Behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europese aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet) (29042)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1328-1335

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-05-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 26, pagina 1328-1335

27-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29042Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met verbeteringen van uiteenlopende, voornamelijk uitvoeringstechnische aard (technische herziening WEB) (28745)Pagina 1309-1309
Noot 1 (zie blz. 1377): Schriftelijke inbreng van de leden in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer voor het jaar 2004 (29200 XI) (deel Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer) en antwoorden van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op vragen gesteld in deze eerste termijnPagina 1392-1417
Behandeling van het Voorstel van wet van het lid Dittrich tot wijziging van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden) (27632)Pagina 1318-1328
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 27 april 2004)Pagina 1390-1391
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enige andere wetten in verband met de mogelijkheid om de bezwaarschriftprocedure met wederzijds goedvinden buiten toepassing te laten (rechtstreeks beroep) (27563)Pagina 1335-1340
Behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met regels over verkeer langs elektronische weg tussen burgers en bestuursorganen en daarmee verband houdende aanpassing van enige andere wetgeving (Wet Elektronisch bestuurlijk verkeer) (28483)Pagina 1310-1318
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enige andere wetten in verband met de mogelijkheid om de bezwaarschriftprocedure met wederzijds goedvinden buiten toepassing te laten (rechtstreeks beroep) (27563)Pagina 1352-1358
Behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europese aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet) (29042)Pagina 1328-1335
Presentie en opening (dinsdag 27 april 2004)Pagina 1309-1309
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europese aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet) (29042)Pagina 1340-1352
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004, onderdelen Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (29200 XI)Pagina 1377-1389
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Buitenlandse Zaken (29200 V) voor het jaar 2004; - Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (29200 XVI) voor het jaar 2004Pagina 1309-1309
Lijst van besluiten (dinsdag 27 april 2004)Pagina 1389-1390
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Dittrich tot wijziging van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden) (27632)Pagina 1359-1377

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Implementatie
van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europese
aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van
de Europese Unie (Overleveringswet) (29042).De beraadslaging wordt geopend.De heer Witteveen (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Bij de schriftelijke voorbereiding van dit debat
heeft de PvdA-fractie een aantal kwesties vrij uitvoerig aan de orde gesteld,
kwesties met vaak een juridisch-technisch karakter. Ik wil de minister dank
zeggen voor de gedegen beantwoording en neem mij voor, ook als die beantwoording
niet op alle punten overtuigend was, in dit debat de technische aspecten zoveel
mogelijk te laten rusten, omdat een mondeling overleg zich nu eenmaal beter
leent voor de hoofdzaken.De PvdA-fractie staat achter de doelstelling van het Kaderbesluit en de
Overleveringswet: sneller en doelmatiger bestrijding van met name grensoverschrijdende
criminaliteit in de lidstaten van de Europese Unie die, sinds het Verdrag
van Amsterdam van 1999, pogingen doen om een Europese ruimte te vormen van
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Die doelstelling heeft onze steun
maar, precies zolang er nog geen werkelijke Europese rechtsorde en rechtsstaat
bestaan, daarbij blijft wel een randvoorwaarde van groot belang: er moet voldaan
worden aan rechtsstatelijke eisen wat betreft het karakter en de kwaliteit
van de overleveringsprocedure.Het is zinnig een conceptueel onderscheid aan te houden tussen twee categorieën
van gevallen. Er zijn enerzijds overleveringen die betrekking hebben op buitenlanders
tegen wie hun eigen overheid een arrestatiebevel uitvaardigt in verband met
een door hen gepleegd strafbaar feit in het land van herkomst; dit betreft
de overgrote meerderheid van de gevallen. Daarnaast betreft de Overleveringswet
ook het veel kleinere aantal van Nederlanders die door een andere lidstaat
worden gezocht in verband met een in het buitenland gepleegd strafbaar feit.De uitlevering van buitenlandse verdachten aan de justitiële autoriteiten
in hun land van herkomst is een praktijk waarmee Nederlandse autoriteiten
veel ervaring hebben; een goed gereguleerde praktijk ook die doorgaans bevredigend
functioneert. Van die praktijk maakt een politiek-bestuurlijk oordeel door
de minister van Justitie deel uit, met controle van het parlement; dit zal
verdwijnen. Ook is er een cassatiemogelijkheid bij de Hoge Raad; die zal ook
verdwijnen. De vraag is dus of de praktijk ook zonder deze democratische en
rechtsstatelijke waarborgen bevredigend zal blijven functioneren.Mijn fractie accepteert na enige aarzeling het schrappen van de politiek-bestuurlijke
component; afhandeling door de justitiële autoriteiten is inderdaad sneller
en doelmatiger en wij accepteren daarvoor een verlies aan democratische controlemogelijkheden.
Wij zijn en blijven echter van mening dat de rechtsstatelijke kwaliteitsmaatstaven
die bij ons en in de rest van de Europese Unie opgeld doen, een toetsing vereisen
van het besluit van de rechter in eerste aanleg, of dit nu is in een hoger
beroepsprocedure of in de vorm van cassatie.De reden daarvoor is het klassieke argument voor een tweede instantie:
de mogelijkheid dat er in de procedure menselijke fouten gemaakt worden. Rechtspraak
is en blijft nu eenmaal mensenwerk. De tijdsdruk, de werklast en de capaciteitsproblemen
bij de rechterlijke macht versterken de kans op menselijke fouten en het ziet
ernaar uit dat al deze drie kenmerken een vast gegeven zullen blijven vormen
van de strafrechtelijke praktijk.Er is ook overigens iets te toetsen of te casseren, omdat uiteraard alle
overleveringen zullen moeten voldoen aan de eisen van het EVRM. Het enkele
feit dat alle lidstaten van de Europese Unie gebonden zijn aan het EVRM, ontslaat
de Nederlandse autoriteiten niet van de plicht na te gaan of nog wel aan de
maatstaven voldaan wordt, ook in concrete gevallen.De minister lijkt op verschillende plaatsen in zijn beantwoording eigenlijk
al tevreden met een abstracte stellingname, in de trant van: als een lidstaat
aangesloten is bij het EVRM, is voor ons de kous af. Het gaat ons ook om de
praktijk: hoe worden overgeleverde verdachten behandeld door politie en justitie
tijdens het onderzoek en op de terechtzitting? Ten overvloede noemt de Overleveringswet
deze toetsing ook uitdrukkelijk in artikel 11. Ik blijf overigens van mening
dat de flagrante schending waar dat artikel over spreekt geen wezenlijke toevoeging
of beperking inhoudt van de taak van de rechter in dezen.Ik wil in verband met het EVRM nog een opmerking maken. In hoeverre is
het mogelijk om bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in een overleveringsprocedure
een voorlopige voorziening te vragen over de rechtmatigheid van de overlevering?
Bezien vanuit het standpunt van de uniforme toepassing van
het EVRM is dit een voor de hand liggend rechtsmiddel dat enigermate tegemoet
komt aan de inperkingen van de toetsing op overlevering die nu aan de orde
zijn, maar dat alleen als zodanig zou kunnen gaan functioneren als in de overleveringsprocedure
nadrukkelijk op deze mogelijkheid wordt gewezen; wellicht door middel van
een daartoe strekkende overweging in het vonnis van de Amsterdamse rechtbank
als deze zich over een overlevering uitspreekt, een soort rechtsmiddelenclausule
dus. Heeft de minister de toetsing aan het EVRM ook vanuit deze bovennationale
optiek bekeken?Ik kom nu op de tweede, kleinere categorie: de over te leveren Nederlandse
burgers. Voor hen gelden dezelfde vereisten maar traditioneel voegt de nationale
soevereiniteit daaraan nog een extra waarborg toe: het vereiste van dubbele
strafbaarheid. De lijst in het Kaderbesluit slaat daarin een forse bres –
die door beslissingen van de Raad ook buiten democratische controle om groter
kan worden gemaakt – en de vraag rijst zelfs of de dubbele strafbaarheid
niet helemaal moet verdwijnen. In een nota heeft de regering inmiddels aangegeven
dat de Europese Commissie hier binnen vijf jaar vanaf wil en dat de regering
dat standpunt deelt.Nederlandse staatsburgers ondervonden daarnaast extra bescherming door
de politieke toetsing en het cassatieberoep; afschaffing daarvan betekent
een ingrijpende vermindering van hun burgerrechten. De lijst van het Kaderbesluit
geeft de uitzonderingen op de dubbele strafbaarheid alleen in uiterst vage
bewoordingen en niet in juridische kwalificaties aan, de regering geeft dat
ook ruiterlijk toe. Het gevolg is dan toch een aantasting van de rechtszekerheid?
Hoe moet een Nederlandse burger nu precies weten welke strafbare feiten er
bovenop de strafbare feiten van zijn eigen rechtsstelsel – hij wordt
geacht de wet te kennen – in alle 25 lidstaten van de Europese Unie
bestaan?Ik vroeg de regering om een overzicht per lidstaat van de strafbare feiten
die naar de mening van de autoriteiten aldaar onder de lijst vallen. De regering
bleek niet in staat zo'n lijst te produceren. Voor Nederland werd volstaan
met een indicatieve opsomming zonder enig rechtsgevolg. Als de overheid al
geen zicht heeft op de strafwetten die in de 24 andere lidstaten onder de
werking van de lijst gebracht worden, hoe moet de Nederlandse burger dan geacht
worden zich aan de Europese strafwet te houden? Er is een grens aan wat nog
een redelijkerwijs hanteerbare fictie is.De heer Kohnstamm (D66):Ik kan het betoog van de heer Witteveen – zeker het eerste deel –
goed volgen en onderschrijven, maar ik heb het moeilijker met dit deel van
zijn betoog. Als diezelfde Nederlander in het buitenland leeft en werkt, woont
of op vakantie is en zich vergrijpt aan de wet, kan hij daar wel veroordeeld
worden, ook al is hij Nederlander. Dus wordt iemand als hij de grens over
gaat, kennelijk geacht te weten welke wet in dat land van kracht is of is
dit een vergissing?De heer Witteveen (PvdA):Nee, dit valt onder precies dezelfde fictie dat iedereen wordt geacht
de wet te kennen. Het is naar mijn mening echter iets anders dat je geacht
mag worden de wet te kennen van het land waar je verblijft en waarschijnlijk
duurzaam verblijft en dus ook redenen hebt om je te verdiepen in de gewoonten,
de cultuur en de rechtsregels, dan dat je heel abstract alle regels kent die
in 24 andere lidstaten van de Europese Unie mogelijk onder die lijst vallen.
Mijn bezwaar richt zich met name op de vaagheid van de omschrijvingen op de
lijst in het Kaderbesluit. Wat is "rackeetering" bijvoorbeeld? Wat zal er
in Slovenië of Cyprus allemaal onder dit Amerikaanse begrip gebracht
kunnen worden? Op dit punt zou ik graag meer informatie verkrijgen. Het lijkt
mij, gezien de stand van het diplomatieke verkeer, toch niet zo'n gek om aan
de andere lidstaten van de Europese Unie te vragen: u heeft meegewerkt aan
die dubbele lijst, wat valt naar uw mening onder de bepalingen die daarop
voorkomen. Wij krijgen dan waarschijnlijk een heel lang overzicht met wetsbepalingen,
maar wij krijgen dan tenminste enig antwoord op de vraag of die fictie nog
redelijkerwijs te hanteren is.Hoe zit het nu eigenlijk met de Europese ruimte voor vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid in wording? De minister toont een abstract vertrouwen
in de kwaliteit en de eenheid van de uiteenlopende strafvorderlijke systemen
in alle Europese lidstaten en doet dus alsof die ruimte al is gerealiseerd.
In de nota over de dubbele strafbaarheid heet het echter zo te zijn dat haast
gemaakt moet worden met de vorming van die ruimte en dat de Overleveringswet
een van de middelen is die het geharmoniseerde Europese strafrecht zullen
gaan constitueren. Sinds het Verdrag van Amsterdam is er in de vijf jaar die
erop volgden slechts geleidelijk vooruitgang geboekt. Het lijkt mij dan niet
reëel om te doen alsof we er al zijn en alsof de strafrechtelijke systemen
van de nieuwe lidstaten ook al alle Europese rechtsstatelijke normen in de
praktijk hebben verwerkt. De gedachte dat de gehele Europese Unie op dit moment
al als een geïntegreerde rechtsstatelijke gemeenschap kan worden beschouwd,
lijkt mijn fractie een vorm van wishful thinking.Om toch ook nog even naar de democratische kant van deze kwestie te kijken:
de wending naar een Europees strafrecht, de afschaffing van de dubbele strafbaarheid,
de verregaande consequenties voor nationale soevereiniteit en burgerrechten
hebben in Nederland nog niet geleid tot een publiek debat, in de media noch
in het parlement. Maar er vindt al wel codificatie plaats in de voorstellen
voor een Europese Grondwet en de Commissie streeft, zoals gezegd, stilletjes
naar afschaffing van de dubbele strafbaarheid binnen vijf jaar.Al deze overwegingen brengen mijn fractie tot de slotsom dat de gewenste
snellere en doelmatigere overlevering alleen te billijken is als er een of
andere vorm van toetsing komt op de rechterlijke beslissing. Ik verschil van
mening met de minister over de marges die het Kaderbesluit hiervoor biedt
en constateer dat de meeste andere lidstaten kennelijk een grotere bandbreedte
zien omdat zij erin slagen wel een toetsing te laten uitvoeren. Ziet de minister
werkelijk geen mogelijkheden voor handhaving van het cassatieberoep? Het is
inderdaad denkbaar dat de maximale termijnen van het Kaderbesluit bij de gebruikelijke
termijnen voor de cassatieprocedure overschreden worden, zulks moet ik toegeven,
maar de vraag is dan of een geringe termijnoverschrijding in de gevallen waarin
cassatieberoep wordt ingesteld, niet kan worden getolereerd.
Er is wellicht een aantrekkelijker alternatief beschikbaar.De heer Kox (SP):Voor mijn helderheid: betekent dit dat dit wetsvoorstel voor de PvdA-fractie
zonder een mogelijkheid van beroep niet aanvaardbaar is? Bedoelde u dat te
zeggen, of verstond ik het te breed?De heer Witteveen (PvdA):Ja, dat bedoelde ik te zeggen, maar daarbij zeg ik uitdrukkelijk dat ik
veel prijs stel op de beantwoording door de minister. Die kan ook de afweging
van mijn fractie beïnvloeden.De heer Kox (SP):Goed, maar dit wetsvoorstel, dat die mogelijkheid niet biedt, is voor
u in deze vorm niet aanvaardbaar?De heer Witteveen (PvdA):Dat is in deze vorm niet aanvaardbaar.Er is een andere mogelijkheid om aan dit probleem tegemoet te komen. Mijn
fractie lijkt dat de mogelijkheid om hoger beroep open te stellen bij het
Hof te Amsterdam. Als een dergelijk beroep behandeld kan worden als een gewoon
appel, kan dit zeker geschieden binnen de bandbreedte van het Kaderbesluit.
Ik wijs erop dat voor deze oplossing, die de voorkeur zou hebben van mijn
fractie, wel een wijziging vereist is van het Wetboek van Strafvordering om
het Hof in deze zaken bevoegd te maken.Nog een opmerking van geheel andere aard tot slot. Mijn fractie vindt
de overlevering van kinderen van 12 jaar inhumaan. We zien ook niet hoe een
dergelijke maatregel bij kan dragen aan een Europese ruimte van vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid. De minister antwoordt ons dat het geval zich
nog nooit heeft voorgedaan en dat de officier van justitie in de praktijk
een heel andere oplossing zal nastreven, namelijk het overnemen door Nederland
van de strafvervolging. Het ontgaat mijn fractie waarom de overlevering van
kinderen van 12 jaar in de wet staat als de regering bij nader inzien kennelijk
toch niet van plan is om ertoe over te gaan.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter. Ik heb in deze eerste termijn een drietal opmerkingen van
meer principiële aard en een vraag. Dat is overigens met enige schroom,
want in de memorie van antwoord schrijft de minister enigszins kattig in de
richting van degenen die een principiële opmerking maakten dat zij het
recht om bezwaar te maken, hebben verspeeld, omdat zij reeds hebben ingestemd
met het Europees Kaderbesluit dat aan dit wetsvoorstel ten grondslag ligt.
De minister zou, nog kattiger, tegen mij kunnen zeggen dat ik niet eens heb
meegedaan aan de schriftelijke voorbereiding. Dat laatste is juist, dat eerste
niet, want mijn fractie heeft tegen het ontwerp-Kaderbesluit gestemd.Mijn fractie betreurt het ontbreken van een vorm van hoger beroep; cassatie
in het belang der wet is uiteraard voor een individuele justitiabele op dat
punt niet direct van belang. Van de schriftelijke discussie tussen sommige
fracties en de minister kun je op zo'n minst zeggen dat er twee redelijk verdedigbare
stellingen zijn betrokken. Maar ondanks de wat cynische houding in de stukken,
met name in de memorie van antwoord, over het Belgische hoger beroep –
binnen 24 uur moet ervan gebruikt worden gemaakt en binnen 15 dagen beslist –
heeft mijn fractie er echt problemen mee dat bij de overleveringsbeslissingen
geen tweede beoordeling zal plaatsvinden.Mijn tweede principiële punt is tegelijk van meer praktische aard:
als ik het goed heb gezien, kan de behandeling van een overleveringsverzoek
desnoods uitsluitend op basis van een Engelse vertaling plaatsvinden. Laat
ik er dit aan toevoegen: de JBZ-commissie zou zo'n stuk niet afdoen, dan nadat
er een al dan niet fatsoenlijke Nederlandse vertaling van zou zijn. Het ontwerp-Kaderbesluit
is, naar ik meen, op 4 december 2001 hier aangenomen. Wellicht is het
feit dat van delen daarvan geen Nederlandse vertaling beschikbaar was, althans
dat in de nacht van 3 op 4 december er pas een Nederlandse vertaling
binnenkwam, daar enigszins debet aan.Verder verbazen wij ons erover dat het mogelijk wordt dat een Nederlandse
minderjarige vanaf 12 jaar kan worden overgeleverd, zeker als de minister
van Justitie in zijn antwoord op de desbetreffende vragen laat weten dat zich
de laatste twintig jaar geen geval van uitlevering van een minderjarige heeft
voorgedaan. Waarom dan deze regeling? Eigenlijk is de ongeschreven redenering:
het komt nooit voor, en als het een keer zou worden gevraagd, dan zou de bevoegde
officier van justitie van Amsterdam wel helemaal gek moeten zijn als hij daadwerkelijk
tot het vorderen van een overlevering van een minderjarige, en a forteriori
een 12-jarige, zou overgaan. De bepaling is dus zeer wel verenigbaar met de
door sommige fracties aangehaalde bepaling uit het Verdrag inzake de Rechten
van het Kind. De redenering is misschien geruststellend, maar niet overtuigend.
Waarom dan toch deze bepaling?Ten slotte de vraag die ik op 4 december 2001 ook al aan de toenmalige
minister van Justitie stelde. Iedereen zal zich ervan bewust zijn dat het
ontwerp-Kaderbesluit in een stroomversnelling is gekomen door 11 september
en alles wat daarmee samenhing. Terrorismebestrijding en het Kaderbesluit
zijn daarom op één hoop gegooid, wat tot een snelle besluitvorming
heeft geleid, waarbij overigens een uitbreiding heeft plaatsgevonden van het
aantal delictsomschrijvingen waarop een en ander van toepassing zou worden
verklaard. Zou de minister van Justitie, tegen die achtergrond, mij een beperkt
aantal concrete, echt gebeurde casusposities kunnen geven, waarmee het zelfs
voor mijn fractie duidelijk wordt waarom dit Kaderbesluit en de daaruit voortvloeiende
wetgeving noodzakelijk is geworden? Welk logisch verband zit er? Ik geef direct
toe dat de vraag uiterst demagogisch is, maar: als deze wetgeving wereldwijd
had gegolden, zou het drama van 11 september dan zijn gebeurd? Wat is
de logica van deze wetgeving en welke doelstelling gold oorspronkelijk? Zijn
er met de huidige wetgeving zoveel problemen voor het effectief beschermen
van deze rechtsstaat, dat kan worden gesproken van een gat dat moet worden
gedicht? Of gaat het om een schoonheidsprijs die moet worden vergeven? Ik
zou echt gediend zijn met een aantal concrete voorbeelden van zaken die hadden
kunnen worden voorkomen met deze wetgeving. Ik betwijfel enigszins of die
er wel zijn. Ik refereer hiervoor ook aan mijn inbreng bij de begroting voor
Justitie, waarin ik ook stelde dat de instrumentele reactie mogelijkerwijs
niet altijd de enig denkbare of juiste hoeft te zijn.De heer Koekkoek (CDA):Mevrouw de voorzitter. De beelden van New York op 11 september 2001
staan in ieders geheugen gegrift. Kort daarna presenteerde de Europese Commissie
aan de extra JBZ-Raad van 20 september 2001 een "pakket tegen het terrorisme".
Eén van de maatregelen daaruit is het Europees aanhoudingsbevel. Dit
is in de Eerste Kamer behandeld in december 2001, maar het werd uiteindelijk
op 13 juni 2002 neergelegd in een kaderbesluit van de Europese Raad.
Bijna een jaar daarna, in mei 2003, kon de regering het wetsvoorstel tot uitvoering
van het kaderbesluit voor advies aan de Raad van State zenden. Nu wij dit
wetsvoorstel behandelen, zijn wij weer bijna een jaar verder. Inmiddels vonden
op 11 maart van dit jaar aanslagen plaats in Madrid, in Europa, dicht
bij huis.De Europese Unie wil de burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en
rechtvaardigheid bieden. Zouden regering en parlement dan niet moeten proberen
om de maatregelen die daarvoor nodig zijn, met meer urgentie te behandelen
dan tot nu toe is gebeurd? Welke mogelijkheden ziet de regering om in een
Unie van straks 25 lidstaten het noodzakelijke tempo in de besluitvorming
te houden, zeker als de veiligheid van de burgers in het geding is? Op 12 september
2003 heeft de regering het voorstel voor de Overleveringswet bij de Tweede
Kamer ingediend. Waarom moest het na de totstandkoming van het kaderbesluit
een jaar duren voordat een wetsvoorstel gereed was?De CDA-fractie ziet het Europees aanhoudingsbevel als een belangrijke
vernieuwing in de misdaadbestrijding binnen de Europese Unie. Verdachten kunnen
sneller dan voorheen worden berecht. Veroordeelden die trachten om de uitvoering
van hun vonnis te ontlopen, kunnen sneller hun gerechte straf ondergaan. Over
de wijze waarop de regering het kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel
wil implementeren, kan men van mening verschillen. Dit is al gebleken uit
de bijdragen van de voorgaande sprekers. De CDA-fractie had liever gehad dat
er een tweede rechterlijke instantie in stand was gebleven om de beslissing
over de overlevering te kunnen heroverwegen. Beroep in cassatie in de overleveringsprocedure
was daarvoor een mogelijkheid geweest. Nu toetst de rechtbank te Amsterdam
of aan de voorwaarden voor overlevering is voldaan. Daarna kan de feitelijke
overlevering plaatsvinden. Rechterlijke heroverweging is niet mogelijk.Wij hebben geen reden om aan te nemen dat de Amsterdamse rechtbank haar
werk niet goed zal doen. De overleveringsprocedure is echter geen automatisme
waarin geen ruimte is voor rechterlijke beoordeling. In de nota naar aanleiding
van het verslag noemt de minister de gronden voor het weigeren van overlevering
"gesloten normen". Dit is niet vol te houden, in elk geval niet voor artikel
11 van het wetsvoorstel. Dat verbiedt namelijk overlevering die zou leiden
tot flagrante schending van de fundamentele rechten van de verdachte of veroordeelde.
De beoordeling of daarvan sprake is, vereist bij uitstek een onderzoek van
de feiten en omstandigheden die een bedreiging voor de betrokkene vormen.
Bestaat er bijvoorbeeld gegronde vrees dat hij zal worden mishandeld? Als
dergelijke vragen aan de orde zijn, is de mogelijkheid van een tweede rechterlijke
beoordeling gewenst.Het is opvallend dat bij de bestaande rechtsbescherming in uitleveringszaken
het ingestelde beroep in cassatie zo vaak gegrond wordt verklaard. De Hoge
Raad geeft op gezette tijden een toelichting op zijn jaarverslag. Volgens
de laatste toelichting uit 1996 en 1997 werd het beroep in die jaren in bijna
de helft van de gevallen gegrond verklaard. In 1998 was dat 34%. Er is dus
nog steeds een groot aantal gevallen waarin het beroep op de Hoge Raad gegrond
was. Moet niet worden gevreesd dat door het ontbreken van beroep in cassatie
een aantal verkeerde beslissingen in stand zal blijven?Een volgende vraag betreft de gevolgen van eventuele fouten. Stel dat
er sprake is van een persoonsverwisseling, iets dat in de praktijk voorkomt.
Dan zou Nederland iemand overleveren die onschuldig is en daardoor schade
leidt. Door het ontbreken van een tweede rechterlijke toets neemt de kans
op fouten toe. Daarmee bestaat de mogelijkheid dat de Staat aansprakelijk
wordt gesteld voor eventuele rechterlijke misslagen. Heeft de minister dit
overwogen bij de keuze voor één rechterlijke instantie? Hoe
ziet de minister de aansprakelijkheid van de Staat als Nederland iemand ten
onrechte heeft overgeleverd? Een in Nederland gemaakte fout kan voor de overgeleverde
persoon grote gevolgen hebben. De Staat zal de daardoor ontstane schade dienen
te vergoeden. De Nederlandse Staat kan niet direct aansprakelijk worden gesteld
voor fouten in andere lidstaten. Een fout in de overleveringsprocedure verhoogt
echter wel de kans dat de overgeleverde in een andere lidstaat schade zal
lijden. Het is de vraag of deze schade naar Nederlandse maatstaven zal worden
berekend of naar die van het opeisende land. Dat is niet onbelangrijk voor
iemand die ten onrechte is overgeleverd.Moet vervolgens niet worden gevreesd dat, door het ontbreken van een beroep
op de Hoge Raad, de behoefte zal toenemen om de feitelijke overlevering nog
eens te laten toetsen door de rechter? Volgens artikel 35 kunnen ernstige
humanitaire redenen de feitelijke overlevering verhinderen. De minister heeft
bij de plenaire behandeling in de Tweede Kamer al laten weten dat hij van
het opnemen bij amendement van de woorden "ernstige humanitaire redenen" eindeloos
veel procedures verwacht. Het ontbreken van het beroep op de Hoge Raad zal
de behoefte aan kortgedingen op grond van artikel 35 doen toenemen.Het kan zijn dat de minister onze analyse niet deelt en ons kan geruststellen.
Ik wil dat niet uitsluiten. Het lijkt mij echter beter om de problemen onder
ogen te zien. Die problemen zijn het ontbreken van een tweede rechterlijke
toets van de toelaatbaarheid en de te verwachten behoefte aan een rechterlijke
toets in de fase van de feitelijke overlevering. Het zal dus van het grootste
belang zijn hoe de rechtbank in Amsterdam haar werk gaat doen. Hoe kan de
rechtbank ervoor zorgen dat haar uitspraken zo zorgvuldig zijn dat aan beroep
in cassatie geen behoefte bestaat? Hoe kan zij ervoor zorgen dat de kans op
fouten zo klein is dat er een geringe behoefte zal zijn om deze te herstellen
in de fase van de feitelijke overlevering? Welke zekerheid heeft de
minister dat de rechtbank Amsterdam deze waarborg kan bieden? Zijn er bijvoorbeeld
voldoende ervaren uitleveringsrechters, straks"overleveringsrechters" geheten,
beschikbaar? Het belang van een goede uitvoering van de Overleveringswet is
bijzonder groot. Op dit moment vindt slechts 10% van de uitleveringen plaats
met landen buiten Europa. De Overleveringswet komt daarmee in de praktijk
grotendeels in de plaats van de Uitleveringswet.Het is goed om bij dit wetsvoorstel ook naar de toekomst te kijken. De
regering ziet het Europees aanhoudingsbevel als een tussenstap naar een situatie
waarbij binnen de Unie geen behoefte meer bestaat om een arrestatiebevel van
de ene staat te laten toetsen door de rechter in de staat waar de opgeëiste
persoon zich bevindt. De CDA-fractie kan zich dat beter voorstellen bij een
door de rechter veroordeelde persoon die probeert zijn straf te ontlopen,
dan bij een verdachte. In het laatste geval moet er voldoende vertrouwen zijn
dat de vervolgende instantie in een andere staat niet lichtvaardig tot vervolging
is overgegaan. Het lijkt onze fractie beter om eerst ervaring op te doen met
de toepassing van het Europees arrestatiebevel en dit te evalueren voordat
verdere stappen in Europees verband worden ondernomen. Nu voorziet dit wetsvoorstel
in een evaluatie van de Overleveringswet, maar dat geldt alleen binnen Nederland.
Is op Europees niveau voorzien in een evaluatie van de werking van het kaderbesluit?
Als dat niet het geval is, vraag ik de minister om een dergelijke evaluatie
op Europees niveau te bevorderen. Op grond van die evaluatie kunnen wij de
vervolgstap gaan zetten. Ik zie de antwoorden van de minister met belangstelling
tegemoet.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Wij schrijven 1830. Frankrijk levert de Napolitaanse
revolutionair Galotti uit aan Napels, onder de voorwaarde dat hij niet zal
worden vervolgd voor politieke delicten. Prompt wordt Galotti voor dergelijke
delicten ter dood veroordeeld. Slechts een oorlogsdreiging, kracht bij gezet
door de zending van een paar oorlogsschepen naar de Baai van Sorrento, kan
Napels ertoe bewegen de doodstraf om te zetten in de straf van verbanning.
Voorwaar, een tijd waarin wij nog een politieke exceptie hadden en een politiek-beleidsmatige
toetsing van uitleveringen. De politieke exceptie bestaat in Europees verband
sinds 1996 al niet meer en vandaag dreigen wij ook de politiek-beleidsmatige
toetsing naar de mestvaalt van de geschiedenis te verwijzen, althans waar
het gaat om de overlevering binnen de Europese Unie.Moeten wij daar rouwig om zijn? Als wij het proefschrift van Smeulers
lezen – aan wie ik overigens de geschiedenis van Galotti dank –
is dat niet het geval. In haar boek In staat van uitlevering geeft zij aan
de hand van een aantal recente voorbeelden aan dat de politiek-beleidsmatige
toetsing in wezen buitengewoon weinig voorstelde. Sterker nog, zij kon voor
de rechter soms een alibi zijn om zich niet te veel met heikele problemen
in te laten, omdat de minister nog een laatste toets zou plegen.Ernstiger is echter dat met dit wetsvoorstel ook de rechtspraak in twee
instanties zal worden vervangen door een toetsing van één instantie,
namelijk de rechtbank van Amsterdam. Ook de andere sprekers zijn daarop ingegaan.
Ik kan mij aansluiten bij de kwalificatie die de heer Witteveen daarover heeft
gegeven in verband met het onderhavige wetsvoorstel. De beperking van de juridische
toetsing tot één instantie is onaanvaardbaar.Ik ben bijna geschokt door de wijze waarop de minister in de beantwoording
is ingegaan op de kritiek van de Kamer op de keuze. Alsof de overlevering
een kwestie zal zijn van het invullen van een formulier of het checken van
een aantal vragen, vrijwel zonder juridische afwegingsmomenten. De heer Koekkoek
heeft al gewezen op artikel 11. Daarin wordt toch een heel duidelijke juridische
afweging wordt gevergd. In de overleveringswet staan meer van dat soort artikelen.
Denk bijvoorbeeld aan de exceptie van de humanitaire omstandigheden, die wel
degelijk een juridische toetsing meebrengt, waarover verschillend kan worden
gedacht en waarover in appel nadere informatie kan worden gegeven die een
ander licht werpt op de zaak. De hoofdregel in ons rechtsbestel is rechtspraak
in twee instanties. Hierbij gaat het om niet de minste vragen. In aanvulling
op de heer Koekkoek kan ik bovendien zeggen dat hierbij bovendien bijna de
hele overleveringspraktijk in een nieuw wettelijk kader wordt geplaatst. Daarom
dient rechtspraak in twee instanties te zijn verzekerd. Het argument dat dit
niet kan omdat de termijnen zo kort zijn, spreekt mij absoluut niet aan. Het
zijn mijn termijnen niet, ook al heeft de Kamer in meerderheid het voorstel
voor het Europees arrestatiebevel gesteund. Als blijkt dat een fatsoenlijke
wijze van vormgeving van de procedure niet binnen de termijnen van het kaderbesluit
kan plaatsvinden, dan zal op Europees niveau opnieuw moeten worden onderhandeld.
Ik ben daarvan vooralsnog niet overtuigd, te meer omdat mij is gebleken dat
ten minste vier landen van de Europese Unie wel kunnen voorzien in een rechtspraak
in twee instanties. Bovendien ben ik er niet van overtuigd dat het de rechtbank
van Amsterdam altijd zal lukken om binnen de gestelde termijnen in één
instantie recht te spreken. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als de rechtbank van
Amsterdam besluit prejudiciële vragen te stellen aan het Hof in Luxemburg?
Ik kan de minister garanderen dat er dan niet binnen 60 dagen en zelfs niet
binnen 90 dagen kan worden besloten over een verzoek om overlevering.Ik keur derhalve de keuze af die in het wetsvoorstel is gemaakt voor rechtspraak
in één instantie. Ik doe dat met een dermate grote overtuiging
dat ik mijn fractie zal adviseren om tegen het wetsvoorstel te stemmen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Het voorliggende wetsvoorstel heeft tot dusver zeer ruime
aandacht genoten tijdens de parlementaire behandeling. Die lijn lijkt zich
vandaag voort te zetten. De parlementaire behandeling heeft de nodige tijd
gevergd. Daardoor is niet alleen de aanvankelijke inwerkingtredingsdatum van
1 januari jongstleden niet gehaald, maar evenmin de latere datum van
1 maart jongstleden. Deze werkwijze van parlement en regering steekt
schril af bij het tijdsbestek waarin het onderliggende kaderbesluit van 13 juni
2002 tot stand is gekomen. Nadat het idee al enige tijd had liggen rijpen,
is het kaderbesluit met het oog op vooral terrorismebestrijding
in een krappe vier maanden onder onvoorstelbaar grote politieke druk tot stand
gebracht. "In elkaar geflanst", aldus een gezaghebbend criticus, de heer Blekxtoon.
De internationale gezindheid op Europees niveau was kennelijk groot; in elk
geval groter dan bij de uitwerking van het kaderbesluit in nationale regelgeving.
Die vergt, zoals gezegd, aanzienlijk meer tijd.De vraag rijst intussen vanzelf of de haast om het kaderbesluit te formuleren
nodig is geweest. Het is ook onze vraag. Heeft de terrorismebestrijding geleden
onder het feit dat nog lang niet alle landen op 1 januari gereed waren
met de aanpassing van hun wetgeving? Zijn er andere problemen gerezen als
gevolg van de opgetreden vertraging? Als het antwoord op deze vragen "nee"
is, ware het dan niet beter geweest een meer bedachtzame weg te volgen, bijvoorbeeld
via een modernisering van het bestaande Europese uitleveringsverdrag? Ik zeg
dat vooral omdat het strafrecht in de Europese lidstaten aanzienlijk verschilt.
De modernisering van het Europese uitleveringsverdrag zou wat onze fracties
betreft in elk geval een bekorting van de termijnen hebben moeten omvatten.
Wij zijn het namelijk met de regering eens dat de uitleveringsprocedures van
acht maanden en meer te lang duurden.Niet ontkend kan evenwel worden dat versnelling van procedures ongemerkt
op gespannen voet kan komen te verkeren met de vereiste zorgvuldigheid. Versnelling
kan zeker worden bereikt als instanties uit de procedure verdwijnen. Eenvoudiger
en sneller laten zich op zichzelf wel verenigen, maar het verdient altijd
aanbeveling nog eens achterom te kijken naar wat men achterliet. Zo werd met
het kaderbesluit beoogd de politiek uit de uitlevering te halen. Bij de uitwerking
in het wetsvoorstel is onder meer de rol van de minister van Justitie verdwenen,
ongeacht wat die in de praktijk betekend mag hebben. Uitleveringsbeslissingen
komen vrijwel geheel in handen van rechters te liggen en nog wel bij rechters
van één instantie. De al genoemde Blekxtoon, een ervaren "uitleveringsrechter"
of "overleveringsrechter", vindt dat rechters nu te veel macht krijgen. Ik
verwijs naar een interview in de Staatscourant van 27 oktober 2003. Deze
rechters worden niet langer getoetst. Mijn vraag is wat de minister van die
stelling, die door de heer Witteveen, de heer Koekkoek en mevrouw De Wolff
in veel uitvoeriger termen aan de orde is gesteld, vindt. Dient niet in een
beroepsmogelijkheid te worden voorzien?De al eerder genoemde uiteenlopende rechtsstelsels binnen de Europese
Unie leiden ertoe dat het kaderbesluit in de verschillende landen op diverse
punten verschillend zal worden uitgewerkt. Veel gehoorde kritiek wil dat door
het gebrekkige kaderbesluit de toetsing van overleveringsverzoeken voor de
nationale rechter niet eenvoudiger wordt, ofschoon in de stukken het tegendeel
wordt gesteld. De toelichting bij en de definities in het kaderbesluit zouden
tekortschieten. Eén van de meest cruciale punten zou zijn de toetsing
bij een verzoek om overlevering voor een van de 32 delictscategorieën
die op de zogenaamde lijst staan. Daarop concentreren wij de verdere inhoud
van onze bijdrage.Bij die 32 categorieën wordt niet langer de dubbele strafbaarheid
getoetst. Bij feiten die niet op de lijst staan, blijft de dubbele strafbaarheid
als vereiste bestaan. Voor die laatste feiten voorziet het kaderbesluit dan
ook terecht in de verplichting om het Europees arrestatiebevel te voorzien
van een volledige omschrijving van de feiten. Een groot verschil met de Uitleveringswet
en het Europees Uitleveringsverdrag is echter dat die feiten, die niet op
de lijst staan, niet meer dubbel gekwalificeerd behoeven te zijn: wél
naar het recht van de verzoekende staat, niet naar het recht van de aangezochte
staat.Het gaat ons nu om die 32 categorieën die op de lijst voorkomen.
Doordat de definities vaag zijn, zouden er problemen rijzen, bijvoorbeeld
als Nederland een onderdaan uitlevert ter berechting en daarbij de garantie
eist dat de opgelegde straf in Nederland mag worden uitgezeten. Als rechters
niet kunnen onderzoeken of er sprake is van dubbele strafbaarheid, hoe kan
dan die garantie zinvol worden gevraagd? Een vergelijking op basis van dubbel
gekwalificeerde strafbaarheid zou dan toch mogelijk en noodzakelijk moeten
zijn, al was het maar om iets banaals te kunnen vaststellen, bijvoorbeeld
dat het strafbare feit in de verzoekende staat een misdrijf is terwijl hetzelfde
feit in de aangezochte staat misschien een overtreding is. Ik geef toe dat
dit misschien een wat extreem voorbeeld is, maar het ontbreken van de dubbele
maatstaf zal hierbij een rol spelen.Een vergelijkbaar probleem als het WOTS-probleem (Wet overdracht tenuitvoerlegging
strafvonnissen) dat ik zo-even noemde, kan zich voordoen bij de uitleveringsexceptie
verjaring. Overlevering is niet mogelijk als de feiten of het vonnis naar
Nederlands recht verjaard zijn en Nederland rechtsmacht heeft. Verjaring volgens
het recht van de verzoekende staat wordt niet meer getoetst. Of er sprake
is van verjaring, kan echter alleen gecontroleerd worden door kennis te nemen
van de onderliggende feiten. Voor verschillende feiten die onder één
categorie van de lijst vallen, kunnen immers heel verschillende verjaringstermijnen
gelden. Is de minister het met ons eens dat problemen, zoals voorbeeldsgewijze
geschetst, niet kunnen worden opgelost door het plaatsen van een kruisje in
het goede hokje op een formulier? Is het kernprobleem niet, dat de lijst geen
misdrijven met hun wettelijke definitie omvat maar zeer vaag omschreven categorieën
van onwenselijk gedrag?Wij vrezen dat de lijst nog voor veel onduidelijkheden zal zorgen, en
dat niet alleen in Nederland. Weliswaar zijn of komen er kaderbesluiten tot
uniformering van wetgeving voor sommige van deze categorieën, bijvoorbeeld
terrorisme, maar dat zal lang niet voor alle categorieën gelden. Hier
wreekt zich naar onze wijze van zien de overhaaste manier waarop het kaderbesluit
tot stand is gebracht. Die schade is maar ten dele in de Nederlandse uitwerking
van het besluit te repareren, zo vrezen wij en zo blijkt in feite ook uit
het voorliggende voorstel. Gaarne zien wij een reactie van regeringszijde
tegemoet op onze bijdrage in deze termijn.De voorzitter:Het woord is aan de heer De Graaf, die zijn maidenspeech zal houden.De heer De Graaf (VVD):Mevrouw de voorzitter. De VVD-fractie zegt de minister dank voor de uitgebreide
en overwegend heldere beantwoording van de schriftelijke vragen en zijn reactie
op de kanttekeningen bij het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel
strekt tot implementatie in de Nederlandse wetgeving van het kaderbesluit
van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europees aanhoudingsbevel
en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Unie. Doel van
het kaderbesluit is vereenvoudiging en versnelling van de bestaande uitleveringsprocedure
tussen de EU-lidstaten. De VVD-fractie is een groot voorstander van vereenvoudiging
en versnelling van procedures, ook in Europees verband, mede omdat de bureaucratie
hierdoor daadwerkelijk wordt teruggedrongen. Wij verwachten ook dat dit niet
het laatste wetsvoorstel met een dergelijke strekking zal zijn, gelet op de
zich steeds verder ontwikkelende Europese juridische ruimte.Tegelijkertijd beseffen wij dat juist dit soort voorstellen vraagt om
een kritische toetsing aan de in ons rechtsstelsel bestaande rechtswaarborgen.
Naar onze mening heeft dit wetsvoorstel gedurende de uitgebreide behandeling
in de Tweede Kamer en de behandeling tot nu toe in dit huis die toets der
kritiek doorstaan. Waar wij wel tegen aanlopen, is het feit dat het hier een
uitvoeringswet betreft. Dat impliceert dat met de totstandkoming van het Europees
kaderbesluit de marges van de nationale bewegingsruimte zijn bepaald.In de inleiding van de memorie van antwoord refereert de minister nog
eens met nadruk aan de voorgeschiedenis van het wetsvoorstel, te weten de
onderhandeling van het kaderbesluit in de tweede helft van 2001. Voorgaande
sprekers hebben hier ook op gewezen. De minister heeft hier ook aan gerefereerd
bij de behandeling in de Tweede Kamer. Dat is volgens ons begrijpelijk, want
de voorbereiding van de positiebepaling van Nederland tijdens de korte tijd
van onderhandelingen in Brussel heeft in vrijwel wekelijks overleg met de
vaste commissie voor Justitie in de Tweede Kamer plaatsgevonden. Ten behoeve
van dat overleg heeft de minister schriftelijk over de diverse elementen van
het kaderbesluit, de knelpunten en de voortgang bericht. Onder meer het verdwijnen
van de politieke toets van de minister van Justitie en de concentratie van
de procedure bij één gerecht zijn toen aan de orde geweest.
Een en ander heeft toen niet tot vergaande discussie geleid. Beide Kamers
der Staten-Generaal hebben uiteindelijk met het kaderbesluit ingestemd, aldus
de minister. En wie schetst zijn verbazing dat bij de behandeling van het
onderhavige wetsvoorstel alles nog eens dubbel en dwars wordt overgedaan.
Mijn vraag is wat de minister nu eigenlijk met zijn verwijzingen naar de voorgeschiedenis
bedoelt heeft te zeggen. Zint hij wellicht op een andere werkwijze bij een
volgende gelegenheid van Europese regelgeving, mede met het oog op het halen
van de invoeringsdatum? Kortom, welke gevolgen zouden de beide Kamers naar
de mening van de minister moeten verbinden aan een intensief voortraject in
Europees verband van de Nederlandse uitvoeringswetgeving?Op grond van de Overleveringswet worden, anders dan op grond van de Uitleveringswet,
de overleveringsprocedures niet langer gevoerd door de regeringen, maar door
de justitiële autoriteiten van de lidstaten. Dit betekent onder meer
dat de toetsing door de minister van Justitie van de beslissing van de rechter
komt te vervallen. Dat het openbaar ministerie als uitvaardigende en uitvoerende
instantie van een Europees aanhoudingsbevel een zeer belangrijke rol zal gaan
spelen in overleveringsprocedures, is door de minister nog eens benadrukt
in zijn memorie van antwoord. Wat blijft, is de politieke verantwoordelijkheid
van de minister voor het doen en laten van het openbaar ministerie in dergelijke
procedures. De minister formuleert dit als volgt: "Het spreekt vanzelf dat
de ministeriële verantwoordelijkheid voor het openbaar ministerie zich
ook uitstrekt tot het optreden van het openbaar ministerie in overleveringszaken.
Er is daarom geen sprake van vermindering van de democratische controle op
de toepassing van de overlevering."Hoe nu, indien het openbaar ministerie, ingeval van een verzoek om overlevering,
om inhoudelijke of procedurele redenen niet ontvankelijk wordt verklaard door
de overleveringsrechter, waardoor de zaak wordt beëindigd en vervolgens
de verwijten van de uitvaardigende lidstaat niet van de lucht zijn? Hoe denkt
de minister in zo'n geval invulling te geven aan zijn ministeriële verantwoording,
nu in het algemeen zijn politiek toetsende rol als gevolg van het wetsvoorstel
zal zijn uitgespeeld? Komt hij dan nog wel verder dan het constateren van
een bedrijfsongeval? Kan de minister ons op dit punt nog eens bijlichten?Ter afronding moet ons nog één ding van het hart. Wij hebben
ons verbaasd over het feit dat in de tekst van het wetsvoorstel in dit stadium
van de behandeling nog zo veel verschrijvingen en onzorgvuldigheden voorkomen.
Van het ministerie van Justitie, het neusje van de zalm op wetgevingsgebied,
mag toch beter worden verwacht? Gaarne wachten wij de antwoorden van de minister
af.De voorzitter:Mijnheer De Graaf, gefeliciteerd met uw maidenspeech. U hebt uw maidenspeech
gehouden over een wetsvoorstel waarover u in de schriftelijke voorbereiding
niet alleen schriftelijke vragen hebt gesteld, maar waarbij u ook een aantal
redactionele kanttekeningen hebt geplaatst. U bent schriftelijk uitgebreid
ingegaan op het onzorgvuldige gebruik van het Nederlands en wel zodanig dat
de op zichzelf onjuiste stelling dat u aan de Universiteit van Groningen behalve
in het publiekrecht ook in de Nederlandse taal afstudeerde, zeer overtuigend
is.Uw lidmaatschap van de Eerste Kamer is een nieuwe stap in uw lange loopbaan
in het openbaar bestuur. Uw ervaring, met name met het lokaal bestuur, is
groot: begonnen op het ministerie van Binnenlandse Zaken in 1975, via de gemeenteraad
van Voorschoten, burgemeester van Leersum en burgemeester van Vught naar nu,
sinds 1999, burgemeester van Apeldoorn. Apeldoorn biedt u als elfde stad van
Nederland vele uitdagingen, maar daarnaast moet het in deze koninklijke stad
voor u goed toeven zijn als oud-voorzitter van de Federatie van Oranjeverenigingen
in Nederland en ook als oud-voorzitter van de Stichting Gouden Huwelijk Prinselijk
Paar in 1986-1987. Bij een deel van onze bevolking hebt u zich daarnaast als
burgemeester van Apeldoorn welhaast onsterfelijk populair gemaakt door –
dat is morgen precies een jaar geleden – een koninklijke onderscheiding
uit te reiken aan de Havenzangers.Naast vele nevenfuncties op lokaal en regionaal vlak hebt u ook landelijk
van uw betrokkenheid bij onze samenleving doen blijken. Zo
hebt u zich 21 jaar bestuurlijk ingezet, ook landelijk, voor het Nederlandse
Rode Kruis. Ook uw plaatsvervangende voorzitterschap van het Nationaal Comité
4 en 5 mei van 1991 tot 1996 en uw lidmaatschap van het dagelijks bestuur
van de Nederlandse Oorlogsgravenstichting wil ik niet onvermeld laten. Uw
Kamerlidmaatschap bracht u ertoe, terug te treden als voorzitter van de Vereniging
tot behartiging der belangen van burgemeesters. Juist ook vanwege de actuele
discussies rondom de positie van burgemeesters getuigt dit naar mijn inzicht
van zuiver denken.Mijnheer De Graaf, zuiverheid, niet alleen in het hanteren van onze taal
maar ook in het scheiden van verantwoordelijkheden, uw lange ervaring in het
lokaal bestuur en uw brede maatschappelijke betrokkenheid maken dat u bijzonder
welkom bent in deze Kamer. Ik wens u van harte veel succes toe bij uw werkzaamheden
hier!De heer De Graaf (VVD):Dank u wel, voorzitter.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. Veel toevoegen aan onze argumentatie in de Tweede
Kamer tegen dit wetsvoorstel lijkt ons niet nodig. De minister kent de bezwaren
van mijn partij, maar erkent die niet, althans niet in die mate dat hij bereid
is zijn voorstel aan te passen. Dat betreuren wij, maar daarmee hebben wij
te leven, tenzij een meerderheid van deze Kamer de minister alsnog verplicht
om die aanpassingen te doen. Ik moet zeggen dat ik met veel belangstelling
en plezier naar de collega's geluisterd heb.Ik zal nog enkele van onze bezwaren noemen zonder in herhaling te vervallen.
Het punt van het terugdringen, feitelijk uitvlakken, van de politieke verantwoordelijkheid
in de besluitvormende fase van de overlevering is door verschillende collega's
genoemd. Ik vraag de minister of hij alles afwegende niet tot de conclusie
is gekomen dat dit toch een stap te ver is. Waarom doen andere landen wel
wat wij nu laten? Is de toelichting dat hij uiteindelijk verantwoordelijk
is voor het openbaar ministerie niet erg vergezocht? Ik hoorde van collega
Witteveen dat hij dit democratische verlies accepteert, omdat het volgens
hem een bureaucratisch gewin oplevert. Dat vond ik wel erg snel geformuleerd.
Ik vind dat je bij rechtsbescherming geen enkel democratisch verlies voor
lief moet nemen. Wat is de opinie van de minister daarover?Veel gememoreerd is het andere en waarschijnlijk nog veel grotere bezwaar
tegen het voorstel dat nu op tafel ligt. Dat is het schrappen van de mogelijkheid
van appel. Ik heb bijna geen enkele spreker horen zeggen dat hij daar vrede
mee heeft. De kwalificaties verschillen. De fracties van PvdA en GroenLinks
vinden het onaanvaardbaar. De fractie van D66 heeft gezegd dat het een van
haar principiële kritiekpunten op dit voorstel is. Ik heb de woordvoerder
van de CDA-fractie horen zeggen dat de minister moet garanderen dat de afwezigheid
van het appel niet erg is, omdat men geen appel zal willen instellen. Ik heb
het zo begrepen dat de CDA-fractie alsnog een beroepsmogelijkheid wil als
de minister die garantie niet kan geven. Ook senator Holdijk zei dat dit toch
een stap te ver was. Is de minister inmiddels niet tot de conclusie gekomen
dat hij op dit punt met een novelle zal moeten komen? Anders loopt hij wel
een erg groot risico dat dit wetsvoorstel zal sneuvelen op dat punt.De kwestie van de categorieën van delicten waarvoor de eis van dubbele
strafbaarheid niet langer wordt gesteld, is ook al aan de orde gesteld, vooral
de buitengewoon vage definiëring. Welke conclusies verbindt de minister
daaraan? Er is gesuggereerd om andere landen uit te nodigen mee te werken
aan een betere definiëring van die lijst. Voor mijn fractie is het onacceptabel
dat die lijst buiten het parlement om gewijzigd of uitgebreid kan worden door
de Europese Raad of de Nederlandse regering.Ik maak nog een opmerking over de rechtsstelsels en de detentievoorwaarden
in de EU-lidstaten. De minister gaat er iets te gemakkelijk van uit dat het
wel zal meevallen, omdat wij allemaal deel uitmaken van Europa. Binnenkort
loopt Europa van Ierland tot Letland. Ik durf de stelling niet aan dat de
rechtsstelsels en detentievoorwaarden vergelijkbaar zijn. Ik hoor te vaak
berichten dat er wel grote verschillen zijn. Is het niet beter om de overleveringswet
op te schorten totdat duidelijk is dat er inderdaad vergelijkbare rechtsstelsels
en detentievoorwaarden zijn?Dat brengt mij op de haast die achter dit voorstel zit. Ik zou het bijna
misbruik van omstandigheden noemen dat de datum van 11 september zo vaak
is genoemd in relatie tot deze wet. Ik denk dat de uitdaging van collega Kohnstamm
aan de minister geheel terecht is. Hij vroeg de minister aan te geven wat
het allemaal te maken heeft met 11 september. Wat hebben wij niet kunnen
doen, omdat deze wet er niet was? Ik denk dat het nogal stil zal blijven aan
de andere kant van de tafel. Die voorbeelden zijn er volgens mij niet en dat
zouden wij ons goed moeten realiseren. Het spreekwoord "beter ten halve gekeerd,
dan ten hele gedwaald" gaat op dit punt zeker op. Is het niet zo dat wij deze
wet moeten doorzetten, omdat wij er nu eenmaal aan begonnen zijn?Mijn laatste opmerking betreft het uitleveren van minderjarigen. De minister
heeft zelf gezegd dat het in de afgelopen twintig jaar niet aan de orde is
geweest en dat wij een list zullen verzinnen om geen gehoor te hoeven geven
aan het overleveringsverzoek als het in de komende twintig jaar aan de orde
zal komen. Dan moeten wij zeggen dat die bepaling er niet in hoort. Het is
een overleefde gedachte. Is de minister bereid die bepaling uit dit voorstel
te halen? Daar zit niemand op te wachten. Een van de punten van dit kabinet
was dat wij overbodige regelgeving moeten voorkomen. Dit is volgens mij een
voorbeeld van een onnutte regel. Ik wacht het antwoord van de minister af.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.25 uur tot 14.30 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1328-1335.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl