fractie in het algemeen. Kennelijk
heeft zij een opvatting over het begrotingsbeleid, namelijk dat je niet voor
verrassingen moet komen te staan.De heer Wijn (CDA):Wij willen in ieder geval dat er gewerkt wordt met een robuuste begroting.
In ons verkiezingsprogramma valt te lezen dat wij de nullijn aanhouden: wij
willen geen begrotingstekorten meer. Dat is grotendeels het antwoord op de
vraag.Mevrouw Giskes (D66):Dat wijkt echter niet af van wat er de laatste jaren is gebeurd.De heer Wijn (CDA):In het licht van de stand van zaken eind 2001 is de vraag hoe structureel
het saldo is, die 0% of 0,1%. Die vraag leg ik hier aan de minister voor.Mevrouw Giskes (D66):Dat is niet de vraag die ik u stel.De heer Wijn (CDA):Dan moet u de vraag herhalen.Mevrouw Giskes (D66):Ik vroeg ten eerste of het klopt dat u de laatste tijd nog regelmatig
heeft gepleit voor extra uitgaven. Ten tweede vroeg ik u met welke marges
er zou moeten worden gewerkt bij de begroting, zodat je aan het einde van
de rit niet voor zulke, in uw ogen grote, verrassingen komt te staan.De heer Wijn (CDA):De marges bij het begroten komen morgen aan de orde. Dit komt in het regeerakkoord
of het strategisch beleidsdocument te staan.Mevrouw Giskes (D66):Nee, ik vraag naar de mening van de CDA-fractie over de begrotingstechniek.
Ik vraag niet wat de nieuwe coalitie gaat doen; u staat hier als CDA-Kamerlid
commentaar te leveren.De heer Wijn (CDA):Dat staat in ons verkiezingsprogramma. De afgelopen jaren hebben wij natuurlijk
vaak gezegd: kijk uit met lastenverlichting. Lastenverlichting kan ertoe leiden
dat de inflatie wordt opgedreven en dat de loonkosten sneller stijgen.Mevrouw Giskes (D66):U heeft wel vier jaar lang geroepen dat het kwartje van Kok moest worden
teruggegeven.De heer Wijn (CDA):Dat lijkt nu te worden gerealiseerd.Mevrouw Giskes (D66):Ik maak hiertegen toch bezwaar, hoewel ik weet dat het antwoord wordt
bepaald door degene die de vraag krijgt. Ik krijg echter geen antwoord om
mijn vraag.De voorzitter:U mag een laatste poging wagen.Mevrouw Giskes (D66):Ik wil een standpunt van de CDA-fractie...De voorzitter:Uw vraag is volgens mij ook duidelijk voor de heer Wijn. Of hij antwoordt,
is aan hem.De heer Wijn (CDA):Ik heb nu drie keer dezelfde vraag gekregen en drie keer geantwoord. Mevrouw
Giskes weet wat onze kritiek is geweest de afgelopen jaren. Die had te maken
met lastenverlichting en inflatie. Dat iedereen er zo op aanslaat roept bij
mij vragen op. Toch soms iets geraakt? Toch soms wel een beetje gelijk? Toch
soms raak geprikt? Hoe robuust is dit alles? Die vraagt ligt nu bij de minister
van Financiën.De nieuwe regering begint op een heel vervelend tijdstip. Wij zien een
dalende arbeidsproductiviteit. Het consumentenvertrouwen staat onder druk.
De aandelenkoersen staan onder druk. Het afgelopen kwartaal was een van de
vijf slechtste kwartalen sinds een eeuw. Een volgend kabinet zal in ieder
geval de tering naar de nering moeten zetten. Dat is jammer, want wij zullen
ongetwijfeld worden geconfronteerd met zware tijden en bezuinigingen. Er zullen
nauwelijks intensiveringen zijn. Dat vinden wij vervelend, maar dat is het
bed waarin de nieuwe coalitie terechtkomt.Laten wij positief afsluiten. Het spreekwoord zegt: geld maakt niet gelukkig,
maar het leven wel gemakkelijk. Misschien zal het voor het volgende kabinet
andersom zijn.De heer Crone (PvdA):Ik stel vast dat de heer Wijn tegenwoordig de aanval niet meer als de
beste verdediging ziet, maar de verdediging als de beste aanval, want hij
begint zich nu al te verdedigen voor een slechte startsituatie. Mag ik hem
er echter op wijzen hoe het kabinet-Van Agt/Wiegel eindigde, evenals het laatste
kabinet waarin CDA en VVD samenwerkten, dat eind 1989 viel? De minister van
Financiën moest toen met een enorme tussenbalans komen. Mag ik hem er
ook aan herinneren hoe de kabinetten in 1994 en 1998 begonnen? Ik geloof dat
het CDA onder een zeer goed gesternte kan starten. Ik vraag daarom het commentaar
van de heer Wijn op de stelling dat de rijksbegroting er nog nooit zo zonnig
heeft voor gestaan als nu, wat ook alom bekend is in Europa en de wereld.De voorzitter:Dit is een heel verhaal. Ik wil tijdens het hele debat korte interrupties.
De heer Wijn mag een korte reactie geven als hij wil.De heer Wijn (CDA):Ik heb de kabinetten-Thorbecke, -Ruys de Beerenbrouck en -Colijn niet
meer helemaal in het snotje. Wij kunnen nog wel een hele tijd teruggaan in
de geschiedenis, maar een ding is niet waar. Dat is dat wij verdedigend beginnen
op basis van een slechte uitgangspositie. Die laat de PvdA ons achter.De heer Vendrik (GroenLinks):Het leek er even op dat de heer Wijn zou gaan spreken over puinhopen van
Paars. Dat heb ik hem nog net niet horen zeggen, maar het scheelt niet veel.
Misschien heeft de minister van Financiën dan toch één
prestatie geleverd, namelijk dat de staatsschuldquote in de afgelopen acht
jaar in recordtempo is gedaald tot onder het Europees gemiddelde. Is dat niet
een fantastische prestatie van deze minister van Financiën? Echt om in
een lijstje te hangen!De heer Wijn (CDA):Zal ik nu eens ruiterlijk eindigen? Ik zeg niet dat zijn resultaat het
afgelopen jaar door de KPN-actie en de inflatie nog net redelijk is geworden,
maar ik breng daarvoor hulde aan de minister van Financiën. Dat is toch
heel ruiterlijk? De vraag hoe robuust er precies is geëindigd, is toch
wel een legitieme vraag?De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Het is eigenlijk jammer dat ik hier sta. Er zou hier namelijk
geen debat gevoerd moeten worden door financieel woordvoerders, want dan wordt
er weer gesproken over bijvoorbeeld financiële verantwoording en verslaggeving.
De bedoeling van VBTB was het geven van een beleidsverantwoording. De PvdA-fractie
was initiatiefnemer van dit project, lang geleden via mijn collega Van Zijl,
die ook geen financieel woordvoerder was. Twee jaar geleden heeft de fractievoorzitter
in dit debat gesproken. Vorig jaar heeft de vice-fractievoorzitter dat gedaan;
dit jaar moet de Kamer het met mij doen. Het is echter nog wel verantwoord,
want het is een bijzondere week. Bovendien is het nog geen echt VBTB-debat,
want het is nog in sterke mate financieel getint. Wij hopen dat over een jaar
de fractievoorzitters het debat zullen voeren met het kabinet, dat wil zeggen
met de premier en de minister van Financiën. En dus ook met minister
Zalm, die dan waarschijnlijk fractievoorzitter is. "Elk voordeel heb z'n nadeel."
Dit moet een Kamerbreed debat zijn, zodat in de voorafgaande debatten het
VBTB-karakter als beleidsverantwoording centraal staat en niet de financiële
verantwoording, want dat is een onderdeel van de beleidsverantwoording.Men moet het dus met mij doen. Ik zal niet te veel zeggen over het financiële
verslag, want ik ben het met heel veel vragen van de heer Wijn op dat punt
eens. Ik leer snel en ondersteun dus de vragen die mijn voorganger heeft gesteld.
De hoofdlijn van die vragen is helder: de financiële verslaggeving is
op zichzelf prima en positief te waarderen. Er is een stabiele situatie. Er
is veel bereikt en het aantal problemen neemt af. Op basis van die goede financiële
situatie kunnen wij des te beter het beleidsdebat voeren. Het gaat daarbij
om de drie w's: Wat is er bereikt? Wat hebben wij daarvoor gedaan? Wat heeft
het gekost?. Op basis van de drie w's kun je vervolgens de effectiviteit meten:
heeft het erg veel gekost om het doel te bereiken? Had het niet goedkoper
gekund? Of zijn we zo goedkoop uit, dat wij nog meer kunnen doen om een beter
resultaat te bereiken? De eerste stap is gezet en wij hebben vorig jaar vooral
ook benadrukt dat allereerst duidelijk moet worden vastgesteld welke publieke
belangen en doelstellingen wij willen dienen. Dit moet gebeuren in voor de
burgers herkenbare taal. Wij hebben dit het "contract met de burger" genoemd;
dát moet herkenbaar zijn. Deze gedachte maakt school, want op internet
heb ik de toezegging gelezen dat dit in het nieuwe regeerakkoord gaat gebeuren,
en zelfs op een A4'tje. Dat betekent dus: leveren! Vervolgens moet een en
ander worden vertaald in concrete doelstellingen, die operationeel gemaakt
moeten kunnen worden, waarvan de effectiviteit moet kunnen worden gemeten.
Aan dat laatste zijn wij echter nog niet toe.Ik haal een aantal punten uit de jaarverslagen naar voren als voorbeelden
waaruit blijkt dat wij daadwerkelijk op gang komen. Dit belooft veel voor
de toekomst. Ik ben het eens met het advies van de Algemene Rekenkamer om
het regeerakkoord en de nieuwe begrotingen en de nieuwe miljoenennota in VBTB-termen
op te stellen. Ik vraag de minister om zijn commentaar hierop. Ik hoop dat
hij daarover al enige informatie kan verschaffen.Ik begin met het jaarverslag van het Rijk, waar collega Wijn mee eindigde.
Als je het evalueert, wat is er dan gebeurd? Wij hebben jaren van economische
groei achter de rug. Dat is een succes, want de groei was groter dan in de
ons omringende landen. De economische structuur werd versterkt. De bedrijvigheid
groeide. De werkloosheid werd teruggedrongen. Het inkomen per hoofd van de
bevolking is fors toegenomen. De welvaart steeg. Ook in andere opzichten is
er sprake van verbeteringen en vooruitgang, bijvoorbeeld op het gebied van
bescherming van milieu en natuur. Zo zou ik nog wel een rijtje kunnen opnoemen.
Ik citeer dit uit het conceptregeerakkoord; het stond niet in het financieel
verslag. Ik ben de heer Wijn dankbaar dat hij dit niet heeft ingebracht, maar
het zijn toch zeer ronkende zinnen. Ik kan daar zelfs nog een aantal zaken
aan toevoegen: - de financiële tekorten zijn teuggedrongen;- vier jaar lang is er geen sprake geweest van een tekort, volgens
minister Zalm zelfs niet in 2002;- de staatsschuld groeit niet meer,
maar krimpt;- de jaarlijkse begrotingsonrust is afgewend;- de VBTB-operatie is op de rails gezet;- wij zijn op weg naar een
baten-lastenstelsel;- de lastendruk is aanzienlijk lager dan acht
jaar geleden;- de uitgaven voor de collectieve sector, als aandeel
in het nationaal inkomen, zijn niet gedaald, maar gestegen.Bij dit laatste punt heb ik het over de kernuitgaven voor zorg, onderwijs
en veiligheid. De stijging was mogelijk, omdat de totale collectieve uitgaven
wel daalden door de afnemende werkloosheidskosten, maar op de punten waar
het de overheid om gaat – zorg, veiligheid en andere kerntaken –
is er relatief gezien, dat wil zeggen ten opzichte van het nationaal inkomen,
geen sprake van publieke armoede. Dit maakt het extra spannend
om te zien of wij dit soort taakstellingen in VBTB-termen zullen kunnen terugzien
in de komende miljoenennota. Wij hebben gevraagd, de publieke doelen goed
vast te leggen. Ik kom daar aan het eind nog even op terug.Ik haal een aantal concrete voorbeelden uit de verslagen van verschillende
begrotingen naar voren, om te laten zien hoeveel inzicht het geeft als je
dit soort processen voert. Wethouder De Faria van Rotterdam schreef ons namens
de vier grote steden een brief over de eerstelijns gezondheidszorg. Zij schetst
in die brief de huisartsenproblematiek van de vier grote steden. De komen
vijf jaar gaan er veel huisartsen met pensioen: zo'n 25 tot 40%. Dit komt
bovenop de huidige problemen met het huisartsentekort. Opvolgers zijn moeilijk
te vinden. Veel huisartsen willen in deeltijd werken, of gaan samenwerkingsverbanden
aan. Huisartsen, zorgverzekeraars en gemeenten hebben goede ideeën om
die problemen aan te pakken. Zij worden daarbij echter belemmerd door het
stagnerende beleid van het Rijk. Een voorbeeld daarvan is de genormeerde bekostiging
van de huisartsenzorg. In de grote steden vraagt men nu om meer differentiatie
van de regels. Herhaalde verzoeken aan de minister van VWS om steun bij die
oplossingen, bleken tevergeefs. Dat is nu precies wat ik bedoel, als je kijkt
naar het verslag. Op pagina 13 van het financieel jaarverslag wordt keurig
gemeld dat met het oog op het oplossen van het huisartsentekort allerlei regelingen
zijn verbeterd. Dit staat echter niet in relatie tot het resultaat, want dat
is er niet. De problemen van deze grote steden zijn dus blijkbaar nog niet
opgelost. Waarom wordt er dan geschreven dat de regelingen veranderd zijn
om de problemen op te lossen, terwijl de betrokkenen allemaal klagen dat het
geen effect heeft gehad? Wel, dit is zo'n voorbeeld waarop ik het commentaar
van de minister zou willen horen. En het gaat natuurlijk met name om actie
om deze problemen sneller aan te pakken.Nog een voorbeeld van een publiek doel waarvoor goed verantwoording wordt
afgelegd: mensen aan het werk helpen en zorgen voor betere publieke dienstverlening.
De financiële verantwoording toont aan dat de aantallen werknemers die
deelnemen aan gesubsidieerde arbeid, zeer groot zijn. Het arbeidsmarktbeleid
dat sinds 1994 door achtereenvolgende ministers is gevoerd, begint vruchten
af te werpen, zoals ook al in het IBO is aangetoond. Het merendeel van deze
mensen zou geen baan hebben gevonden zonder deze gesubsidieerde arbeid en
het geldt in zeker zo sterke mate dat heel veel publieke dienstverlening niet
tot stand zou zijn gekomen zonder deze banen. Wat haal je nu uit zo'n verslag?
Dat het inmiddels gaat om 86.000 mensen met gesubsidieerd werk. Alleen al
in de ouderenzorg zijn dat er meer dan 5000, in de gehandicaptenzorg 3000,
in de sector openbare veiligheid en toezicht 15.000, in het onderwijs 6500
enz. Dat zijn toch enorme aantallen mensen die én een baan hebben,
én bijdragen aan de uitvoering van publieke taken. Nu ben ik er heel
benieuwd naar of er bij het arbeidsmarktbeleid rekening zal worden gehouden
met veranderingen in de sociaal-economische situatie. Het zal moeilijker worden
om zelfstandig een baan te vinden als het aantal vacatures zo sterk blijft
teruglopen als nu het geval is, dus daarvoor moeten oplossingen gevonden worden.
In het regeerakkoord kan dit heel helder verantwoord worden, op basis van
deze consistente lijn van meer publieke dienstverlening en meer mensen met
een zwakke positie op de arbeidsmarkt aan het werk. Mijn vraag aan de minister
is dan ook wat de gevolgen zullen zijn als deze kwetsbare groep in aanmerking
moeten komen voor normale banen. Hoe is deze lijn dan in VBTB-termen door
te trekken? En ik vraag me ook af wat de gevolgen zullen zijn voor al die
nuttige functies als tramconducteur, stadswacht, conciërge, opvangleidster
en hulp in zorginstellingen. Er zal dan geld nodig zijn om een normaliseringsslag
te maken, want dan wordt het duurder. Dan is het een wisseltruc, omdat dezelfde
mensen voor hetzelfde salaris hetzelfde werk doen, terwijl alleen de bordjes
verhangen worden, of het wordt duurder en dan is het in VBTB-termen natuurlijk
niet efficiënter, omdat de mensen dan nog precies hetzelfde werk doen,
maar er kennelijk meer voor betaald krijgen. Het gaat mij hierbij uiteraard
niet om de kritiek van bijvoorbeeld VVD-wethouder Dales of van zijn LPF-collega
De Faria, die dit aan de orde hebben gesteld, want wij bespreken nu niet het
nieuwe regeerakkoord, maar de manier waarop wij dit in effectiviteitstermen
beter in beeld kunnen brengen, opdat er in het regeerakkoord wordt voortgebouwd
op basis van VBTB.Mijn derde voorbeeld in de publieke sector is de verbetering van de volksgezondheid.
Ook daarbij is het uit een oogpunt van effectiviteit soms moeilijk om te bepalen
wat je moet doen. Er is beleid om bijvoorbeeld chronisch zieken te helpen,
maar er is natuurlijk ook preventief beleid. Het valt ons erg op dat het kabinet
fors wil bezuinigen op preventief onderzoek van Zorgonderzoek Nederland (Zon).
Dit is weliswaar een nog pril samenwerkingsverband met organisatorische problemen
en daardoor is er ook nog sprake van onderuitputting, maar incidentele onderuitputting
kan natuurlijk geen reden zijn om structureel 40% op het budget te bezuinigen.
Is dit wel terecht? En moet je uit een oogpunt van effectiviteit wel bezuinigen
op onderzoek dat op preventie gericht is en dat dus uiteindelijk kostenbesparende
gevolgen heeft? Wij pleiten ervoor om dit niet te doen en ervoor te zorgen
dat de projecten van Zon kunnen doorgaan. Het lijkt mij ook dat de minister
tegen zijn collega van VWS zou moeten zeggen dat dit voorgenomen beleid niet VBTB-proof
is.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Dit laatste stukje is mij niet helemaal duidelijk. Ik kan
me voorstellen dat er incidentele overschotten of tekorten zijn en ook dat
je op basis daarvan incidentele of structurele maatregelen neemt. Dat zijn
beleidsbeslissingen, die afweging maakt de Kamer; ongeacht wat de regering
voorstelt, de Kamer kan ermee instemmen of niet. Dit heeft volgens mij niets
met VBTB te maken. Het geldt wel voor de kwaliteit van de informatie en de
mogelijkheden om de beleidsdoeleinden te verwezenlijken, maar de budgettaire
verantwoordelijkheid berust gewoon bij de Kamer.De heer Crone (PvdA):Dit is nou precies een VBTB-term. VBTB betekent immers dat er een publiek
belang is. Je analyseert hoe je dat kunt bereiken. Daar heb
je de operationele doelstellingen en instrumenten voor. Dan zet je op de meest
effectieve manier geld in dat altijd schaars is. Als er in een sector het
devies geldt dat voorkomen beter is dan genezen, dan is het in deze sector
wel. Wij spreken over onderzoek dat bijdraagt aan het voorkomen van ziektes,
aan het beter begrijpen hoe ziektes tot stand komen of aan betere behandelwijzen,
zoals hiervan bijvoorbeeld sprake is bij chronische vermoeidheidziektes of
andere ziektes. Het is dan penny wise and pound foolish om nu te bezuinigen
op preventief onderzoek, want die kosten krijg je later dubbel en dwars terug.
Dat is een VBTB-aanpak. Je hoeft hiervoor geen medicus te zijn en een beleidsdiscussie
is niet nodig. Deze aanpak is voor alle sectoren relevant en daarom stel ik
dit punt nu aan de orde.De heer Van Beek (VVD):Natuurlijk mag u het aan de orde stellen, maar wat u nu voorlegt, is een
normale politieke afweging.De heer Crone (PvdA):Ik noem het een VBTB-discussie als er sprake is van een bezuiniging van
40%, een paar miljoen. Ik vraag of niet erg weinig geld bespaard wordt, terwijl
later de kosten erg hoog zullen uitvallen. Bij preventie is dit de kernvraag.
Natuurlijk ligt het niet zwart-wit. Men kan nooit het exacte resultaat van
preventief onderzoek bewijzen.Mijn vierde voorbeeld van VBTB gaat over zonne-energie in Heerhugowaard,
hoewel er meer grootschalige projecten zijn waarin gemeentes, projectontwikkelaars
en bewoners grootschalig zonne-energie fotovoltaïsch willen installeren.
Nu blijkt echter uit de formele regels van de Energieprestatieregeling dat
de teruggave van fiscale aard is. Individuele eigenaren kunnen pas een aanvraag
tot teruggave indienen na installatie. Een bevoorschotting is niet mogelijk
en er is ook geen garantie dat de eigenaar dat geld zal krijgen. Dat is precies
de reden waarom die projecten nu niet tot stand komen. Er zijn veel oplossingen
denkbaar, van garantstellingen vooraf tot het ombouwen van de regeling van
fiscaal naar subsidie. De PvdA-fractie vraagt het kabinet om twee wijzigingen
aan te brengen. Wil het zo snel mogelijk garantie voor dit project geven omdat
dit een onderdeel is van een Europees SunCities samenwerkingsproject? Brussel
begrijpt absoluut niet dat dit land, dat al zo ver is met dit project, op
het laatste moment om bureaucratische redenen stelt dat de regels niet kloppen
en dat het project daarom niet wordt uitgevoerd. De regels moeten dus veranderd
worden. Het gaat hier niet om een financieel tekort, want er is sprake van
onderuitputting in deze budgetten terwijl het toch een centrale doelstelling
van beleid betreft. Verder kan de regel structureel verbeterd, maar dat kan
voor een individueel project soms te laat zijn. Wij vragen dus om een snelle
oplossing met een duurzaam karakter.Ik sluit af met de VBTB als belangrijk proces dat tot een doelmatiger
beleid moet leiden. Wij steunen de Algemene Rekenkamer. Dit kabinet zal dat
ook doen en ik hoop dat een volgend kabinet in deze sfeer doorgaat, zodat
een discussie ontstaat over publieke belangen: geen wollige verhalen; boter
bij de vis. Ik vraag de minister of het verstandig is om met de nieuwe minister
van Financiën een debat te voeren in de periode tussen de presentatie
van de miljoenennota en de begrotingsbehandelingen. Het zal daarbij vooral
gaan om de vraag om welke centrale publieke doelstellingen het gaat. Tussen
twee regeringsperiodes kan hierin een verandering optreden. Sommige publieke
doelen kunnen meer of minder prioriteit krijgen. In zo'n debat kunnen wij,
voorafgaand aan de begrotingsbehandeling, de klokken gelijk zetten. Ik wil
dit voorstel ook presenteren als een hommage aan deze minister. De VBTB-traditie
is begonnen onder minister Zalm en op deze manier zetten wij haar voort. Het
lijkt mij goed dat de Kamer besluit om deze traditie met een nieuw kabinet
voort te zetten.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Dit is de derde keer dat ik een VBTB-proces meemaak. Ik maakte
het voor het eerst mee op gemeentelijk niveau, waar de begroting al een fors
aantal jaren geleden werd omgezet naar een productbegroting en de discussie
over de te bereiken en de bereikte doelen volop werd gevoerd. Nadien heb ik
op provinciaal meegemaakt hoe de begroting werd gesplitst in een beheersbegroting
en een beleidsbegroting. De performance indicators werden opgezet. Nu vindt
dit proces ook op rijksniveau plaats.In deze drie processen zie je in feite dezelfde problemen terug. Je ziet
ook dat de inspanning om die slag te maken, erg groot moet zijn. Steeds ging
het erom beter en kritischer om te gaan met de overheidsmiddelen. Steeds moest
de slag worden gemaakt van "inputdenken" naar "outputdenken", van geld naar
beleid.Het VBTB-proces kan vanaf het komende jaar volledig tot uitwerking komen.
Pas wanneer het gehele begrotings- en verantwoordingsproces op de nieuwe uitgangspunten
is gebaseerd, kan de werkwijze tot de beoogde resultaten leiden. Deze situatie
is nu bereikt. Vanaf nu worden begrotingen, de tussentijdse wijzigingen en
de financiële verantwoording opgebouwd en gepresenteerd volgens de nieuwe
systematiek. Vanaf nu is er niet alleen meer aandacht voor cijfers, maar ook
voor de wereld achter de cijfers. Het gaat daarbij vooral om de beleidsprestaties
en de beleidseffecten.De afgelopen week heeft een groot aantal AO's plaatsgevonden. Daarbij
werd met bijna alle ministers overleg gevoerd. Om praktische redenen is het
overleg met de minister van Financiën gecombineerd met dit plenaire overleg.
Alle ministers hebben toezeggingen gedaan en afspraken gemaakt over verbeteringen
en plannen aangegeven met hun begrotingen en verantwoordingen. Naar onze mening
zijn na deze overleggen geen in het oog springende punten overgebleven die
hier vandaag opnieuw aan de orde moeten komen. Wel wil ik vandaag vooral een
aantal vragen stellen over de rol van het ministerie van Financiën c.q.
de minister van Financiën en de voortgang van het proces.Ik maak een paar opmerkingen over de kwaliteit van de beleidsinformatie.
Bij de presentatie van het project heeft de minister van Financiën in
de Tweede Kamer gezegd dat het vele jaren zou duren voordat het beoogde resultaat
en het beoogde niveau worden gerealiseerd. De Algemene Rekenkamer heeft ook
nu de kwaliteit van de beleidsinformatie onderzocht en constateert
dat door de ministeries nog een belangrijke inspanning moet worden geleverd
om kwalitatief voldoende informatie te leveren. Gemeten vanaf de start in
1999 is slechts bij ongeveer de helft van de ministeries sprake van een vooruitgang
in de kwaliteit van de beleidsinformatie. De gegevens die de ministeries leveren,
leiden over het algemeen niet tot een volledig inzicht in de beleidsprestaties
en beleidseffecten van de beleidsvelden die door de Tweede Kamer zijn aangemerkt
als zogenaamde beleidsprioriteiten.Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de zogenaamde beleidsintensiveringen
uit het regeerakkoord en de miljoenennota 2001 leiden tot vergelijkbare conclusies.
De Algemene Rekenkamer vindt dat zorglijk. De VVD-fractie is het daarover
met de Rekenkamer eens. Nu wij de komende jaren worden geconfronteerd met
minder financiële mogelijkheden en er aanzienlijk zal moeten worden bezuinigd,
moeten wij gebruikmaken van de mogelijkheden die het VBTB-proces ons biedt.
Hoe kan het ingezette verbeteringsproces volgens de minister van Financiën
jaarlijks op een hoger niveau worden gebracht? Welke mogelijkheden zijn er
om ministeries die achterblijven, te stimuleren om zich te verbeteren? Hoe
kan zo snel mogelijk gebruik worden gemaakt van de prestatiegegevens en hoe
kan zo snel mogelijk worden beoordeeld of overheidsgelden effectief tot het
beoogde resultaat leiden en of de vereiste besparing ook vanuit de prestatiegegevens
bezien, nader kunnen worden onderbouwd?Het gaat natuurlijk niet alleen om het kabinet en de ministeries. Ook
de Tweede Kamer heeft nog steeds de gewoonte om inzake het beleid te denken
in inputtermen in plaats van in outputgegevens. De eerste reactie van de aanstaande
oppositie op het strategisch akkoord was daarvan weer een goed voorbeeld.Ik heb een paar vragen over het VBTB-proces in de kabinetsformatie. Denkt
de minister van Financiën dat het voor de informateur dan wel voor de
onderhandelaars nuttig is geweest dat er bruikbare gegevens waren uit het
VBTB-proces? Zijn de afspraken die gemaakt worden zodanig dat zij in VBTB-termen
kunnen worden omgezet? Is de minister met de VVD-fractie van mening dat met
name het nieuwe kabinet, dat op het punt staat te starten op het moment dat
het VBTB-proces in zijn geheel kan worden uitgevoerd, dit proces vanaf de
eerste dag heel serieus in moet gaan?Ook dit jaar werden wij attent gemaakt op een paar ernstige onvolkomenheden
in het financieel beheer. Gelukkig was het minder dan voorgaande jaren. Nog
slechts vijf heel grote problemen zijn gemeld bij een aantal ministeries.
Van groot belang is dat deze problemen zo snel mogelijk worden opgelost, omdat
het financieel beheer minimaal aan de noodzakelijke voorwaarden moet voldoen.
Alle betrokken ministers hebben toegezegd dat hun maatregelen op korte termijn
zichtbare verbeteringen zullen opleveren. Wat is in dit verband de taak en
de bevoegdheid van de minister van Financiën? Wordt vanuit Financiën
toezicht gehouden op de voortgang van de verbeteringen?Ik kom bij de bedrijfsvoering en het financieel beheer. De meeste kritische
opmerkingen van de Algemene Rekenkamer hebben betrekking op de bedrijfsvoering
en het financieel beheer. Opvallend is daarbij het verschil in reacties. Soms
wordt volstaan met een opmerking in de trant dat het onder de aandacht van
de betreffende directeur-generaal is gebracht. Soms wordt een plan gepresenteerd.
Soms wordt het uitgewerkt. Soms is er sprake van een tijdshorizon. Soms wordt
de verklaring gegeven dat het ontstaan is door intensieve reorganisaties.
Soms worden juist weer intensieve reorganisaties in het vooruitzicht gesteld.
Er zijn allerlei verschillende verklaringen. De vraag is wat de betrokkenheid
van het ministerie van Financiën casu quo de minister van Financiën
is bij dit soort verklaringen. Deze minister is verantwoordelijk voor het
financieel beheer in algemene zin. Leidt de opmerking van de Algemene Rekenkamer
over geconstateerde onvolkomenheden tot verhoogde aandacht van het ministerie
van Financiën? Is de minister het met ons eens dat, willen wij het beoogde
niveau halen, als eerste het primaire proces goed moet zijn? Pas daarna kan
het gewenste niveau van de beleidsinformatie beschikbaar komen. De bedrijfsvoering
casu quo het financieel beheer is wel het minste dat aan de gestelde eisen
moet voldoen.Het zal duidelijk zijn dat de VVD-fractie heel nadrukkelijk het VBTB-proces
steunt. De fractie wil ervoor zorgen dat in de nieuwe bestuursperiode hiermee
serieus wordt omgegaan. Wij steunen in dit verband de minister en het kabinet.
Ik zeg ook duidelijk dat er zorgen leven over het tempo van de verbeteringen,
het verschil in ambitieniveau van de verschillende ministeries en het geconstateerde
gebrek aan beleidsinformatie. De slotvraag is hoe de minister van Financiën
denkt de betrokkenheid van de ministeries en het ambitieniveau te handhaven
en waar nodig te verhogen.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Vandaag is het niet de derde woensdag van mei, maar de eerste
woensdag in juli. Het is geen debat van fractievoorzitters. Sterker nog, het
debat wordt zelfs niet meer volgens de begrotingsvolgorde ingepland. Ik vrees
dat er sprake is van enige inflatie. Dat zien wij niet graag, want wij vinden
dat er geen afbreuk mag worden gedaan aan het idee van de heren Van Zijl en
Van Walsem van een tegenhanger van prinsjesdag. Daarom is het misschien een
goed idee om deze dag geen VBTB-dag te noemen, maar prinsesjesdag. Dan krijgt
dit debat wellicht wat meer status. Dan durven wij het ook niet zomaar te
laten verslonzen. Bovendien zal deze dag dan niet worden verschoven als gevolg
van de verkiezingen, maar zullen de verkiezingen in de toekomst niet meer
op de derde woensdag in mei plaatsvinden. Ik hoop dat het kabinet ons kan
verzekeren dat dit niet meer zal gebeuren. Het kabinet plant immers de verkiezingen.Wij hebben ook al een andere naam voor deze dag als gevolg van een spontaan
grapje van mij: de gehaktdag. Achteraf lees je allerlei gewichtige verklaringen
waarom de Kamer deze dag zo genoemd heeft, maar de term is niet ten onrechte
een eigen leven gaan leiden. Het is een aardige indicatie van wat er op deze
dag kan gebeuren. Wij willen een goede, warme, eetbare schotel, maar wat wij
nu voorgezet hebben gekregen, komt uit een slechtere keuken dan wij zouden
wensen. Het is bepaald nog geen Bistroquetniveau. Wij zoeken
nog naar het vlees in dit gerecht, terwijl ons was beloofd dat het een gehaktschotel
zou worden. Het is ook geen verantwoord alternatief, bijvoorbeeld een vegetarische
schotel. Het is vlees noch vis noch vegetarisch. Wij realiseren ons terdege
dat het een proces van lange adem is. Pas in 2010 zijn wij op het gewenste
niveau, maar de fractie van D66 zou graag wat meer voortgang op dit dossier
zien.Het is lastig dat nu al in de kranten verhalen zijn te lezen over de beperkingen
die aan een proces als VBTB kleven. De maakbaarheid van de samenleving is
niet oneindig. Met onbedoelde en onbekende neveneffecten zou te weinig rekening
worden gehouden als wij al te zeer het beleid gaan toetsen. Ook wordt er vrij
dramatisch gezegd dat hetgeen echt belangrijk is zelden meetbaar is. Dat is
zeker waar, maar voordat wij in het stadium zijn waarin wij deze vragen echt
serieus moeten gaan stellen, zijn wij al heel wat jaren verder. Op dit moment
is onze eerste zorg om kwalitatief en kwantitatief een goede sprong voorwaarts
te maken, zowel wat betreft de beleidsvoorbereiding als wat betreft de beleidsverantwoording.
De waarde van het VBTB-proces zit in de voorbereiding. Je wordt gedwongen
om doelstellingen op een tastbare manier te omschrijven, zodat je achteraf
kunt beoordelen of je op de goede manier bent bezig geweest. Het is ook niet
zo erg als achteraf blijkt dat je niet goed bent bezig geweest. Het is belangrijk
dat je in ieder geval een toetssteen hebt gecreëerd.Het moet mij van het hart dat wij ons hadden verheugd op dit toetsmoment.
De nieuw aangetredenen in de Kamer hadden kunnen inhakken op het gevoerde
beleid, dat kennelijk in alle opzichten nogal slecht is geweest. De woordvoerder
van de LPF-fractie hebben wij node gemist bij vele van de voorbereidende overleggen.
Je zou toch denken dat dit de kans voor de LPF is om de puinhopen van Paars
aan te tonen. Dat is echter niet de enige teleurstelling. Uit wat er naar
buiten kwam over de onderhandelingen over het regeerakkoord maakten wij op
dat er heel duidelijke kwantitatieve doelstellingen in zouden staan, waaraan
wij vervolgens de komende vier jaar zouden kunnen gaan toetsen. Gezien het
feit dat deze minister van Financiën er met zijn neus bovenop zit, vraag
ik hem verantwoording af te leggen over de mate waarin hij denkt dat een regeerakkoord
dat aankan en wat wij kunnen verwachten op dit punt. Ik noem als voorbeeld
de criminaliteitsbestrijding.Voorzitter. Het nieuwe kabinet kan in ieder geval wel voortbouwen op het
VBTB-fundament dat in organisatorische zin door de afgelopen kabinetten is
gelegd. Je zou kunnen zeggen dat die puinhopen in ieder geval ergens goed
voor zijn geweest, want de basis ligt er. Ik hoor graag dat de minister dat
ook met ons eens is.Wij hadden net een discussie met de heer Wijn die zei dat achteraf bezien
wellicht wat al te royaal is omgegaan met de centen. Ik wil die discussie
niet overdoen, maar deze minister wel vragen of wij achteraf ook niet moeten
constateren dat niet alles in de meerjarenramingen is verwerkt wat wel allang
bekend was. Dat zijn cruciale gegevens op basis waarvan je een begroting beoordeelt.
Ik noem maar het voorbeeld van de zorg waar zo'n 700 mln euro kennelijk niet
verantwoord was maar nu boven water komt, maar wat wel degelijk in de meerjarenramingen
had kunnen staan.In de verantwoording hebben wij wel gemist een duidelijke terugblik op
de hoofdpunten van het regeringsbeleid die toch wel degelijk zijn vastgelegd.
Dat is extra jammer omdat wij nu ook aan het eind van de rit zijn gekomen
en het echt een goed moment is om af te ronden en te constateren wat de paarse
effecten zijn geweest. Dat is nu wat moeilijk, want op basis van een niet
echt duidelijke verantwoording kun je ook geen duidelijke oordelen vellen.
Ook wat dat betreft hopen wij dus dat het nieuwe kabinet de ingeslagen weg
vol enthousiasme gaat volgen en dat ook steeds beter mogelijk zal maken. Wij
zullen een dringend beroep doen op de nieuwe regering om bij prinsjesdag te
komen met een lijst van onderwerpen waarop zij zich wel laten afrekenen, zoals
wij dat zo graag noemen! Voorbeelden van zaken waar wij naar een duidelijker
verantwoording hebben gezocht, zijn de criminaliteitsbestrijding, de politie,
maar ook de wachtlijstbestrijding en de effecten van de inzet van de Van Rijn-gelden. Het is prettig om uit de diverse departementale rapporten te kunnen opmaken
dat het met de rechtmatigheid in Nederland over de gehele linie heel goed
is gesteld. Dat mogen wij zeker niet vergeten. Alleen het financieel beheer
bij de agentschappen laat nogal te wensen over. Ik vraag de minister ons ervan
te overtuigen dat dit een aflopende zaak is en dus beter gaat worden.De Algemene Rekenkamer heeft niet meer acht maar toch nog wel vijf ernstige
onvolkomenheden geconstateerd en die zijn naar onze mening behoorlijk zorgelijk.
De twee bij Defensie zijn zorgelijk omdat ze zo hardnekkig blijken. De O&O-contracten
bij V en W zijn ook nogal hardnekkig. Wij vinden dat kwalijk. Maar ook het
Centraal justitieel incassobureau figureert volgens mij al langer op deze
lijst. Je kunt wel zeggen dat dit een kwestie van interne organisatie is,
maar ik denk dat het toch weinig vertrouwenwekkend is voor de samenleving
als een club die toch al als lastig wordt ervaren ook nog niet goed georganiseerd
blijkt te zijn, dus wel de boete komt ophalen maar er kennelijk vervolgens
niet helemaal slim mee omgaat!In het AO hebben wij al uitvoerig gesproken over het CBS, uitgerekend
een instantie die wij willen verzelfstandigen. Wie gaat uiteindelijk bepalen
of het CBS wel ZBO-proof is? Is dat de Algemene Rekenkamer, de desbetreffende
minister, of de minister van Financiën?Over de gehele linie blijken de Europese aanbestedingen nog steeds een
reden tot zorg te zijn. De verantwoording bevat een zodanige brij van gegevens
dat wij eigenlijk niet meer dat kunnen vinden wat wij zouden willen vinden
en dat het eigenlijk ook onvoldoende antwoord geeft op de wezenlijke vragen.
Er is dus nog veel werk te verrichten. Het is niet zo, zoals de minister van
EZ in het AO zei "iedere keer als wij iets moois leveren, wordt de lat weer
wat hoger gelegd en moeten wij met nog wat mooiers komen". Wij denken dat
er nog steeds gewerkt moet worden in de richting van het goede.Op onze vraag naar het budgetinformatiesysteem waarover wij voorgaande
jaren ook hebben gesproken, dat wil zeggen een systeem waardoor de Kamer weet
hoe het uitgavenpatroon van de rijksoverheid verloopt, antwoordt de minister
dat de begroting wordt voorgelegd, dat alles ook op internet
staat en dat dit wel voldoende is. Dat was natuurlijk niet de strekking van
onze vraag. Wij willen graag veel regulierder kunnen checken hoe het daarmee
staat, naar analogie van hetgeen er bijvoorbeeld ook in de Verenigde Staten
of Engeland gebeurt. Welke extra activiteiten kan de minister op dit gebied
ontplooien?De EU-geldstromen zijn problematisch op het punt van de gelden die buiten
het Rijk om verlopen. Kunnen daarop dezelfde controlemechanismen worden losgelaten?In het kader van VWS stel ik graag het onderwerp Zon aan de orde. Mijn
fractie heeft nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het voortduren van de onderzoeken
die worden verricht. Deze komen onder grote druk te staan. Kan de minister
verzekeren dat dit soort projecten in de toekomst voldoende financiële
armslag krijgt, want deze zijn op medisch terrein uitermate belangrijk. Evenzo
hoopt mijn fractie dat op het gebied van andere "zon", de zonne-energie, voldoende
ontwikkelingen kunnen plaatsvinden, bijvoorbeeld als daar eens innovatief
en creatief met projecten wordt omgegaan.Ten slotte hoopt mijn fractie dat de politieke partijen erin slagen om
de inzet van de middelen in evenwicht te brengen met het resultaat van de
verkiezingen. Als de minister daarvoor goede ideeën heeft, hoor ik die
graag.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Vandaag rekenen wij het paarse kabinet af op zijn prestaties.
Eigenlijk is het al op de derde woensdag in mei daarop afgerekend. De kiezer
rekende op dat moment af met Paars omdat het kabinet niet in staat was gebleken
om belangrijke maatschappelijke problemen op te lossen. Het voeren van het
debat op dit moment is in die zin wat vreemd omdat dit kabinet geen doen heeft
met het toekomstige beleid. Het kan op dat punt geen toezeggingen doen. Het
geluk wil echter dat het bewindspersoon in vak K alles te maken heeft met
het volgende kabinet.Ik kom op een aantal concrete onderwerpen zonder een uitgebreide beschouwing
te geven over de gehele financiële verantwoording. De veiligheid, of
het gebrek daaraan, is een belangrijke reden dat burgers het vertrouwen in
de overheid verliezen. Burgers verlangen terecht van hun overheid dat het
publieke domein en de privé-omgeving veilig is. Al een aantal jaren
worden wij geconfronteerd met dalende criminaliteitscijfers op bijna alle
terreinen enerzijds en een toenemend gevoel van onveiligheid anderzijds. De
vraag is dan ook in hoeverre de cijfers juist zijn en op welke wijze daarmee
moet worden omgegaan. Veel burgers doen geen aangifte meer van gestolen fietsen,
auto-inbraken of gerolde portemonnees waardoor de cijfers een dalende criminaliteit
kunnen aantonen. Wat moet naar de mening van de minister leidend zijn ten
aanzien van het afrekenen op prestaties op dit punt: het gevoel van onveiligheid
of de criminaliteitscijfers?Een forse bezuiniging op gesubsidieerde arbeid komt in de praktijk neer
op forse bezuinigingen in welzijns- en buurtwerk. Zoals u merkt, kan ook ik
mij niet goed beheersen met betrekking tot het vooruitlopen op morgen. Erkent
de minister de preventieve waarde van het werk dat door veel mensen met een
Melkertbaan in de wijken wordt verricht? Kan hij een inschatting maken van
de toenemende onveiligheid in relatie tot het schrappen van 5000 gesubsidieerde
arbeidsplaatsen?Het kabinet is te laat tot het inzicht gekomen dat er meer geld naar de
zorg moest om problemen op te lossen. Weliswaar kunnen nu meer mensen geholpen
worden, maar helaas zijn het er nog niet genoeg. Erkent de minister dat het
beschikbaar stellen van meer geld heeft geleid tot meer zorg en dat vanwege
de sterk toenemende vraag, de wachtlijsten niet verkort zijn? Is de minister
van mening dat moet worden doorgegaan met fors investeren? Is 2,5% bijvoorbeeld
genoeg om het door de minister van VWS als topprioriteit bestempelde probleem
van de wachtlijsten bij levensbedreigende ziekten terug te brengen?Op het zorgonderzoek bij Zon dreigt fors te worden beknibbeld. Het is
maar zeer de vraag of allerlei studies en programma's waarop onder meer door
de Kamer is aangedrongen in de komende jaren doorgang kunnen vinden. Dat kan
in ieder geval niet met een budget van 44 mln. Het is zelfs maar de vraag
of het weer opgeschoven wordt naar 44 mln. En dat terwijl de SP vindt dat
alle voorgenomen onderzoeken wel moeten kunnen doorgaan. Er wordt nog steeds
te weinig gedaan aan preventieprogramma's. Die staan in geen verhouding tot
de campagnes die gevoerd worden door de voedings- en de tabaksindustrie. De
programma's leveren ook een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van de
sociaal-economische gezondheidsverschillen, die helaas onder het vorige kabinet
behoorlijk zijn gegroeid.De Algemene Rekenkamer vindt dat het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen met cijfers moet aangeven hoe het lerarentekort en het personeelstekort
zich ontwikkelen. De minister verdedigt zich door te zeggen dat de materie
nu eenmaal complex is. Ik heb een beetje het idee dat hij liever de confronterende
cijfers niet naar buiten laat gaan.Als je het optelt zijn voor het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs
en de BVE tot 2006 in totaal 49.000 nieuwe leraren nodig. De minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen gaat ervan uit dat er ten minste 22.000
leraren uit de opleidingen zullen komen. Als dat klopt, is er de komende vier
jaar nog steeds een tekort van 27.000 leraren. Zoveel zij-instromers zijn
er niet, als men dat al gewenst zou vinden. Wij gaan dus donkere tijden tegemoet
in het onderwijs.Ik werp een blik op morgen, want wij gaan op meer fronten donkere tijden
tegemoet. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen verlaat ons,
maar wat laat hij achter? Basisscholen met grote klassen, een tweede fase
waaraan nog steeds gesleuteld wordt, gebrekkig speciaal onderwijs en het vmbo
dat op weg is naar een drama. In de vmbo-leerfabrieken moeten vanaf komend
jaar alle zorgleerlingen worden opgenomen, terwijl het onderwijs voor hen
veel te zwaar is. Ik voorspel dat de vmbo-leerling en de vmbo-leraar heel
zware tijden tegemoetgaan.In het tijdschrift van VOS/ABB heb ik gelezen dat er voor het onderhoud
van scholen veel te weinig geld is, terwijl de staatssecretaris voor Onderwijs
aan de Kamer schreef dat het prima ging met het onderhoud. De cijfers die
gepresenteerd worden aan de Kamer kloppen dus niet altijd met
de werkelijkheid en dat is natuurlijk ook van belang bij de verantwoording.
De staatssecretaris heeft de Kamer geschreven dat het prima ging, terwijl
de schoolbesturen in de praktijk jaarlijks 19% tekort komen binnen het onderhoudsbudget.
Structureel gaat het om een tekort van 36 mln euro. Dat vind ik nogal wat.
Dit blijkt ook uit onderzoek van ingenieursbureau Asset. Ik heb begrepen dat
er in het najaar nieuwe cijfers komen en hoop dat toegezegd wordt dat daarmee
ook de problemen opgelost worden.De SP-fractie schaart zich achter de kritiek van de Algemene Rekenkamer
dat er te weinig vooruitgang wordt geboekt bij het verstrekken van de prestatiegegevens.
Zonder deze gegevens kan de Tweede Kamer haar controletaak niet goed uitoefenen.
Het is bijvoorbeeld onduidelijk hoe het lerarentekort zich precies ontwikkelt,
hoe groot de kans om in de file te staan gegroeid is en wat de effecten zijn
van het beleid ter voorkoming van recidive. Ook blijft onduidelijk wat de
relaties zijn tussen de extra uitgaven en de resultaten. In slechts 15% van
de gevallen worden bij extra uitgaven concrete streef- en realisatiegetallen
genoemd.Zijn naam zal nog vaak vallen; de heer Fortuyn had de kiezers beloofd
dat hij de wachtlijsten zou oplossen. Dat lijkt mij een mooie prestatiedoelstelling.
Hij heeft ook beloofd het percentage oplossingen van misdaden te verhogen
van 15% naar 35%. Dat is ook een mooie prestatiedoelstelling. Uit de kranten
verneem ik helaas dat het streven onder druk van CDA en VVD niet in het regeerakkoord
opgenomen is. Evenals anderen vraag ik de minister van Financiën of hij
het niet jammer vindt dat de onderhandelaar Zalm niet zulke streefcijfers
in het akkoord heeft bedongen. Kunnen wij dat nog verwachten? Met het ontbreken
van die cijfers wordt toch de hele VBTB-systematiek om politieke redenen om
zeep geholpen. Wie geen concrete doelstellingen formuleert, kan er niet op
worden afgerekend. Woensdag, gehaktdag blijkt dan ook onder het volgende kabinet
een non-debat.De heer Teeven (LN):Voorzitter. Ik ben blij dat mijn aanwezigheid en die van de heer Veling,
beiden fractievoorzitter, toch nog enige diepgang geeft aan dit debat.In het kader van het ontwikkelingstraject van het VBTB-project is het
te hopen dat ook het nieuwe kabinet volgend jaar gebruik zal maken van dezelfde
systematiek om de verantwoording af te leggen. Het idee van de fractie van
D66 om meer in te zetten op het afrekenen op prestaties spreekt onze fractie
zeer aan. Met het oog op het komende kabinet-Balkenende en het regeerakkoord
dat het levenslicht heeft gezien – al dan niet in achterkamertjes –
zal het meer dan ooit noodzakelijk zijn om te blijven volgen dat woorden ook
worden omgezet in daden. Maar daarover gaan wij morgen praten. Het is mooi
om te praten over vernieuwing en zaken te beloven – goede voornemens –
maar zaken daadwerkelijk realiseren, is heel andere koek. Dat moet worden
gecontroleerd door deze Kamer. Volgend jaar doen wij dat dan weer op de derde
woensdag in mei. Papier is geduldig. Wij wachten af wat het nieuwe kabinet
ons gaat voortoveren.Deze verantwoordingsdebatten gaan over een periode die mijn fractie in
deze Kamer en in de commissies niet heeft meebeleefd. Het is wat onwerkelijk
om alleen maar op basis van de meters aangeleverd papier een oordeel te vormen
over de geleverde prestaties van het tweede paarse kabinet. Wij hebben dat
vanuit de maatschappij gedaan. Daar heeft de kiezer over geoordeeld. Oordelen
op basis van verslaggeving die weinig indicatoren kent, hebben wij als lastig
ervaren. Wel vonden wij de assistentie van de commissie voor de Rijksuitgaven
handzaam. Ik hoop dat wij daar ook in het komende jaar weer veel aan zullen
hebben. Wij zullen daar veelvuldig een beroep op doen, alleen al omdat wij
niet groot in aantal zijn.Leefbaar Nederland hoopt dat over het jaar 2002 het hoofdstuk begrotingsbeleid
niet wederom nagenoeg financieel-technisch van aard is. In het kader van VBTB
is er in de paragraaf die wordt gewijd aan de hoofdlijnen van het kabinetsbeleid,
wat ons betreft geen sprake van een systematische verantwoording, van een
confrontatie van geleverde prestaties met vooraf gestelde doelen. Dat hebben
wij een beetje gemist. Bij het terugdringen van de bureaucratie – volgens
de mededeling van de toekomstig premier een topprioriteit van het nieuwe kabinet –
is het voor deze Kamer een must om inzage te krijgen in de realisatie van
de rijksbrede personele ombuigingsdoelstellingen. Meer dan ook onder Paars,
is het onder het op stapel staande kabinet een zeer hoog ambitieniveau als
het gaat om het verminderen van het aantal rijksambtenaren. Dat spreekt ons
overigens aan. In dat geval is het dan echter wel van belang dat wij over
2002 inzicht krijgen in de inhuur van externe adviseurs en adviesbureaus.
Dat is een kostbare aangelegenheid voor de departementen. Als inhuren kan
worden vermeden en kan worden volstaan met de rijksambtenaren die op dit moment
toch al worden betaald, dan moet er niet extra voor worden betaald. Aan cosmetische
operaties, waarin het aantal rijksambtenaren daalt en het aantal externe adviseurs
stijgt, heeft niemand veel behoefte. Wat ons betreft zou het ook een goede
zaak zijn als tussentijds – bijvoorbeeld bij de voor- en najaarsnota –
inzicht wordt gegeven in het financieel beheer bij de agentschappen van het
Rijk. Dat kan voorkomen dat ze onaangename verrassingen opleveren bij de afsluiting
van het jaar.Met interesse heeft mijn fractie kennisgenomen van de rapporten van de
Rekenkamer. Uit het hoofdstuk beleidsinformatie in het rapport Rijk verantwoord
valt op te merken dat er met betrekking tot de kengetallen geen vooruitgang
is geboekt. Wat betreft het rapport Zicht op beleidsintensiveringen ben ik
het met de woordvoerders van een aantal andere fractie eens dat er bij het
opstellen van de najaarsnota voor moet worden gewaakt dat alle voorzienbare
meevallers van dat jaar ook daadwerkelijk in beeld worden gebracht. De leerling
van de minister van Financiën, die volgens een ochtendblad nu lijkt aan
te treden als minister van Financiën in het kabinet-Balkenende, zal wat
dat betreft niet in de sporen van zijn meester moeten gaan lopen.In de korte tijd die mij nog rest, maak ik nog enkele opmerkingen over
enkele ministeries. Over het ministerie van BZK merk ik op dat het financieel
beheer van het KLPD ook onder het nieuwe kabinet veel aandacht vergt. Informatiebeveiliging
binnen BZK is absoluut vereist in een tijd waarin veel overheids organisaties
als ISO-gecertificeerd zijn. Het moet ook voor dit ministerie tot de mogelijkheden
behoren om taken en verantwoordelijkheden – ook als het gaat om informatie –
goed vast te leggen.Bij het departement van Buitenlandse Zaken – en dat is toch ook
heel bijzonder, nu er in het regeerakkoord sprake van is dat ontwikkelingslanden
erop worden afgerekend als zij inwoners niet willen terugnemen – is
het van belang om ook de voorschotten in het kader van de ontwikkelingsgelden
te bewaken. Zeker nu de armste landen hier door het kabinet op dreigen te
worden afgerekend, moeten wij goed nagaan wat wij aan die landen hebben betaald.Het ministerie van Defensie zal door zijn vele transactie-uitgaven ook
scherp door de Kamer bij het financiële beleid moeten worden gevolgd.
De huidige staatssecretaris heeft met het beleid om 17-jarigen aan te trekken
een belangrijke stap voorwaarts kunnen zetten bij het personeelsbeleid. Maar
als het gaat om het materieel en de privatisering van bedrijfsonderdelen van
de Koninklijke landmacht, bijvoorbeeld de Mechanische werkplaats in Leusden,
is het volgens mij goed om net als in de afgelopen kabinetsperiode –
wat dit betreft hulde aan deze minister van Financiën – ook in
de komende periode scherp te letten op toekomstige kopers van bedrijfsonderdelen
van Defensie en op de feitelijke zeggenschap die er overblijft. Elke schijn
van belangenverstrengeling tussen overheid en bedrijfsleven bij privatisering
moet in een vroeg stadium kunnen worden weggenomen. Wat dit betreft kan VBTB
een hulpinstrument zijn.Bij Financiën onderscheidt het directoraat-generaal belastingen zich
al jarenlang als een nagenoeg perfect draaiende overheidsorganisatie die er
bij een lastig uit te voeren overheidstaak toch in slaagt, een positief imago
bij de bevolking op te bouwen. Waardering dus voor de daar werkzame ambtenaren
en voor deze minister.Tot slot het ministerie van Justitie. Daar blijken wat problemen te zijn
met de aanbestedingsregels. Ik denk dat met integratie van de verslaglegging
van het departement van Justitie en die van de semi-buitendiensten, zoals
het openbaar ministerie, maar ook van de echte buitendiensten, problemen zoals
dit jaar bij de beantwoording van vragen uit algemene overleggen zijn gerezen,
voorkomen kunnen worden. Om hierbij nog in te gaan op een opmerking van de
woordvoerder van D66, onze fractie is bij een aantal algemene overleggen afwezig
geweest; dit heeft niet te maken met een gebrek aan interesse, maar met het
kleine aantal leden van onze fractie. Ik probeer het dus een beetje in te
halen bij deze plenaire behandeling.De voorzitter:En dankzij de mildheid van deze voorzitter lukt dit u, maar u moet uw
betoog nu afronden.De heer Teeven (LN):Dat zal ik doen, voorzitter, ik heb nog 30 seconden.Wij denken dat VBTB zinnig is, maar dat de noodzaak ervan nadrukkelijk
zal moeten beklijven bij de toekomstige bewindslieden, maar ook bij een aantal
topambtenaren. Wij zullen de ontwikkelingen geïnteresseerd en kritisch
volgen.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Afrekenen is niet altijd leuk, zoals een aantal collega's
op 15 mei weer eens hebben ervaren. Wij begrijpen ook best de natuurlijke
weerzin van bewindslieden om zich hier ter verantwoording te laten roepen
voor de prestaties die geleverd zijn met het beleid dat zij de wereld in hebben
geholpen. Ik ben het echter wel eens met de heer Crone als hij zegt dat hij
zijn eigen aanwezigheid bij dit debat betreurt, omdat het eigenlijk toch weer
een debat tussen financiële woordvoerders is. Verleden jaar heb ik in
een discussie over de voortgang van VBTB al opgemerkt dat ik het een goede
vorm van innovatie vind, maar dat die nog te veel bij het ministerie van Financiën
is ondergebracht en nog te weinig rijksbrede verankering heeft gekregen. Mijn
nieuwe collega Van den Brand sprak van "beworteling" bij andere departementen.
Ik zou het eigenlijk ook logisch vinden om VBTB geen zaak van boekhouders
te laten worden – dat zijn financiële woordvoerders toch veelal –
maar iets wat rijksbreed leeft en wat in het parlement een adequate vertaling
krijgt. Op dit moment is dit nog niet het geval. Daarom vraag ik de minister
toch nog maar een keer of het bij deze ontwikkelingen niet logisch is om bijvoorbeeld
het ministerie van Binnenlandse Zaken of zelfs het ministerie van Algemene
Zaken zich met de voortgang van het VBTB-proces te laten bemoeien. Het gaat
immers om de werkprocessen bij de rijksoverheid, om een brede verantwoording
voor beleidsprestaties die lang niet altijd met budgetten te maken hebben,
want de overheid zet ook andere instrumenten in om beleidsdoelen te bereiken.
Volgend jaar zal er voor het eerst sprake zijn van een integrale begrotingscyclus
die geheel conform VBTB zal verlopen. Misschien zou dat een mooi moment zijn
om de regie over de hele operatie beter te verdelen en te verbreden. Het zou
dan niet een operatie van boekhouders blijven, maar tot de gehele rijksoverheid
doordringen. Wellicht verdient het ook aanbeveling om de verantwoordelijkheid
daarvoor te delen met andere departementen. Het is altijd lastig voor een
minister om verantwoordelijkheid te delen. Er wordt gauw geroepen: "daar hebben
wij geen zin an". Toch moeten wij alles op alles zetten om VBTB tot een geslaagde
operatie te maken.De financiële verantwoording over 2001 is beter. De verantwoording
over de beleidsprestaties daarentegen is gestokt. In dat opzicht dreigen wij
in herhalingen te vallen, gelet op wat er verleden jaar ook al gewisseld is.
De puinhopen van Paars, om het zo te zeggen, worden niet best verantwoord.
De kritiek van de Algemene Rekenkamer op dat punt spreekt natuurlijk ook boekdelen.
De vraag is waarom dat het geval is. Kan de minister van Financiën dat
aangeven? Waarom loopt dat nu zo stroef, waarom gaat dat zo moeilijk? Is de
beleving bij de departementen onvoldoende? Waar zit precies de bottleneck?
Waarom is het zo moeilijk voor departementen om zich beter te verantwoorden
over het beleid van andere jaren dan 2001?Sprekend over het financieel jaarverslag, moet ik zeggen dat ik het leuker
vond om de eigen onderhandse notitie van deze minister te lezen die per ongeluk
is uitgelekt. Ook ik heb die per ongeluk op mijn bureau gekregen. Het gaat
om de vraag: hoe is Paars gelopen, wat is het politieke profiel? Het is een
soort VBTB in vogelvlucht. Dit was toch wat pikanter dan het financieel jaarverslag,
zoals wij dat gekregen hebben. Misschien kan de minister de
verschillen toelichten?Een oud punt dat deze minister van mijn fractie kent, en daar hebben wij
bij verschillende overleggen over gesproken, is dat er werk gemaakt moet worden
van een duidelijk onderscheid tussen intensiveringen en extra uitgaven. Intensiveringen
zijn altijd extra uitgaven, maar extra uitgaven zijn niet altijd intensiveringen.
Dat onderscheid moet gemaakt worden. Het viel mij op dat er in het regeerakkoord,
dat ook per ongeluk op mijn bureau belandde, met betrekking tot de zorg een
naijleffect bestaat van extra uitgaven die niet als intensivering aangemerkt
kunnen worden. Die moeten duidelijk in beeld komen. Ik hoop dat de minister
wil toezeggen dat in alle departementale verantwoordingen en in het financieel
jaarverslag het onderscheid tussen intensiveringen, extra uitgaven en de verantwoording
daarover duidelijk gemaakt wordt.Wij hopen dat het nieuwe kabinet met duidelijke doelstellingen komt. Dat
zou het debat aanzienlijk verbeteren. Ik begrijp dat de heer Wijn op dit punt
een belangrijke missie gaat vervullen en wij zullen hem de komende vier jaar
hieraan houden.Met betrekking tot de status van het algemeen financieel jaarverslag herhaalt
mijn fractie haar wens van verleden jaar dat het een meer beleidsmatig jaarverslag
wordt. De belangrijkste items op hoofdlijnen moeten in dat algemene jaarverslag
terugkeren, zoals ook de miljoenennota veel meer is dan een budgettaire nota
waarin allerlei vormen van beleid worden geïnitieerd die niet budgettair
van aard zijn.Een ander punt dat tijdens overleggen met diverse ministers is gewisseld
is dat het voortdurend vissen is wat departementen doen met de verantwoordingsinformatie
die ons wordt gepresenteerd. Het zou logisch zijn dat een departement standaard
aangeeft waar een bepaald verantwoordingsgegeven beleidsmatig toe leidt. Dan
hoeven wij niet te vragen naar de bekende weg en dan kunnen de overleggen
in de Kamer beginnen met de vraag of de juiste conclusie getrokken is op basis
van de gepresenteerde gegevens. Kortom, wij zien graag dat beleidsmatige conclusies
vast onderdeel worden van de verantwoordingsinformatie. Dat hoeft niet tot
veel extra papier te leiden. In een aantal gevallen zullen beleidsmatige conclusies
vrij eenvoudig zijn.VBTB en baten-lasten hebben qua filosofie veel met elkaar te maken. Wij
hebben verleden jaar al gedebatteerd over de vraag hoe snel het baten-lastenstelsel
rijksbreed moet worden ingevoerd. Wij constateren met de Algemene Rekenkamer
dat het VBTB-proces qua beleidsmatige verantwoording stokt. Wat betekent dit
voor de introductie van het baten-lastenstelsel? Kan de minister zijn visie
hierop geven?Dan ga ik in op de accountancyverklaringen, onder andere bij Sociale Zaken
en Werkgelegenheid. Hierover is al van gedachten gewisseld met de minister
van Sociale Zaken. Het blijkt dat departementale accountantsdiensten nogal
eens fouten constateren als zij steekproefsgewijs externe accountantsverklaringen
controleren die toegevoegd zijn aan een uitgavenverantwoording op de begroting
van SZW. Hierbij gaat het om vrij forse percentages, die oplopen tot 13%.
Wat gaat de minister van Financiën als verantwoordelijke "moeder" van
alle accountants bij het Rijk hiermee doen? Het blijkt dat die externe accountants
verantwoordingsinformatie geven waar een departement bepaald niet op kan vertrouwen.
13% is natuurlijk te veel.Ik wil nog een paar puntjes op de i zetten. In het algemeen overleg over
LNV hebben wij geconstateerd dat het proces voor de taakstelling op het gebied
van de biologische landbouw voor 2010 stokt. Dat blijkt uit de verantwoordingsinformatie
van het departement en uit antwoorden op nadere vragen onzerzijds. Welke extra
beleidsinspanningen zal het kabinet leveren als het de doelstelling van 10%
biologisch areaal in 2010 overeind wil houden?Ik kom nu op een zeurpunt, namelijk de ontsnipperingsgelden bij Verkeer
en Waterstaat voor het jaar 2001. Hierover diende mijn collega Van der Steenhoven
een motie in. Het blijkt dat het ontsnipperingsgeld anders wordt ingezet,
namelijk voor de A73, maar daarvoor is het niet bedoeld. Ik vraag de minister
om de motie die door de Kamer bij de behandeling van de begroting voor 2001
is aangenomen, uit te voeren.Andere collega's hebben al gesproken over de moeizame wijze van verslaglegging
bij de sector gezondheidszorg. De minister zal die herkennen. Het blijft een
heel groot punt van aandacht, omdat het bijna onmogelijk is om de prestaties
die met de inzet van dat grote zorgbudget worden beoogd goed en tijdig te
volgen. Kan de minister hierover iets nieuws melden?Wij hebben nog een oud zeurpunt, dat ook bij het algemeen overleg met
de minister van VROM naar voren kwam, namelijk het klimaatbeleid en met name
de milieudrukcompensatie. De verantwoordingsinformatie op dit punt is weer
onvoldoende. Daar zitten wij elke keer weer achteraan. Het hele eiereten van
deze operatie was de tussentijdse verslaglegging over beleidsprestaties. Vervolgens
kan in het zicht van de doelstelling worden bepaald of de doelstelling moet
worden aangepast dan wel of extra beleid moet worden geformuleerd. Dat laatste
heeft natuurlijk onze voorkeur. Op deze wijze kunnen wij het debat echter
nauwelijks voeren. De informatie over de voortgang van het klimaatbeleid en
met name over de milieudrukcompensatie, ijlt ver na en is onvolledig. Dit
behoeft echt aandacht van deze minister. Kan ik op dit punt een toezegging
van hem krijgen?De heer Veling (ChristenUnie):Voorzitter. Het is inderdaad een wat merkwaardig debat. Enerzijds wordt
gezegd dat het te smal is omdat de financiële woordvoerders het woord
voeren. Anderzijds is het debat ook heel breed. Het gaat immers over het lopende
beleid. Blijkbaar kan alles wat in die documenten ter sprake komt, worden
besproken. Dat maakt het voor mij wel lastig om mijn draai in dit debat te
vinden. Ik zal een paar opmerkingen maken over het de opzet van de VBTB-cyclus.Dat deze cyclus belangrijk is, is voor de ChristenUnie duidelijk. Openheid,
prestatiecontracten, verantwoording en heldere doelstellingen zijn uiteraard
van belang. Er wordt nu twee jaar op deze wijze gewerkt. Hoever zijn wij nu
gekomen? Het nut is duidelijk bewezen. Blijkbaar is deze opzet een stimulans
voor goed financieel beheer. Volgens de Algemene Rekenkamer zijn er nu minder
onvolkomenheden dan vorig jaar en vorig jaar waren er weer minder dan het jaar daarvoor. Het ministerie van Financiën is verder het
beste jongetje van de klas op het gebied van rechtmatigheid van financieel
handelen. Dat is natuurlijk heel passend voor dit ministerie.Het viel mij op dat in de verantwoording van het beleid over 2001 wordt
gezegd dat de introductie van het nieuwe belastingstelsel, met de daarop betrekking
hebbende publieksvoorlichting, een belangrijke doelstelling was. Hoe dat is
gegaan, wordt in feite niet gezegd. Er wordt wel verwezen naar een evaluatie
in 2005. Valt er niet toch al iets te zeggen over de wijze waarop die prestatie
in 2001 is geleverd?Ik sprak al over de waarde van het VBTB-proces voor het financieel beheer.
Je kunt stellen dat dit het perspectief van de accountant is. Heel anders
lijkt het te staan met de winst voor de beleidsverantwoording. Er zijn enorm
veel gegevens. Er is een schat aan informatie beschikbaar gekomen. Misschien
is het zelfs te veel voor een debat op hoofdlijnen. Wat de beleidsverantwoording
betreft schiet het immers niet echt op. De Algemene Rekenkamer heeft daar
een hard oordeel over. Natuurlijk is er verschil tussen departementen. Over
het geheel genomen is het moeizaam verlopen. Illustratief is de wijze waarop
de beleidsintensiveringen zijn behandeld. Die zijn klaarblijkelijk niet VBTB-bestendig.
Hoe kan dat? Het mankeert niet aan goede bedoelingen. Er is stevig op ingezet,
ook vorig jaar. Iedereen is het ermee eens. Toch schiet het niet op. Ik vraag
de minister in te gaan op mogelijke verklaringen. Wat is hier aan de hand?Een van de punten is dat wij afhankelijk zijn van derden. Medeoverheden,
zoals ZBO's, komen niet met goede informatie. Dat vormt een belemmering. Vorig
jaar is daar breed over gesproken. De vraag is of dat is verbeterd. Wat is
er gedaan? Is er sprake van voortgang? Een andere factor is dat de integratie
van beleid en beleidsontwikkeling en de financiële zaken binnen elke
organisatie lastig is. Dat vergt inspanning. Het is gemakkelijk om beleid
te maken. Het zijn vaak ook mensen die inhoudelijk geïnteresseerd zijn
in de vertaling in beleid en meetbare contracten. Dat is moeizaam. Het vraagt
om aanhoudende zorg. Er wordt vaak, ook door de Kamer, gestuurd op budgetten. Dat is een wonderlijk
proces. Je moet de regering vragen, prestaties neer te leggen. De regering
moet eigenlijk zeggen: oké, maar daar hebben wij geld voor nodig. Vervolgens
moet bekeken worden of het geld toereikend is en of de regering de prestatie
levert. Als dat niet lukt, moet de regering terugkomen. Het is niet zelden
zo dat een budget wordt bepleit binnen de Kamer. De vervolgvraag is dan: wat
gaan wij ermee doen. Misschien is dat een van de problemen die zich in de
realisering van het VBTB-proces voordoen. Wij willen niet regelen. Wij zijn
allemaal erg tegen meer regels dan nodig is, totdat wij iets geregeld willen
hebben. Het is dan de vraag of dit elkaar niet in de weg zit.Een ander interessant punt is dat er doelen in soorten zijn. De koppeling
met middelen is niet altijd eenduidig. Er zijn voorbeelden die de Algemene
Rekenkamer geeft van good practices, bijvoorbeeld de intensivering van de
kinderopvang. Daarbij kan men aantallen noemen en aangeven hoe veel budget
er is besteed. Vervolgens kan men vaststellen of het wel of niet is gelukt.
Het gaat hier echter om een beleidsterrein waar doelstellingen op allerlei
niveaus te formuleren zijn. Het gaat om het belang van het gezond en onbelemmerd
opgroeien van kinderen, het beleid ten aanzien van kinderen en gezinnen, het
combineren van werk en zorg, om kinderopvang, het steunen van ouders, het
creëren van opvang en van soorten opvang, het bewaken van kwaliteit,
het formuleren van voorschriften en om inspectie. Op elk van die niveaus kunnen
doelstellingen worden geformuleerd. Koppel dat maar eens aan budgetten en
leg daar maar eens verantwoording over af! Een concreet voorbeeld las ik in
de VROM-verantwoording. Op de vraag naar de plek van de milieubalans in de
cyclus is het antwoord dat het gaat om gerealiseerde milieueffecten. Dat is
iets anders dan beleidsprestaties, waar het in VBTB-verband om gaat. Het gaat
dan om een onderscheid dat niet vruchtbaar is in de VBTB-ontwikkeling.In het kader van verbreding van het debat zijn allerlei lopende zaken
aan de orde gesteld. Ik noem de biologische landbouw en ZonMw. Misschien dat
daarover gesproken kan worden. De collega's hebben meer dingen genoemd. Wat
zijn de consequenties van het niet doorgaan van het Nationaal verkeers- en
vervoersplan? Wat betekent dat voor de lopende begroting? De kilometerheffing
lijkt ook niet door te gaan. Er zijn op dat punt veel voorbereidingen in gang
gezet. Ik vraag de minister of dat voor de lopende begroting consequenties
heeft. Dat moet bij de volgende VBTB-verantwoording zichtbaar worden en ook
worden besproken.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Zalm:Voorzitter. Ik vermoed dat dit mijn zwanenzang is, hoewel je dat nooit
zeker weet in de Tweede Kamer. Je kunt ieder moment weer ter verantwoording
geroepen worden. Dit is wellicht de laatste kans om met de heer Wijn op de
vuist te gaan, want straks worden wij natuurlijk dikke vrienden.Ik zal beginnen met de opmerking van de heer Wijn over de te grote voet,
want dat is toch een aardig puntje. Toen het CDA voor het laatst het kabinet
verliet, liet dat kabinet een tekort van 4% achter. Wij hoopten dit jaar te
eindigen met een tekort van 1,2% – dan zouden wij een aardige verbetering
hebben bereikt – maar dat halen wij niet helemaal. Waarschijnlijk komen
wij dichter in de buurt van een evenwicht. Het is in ieder geval duidelijk
gunstiger dan bij de start van deze kabinetsperiode werd gedacht. De heer
Wijn zegt dat er een probleem is bij de kabinetsformatie, maar dat komt omdat
de lat inmiddels aanzienlijk hoger is gelegd. Wij nemen in 2006 geen genoegen
met een tekort van 1,2% – dan hadden wij natuurlijk aardig wat ruimte
gehad bij de kabinetsformatie – maar wij vinden dat er een overschot
van 1% moet zijn. Daar ben ik het mee eens, maar het aanscherpen van budgettaire
doelstellingen heeft natuurlijk wel gevolgen voor de budgettaire ruimte. Ik
kan mij geen kabinetsperiode herinneren waarin er drie of misschien wel vier
jaar – het laatste moet nog blijken – achter elkaar overschotten
of sluitende begrotingen zijn gerealiseerd. Wat dat betreft vind ik dat ik
in historisch perspectief op betrekkelijk bescheiden voet leef. Ik
geloof dat het niet in het uiteindelijke document staat, want dit soort fouten
wordt ongetwijfeld uit een voorlopige tekst gehaald.De heer Wijn (CDA):Dat wachten wij af, maar het zou mij niet verbazen als het uit de tekst
wordt gehaald, al is het maar omdat de VVD dat wil. Paars begon acht jaar
geleden in een periode waarin het economisch lastig was, maar waarin de trend
naar verbetering was ingezet. Die trend is voor een deel voortgezet. Bent
u het met mij eens dat de overheid de economie in een economische hoogconjunctuur,
voorzover dat in een open economie mogelijk is, eerder zou moeten afremmen
en dat de overheid de economie in een economische laagconjunctuur eerder zou
moeten stimuleren?Minister Zalm:Ja, daar ben ik het mee eens.De heer Wijn (CDA):Is het dan niet jammer dat er, nu wij een periode van hoogconjunctuur
achter de rug hebben, niet zo'n situatie is achtergelaten? Dan zou de overheid
de economie in deze periode van laagconjunctuur wat kunnen stimuleren.Minister Zalm:Je moet inderdaad een beetje rustig zijn in een hoogconjunctuur. Daarom
heb ik ook het voorstel van de CDA-fractie ter verlaging van de benzineaccijns
afgewezen. Ik heb het CDA-voorstel om de sociale premies te verlagen afgewezen.
Ik heb ook het voorstel afgewezen om 1 mld extra te besteden aan zorg en onderwijs,
de zogenaamde vrij besteedbare budgetten. Die discussie hebben wij gevoerd
en gelukkig was de Kamer het met mij eens dat je het niet moet overdrijven.
Ik denk dat het CDA op dat punt op zijn schreden lijkt terug te keren.De heer Wijn (CDA):Het staat u vrij om dit antwoord te geven, maar het is een heel gemakkelijke
jijbak. Ik stel een economisch-politieke vraag. Is het niet jammer dat wij
na een periode van hoogconjunctuur zo eindigen dat het niet mogelijk is om
in een periode van laagconjunctuur het beleid te voeren dat wij het liefst
zouden willen? Wij sluiten een periode van hoogconjunctuur helaas niet op
zo'n manier af.Minister Zalm:Voor het eerst in de geschiedenis zal er in een jaar waarin de economische
groei 1% is – in het voorafgaande jaar was de economische groei overigens
ook 1% – waarschijnlijk toch geen tekort op de begroting ontstaan. Wij
zitten niet meer in een hoogconjunctuur. Wij zitten sinds 2001 in een laagconjunctuur.
In 2001 was de groei 1% en in 2002 is de groei ook 1%. Niettemin lijkt er
geen tekort van enige betekenis op de begroting te ontstaan. Laat ik mij maar
voorzichtig uitdrukken, want het jaar is natuurlijk nog lang niet afgelopen.
Dat is uniek in de Nederlandse geschiedenis. Maar het volgende kabinet zal
dat alles veel beter doen. Daarover zullen wij het wel met elkaar eens zijn.Voorzitter. Meer sprekers hebben gezegd dat dit nog niet een echte www-verantwoording
is, omdat wij de begrotingen nog niet zodanig hadden opgesteld. Dat verklaart
ook dat je niet heel systematisch kunt vergelijken wat wij kwantitatief gezien
beoogden te bereiken en wat wij hebben bereikt. Die eerste formulering is
immers niet systematisch gedaan, in ieder geval niet bij de start van het
kabinet. Op meer fronten zien wij overigens dat het wel heel lastig kan zijn.
De heer Veling had het voorbeeld van de kinderopvang uitgewerkt. De aantallen
opgevangen kinderen kun je inderdaad meten, maar van kwaliteitsaspecten wordt
dat al een stuk lastiger, laat staan voor de achterliggende doelen. Waar doen
wij die kinderopvang eigenlijk voor? Een van de doelen is natuurlijk een grotere
participatie, maar het leggen van die connectie is ook heel lastig. Een ander
voorbeeld is de salarisverbetering om de arbeidsmarktknelpunten op te lossen,
de Van Rijn-budgetten. Wij weten natuurlijk wel dat die vertaald zijn in bepaalde
maatregelen, maar hoe kan worden gemeten dat de arbeidsmarktpositie van de
zorg is verbeterd en of dat ook voortvloeit uit die maatregelen dan wel uit
de verzwakking van de conjunctuur, is wel heel erg lastig. Wel moeten wij
natuurlijk systematisch blijven proberen om kwantitatieve doelstellingen te
formuleren, te meten en te bekijken of ze worden gerealiseerd.Dat is wellicht ook de connectie naar het regeerakkoord waar ik als minister
van Financiën betrekkelijk weinig mee te maken heb, maar wel zou ik mij
wat algemene fantasieën daarover kunnen veroorloven. Het proces heet
niet voor niets Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording. In de begroting
moeten per beleidsterrein kwantitatieve doelen worden gesteld, dus niet van
regeerakkoord tot regeerakkoord. Een regeerakkoord is natuurlijk enigszins
globaal en op hoofdlijnen, althans zeker in de nieuwe stijl iets globaler,
zeker waar het gaat om de prettige dingen, dan vorige regeerakkoorden. Als
het gaat om vervelende dingen is het nog tamelijk gedetailleerd en ook vergelijkbaar
met vorige regeerakkoorden. Het is aan een nieuw kabinet om dat vervolgens
te vertalen in operationele doelstellingen. Dat vind ik de goede werkverdeling.
Je kunt niet van drie fractievoorzitters verwachten dat die op een verantwoorde
wijze de regering gaan vormen. Anders zouden wij ook geen ministers meer nodig
hebben. Er is straks een kabinet met ministers en die moeten die zaak verder
operationeel maken en in hun begrotingen aangeven – wat mij betreft
hoeft men daarmee niet te wachten tot na de miljoenennota, zoals de heer Crone
suggereerde – wat zij met het toegewezen geld c.q. met de toegewezen
ombuigingen gaan doen, welke doelstellingen zij op de diverse terreinen willen
formuleren. Dat moeten kwantitatieve doelstellingen zijn. Ik verwacht dat
in een regeerakkoord op een aantal plaatsen wel kan worden aangegeven dat
er op die en die terreinen kwantitatieve doelen moeten worden gesteld. Dat
is dan ter verdere uitwerking van het nieuwe kabinet. Dat lijkt mij de beste
en ook meest redelijke taakverdeling. Op dat punt ben ik het dus wel met de
heer Wijn eens.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil wel even reageren op deze kleine fantasie van de minister
van Financiën. In het strategisch beleidsdocument worden allerlei taakstellingen
en intensiveringen opgenomen, maar de prestaties die daarmee moeten worden
geleverd ontbreken. Dat betekent dat het budget straks maatgevend wordt voor
de prestaties en niet andersom. Dat lijkt mij een hoogst merkwaardige werkwijze
en absoluut niet in de geest van VBTB!Minister Zalm:Ik denk dat het wat dit betreft aardig lijkt op het verkiezingsprogramma
van GroenLinks!De heer Vendrik (GroenLinks):Dat moet u dan echt nog maar eens lezen, want bij veel punten in dat programma
staan ook doelstellingen.Minister Zalm:Had u doelstellingen op het gebied van criminaliteitsbestrijding in termen
van percentages?De heer Vendrik (GroenLinks):Ongetwijfeld kunnen er punten worden aangegeven die nog verbetering behoeven,
maar bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en milieubeleid staat het
vol met doelstellingen. Lees hoofdstuk 2 nog maar eens na!Minister Zalm:Jawel, maar op andere terreinen dus weer niet! Zo heeft iedereen zijn
voorkeuren.De heer Vendrik (GroenLinks):Maar in het strategisch beleidsdocument staan helemaal geen doelstellingen,
wel budgetten maar geen prestatiedoelstellingen! Dat is raar, want dan wordt
het budget maatgevend voor de prestatie, terwijl je budgetten zo niet zou
moeten toedelen. Dat is de geest van VBTB!Minister Zalm:Van een globaal akkoord tussen fractievoorzitters, die nog om steun van
hun fractie moeten vragen, kan niet een gedetailleerde kwantitatieve beschrijving
van het gehele veiligheidsdossier en de keten vanaf de politie tot en met
de gevangenissen en de jeugdhulpverlening verwacht worden. Dat is een onmogelijke
opgave. De uitdrukking is niet voor niets: des te hoger, des te dommer. Een
debat tussen fractievoorzitters is niet per definitie diepgaander dan een
debat tussen woordvoerders. Dit ten gunste van de financiële woordvoerders.
Je kunt niet verlangen dat drie fractievoorzitters het complete regeringsbeleid,
dat zij in hoofdlijnen neerzetten, vertalen in kwantitatieve doelstellingen
en daarbij behorende budgetten. Het is een vrij globaal proces. Het document
staat morgen ter discussie. Bovendien heeft het nieuwe kabinet in dezen nog
wat ruimte, hetgeen past in het kader van het dualisme.Mevrouw Giskes (D66):Is de minister van mening dat dit onderwerp wel aan de orde moet komen
in de regeringsverklaring of op prinsjesdag? Dient er niet zowel per begroting
als over het geheel een dergelijk verhaal met primaire doelstellingen te worden
opgesteld?Minister Zalm:De regeringsverklaring is ook vrij globaal. Het gaat daarbij om een herhaling
van hetgeen in het document staat, aangevuld met wat verbale toespitsingen.
Ik laat dat verder aan het nieuwe kabinet over. U kunt er echter vanuit gaan
dat in de begroting gekwantificeerde doelen zijn opgenomen, waarbij de hoofdpunten
teruggevonden kunnen worden in de miljoenennota. Momenteel is er sprake van
ongeveer 140 gekwantificeerde prestaties. Die worden niet allemaal in de miljoenennota
opgenomen. Op belangrijke punten mogen evenwel gekwantificeerde doelen in
de begrotingsstukken en de miljoenennota worden verwacht. Het nieuwe kabinet
heeft wat weinig tijd voor het opstellen van de begroting; er is wel eens
een periode van 100 dagen genoemd die daarvoor nodig is maar ik hoop dat het
kabinet in staat is om die gekwantificeerde doelen in de miljoenennota en
de begrotingsstukken op te nemen. Wellicht is dat het voordeel van een wat
snellere formatie dan de vorige keer. Wij zijn ongeveer een maand eerder klaar
dan bij de vorige twee formaties het geval was. Dat geeft wat meer tijd en
kan ertoe leiden dat die begroting meteen op peil kan worden gebracht.De heer Wijn heeft ietwat snerend aangegeven dat ministers erover klagen
dat de lat steeds hoger wordt gelegd. Misschien hadden zij hun uitspraken
niet klagend maar lachend moeten doen. Het is in ieder geval een feit dat
de lat inderdaad steeds hoger wordt gelegd. Wij zijn ooit begonnen bij de
operatie comptabel bestel, waarbij gesteld werd dat boven de 5 voldoende was.
Nu kan gesteld worden dat het streefcijfer, in schooltermen, op 7 ligt, of
zelfs op 8, 9 en 10. Belangrijk is dat een en ander verloopt op transparante
wijze en dat de Rekenkamer aangeeft dat de lat bewust steeds hoger wordt gelegd,
en om die reden worden over de agentschappen tamelijk kritische beschouwingen
gegeven; de normen worden steeds verder opgeschroefd. Het ministerie van Financiën
is daar op zichzelf blij mee, maar het is natuurlijk soms verdrietig voor
de individuele minister. Dat is nu eenmaal het barre leven van een vakminister.De rol van het ministerie van Financiën is vergelijkbaar met de rol
die de Rekenkamer speelt. Mijn ministerie bemoeit zich vanuit zijn algemene
verantwoordelijkheid met hetgeen zich op andere departementen afspeelt. Er
vindt regelmatig overleg plaats en ik schrijf brieven over het financieel
beheer aan mijn collega's als ik meen dat daartoe aanleiding is. Het ministerie
van Financiën probeert te helpen, te faciliteren en aan te spreken op
onvoldoende voortgang. Die rol is dus algemeen coördinerend. Dat neemt
niet weg dat de individuele minister uiteindelijk verantwoordelijk is voor
wat er op zijn departement gebeurt. Dit geldt ook voor het ministerie van
Verkeer en Waterstaat en het ministerie van Defensie.De heer Wijn wees op een paradox: als de informatievoorziening beter is,
komen er meer knelpunten naar boven. Dat komt inderdaad wel eens voor. Aanvankelijk
denk je dat er geen knelpunten zijn, maar door een verbetering in de informatievoorziening
worden er toch knelpunten blootgelegd. Een vergelijkbaar verschijnsel doet
zich voor in de criminaliteit. Als je criminaliteit stevig aanpakt, constateer
je in eerste instantie meer misdaden. Ook bij verkeersovertredingen is dit
evident. Naarmate er meer wordt gecontroleerd, worden er meer verkeersovertredingen
geconstateerd. Iedere Nederlander weet dat. Dat geldt voor dit soort dingen
ook.De heer Van Beek heeft erop gewezen dat in eerste instantie het primaire
proces op orde moet zijn. Daarmee ben ik het eens. Als het financieel beheer
niet op orde is, is filosoferen over meetbare doelstellingen veel minder zinnig.
Je moet natuurlijk ook niet doorslaan naar het tegenovergestelde en met de
armen over elkaar blijven zitten totdat het financieel beheer volledig op
orde is. Als het financieel beheer goed is geregeld, betekent dat overigens
nog niet dat er geen nieuwe knelpunten kunnen ontstaan. Als je de lat hoger
legt, word je ingehaald door de ambitie. Ook kunnen veranderingen in bijvoorbeeld
de personele of organisatorische sfeer tot nieuwe aanpassingen
nopen en aanvankelijk aanleiding geven tot problemen.De heer Vendrik stelde een intrigerende vraag over de externe accountants.
Er worden accountantsverklaringen afgeleverd terwijl er een hoop fouten in
de boekhouding zitten. Ik geloof dat het ESF daarvan ook een aardig voorbeeld
is. Het ministerie van Financiën wil op dit punt dat departementen heldere
controleprotocollen vaststellen. Daarnaast moet de departementale accountantsdienst
over een goed reviewbeleid beschikken. Er moeten sancties worden opgelegd
als toch fouten blijken te zijn gemaakt. Het ministerie van Financiën
heeft hiertoe wat handreikingen en folders ontwikkeld om de departementen
bewust te maken van hun verantwoordelijkheid in dezen. De heiligheid van het
accountantsvak is de afgelopen jaren natuurlijk enigszins aangetast. Dat komt
niet alleen door deze ervaring, maar ook door recente tuchtkwesties. Ik noem
het voorbeeld van Enron. Ik denk dat de accountantswereld zich behoorlijk
moet revancheren. Het blinde geloof in de accountantsverklaring bestaat natuurlijk
niet meer.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat gebeurt er met de externe accountants die een ondeugdelijke verklaring
afgeven? Als dat vaker voorkomt, is het dan niet logisch om de desbetreffende
accountantbureaus wat harder aan te pakken?Minister Zalm:Ik ben het volledig met de heer Vendrik eens.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat moet ik mij daarbij voorstellen?Minister Zalm:Ik nodig de heer Vendrik uit om nog even door te gaan, dan ben ik het
weer met hem eens.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik mag het beleid formuleren en de minister is het daarmee eens? Dan stel
ik voor dat wij op een ander onderwerp overgaan.Minister Zalm:Het is mijn laatste dag.De accountants kunnen aan de kant worden gezet, er kunnen navorderingen
worden opgelegd, er is een heel scala aan mogelijkheden. Naarmate het falen
groter is, moet de maatregel ook zwaarder zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Kunt u bevorderen dat bij het eerstkomende stuk van de nieuwe minister
van Economische Zaken over de positie van het accountancyvak wordt vermeld
welke acties de rijksoverheid in voorkomende gevallen precies wil ondernemen?Minister Zalm:Ik zou dit graag bij de prerogatieven van de minister van Financiën
houden. Ik zeg wel toe dat ik de nieuwe minister van Financiën, mijn
opvolger, zal aanmoedigen om een notitie te maken over het omgaan met falende
accountants. Er kan een schemaatje gemaakt worden wat wij doen met externe
accountants. Wat is een gepast schema van reacties? Na mijn opmerking dat
de heer Vendrik gelijk heeft, kan de gedachtewisseling dan op niveau worden
voortgezet. Ik heb hiermee de teneur aangegeven van wat ik gevoelsmatig na
zou willen streven.De heer Teeven vroeg of er tussentijds, bij de voor- en najaarsnota, gerapporteerd
kan worden over financieel beheer. Ik spreek mijn collega's voordat het jaar
verstreken is in brieven aan, als lopende het jaar de indruk ontstaat dat
er onvoldoende voortgang wordt geboekt met de verbetering van het financieel
beheer, om te vermijden dat er zware kwalificaties moeten worden gebuikt bij
de jaarverslaglegging. Er kan in december een tussentijdse voortgangsrapportage
worden gegeven aan de Kamer als dat op prijs wordt gesteld. Ik merk wel op
dat wij in het kader van de ontbureaucratisering en het versturen van minder
papier aan de Kamer juist het aantal voortgangsrapportages proberen te beperken.
Ik denk dat één keer per jaar goed de stand meten en aangeven
hoe gebreken aangepakt worden voldoet. De interne procedure vereist een frequenter
contact tussen de departementen, niet alleen schriftelijk, maar ook mondeling.
Mijn directeur-generaal rijksbegroting heeft aparte bijeenkomsten met de secretaris-generaal
van het betrokken departement als er sprake is van gebreken in het financieel
beheer. Een en ander wordt dus wel aanzienlijk scherper aangezet dan vroeger,
want toen kwam dit soort onderwerpen niet zo aan de orde. Wij hebben wat dat
betreft de teugels wel behoorlijk aangetrokken. Mijn vermoeden is dat één
keer per jaar rapporteren aan de Kamer in het kader van het systematisch verslag
adequaat is voor de beoordelingsmogelijkheden van de Kamer. De Kamer heeft
overigens natuurlijk altijd gelijk, althans in verhouding tot de regering.De heer Van Beek (VVD):Ik had nogal wat vragen gesteld over de bevoegdheden van het ministerie
en van de minister. De minister zegt dat hij zijn collega's regelmatig benadert
en brieven schrijft. Hoe ligt precies de verantwoordelijkheidsverdeling? Op
basis waarvan heeft hij de mogelijkheid om op andere departementen anders
dan door gezag macht uit te oefenen?Minister Zalm:Helaas heeft de minister van Financiën geen grote volmachten jegens
zijn collega's. Wij werken op intercollegiale manier. De minister van Financiën
heeft een extra plicht – het is meer plicht dan bevoegdheid –
om toe te zien op doelmatigheid en rechtmatigheid. Er zijn wat instrumenten
voor, bijvoorbeeld voorafgaand toezicht, dat eenzijdig kan worden opgelegd.
Daarnaast mogen alle stukken waar geld mee gemoeid is nooit zonder dat de
minister van Financiën die gezien heeft naar ministerraad of Tweede Kamer.
Uiteindelijk is het beheer van het departement de verantwoordelijkheid van
de betrokken minister. Wij doen dus wel ons best, maar uiteindelijk zijn wij
afhankelijk van de welwillendheid van de individuele minister. Vandaar dat
het van belang is dat het debat niet alleen met mij wordt gevoerd, maar ook
met de individuele ministers. Wat dat betreft ben ik er gelukkig mee dat er
allemaal algemene overlegjes zijn geweest met de individuele ministers over
de problemen op hun departementen. Zo is ook bijna de rolverdeling van de
financiële woordvoerders binnen de fracties. Zij hebben wel wat te zeggen,
maar zijn niet de baas over hun collega's. Overigens zijn zelfs fractievoorzitters
dat niet, zo heb ik ervaren.De heer Wijn (CDA):In mijn verhaal heb ik een aantal voorbeelden gegeven van ministeries
waarvan wij juist vonden dat zij meer moesten meten, zodat zij beter afgerekend
zouden kunnen worden. Die opmerking maakte ik om aan te geven dat wij op dit
punt iets ervoeren van gebrek aan mogelijke welwillendheid.
Als de minister nu zegt dat hij het moet hebben van de overtuigingskracht
en de welwillendheid van de ministeries, kan hij dan ministeries noemen waar
hij gebrek aan welwillendheid is tegengekomen of waarvan hij vindt dat het
wel wat beter had gemogen?Minister Zalm:Ik kan daarover niets zeggen, want dan zou ik de eenheid van het regeringsbeleid
in gevaar brengen.Mevrouw Giskes (D66):Dat is oude politiek!Minister Zalm:Dat is inderdaad oude politiek, maar al die oude ministers gaan ook weg.
Daarvoor in de plaats krijgen wij geheel nieuw geïnspireerde VBTB-ministers
terug!De positie van de minister van Financiën op het gebied van zorg en
sociale zekerheid is in formele zin vrij waardeloos. De Comptabiliteitswet
spreekt namelijk louter over de rijksuitgaven. Er is ooit een poging gedaan
om de minister van Financiën ook op die terreinen bevoegd te maken, maar
omdat de twee andere ministers tot een andere partij behoorden, werd dat niet
in het in het algemeen belang geacht. De minister heeft daarom nooit de bevoegdheid
gekregen om op dit terrein zijn toezichtfunctie daadwerkelijk uit te oefenen.
Het moet allemaal min of meer op vrijwillige basis gebeuren. Teneinde te bewijzen
dat de minister van Financiën eigenlijk niet over de zorg en de sociale
zekerheid gaat, kennen wij nog steeds de absurde splitsing tussen de voorjaarsnota
en twee parallelnotities. Dit is een kleine frustratie, maar misschien kunnen
wij het nog eens goed regelen. Er zijn dan twee nota's minder en ook dat zou
plezierig zijn.De heer Crone (PvdA):Zouden die nota's niet juist gescheiden moeten worden, nu wij ook gescheiden
budgetkaders in het vooruitzicht gesteld hebben gekregen? Ik wil niets meer
te maken hebben met "één nietje erdoor". Er mag niet meer over
en weer met geld worden geschoven. Als er meer werkloosheid is, moeten de
uitkeringen omlaag.Minister Zalm:Dat laatste zal ik de heer Crone niet nazeggen, maar ik noteer dat natuurlijk
wel met dankbaarheid, voor het geval dit ooit eens nodig mocht zijn.De heer Crone (PvdA):Ik citeerde uit het regeerakkoord dat op internet staat. Ik ga u houden
aan dat regeerakkoord; mijzelf natuurlijk niet.Minister Zalm:Ik moet er wel bij zeggen dat het ook de redenering van de beide paarse
kabinetten was dat de uitgaven binnen de kaders van de drie sectoren afzonderlijk
zouden moeten blijven. Alleen bij uitzondering kon de ministerraad toestaan
om hiervan af te wijken. Deze formulering is niet heel veel anders dan de
formuleringen die welke in de vorige rondes golden. Ook op dit punt is de
revolutie in de begrotingsspelregels nogal beperkt gebleven.Wat de VBTB-aanpak betreft, is de afspraak gemaakt dat zowel de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport zullen proberen de VBTB-gedachtegang zoveel mogelijk toe
te passen, ook op de terreinen die niet onder de Comptabiliteitswet en de
formele rijksbegroting vallen. Het budgetrecht is niet van toepassing op die
sectoren. Ook het verlenen van décharge doet zich daar niet voor. Het
document Jaarbeeld zorg is geen officieel verantwoordingsdocument in vergelijking
met de verantwoordingsdocumenten van de departementen. Niettemin kan er een
heel goed debat over worden gevoerd. In de zorgnota wordt geprobeerd om VBTB
ook op de zorg van toepassing te verklaren. Dat gebeurt echter op vrijwillige
basis. Kijken wij naar de materiële kant – ik ben immers niet zo'n
formalist – dan is het belangrijkste dat de Kamer goed wordt geïnformeerd
over doelstellingen en het nastreven ervan, alsmede over de vraag of doelstellingen
al dan niet worden bereikt in de premiegefinancierde sectoren. Als wij daar
dan goed over kunnen spreken, kan voorlopig wel met deze werkwijze worden
volstaan, ook al ontbeert de Kamer dan het recht van amendement.Mevrouw Giskes (D66):Beschouwt de minister dit ook als antwoord op mijn vraag waarom bepaalde
zaken niet in de meerjarencijfers figureren.Minister Zalm:Neen, daar kom ik nog over te spreken. Laat ik dat direct maar doen. Waarom
figureren bepaalde dingen niet in de meerjarencijfers, werd er gevraagd. Dat
is, omdat ze pas laat bekend worden. Voorjaarsnota en de besluitvorming terzake
beogen een compleet te leveren. De nota beperkt zich tot het lopende jaar.
Omdat de zorgrapportages later komen, blijkt er nieuwe informatie naar boven
gekomen te zijn die leidt tot bijstelling van de bedragen, ook voor 2002 en
latere jaren. Dit is het gevolg van de realisering in 2001 en er is dus geen
sprake van dat er iets buiten de meerjarencijfers zou zijn gehouden. Er is
ter gelegenheid van de kabinetsformatie – de stukken zullen ook allemaal
aan de Kamer worden overhandigd, meen ik – door de informateur nog een
ronde gemaakt die normaal in het kader van de begrotingsvoorbereiding zou
plaatsvinden, om te vernemen of er na het uitkomen van de voorjaarsnota nog
financiële problemen zijn ontstaan. Dit heeft met name in de zorg toch
nog forse nieuwe overschrijdingen van budgetten te zien gegeven. Deze zijn
nu in beeld gebracht en dit wordt ook gedragen door de directeur-generaal
rijksbegroting en de secretaris-generaal van het betreffende departement.
Deze cijfers zouden dus zonder formatie ook in beeld gekomen zijn, maar dan
bij de julibrief of bij de afronding in augustus. Ook wat dit betreft is er
dus geen nieuws onder de zon. Het enige probleem dat ik vanaf de zijlijn heb
ervaren, is dat je bij een normale begrotingsvoorbereiding ook nog eens diep
gaat spitten naar meevallers of naar compensatiemogelijkheden, als een minister
overschrijdingen meldt. Dit is nu niet aan de orde geweest, dus het beeld
is wat eenzijdig in vergelijking met de normale begrotingsprocedure. Dan heb
je natuurlijk ook een positie als minister van Financiën om op andere
vlakken de duimschroeven aan te zetten, als ministers er geld bij willen hebben
om gevolgen van het jaar ervoor te compenseren. Bij een eenzijdige rondgang
om na te gaan of er nog een financieel probleem is, mis je die onderhandelingsmogelijkheid.
Maar goed, het zij zo. Het is nu in ieder geval in kaart gebracht en wij kunnen
er nu ook rekening mee houden, zodat nieuwe ministers in ieder geval niet
voor verrassingen worden geplaatst. Zij weten precies waaraan zij beginnen
en zij kunnen naderhand dus niet zeggen dat zij anders misschien
geen minister zouden hebben willen worden.Ook bij VBTB heeft Financiën dezelfde bescheiden, maar wel belangrijke
rol van toezicht houden en coördineren. En wij hebben vrij veel gedaan
om departementen behulpzaam te zijn. Er zijn opleidingen, er is kennisoverdracht,
er zijn congressen, er is een nieuwsmail en er zijn cursussen. Voor de nieuwe
Kamerleden is het misschien wel interessant dat het ministerie van Financiën
ook een vakopleiding Openbare financiën aanbiedt, in samenwerking met
de commissie voor de Rijksuitgaven, opdat zij de wondere wereld van de begroting
en de financiële verantwoording beter leren kennen. Ik beveel dit dus
graag in ieders aandacht aan; men verzorgt deze opleiding met veel plezier
en zeer openhartig.Over de vraag van de heer Wijn over de 80% heb ik al iets gezegd. Je hebt
soms een methodologisch probleem. Als er bijvoorbeeld, overigens met instemming
van de Kamer, wordt bepaald dat de arbeidsmarktpositie van werkenden in de
zorg verbeterd dient te worden, dan wordt dit vertaald in extra budgetten
voor indeling van verpleegkundigen in hogere schalen en dergelijke. Dan is
het wel duidelijk waarom wij dit willen doen, maar het is moeilijk om te meten
of deze maatregel inderdaad effect heeft. Dat kost tijd, nog afgezien van
het methodologische probleem om vast te stellen of het verbeteren van de salarissen
daadwerkelijk een gunstig effect heeft op de arbeidsmarktpositie van werkenden
in deze sector, omdat daarbij nog een heleboel andere factoren een rol spelen.Zo zijn er nog wel meer voorbeelden te geven, zoals het niet eenvoudig
is om te bewijzen dat met extra geld voor ontwikkelingssamenwerking de armoede
in de wereld met een bepaald percentage afneemt, of om aan te tonen dat met
extra geld voor Defensie de wereldvrede een bepaald stuk dichterbij gekomen
is. Er zijn dus terreinen waarbij dit altijd lastig zal blijven, zodat wij
ook geen overtrokken idee moeten hebben van wat wij allemaal kunnen meten.
Er zijn dingen die gewoon moeilijk meetbaar zijn. Zo kun je je afvragen wat
wij in dit verband met hoofdstuk I van de begroting zouden moeten doen. Hoe
meten wij de effectiviteit van die uitgaven? U weet dat hoofdstuk I het Koninklijk
Huis betreft. Wij moeten niet bang zijn om te erkennen dat zich terreinen
voordoen waarvoor de meetbaarheidsproblematiek niet goed op te lossen is.De heer Wijn (CDA):Ik zou een dergelijke exercitie voor hoofdstuk I erg interessant vinden,
al is het maar filosoferend. De verhouding is echter zoek. Wij spreken over
80%. De minister noemt weliswaar een aantal voorbeelden, maar is de minister
het met mij eens dat de verhouding uit het zicht is? Was het verder niet beter
geweest als eerder was aangegeven dat van bepaalde intensiveringen of extra
uitgaven het doel onbekend is?Minister Zalm:Het was van tevoren bekend dat dit niet meetbaar was. Ik heb het echter
vanuit de CDA-fractie nog sterker meegemaakt. Deze fractie wilde geheel regelvrije
budgetten aan scholen zonder enig doel ter beschikking stellen onder het motto:
het is fijn als ze eens wat geld hebben. Dit was een sterk voorbeeld van het
bewust niet nastreven van enig doel, behalve van het verstrekken van middelen.
Weet u dat nog, mijnheer Wijn?De heer Wijn (CDA):Jazeker, maar dat is niet zo erg. De overheid moet durven loslaten. De
minister zei dat hij de sociale zekerheid en de zorg op een hoop wil gooien,
maar daar kan een mens heel anders over denken. Als iets je verantwoordelijkheid
niet is, hoef je daar namelijk ook niet over te rapporteren. Nu zie ik echter
dat het niet bekend is of voor die 80% een doelstelling wordt gehaald. Men
kan dus ook van tevoren stellen dat van een bepaald percentage de doelstelling
niet bekend is.Minister Zalm:Het is evident dat extra toevoegingen voor het politiebudget bedoeld zijn
om de veiligheid te verbeteren. Het aantal politieagenten kan dan ook gemeten
worden. Het beschikken over politieagenten is echter niet het achterliggende
doel. Het moet over cijfers betreffende criminaliteit, enz., gaan die vervolgens
gemeten moeten worden. Dat stadium is nog niet over de gehele linie bereikt.
Dit geldt ook voor een extra budget in ICT en het onderwijs. Het aantal computers
is niet het achterliggende doel; het doel is dat de kinderen beter worden
opgeleid en dat kan alleen met de nodige vertraging worden gemeten. Dat percentage
van 80 zegt mij dus heel weinig wat dit onderwerp betreft.Mevrouw Giskes (D66):De behoefte van het CDA om het nut van het Koninklijk Huis nog eens te
evalueren staat genoteerd! Ik heb gevoel voor de relativeringen van de minister
rondom de VBTB, maar ik vind het gevaarlijk als wij dat nu te enthousiast
gaan doen, zoals ik dat al in mijn eerste termijn zei. Wij verkeren in een
stadium waarin wij nog nauwelijks op weg zijn om het eens goed te proberen.
Er is een voorbeeld van ontwikkelingssamenwerking gegeven. Terugredenerend,
moet je met het oog op wat je in die landen wilt bereiken, wel degelijk een
reden hebben waarom je wel of niet extra geld uittrekt.Minister Zalm:VBTB is gewoon de dagelijkse business. Per beleidsartikel tracht je doelen
te formuleren. Bij ontwikkelingssamenwerking moet bijvoorbeeld een veel diepgravender
evaluatieonderzoek worden verricht. Wat is het effect van de SPAK? Je belandt
dan niet in een VBTB-begroting. Hierop moet een econometrische analyse worden
losgelaten. Dit soort interdepartementale beleidsonderzoeken graaft vaak dieper
dan de dagelijkse begrotingsartikelen met de bijbehorende meetpunten. Ik wijs
op het vak onderwijs en de Van Rijn-budgetten. Het vak is aantrekkelijker
geworden, maar het is niet gemakkelijk om uit een administratie van een departement
aan te tonen wat is uitbesteed en hoeveel aantrekkelijker het vak geworden
is. Er moet dan een diepgravend onderzoek worden verricht naar de aanwending
van de middelen, of dit de aantrekkelijkheid heeft bevorderd en hoe dit gemeten
kan worden.De heer Veling (ChristenUnie):Ik heb gesproken over het verschil tussen milieueffecten en beleid van
het ministerie van VROM. Terecht spreekt ook de minister over dit probleem.
De VBTB op beperktere schaal organiseren zou naar mijn mening geen goede reactie
zijn. Naar mijn mening zou men het proces niet los moeten maken van datgene
waarop het aankomt: in de milieu balans de metingen in het
veld zichtbaar maken.Minister Zalm:U brengt nu wel een beleidsterrein ter sprake waarop wij vrij goed meten
en waarop wij ook vrij goed kúnnen meten. Het leggen van de relatie
met het beleidsinstrument is wel een beetje lastig. Dat laat onverlet dat
wij de uitstoot van bijvoorbeeld CO2 wel degelijk kunnen meten.
Wij kunnen ook laten zien in hoeverre we de planning daarvoor halen, en dat
doen wij ook. In die zin is het milieubeleid een van de beleidsterreinen waarop
je het effect vrij goed kunt meten. Weliswaar geldt dat weer niet voor alle
onderdelen, maar zeker wel voor de CO2-uitstoot. De meting van
de geluidsoverlast in heel Nederland is daarentegen iets lastiger. Bij Schiphol
meten wij vrij gedetailleerd, maar elders weer wat minder. De meting van de
kwaliteit van het onderwijs per jaar en de relatie daarvan met de onderwijsbegroting
is ook niet eenvoudig. Dat hoef ik de heer Veling overigens niet uit te leggen,
want hij komt uit die sector. Het is dus moeilijker om van jaar tot jaar precies
de kwaliteitsverbetering van het onderwijs te meten, omdat daarmee een vrij
lange keten is gemoeid.De heer Wijn attaqueerde mij enigszins, weliswaar op een vriendelijke
manier door min of meer te zeggen: jullie hebben er weer niets van gemaakt.
Zo'n opmerking moet ik relativeren, want het is niet mijn bedoeling het enthousiasme
voor de VBTB weg te nemen. Integendeel! Daarmee moeten wij volop doorgaan.
Elk jaar moeten wij proberen beter te scoren. Tegelijk gelden beperkingen
ten aanzien van het ultieme doel. Men zou namelijk kunnen verwachten dat straks
alles in VBTB-termen valt te vatten en dat voor elk begrotingsartikel een
meetbaar doel geldt, zodat jaarlijks kan worden nagegaan hoe goed wij hebben
gescoord. Dat zal echter nooit over de hele linie lukken. Nogmaals, VBTB is
geen wondermiddel en dit instrument kan ook niet de meer diepgravende analyses
vervangen. Die heb je vaak nodig om het beleid te beoordelen. De beleidsevaluaties,
de interdepartementale beleidsonderzoeken alsmede andersoortige onderzoeken
blijven nodig en zij zijn superieur aan de meer eenvoudige boekhouding die
de begroting nu eenmaal impliceert. Ik kan niet precies nagaan hoe mevrouw Netelenbos en de heer Pronk zich
over het bureaucratisch gehalte hebben uitgelaten. Mijn ervaring is dat de
weergave van een uitspraak van een collega net iets anders is dan zij in werkelijkheid
is gedaan. Een zekere selectiviteit bij het weergeven van uitspraken is ook
hier een risicofactor. De departementen zijn nog volop met het proces bezig
en wij proberen dat proces te stimuleren. Ik hoop dat ook het nieuwe kabinet
dat zal doen.Voorzitter. Er is gesproken over het integrale baten-lastenstelsel. Daarvoor
nemen wij ruim de tijd; de planning is: invoering in 2006. Het stelsel moet
goed en rustig worden voorbereid, zodat het financieel beheer op orde blijft.
Opeens een nieuw begrotingsstelsel doorvoeren, kan een potentiële bron
van fouten zijn. Daarom moeten wij voor het doorvoeren van het baten-lastenstelsel
ruim de tijd nemen. Dit stelsel zal moeten passen bij de VBTB. Hiermee zul
je gemakkelijker inzicht krijgen in de kostprijzen en zullen klassieke vormen
van infrastructuur aanleggen en het uitbesteden via een exploitatiecontract
gemakkelijker met elkaar te vergelijken zijn. Dat heeft tal van voordelen.
Als wij in 2006 met het nieuwe stelsel klaar zijn, lijkt mij dat vroeg genoeg.Voorzitter. Ik kom vervolgens te spreken over wat meer specifieke punten.
De heer Wijn heeft gevraagd naar de afwikkeling van de ESF-kwestie. In de
meerjarencijfers is cumulatief een bedrag van 157 mln opgenomen. Dat is 32
mln per jaar. Wij zullen het bedrag reeds in 2002 betalen, omdat wij anders
met boeterente krijgen te maken. Eerder was de gedachte dat wij die door Brussel
niet opgelegd zouden krijgen. In dat laatste geval zou ik op grond van bedrijfsoverwegingen
de terugbetaling wel moeten spreiden. Als je namelijk geen gebruik maakt van
een renteloze betalingsregeling, ben je een dief van je eigen portemonnee
als je alles in één keer betaalt. Nu blijkt dat wij toch boeterente
krijgen, is het beter tot afhandeling over te gaan. Dan blijft alles schoon
aan de haak. Het voornemen is om dat in 2002 voor de periode 1994-1996 volledig
af te handelen; daar zal nog wel een suppletoire begroting voor komen. Voor
de periode 1997-1999 zijn nog geen beschikkingen ontvangen en het is dus moeilijk
in te schatten of die tot additionele middelen zullen leiden. Het paarse kabinet
heeft onder de titel SUWI-ESF-Arbvo voor de periode 2003-2006 cumulatief 95
mln gereserveerd, onder andere voor de schade die Arbeidsvoorziening kan oplopen
als zij projecten niet Brusselproof afgerekend krijgt. Dat heeft dus enige
connectie met het ESF.In het interdepartementaal beleidsonderzoek arbeidsmarktbeleid zijn wat
kanttekeningen geplaatst bij de effectiviteit van het huidige arbeidsmarktinstrumentarium,
inclusief de gesubsidieerde arbeid. Het ligt dan voor de hand, ook in VBTB-termen,
dat wordt nagegaan of hetzelfde budget effectiever kan worden benut dan wel
of je met een kleiner budget ongeveer hetzelfde kunt bereiken. Het Rijk heeft
nu alles tamelijk sterk gecompartimenteerd in verschillende regelingen. Gemeenten
hebben slechts beperkte mogelijkheden om hun eigen ideale policy mix te kiezen.
Je kunt je in de VBTB-terminologie voorstellen dat je ook hier de uiteindelijke
prestaties vooropstelt in plaats van de verschillende regelingen en compartimenten
en dat degene die de prestatie moet leveren een vrijer te besteden budget
krijgt.De heer Crone (PvdA):De doelstellingen zijn de publieke dienstverlening die met de gesubsidieerde
arbeid werd verricht en het beschikbaar hebben van arbeid voor moeilijk op
de arbeidsmarkt te plaatsen groepen. Als dat met ontbureaucratisering efficiënter
kan, dan is dat natuurlijk prima. Het is dan geen bezuiniging, maar alleen
ontbureaucratisering.Minister Zalm:Hoofddoel van het budget is het arbeidsmarktbeleid; daarom staat het ook
bij Sociale Zaken en Werkgelegenheid op de begroting. Vervolgens moet je nagaan
hoe je dat hoofddoel het best en op de goedkoopste manier kunt realiseren.
Maar goed, wij gaan nu al in de richting van een politieke discussie die niet
veel te maken heeft met de afrekening over 2001. De heer Crone wil alvast
een voorschotje nemen op wat mogelijk morgen ter tafel komt, althans dat is
mijn vermoeden. Ik zag hem al stout kijken. Is dat niet zo?De voorzitter:Dat is zo, dus dat gaat nu niet door.De heer Crone (PvdA):Nee, het is niet zo. Ik kom er in tweede termijn op terug.Minister Zalm:Voorzitter. De afgelopen jaren is de vergoeding voor de praktijkkosten
van huisartsen verhoogd, hetgeen min of meer in lijn gebeurde met de wensen
van de Landelijke huisartsenvereniging en van de Kamer. Dat is betrekkelijk
egaal geschied, want dat wil de LHV en de Tweede Kamer vaak ook. Daarmee los
je dus niet een relatieve achterstand van stedelijke huisartsen op andere
huisartsen op. Dat is bijna per definitie het geval. Als je het over de gehele
linie verbetert, blijven de relatieve verschillen even groot. Op aandrang
van de LHV is niet selectief, maar tamelijk globaal gewerkt.Er is ook gesproken over het preventief onderzoek van Zorgonderzoek Nederland
(Zon). Dat is, meen ik, al vrij aardig besproken met de minister van VWS.
Op deze post treedt steeds onderuitputting op en dan is het interessanter
om het budget voor echte zorg in plaats van onderzoek naar zorg in te zetten.
Bij de begroting 2002 heeft de Kamer een amendement aangenomen van het lid
Rijpstra om 9 mln te korten bij Zon en over te hevelen naar een sportfonds.
Ook de Kamer heeft Zon dus niet onaangetast gelaten. Dat was weliswaar incidenteel,
maar veel incidenten kunnen ook een regel vormen.Mevrouw Kant (SP):Het is altijd goed als er geld naar de zorg gaat als er tekorten zijn.
De minister zegt dat er bij het onderzoek van Zon al jarenlang onderuitputting
is. Dat heeft als reden dat de dingen niet goed lopen. Als het wetenschappelijk
onderzoek dat plaats had moeten vinden, maatschappelijk nuttig is, kan de
conclusie zijn dat er iets verbeterd moet worden. Dat is een andere conclusie
dan dat er minder geld beschikbaar moet komen. Dit kan dus ook een uitkomst
zijn van de discussie.Minister Zalm:Dat ben ik eens met mevrouw Kant. Zij moet overigens bij de begroting
VWS zijn. Ik kan hier geen geld uitdelen, zeker niet met terugwerkende kracht
over het jaar 2001. Wat dat betreft is het enigszins onbevredigend. Mevrouw
Kant breng dit echter ook niet zozeer naar voren naar aanleiding van het jaar
2001 als wel naar aanleiding van meer actuele zaken.Is het CBS "ZBO-proof"? Dit is een belangrijke vraag. Het schijnt in het
geval van het CBS onvermijdelijk te zijn dat het een ZBO wordt, gelet op de
onafhankelijkheid die het CBS zou moeten hebben. Het CBS mag niet onder de
directe aansturing van de minister komen. Daarbij worden dezelfde eisen gesteld
als bij een agentschap. Dat hebben wij vorig jaar al aan de Tweede Kamer gemeld.
Het kan niet zo zijn dat aan een externe verzelfstandiging, waarbij een organisatie
buiten de rechtstreekse invloed van de minister wordt gebracht, mindere eisen
worden gesteld dan aan een interne verzelfstandiging. Voor een agentschap
geldt volledige ministeriële verantwoordelijkheid. Van belang is de kwaliteit
van de wetgeving en de bedrijfsvoering. De wetswijziging is in een vergevorderd
stadium. Wij hebben een advies van de Raad van State gekregen. Wij zullen
ten principale het debat met Tweede Kamer en Eerste Kamer moeten voeren. Daarbij
komt ook de ministeriële verantwoordelijkheid aan de orde. Er is een
debat gaande over de vraag of het intern of extern verzelfstandigd moet worden.
Ik voeg mij daar niet in. De eisen ten aanzien van het financieel beheer zijn
hetzelfde voor agentschappen en ZBO's.Mevrouw Giskes (D66):Ik heb gevraagd wie beoordeelt of men voldoende financieel "proof" is.
Is dat het oordeel van de Algemene Rekenkamer of de minister?Minister Zalm:Volgens mij is het aan het kabinet. De Algemene Rekenkamer en de Kamer
kunnen daar een eigenstandig oordeel over geven. De Kamer kan een en ander
ook blokkeren als de Kamer meent dat de opvatting van het kabinet onjuist
is. Als de Algemene Rekenkamer zegt dat het een puinzooi is, kan een kabinet
niet op een redelijke manier zeggen dat het op orde is. De oordelen zitten
meestal dicht bij elkaar.Mevrouw Giskes (D66):Het is niet alleen de minister van EZ die kan beslissen of een organisatie
een ZBO wordt?Minister Zalm:Nee, de minister van Financiën zit er bovenop!De heer Vendrik heeft wat suggesties gedaan om het volgende financiële
jaarverslag te verbeteren. Ik zal de Handelingen van deze vergadering doorsturen
naar mijn opvolger. Die kan daarmee zijn voordeel doen. Ik zal het volgende
verslag niet meer maken.Mevrouw Giskes heeft gevraagd naar de invoering van een ook voor de Tweede
Kamer permanent toegankelijk up-to-date budgetinformatiesysteem. Wij hebben
alle begrotingen en budgettaire nota's op het internet staan als een eerste
stap. Er zijn aanvullende plannen voor de toegankelijkheid door middel van
ICT. Dan kan ook recente budgettaire besluitvorming daarin worden opgenomen.
Dat zijn de voornemens zoals ik die ken.Mevrouw Giskes (D66):Kunt u de Kamer een brief sturen waarin u aangeeft wat concreet de plannen
zijn?Minister Zalm:Ik vind het prachtig, maar dan wel een kleintje.Mevrouw Kant heeft een interessante vraag over de zorg gesteld. Die vraag
kan ook los van het stuk van morgen interessant zijn. Een volumegroei van
2,5% per jaar is iets anders dan een reële groei, omdat de reële
loonstijgingen erbuiten zijn gehouden. De volumegroei van 2,5% per jaar is
opgebouwd uit 1,1% demografische groei en 1,4% voor de explosieve groei van
het budget voor medicijnen en hulpmiddelen. De nominale groei wordt al van
tevoren berekend en die bedraagt ieder jaar weer 10 à 11% per jaar,
hetgeen betekent dat wij in dertig jaar het gehele BBP zullen uitgeven aan
medicijnen en hulpmiddelen. Voor de rest is er dan niets meer over. Het groeitempo
van dit budget is niet houdbaar, maar het biedt aan de andere kant ook mogelijkheden.
Als de nieuwe minister van Volksgezondheid een ombuiging kan bereiken, dan
is het volgens de regels van budgetdiscipline mogelijk om die 1,1% demografische
groei bij te plussen.In vergelijking met vorige vooruitberekeningen zijn de meerjarencijfers
voor de zorg, zoals die door het CPB zijn opgesteld, aanzienlijk ruimer. Bij
het vorige regeerakkoord werd er nog gerekend, ex ante, met 1,3% groei per jaar en daarna kwam er geld bij. Nu is de startberekening, waaraan
gerefereerd wordt als er wordt gesproken over extra budgetten, aanzienlijk
hoger. Er is in de komende periode een cumulatieve volumegroei van meer dan
10%. Daarnaast kun je natuurlijk ook besluiten om additioneel geld toe te
voegen, maar wij zullen nog zien wat op dat punt de voornemens zijn. De speelruimte
die de nieuwe minister van zorg ter beschikking krijgt, bestaat uit een combinatie
van een aantal factoren: het additionele geld, de mogelijkheid om meer doelmatigheid
te bereiken en het ombuigen van de ontwikkeling in het budget voor genees-
en hulpmiddelen.De heer Veling heeft gevraagd naar de derdeninformatie. In de nieuwe Comptabiliteitswet
is er een actieve informatieplicht opgenomen van ZBO's en RWT's, zodat de
minister informatie krijgt over de prestaties die zij leveren. Wij kunnen
ook nadere regels stellen voor het opnemen van die informatie in de departementale
begroting. Bij de begroting 2004 zal de departementale begroting een extra
bijlage bevatten die een overzicht geeft van alle ZBO's en RWT's die onder
het departement vallen. Ook zal per ZBO en per RWT worden aangegeven in welk
beleidsartikel het is opgenomen en welk begrotingsbedrag ermee is gemoeid.
In de verantwoording over 2004 komt deze informatie terug, zij het met realisatiecijfers
en krijgen wij ook nog een uiteenzetting over het gebruik van de bevoegdheden
van de minister. Daarbij gaat het om de vraag in hoeverre de minister deze
benut heeft met betrekking tot goedkeuring van de tarieven, de begroting en
de jaarrekening en de opbouw van de vermogenspositie van de betreffende ZBO's
en RWT's. Als het een rechtstreekse relatie heeft met de begroting, dan zal
die informatie onderdeel moeten zijn van de prestaties die de minister laat
zien en de bedragen die daarmee gemoeid zijn. Het moet dus wel geïntegreerd
worden in de verslaggeving. Dat betekent ook dat de tijdstippen van het aanleveren
van informatie daarop moeten worden afgestemd. Er komt dus ook nog aparte
informatie over de ZBO's en de RWT's.De premiesector loopt wat achter door allerlei oorzaken. Bij de zorg is
het nog het meest problematisch, omdat daar een gelaagdheid is van verslaggevingen:
artsen, ziekenhuizen, verzekeraars en ministerie. Vaak zijn artsen, verzekeraars
en ziekenhuizen private clubs; zij maken meestal geen onderdeel uit van de
overheid. Het gaat dus om het indikken van die stroom informatie en vervolgens
moet ervoor worden gezorgd dat die informatie tijdig ter beschikking wordt
gesteld. Dat is op zichzelf nog een heel kunststuk. Maar elk jaar komen wij
daar weer een stapje verder mee. Uiteindelijk hebben wij de ambitie om het
gewoon in de reguliere verantwoordingsstroom mee te laten gaan.De heer Vendrik heeft een opmerking gemaakt over de milieudrukcompensatie.
De pikanterie is dat wij die compensatie weliswaar hebben gegeven in deze
kabinetsperiode, maar dat achteraf gebleken is dat dit geheel onnodig was.
Wij dachten dat wij een veel hogere groei zouden doormaken dan de 2,75 of
3,25%, waarop het milieubeleid eigenlijk is gebaseerd. Uit het hoofd zeg ik
dat wij blij mogen zijn als wij in deze periode een groei van 2,5% halen.
Omdat wij in die eerste jaren nogal uitbundig waren, hebben wij milieudrukcompensatie
uitgedeeld. Wij hebben deze echter niet teruggehaald in de jaren waarin de
economie slechts met 1% groeide. Het milieubeleid heeft dus een geheel onverwachte
bonus gekregen. Het ministerie moet over de aanwending van die milieudrukcompensatiegelden
wel zorgen voor goede verslaggeving.Vervolgens wil ik ingaan op de vraag naar het lerarentekort. In de financiële
verantwoording is inderdaad een poging gedaan om over de afgelopen kabinetsperiode
te laten zien welke vervangings- en uitbreidingsvraag naar leraren geaccommodeerd
moest worden. Dit is gebaseerd op een onderwijsarbeidsmarktramingsmodel. Ook
zijn er variabelen meegenomen die invloed hebben op de vraag naar leraren,
zoals demografische factoren. Wij hebben geprobeerd de effecten van het beleid
zo goed mogelijk te kwantificeren. Dit hebben wij deels gedaan op basis van
realisaties, bijvoorbeeld de inzet van zij-instromers. Deels is dat ook een
kwestie van toerekening, waarbij de wetenschappelijke inzichten van het CPB
over de effecten van maatregelen zijn meegenomen. Per saldo resteren de openstaande
vacatures die zich daadwerkelijk in die periode hebben voorgedaan.Het lerarentekort is ook naar mijn indruk nog niet opgelost. Ik denk dat
het een van lastigste problemen is waarvoor een nieuwe minister van Onderwijs
zich ziet gesteld. Deze nieuwe minister heeft het voordeel dat de arbeidsmarkt
aan het verruimen is, waardoor hij gemakkelijker personeel kan krijgen. Dat
is overigens vanuit andere oogpunten jammer. De pijplijn voor nieuw opgeleiden
is weliswaar lang, maar er zijn veel mensen die een opleiding tot leraar hebben
genoten en inmiddels elders actief zijn. Met een wat ruimere arbeidsmarktsituatie
is het terughalen van die groep, zeker als er salarisverbeteringen zijn gerealiseerd,
misschien iets gemakkelijker. Wellicht minstens zo belangrijk is dat het weer
leuker wordt om in het onderwijs te gaan werken. Het terugdringen van de terreur
van regelzucht uit Den Haag kan daaraan een welkome bijdrage leveren.De heer Veling stelde een vraag over de belastingherziening 2001 en de
evaluatie daarvan. Er is afgesproken dat wij in 2005 zullen evalueren, maar
misschien kan dit iets eerder. Duidelijk is dat wij in 2003 de budgettaire
kant van de zaak in beeld krijgen. Wij kunnen dan ook zien wat de invoering
van box 3 heeft betekend voor de belastingopbrengst. Over die opbrengst zijn
bepaalde veronderstellingen vastgelegd en die kunnen wij dan naast de werkelijkheid
leggen. Op dat punt kunnen wij natuurlijk eerder evalueren. Ook een evaluatie
van het alternatief van de vermogenswinstbelasting, namelijk de nulopbrengst,
zou in mijn ogen prettig zijn. Ik vermoed dat zelfs de meest fervente aanhangers
van de vermogenswinstbelasting achteraf moeten erkennen dat het fijn is voor
de schatkist dat wij box 3 en niet de vermogenswinstbelasting hebben ingevoerd.De heer Crone (PvdA):De minister heeft mijn vragen over de systematiek van zonne-energiesubsidie
en de gevolgen voor Heerhugowaard nog niet beantwoord.Minister Zalm:Ik weet daar geen bal van. Kan ik de heer Crone daarover schriftelijk
informeren?De heer Crone (PvdA):Wij hebben dit besproken in de verantwoordings debatten
met de desbetreffende vakminister en het is een fiscale regeling die onder
uw departement valt.De voorzitter:Als de minister vraagt om de Kamer schriftelijk te mogen antwoorden, vind
ik dat dit verzoek moet worden ingewilligd.De heer Crone (PvdA):Maar dan kan ik de Kamer er geen uitspraak over vragen! Ik zal er in ieder
geval een uitspraak over vragen die de minister dan kan betrekken bij zijn
beantwoording.De voorzitter:Ik denk dat ik er iedereen een plezier mee doe als ik probeer de tweede
termijn direct te laten plaatsvinden, maar ik doe dat alleen als die zich
kan beperken tot het indienen van moties.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Het lijkt mij duidelijk dat de meeste aandacht uitgaat naar
het indienen van eventuele moties, maar het lijkt mij ook vanzelfsprekend
dat een vraag die nog niet beantwoord is, in tweede termijn kan worden herhaald.De voorzitter:Dan een tweede termijn van één minuut per woordvoerder.
Niet iedere woordvoerder hoeft er overigens aan mee te doen.De heer Wijn (CDA):Voorzitter. Ik wil geen motie indienen. De heer Zalm heeft zich al erg
geattaqueerd gevoeld en het is zijn laatste debat als minister van Financiën.
Ik wil het er dan maar bij laten, maar hem wel danken voor de plezierige debatten
die wij met hem mochten voeren.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording en verheug mij
erop dat in de toekomst dit debat door de fractievoorzitters zal worden gevoerd.
Voor hen geldt kennelijk hoe hoger hoe dommer. Ik zal in het vervolg vanuit
mijn bankje volgen hoe mijn fractievoorzitter – die is namelijk veel
slimmer dan ik – dat debat voert met de fractievoorzitter van de VVD
die kennelijk veel dommer is dan de financieel woordvoerder van de VVD. Ik heb nog een punt wat betreft de regeling voor grootschalige zonne-energieprojecten.
Wij hebben daar al uitvoerig met de minister van EZ over gesproken en dat
moeten wij nu afronden. In de motie staan al onze overwegingen en argumenten.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het noodzakelijk is in een hoger tempo dan tot nu toe
een omschakeling te bewerkstelligen naar een koolstofarme economie;overwegende dat daartoe het aantal duurzame energiebronnen, waaronder
zonne-energie, in de totale energievoorziening fors dient te worden opgevoerd;stelt vast dat de vormgeving van bestaande subsidieregelingen het stimuleren
van grotere zonne-energieprojecten in de weg staat;constateert dat het Europese project SunCities (waarin met de stad van
de zon Heerhugowaard als hoofdcontractant participeert) zonder steun van de
rijksoverheid van Nederland door de Europese Commissie wordt geannuleerd;verzoekt de regering, al het mogelijk te doen om dit project veilig te
stellen en dit onmiddellijk aan de Europese Commissie te laten weten;en verzoekt de regering, de regelingen structureel te verbeteren zodat
er meer gebruik van kan worden gemaakt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone, Van der Ham, Wiersma, Vendrik,
Kant, Teeven en Veling.Zij krijgt nr. 79(28380).De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Deze motie is helemaal in de geest van alle partijen. Er is
nu toevallig geciteerd uit het CDA-programma, maar uit alle programma's blijkt
hoe belangrijk wij dit soort projecten vinden. Het lijkt mij goed als de motie,
ongeacht de ondertekening, toch Kamerbreed aanvaard wordt. Het is van belang op dit punt tempo te maken. Wij hebben het geprobeerd
met de minister van EZ, maar het blijkt ook een fiscale regeling te zijn.
Ook op dit punt staan de bureaucratie en de verkokering resultaten in de weg.
Wij hopen in ieder geval dat nu heel snel resultaat geboekt kan worden. Ik
hoop dat wij dit als laatste kunnen binnenhalen, want als er toch één
minister het zonnetje in huis was van dit kabinet, was het wel deze. Ik gun
hem dan ook alle eer om dit zonneproject binnen te halen.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Wat zijn de financiële consequenties? Zitten die in de
begroting verwerkt of wordt een begrotingswijziging gevraagd? Als dat niet
het geval is, begrijp ik niet wat deze motie bij dit debat doet, maar dat
is meer van procedurele aard!De heer Crone (PvdA):Het kost natuurlijk een paar miljoen euro, maar de budgettering kent een
onderuitputting. Ik begrijp dat u het daarmee eens bent. De onderuitputting
betreft de totale subsidieregelingen voor zonne-energie en overige duurzame
energie. Dat komt niet door een gebrek aan aanvragen, maar door de regelgeving:
bij grote of kleine projecten krijg je namelijk pas subsidie na installatie
en per individuele eigenaar, zodat een projectontwikkelaar niet van tevoren
aan zoiets gaat beginnen. Bovendien zijn projecten pas over een aantal jaren
klaar. Als ze weten dat die regeling dan niet meer bestaat, dan doen projectontwikkelaars
niet meer mee. Vandaar dat wordt gewerkt aan een efficiëntere vormgeving
van de regelgeving, bijvoorbeeld een garantieregeling. Sommige projecten kunnen
daar echter niet op wachten; in dit geval niet vanwege de Europese samenwerking.Voorzitter: DittrichDe heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik zal het woord niet nemen. Wij hebben afgesproken dat er
alleen maar korte opmerkingen gemaakt worden en moties worden ingediend. Dat
laatste ben ik niet van plan.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Ik heb nooit geweten dat een Zalm zo'n mooie zwanenzang kan
zingen. Ook wij danken de minister voor de vele jaren van samenwerking.
Mijn excuses aan de wél aanwezige fractievoorzitters voor mijn opmerking
dat dit een debat zonder voorzitters was, maar iedereen heeft begrepen hoe
hierover wordt gedacht.Wij snappen de, bij wijze van intellectuele exercitie, relativering van
de minister ten aanzien van de vraag hoever je met VBTB kunt gaan. Toch roepen
wij hem op om deze houding niet uit te stralen, ook niet jegens het nieuwe
kabinet. Er is nog veel werk aan de winkel voordat dat stadium wordt bereikt.Ik ben blij dat de minister vindt dat er een kwantificering van doelstellingen
in de miljoenennota moet worden nagestreefd. Ik voel mee met zijn argument
dat het moeilijk is om dit in een korte tijd nog te doen, maar wij verwachten
heel veel daadkracht van het nieuwe "doen, doen, doen"-kabinet en rekenen
er dus op dat dit ervan gaat komen. Ik dank hem ook voor zijn toezegging met
betrekking tot de brief over het budgetinformatiesysteem; zo te horen is dat
hard nodig.Verder dien ik een motie over de andere Zon in, namelijk die van het onderzoek
naar medische ontwikkelingen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat onderzoek op het gebied van preventie, innovatie en doelmatigheid
in de gezondheidszorg gestimuleerd moet worden;constaterende dat ZonMw met haar projecten hiertoe een belangrijke bijdrage
levert;constaterende dat tot nu toe het subsidieplafond tot 44 miljoen euro kon
worden gegarandeerd;verzoekt de regering, voor de voortgang van dit soort projecten voldoende
financiële middelen beschikbaar te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes, Van Geen, Jense, Kant,
T. de Graaf, Vendrik, Veling en Teeven.Zij krijgt nr. 80(28380).Mevrouw Giskes (D66):Tot slot: het voorbeeld van Her Majesty's most loyal opposition dat wij
net zagen, zal ons niet tot voorbeeld strekken om effectief oppositie te voeren.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik hoop dat het VBTB-proces met de nieuwe minister van Financiën
in sneltreinvaart zijn verdere verdieping en verbreding zal vinden bij de
verantwoording over het beleid van de rijksoverheid. Want voor de regering
moet natuurlijk blijven gelden: meten is zweten. En voor de oppositie mag
blijven gelden: meten is keten.Ik heb onder andere aan de orde gesteld dat in de financiële jaarverslaglegging
uit prestatiegegevens getrokken beleidsconclusies departementsgewijs en helderder
in beeld moeten komen. De minister heeft daar niet rechtstreeks op gereageerd.
Ik vind dit van belang om het proces in de Kamer hieromtrent goed gestalte
te laten krijgen, dus dien ik hierover de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat met ingang van 2002 de begrotingscyclus geheel in VBTB-stijl
zal geschieden;van mening dat de verantwoordingsstukken tot relevante informatie leiden
die beleidswijzigingen noodzakelijk kunnen maken;verzoekt de regering, vanaf volgend jaar in de verantwoordingsstukken
aan te geven wat de beleidsconclusies zijn per departementale verantwoording
en in het jaarverslag aan te geven wat de rijksbrede beleidsmatige conclusie
is naar aanleiding van de verantwoordingsgegevens,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Vendrik. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 81(28380).De heer Vendrik (GroenLinks):De vele handen die worden opgestoken ter ondersteuning van mijn motie
doen mij verlangen naar de stemming.Ik stel nog een punt aan de orde, dat betrekking heeft op het debat met
de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij over de voortgang op het
gebied van biologische landbouw. De taakstelling is 10% in 2010, maar uit
de stukken en de vragen blijkt dat die taakstelling niet gehaald wordt. Uit
de verantwoording moet dan ook beleidsmatig geconcludeerd worden dat een extra
inspanning verricht moet worden. Ik dien daartoe de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering in de Beleidsnota Biologische Landbouw 2001-2004
(27416, nr. 2) en in de begroting voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
voor 2002 uitgaat van een streefwaarde van 10% biologische productie in 2010;overwegende dat om dit te bereiken een jaarlijkse groei van de biologische
productie van 25% nodig is;constaterende dat de groei van de biologische productie in 2001 14% bedroeg
en ook in de voorgaande jaren beneden de 25% lag;overwegende dat enkele instrumenten uit de Beleidsnota Biologische Landbouw
2001-2004, waaronder de duurzame ondernemersaftrek, nog niet geïmplementeerd
zijn;Vendrikoverwegende dat blijkens cijfers uit de EKO-monitor 2001 de vraag naar
biologische producten in 2002 sterk zal groeien maar dat deze grotendeels
gerealiseerd zal worden via import;verzoekt de regering, op korte termijn met een aanvullend pakket aan maatregelen
te komen om de streefwaarde van 10% biologische landbouw in 2010 alsnog te
halen, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Crone, Giskes en Veling.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 82(28380).De heer Vendrik (GroenLinks):Tot slot een punt dat de Kamer naar mijn mening niet mag laten liggen.
Het amendement-Van der Steenhoven op de begroting van Verkeer en Waterstaat
over de ontsnipperingsgelden wordt niet uitgevoerd. Die gelden worden op een
andere manier ingezet. Ik ben van mening dat het departement op dit punt over
de schreef gaat. Ik dien daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat middels het amendement-Van der Steenhoven c.s. (27000-A,
nr. 17) het budget voor ontsnippering van bestaande infrastructuur is verhoogd
teneinde te kunnen voldoen aan de vigerende doelstelling voor ontsnippering
van het SVV-2, te weten het realiseren van 90% ontsnipperde infrastructuur
in 2010;constaterende dat de regering in antwoord op vragen over het Infrastructuurfonds
2002 (28000-A, nr. 5) heeft toegezegd dat vanaf 2005 het volledige ontsnipperingsbudget
besteed zal worden aan ontsnipperingsmaatregelen teneinde de doelstelling
voor ontsnippering te halen;constaterende dat de regering blijkens de antwoorden op vragen over de
Financiële verantwoording 2001 (28380, nr. 71) desondanks voornemens
is om de verhoging van het ontsnipperingsbudget in 2005 t/m 2007 te gebruiken
voor de natuurcompensatie van de A73-Zuid;overwegende dat in het geval van de natuurcompensatie van de A73-Zuid
er geen sprake is van ontsnippering van bestaande infrastructuur maar van
inpassing van nieuwe infrastructuur; overwegende dat door het genoemde voornemen van de regering de vigerende
doelstelling voor ontsnippering niet gehaald zal worden;verzoekt de regering, de financiering van de natuurcompensatie voor de
A73 niet te zoeken binnen het budget voor ontsnippering van bestaande wegen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Crone, Giskes, Kant,
Veling en Teeven.Zij krijgt nr. 83(28380).Mevrouw Giskes (D66):Mag ik de heer Vendrik vragen om in de toekomst altijd in dit hoge tempo
te spreken? Dat zal een hoop tijd schelen!De heer Vendrik (GroenLinks):Het is een lange motie, maar zij verdedigt zichzelf, dus het kabinet kan
moeilijk tegen het aannemen ervan zijn.Minister Zalm:Voorzitter. Ik zal mijn betoog in tweede termijn beginnen door te reageren
op de motie van de heer Crone. Als ik het goed begrijp, beschuldigt hij mijn
staatssecretaris ervan dat hij zijn regelgeving niet op orde heeft. Ik zal
hem daar bestraffend over toespreken. Voorlopig raad ik de aanneming van deze
motie af, omdat ik de budgettaire gevolgen ervan nog niet weet. Daarvoor moet
ik de eerstverantwoordelijke bewindspersoon, mijn staatssecretaris, raadplegen.
Hij gaat over de fiscale regelgeving.De heer Crone (PvdA):In de motie staan de woorden "zo mogelijk". Dat geeft de minister al veel
te veel ruimte om haar niet uit te voeren. Ontraden lijkt mij dan te zwaar.
Alle betrokkenen willen juist een gaatje vinden om dit project te laten slagen.Minister Zalm:Ik ben de woorden "zo mogelijk" niet tegengekomen. Als dat inderdaad zo
is, heb ik geen problemen met de motie. Dan kunnen wij een en ander zowel
budgettair als fiscaal toetsen. In mijn ogen zijn de fiscale regels niet ondoordacht
door de staatssecretaris opgesteld. Wat de motie van mevrouw Giskes betreft, vraag ik mij af waarom ik de
klos ben en niet minister Borst. Mevrouw Borst is primair verantwoordelijk
voor de prioriteitenstelling binnen de begroting van haar departement. Ik
kan niet overzien of zij meent dat dit zodanige prioriteit heeft dat zij andere
uitgaven daarvoor opzij wil zetten. Ik meen overigens dat dit reeds met haar
is besproken.Mevrouw Giskes (D66):Dat is waar, maar de Kamer heeft besloten dat een zelfstandig VAO niet
gewenst was en dat een en ander hierbij moest worden betrokken.Minister Zalm:Dan laat ik het oordeel over deze motie over aan de Kamer. Het aannemen
ervan zal wel gevolgen hebben voor de begroting van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Het geld zal namelijk binnen die begroting moeten worden
gevonden. Dat is de vaste regel bij wijzigingen in gestelde prioriteiten.De motie over de ontsnippering vond ik heel mooi. Als er iets niet leidt
tot ontsnippering, is het wel het steken van dat geld in de A73. Dat is een
vrij lange weg die niet is versnipperd. Blijkbaar ken ik de theologie van
het ontsnipperen niet. Als met deze motie wordt getracht om de minister van
Verkeer en Waterstaat te bestrijden, kan ik de aanneming ervan niet aanbevelen.De heer Vendrik (GroenLinks):Deze motie nodigt uit tot enige hilariteit, maar dit is wel een serieus
punt. Geld dat de Kamer bij de begroting voor een specifiek doel heeft bestemd
door middel van het amendement-Van der Steenhoven, wordt door de desbetreffende
minister op een andere manier ingezet. Daarover is een heftig debat gevoerd
bij het algemeen overleg over de financiële verantwoording van het ministerie
van Verkeer en Waterstaat. Het geld is daarvoor niet bedoeld. De Kamer kan
dat onmogelijk over haar kant laten gaan. De theologie van het ontsnipperen
is inderdaad iets anders dan inpassen. De budgetten dienen echt voor verschillende
doelen en zij kunnen niet zomaar door elkaar worden gehaald naar eigen inzicht
van de desbetreffende minister.Minister Zalm:Ik voel mij niet bekwaam om namens de regering het woord
te voeren over dit onderwerp. Dit gaat mijn kennis van zaken ver te boven.
Ik laat het aan de minister van Verkeer en Waterstaat over, hierop te reageren.
Ik dacht ook niet dat dit direct te maken had met de verantwoording over het
jaar 2001.De heer Vendrik (GroenLinks):Het amendement is ingediend bij de begroting voor het jaar 2001. Daarom
kom ik hierop terug. Bij de financiële verantwoording bekijkt de Kamer
wat er met de uitvoering van de begroting is gebeurd. Het blijkt nu dat het
geld elders wordt gebruikt, zij het dat het een meerjarige aangelegenheid
is. De Kamer wil op dit punt voet bij stuk houden en roept op, de begroting
alsnog in de geest van de motie uit te voeren.De voorzitter:Kan de minister wellicht schriftelijk, nog vóór de stemming
van morgen, het standpunt van het kabinet over deze motie laten weten?Minister Zalm:Ik zal de minister van Verkeer en Waterstaat vragen, hierop schriftelijk
te reageren.Ik kom dan meteen te spreken over de volgende motie. Ik zal de minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij vragen, daarop te reageren. Ik kan
namelijk aan mijn water voelen dat deze motie budgettaire gevolgen heeft.
Op mijn ministerie zijn wij altijd extra kritisch over ongedekte moties als
deze.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit gaat mij ook te gemakkelijk. Als VBTB serieus wordt genomen, moeten
doelstellingen die het kabinet zichzelf heeft gesteld, zoals de 10% biologisch
landbouwareaal in 2010, worden gehandhaafd. Als uit de gegevens bij de financiële
verantwoording blijkt dat dit doel niet in zicht is, mag ik het kabinet toch
vragen zich te houden aan zijn eigen doelstelling, nog afgezien van de vraag
hoe het die budgettair inpast?Minister Zalm:Dat is een misverstand. Een vooronderstelling moet zijn dat het doel alleen
met geld bereikt kan worden. Voorts moet uit dat ene jaar afgeleid kunnen
worden dat het jaar 2010 niet meer kan worden gehaald. In de logica van de
VBTB zijn er twee mogelijkheden. Of er komt geld bij óf de doelstelling
gaat omlaag. Een doelstelling wordt niet verabsoluteerd in de VBTB-benadering.
Zij hoort wel consistent te zijn met de budgetten.De heer Vendrik (GroenLinks):Het probleem is dat het kabinet, sprekende door de mond van de minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, niets doet. Hij past de doelstelling
niet aan en hij pleegt geen extra beleid. Ik vind dat dit niet in lijn is
met de wijze van verantwoording volgens de VBTB. In de hoop dat het kabinet
zich zal houden aan zijn eigen doelstelling vragen wij het kabinet daarom,
met een aanvullend pakket maatregelen te komen.Minister Zalm:Ik zal de minister van LNV vragen ook hierop een schriftelijke reactie
te geven. Als wij dan toch aan het collecteren zijn, lijkt het mij handig
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te vragen een schriftelijke
reactie inzake Zon te geven. De Kamer krijgt dan op alle vier de moties van
de eerstverantwoordelijke bewindspersoon, te weten de ministers van EZ, van
LNV, van VWS en van V en W, een schriftelijke reactie. De overtuigingskracht
daarvan is wellicht wat groter dan wanneer ik hier ga staan fantaseren, bij
gebrek aan kennis van zaken.Wat de motie over beleidsmatige conclusies betreft, ben ik zelf wel bevoegd.
Dit lijkt mij een prima motie.De (algemene) beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, morgen in de loop van de dag over de moties te stemmen.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Ik verzoek de regering, ervoor te zorgen dat de door de minister toegezegde
brieven morgen voor twee uur 's middags bij de Kamer binnen zijn.De vergadering wordt van 13.35 uur tot 14.20 uur geschorst.Voorzitter: Weisglas 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-5287-5313.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl