Debat over het verslag van de Europese Raad van 25 en 26 maart te Brussel (21501-02/21501-20, nr. 534)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 3980-4011

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 61, pagina 3980-4011

31-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 21501-02Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 21501-20Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met de voorstellen tot wijziging van enkele bepalingen in het Reglement van Orde inzake de plenaire vergadering en de interpellatie (29263)Pagina 3968-3969
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over vluchtelingenbeleid, te weten: - de motie-Vos over mogelijke schendingen van het refoulementverbod (19637, nr. 799); - de motie-Huizinga-Heringa c.s. over vooralsnog afzien van (gedwongen) uitzetting naar Irak (19637, nr. 800); - de motie-Klaas de Vries c.s. over een vertrekmoratorium voor asielzoekers uit Afghanistan (19637, nr. 801); - en 2 andere moties (nrs. 802 en 803)Pagina 3966-3966
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 31 maart 2004)Pagina 4011-4015
Stemmingen in verband met de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij d.d. 10 juni 2003, houdende Regels voor de huisvesting en verzorging van legkippen (Legkippenbesluit 2003) (28968), en over: de motie-Vos over het stimuleren van productie en consumptie van meer producten met scharreleieren (28968, nr. 10)Pagina 3967-3968
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over etnische minderheden, te weten: - de motie-Hirsi Ali/Bakker over het opsporen, vervolgen en berechten van alle betrokkenen bij eerwraak (29203, nr. 4); - de motie-Hirsi Ali/Bakker over een beschermingsprogramma voor meisjes en vrouwen uit etnische minderheidsgroepen (29203, nr. 5); - en 3 andere moties (nrs. 6 t/m 8)Pagina 3965-3965
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over religieuze uitingen ambtenaren, te weten: de motie-Eerdmans over een verbod op het door ambtenaren uitdragen van een religieuze overtuiging d.m.v. provocerende kledingstukken en/of sieraden (29200 VII, nr. 45)Pagina 3966-3967
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 24 juni 2002 te Rabat tot stand gekomen Verdrag en het Administratief Akkoord inzake sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Marokko, en goedkeuring van het op 19 november 2002 te Tunis tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Tunesië houdende herziening Verdrag en Administratief akkoord inzake sociale zekerheidPagina 3965-3966
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de Natuurbeschermingswet (28171), te weten: de gewijzigde motie-Snijder-Hazelhoff c.s. over zonering in het kader van de WAV (28171, nr. 58)Pagina 3971-3971
Stemmingen in verband met de voorstellen tot wijziging van enkele bepalingen in het Reglement van Orde inzake de procedure van wetgeving (29265)Pagina 3970-3970
Behandeling van de brief van het Presidium over het onderzoek klimaatverandering (29465, nr. 1)Pagina 3971-3972
Vragen van het lid Kant aan de minister van Financiën over het hogere financieringstekort (mondelinge vragenuur)Pagina 3956-3958
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 maart 2004 over spamPagina 3972-3974
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de notities over de werkwijze (29262) en de wijzigingen van het Reglement van Orde (29263 t/m 29267), te weten: - de motie-Bruls/Van Beek over veranderingen in de cultuur van de werkwijze van de Kamer (29262, nr. 6); - de motie-Eerdmans over het jaarlijks aantal recesweken (29262, nr. 7); - en vijf andere moties (29267, nrs. 8 t/m 11 en 29200 VII, nr. 15)Pagina 3970-3971
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 25 juni 1998 te Aarhus totstandgekomen Verdrag betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden (28834)Pagina 3971-3971
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over bovenregionaal vervoer gehandicapten, te weten: - de motie-Van Dijken c.s. over het niet limiteren van af te leggen kilometers (29200 XVI, nr. 196); - de motie-Van Dijken c.s. over het opnemen in de concessieverlening van de uitvoering van het vervoer (29200 XVI, nr. 197); - de motie-Van Dijken c.s. over koppeling van de aanbestedingsvoorwaarden aan de concessieverlening (29200 XVI, nr. 198); - en 7 andere moties (nrs. 199-2003, 208-210)Pagina 3963-3965
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 maart 2004 over het indicatiebeleid in het kader van de Algemene wet bijzondere ziektekostenPagina 3974-3980
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer, de Wet openbaarheid van bestuur en enige andere wetten (Wet uitvoering Verdrag van Aarhus) (28835)Pagina 3971-3971
Debat over het verslag van de Europese Raad van 25 en 26 maart te Brussel (21501-02/21501-20, nr. 534)Pagina 3980-4011
Stemmingen in verband met Wijziging van artikel 135 van het Reglement van Orde (schriftelijke vragen) (29266)Pagina 3970-3970
Stemmingen in verband met de voorstellen tot wijziging van enkele bepalingen in het Reglement van Orde inzake commissies (29264)Pagina 3969-3969
Regeling van werkzaamheden (woensdag 31 maart 2004)Pagina 3958-3963
Vragen van het lid Timmermans aan de minister-president over het weergeven van het Nederlandse standpunt bij de Europese Raad in de media en niet aan de Kamer (mondelinge vragenuur)Pagina 3953-3956
Presentie en opening (woensdag 31 maart 2004)Pagina 3951-3953
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het notaoverleg over het preventiebeleid voor de volksgezondheid, te weten: - de motie-Arib c.s. over periodieke controle door jeugdartsen c.q. praktijkverpleegkundigen (22894, nr. 23); - de motie-Kant c.s. over bestrijding van sociaal-economische gezondheidsverschillen (22894, nr. 24); - en drie andere moties (nrs. 25 t/m 27)Pagina 3968-3968
Stemmingen in verband met Wijziging van de artikelen 136 t/m 139 van het Reglement van Orde (Vragenuur) (29267)Pagina 3970-3970
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het kabinetsbeleid inzake het Stabiliteits- en groeipact, te weten: de motie-Crone c.s. over een kleine overschrijding van de 3%-grens (29200 IXB, nr. 19)Pagina 3967-3967

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 173 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het verslag van de Europese Raad
van 25 en 26 maart te Brussel (21501-02 /21501-20,
nr. 534).De heer Eurlings (CDA):Voorzitter. Ik zal proberen om een waardig vervanger van collega Van Dijk
te zijn. De Europese voorjaarsraad had dit keer een heel bijzonder karakter.
Iedereen was nog diep onder de indruk van de terreuraanslag in Madrid. Deze
verschrikking heeft niet alleen de Spaanse hoofdstad getroffen en de aanslag
was niet alleen op onschuldige Spaanse forensen op weg naar hun werk gericht.
Nee, dit was een terreurdaad die heel Europa tot doel had en die heel Europa
wilde intimideren door geweld. De agenda van deze top was dus vanzelfsprekend
sterk bepaald door dit onderwerp. Dat is terecht omdat het gevoel van veiligheid/onveiligheid
elke Europese burger raakt. Dat was echter ook na 11 september zo. Tijdens
de eerste daaropvolgende top werden gloedvolle betogen afgestoken, maar wat
was het werkelijke effect? Leidde dit werkelijk tot het besef dat terrorisme
niet iets is van ver weg, maar iets van heel dichtbij?Het is goed dat de regering in haar brief van hedenmiddag de fundamentele
omslag maakt die nu broodnodig is. Over de concrete initiatieven spreekt de
Kamer volgende week in een afzonderlijk debat. Wel zeg ik nu al dat de algemene
teneur naar één gezamenlijke Europese aanpak het CDA zeer aanspreekt.
Daarmee wordt een brug overgegaan van de naïeve opstelling dat terrorisme
ons niet zou raken en dat wij wat dat betreft anders zouden zijn dan andere
landen, naar een benadering waarin wij beseffen dat wij schouder aan schouder
staan met andere landen in het afweren van het gevaar en dat wij bij het aanpakken
van terrorisme op geen manier softer kunnen zijn dan andere landen. Ik complimenteer
de regering met het overgaan van deze fundamentele brug. Wij hebben veel debatten
gevoerd, ook met vorige regeringen, maar dit is voor het eerst dat ik dat
zo nadrukkelijk lees.Ik ga nu in op de discussie op de Europese top zelf. Nog geen maand geleden
publiceerde Solana een uiterst kritisch rapport over de samenwerking tussen
de Europese veiligheidsdiensten. Het is bitter dat wij na de terreur in Madrid
moeten constateren dat van de goede voornemens na "11 september 2001
in New York" nauwelijks iets terecht is gekomen. Alles moet dan ook in het
werk worden gesteld om de samenwerking tussen veiligheidsdiensten te optimaliseren.
De benoeming van de veiligheidscoördinator kan daarin passen. De benoeming
van Gijs de Vries is dan ook zeker een goed signaal. Voor de CDA-fractie staat
als een paal boven water dat de aanbevelingen van De Vries over zes maanden
erop gericht moeten zijn dat alle relevante informatie tussen Europese veiligheidsdiensten
binnen de EU als vanzelfsprekend wordt uitgewisseld.In dit verband is de stemming van vandaag in het Europees Parlement over
uitwisseling van passagiersgegevens met de VS een misser van de eerste orde.
Ik hoop dat mijn collega's van de PvdA, D66 en GroenLinks en anderen die deze
uitwisseling van gegevens vanuit Europa hebben proberen te blokkeren, hier
afstand daarvan willen nemen. Op andere aspecten van de antiterreurpolitiek
komt de CDA-fractie terug in het debat van volgende week.De heer Timmermans (PvdA):Ik heb geduldig gewacht totdat de heer Eurlings klaar was met zijn bijdrage
op het punt van justitie en binnenlandse zaken. Als hij zo'n slagvaardig beleid
wil, is hij het dan met mij eens dat dat zou moeten gebeuren met besluitvorming
bij gekwalificeerde meerderheid in de EU?De heer Eurlings (CDA):Dat is zeker een aspect. Zoals u weet, zijn wij op dat punt stappen vooruitgegaan,
maar de kern bij het aanpakken van terrorisme is dat je begint met het op
elkaar afstemmen van de eigen nationale wetten, want die zijn nog altijd
dominant in het aanpakken van terrorisme. Daar valt in eerste plaats de grote
winst te halen. Ik voer hier geen debat over justitie of binnenlandse zaken.
Tijdens de top is er echter veel over gesproken. De ingetreden kentering,
ook nationaal, is goed. Jarenlang hebben wij geprobeerd om juist dit te bereiken.
Jarenlang heb ik daarop ministers hier horen zeggen: wij hebben de vrijheid
van het idee en wij hebben het recht op privacy, zodat wat Spanje, Frankrijk
en Engeland doen in ons land niet mogelijk is. Men wilde het niet. Daar komt
eindelijk een einde aan. Als wij dat durven te doen, ligt daar de grootste
winst.De heer Timmermans (PvdA):Ik krijg een lang antwoord op een korte vraag. Het antwoord op mijn vraag
hoorde ik helemaal aan het begin. Het CDA wil nu ook meerderheidsbesluitvorming.
Dan is in ieder geval ook bij het CDA een kentering opgetreden ten opzichte
van de positie van het CDA gedurende de gehele Europese Conventie. Toen stond
het CDA pal achter de heer Donner, die op dit punt helemaal niks wilde. Ik
noteer dit dus als winst.De heer Eurlings (CDA):Nee, dat mag de heer Timmermans niet. Ik heb in de debatten die ik gevoerd
heb met hem precies dezelfde lijn gevolgd. Wij gaan uit van meer uitzonderingen
dan de heer Timmermans. Daar ligt een verschil tussen ons. Het beeld dat de
heer Timmermans nu creëert, evenals het beeld dat mevrouw Albayrak creëerde
bij het overleg voorafgaande aan de extra JBZ-top, is echter dat onze opvattingen
hemelsbreed van elkaar verschillen. Dat is niet de kern van het antiterrorisme.
Dat beeld leg ik naast mij neer. Vandaar een wat langer, maar goed en zorgvuldig
antwoord op de vraag van de heer Timmermans.Tijdens de top is besloten dat er voor 1 juli een akkoord moet zijn
bereikt over de grondwet voor Europa. Daaruit spreekt optimisme en ambitie.
Het CDA meent dat het van groot belang is om zo snel als zorgvuldigheidshalve
mogelijk is, te komen tot een goed verdrag. Daarbij ligt wat betreft het CDA
de nadruk op een goed verdrag, ook als het ten koste van een klein beetje
snelheid moet gaan. Men kent onze prioriteiten: unanimiteit voor financiële
meerjarenperspectieven, één stemgerechtigde commissaris per
lidstaat en dubbele meerderheid bij gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming.
Indien het Ierse voorzitterschap er hopelijk in slaagt, op korte termijn tot
een goede overeenstemming te komen die zich ook nog goed verhoudt tot onze
prioriteiten, is de CDA-fractie vanzelfsprekend voorstander van het idee om
de top hierover niet kunstmatig over de verkiezingen heen te tillen. Als de
Partij van de Arbeid en de VVD dat bedoelden met hun recente uitspraken, vinden
zij het CDA aan hun zijde.De heer Van Baalen (VVD):De opmerking van het CDA in de kranten dat het kinderachtig is van de
heer Timmermans en mijzelf om, zo dat kan inhoudelijk, de zaak te willen vervroegen,
neemt het CDA dus hierbij terug?De heer Eurlings (CDA):Ambitieus is een betere term dan kinderachtig. Ik vind het nogal apart
dat men denkt hier met een paar krasse uitspraken de gang rond het Ierse voorzitterschap
beslissend te kunnen beïnvloeden. Ik zeg daarbij in alle ernst het volgende.
De heer Van Baalen ken ik als een debater met scherpe stellingnamen. Als hij
wil dat daarvan ook maar iets in het uiteindelijke resultaat terechtkomt,
moet hij het ermee eens zijn dat snelheid goed is, maar dat die niet ten koste
van alles moet gaan. Als de snelheid groot genoeg is en er een informeel akkoord
komt, zullen wij met de VVD proberen de echte top daarover voor de Europese
verkiezingen te laten plaatsvinden. Wij hopen dat de Nederlandse regering
dat wil bevorderen in Europa.De heer Van Baalen (VVD):Het gaat inderdaad om de inhoud. Als die niet naar onze zin is, mag het
wat langer duren. Als de inhoud een paar dagen na de Europese verkiezingen
rond zou kunnen zijn, kan dat ook twee weken voor die verkiezingen. De heer
Eurlings is het daarmee dus eens.De heer Eurlings (CDA):Als het kan, is het te prefereren. Niemand is ervoor om de eigen standpunten
op te geven om maar snel iets in elkaar te kunnen zetten. Als er een akkoord
is, moeten wij voorkomen dat landen het om welke reden dan ook kunstmatig
over de verkiezing heen tillen. Ik neem ook aan dat de regering in die situatie
ervoor pleit de zaak te bespreken en af te handelen tijdens een formele top
voor de verkiezingen.De heer Timmermans (PvdA):De heer Eurlings is het dus eens met het idee om in ieder geval de target
te verleggen. Als nu al wordt gezegd dat het de top is waarop de beslissing
genomen wordt, zal immers niemand van tevoren aan een compromis gaan werken.
Er moet dus een signaal afgegeven worden dat het wat ons betreft eerder mag
gebeuren, onder de net door de heer Eurlings genoemde randvoorwaarden.De heer Eurlings (CDA):Het spreekt voor zich dat het eerder mag. Het lijkt mij echter geen goed
signaal om de target officieel te vervroegen. Dan hebben wij in het onderhandelingsproces
minder kracht en minder recht van spreken bij het binnenhalen van de eigen
prioriteiten. Wij moeten afwachten hoe het verder gaat. Wij zijn voor spoed.
Als er een informeel akkoord is, zullen wij proberen te bevorderen dat de
formele top voor de verkiezingen plaatsvindt. Ik hoop dat de regering dat
ook doet. De inhoud en onze prioriteiten gaan in het spel wel voor het doel
van spoed op zichzelf. Wij moeten daarom nu niet tegen de Ieren, die al zo
hard werken, zeggen dat de target met een maand moet worden vervroegd. Andere
dingen gaan voor.De heer Duyvendak (GroenLinks):Neemt u hiermee nu een afwachtende positie in, of roept u het kabinet
concreet op om ervoor te ijveren dat die informele top ruim, zo'n drie à
vier weken, vóór de Europese verkiezingen wordt gehouden?De heer Eurlings (CDA):Ik roep het kabinet op om bij te dragen aan een goed akkoord, waarmee
Europa vooruit kan en waarin ons nationaal belang niet ondersneeuwt. Dat is
echt het allerbelangrijkste. De regering is hier hard mee bezig. Ik zeg het
met nadruk op deze manier, want sommige mensen verwarren de kleinere snelheid
met waar het écht om gaat. Maar nogmaals: mocht dat allemaal zijn afgerond,
dan vindt u mij aan uw zijde en zullen ook wij aandringen op
een formele concretisering vóór de verkiezingen.De heer Duyvendak (GroenLinks):Bent u het met me eens dat, als een akkoord op 14 juni mogelijk is,
dat ook op 20 mei mogelijk moet zijn?De heer Eurlings (CDA):Dat ligt helemaal aan de geschilpunten; op de laatste dag kan best iets
heel fundamenteels worden opgelost. Dit soort casuïstiek vind ik niet
gezond. Maar nógmaals: het gaat om inhoud, om ons nationaal belang.
Ik hoor velen praten over de betalingspositie, over macht, over tal van prioriteiten.
Voor die inhoud moeten we dus ook echt gáán. Kunnen we onze
belangen op tijd binnenhalen, dan zullen wij ons ervoor beijveren dat de top
niet kunstmatig over de verkiezingen wordt getild.De heer Duyvendak (GroenLinks):Wij zijn het er allemaal over eens dat het om de inhoud gaat. Maar het
gaat ook over eerlijkheid en duidelijkheid jegens de kiezer. Dat mis ik in
uw betoog.De heer Eurlings (CDA):Daarvoor moet u bij uw eigen partij te rade gaan. Een aantal partijen
zijn namelijk heel duidelijk over hun insteek geweest en met een duidelijk
verhaal de verkiezingen ingegaan; wat dat betreft sta ik ook volstrekt voor
mijn partij. Laten we elkaar niet voor de gek houden: de positiebepaling bij
de Conventie, en ook in deze discussie, is consistent en houdt niet ineens
op na deze discussie; die komt voort uit een ideologie en een visie op waar
Europa naartoe moet. Mijn partij is hierin zeer consistent. Ongeacht het resultaat
zullen wij klip en klaar zijn over waar Europa heen moet en over de prioriteiten
die onze regering in Europa zou moeten stellen.Een krachtdadig en geloofwaardig Europa is alleen mogelijk als mooie woorden
vaker daden worden, als het meer een Europa wordt van "afspraak is afspraak".
In het vervolg van mijn inbreng wil ik een drietal onderwerpen in dit verband
aan de orde stellen. Allereerst de vrijwaringclausules. De EU staat voor het
grote historische moment van de uitbreiding met tien lidstaten. De CDA-fractie
juicht deze uitbreiding zeer toe, maar het is niet in de laatste plaats in
het belang van de toetreders zelf dat zij echt helemaal klaar zijn om volwaardig
toe te treden tot de Unie. Juist daarom hebben wij van begin af aan gezegd:
als een land als Polen op het vlak van slachthuizen niet op orde is en in
andere landen op het administratieve vlak zaken niet kloppen, dan moet op
die vlakken een vrijwaringsclausule worden ingesteld.In oktober 2003 was in Brussel nog sprake van mogelijk 38 rode kaarten.
Nu beweert Verheugen dat er waarschijnlijk nauwelijks meer een vrijwaringsclausule
nodig zal zijn. Het is mogelijk dat erg veel vooruitgang is geboekt, al vraag
ik me bijvoorbeeld af hoeveel slachthuizen er zouden overblijven als Polen
al zijn slachthuizen sluit die niet goed zijn. Het is in elk geval zaak dat
wij snel duidelijkheid krijgen, want ook Nederland moet zijn positie bepalen.
Wanneer komt dus de brief uit Brussel waarin deze algemene uitspraak van Verheugen
nader wordt geconcretiseerd? 1 april is eerder genoemd als datum, maar
het is zaak dat wij daar niet te ver overheen gaan; de tijd tussen nu en begin
mei is immers erg kort. Ik zeg dit temeer omdat het goed zou zijn als wij
een eigen evaluatie deden: kan onze regering op basis van al haar bilaterale
contacten met vertrouwen stellen dat het Brusselse verhaal realistisch is
en klopt, en dat die landen een zodanige vooruitgang hebben geboekt dat nauwelijks
nog vrijwaringsclausules nodig zijn? Mijn vraag is dus als volgt: op welk
moment kunnen wij die brief verwachten en hoe bouwt Nederland aan zijn eigen
referentiekader met betrekking tot de kandidaat-lidstaten?Mijn tweede onderwerp betreft Roemenië, een land dat de laatste weken
hoog op de Europese agenda heeft gestaan. Het rapport van het Europees Parlement,
overgenomen door de Commissie, rept van corruptie, maar vooral van schendingen
van persvrijheid en van een haperend rechtssysteem dat niet onafhankelijk
functioneert. Nu vindt de CDA-fractie dat de Europese Unie veel meer een waardegemeenschap
moet zijn dan een economisch samenwerkingsverband. Wij hechten er dan ook
zeer aan dat op sommige dingen niets wordt toegegeven, zeker niet op de politieke
criteria vrijheid, democratie en mensenrechten. Dat is in ons belang, want
zo'n Unie willen wij niet, maar vooral in het belang van de inwoners van de
nieuwe lidstaten zelf. Als wij het nu niet veranderen en verbeteren, verbetert
het zeker niet op het moment dat de landen al zijn toegetreden. Die kans is
in ieder geval kleiner dan nu.De CDA-fractie heeft er bij de regering op aangedrongen dat in Brussel
nadrukkelijk wordt uitgestraald en uitgesproken dat bij de onderhandelingen
grote prioriteit moet worden gegeven aan de politieke criteria. Daarom ben
ik verbaasd dat in de brief van de regering staat dat Nederland dit onderwerp
zelf niet aan de orde heeft gesteld. Ik roep de regering nogmaals op om zich
ervoor in te spannen dat de politieke criteria prominent voorop komen te staan
in de onderhandelingen, ook in het kader van de geloofwaardigheid van de Unie.
De boodschap dient krachtig aan Roemenië te worden afgegeven dat het
niet verder kan zonder resultaat op dat vlak.De heer Van Baalen (VVD):In de schriftelijke inbreng van de CDA-fractie over de top werd ook een
heroriëntatie van de onderhandelingen genoemd. In een eerder algemeen
overleg over de RAZEB is gesproken over het mogelijk opschorten van de onderhandelingen,
waarvan mijn fractie overigens geen voorstander is. De landen moeten wel hard
worden aangesproken op de Kopenhagen-criteria; daarvan hangt het lidmaatschap
af. Heeft de CDA-fractie de lijn van heroriëntatie dan wel opschorting
van de onderhandelingen verlaten?De heer Eurlings (CDA):De lijn van mijn fractie is consistent: alle nadruk moet komen te liggen
op de politieke criteria. Ik ben niet voor het opschorten van alle onderhandelingen.
In de schriftelijke inbreng staat heel duidelijk het woord "heroriëntatie".
Dat heb ik zonet uitgelegd. Het accent moet in elk geval nadrukkelijk verschuiven
naar de politieke criteria. Het mag geen "business as usual" zijn. Wij moeten
niet denken dat als wij gewoon verder onderhandelen, Roemenië vanzelf
meer aandacht zal geven aan de rechterlijke macht. Juist nu moet het signaal
worden gegeven dat het zo niet kan, dat bepaalde zaken op korte termijn moeten
worden aangepakt omdat de andere onderhandelingen anders geen zin hebben.De heer Van Baalen (VVD):Dat betekent dus dat ook de CDA-fractie het plan van de
Roemeense premier Nastase steunt, waarin de problemen met de rechtsstaat en
met de politieke criteria worden benoemd. Daarin worden voorstellen gedaan
die door de Europese Commissie als serieus zijn ervaren.De heer Eurlings (CDA):Voor Roemenië geldt wat voor Europa in haar geheel geldt: geen woorden
maar daden. Mijn fractie steunt de goede intenties, maar zeker in het belang
van de Roemenen zelf gaan wij bij de onderhandelingen voor resultaten en voor
harde feiten. Roemenië had op andere dossiers nooit aan onderhandelingen
kunnen beginnen als de politieke criteria niet goed waren bevonden. Nu blijkt
dat die politieke criteria niet in de haak zijn. Daarom vind ik dat het meer
moet zijn dan business as usual; er moet een heel nadrukkelijk signaal worden
gegeven dat dit nu prioriteit heeft. Het is mij in de beeldvorming nog te
veel business as usual, maar misschien kan de regering daar andere dingen
over vertellen.De voorzitter:Als u nog een keer "business as usual" zegt, krijg ik een kop koffie van
u!De heer Eurlings (CDA):Dat wens ik u niet toe!De heer Timmermans (PvdA):Wij zien nu voor de tweede maal vanavond een heroriëntatie van de
CDA-fractie. Nog geen tien dagen geleden wilde de CDA-fractie stoppen met
de onderhandelingen met Roemenië omwille van het eerste naleven van de
politieke criteria. Ik stel vast dat de heer Eurlings ondanks de enorme woordenbrij
nu gewoon zegt dat de CDA-fractie dat niet meer wil. De CDA-fractie wil weliswaar
een hardere inspanning, maar zij wil niet dat de onderhandelingen worden gestopt.
Ik vind dat winst; dank daarvoor.De heer Eurlings (CDA):Ik stel vast dat de CDA-fractie van alle fracties het duidelijkst is over
dit dossier. Als ik lees wat PvdA-leider Wouter Bos schrijft over de toetreding
van Turkije, komt de mist pas echt op. Want, geachte collega Timmermans, het
is toch in ons aller belang dat wij positief tegenover de uitbreiding staan,
maar wel onze eigen criteria serieus nemen? Met de manier waarop u met deze
discussie omgaat, met uw uitspraak dat u het pure winst vindt als wij niet
vlijmscherp zijn in het handhaven van de politieke criteria, laat u de Roemenen
in de kou staan.De voorzitter:Ik sta de heer Timmermans één korte opmerking toe, aangezien
hij door de heer Eurlings wordt aangesproken op de opvattingen van zijn fractievoorzitter.De heer Timmermans (PvdA):Ik ken de stijl van debatteren van de heer Eurlings al heel lang. Hij
kiest als hij wordt aangevallen, altijd de tegenaanval door de aandacht te
verschuiven naar een ander onderwerp. Dat vind ik best, het is de Eurlings-stijl;
Abou Jahjah doet het op dezelfde manier in Vlaanderen. Ik stel echter vast
dat de CDA-fractie niet langer eist dat wordt gestopt met de onderhandelingen
met Roemenië.De heer Eurlings (CDA):Het staat de PvdA-fractie vrij om onze scherpe inbreng te delen. Ik bespeur
dat de PvdA-fractie er nu niet toe bereid is: slappe knieën. De persoonlijke
aanval van de heer Timmermans vind ik beneden niveau; daar ga ik niet eens
op in.De Lissabon-strategie is mijn derde punt in het kader van "geen woorden
maar daden". Dit is een heel belangrijk proces, waarbij wij onze economie
structureel sterker en meer innoverend moeten maken. Dit zo belangrijke proces
verloopt niet goed genoeg. Afspraken moeten vooral op nationaal niveau worden
geïmplementeerd. Daarnaast is er ook een opdracht voor Brussel zelf.
De Europese Commissie is al met conclusies gekomen over wat er extra zou moeten
gebeuren. Bovendien is er de Lisbon Council, bestaande uit denkers en deskundigen,
die een lijst met aanbevelingen voor Prodi heeft opgesteld. Het is prima dat
de kwaliteiten van een staatsman als Wim Kok op Europees niveau worden ingezet.
Wat voegt die high level group echter toe aan wat de Europese Commissie en
de Lisbon Council al hebben gedaan? Het is tijd dat wij tot echte actie overgaan
en tot daden komen. Benchmarking en "peer pressure" zouden veel effectievere
instrumenten kunnen zijn. Sommige landen, zoals Finland, zijn goed bezig.
Nederland heeft zijn eigen "innovation council", waaraan Schröder graag
een voorbeeld neemt. Dit soort voorbeelden zou echter beter moeten worden
gecommuniceerd; "lessons learnt" zouden iedereen ten goede moeten komen.Wij staan voor historische momenten in de Europese Unie. Het is fantastisch
dat er zoveel nieuwe toetreders zijn. Ik hoop dat wij bij de landen die daarna
komen, vooral in hun eigen belang, scherp zijn ten aanzien van de criteria.
Hierbij is er een link met Roemenië en Turkije. De burgers in de desbetreffende
landen hebben te maken met onvoldoende rechtspraak, democratie en vrijheid.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wellicht heeft het te maken met de overdracht van het dossier door de
heer Van Dijk aan de heer Eurlings – ik heb daar alle begrip voor –
maar in het betoog van de CDA-fractie mis ik het vaste agendapunt van de heer
Van Dijk in eerdere debatten, de preambule. In de brief van de regering wordt
hierover het nodige gezegd, waaruit ik afleid dat de regering het punt heeft
losgelaten. Heeft dit de instemming van de heer Eurlings? Hij heeft dit punt
namelijk niet aangeroerd.De heer Eurlings (CDA):Ik heb niet gelezen dat de regering dit heeft losgelaten. Het is wellicht
goed als zij daar nog nader op ingaat. Mijn fractie heeft altijd een consistente
lijn gevolgd. Het is aan de regering om uit te leggen hoe zij daarmee verdergaat.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De regering heeft dit niet aan de orde gesteld. In de Kamer hebben wij
over dit onderwerp een aantal keer een debat gevoerd en daarin was de heer
Van Dijk altijd zeer vasthoudend op dit punt. Ik zou het waarderen als de
heer Eurlings die vasthoudendheid voortzet.De heer Eurlings (CDA):Ook ik ben zeer vasthoudend. Ik vraag de regering op dit punt om nadere
uitleg. Als Nederland de enige in de EU zou zijn die aan dit punt hecht, gaat
het natuurlijk wel om een "trade-off": wat kun je binnenhalen en wat verlies
je hoe dan ook? In dat licht is het goed als de regering ingaat op wat hierover
is besproken, hoe de verschillende landen hierin staan en hoe
zij het traject verder ziet.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Ik wil beginnen met het punt waarmee de heer Eurlings eindigde,
de Lissabon-strategie. Ik heb de toespraak van de heer Pat Cox erop nagelezen.
Hij zegt: wij zijn bezig met een tien-jarenprogramma, wij zijn nu vier jaar
verder en alles wijst erop dat wij een achterstand hebben opgelopen. Dit geldt
voor Europa evenzeer als voor Nederland. Ook mijn fractie wil de regering
oproepen: geen woorden maar daden. De Lissabon-strategie moeten wij echt ter
harte nemen. In de gepresenteerde stukken valt te lezen dat vrijwel alle Europese
landen analyseren dat het bedrijfsleven een moeilijke periode doormaakt. Het
vestigings- en het investeringsklimaat gaan achteruit. De arbeidsmarkt wordt
verstikt. Door een grote hoeveelheid regels kan men namelijk weinig flexibel
reageren op situaties en ontwikkelingen. Dat moet echt veranderen, ook in
Nederland. De heer Wim Kok wordt aangesteld om in het kader van de mid-term
review de landen langs te gaan en vaart in het geheel te brengen. Daarop kan
niets tegen zijn. Maar het langsgaan van de landen en het opstellen van de
mid-term review mag niet voor stagnatie zorgen in het proces waarover al afspraken
zijn gemaakt. Wil de minister-president de zorgen van de fractie van D66 daarover
wegnemen?In het kader van best practices, oftewel het volgen van goede voorbeelden,
willen andere landen een voorbeeld aan het Nederlandse kennisinnovatieplatform
nemen. Zoals ik al eerder heb gezegd, vind ik dat Nederland met dat platform
meer aan de weg moet timmeren. Wij moeten enthousiasmerender laten zien dat
het goed is dat niet alleen de overheid zich met het onderwerp bezighoudt,
maar dat bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid gezamenlijk een koers
uitzetten in een platform en er achteraan gaan. Wil de minister-president
daarop eveneens reageren?Mij is opgevallen dat er een Raad voor het concurrentievermogen is. Daarbij
zijn echter maar liefst vijf Europese commissarissen betrokken. Als de Nederlandse
minister van Economische Zaken overleg wil voeren over dit onderwerp, moet
hij met vijf commissarissen aan tafel zitten. Het is een goed idee dat de
Nederlandse regering ervoor zorgt dat er in Europa één coördinerend
commissaris komt, met wie daarover van gedachten kan worden gewisseld.Het is volkomen logisch dat de top werd overschaduwd door de vreselijke
aanslagen die in Madrid hebben plaatsgevonden, en dat de strijd tegen het
terrorisme centraal stond. Op de top is één heel zichtbaar besluit
genomen, namelijk de aanstelling van de heer Gijs de Vries als antiterrorismecoördinator.
Vanaf deze plaats feliciteer ik hem namens de fractie van D66 van harte. Zijn
taak is vooral coördineren, stimuleren en aanjagen. Kortom, hij is gewapend
met de pen en het woord. Zó trekt hij Europa rond. De vraag is wat
voor resultaten dat zal opleveren. Inlichtingen- en veiligheidsdiensten in
de diverse Europese landen zijn weigerachtig om geheime gegevens met elkaar
te delen. Zij zijn bijvoorbeeld bang dat bronnen bekend worden gemaakt. Daarom
heb ik er een hard hoofd in dat er op korte termijn daadwerkelijk op een effectieve
manier zal kunnen worden samengewerkt. Op het congres van D66 heb ik de premier
van België horen zeggen dat wij moeten streven naar één
Europese inlichtingen- en veiligheidsdienst. Ik heb echter ook gelezen dat
daarvoor geen animo was, onder andere vanwege competentieperikelen en omdat
dan weer een heel nieuw, bureaucratisch orgaan in het leven zal worden geroepen.
Ik kan mij daarbij iets voorstellen. De regering deelt echter zelf aan de
Kamer mee dat de kans bestaat dat de vijf grote landen onderling informatie
gaan uitwisselen zonder daarbij de kleinere landen te willen betrekken. Dat
baart mij zorgen. Het betekent namelijk dat Nederland qua informatievoorziening
en -vergaring op een achterstand kan worden gezet.De heer Eurlings (CDA):De heer Dittrich maakt heel terecht een punt van de samenwerking van de
veiligheidsdiensten. Als wij meer echte samenwerking willen bereiken en minder
nationale trots, is het dan niet een ongemeen slecht signaal van het Europees
Parlement dat het de uitwisseling van persoonsgegevens met Amerika blokkeert?
Die weigering werd door D66 ondersteund. Als je zegt dat je er meer voor terug
wilt, dan is dat tot daaraan toe. Maar het signaal om ermee te stoppen is
toch ontzettend onvruchtbaar, juist als wij vooruit willen?De heer Dittrich (D66):U presenteert het verkeerd. In uw eigen inbreng deed u dat ook al. U doet
alsof het Europees Parlement heeft gezegd dat het geen gegevensuitwisseling
wil, omdat het niet wil dat de Amerikanen in het kader van de strijd terrorisme
aan gegevens komen. Zo ligt het niet. Dat weet de heer Eurlings ook. Het gaat
erom dat wij helemaal geen zekerheid hebben over wat de Amerikanen met de
gegevens doen en hoelang de gegevens worden bewaard. Het Europees Parlement
heeft vandaag om die reden tegen eurocommissaris Bolkestein gezegd dat hij
te ver ging. Het is niet zo dat wij in het kader van de strijd tegen het terrorisme
niet over gegevensuitwisseling willen praten. Het einde moet alleen wel zichtbaar
zijn. Bekend moet zijn wat er met de gegevens gebeurt, wanneer ze worden vernietigd
enzovoort. Over die zaken moet nog worden gesproken. Het is best mogelijk
dat overeenstemming wordt bereikt in nadere onderhandelingen. Daartoe zullen
de Amerikanen echter over de brug moeten komen. Mijnheer Eurlings, het is
tweerichtingsverkeer. De Europeanen moeten niet verplicht worden tot het geven
van alle gegevens aan de Amerikanen zonder dat zij daar iets voor terug mogen
vragen. Een effectieve vuist tegen terrorisme vergt dat de Amerikanen hun
gegevens met de Europese partners moeten delen.De heer Eurlings (CDA):Dat is precies wat ik betoogde. Wij vinden elkaar dus op dat vlak. Volgens
mij was u het eens met mij toen ik een interruptie stelde dat beter was geweest
als het Europees Parlement met steun van de fractie van D66 het signaal had
afgegeven dat het er meer voor terug wilde krijgen en dat het links en rechts
een extra voorwaarde wilde toevoegen. Dat was beter dan het signaal dat links
samen met D66 in het Europees Parlement heeft afgegeven dat moest worden gestopt
met dit verdrag of met deze overeenkomst, omdat de Commissie anders had moeten
handelen. Dit is als schieten met een bazooka op een mier.
Nu is het signaal afgegeven dat de informatievoorziening moet worden stopgezet,
terwijl die juist hard nodig is. Het was beter geweest als was ingezet op
het verbeteren van de randvoorwaarden.De heer Dittrich (D66):Ik ben het helemaal niet met u eens dat het signaal is afgegeven dat er
is gestopt en er verder niets meer wordt ondernomen. Het afgegeven signaal
is dat de Amerikanen over de brug moeten komen, met andere gegevens moeten
komen en de Europese partners op een veel gelijkwaardiger niveau moeten behandelen.De vaste commissie voor Justitie heeft onlangs een bezoek aan Europol
afgelegd. Ik ben nogal geschrokken van het feit dat Europol enigszins geïsoleerd
opereert. De strijd tegen het terrorisme betekent dat de diverse lidstaten
en politieorganen hun gegevens met Europol moeten delen. Dat is op dit ogenblik
nog niet adequaat geregeld en moet dus worden veranderd. Ik lees dat er wederom
is gesproken over het versnellen van wetgevingsprocedures en dergelijke en
dat dit ook in de Tweede Kamer moet gebeuren. Op zichzelf heeft het kabinet
daar gelijk in. Het is alleen belangrijk dat opnieuw rekening wordt gehouden
met het algemeen belang en met de bescherming van privacygegevens, gelet op
de gebeurtenissen in Madrid en de andere beschikbare informatie. Ik hen net
een interruptiedebat met de heer Eurlings gevoerd. Ik zal dat niet herhalen.
De fractie van D66 wenst dat een hernieuwd evenwicht wordt gezocht. In haar
ogen moeten AIVD-gegevens in de rechtszaal een rol kunnen spelen, mits er
zorgvuldig mee omgesprongen wordt. Dit zeg ik voor het eerst.Er is vooruitgang geboekt in de IGC. Alles vindt echter achter gesloten
deuren plaats. Burgers in Europa weten daarom absoluut niet wat er gaande
is. In de krant valt te lezen dat de heer Miller bereid was om water bij de
wijn te doen toen hij nog premier van Polen was. Misschien ligt dat nu anders,
maar nooit is bekend wat in de onderhandelingen wordt besproken. Ook is niet
bekend of Polen andere dingen in ruil daarvoor eist. De fractie van D66 is
er dus een groot voorstander van dat zo groot mogelijke duidelijkheid wordt
geboden. Dat is mogelijk als de top wordt vervroegd en plaatsvindt voor de
Europese verkiezingen. Mijn collega Timmermans gaat daar dadelijk nader op
in. Ik wil volstaan met te zeggen dat de fractie van D66 zijn verzoek ondersteunt.
De top zou voor de Europese verkiezingen moeten plaatsvinden, zodat de resultaten
van de grondwet aan de Europese burgers kunnen worden voorgelegd.Over meerderheidsbesluitvorming is al vaak gesproken. Het vetorecht over
de meerjarenbegroting heeft ons nooit zoveel opgeleverd. Ik wil daar nu niet
bij stilstaan.Roemenië is aan de orde geweest. In dat land heerst nog veel corruptie
en gaat het duidelijk niet goed met de mensenrechten. Een krachtig signaal
aan Roemenië is absoluut op haar plaats. Wat ons betreft worden de onderhandelingen
niet gestaakt; daarentegen zou in het kader van die onderhandelingen tegen
Roemenië ferm opgetreden moeten worden met de mededeling: als dit zo
doorgaat en er weinig of geen vooruitgang wordt geboekt, zult u niet tot de
Europese Unie kunnen toetreden.Ik wil nog een enkel woord spreken over de situatie in het Midden-Oosten.
Daarbij staat het Israëlisch-Palestijnse conflict natuurlijk centraal.
Ik vond het heel terecht dat de Nederlandse regering de moord op sjeik Yassin
veroordeelde. Van de regering wil ik nog graag vernemen welke initiatieven
de Europese Unie gaat ondernemen om te proberen een oplossing van het Israëlisch-Palestijnse
conflict te bewerkstelligen. Ik volsta met te zeggen dat de fractie van D66
het geen gek idee zou vinden als na terugtrekking van de Israëlische
troepen uit de Gazastrook daar internationale aanwezigheid komt. Wij willen
van die aanwezigheid de Nederlandse deelname niet op voorhand uitsluiten.
Uiteraard zou dit idee verder uitgewerkt moeten worden.Voorzitter. Vandaag en morgen wordt in Duitsland over de situatie in Afghanistan
een top gehouden. Minister Van Ardenne is daar aanwezig. Ik heb niet kunnen
terugvinden wat de Nederlandse inzet is bij de besprekingen over Afghanistan.
Er zijn in dat land ontzettend veel ontwikkelingen. Graag krijg ik dus duidelijkheid
over de Nederlandse inzet. Tot slot: Europa verkeert met de aanstaande uitbreiding in een belangrijke
fase. Ik vind dat in Nederland in het algemeen over deze uitbreiding te angstig
wordt gesproken. De uitbreiding kan ontzettend veel kansen bieden voor een
sterker Europa en daarmee voor een sterker Nederland.De heer Timmermans (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De versnelling van de Europese samenwerking kon
bijna niet een triestere aanleiding hebben: de aanslag in Madrid. Die heeft
ons allemaal geraakt. Er zal volgende week door de Kamer uitvoerig bij stil
worden gestaan in een overleg met andere bewindslieden. Daarom wil ik er nu
niet op ingaan. Wel wil ik opmerken dat het feit dat deze aanslag heeft plaatsgevonden,
heeft gewerkt als een reactivering van de noodzaak tot nauwere Europese samenwerking
op een aantal terreinen. Die reactivering beoordeel ik als zeer positief.Laat ik net als de heer Dittrich mijn betoog beginnen met opmerkingen
over de eigenlijke aanleiding voor de voorjaarstop: de stand van de Europese
economie. De reactivering van de samenwerking op dat punt schiet nog sterk
tekort. Men heeft voor verbetering van de Europese economie een commissie
benoemd onder leiding van Wim Kok. Echter, het feit dat men een commissie
benoemt en niet overgaat tot het elkaar afrekenen op concrete maatregelen,
is natuurlijk een testimonium paupertatis. Het zou veel beter zijn geweest
als de regeringen tijdens de voorjaarstop hadden gezegd welke maatregelen
zij hebben genomen. Voor de reactivering van de Europese economie is niet
kletsen, maar poetsen nu het parool. Commissies lossen de problemen niet op.
De instelling daarvan kan misschien helpen om een aantal punten duidelijk
te maken, zodat de regeringen alibi's hebben om thuis op te kunnen treden
en daar bijvoorbeeld te kunnen zeggen: dit is de gemeenschappelijke analyse,
we moeten hervormen. Het komt evenwel aan op de echte hervormingen en daarover
maak ik mij zorgen, want tot een aantal Europese regeringen is de urgentie
daarvoor niet doorgedrongen. Helaas zitten daar ook regeringen bij die onder leiding van sociaal-democraten staan.Over de benoeming van Wim Kok heb ik nog een vraag aan de minister-president.
Volgens Het Financieele Dagblad is de benoeming meer ondanks dan dankzij de
Nederlandse regering tot stand gekomen. Die benoeming zou namelijk niet de
prioriteit van de regering hebben en meer toeval zijn. Ik hoop dat de minister-president
kan bevestigen dat dat niet waar is en dat de benoeming het gevolg is van
de inzet van de regering.Met mijn korte analyse van de economische situatie heb ik al gezegd dat
er iets moet gebeuren en dat niet alleen maar papieren heen en weer moeten
worden geschoven. Die analyse is ook door de heer Bolkestein gemaakt. Ik meen
dat hij gelijk had met zijn opmerking aan het adres van de regeringsleiders:
jullie moeten nu eindelijk eens wat doen. Maar die mijnheer Bolkestein, wat
wil hij nu eigenlijk? Hij zegt als een soort prima donna: of ik nu wel of
niet als eurocommissaris aanblijf, hangt heel erg af van de minister-president,
want hij zal mij moeten vragen of ik alsjeblieft wil aanblijven. Wat vindt
de minister-president daarvan? Is dat de wijze waarop wij in Nederland omgaan
met de benoeming van de eurocommissaris? Waarom hebben wij eigenlijk nog geen
antwoord van de minister-president gekregen?De voorzitter:Kunt u aangeven op welke bladzijde van het verslag van de Europese Raad
u dit onderwerp heeft aangetroffen? Wij bespreken vanavond dit verslag.De heer Timmermans (PvdA):Dit is naar aanleiding van het verslag van de Europese Raad.De voorzitter:De wereld is groot, de zaal is groot en de avond is lang, maar beperkt
u zich een beetje tot de agenda.De heer Timmermans (PvdA):Het is uw goed recht om voor de heer Bolkestein op te komen. Dat wil ik
u ook niet ontzeggen.De voorzitter:Laten wij het kort houden. Wilt u uw laatste woorden terugnemen?De heer Timmermans (PvdA):Als u er aanstoot aan neemt, neem ik ze graag terug.De voorzitter:Ja, ik neem er aanstoot aan. Ik dank u voor het terugnemen van die woorden.
Ze waren zeer onterecht.De heer Van Bommel (SP):Wat is voor de PvdA de gewenste procedure om aan dergelijke functionarissen
te komen? Voor de heer Kok moet er een uitdrukkelijk verzoek komen, niet ondanks,
maar dankzij Nederland. Nederland moet in de voorste linies staan om die topper
binnen te halen. Voor de heer Bolkestein is er kennelijk een andere procedure.De heer Timmermans (PvdA):Ik heb de minister-president gevraagd om te schetsen hoe het is gegaan
met de heer Kok. Klopt de schildering in Het Financieele Dagblad? Ik wacht
het antwoord rustig af.Wat de eurocommissaris betreft, hebben wij samen met onder anderen de
LPF-fractie gestreefd naar een benoeming in alle openbaarheid via openbare
kandidaatstelling en via een debat in de Kamer. Wij willen daar graag aan
vasthouden, ook voor de benoeming van de nieuwe eurocommissaris.De heer Van Bommel (SP):Daar geef ik graag steun aan, maar het punt is dat je niet selectief moet
zijn en moet kijken naar het belang van Europa, niet zozeer naar het Nederlandse
belang en al helemaal niet naar het eigen partijbelang. Ik heb toch de indruk
dat u het laatste zwaar laat meewegen bij de benoeming van dergelijke functionarissen.De heer Timmermans (PvdA):Ik weet niet waar u dat in hemelsnaam vandaan haalt. De PvdA heeft niets
ondernomen om te bewerkstelligen dat de heer Kok in die functie wordt benoemd.
Ik vraag alleen aan de minister-president hoe het is gelopen tijdens die top,
puur uit nieuwsgierigheid.De heer Dittrich (D66):Dat roept wel de vraag op of de PvdA vindt dat bijvoorbeeld over de kandidatuur
in het openbaar had moeten worden gedebatteerd in de Kamer dan wel dat er
meerdere personen hadden moeten worden gekandideerd, zodat aan hen vragen
hadden kunnen worden gesteld. Kortom, welke procedure had u het liefst gewild?De heer Timmermans (PvdA):Bedoelt u het voorzitterschap van die commissie?De heer Dittrich (D66):Ja, de mid-term review Lissabon.De heer Timmermans (PvdA):Mijn waardering voor de heer Kok is zeer groot. Ik heb heel veel respect
voor hetgeen hij voor dit land heeft betekend. Maar de functie die hij nu
in Europa heeft gekregen, lijkt mij niet van een dusdanig belang dat daaraan
een procedure vooraf had moeten gaan zoals voor de benoeming van een eurocommissaris.
Het lijkt mij van een andere orde. De PvdA is te vinden voor iedere procedure
die zo open mogelijk is, maar ik dacht dat het in dit geval niet tot de mogelijkheden
zou behoren.Ik kom bij de Intergouvernementele Conferentie. Ik stel tot mijn voldoening
vast dat de tegenstelling groot-klein op het punt van de samenstelling van
de Commissie op initiatief van de Benelux lijkt te zijn doorbroken. Ik hoor
graag van de minister-president hoe dat is gegaan. Er is nu blijkbaar overeenstemming
tussen de Benelux en de Visegrad-landen over die formule: tot 2014 ieder land
een eurocommissaris en vanaf dat moment het rotatiesysteem zoals afgesproken
in Nice. Ik vind dat een mooie doorbraak, ook gelet op de samenstelling van
de groep. Niemand kan nu meer zeggen dat het gaat om een tegenstelling tussen
groot en klein. Niemand kan ook meer zeggen dat het gaat om een tegenstelling
tussen oude en nieuwe lidstaten. Zij zitten allemaal in die Benelux-Visegrad-groep.
Als het initiatief daartoe is gekomen van de Nederlandse regering, wil ik
haar zonder omhaal van woorden daarvoor complimenteren. Ik vind het een verstandige
benadering. Het betekent overigens wel dat de desiderata van de VVD en het
CDA in de Kamer, die per definitie ad calendas graecas een eigen eurocommissaris
wilden, nu van de baan zijn. De PvdA-fractie zal daar echter geen traan om
laten. Ik heb ook niet de indruk dat de grote voorstanders van die ene eurocommissaris
er nog veel woorden aan vuilmaken, tenzij de heer Van Baalen mij nu corrigeert.De heer Van Baalen (VVD):Waar haalt de heer Timmermans vandaan dat CDA en VVD hun positie zouden
hebben opgegeven ten aanzien van die eurocommissaris?De heer Timmermans (PvdA):Soms trek je conclusies op basis van dingen die níét gezegd
worden. Eerst werd voortdurend op dit punt getamboereerd, maar op dit moment
wordt in alle toonaarden gezwegen. Ik hoor de heer De Nerée nu pruttelen;
misschien wil hij er nog wat over zeggen. Dat men er niets over zegt, zou
kunnen betekenen dat men het geen aangelegen punt meer vindt. Als dat niet
zo is, zal de heer Van Baalen niet nalaten mij te corrigeren.De heer Eurlings (CDA):Voor de tweede maal roep ik de heer Timmermans op tot wat meer inhoudelijkheid
in debat. Een stemhebbend commissaris per lidstaat heb ik in mijn bijdrage
als een van de topprioriteiten van het CDA genoemd.De heer Timmermans (PvdA):Dat is mij misschien door de woordenbrij ontgaan.Ik kom op de stemmenweging in de Raad. Wij zeggen ja tegen een afgewogen
compromis, maar steunen de lijn van het kabinet: geen compromis ten koste
van alles. Als het compromis zou betekenen dat de besluitvorming moeilijker
in plaats van makkelijker wordt, dan is dat geen compromis waar de minister-president
mee thuis kan komen.Met voldoening constateer ik dat op het punt van – laat ik het huiselijk
zeggen – God in de grondwet de minister-president het hoofd in de schoot
legt en zich neerlegt bij de wens van de meerderheid van de Tweede Kamer.
Ook dat is winst.De heer Dittrich (D66):Als dat waar is, zou ik het ermee eens zijn, maar ik lees slechts dat
de minister-president het nu niet aan de orde heeft gesteld. Leidt de heer
Timmermans daaruit af dat het helemaal van de baan is, of was het een pas
op de plaats en gaat de minister-president er op een volgende top weer voluit
over praten?De heer Timmermans (PvdA):Ik heb enige ervaring met Europese onderhandelingen. Als je als lidstaat
aangeeft wat je hoofdpunten van onderhandeling zijn – het kabinet heeft
de meerjarenbegroting en het Stabiliteits- en groeipact genoemd – dan
luistert men niet meer naar andere dingen. Die breng je dan niet meer wezenlijk
in in de onderhandelingen. Zo lees ik het verslag. De minister-president persisteert
niet meer op het punt van God in de grondwet. Hij kan er later op terugkomen,
maar dat zal men heel vreemd vinden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Welk politiek doel streeft de heer Timmermans na door het onderwerp consequent
anders aan te duiden dan het in de stukken geagendeerd is? Hij spreekt huiselijk,
zoals hij het noemt, van God in de grondwet. Keer op keer is echter aangegeven
wat de intentie van de regering en een aantal fracties in dit huis is. Het
gaat erom, bij het schetsen van de geschiedenis van de Europese samenwerking
te verwijzen naar de tradities die daaraan hebben bijgedragen. De heer Timmermans
wekt de indruk dat hij het onderwerp wat badinerend opzij wil zetten. Ieder
zijn eigen stijl, maar hij zou er goed aan doen om dat bij dit onderwerp niet
te doen en het te hebben over de zaak waar het om gaat, namelijk een verwijzing
naar de joods-christelijke traditie naast de humanistische traditie. Als de
heer Timmermans dat uit de Europese geschiedenis wil wegpoetsen, moet hij
dat zeggen.De heer Timmermans (PvdA):Nee, ik wil dit bepaald niet wegpoetsen uit de Europese geschiedenis,
al was het alleen omdat het ook mijn traditie is. Ik ben rooms-katholiek en
ik ben opgevoed in de joods-christelijke traditie. Het is ook mijn achtergrond.
Ik ben daar trots op. Ik geef slechts aan dat ik dit niet vind passen in een
constitutioneel verdrag. De suggestie wordt gewekt dat je met het noemen van
het ene, het andere uitsluit. Dat is niet de bedoeling van een constitutioneel
verdrag, dat hoort niet thuis in een constitutioneel verdrag. Dat mag absoluut
niet worden geïnterpreteerd als een gebrek aan respect voor mensen die
dat wel vinden of voor die traditie. Dan zou ik als het ware een gebrek aan
respect voor mijn eigen achtergrond en traditie hebben.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is precies de reden dat ik u die kritische vragen stel, omdat u wel
die indruk wekt. Laten wij het benoemen bij het onderwerp waar het over gaat
en geen andere motieven en intenties aan andere fracties of de regering voorhouden.
Het gaat om een vermelding van de tradities. Ik nodig u uit ook die laatste
stap te zetten. Als de humanistische waarden expliciet in de preambule benoemd
worden, dan is er ook vanuit uw perspectief alles voor te zeggen om dat niet
eenzijdig te doen en ook naar de andere waarden te verwijzen. Dat is alles
wat er in deze discussie steeds gevraagd is. Nogmaals, doet u daar niet badinerend
over.De heer Timmermans (PvdA):Ik gebruik de formule "God in de grondwet", omdat deze formule in het
politieke discours over dit onderwerp wordt gebruikt. Dat mag u niet uitleggen
als badinerend zijn over dit onderwerp. Ik zal de laatste zijn die daarover
badinerend is. Ik vind wel dat zo'n verwijzing niet thuishoort in een constitutioneel
verdrag. Doe je dat wel, dan heb je ook de plicht om allerlei andere dingen
te noemen. Dan hoort ook de islamitische traditie thuis in de wordingsgeschiedenis
van Europa en dan zou je die ook moeten noemen, met als gevolg dat je dan
weer andere discussies opentrekt. Daarom zeg ik: laat het eruit, doe het niet,
want het is nergens voor nodig. Ik stel vast dat het voor de Nederlandse regering
blijkbaar niet meer zo'n belangrijk punt is als eerder het geval was, omdat
de regering tijdens het overleg niet de moeite heeft genomen om er nog eens
de nadruk op te leggen. Dat is het enige wat ik wilde zeggen.Dan kom ik te spreken over het moment van besluitvorming over het constitutionele
verdrag. Als mijn ervaring op dit punt mij niet bedriegt, dan is een afspraak
voor een bijeenkomst per definitie ook een doel om overeenstemming te bereiken.
Als regeringsleiders met elkaar afspreken dat zij op 15 juni zullen besluiten
over de grondwet, dan is er niets maar dan ook niets dat ertoe zal aanzetten
om eerder alle problemen op te lossen. Dan gaat iedereen wachten op de laatste
bijeenkomst, op de laatste nacht, op de nacht van de lange messen. Dan moeten
echt de compromissen worden bereikt. Zo werkt het in Europa.
Het is nooit anders gegaan. Als dat wel zo is, laat ik mij graag door mensen
met meer kennis en ervaring corrigeren. Als je dat weet, kun je niet, zoals
de heer Eurlings, volstaan met te zeggen: als het zo uitkomt, mag het ook
wel eerder. Dan zul je moeten zeggen dat je graag wilt dat het eerder plaatsvindt.
Dan roep ik de minister-president op om in zijn contacten met de Ierse voorzitter,
die daar per slot van rekening over gaat, te benadrukken dat de Nederlandse
regering en de Nederlandse Tweede Kamer een grote voorkeur hebben voor besluitvorming
voordat de Europese verkiezingen plaatsvinden. Ik weet ook dat de marges klein
zijn. De heer Zapatero komt, als ik het wel heb, pas eind april in de regering.
Pas vanaf dat moment kun je echt nuttig gaan onderhandelen. Tussen eind april
en 15 juni zit niet veel tijd. Als ik echter lees hoe positief iedereen
is over het vinden van een compromis, dan moet het ook mogelijk zijn om tussen
eind april en eind mei tot besluitvorming te komen. Ik roep de minister-president
daarom op, zich er maximaal voor in te spannen om ervoor te zorgen dat voor
de Europese verkiezingen al duidelijk is welke structuur Europa in de toekomst
heeft. Dat vind ik getuigen van respect voor de Europese kiezers, en dan gebruik
ik de woorden die stonden in het hoofdredactioneel commentaar van NRC Handelsblad
van gisteravond.De heer Van der Staaij (SGP):Betekent dit dat de heer Timmermans de Europese verkiezingen een goed
kader vindt om het oordeel van de kiezer te vragen over de Europese grondwet?De heer Timmermans (PvdA):Ik geloof dat ik weet waar u naartoe wilt. Ik neem aan dat u dit met uw
vraag impliciet afzet tegen het referendum over de Europese grondwet. Of begrijp
ik u verkeerd?De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb begrepen dat vragen altijd kort moeten zijn. Ik dacht daarom: ik
stel een korte, heldere vraag. Zijn de verkiezingen voor u een geschikt kader
om het oordeel van de kiezer over die grondwet te vragen?De heer Timmermans (PvdA):Het grondwettelijk verdrag gaat over hoofdpunten van het Europees beleid.
Wij weten dat daarover op korte termijn besluiten worden genomen en wij weten
ook dat er tussen 10 en 13 juni Europese verkiezingen zijn. Ik vind dan
dat wij alles op alles moeten zetten om voor die verkiezingen tegen de kiezers
te kunnen zeggen: dit compromis hebben wij bereikt, dit heb ik binnengehaald
en dit heb ik helaas niet binnengehaald; wat vindt u ervan, kiezer? Ik vind
dat dat onderdeel mag zijn van het debat rond Europa dat samengaat met een
campagne voor de Europese verkiezingen.De heer Van der Staaij (SGP):Maar het gaat wel om de inzet van de nationale vertegenwoordigers bij
die Europese grondwet, terwijl de verkiezingen gaan over de leden van het
Europees Parlement. Hoe moet ik als kiezer mijn oordeel over wat daar gebakken
is nu geldend maken bij een verkiezing voor het Europees Parlement?De heer Timmermans (PvdA):Het Europees Parlement, waar je mensen naar afvaardigt, zal moeten werken
met de nieuwe spelregels die door de nationale regeringen worden afgesproken
in de Intergouvernementele Conferentie. Je mag van kandidaten voor het Europees
Parlement verwachten dat zij hun visie geven op de invulling van die spelregels.
Als er voor de verkiezingen echter geen helderheid over is welke kant het
zal opgaan, zullen zij alleen maar steeds weer kunnen aangeven wat zij graag
willen. Een en ander heeft evenwel geen enkele invloed op het proces dat zich
nog moet voltrekken. Het is een ingewikkeld antwoord op een vrij eenvoudige
vraag. Ik herhaal dat ik het van respect voor de kiezer vind getuigen, als
je hem voor de verkiezingen kunt vertellen wat er in de structuur voor Europa
is afgesproken en wat de gevolgen daarvan zijn voor het functioneren van het
Europees Parlement. Je kunt dan aan de kandidaten voor het Europees Parlement
vragen of zij daar tevreden mee zijn, wat zij daarmee gaan doen en wat dit
betekent voor het functioneren van het Parlement. Dat is toch een prima item
voor een Europese verkiezingscampagne?De heer Van der Staaij (SGP):"Respect voor de kiezer" klinkt altijd heel goed en iedereen is daar onmiddellijk
voor, maar het is de vraag of die vlag de lading wel helemaal dekt. Bij de
discussie over het referendum is al aangegeven dat er heel wat voorbereidingstijd
nodig zou zijn om een weloverwogen oordeel van kiezers te vragen over die
grondwet. Er zou zelfs een apart referendum over worden gehouden. Nu is het
echter maar een onderdeel van die campagne. Bij vervroeging zou er ook nog
maar betrekkelijk weinig tijd zijn om het aan de orde te laten komen. En dan
moet het ook nog eens via een oordeel over de inzet van de nationale regeringen.
Kortom, "respect voor de kiezer" klinkt heel goed, maar in de praktijk schotelt
u daarmee wel een heel ingewikkelde mix voor.De heer Timmermans (PvdA):Dat ben ik met u eens. Ik zal ook de eerste zijn om te erkennen dat de
hele Europese politieke structuur bepaald niet overloopt van helderheid. Als
je een politiek debat voert over Europa, zul je nationale keuzes, nationaal
beleid, Europese keuzes en posities van Europese fracties altijd door elkaar
heen zien lopen. Dat is een teken van het gebrek aan volwassenheid en volkomenheid
van het Europese politieke systeem. De focus van de politiek in Europa zal
tot in lengte van jaren op het niveau van de lidstaten blijven. Ik ben het
dus met u eens dat er sprake is van onhelderheid. Dat is echter niet het gevolg
van mijn keuze, maar van de structuur van de Europese politiek. De Europese
Unie is nu eenmaal geen federatie en zal dat ook niet worden. Zij heeft ook
geen nationale status en zal die ook niet krijgen. Daarom moet zij zich behelpen
met die elementen. Met u zeg ik dat dit niet bijdraagt aan de helderheid,
maar het is een fact of life waar wij mee zullen moeten werken.Ik heb begrepen dat bijvoorbeeld de Franse president heeft gezegd dat
hij graag wil dat er pas na de verkiezingen wordt besloten over de Europese
grondwet, omdat hij daar geen gedoe over wil hebben in de verkiezingscampagne.
Ik vind die houding – ik beschuldig de minister-president daar overigens
niet van – getuigen van gebrek aan respect voor de kiezer. Dat roept
bij mij de vraag op of, als de minister-president zich niet wil inzetten voor
vervroeging, hieruit mag worden afgeleid dat hij bang is voor
de kiezer. Of heeft hij daar andere redenen voor?Ik maak nog een korte opmerking over de Nederlandse prioriteiten in relatie
tot de meerderheidsbesluitvorming. De PvdA-fractie is nooit voorstander geweest
van het vetorecht bij de meerjarenbegroting, omdat dit wapen veel vaker tegen
je gebruikt zal worden dan dat je het zelf zult kunnen inzetten. Ik zie nu
op dat punt voortschrijdend inzicht bij het kabinet. Het kabinet zegt immers:
als wij de nettobegrenzer kunnen binnenhalen, dan behoeven wij niet vast te
houden aan het veto bij de meerjarenbegroting. Ik juich dat toe. Ook voor
mijn fractie is het hoofdpunt van de inzet dat wij af moeten van die absurde
onevenwichtigheid tussen de lusten en lasten bij de Europese begroting. Ik
wil en kan niet meer aan de kiezer in Nederland uitleggen dat een Nederlander
zes keer zoveel aan Europa moet betalen als een Deen. Dat moet het hoofdpunt
zijn. Het vetorecht is daarbij geen hulp, maar juist een handicap. Het is
dus goed, als het veto van tafel gaat en er een nettobegrenzer voor in de
plaats komt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Timmermans haakt aan bij de inzet van de regering op dit punt.
Hij zegt evenwel dat het vetorecht eerder een handicap dan een hulpmiddel
is. Wat moet er volgens de PvdA-fractie gebeuren, als die nettobegrenzer er
niet komt? De regering zegt vast te houden aan het vetorecht, tenzij de nettobegrenzer
er komt. Is dat ook de positie van de PvdA-fractie?De heer Timmermans (PvdA):Dat is tactiek. Ik heb geleerd uit het verleden, bij andere kabinetten,
dat de Kamer zich niet te veel met de tactiek moet gaan bemoeien. Dat klinkt
wellicht overdreven bescheiden van mijn kant, maar ik wil het kabinet kunnen
afrekenen op het eindresultaat. Als het kabinet dat denkt te kunnen bereiken
door heel lang aan dat veto vast te houden – hoewel ik mij afvraag of
dat nog kan, nu zo openlijk in het verslag staat dat dat wel kan worden ingeruild –
dan moet het dat vooral doen. Hoe het kabinet dat doet, interesseert mij namelijk
niet. Als het gaat via het lang vasthouden aan het veto, waardoor je op de
langere termijn een gunstiger nettopositie voor Nederland krijgt, ben ik tevreden.
Hoe het gebeurt gebeurt het, als het maar wordt binnengehaald. Deze vorm van
onderhandelen is zo ingewikkeld, dat ik me niet met de details wil bemoeien
van hoe men er komt, als men er maar komt. Ik stel wel vast dat men steeds
meer op de lijn van de PvdA komt. Dat moet ik maar incasseren als winst!Ik sluit mij aan bij de conclusies die een aantal fracties trok op het
punt van Roemenië. Ik neem aan dat de heer Van Baalen daarop nog terug
zal komen. Ik spreek mijn zorg uit over de gang van zaken rond Cyprus. Wat
is de stand van zaken op dat punt? Nu lijkt ineens de Grieks-Cypriotische
regering het grootste struikelblok te zijn.Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van de heer Dittrich over het vredesproces
in het Midden-Oosten.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Het is wat vervreemdend om na het drama in Madrid vandaag
over de politiek-bestuurlijke perikelen in Brussel te praten. Toch is dat
uiteraard heel belangrijk. Vooruitlopend op het debat van volgende week over
het terrorisme vraag ik de premier hoe de stemming in Brussel tijdens de laatste
top was. Hoe denkt het kabinet over de formidabele uitdaging van het islamitisch
terrorisme en over de terreurdaden, beginnend met 11 september, doorlopend
naar Bali, Casablanca, Istanbul en Madrid? Dit is een regelrechte oorlogsverklaring
aan het vrije Westen en aan die islamitische landen die een bescheiden modernisering
in gang proberen te zetten. Denkt men daar in Europa ook zo over? Dat gevoel
is van groot belang. Er kan geen sprake meer zijn van naïviteit. Het
gaat om het projecteren van onze eigen welwillendheid en tolerantie op mensen
die het absoluut niet verdienen, en die de wereldbevolking en zelfs hun medegelovigen
gijzelen in fanatisme. Meer daarover volgende week.Wat ziet de Nederlandse burger als grootste bedreigingen voor het voortbestaan
van Nederland? Dat lezen we vandaag in Trouw. Niet de stijging van de waterspiegel,
ook niet het internationaal terrorisme, nee, tot de grootste bedreigingen
voor het voortbestaan van Nederland behoort volgens de publieke opinie de
Europese Unie, en het gebrek aan goede politici die Nederland in het buitenland
vertegenwoordigen. Dat gevoel leeft kennelijk bij veel mensen, vooral degenen
boven de 55 jaar. Zij zien de EU als een bedreiging voor het voortbestaan
van Nederland. Dat is opvallend, omdat velen van hen de Tweede Wereldoorlog
en de transformatie van Europa tot een continent van vrede en welvaart bewust
hebben meegemaakt. Ik krijg van de premier en de staatssecretaris graag een
uitvoerige reactie op deze buitengewoon schokkende enquêteresultaten
en de consequenties die men daaraan verbindt. "Europa best belangrijk" leeft
dus duidelijk iets anders tussen de oren van de gemiddelde Nederlander. De
discussie over de Europese eenwording vertoont wat mij betreft opvallende
overeenkomsten met de discussie die het afgelopen decennium is gevoerd over
het ontstaan van de multiculturele samenleving. In beide gevallen lijkt sprake
te zijn van een geleidelijk, min of meer sluipend proces, waarover de burger
weinig of niets heeft te zeggen. Hij ervaart het in ieder geval op die manier.
Hij voelt zich bedreigd in zijn voortbestaan. Deelt de minister-president
mijn analyse op dit punt?Ik kom tot "des Pudels Kern". Is de minister-president met mij van mening
dat het moment is gekomen op korte termijn een fundamenteel debat in de Kamer
te houden over de toekomst van de Europese Unie, het zogenoemde finaliteitsdebat?
Immers, over drie maanden vinden de verkiezingen voor het Europees Parlement
plaats, lijkt de ondertekening van de Europese grondwet een kwestie van tijd
en is er een referendum gepland, maar de kiezer, de Nederlandse burger ziet
Europa intussen als een bedreiging. Hoe komen wij hieruit? De heer Bolkestein
was veertien dagen geleden te gast in dit huis. Hij erkende dat die vraag
in het finaliteitsdebat nooit is gesteld. Hij stelde dat we moeten aanvaarden
dat Europa "a product in process" is. Gaandeweg zien we wel. Mij lag toen
op de tong bestorven: "...zien we wel waar het schip strandt."Wat voor Europa staat deze regering eigenlijk voor ogen? Is dat een Europa
gebaseerd op idealen, een waardegemeenschap? Ik denk dat dit de basis is waarover
wij het allemaal eens zijn in dit huis, een waardegemeenschap
die streeft naar vrede en stabiliteit. Ik ben voorts voor een pragmatisch
Europa met economische samenwerking en een vrijhandelsblok. Dat zou prima
zijn, maar gaan wij nog verder? Wat zijn letterlijk en figuurlijk de grenzen
van Europa? Koersen wij af op een federatie of zelfs een eenheidsstaat? Blijft
Europa verder groeien? Steken we de Bosporus over en gaan wij richting de
Oeral? Dit soort vragen moet toch aan de orde komen bij een Europese top?
Zo niet, is dat niet iets voor het Nederlandse voorzitterschap? De LPF-fractie
schrijft geen blanco cheque uit of blijft tickets uitdelen voor een trein
waarvan wij de bestemming niet weten. Het zal waarschijnlijk de Wladiwostok
Express worden, of de Siberië Expres.De heer Timmermans (PvdA):De Trans-Siberië Expres.De heer Herben (LPF):Dat is 'em! De heer Timmermans is goed thuis in het Russisch. Dank!Ik blijf nog even bij de heer Timmermans. Ik sluit mij kortheidshalve
aan bij zijn opmerking dat het niet aan gaat om ongeveer vijf dagen na de
verkiezingen een Europese top te houden om de grondwet af te ronden. Dat kan
toch niet? Dan neem je de burgers van Europa niet serieus. Ik zeg de heer
Eurlings na dat men er zorgvuldig mee bezig is, maar dan kun je niet nu al
stellen dat die grondwet ongeveer vijf dagen na de verkiezingen kan worden
afgerond. Neem daar ruimer de tijd voor. Als het proces sneller kan worden
afgerond, hetgeen volgens de grote landen in Europa mogelijk is, dan kan het
wellicht eind mei al klaar zijn.Is Nederland bereid onverkort vast te houden aan onze wensen, ook als
dat zou leiden tot een vertraging van het ondertekenen van de grondwet? Is
het kabinet bereid na te denken over tekstwijzigingen? Die zijn voor mijn
fractie namelijk essentieel. Zojuist werd in een debatje de preambule aangestipt.
Ons standpunt is wat dat betreft duidelijk. Als je in de preambule een verwijzing
opneemt naar de Grieks-Romeinse en de humanistische traditie, dan zou het
een vorm van geschiedsvervalsing zijn als je de joods-christelijke traditie
weglaat. Die moet er dan ook in, maar ik geef er de voorkeur aan dit soort
verwijzingen helemaal weg te laten uit de preambule. Voor mij hoeft die geen
geschiedenisles te zijn.De grondwet krijgt een lading die wij niet willen. We praten over een
verdrag dat oudere verdragen vervangt. In die zin levert dat een bijdrage
aan betere regelgeving en aan minder regels. Tegelijkertijd plakken wij het
etiket "grondwet" erop. Alleen al het woord "grondwet" suggereert veel meer
dan het is. Voor veel mensen, ook in Nederland, zal dat een onoverkomelijk
obstakel blijken te zijn, want een grondwet impliceert het gevoel van een
eenheidsstaat, een federatie. Is de minister-president bereid zich ervoor
in te zetten dat het het Verdrag van Dublin wordt, of wellicht het Verdrag
van Rome? Blijft men de term "grondwet" hanteren, dan blijven wij er problemen
mee houden.Hoe belangrijk is voor Nederland het vasthouden aan de richtlijnen van
het Stabiliteitspact, zeker nu Nederland naar alle waarschijnlijkheid zelf
niet in staat is om de komende jaren onder de norm van 3% te blijven?De heer Van Baalen (VVD):Ik ben het met u eens dat wij niet te maken hebben met een grondwet, maar
met een grondwettelijk verdrag. Bent u het met mij eens dat het erom gaat
wat erin staat? Op basis daarvan zal de VVD-fractie beoordelen of het "ja"
of "nee" moet zijn. Hoe zit dat met de LPF?De heer Herben (LPF):Ik ben het met de heer Van Baalen eens dat het altijd om de inhoud van
het verdrag gaat. Ik houd een onoverkomelijk probleem met de titel "grondwet".
In feite is de tactiek in Europa de laatste decennia geweest – de Europese
top vindt plaats na de verkiezingen – dat de burgers wel zullen volgen.
Wij noemen het een Europese grondwet, omdat dit lekker bekt, maar op een gegeven
moment worden de geesten rijp gemaakt voor een Europese federatie of voor
een eenheidsstaat zonder dat daarover een debat heeft plaatsgevonden en de
finaliteitsvraag überhaupt is gesteld. Ik wil het balletje dan ook terugkaatsen
naar de heer Van Baalen: bent u met mij van mening dat wij de finaliteitsvraag
moeten stellen? Zolang dat niet gebeurt, vind ik het woord "grondwet" te hoog
gegrepen.De heer Timmermans (PvdA):Ik ben het met de heer Herben eens dat dit geen grondwet is. Het is een
verdrag waarin een aantal grondrechten wordt geregeld. Daarmee wordt het nog
geen grondwet. Ik houd de heer Herben voor dat in dit verdrag juist wordt
vastgelegd dat er geen verdere federalisering van Europa plaatsvindt, maar
dat er juist wordt afgestapt van het idee van een steeds enger wordende unie.
Ik raad de heer Herben aan om dit nog eens goed na te lezen. Misschien wordt
hij met dit voorstel wel op zijn wenken bediend.De heer Herben (LPF):U weet dat het in de politiek vooral ook een kwestie is van beeldvorming.
Degenen die hebben meegeschreven aan deze constitutie, hadden die beeldvorming
in gedachte. Het was een kwestie van wishful thinking. Je kunt zeggen dat
er in het verdrag niets staat over federalisme waaraan ik mij zou kunnen storen.
Met nadruk is het subsidiariteitsbeginsel erin opgenomen, waar wij veel belang
aan hechten. Dat onderwerp moet nog worden opgepakt. Wij hopen dat daarover
een grote conferentie wordt gehouden. Inhoudelijk ben ik het dus met u eens,
maar waarom wordt dan toch het beladen woord "grondwet" erop geplakt? U roept
met dat woord meer tegenstand op dan u medestanders krijgt.De heer Timmermans (PvdA):Ik vrees dat u op dat punt gewoon gelijk heeft en dat het gebruik van
het woord "grondwet" is gericht op Latijnse oren. Men gebruikt graag dat soort
begrippen om aan te geven dat men iets belangrijk vindt en dit leidt tot inflatie
ervan. Ik stel met de heer Herben vast dat dit in Germaanse landen vaak tot
misverstanden leidt, zoals ook in dit geval.De heer Herben (LPF):Zeker in Angelsaksische landen zoals Engeland en Ierland. De problemen
worden alleen al groter door de benaming. C'est le ton qui fait la musique.
Wil de minister-president toch nog eens naar de tekstuele kant van de constitutie
kijken?Is de minister-president de mening toegedaan dat het kandidaat-lidmaatschap
van Turkije gezien moet worden als een gepasseerd station vanwege de afspraken
die bijvoorbeeld in december 1999 zijn gemaakt door zijn voorganger, de heer Kok? De heer Bolkestein sprak bij een eerdere bijeenkomst over"onbehoorlijk
bestuur", als wij nu niet onderhandelen met Turkije. Hij erkende naar aanleiding
van een vraag van mij echter gelijktijdig dat het zeer reëel zou zijn
dat landen zoals Denemarken en Ierland, en naar mijn inschatting ook Nederland,
tegen die tijd een referendum houden. Zijn opmerking was toen nogal droog:
dat zou dan wel eens een pijnlijke uitkomst voor de Turken kunnen hebben.
Ik vind het op mijn beurt ook een vorm van onbehoorlijk bestuur dat mensen
valse hoop wordt gegeven. Hoe denkt de minister-president hierover? In het
debat over Roemenië en ook over Turkije wordt steeds gesproken over de
politieke criteria en de criteria van Kopenhagen. Als wij echter willen kijken
naar toetredende landen – daarbij gaat het niet alleen om Turkije, maar
ook om Roemenië of Bulgarije – moeten wij ook kijken naar de sociologische
factoren. Is de bevolking van zo'n land in staat om onze Europese gedeelde
waarden en normen over te nemen? Ik zal proberen om dit met een voorbeeld
aan te geven. Het staat nu nog 0-0 bij Nederland-Frankrijk. Dat is goed nieuws,
zou je zeggen. Je brengt een zo sterk mogelijk voetbalelftal in het veld.
Spelers die erbij willen komen en willen meespelen, moeten op dat niveau kunnen
meespelen. Wij kunnen het lidmaatschap van Europa dus niet zomaar openstellen
voor landen die gewoon nog niet op eredivisie- of in dit geval zelfs op wereldniveau
kunnen meespelen. Het holt Europa in feite uit als je uitbreiding en kwantiteit
belangrijker vindt dan de kwaliteit.In het stuk over de conclusies van het voorzitterschap lees ik dat het
verslag van de door de heer Kok voor te zitten groep maatregelen moet aangeven
die samen een samenhangende strategie vormen waarmee onze economie de doelstellingen
en streefcijfers van Lissabon kan verwezenlijken. Is dat niet een nette manier
om te zeggen dat de reeds vier jaar geleden in gang gezette zo ambitieuze
Lissabon-strategie feitelijk nog niets heeft opgeleverd?Door de benoeming van Gijs de Vries tot Europees antiterrorismecoördinator
is hij van de term "spuitgast" verlost die de heer Peper hem toebedeelde.
Toen "De Vries" in de krant stond, dacht ik niet aan Klaas de Vries en ook
niet aan Gijs de Vries, maar aan Peter R. de Vries; ik dacht: wat zullen wij
nu krijgen? Het gaat erom of de minister-president kan garanderen dat Nederland
tijdig kan beschikken over de benodigde informatie van de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten van de vijf grote Europese landen. Daar maak ik mij grote
zorgen over. Een Europese coördinator kan inderdaad een verbetering van
de situatie betekenen, maar ook een beperking. De werkelijke informatie-uitwisseling
vindt immers plaats binnen het bondgenootschap van de NAVO. SHAPE is niet
zo ver weg van Brussel, van het Europees Parlement. Is de heer De Vries niet
alleen bezig met coördineren binnen Europa, maar ook binnen de NAVO en
zelfs met grote spelers buiten de NAVO? Dat varieert van landen zoals Australië
en Indonesië. Het gaat er immers om dat wij internationaal alle informatie
krijgen die nodig is om het terrorisme te kunnen bestrijden. Daarover mogen
wij volgende week de degens uitgebreider kruisen, maar ik heb het nu over
het takenpakket van de heer De Vries.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Wij spraken vanmiddag al even over wat mijn fractie een ongelukkige
gang van zaken vindt, namelijk dat wij niet in staat zijn geweest om voor
de top van gedachten te wisselen over de Nederlandse inzet. Ik moet eerlijk
zeggen dat het mij na afloop van het vragenuurtje niet helderder was geworden.
Wilde de minister-president het nou niet of wilde de Kamer het nou niet? Wat
was er door de minister-president nou precies tegen onze voorzitter gezegd?
Ik heb het stenogram er nog niet op kunnen nalezen, maar ik beluisterde verschillende
lezingen over wat er nou precies is gezegd en hoe het precies is gegaan. Dat
vind ik hoogst onbevredigend, juist omdat mijn fractie zo hecht aan een dialoog
met het kabinet over belangrijke dingen en het goed kunnen uitoefenen van
onze controlerende taak. Het lijkt mij van belang dat wij deze onduidelijkheid
opgehelderd krijgen. Voor de toekomst moeten, wat mijn fractie betreft, echt
afspraken worden gemaakt waarmee daar waar er doorgeregeerd wordt, ook doorgecontroleerd
kan worden. Ik blijf, met excuses, voorlopig de term grondwet gebruiken. De grondwet
lijkt uit het slop te zijn. Daarover is mijn fractie erg verheugd. In navolging
van een aantal andere fracties pleiten wij ervoor dat de onderhandelingen,
nu daarop zicht bestaat, enige tijd voor de Europese verkiezingen afgerond
worden. Daarvoor is een deadline nodig. Die forceert het doen van compromissen.
Als de deadline achter de verkiezingen ligt, zullen de compromissen pas na
de verkiezingen gesloten worden. Het is mijn stellige indruk dat als dit zou
gebeuren, de kiezers zullen denken dat de politici verstoppertje spelen totdat
zij hun stem hebben uitgebracht. Vervolgens zal het compromis uit de hoge
hoed komen. De fractie van GroenLinks vindt dat kiezers politici moeten kunnen
beoordelen op hun ideeën en hun daden. Er moet dus een top komen voor
de verkiezingen. Ik vraag de minister-president, zich daarvoor sterk te maken.
Zet hij zich daarvoor in bij de Ieren en als hij collega's treft?Over de inhoud van de grondwet is niet veel gesproken. Ik wil twee positieverschuivingen
van de Nederlandse regering markeren. Ten eerste de joods-christelijke traditie.
Daarover is gesproken. Gebleken is dat de minister-president zijn mond heeft
gehouden. Hij heeft het punt laten gaan. Daaruit moeten wij de politieke conclusie
trekken dat hij dit punt heeft losgelaten. Als je een punt laat lopen en als
je er niet op terugkomt, zeg je daarmee tegen je collega's je verlies te nemen.
Het is daarmee afgekaart. Betekent dit dat de minister-president er niet meer
op terugkomt? Dan kunnen wij het debat op dit punt in de Kamer sluiten.Ten tweede de discussie over het vetorecht op de meerjarenbegroting in
relatie tot de nettobegrenzer. Nederland moet niet te veel bijdragen aan de
Europese Unie in relatie tot andere landen. Mijn fractie deelt deze stelling.
Toen wij in het algemeen overleg spraken over de financiële perspectieven,
kwam dit punt aan de orde. Voor minister Zalm was er toen sprake van een theoretische
exercitie: hoe verhoudt de ene kwestie zich tot de andere? Hij keek naar het
plafond en vervolgens naar de punten van zijn schoenen. Het zou volgens hem
kunnen dat er een relatie was. Nu staat er echter klip en klaar
dat het kabinet bereid is, het vetorecht in te ruilen voor een goede nettobegrenzer.
Dit heeft mijn steun. Ik constateer echter een positieverandering. Dit punt
is daarmee de facto als hard onderhandelingspunt van tafel.Bij de afgelopen top was de Lissabon-agenda geagendeerd. Het is echter
volstrekt logisch dat het vooral een top is geworden over de bestrijding van
het terrorisme. De aanslagen in Madrid hebben pijnlijk duidelijk gemaakt dat
ook Europa niet gevrijwaard blijft van terroristische aanslagen. Alle actie
die er daags na de aanslagen in EU-verband is genomen, geeft mij echter een
onwerkelijk gevoel. Er is na 11 september toch al veel afgesproken over
betere samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding? Nu blijkt dat
er veel is afgesproken, maar dat er in de praktijk in feite weinig is geconcretiseerd.
Waar concrete afspraken zijn gemaakt, lopen heel veel lidstaten, soms om begrijpelijke
redenen, ver achter bij de uitvoering. Ook schort het aan de samenwerking.
Dat blijft een pijnlijke constatering.Op 10 september 2001, een dag voor de aanslagen van 11 september,
presenteerde GroenLinks haar visie op Europese samenwerking op het gebied
van justitie. Die notitie heet Montesqieu en de Europese Unie. Daarin werd
opgeroepen om beter en meer samen te werken op het gebied van grensoverschrijdende,
zware criminaliteit en dus ook terrorisme. Er werd gepleit voor een Europees
openbaar ministerie dat bevoegd is voor een beperkt aantal misdaden. De voorwaarde
voor steun van GroenLinks was dat parlementaire en juridische controle op
dit Europees OM gewaarborgd was. Daarnaast pleitten wij, vanwege de toenemende
Europese samenwerking op het gebied van politie en justitie, onder meer voor
Europese minimumnormen voor het strafproces, die iedereen binnen de EU eenzelfde
basisbescherming zouden bieden. Juist deze minimumnormen sneuvelen namelijk
wel eens bij de bestrijding van terrorisme. Spanje heeft de hardste wetgeving
op dit gebied, maar dat heeft de aanslagen niet helpen voorkomen. Dat zou
tot nadenken moeten stemmen.De heer Dittrich (D66):U heeft het over diverse misdrijven die onder terrorisme vallen. Verstaat
u daaronder ook extremisme op het gebied van dierenrechten, waarbij activiteiten
worden ontplooid die in andere landen als terrorisme worden beschouwd?De heer Duyvendak (GroenLinks):In de Kamer hebben wij een debat gevoerd over dierenactivisme, "terrorisme"
genoemd. Dat gaat mijn fractie te ver.De heer Dittrich (D66):In andere Europese landen wordt dit geschaard onder terrorisme. U maakt
daar een uitzondering voor, terwijl u tegelijk pleit voor een veel betere,
grensoverschrijdende aanpak. In dat geval zou het juist de GroenLinks-fractie
ter harte moeten gaan om het dierenactivisme dat overgaat in extremisme, ook
onder terrorisme te vatten en internationaal aan te pakken.De heer Duyvendak (GroenLinks):Wat versta je onder "terrorisme"? Daarover is altijd een debat. Voor GroenLinks
is daarvoor cruciaal dat mensenlevens in het geding zijn. Hoe ernstig wij
extreem dierenactivisme ook vinden en hoe scherp wij het ook veroordelen,
wij vinden dat die Europese samenwerking voor een beperkt aantal misdrijven
moet gelden – niet alleen terrorisme overigens. Ook moet men het nationale
strafrecht zijn gang laten gaan.De heer Dittrich (D66):In uw definitie is er dus enkel sprake van terrorisme als mensenlevens
in het geding zijn, dus bijvoorbeeld niet als er sprake is van de vernietiging
van objecten en grootschalige aanslagen op infrastructuur, waardoor een heel
land kan worden lamgelegd.De heer Duyvendak (GroenLinks):In die gevallen, met zware explosies en dergelijke, is het moeilijk voorstelbaar
dat er geen mensenlevens in het geding komen. Maar wij vinden inderdaad dat
er grenzen zijn tussen terrorisme en politiek gewelddadig activisme. Wij vinden
ook dat je die grenzen goed in het oog moet blijven houden.Wij wensen Gijs de Vries veel succes in zijn nieuwe functie, maar zijn
takenpakket baart ons zorgen. Het grote manco in de Europese samenwerking
bij terrorismebestrijding is de informatievoorziening tussen de geheime diensten.
Ik hoor graag van het kabinet hoe het daar tegenaan kijkt en wat het vindt
van wat de Nederlandse AIVD bereid is te doen. Wat zou volgens het kabinet
de rol van de heer De Vries moeten zijn? Zelf is hij daar in de media namelijk
uitermate terughoudend over.Nu de informatie-uitwisseling met betrekking tot vliegtuigpassagiers.
In Europa worden daarover nu onderlinge afspraken gemaakt, die – terecht –
veel minder ver gaan dan de afspraken die de VS verlangen voor passagiers
die naar de VS vliegen. Vandaag stemde het Europees Parlement niet in met
het akkoord van de Commissie met de VS hieromtrent. Mijn fractie is daar verheugd
over, want ook hier moeten, naast samenwerking en afspraken maken, ook altijd
rechtswaarborgen en privacy blijven gelden. Mijn fractie wil de discussie
daarover met verve blijven voeren, want juist bij de bestrijding van terrorisme
moeten wij de rechtsstaat niet in de waagschaal stellen; die willen we immers
verdedigen als wij strijden tegen terrorisme. Graag hoor ik de reactie van
het kabinet op verwerping van het akkoord. Is het kabinet bereid de positie
van het EP in dezen te delen?Een enkele opmerking over de situatie in het Midden-Oosten. Mijn fractie
spreekt haar waardering uit voor de heldere en scherpe verklaring waarin de
buitenrechtelijke executie van sjeik Yassin wordt veroordeeld. Daarnaast is
er oog voor de ernstige humanitaire situatie in de bezette gebieden en wordt
de lijst van de acties die de Israëlische regering moet ondernemen om
het lijden van de Palestijnen te verlichten, alleen maar langer. Vooral wat
het laatste betreft, vindt mijn fractie het vreemd dat op deze bewoordingen
geen concrete actie volgt. De regering schrijft in haar verslag dat het opzeggen
of opschorten van het associatieakkoord geen actieve bijdrage levert aan het
zoeken naar een oplossing voor het conflict in het Midden-Oosten. Mijn vraag
aan de regering is wat er dan wel moet gebeuren voordat de Europese Unie tot
concrete actie overgaat. Zoals gezegd, wordt de lijst van illegale acties
aan Israëlische zijde steeds langer, maar gebeurt er niets. Ik wil de
EU oproepen concrete actie te ondernemen, zeker nu van de Verenigde Staten
tot na de verkiezin gen op dit vlak weinig valt te verwachten.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De voorjaarstop zou vooral gaan over Lissabon, maar de eerste
aandacht ging terecht uit naar Madrid, naar het drama dat zich daar heeft
voltrokken. De lidstaten van de Europese Unie streven al decennia naar een
steeds hechter verbond van volken. Los van de vraag hoe je over dat streven
oordeelt, is het bijna cynisch te noemen dat traumatische gebeurtenissen soms
fungeren als katalysatoren daarvan. 11 september 2001 leidde tot een
brede Europese aanpak van het terrorisme. 11 maart 2004, op de kop af
tweeënhalf jaar later, vormt een nieuwe impuls in de Europese strijd
tegen het terrorisme.De SGP-fractie kan zich goeddeels vinden in de verklaring die over het
terrorisme is aangenomen. Zij is blij met de doelstelling om de samenwerking
terzake met de VS en andere partnerlanden verder te versterken. Het gaat er
nu om, dit waar te maken. Het is overigens jammer dat de verklaring wat summier
is over de samenwerking met de NAVO. Het is van groot belang, te bezien hoe
de kennis, expertise en mogelijkheden van deze organisatie kunnen worden benut
om de EU-aanpak van het terrorisme aan te vullen. Juist gelet op de solidariteitsclausule
die in artikel 5 van het NAVO-verdrag is vastgelegd, is mijn fractie niet
enthousiast over de extra solidariteitsclausule waarin nu wordt voorzien.
Dat is niet omdat wij tegen Europese samenwerking of tegen terrorismebestrijding
zijn, maar omdat wij duplicatie met het NAVO-verdrag willen voorkomen.Het is juist nu van belang dat de overeengekomen maatregelen spoedig worden
geïmplementeerd. De vaart moet erin worden gehouden. Ook nu kwam weer
helder naar voren dat het daaraan in het verleden juist heeft ontbroken. Het
zou goed zijn om van tijd tot tijd met overzichten te komen waaruit blijkt
in hoeverre de maatregelen daadwerkelijk zijn geïmplementeerd. Wij zijn
overigens blij met de benoeming van de heer De Vries in dit verband. Dat heeft
geen enkele partijpolitieke achtergrond, zeg ik tegen diegenen die zodra er
ergens blijdschap over een benoeming wordt uitgesproken, daar een partijpolitieke
achtergrond in vermoeden. Wij hopen dat zijn "low profile"-aanpak vruchten
zal afwerpen. Wij hopen dat wij daarin inzicht krijgen doordat er duidelijke
rapportages komen.Mijn volgende onderwerp betreft de IGC over het constitutionele verdrag,
dat vaak onjuist wordt aangeduid als de Europese grondwet. Een en ander lijkt
weer op stoom te komen tegen de achtergrond van de verkiezingen in Spanje
en de Duitse druk op Polen. De prioriteiten moeten permanent en met kracht
worden ingebracht in de onderhandelingen. Ik heb de laatste tijd nogal eens
uitlatingen gelezen, ook van de regering, dat het krachtenveld voor Nederland
niet zo gunstig is. Ik ben bang dat dit een verkeerde uitstraling kan hebben,
omdat daarmee toch al terrein wordt prijsgegeven. Ik wil de regering juist
oproepen, uit te stralen dat Nederland niet akkoord kan gaan als bepaalde
wensen niet worden gerealiseerd. Kortom, Nederland moet hard voor die inzet
blijven gaan.Wat die inzet betreft, is mijn fractie teleurgesteld dat Nederland erin
lijkt te berusten dat de preambule niet wordt geamendeerd. Als het anders
is, hoor ik dat graag van de minister-president. De huidige tekst is dusdanig
contentieus, om maar een woord te gebruiken dat de regering in dit kader hanteert,
en dusdanig eenzijdig dat hierin niet berust mag worden. Andere leden zijn
wel voor een verwijzing naar het joods-christelijke gedachtegoed. Waarom sluit
Nederland zich niet bij hen aan om in ieder geval de huidige tekst van tafel
te krijgen?Er is opeens haast om de Europese grondwet af te timmeren. Aanslagen,
een gevoel van urgentie en meer van dergelijke overwegingen mogen niet leiden
tot overhaaste beslissingen in dit soort wezenlijke zaken. Eind juni lijkt
mij al erg vroeg, terwijl – zoals vanavond ook in de Kamer is gebleken –
door velen eind mei, begin juni wordt verlangd. Is dat nog wel realistisch?
Mijn fractie denkt van niet. Wij zijn verbaasd over die haast, waarin ook
de VVD-fractie zich blijkbaar inmiddels heeft gevoegd, terwijl zij in het
schriftelijke overleg beklemtoonde dat Nederland het op allerlei punten hard
moest spelen. In het verleden heeft zij gezegd: laten wij de snelheid niet
ten koste laten gaan van de kwaliteit van wat wij bereiken. Kennelijk slaat
de VVD-fractie nu een andere toon aan.Ons is onduidelijk waarom het nu opeens van zo'n groot belang is dat de
kiezer zich op 10 juni over de inzet van de regering in de IGC moet kunnen
uitspreken, vooral als daarbij in ogenschouw wordt genomen dat het Europees
Parlement geen rechtstreekse stem heeft in IGC's. In deze Kamer is er een
discussie geweest over het referendum, waarbij in meerderheid is uitgesproken
dat de Europese verkiezingen als zodanig ongeschikt zijn om een oordeel te
geven over de Europese grondwet, en dat er daarom een apart referendum over
moet worden gehouden. Hoe verhoudt dat zich tot elkaar? Ik vind het erg warrig.
Er wordt in dit verband gesproken over "respect voor de kiezer". Getuigt het
echter wel van respect voor de kiezer om deze voor een voldongen feit te stellen
en geen oordeel te laten geven over de gewenste inzet bij de nog niet afgeronde
onderhandelingen? De redenering kan dus ook anders zijn. Hoe het ook zij,
er kan gemakkelijk verwarring ontstaan. Als de Europese verkiezingen worden
gebruikt om een oordeel te geven over een eventueel resultaat, brengt dit
het risico met zich mee dat de verkiezingen worden gebruikt als referendum
voor de kabinetsprestaties op dit punt; die versmalling kan gemakkelijk ontstaan.
Worden de Europese verkiezingen zo niet vervuild met dit soort zaken? Ik ben
dus niet echt overtuigd door de argumenten tot nu toe, en vraag in ieder geval
aandacht voor de andere kant van het verhaal.Ik wil nog een enkel woord wijden aan de Lissabon-strategie. De bottleneck
daarbij is het voeren van een gezond macro-economisch beleid door de lidstaten,
alsook het hervormen van de pensioenstelsels en sociale stelsels. Het is opvallend
dat op die punten de conclusies maar niet concreet willen worden. Dit punt
moet worden betrokken bij de discussie over wat hiermee moet worden bereikt.
Er is een tijdpad noch een lijst met actiepunten; er zijn slechts wensen.
Velen hebben al de conclusie getrokken dat "Lissabon" meer uit woorden dan
uit daden bestaat. Het oproepen tot intensivering van de inspanningen is dan
ook zeker op zijn plaats. Er moet echter ook kritisch worden gekeken naar
de wel erg ambitieuze Lissabon-doelstellingen. Daarover hebben wij nog
steeds onze twijfels, zeker in het licht van de slag die nog moet worden gemaakt
bij de versterking van de economie in de toetredende landen.Ik kom bij de conclusies over de internationale situatie. De verscherpingen
in het Israëlisch-Palestijnse conflict geven reden tot diepe bezorgdheid.
In het schriftelijke overleg heeft mijn fractie afstand genomen van de eerste,
onevenwichtige reactie van de heer Solana op de liquidatie van sjeik Yassin.
Het was pijnlijk dat hierin geen ondubbelzinnige veroordeling werd uitgesproken
van de terroristische aanslagen door de Palestijnen, waarin sjeik Yassin zo'n
belangrijke rol heeft gespeeld. Raadsconclusie nr. 52 is op dat punt minder
eenzijdig, zij het dat de toon en de gestelde eisen richting Israël wel
erg hard en weinig realistisch zijn. Wij betreuren het verder dat de regering
geen koppeling wil leggen tussen het associatieakkoord met Syrië en de
houding van dat land jegens Israël. Hierop komen wij nog terug bij de
discussie over dat associatieakkoord. Bij onze standpuntbepaling zal dit wel
een belangrijk punt zijn.Zelfs de milde kritiek die Solana in zijn verklaring heeft geuit op de
gang van zaken bij de verkiezingen in Rusland, is niet in de conclusies terug
te vinden. Hoe is dit te verklaren?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Er is al heel veel gezegd over alle onderwerpen. Kortheidshalve
zal ik mij op een aantal punten aansluiten bij andere sprekers. In vijf minuten
kan ik niet op alle onderwerpen diep ingaan, dus ik zal er enkele uitlichten.Met anderen stel ik vast dat deze Europese Raad sterk in de schaduw stond
van de gebeurtenissen in Madrid; dat is alleszins terecht. Wij komen er inderdaad
volgende week uitvoerig over te spreken. Daarom ga ik er nu verder niet op
in. Alleen over de coördinatie van terrorismebestrijding zal ik zodadelijk
uiteraard een aantal opmerkingen maken.Vanuit Europees en vanuit nationaal perspectief is de Europese Raad succesvol
geweest. Er zijn namelijk afspraken gemaakt over de coördinatie van terrorismebestrijding.
Ondanks het belangrijke onderwerp en de schaduw die over de top lag, was er
wel degelijk ruimte om over de Lissabon-strategie te spreken, zoals de bedoeling
was. Vanuit Europees perspectief zeg ik dat het voorzitterschap op een politiek
intelligente en prudente wijze kans heeft gezien om de discussie over de grondwet
opnieuw vlot te trekken. Dat mag als zodanig als een succes worden beschouwd.
Vanuit nationaal perspectief wijs ik op de twee benoemingen die Nederland
heeft binnengehaald, namelijk op het punt van de terrorismebestrijding en
op dat van de Lissabon-strategie. Dat maak je niet elk halfjaar mee als lidstaat.
Ik voeg mij bij degenen die de regering hebben gefeliciteerd, voorzover van
toepassing, maar dat kan zij zelf het best beoordelen. Ook feliciteer ik de
heren Kok en De Vries.Bij de successen zijn wel wat inhoudelijke kanttekeningen te plaatsen.
Het voornemen is dat er in de Europese Raad van juni een actieplan ligt van
de antiterrorismecoördinator. Eerlijk gezegd vind ik de positie en de
verantwoordelijkheidslijnen van de coördinator nog onhelder. Ik lees
over de wenselijkheid van optimalisering van de bestaande structuren als Europol
en Eurojust. Kan de regering dat voor mij invullen? Wat verstaat men op dat
punt onder "optimalisering"? Hoe komt zij tot uitdrukking en hoe staat zij
in relatie tot het opereren van de coördinator? Wat is de relatie met
de Europese Commissie? Komt er een zelfstandige staf of een bureau? Hoe zit
het met de bevoegdheden? Is de coördinator misschien vooral een assistent
van de heer Solana? Ik bedoel dat overigens niet flauw. Gesproken wordt over
inpassing in het Raadssecretariaat. Laat ik een voorbeeld geven. Op pagina
8 van de brief van de regering kom ik in de omschrijving van de werkzaamheden
van de heer De Vries veel uitdrukkingen tegen als: "dat zou kunnen", "hij
kan", "hij kan misschien" en "hij zou". Dat is heel vaag. Het roept bij mij
de vraag op of wij precies weten wat wij willen en wat er zal gebeuren. Voorzover
zaken worden aangeduid, staat erbij: "maar dat is nog niet gespecificeerd."
Die zaken staan dus ook nog open.Ik noem twee voorbeelden waarin extra wordt onderstreept dat eigenlijk
nog heel diffuus is wat de coördinator zal moeten doen. Gesproken wordt
over uitwisseling van inlichtingen en versterking van de samenwerking tussen
de politie en veiligheidsdiensten in Europa. Vervolgens staat er het wonderlijke
zinnetje: "De antiterrorismecoördinator zou hierin betrokken kunnen worden."
Als dit zijn werkterrein is, dan móét hij erin betrokken worden,
lijkt mij. Als het echter een taak is van de heer Solana, die bij de coördinatie
van de samenwerking en uitwisseling van informatie desgewenst de antiterrorismecoördinator
zou kunnen betrekken, dan vraag ik mij af waarom de functie is ingesteld.
Dat kan niet de bedoeling zijn. Ik ga ervan uit dat de functie daadwerkelijk
betekenis heeft, maar ik vraag mij af wat de coördinator te coördineren
heeft als hij er niet bij betrokken wordt.Het tweede voorbeeld is te vinden op dezelfde bladzijde van de brief van
het kabinet: "Om de eenheid van het Europese beleid te waarborgen is een grote
rol van de antiterrorismecoördinator (...) van belang." De coördinator
moet eenheid van Europees beleid op het gebied van inlichtingen- en veiligheidsdiensten
waarborgen, maar daarvoor ontbreken hem nu juist de bevoegdheden. Hoe ziet
de regering dat? Op beide punten krijg ik graag een expliciete toelichting
om de functie beter en scherper voor ogen te krijgen.De onderlinge solidariteitsverklaring houdt in dat de lidstaten elkaar
zullen bijstaan na terroristische aanslagen. Dit wordt beperkt tot de civiele
hulp. Ik heb begrepen dat de huidige EU-voorzitter Ierland heeft aangegeven
dat dit vooral als een teken van politieke verbintenis moet worden beschouwd.
Ik hecht aan een eigen interpretatie van de Nederlandse regering. Hoe kijkt
zij er tegenaan? Zij is aanstaand voorzitter van de Europese Unie. In hoeverre
is de onderlinge solidariteitsverklaring niet alleen maar een teken van politieke
verbintenis, maar heeft zij ook materiële betekenis?Ik deel alle gevoelens die zijn geuit over de term "grondwet". Ik heb
dat in de Kamer meermalen toegelicht en herhaal dat niet. Ik blijf het liefst
spreken van een "constitutioneel verdrag". Inzake de planning volsta ik met
de opmerking dat ik het op zichzelf niet oneens ben met degenen die erop hebben
aangedrongen dat de Europese Raad zo mogelijk moet worden vervroegd. In dat
geval kan de inhoud een rol spelen bij de Europese verkiezingen.
Ik zeg "zo mogelijk", want het moet geen geforceerde operatie zijn. De top
zou met zoveel weken moeten worden vervroegd dat de politieke partijen zich
er tijdens hun verkiezingscampagnes over kunnen uitspreken. Als het alleen
maar om het vervroegen van de top gaat zonder dat dit een rol kan spelen in
hun campagnes, geef ik er weinig om, eerlijk gezegd. Dan wordt het een politiek
gebaar. Als het mogelijk is om de Europese Raad met minstens enkele weken
tot een maand te vervroegen, kan er een document komen. Dan is het ook gewenst
dat men zich kan uitspreken over de richting waarin dat verdrag moet gaan.
Anders moeten wij er niet aan beginnen. Ik kies dus een vrij praktische invalshoek,
om het woord pragmatisch maar niet te gebruiken, want dat ligt mij niet zo
goed in de mond.Inhoudelijk dreigt Nederland met lege handen te komen staan. Ik heb de
brief van de regering over de twee belangrijkste desiderata, dus topprioriteiten
van Nederland, te weten handhaving van de unanimiteit over het financiële
perspectief en aanpassing van de besluitvorming over de procedure bij buitensporige
tekorten, goed gelezen. Het krachtenveld zou niet gunstig zijn. Dat is vriendelijk
verwoord. Ik begreep dat de staatssecretaris in ieder geval in de media te
kennen heeft gegeven dat Nederland in het gedrang dreigde te komen en dat
de weinige steun die er voor de Nederlandse wensen is, alleen in de wandelgangen
bestaat. U weet beter dan ik dat die niet geldt. Steun zal aan de onderhandelingstafel
moeten worden verkregen. Daarom spreek ik van een dreiging van een legehandenscenario.
Hoe kijkt de regering hier tegenaan?Van de Ierse minister voor Europese zaken heb ik begrepen dat hij heeft
geaccentueerd dat door de ontstane haast de dwarsliggers zwaar onder druk
worden gezet om spijkers met koppen te slaan. Ik kan mij in de politieke realiteit
veel voorstellen bij dit scenario. Het is niet goed als de belangrijke punten
van Nederland uiteindelijk komen te vervallen.Tijdens interrupties op andere sprekers heb ik al enkele opmerkingen gemaakt
over de kwestie van de preambule. Die behoort tot de telkens door de Nederlandse
regering ingebrachte punten. In de brief lees ik dat de minister-president
deze kwestie niet aan de orde heeft gesteld, mede het gevoelen van de meerderheid
van de Kamer indachtig. Moet ik hieruit opmaken dat hij het hoofd in de schoot
heeft gelegd? Hem kennende, kan ik mij dat nauwelijks voorstellen. Een aantal
woordvoerders heeft hier al hoopvol op toegespeeld. Ik nodig de minister-president
uit om hen uit hun droom te helpen. Ik wacht zijn antwoord met belangstelling
af. Zoals de minister-president van mij wel verwacht, betreur ik het zeer
als dit voor Nederland het einde van de discussie is.Een compromis over de samenstelling van de Commissie is in aantocht. De
paragraaf over de gekwalificeerde meerderheid in de brief vind ik nietszeggend.
Ik kan wel begrijpen dat die nietszeggend is, want er moeten nog voorstellen
worden gedaan. Ik wacht die dus maar af.Nederland zou bereid zijn om een oplossing in overweging te nemen. Ik
neem dat graag aan, maar zolang ik niet weet wat de inhoud daarvan is, kan
ik niet zoveel beginnen. Ik wacht dus maar op de uitkomst. De positie van
mijn fractie is bekend, neem ik aan.De conclusie is dat het beeld in verband met de Lissabon-strategie na
vier jaar niet eenduidig is. Dat is ook een zeer vriendelijke opmerking. Nu
is een high level group ingesteld onder leiding van de heer Kok. Ik heb begrepen
dat eurocommissaris Bolkestein zich hardop heeft afgevraagd waarom die groep
aan de slag moet, nu al meerdere malen een analyse van de falende strategie
is gemaakt. Kan de Nederlandse regering hierop een reactie geven en via het
debat in deze Kamer ook aan de heer Bolkestein uitleggen wat hiervan de betekenis
is?Voorzitter. Mijn laatste punt betreft het Midden-Oosten. Aan de schriftelijke
procedure wil ik geen woorden meer vuil maken. Eerder heb ik al begrip getoond.
Vervelend is wel dat van onze inbreng een paragraaf is weggevallen. Die paragraaf
ging over het Midden-Oosten. Ik hecht eraan in dit debat kort aan te geven
dat wij in die inbreng onze zorg over de ontwikkelingen in het Midden-Oosten
naar voren hebben gebracht en ons de vraag hebben gesteld of met de liquidatie
van sjeik Yassin de vrede wel meterdaad dichterbij is gebracht. Op dat punt
hebben wij onze aarzelingen geuit.Met instemming heb ik de conclusies van de Europese Raad gelezen en daarbij
gemerkt dat de Europese Raad en de Nederlandse regering op een evenwichtige
manier expliciet hebben erkend dat Israël het recht heeft om burgers
te beschermen tegen terroristische aanslagen. Uit onze schriftelijke inbreng
bleek dat mijn fractie geen behoefte heeft aan veroordeling van de liquidatie,
laat staan aan het treffen van sancties tegen Israël. Die sancties zijn
door een aantal fracties voorgesteld. Wij zijn anders dan de Europese Raad
geneigd om zwaarder het accent te leggen op het feit dat, zoals de Nederlandse
regering terecht schrijft, deze liquidatie vooral moet worden gezien als een
reactie op ernstige vormen van terreur van de kant van Hamas. Zo is dat.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie wil een aantal zaken met betrekking tot de
Europese top onder de aandacht brengen. Allereerst denk ik dan aan het Lissabon-proces.
De problemen zijn bekend: het schort aan het nakomen van gemaakte afspraken.
De werkgroep onder leiding van oud-premier Wim Kok moet recidive voorkomen,
recidive in de zin van het niet nakomen van gemaakte afspraken. Eigenlijk
betekent de exercitie van Wim Kok extra uitstel. De huidige combinatie van
een lage dan wel stagnerende economische groei en hoge overheidsuitgaven vormt
het probleem. Tevens moet worden onderkend dat wie een dynamische kenniseconomie
wil, ook een flexibele arbeidsmarkt en dus inkomensdifferentiatie moet accepteren.
Er moeten dus keuzen worden gemaakt. Wij hopen dat de heer Kok het maken van
keuzen niet tracht te vermijden. Hij zou daarentegen scherpe keuzen moeten
maken en de regeringsleiders zouden, wanneer dat nodig is, een compromis moeten
formuleren. Laat dat compromis echter niet in het advies ingebakken zitten.Voorzitter. In de schriftelijke beantwoording van de door de Kamer gestelde
vragen, stelt de regering dat zij de positie van de VVD-fractie niet deelt
dat het grote probleem van het Lissabon-proces is gelegen in
het niet hervormen van de economieën van de grote lidstaten. Dat is curieus,
want in Duitsland kiest men liever voor het overtreden van het Stabiliteitspact
dan voor het voldoende snoeien in de verzorgingsstaat. Graag krijg ik daarom
van de regering op dit punt tekst en uitleg.Voorzitter. Wat de aanpak van het terrorisme betreft, doet zich eigenlijk
hetzelfde voor als bij het volgen van het Lissabon-proces: afspraken worden
niet nagekomen. Inlichtingen- en veiligheidsdiensten wisselen onvoldoende
informatie uit. De mogelijkheden van Europol worden onvoldoende benut. Daarom
is het heel goed dat er nu concrete termijnen zijn gesteld, bijvoorbeeld ten
aanzien van een Europees arrestatiebevel, het bevriezen van financiële
tegoeden, het opstellen van gemeenschappelijke regels voor het elektronisch
berichtenverkeer, het opnemen van biometrische gegevens in paspoorten en het
operationeel worden van een Europees grensagentschap voor het uitwisselen
van passagiersgegevens. Het is heel belangrijk dat Gijs de Vries als eurocoördinator
de lidstaten zal bewegen tot het nakomen van de gemaakte afspraken. De functie
van de heer Gijs de Vries is er niet een van grote vergezichten in de stuurhut,
maar een van hard werken in het vooronder, een van roeien door stroop. Daarmee
wensen wij Gijs de Vries veel succes. Wij hopen dat de regering de felicitaties
van de VVD-fractie, die door de gehele Kamer worden gedeeld, aan de heer De
Vries wil overbrengen.Klopt het dat de periode waarin de heer De Vries deze functie zal bekleden,
beperkt is? Ik heb gehoord dat deze functie misschien voor één
jaar operationeel is. Is dat waar of is dit alleen maar een gerucht uit het
Europese circuit?Welke prioriteiten stelt de regering bij benoemingen voor Europese posten?
Nogmaals, het is mooi dat wij bij de Europese Commissie een directeur-generaal
ontwikkelingssamenwerking hebben en dat wij ook een directeur Eurostat hebben.
De heer Kok is nu voorzitter van de Lissabon-werkgroep en de heer De Vries
is eurocoördinator voor het antiterrorismebeleid. Dat is allemaal heel
goed, maar wat zijn eigenlijk de afwegingen van de regering bij haar lobby?
Is de instelling: pak alles wat voorbijkomt? Of wordt een echte afweging gemaakt,
want soms zal je iets voorbij moeten laten gaan? Hoe moet in dit licht gedacht
worden over het takenpakket van de nieuw voor te dragen Europese commissaris?
Ik kan mij namelijk voorstellen dat een aantal Europese regeringen zegt: Nederland
heeft al heel wat en het takenpakket mag daarom best wat kleiner worden.Voorzitter. De VVD-fractie hoopt niet dat regering bij de onderhandelingen
over de Europese grondwet begint aan een strategische terugtocht. Ik zal in
dit verband aan een aantal ontwikkelingen herinneren. Op 19 maart sprak
vice-premier Gerrit Zalm in het kader van de Europese Beweging in Hoevelaken.
In de discussie zei hij, zoals hij het zelf noemde: on the record, dat het
nog heel moeilijk zal worden om met name financiële wensen van Nederland
gerealiseerd te krijgen. Op 23 maart werden in De Telegraaf de volgende
woorden van de heer Nicolaï geciteerd: "Het wordt er niet gemakkelijker
op." Minister Bot verklaarde in hetzelfde artikel dat hij niet naar Nederland
zou terugkeren indien hij het veto op de financiële perspectieven en
een versterkte rol van het Europese Hof bij het naleven van het Stabiliteitspact
niet zou binnenhalen. Betekent dit dat wij de heer Bot niet meer in de Kamer
kunnen ontvangen, als hij zichzelf aan deze woorden houdt?Premier Balkenende tapte uit een ander vaatje. Op 26 maart werd hij
in De Telegraaf geciteerd in een optimistische sfeer. Hij zei dat er qua sfeer
en bereidheid de wil was om compromissen te sluiten. Wat betekent dit voor
de Nederlandse eisen? De premier sprak over het grondwettelijk verdrag: hoe
eerder, hoe beter. Voor de VVD geldt: beter nu geen grondwet dan een slecht
compromis.De heer Timmermans (PvdA):Ik ben aangespoord door de vele citaten van de heer Van Baalen en de data
die hij erbij noemt, allemaal vlak voor of tijdens de Europese top. Verschillende
bewindslieden lichten in de pers uitvoerig toe wat de positie is en wat zij
ervan vinden, maar zijn niet bereid om dat ook in de Kamer te komen toelichten,
mondeling noch schriftelijk. Wat vindt de VVD-fractie daarvan?De voorzitter:Een kort antwoord, want dit punt is vanmiddag al aan de orde geweest.De heer Van Baalen (VVD):De heer Timmermans heeft goed gelezen in de media dat ik er de voorkeur
aan had gegeven om openbaar dan wel besloten te vergaderen dan wel als laatste
mogelijkheid een schriftelijke ronde te houden, waarbij ik het had gewaardeerd
indien de regering voor het afreizen naar Lissabon had gerapporteerd. Dat
was en is de positie van de VVD-fractie, maar wij gaan nu die discussie niet
herhalen.Voor de VVD geldt: beter nu geen grondwet dan een slecht compromis. Voor
de bestrijding van het terrorisme voldoen Nice, het nakomen van gemaakte afspraken,
de solidariteitsclausule, het actieplan en de coördinator. Als een akkoord
onder het Ierse voorzitterschap mogelijk is en als het mogelijk is om vóór
de Europese verkiezingen een extra top te houden om de grondwet door de regeringsleiders
te laten vaststellen, dan heeft dat natuurlijk veruit de voorkeur, indien
dat de Nederlandse onderhandelingspositie niet onder druk zet. Dan spreken
wij in de Europese verkiezingen over concrete zaken, bijvoorbeeld over wat
er in de grondwet staat. De VVD-fractie wil graag van de regering de verzekering
dat, indien het mogelijk is en het de Nederlandse positie niet onder druk
zet, ernaar wordt gestreefd om ruim voor de Europese verkiezingen een extra
top over de grondwet in te lassen.De heer Duyvendak (GroenLinks):Deelt u de mening die het kabinet nu betrekt in zijn verslag van de top,
waarin het zegt bereid te zijn om het vetorecht op de meerjarenbegroting in
te ruilen voor een goede afspraak over de zogenaamde nettobegrenzer?De heer Van Baalen (VVD):Wij hebben hierover een aantal malen uitvoerig gesproken. De VVD heeft
altijd gezegd: je moet het ene niet weggeven voordat duidelijk is dat je het
andere krijgt. Met andere woorden, je houdt het veto vast en je streeft uiteindelijk
naar een nettobegrenzer. Maar je schaft het veto natuurlijk niet af voordat
je die begrenzer binnen bereik hebt.De heer Duyvendak (GroenLinks):Hoe beoordeelt u dan het gegeven dat nu zwart op wit staat dat de regering bereid is het ene weg te geven als zij het andere krijgt?De heer Van Baalen (VVD):U zegt nu precies wat ik bedoel. De VVD-fractie geeft de regering geen
consent om het veto weg te geven voordat er zekerheid is dat wij die nettobegrenzer
hebben. Kortom, wij willen de nettobegrenzer in de hand hebben voordat het
veto eraan wordt gegeven.De heer Duyvendak (GroenLinks):Als je opschrijft dat je bereid bent het weg te geven, dan heb je het
in de politieke onderhandelingspraktijk de facto weggegeven.De heer Van Baalen (VVD):Wij hebben hierover al eerder gesproken met onder anderen staatssecretaris
Nicolaï naar aanleiding van uitspraken in De Telegraaf een aantal maanden
geleden. Toen heeft de regering klip en klaar gezegd: wij geven het veto niet
uit handen voordat de begrenzer binnen is. Dat kunnen wij steunen.Roemenië is hier ruim aan de orde geweest. Natuurlijk is ook de VVD-fractie
bezorgd over de ontwikkelingen inzake de politieke Kopenhagen-criteria op
het gebied van de democratische rechtsstaat. Wel erkennen wij dat de Roemeense
regering een actieplan heeft opgeworpen aan de hand waarvan deze zaken worden
aangepakt. Wij vinden dat dit actieplan moet worden ondersteund door Nederland
en de Europese Unie. Wij zijn heel duidelijk: een land dat zich niet kwalificeert
treedt niet toe tot de Europese Unie; zo ook Roemenië. Maar wij zijn
er niet voor om hetzij de onderhandelingen op te schorten, hetzij te heroriënteren.
Nee, wij moeten in volle vaart verder met die onderhandelingen en de Roemenen
steunen om op het gebied van de democratische rechtsstaat zo snel mogelijk
een inhaalslag te maken. Ik overweeg de Kamer in dit kader een uitspraak te
vragen.Ik rond af met een paar opmerkingen, onder andere over de eurocommissaris.
Ik heb in de stukken gelezen dat er een compromis in zicht is. Wij houden
tot 2014 een eurocommissaris per lidstaat en daarna gaan wij over op de formule
van het Verdrag van Nice. Dat is niet goed genoeg. Hou vast aan één
stemhebbende eurocommissaris per lidstaat! Wat in 2014 gebeurt, hoeft niet
in een verdrag te worden opgenomen. De regering is welkom om in 2014 met de
Kamer te overleggen over de manier waarop het is gegaan met 25 stemhebbende
eurocommissarissen. Laten wij die afspraak maar maken: in 2014 spreken wij
hierover verder.Een positief punt is de discussie over de vrijwaringsclausules. Ik heb
gelezen dat de regering bij commissaris Verheugen gedaan heeft gekregen dat
er vóór 1 mei duidelijkheid zal zijn over de vrijwaringsclausules.
Er kan dus nog ruim met de Kamer over gesproken worden. Ik heb begrepen dat
vrijwaringsmaatregelen worden overwogen op het gebied van voedselveiligheid
en niet op andere gebieden. Hoe wordt dat laatste door de regering beoordeeld?Ik sluit af met Turkije en Cyprus. De onderhandelingen vinden plaats.
De ene dag ziet het er goed uit, de andere dag minder goed. De Kamer heeft
de uitspraak gedaan dat niet met Turkije over toetreding tot de Europese Unie
kan worden onderhandeld voordat de zaak-Cyprus is opgelost. De regering zegt
dat het geen harde voorwaarde is. Het is van de Kamer wél een harde
voorwaarde.De heer Timmermans (PvdA):Stel dat het probleem zit in de weigering van de regering van Cyprus om
mee te werken aan het VN-plan. Dat kun je de Turken niet verwijten. Wil de
heer Van Baalen dan toch de Turken straffen: ook al kunt u er niets aan doen,
wij gaan niet met u onderhandelen?De heer Van Baalen (VVD):De heer Timmermans is er waarschijnlijk van op de hoogte dat zich op Noord-Cyprus
tegen internationaal recht Turkse troepen bevinden. Het is een bezetting.
Daar hou ik de Turken wel degelijk verantwoordelijk voor. Het is duidelijk
dat de Cypriotische regering, de Griekse zijde, er alles aan moet doen om
tot een akkoord te komen. Wij zullen de onderhandelingen volgen, maar wie
een land bezet, heeft een grote verantwoordelijkheid op zich geladen. Dat
mag in negatieve zin meetellen.De heer Van Bommel (SP):Mijnheer de voorzitter. De Europese Raad heeft een ambitieuze slotverklaring
en twee nieuwe EU-coördinatoren opgeleverd. Hoewel de uitkomsten van
de bijeenkomst gepresenteerd worden als een belangrijke stap voorwaarts, bespeur
ik toch enig politiek opportunisme en een afschuifpolitiek. Achter de Lissabon-strategie
en de Europese terreurbestrijding gaat een problematiek schuil waar burgers
van de lidstaten maar moeilijk grip op kunnen krijgen. Alles duidt erop dat
de lidstaten de problemen terzake met een zeker genoegen doorschuiven naar
Europa. Brussel wordt op die manier een alibi voor impopulaire maatregelen,
zoals bezuinigingen en inperking van rechten. Tegelijkertijd wassen de regeringen
van lidstaten de handen in onschuld als blijkt dat de hele boel in de soep
loopt. De Nederlandse regering draagt ertoe bij dat de Europese Unie een vergaarbak
wordt van allerlei problemen en politiek gevoelige kwesties waar de lidstaten
zelf niet uit kunnen of willen komen.Over de kwestie van de terreurbestrijding zal ik kort zijn; volgende week
praten wij er uitgebreid over. De bloedige aanslagen in Madrid hebben bij
de Europese lidstaten terecht geleid tot een gevoel van urgentie. Samenwerking
tussen Europese inlichtingendiensten wordt als dé oplossing voor de
Europese strijd tegen het internationaal terrorisme gezien. Er zijn echter
al legio rapporten verschenen over de noodzaak van samenwerking tussen inlichtingendiensten,
terwijl daar tot op heden weinig mee is gedaan. Europa zit ook niet te wachten
op nog meer rapporten en aanbevelingen, terwijl het in de praktijk ontbreekt
aan politiek draagvlak voor intensievere samenwerking. Wat verwacht de regering
concreet van deze functie als de problemen meer institutioneel dan personeel
zijn, als de Britten voor 80% afhankelijk zijn van inlichtingen van de Amerikanen,
maar deze niet met derde landen mogen delen? Dan ligt daar toch de kern van
het probleem?Een centraal probleem bij de bestrijding van terrorisme is het gebrek
aan samenwerking. Een goed voorbeeld van non-coöperatief gedrag vormt
het feit dat Nederland en vier andere lidstaten nalatig zijn bij het omzetten
van het Europese arrestatiemandaat in nationale wetgeving en het tot stand
brengen van justitiële samenwerking. Komt deze houding voort uit nalatigheid
van de regering of gebruikt de regering vertragingstactieken
omdat niet alle EU-lidstaten voldoen aan de Nederlandse criteria voor een
zorgvuldige rechtspleging en een correcte behandeling van arrestanten? Los
van het omzetten van EU-richtlijnen in nationale wetgeving moeten er nog dit
jaar nieuwe initiatieven worden genomen om te komen tot gemeenschappelijke
bemiddelingsgroepen, het opdoeken van witwasconstructies, de toegang tot strafdossiers
binnen de 25 Unielanden en het bevriezen van bankrekeningen van organisaties
die in verband worden gebracht met het internationale terrorisme. Terrorismebestrijding
op Europees niveau zal waarschijnlijk leiden tot een groei van de macht van
de Europese Raad en verlies aan parlementaire controle op terrorismebestrijding
zowel in nationaal als in internationaal verband. Waar controle ontbreekt,
liggen machtsmisbruik, fraude en corruptie op de loer. Dat hebben wij gezien
in de bouwsector in eigen land en op Europees niveau bij Eurostat. Waarom
zou dat hier anders zijn, zo vraag ik de regering.Tijdens het Europese voorjaarsoverleg is ook de Lissabon-strategie aan
de orde gekomen. Uit het feit dat de Amerikaanse economie lijkt op te leven
en de Europese economie blijft kwakkelen, is af te leiden dat de doelstelling
die Europa zich heeft gesteld om in 2010 de meest dynamische kenniseconomie
ter wereld te zijn, in gevaar is. Eén van de centrale personen die
het zieke Lissabon-paard voor de wagen moeten zien te krijgen, is onze oud-premier
Kok, die in een Volkskrantcolumn van afgelopen zaterdag wat oneerbiedig maar
trefzeker als een gepensioneerde Amsterdamse verzamelaar van bedrijfscommissariaten
en bestuursvoorzitterschappen wordt omschreven. Kok zal het bewind voeren
over een werkgroep die een rapport uit moet brengen met aanbevelingen over
hoe de Lissabon-strategie te doen slagen. Voor de SP is deze exercitie volstrekt
overbodig, omdat er inhoudelijk geen onduidelijkheid bestaat over wat Europa
wil, maar omdat het tot nog toe aan maatschappelijk draagvlak ontbreekt om
dit beleid door te zetten. En, zo zeg ik erbij, dat is maar goed ook.De Lissabon-strategie is gebaseerd op de veronderstelling dat Europa zijn
positie op de wereldmarkt alleen veilig kan stellen wanneer de afbraak van
de verzorgingsstaat voortvarend ter hand wordt genomen. Onder het mom van
problemen als een vergrijzende bevolking en het ontbreken van een stimulerend
innovatief en ondernemend klimaat wordt aan de rechten van werknemers en uitkeringsgerechtigden
getornd, worden publieke voorzieningen afgebroken en worden inkomensverschillen
tussen arm en rijk via belastinghervorming eerder bevorderd dan aangepakt.
De stelling die ik hier verdedig, is dat het duo Balkenende en Zalm binnen
Nederland op een voortvarende manier aan de implementatie van de Lissabon-agenda
werkt met een beleid van sociale kaalslag zonder de beloofde vooruitgang waar
te maken. Samenvattend: wel de lasten maar niet de lusten.Kern van de Lissabon-agenda is flexibilisering van de Europese arbeidsmarkt,
hetgeen betekent dat er meer gewerkt moet worden tegen lagere lonen. Vrouwen,
ouderen en gedeeltelijk arbeidsongeschikten moeten onder het motto van ieder
zijn eigen verantwoordelijkheid aan de slag. Daarnaast is het zaak om de pensioenstelsels
die wij in Europa kennen, te hervormen, wat in de praktijk een eufemisme is
voor versoberen. De afgelopen week zijn miljoenen Italianen de straat opgegaan
uit protest tegen de afbraak van hun pensioenstelsel. Tegelijkertijd hebben
de regeringspartijen in zowel Frankrijk als Duitsland van de kiezers een pak
slaag gehad vanwege hun beleid van sociale afbraak, waarvan zij beweren dat
het noodzakelijk is om een stralende toekomst van ons continent mogelijk te
maken. Als de peilingen in ons land een maatstaf zijn voor het draagvlak voor
het beleid, dan zal dit kabinet zich grote zorgen moeten maken.De liberalisering van de dienstensector in Europees verband en de markt
voor mobiele telefonie en breedband moeten ons continent in de vaart der volkeren
opstuwen. Vooral de liberalisering van de Europese dienstenmarkt moet volgens
de SP met kracht worden bestreden. Onderwijs en onderzoek zijn volgens ons
bijvoorbeeld geen product. Het zijn essentiële voorzieningen die in een
beschaafd land voor iedereen beschikbaar en dus in overheidshanden horen te
zijn. Het voorstel van deze regering om te komen tot variabele collegegelden
sluit aan bij de ontwikkeling in Engeland, maar zal niet bijdragen aan een
hoger opgeleide beroepsbevolking, terwijl die wel nodig is. Ik krijg graag
een reactie van het kabinet op dit punt.Al dit gezegd hebbende, mag het duidelijk zijn dat de uitvoering van de
Lissabon-agenda volgens de SP neerkomt op afbreken en opbouwen. Met dat eerste
aspect, het afbreken, komt het, zo vrees ik, wel goed. Het tweede aspect,
het opbouwen, blijkt minder eenvoudig te zijn. In het kader van een strategie,
gericht op het creëren van een aantrekkelijk investeringsklimaat, dient
de overheid namelijk en de uitgaven te beperken en research and development
te stimuleren, maar de krapgeldpolitiek van minister Zalm maakt dat het budget
voor research and development in Europees verband op 2% blijft steken terwijl
dat minimaal 3% zou moeten zijn. Misschien een idee voor Madurodam: aan het
eind van de Kenniseconomiesteeg kom je uit bij Arm en Dom.Tot slot kom ik op de Europese grondwet. De aanslagen in Madrid hebben
een klimaat geschapen dat door de regeringsleiders van de lidstaten wordt
aangegrepen om nu snel terzake te komen. Waren regeringsleiders het eerst
nog hevig oneens over de machtsverdeling binnen de Europese Unie, nu zijn
de 25 regeringsleiders van plan de Europese grondwet er nog deze helft van
het jaar onder Iers voorzitterschap even door te jassen. Ook de aankomende
Spaanse premier en zijn vertrekkende Poolse collega lijken bereid een oplossing
te zoeken voor het conflict rond de stemverhoudingen. Dat brengt een akkoord
daadwerkelijk dichterbij.Toch is er nog een aantal hobbels te nemen. Zo houden de Britten vast
aan hun veto op het invoeren van een Europees belastingregime en een gemeenschappelijk
beleid ten aanzien van de sociale zekerheid. Ook onze eigen regering heeft
nog een aantal ijzers in het vuur liggen. Dit brengt mij op de vraag of het
vetorecht op de meerjarenbegroting en de competenties van het Europese Hof
van Justitie waar het gaat om de naleving van het Stabiliteitspact, harde
voorwaarden dan wel wisselgeld zijn in de onderhandelingen. Moet die nettobegrenzer
daar dan minimaal voor worden binnengehaald? Ervan uitgaande dat er op korte termijn een akkoord over de grondwet gesloten
kan worden, hoor ik graag van de regering op welke termijn een referendum
over die grondwet, technisch gesproken, plaats zal kunnen hebben in dit land.
Dat er hoe dan ook een referendum moet komen, staat voor de SP wel vast. Dit
Europa is al veel te lang een Europa voor de burger, maar vooral een Europa
zonder de burger.De vergadering wordt van 21.30 uur tot 21.42 uur geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik begin met de verschrikkelijke aanslagen in Madrid. Deze
raken niet alleen Spanje en de nabestaanden, maar ons allemaal. Na Bali, Casablanca,
New York, Washington en Istanbul heeft Madrid ons andermaal duidelijk gemaakt
dat terrorisme geen grenzen kent en dat een gezamenlijke internationale aanpak
noodzakelijk is. Dat besef was duidelijk aanwezig bij de Europese top.Ik zal eerst enkele algemene opmerkingen maken en daarna stilstaan bij
het terrorisme, de IGC, de Lissabon-strategie en de preambule. De staatssecretaris
zal ingaan op de meerderheidsbesluitvorming, Roemenië, vrijlatingclausules,
Midden-Oosten, Afghanistan, Cyprus, Turkije en Rusland. Misschien maakt hij
nog een enkele opmerking over de grondwet.We kunnen terugkijken op een zeer geslaagde bijeenkomst. Als ik de Europese
Raad van vorige week vergelijk met die van december, zie ik een verschil van
dag en nacht. Maar eigenlijk moeten we teruggaan naar juni 2003. We hadden
toen meningsverschillen over de militaire actie tegen Irak, wat zorgde voor
een bittere en onaangename Europese Raad. In oktober 2003 drong het besef
door dat de Europese toekomst niet was gebaat bij het handhaven van deze meningsverschillen,
maar de tegemoetkoming ging nog niet echt van harte. Tijdens de Europese Raad
van december kwamen we de somberte nog niet voorbij; we kregen vooral meningsverschillen
over de aanstaande Europese grondwet, wellicht ook door een gebrek aan sense
of urgency.Op de afgelopen Raad hing een heel andere sfeer. Natuurlijk stonden we
stil bij de droevige gebeurtenissen in Madrid. Er was een gezamenlijk gevoel
dat we vooruit moesten kijken: eendrachtig en resoluut en met de oprechte
intentie om boven de bestaande meningsverschillen uit te stijgen. De onderwerpen
van de Raad gaven daartoe ook de mogelijkheid: terrorismebestrijding, versterking
van de Europese economie en de toekomst van de Unie als een stabiele rechtsgemeenschap
stonden op de agenda. Er was geen behoefte aan gekissebis over details, het
ging over de grote lijnen, en daarover bestond een duidelijke eensgezindheid.De heer Dittrich stond in algemene zin stil bij de positieve elementen
van de uitbreiding van de EU. De heer Herben daarentegen bracht een ander
element in de discussie, toen hij zei dat de eenwording en de uitbreiding
van Europa door Nederlanders soms als een bedreiging worden ervaren voor de
eigen Nederlandse cultuur. Het is goed om te zeggen dat Nederland een land
is en zal blijven met een internationale oriëntatie. Ik heb in dit huis
regelmatig gezegd dat onze toekomst in Europa ligt. Nederland heeft geprofiteerd
van Europa, niet alleen economisch, maar veel breder dan dat. De EU heeft
de laatste decennia bijgedragen aan vrede en vrijheid en aan versterking van
de economische ontwikkelingen en de sociale cohesie. Dat zijn positieve ontwikkelingen,
die we in de discussie niet onvermeld moeten laten.De heer Herben heeft een opmerking gemaakt over de betekenis van waarden
in Europa: Europa als waardegemeenschap. Hoe komt dit in het Nederlandse voorzitterschap
tot uitdrukking? Ik heb eerder van gedachten gewisseld over de betekenis van
discussies over values in het Europa van de 21ste eeuw. Wij zullen diverse
conferenties organiseren, met als eerste die op 7 september. Daarbij
zullen we het hebben over Europa als waardegemeenschap en over de vraag wat
ons bindt in Europa, temidden van die grote verscheidenheid, juist om die
andere dimensie van de Europese integratie naar voren te brengen, die zo positief
is.Ik kom te spreken over de aandacht tijdens de top voor het terrorisme.
Als iets duidelijk was, dan was dat de voortdurende noodzaak te komen tot
een eensgezinde aanpak, want terrorisme is een vreselijke vijand, moeilijk
grijpbaar en gericht op onschuldige slachtoffers. Het vreselijke gebeuren
in Madrid, de terroristische aanslagen daar, hebben dat nog eens duidelijk
gemaakt. Het brengt alles ook dicht bij huis. Elke keer opnieuw voel je dat
er een fenomeen aan de orde is dat zich wereldwijd aftekent en vraagt om een
internationale strategie. De kern is het voorkomen van terrorisme, het delen
van inlichtingen, het overdragen van informatie en het vergroten van de mogelijkheden
tot ontregelen. De EU is eensgezind over een pakket aan maatregelen. Wij zullen
het vooral moeten zoeken in een betere onderlinge samenwerking. De nadruk
moet voorts worden gelegd op een beter gebruik van bestaande structuren, uitvoering
van genomen maatregelen en een versnelde behandeling van lopende en nieuwe
voorstellen. Daarom mag de aandacht niet verslappen. Tijdens de volgende Europese
Raad in juni zal daarom ook worden gekeken naar de implementatie. Ik zeg er
dadelijk nog iets meer over. We zullen ervoor moeten zorgen dat dit pakket
aan maatregelen krachtig wordt uitgevoerd. Het zal ook een belangrijk punt
zijn tijdens het Nederlandse voorzitterschap.De heer Eurlings had het in dit verband over een internationale aanpak.
Hij stelde dat, wanneer het ene land softer is dan het andere, je heel gemakkelijk
problemen kunt krijgen. Die discussie komt volgende week uiteraard terug wanneer
de concrete maatregelen aan de orde zijn, maar de notie van de heer Eurlings
op dit punt is van groot belang. Er moet dus oog zijn voor de gemeenschappelijkheid.Dat brengt mij bij de benoeming van de antiterrorismecoördinator,
de heer Gijs de Vries. De heer Van Baalen stelde dat het goed zou zijn als
het kabinet zijn gelukwensen wat dat betreft overbrengt, maar dat heeft het
kabinet al gedaan. Wij zullen in onze contacten aangeven dat de benoeming
ook hier op prijs is gesteld. De heer Van Baalen vroeg voorts hoe het met
de benoeming staat. Die hangt samen met formele regels. De benoeming geldt
voor een jaar, maar de functie bestaat voor meer jaren. Dat betekent dat de
mogelijkheid van herbenoeming er is, maar formeel vindt de benoeming in dit
soort gevallen telkens voor een jaar plaats. De heer Van Baalen
vroeg voorts of het binnenhalen door Nederland van de functie van antiterrorismecoördinator
en die van de heer Kok van invloed zijn op andere zaken. Wij moeten ervoor
oppassen in deze zaal de suggestie te wekken dat het feit dat enkele gerespecteerde
Nederlanders op deze functies terecht zijn gekomen, ten koste gaat van bijvoorbeeld
het takenpakket in de Europese Commissie. Dat geldt ook voor andere landen.
De heer Solana speelt een buitengewoon belangrijke rol in Europa en daarbuiten,
maar tegelijkertijd heeft Spanje een belangrijke eurocommissaris in de persoon
van de heer Solbes. Het een hoeft het ander dus niet uit te sluiten. Het is
wel een kwestie van er steeds bij zijn.De heer Van Baalen (VVD):De suggestie dat er samenhang moet worden erkend tussen het takenpakket
van de eurocommissaris en andere Nederlanders op belangrijke posities heb
ik niet willen wekken, maar ik vind het prettig dat de minister-president
dit heeft bevestigd. Dan zijn wij het geheel eens.Minister Balkenende:Precies. Dat is een mooie conclusie aan het begin van het debat. Laten
wij kijken of dat voor de rest van het debat ook geldt.Ik ben blij met de steun van de Kamer voor het werk van de antiterrorismecoördinator.
De urgentie van zijn taak is namelijk groot. Het gaat juist om de implementatie
van maatregelen en het stimuleren van samenwerking. De coördinator krijgt
een plaats binnen het Raadssecretariaat en werkt intensief samen met de Commissie.
Verschillende sprekers hebben aandacht gevraagd voor het takenpakket. Het
takenpakket omvat de volgende zaken: het beter op elkaar afstemmen van de
diverse EU-activiteiten ter bestrijding van terrorisme, het toezien op een
effectieve follow-up, het bevorderen van coherentie tussen intern en extern
beleid, het beter gebruik maken van bestaande instellingen en het rapporteren
aan de Raad hierover. De regering denkt dat dit mandaat breed genoeg is voor
een substantiële bijdrage. Je kunt geen wonderen verwachten van de coördinator,
want dan suggereer je meer dan er is, maar het feit dat hij straks zal werken
onder verantwoordelijkheid van de heer Solana en een duidelijk mandaat heeft,
betekent wel dat er een flinke impuls kan worden gegeven aan de benodigde
inspanningen. Om die reden wordt er tijdens de Raad van juni teruggekomen
op de verschillende zaken die aan de orde zijn gesteld. Het gaat daarbij om
inspanningen van de Unie. Zo mogelijk zullen er bepaalde voorstellen worden
gedaan. Wij denken dat er met deze coördinator een belangrijke stap wordt
gezet om de strijd tegen het terrorisme, de strijd voor veiligheid op een
hoger plan te brengen.Dat brengt mij bij het belangrijke punt van het uitwisselen van inlichtingen,
waarover onder anderen de heren Eurlings, Dittrich en Rouvoet hebben gesproken.
Wanneer de uitwisseling niet goed is, ontstaan er grote problemen. Dat is
ook de les achteraf van 11 september. Achteraf bezien, waren er bepaalde
indicaties, maar probeer die maar eens te filteren. De nadere analyse van
Madrid moet nog komen, maar ook daarbij is de vraag wat er op een gegeven
moment bekend was. Als de analyse is, de noodzaak om informatie te delen,
moeten wij nagaan op welke wijze de uitwisseling van inlichtingen versterkt
kan worden.Er zijn verschillende mogelijkheden, zoals de uitbreiding van het Situation
Center bij het Raadssecretariaat met een interne veiligheidscomponent. Ook
de rol van Europol is daarbij relevant. Wij hoeven niet steeds nieuwe instituten
op te richten, maar wat er is, zal beter moeten functioneren. Dit zal volgende
week nader aan de orde worden gesteld door de bewindslieden Donner en Remkes
aan de hand van de brief die vandaag is uitgegaan. Zij zullen zeker voortbouwen
op het debat in de JBZ-raad. Er is noodzaak om de informatie-uitwisseling
te versterken bij de strijd tegen het terrorisme. Het is bekend dat er bij
diensten allerlei gevoeligheden zijn, maar het gaat om iets anders. De boodschap
van de regeringsleiders vorige week donderdag en vrijdag was: het is noodzakelijk
om meer en beter te presteren om Europa veiliger te maken. Dat is feitelijk
de essentie van wat vorige week aan de orde is gesteld.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb niet de behoefte op allerlei slakken zout te leggen, maar ik heb
de pagina zorgvuldig bestudeerd, omdat het onderwerp inlichtingen- en veiligheidsdiensten
en de uitwisseling van informatie mij zeer bezighoudt. Het viel mij op, en
dat wordt niet weggenomen door wat de minister-president tot nu toe heeft
gezegd, dat in nogal voorzichtige termen wordt gesproken over wat de rol kan
zijn van de coördinator bij de uitwisseling van informatie. Hij noemt
hierbij het Situation Center. Het ligt naar mijn idee zeer voor de hand dat
de antiterrorismecoördinator daarin betrokken kan worden. Anders is het
de vraag wat hij precies gaat doen. Dat sluit aan bij mijn vraag in eerste
termijn. Tegelijkertijd wordt in stevige bewoordingen gesproken over het waarborgen
van de eenheid van het Europese beleid. Dat kan juist weer niet waar worden
gemaakt vanwege de gevoeligheid van het onderwerp.Minister Balkenende:De heer Rouvoet heeft een punt ten aanzien van de wijze van formulering
van bepaalde dingen. De vraag is of het mandaat van de coördinator genoeg
ruimte biedt om de zaak aan te pakken. Dat is het geval. Daarnaast voelt men
de urgentie om dingen te doen. Niet voor niets is er om een rapportage in
juni gevraagd. Wat mij betreft, mag het een tandje meer zijn. Wat er is, moet
beter worden benut. De heer Rouvoet heeft al verschillende malen gesproken
over de mogelijkheden van het Situation Center. Die moeten wij benutten. Dat
zal ook internationaal gezien onze boodschap zijn. Het lijkt mij goed dat
hierover volgende week nog nader wordt gesproken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wordt de heer De Vries betrokken bij het uitbouwen van het Situation Center?Minister Balkenende:Het zal tot de taak van de heer De Vries behoren om na te gaan op welke
wijze het beleid versterkt kan worden. Daarbij mogen geen middelen worden
uitgezonderd.De heer Dittrich (D66):Na 11 september was er ook het gevoel dat inlichtingendiensten moeten
samenwerken, een gevoel van urgentie. Wij kunnen concluderen dat dit in de
praktijk onvoldoende is geweest. Vandaar dat de heer De Vries
coördinator wordt. Hoe kunnen wij erop vertrouwen dat het huidige gevoel
van urgentie in de praktijk daadwerkelijk zal leiden tot betere en hechtere
samenwerking?Minister Balkenende:De conclusies van de Raad, het programma tegen terrorisme en de genoemde
actiepunten bieden veel handvatten voor het boeken van vooruitgang. Ik zal
ze niet allemaal opsommen, maar ik noem het kaderbesluit gemeenschappelijke
onderzoeksteams, het kaderbesluit terrorismebestrijding, het kaderbesluit
ter bestrijding van het witwassen; een lijst van punten. Daarbij wordt een
timetable genoemd. Het gaat niet om mooie verklaringen, maar om de vraag wat
op verschillende onderdelen gerealiseerd kan worden. Daarvoor is een plan
gemaakt. Daarnaast hebben de aanslagen in Madrid weliswaar een enorme drive
gegeven om verder te gaan met elkaar, maar is het niet zo dat er de afgelopen
tijd niets is gebeurd. In de Nederlandse situatie is bijvoorbeeld al gewerkt
met het kunnen bevriezen van de tegoeden van organisaties die op de EU-lijst
voorkomen, het kunnen verbieden van die organisaties wanneer de terrorismewet
is aangenomen, het gebruik van AIVD-informatie in strafprocessen, het aanpakken
van ronselen voor de Jihad en het aanpakken van samenspannen en samenzweren.
Ik noem maar enkele zaken die al gerealiseerd zijn en wij gaan nog verder;
in de brief van vandaag hebt u nog andere zaken kunnen lezen.De heer Dittrich (D66):Dat erken ik volledig, maar...De voorzitter:Ik merk tussendoor even op dat wij besloten hebben om de debatten over
de Europese Raad en het terrorisme te scheiden. Uiteraard zijn op de agenda
van de Europese Raad dingen aan de orde geweest, maar ik vraag de leden en
ook de minister-president om dat wat eigenlijk thuishoort bij het debat van
volgende week, tot volgende week te laten liggen.De heer Dittrich (D66):Daar hebt u helemaal gelijk in, maar mijn vraag aan de minister-president
ging over het gevoel van urgentie bij de inlichtingendiensten om informatie
goed uit te wisselen. De minister-president gaf een heel helder antwoord over
wat wetgevers en regeringen hebben gedaan, maar het ging mij om de inlichtingendiensten.
Na 11 september zeiden zij dat zij beter moesten samenwerken, maar kennelijk
is dat nog niet gebeurd. Die vraag kan wel in dit debat beantwoord worden.Minister Balkenende:Ik denk dat de boodschap van de Europese Raad heel helder was, precies
in het licht van wat u nu zegt. Het besef bestaat dat wij te maken hebben
met een internationaal fenomeen en dat wij de strijd alleen kunnen aanpakken
als wij het beleid op elkaar afstemmen en inlichtingen kunnen delen. Als dat
niet gebeurt, heb je grote problemen. Er zijn natuurlijk verschillende vormen
denkbaar, maar het is een feit dat vorige week duidelijk werd gezegd dat ook
inlichtingendiensten op een gegeven moment met elkaar zullen moeten samenwerken.
Iets anders is de suggestie van sommigen dat er een aparte instelling zou
moeten komen. Dat is altijd een lastige. Mijn punt is vooral dat er niet weer
een hele discussie over de structuur moet worden gevoerd, want dit heeft vooral
te maken met de cultuur: ben je bereid om gevoeligheden met elkaar te delen
en om samen te werken? Als die urgentie aanwezig is, kunnen wij veel meer
doen dan wij nu kunnen.Ook de solidariteitsclausule is door verschillende woordvoerders aan de
orde gesteld. De heer Rouvoet stelde de belangrijke vraag of dit een politieke
verklaring is of dat het meer is; wat is de betekenis ervan? De heer Van der
Staaij zei dat wij moeten oppassen voor een duplicatie van de NAVO. In het
ontwerpverdrag voor een grondwet wordt ingegaan op deze clausule. De invulling
staat lidstaten vrij. Het kan bijvoorbeeld militair of humanitair zijn. Er
zijn verschillende mogelijkheden om die solidariteit tot uitdrukking te brengen.
Ook vanuit de EU wordt er concreet al iets gedaan, bijvoorbeeld voor de slachtoffers.
In de EU-begroting zijn daarvoor middelen gereserveerd. Kortom: het is geen
lege huls. Het is een verklaring die ook duidt op het elkaar kunnen ondersteunen
als daar aanleiding toe is. Ik ben het graag eens met datgene wat de heer
Van der Staaij heeft gezegd: doe dat dan ook in een goede afstemming met andere
gremia, bijvoorbeeld de NAVO. Dat raakt tegelijkertijd de vraag over de implementatie
van de genomen maatregelen. Kortheidshalve volsta ik nu met een verwijzing
naar datgene wat de heer Van der Staaij heeft gezegd over de noodzaak om op
dit punt flinke vooruitgang te boeken.Ik kom nog even terug op de opmerking van de heer Dittrich die samenhangt
met de vraag hoe wij omgaan met de belangen van de samenleving op het punt
van terrorismebestrijding in relatie tot de privacy. Het is goed om nog eens
te zeggen dat wij in de strijd tegen terrorisme regels van het ene land moeten
spiegelen aan die van het andere land en dat wij een groot gewicht zullen
moeten toekennen aan de belangen van de samenleving. Datgene wat zich aftekent,
is immers buitengewoon ernstig. In de discussie van volgende week zal ook
de vraag aan de orde komen wat de informatie van een veiligheidsdienst kan
betekenen als bewijsmateriaal. Dat is een voorbeeld van het goed onder ogen
zien van de balans tussen de belangen van de samenleving en de privacy, juist
met het oog op het veiliger maken van de samenleving.De voorzitter:Mijnheer Timmermans, ik zou op dit punt nu niet door willen discussiëren.De heer Timmermans (PvdA):Ik wilde juist zeggen dat het feit dat ik op dit punt niet interrumpeer,
niet betekent dat ik hiermee instem of het er niet mee eens ben, maar dat
ik verwacht dat dit volgende week aan de orde zal komen.Minister Balkenende:De heer Duyvendak heeft het punt naar voren gebracht van de beslissing
van het Europees Parlement van vandaag over de uitwisseling van passagiersgegevens.
Het ging om een voorstel van de JBZ-raad dat is verworpen met een stemverhouding
van 229 tegen en 202 voor. Hoe kijkt de regering hier tegenaan? De regering
betreurt het als een Raadsvoorstel wordt verworpen. Gezien de situatie in
de wereld moeten wij verstandige dingen doen ten aanzien van de passagiersgegevens.
Informatie-uitwisseling is van essentieel belang. Dat is ook de kern van de
Europese samenwerking. Na het besluit van vandaag van het Europees Parlement
moeten de Commissie en de JBZ-raad zich hierop nader beraden. Op
het moment kan ik niet meer zeggen. Het is terecht dat gesteld is dat het
een belangrijk onderwerp is.Ik ga over naar het onderdeel IGC. Ik sta eerst in meer algemene zin stil
bij de discussie over de IGC. Vervolgens behandel ik de zelfstandige discussie
over de vraag of de IGC naar voren moet worden gehaald. Tot slot ga ik in
op de samenstelling van de Europese Commissie, waarover met name de heer Van
Baalen opmerkingen heeft gemaakt.De discussie over de IGC is gevoerd tijdens het werkdiner van regeringsleiders.
Er was een duidelijke politieke wil om de komende maanden overeenstemming
te bereiken over een grondwettelijk verdrag van de Unie. Het besluit is genomen
om onder Iers voorzitterschap de IGC af te ronden. Ook dat besluit juich ik
van harte toe. Het belang dat de regering aan een Europese grondwet of een
Europees verdrag hecht, is onverminderd groot.Het Ierse voorzitterschap heeft op basis van de bilaterale consultaties
geconcludeerd en uiteengezet dat voor alle openstaande punten oplossingen
voorhanden zijn. De basis voor een eventueel akkoord is nog steeds het pakket
aan voorstellen dat onder Italiaans voorzitterschap is ontwikkeld en aan de
Europese Raad is voorgelegd. Dat pakket bevat voor Nederland belangrijke verbeteringen.
In mei zal het voorzitterschap een verdere vervolmaking ontvangen van de "assessments",
waarna gezien zal worden of er compromissen kunnen worden gepresenteerd voor
de openstaande punten.Wat zijn de belangrijkste onderwerpen? Ik noem de stemmenweging, de reikwijdte
van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid en de samenstelling
van de Commissie. Ik refereer hierbij aan de opmerking van de heer Timmermans
over Visegrad en Benelux. Ik kom daarop afzonderlijk terug. Bij die bespreking
was het verassend dat waar de Visegrad-landen bij eerdere contacten te kennen
hadden gegeven voorstander te zijn van het systeem van een commissaris per
lidstaat, men nu bezig was met zoeken naar formules om oplossingen te bereiken.
Er was dus een klankkleurverschil.Als het voorzitterschap in staat is om te komen tot verdere afspraken,
conclusies en oplossingen, is de Europese Raad van 17 en 18 juni als
uiterste datum genoemd. Dan moet het in laatste instantie plaatsvinden. Voordat
het zover is, is op verschillende onderwerpen nader overleg nodig. Ik heb
de hoofdonderwerpen genoemd, maar er is nog veel meer. Verschillende lidstaten
hebben hun wensen naar voren gebracht. Dat betekent dat er waarschijnlijk
nog een of twee ministeriële bijeenkomsten plaatsvinden, al dan niet
in RAZEB-verband, teneinde een algeheel compromis te finaliseren. Daarover
bestaat nog geen duidelijkheid. Zodra wij meer weten over de procedure, zullen
wij de procesgang direct duidelijk maken. Ik kom hierop dadelijk terug.De positie van Nederland is indringend aan de orde gesteld. De heer Van
Baalen stelt: beter geen grondwet dan een slecht compromis. Dat is waar. De
afspraken gelden voor een langere periode. Wij moeten dan ook de overtuiging
hebben dan het een draagbaar en verdedigbaar resultaat is. Als dat er niet
is, hebben wij een probleem.De heer Rouvoet vraagt of niet een scenario van lege handen dreigt. Tijdens
het diner heb ik het belang van een compromis benadrukt. Ik heb de politieke
wil uitgesproken dat Nederland meewerkt aan een compromis. Ik heb aangegeven
dat een compromis een constructieve en flexibele houding van alle lidstaten
vergt. Het gaat om een grondwet en een verdrag voor ons allen. Alle lidstaten
moeten zich daarin herkennen. Ik refereer aan wat de Portugese premier zei
in Brussel: nothing is agreed until everything is agreed. Zo voelt iedereen
dat ook aan.Ik heb natuurlijk gewezen op de Nederlandse wens, op de unanimiteit van
de financiële perspectieven en de wijziging van de procedure rond het
Stabiliteitspact. Het is bekend dat het een lastig internationaal krachtenveld
is. De heer Van Baalen vraagt of dit wisselgeld is in de onderhandelingen.
De heer Timmermans zou het toejuichen wanneer er in plaats van het veto een
nettobegrenzer zou komen. Ook de heer Duyvendak liet zich in die zin uit.
Tijdens het werkdiner heb ik duidelijk aangegeven dat Nederland resultaat
wil zien. Op dat moment ging het niet om onderhandelen, maar om het markeren
van posities. Ook in alle bilaterale contacten stellen wij dit soort zaken
uiteraard aan de orde: zo ben ik onlangs bij premier Blair en bondskanselier
Schröder geweest en heb ik contact met president Chirac. Men kent de
positie van Nederland heel goed. Afgelopen vrijdag heb ik echter onze positie
gemarkeerd. De onderhandelingen zullen verdergaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U begon over mijn wat prikkelend bedoelde "legehandenscenario". Ik zei
dat, omdat van verschillende kanten is aangegeven dat het krachtenveld niet
gunstig is, dat er alleen maar steun voor de Nederlandse wensen is in de wandelgangen,
maar niet aan de tafel. Ook zei de staatssecretaris dat wij dreigen in de
knel te komen met onze wensen. Het is niet ondenkbaar dat Nederland op die
belangrijke punten straks met lege handen komt te staan, door de haast die
er nu op wordt gelegd en het huidige momentum.Minister Balkenende:Mijnheer Rouvoet, u kunt ervan verzekerd zijn dat alle bewindslieden die
nu internationaal actief zijn, niet thuis willen komen met lege handen. Nederland
is op dit moment veruit de grote nettobetaler. Dat feit is op zich geen punt
van zorg of discussie; wij zijn een rijk land en hebben jarenlang geprofiteerd
van de EU. Wel heb ik steeds gewezen op de balans; die is op dit moment zoek.
Dat is onze positie, er zijn verschillende mogelijkheden om daaraan recht
te doen. Ik zal hier niet spreken over onze strategie. U weet dat wij in ieder
geval dit punt duidelijk naar voren zullen brengen.De heer Van Baalen (VVD):Dat moge zo zijn, maar hoe interpreteert u dan de woorden van uw eigen
minister van Buitenlandse Zaken, namelijk dat hij niet thuis kan komen zonder
dat veto op de perspectieven en zonder de versterkte procedure voor de naleving
van het Stabiliteitspact? Dat is een heel harde uitspraak. Ik zie dat als
een soort bottom line. Ik kan het niet anders interpreteren dan: als dat er
niet in staat, dan kunnen we niet akkoord gaan.Minister Balkenende:Ik denk dat het in het belang van Nederland zelf is dat we, ondanks alle
politieke verschillen, een krachtig signaal geven dat wij op dit punt resultaat willen boeken. Laten wij dat delen, want het gaat om het resultaat.Nog een opmerking over de preambule. De heer Duyvendak maakt gewag van
een positieverandering van de Nederlandse regering. De heer Timmermans vraagt
zich af of de premier het hoofd in de schoot heeft gelegd. Verder werd ook
nog gezegd dat het blijkbaar niet zo'n belangrijk punt was en dat er daardoor
geen aandacht voor is gevraagd. Geen misverstand hierover: de preambule is
tijdens het werkdiner niet aan de orde geweest. Het was een gesprek waarin
is ingegaan op een aantal grote, lastige dossiers: stemmenweging, samenstelling
van de Commissie enzovoort. Ik heb de Nederlandse positie aangegeven ten aanzien
van de financiële onderwerpen, een voor ons zeer aangelegen punt. Over
de preambule hebben we een gevoelige discussie gehad. Een en andermaal heb
ik hierover gesproken, zowel hier als in de Eerste Kamer, en het is precies
zoals de heer Rouvoet verwoordde: er is een preambule, je geeft een duiding
van de ontstaansgeschiedenis van Europa en je verwijst naar de waarden van
het humanisme; vanuit dat perspectief moet je je afvragen of het gerechtvaardigd
is om de joods-christelijke traditie onbenoemd te laten. Ik ben me zeer bewust
van de gevoeligheid van het onderwerp, maar het gaat wel om een goede duiding
van wat Europees is. Wij moeten hier op een goede manier met elkaar omgaan,
met respect voor elkaars opvattingen. Dat heb ik zowel hier als in de Eerste
Kamer naar voren gebracht. De conclusie dat er sprake is van een positieverandering,
moet dus niet worden getrokken. Wij zullen hierover nader spreken met andere
landen. Sterker nog, toen ik onlangs voor een plezierige bijeenkomst op de
Princeton universiteit was, is dat punt nog eens aan de orde gesteld. Dat
was echter in een andere setting dan in de Tweede Kamer.De voorzitter:Het zijn allebei intellectueel inspirerende omgevingen.Minister Balkenende:Daar hebt u gelijk in, voorzitter.Een belangrijk onderwerp, waarover veel opmerkingen zijn gemaakt, is het
tijdstip van afronding van de IGC. De heer Duyvendak heeft de term "verstoppertje
spelen" genoemd in het geval dat de besprekingen kunstmatig over de verkiezingen
heen zouden worden getild. Ook de heer Timmermans heeft een wat krasse uitspraak
gedaan toen hij zei dat ik bang zou zijn voor de kiezer. Ik geloof niet dat
ik een politicus ben die voor veel dingen bang is. Ik ben ook niet bang voor
de kiezer. Ik denk dat het om iets anders gaat. Mijn eerste opmerking gaat
over de formele kant. De Europese Raad heeft besloten dat de IGC uiterlijk
in juni 2004 wordt afgerond. Die formule sluit een eerdere afronding natuurlijk
niet uit. Mijn tweede opmerking is dat het een paar weken geleden nog de inschatting
was dat het niet zou lukken om de IGC onder Iers voorzitterschap af te ronden.
Ik heb steeds gezegd dat het kabinet de Ieren zal steunen om dit wel te realiseren.
Op 1 mei vindt de formele uitbreiding plaats. Het is niet goed als Europa
continu verdeeld is en alles maar doorschuift en doorschuift. Ik ben er zelfs
zeer mee ingenomen dat de teneur en de atmosfeer totaal anders waren.Natuurlijk is gesproken over de vraag of de IGC voor de verkiezingen kan
worden afgerond, onder andere tijdens het diner. Ook heb ik de wenselijkheid
hiervan zelf in bilaterale gesprekken naar voren gebracht. Het Ierse voorzitterschap
is al druk bezig met de consultaties. Tegen de heer Van Baalen zeg ik dat
het een goed overleg moet worden en dat er goede conclusies moeten worden
getrokken. Kan het eerder, dan moet het eerder, maar die garanties moeten
er zijn. Daarom heeft premier Ahern gekozen voor de formule dat het uiterlijk
op een bepaalde datum moet zijn afgerond. Dat geeft ons ook de kans om het
indien mogelijk eerder af te ronden. Nederland gaat het Ierse voorzitterschap
niet voor de voeten lopen. Wij bepalen niet wanneer die bijeenkomst plaatsvindt;
dat zal het Ierse voorzitterschap doen op basis van de consultaties. Natuurlijk
bestaat het bewustzijn dat het mooier is om de zaak voor de Europese verkiezingen
af te ronden. Dat zal echter verdedigbaar moeten zijn. Mogelijke afspraken
hierover moeten door iedereen kunnen worden onderschreven. Dat geldt ook voor
onze Nederlandse punten.Ik heb gemerkt dat in politieke kringen in Europa over dit onderwerp wordt
gesproken. Dat geldt bijvoorbeeld voor mijn eigen kring van de Europese Volkspartij,
als ik die opmerking mag maken. De voorzitter, de heer Martens, heeft gezinspeeld
op de mogelijkheid om een en ander voor de verkiezingen af te ronden. Wij
zullen dus constructief meewerken aan een goed resultaat en waar mogelijk
tempo maken. Wij moeten wel oppassen om in een tijdsklem te worden gezet wanneer
dat de Nederlandse positie zou verzwakken. Dat kan dus niet. De inhoud moet
verdedigbaar zijn, dan moet er tempo worden gemaakt. Zo beschouw ik ook de
opmerkingen van de Kamer. Wij hebben de komende tijd de nodige contacten hierover.
Het is goed dat wij de gevoelens over dit onderwerp met elkaar delen. Wij
gaan dus geen verstoppertje spelen en zijn zeker niet bang voor de kiezer.De heer Timmermans (PvdA):Hier mag geen misverstand over bestaan. Ook voor mijn fractie geldt dat
de kwaliteit van het resultaat nooit ten koste mag gaan van het tempo. Dat
gezegd hebbende, verdient het toch de voorkeur dat wij alles op alles zetten
om voor de Europese verkiezingen tot een afronding te komen. Dat zou toch
een mooi gebaar zijn naar de kiezer, zoals de heer Martens namens de EVP heeft
gezegd.Minister Balkenende:Laat er geen misverstand over bestaan: als het resultaat aanvaardbaar
en verdedigbaar is, dan moeten wij het doen. Daarnaast moeten wij proberen
tempo te maken. Het beheer van het onderhandelingsproces is natuurlijk in
handen van één land, in dit geval het Ierse voorzitterschap.
Dat is bezig om op basis van de signalen te komen tot een oplossing. Wij moeten
ons niet rijk rekenen, want dat hebben wij eerder al gedaan. Wat er nu echter
lijkt aan te komen, is positiever dan drie, vier weken geleden. Dat is de
winst van dit moment, maar er zijn nog steeds risico's en complicaties. In
dat licht moet er een evenwicht zijn tussen een zorgvuldige voorbereiding
en het maken van tempo. Indien wij ons te veel zouden fixeren op het moment,
kan dat ten koste gaan van andere noodzakelijke elementen.De heer Timmermans (PvdA):Het is inderdaad aan het Ierse voorzitterschap om de balans op te maken. Dat moet een voorzitter ook worden gegund, zeker aan deze voorzitter
die het zo uitstekend doet. Nederland kan echter als een van de lidstaten,
als lid van de trojka zelfs, zijn voorkeur kenbaar maken aan de voorzitter:
als het aan ons ligt, komt er zo snel mogelijk een besluit, als het kan voor
de Europese verkiezingen. Het kan toch geen kwaad om zo'n signaal af te geven,
bijvoorbeeld door te zeggen dat het Nederlandse parlement dat vindt?Minister Balkenende:Het is natuurlijk niet zo dat het Nederlandse parlement als enige in Europa
zegt: het moet dan en dan gebeuren. Tijdens het werkdiner is al duidelijk
gesproken over de mogelijkheid om compromissen te bereiken en de onderhandelingen
af te ronden voor de Europese verkiezingen. De vraag is echter of dat mogelijk
is. Wij moeten in dat licht respectvol omgaan met het Ierse voorzitterschap,
dat zeer consciëntieus bezig is geweest. De afgelopen weken heeft men
hard gewerkt om mogelijkheden te vinden om eruit te komen. Dit verdient waardering.
Er moet een duidelijke balans zijn tussen tempo en zorgvuldigheid. In dat
licht heeft het voorzitterschap gekozen voor deze formulering in de conclusies.De heer Van Baalen (VVD):Ik ben het eens met wat de minister-president zegt over de Nederlandse
onderhandelingspositie, maar wij moeten ook kijken naar het beeld van Europa
bij de burger. Deze zal het niet goed begrijpen als in juni na de verkiezingen
de top over de Europese grondwet wordt gehouden. Als die grondwet dan wordt
ondertekend door de regeringsleiders, zal men zeggen: dit is een spel. Ik
zeg niet dat de minister-president dat spel speelt, maar met behoud van de
Nederlandse onderhandelingspositie moeten wij er alles aan doen om het te
vervroegen, zodat er in de verkiezingscampagne over kan worden gedebatteerd.
Als de minister-president dat zou zeggen, zijn wij het daarover Kamerbreed
eens.Minister Balkenende:Wij zullen het Ierse voorzitterschap steunen om zo spoedig mogelijk een
en ander af te ronden. Met zo'n formule valt te werken en wordt respect getoond
voor het Ierse voorzitterschap. Wij bepalen niet wanneer er een IGC plaatsvindt;
dat zal het Ierse voorzitterschap moeten doen. Nederland moet bereid zijn
om mee te werken aan een spoedige maar tegelijkertijd zorgvuldige besluitvorming.De heer Duyvendak (GroenLinks):Het is jammer dat het er bij de minister-president niet wat ruimhartiger
uit kan komen. De crux is dat die uiterste datum van 17, 18 juni naar
voren zou moeten worden gehaald. Zolang er in het Europese proces een uiterste
datum is, wordt er pas in de laatste uren echt keihard onderhandeld.Minister Balkenende:Ik heb afstand genomen van de opmerking van de heer Duyvendak over "verstoppertje
spelen"; dit doet geen recht aan de discussie vorige week in Brussel of aan
de opstelling van de Nederlandse regering. Dat er een uiterste datum is gesteld,
geeft natuurlijk een zekere ruimte, ook om zaken eerder te regelen. Iedereen
is zich ervan bewust dat als het kan, de zaken voor de Europese verkiezingen
moeten worden afgerond. Of het mogelijk is, weet ik echter niet. Vier weken
geleden was er nog grote twijfel of het in de eerst helft van dit jaar zou
kunnen worden geregeld; nu zijn wij al een heel eind opgeschoten. Ik hoop
uiteraard dat het op die manier verder gaat, maar dat valt niet te garanderen.De heer Van der Staaij (SGP):Bij sommige fracties in de Kamer leeft de wens om een expliciet signaal
te geven: probeer eruit te komen voor de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Stel dat een Kamermeerderheid zo'n signaal zou geven en zou beklemtonen dat
de datum heilig is. Zou dat niet juist de inhoudelijke onderhandelingspositie
van Nederland verzwakken?Minister Balkenende:Stel dat wij zelf voorzitter zouden zijn en andere landen zouden zeggen
dat ons voorzitterschap dat en dat zou moeten organiseren. Dan zou ik erop
wijzen dat dit een verantwoordelijkheid is van het Nederlandse voorzitterschap.
Ik leg sterk de nadruk op de combinatie van enerzijds het maken van tempo
en anderzijds zorgvuldigheid. Je moet er namelijk voor oppassen dat je niet
het slachtoffer wordt van het fixeren op een bepaald tijdstip, als de zaken
dan niet geregeld zouden zijn. Zoals gezegd, dit onderwerp blijft een beetje
koffiedik kijken. Nu wij er in de Kamer over hebben gesproken, weten wij precies
wat wij aan elkaar hebben. Volgens mij hebben wij bovendien een eenheid van
gevoel.Voorzitter. Inzake de IGC spreek ik nog over de samenstelling van de Commissie.
De vraag is hoe het zit met de ene commissaris per lidstaat. De heer Van Baalen
vindt dat de regel van één commissaris per lidstaat voorlopig
moet worden gehandhaafd. In 2013 moet de zaak volgens hem opnieuw worden bekeken.
Ik zie op welke manier het krachtenveld zich ontwikkelt en wat de aard van
het gesprek over dit onderwerp is. Als ik dat vergelijk met een paar maanden
geleden, zie ik dat de posities duidelijk zijn veranderd. Destijds was nogal
sprake van polarisatie. Nu is het verzet van veel vooral nieuwe lidstaten
tegen een gereduceerde Commissie behoorlijk afgenomen. Het voorzitterschap
denkt aan een compromis, waarbij gedurende een lange overgangsperiode elke
lidstaat een commissaris behoudt en vervolgens automatisch wordt overgestapt
naar een kleinere Commissie. Het laatste element kan natuurlijk niet los worden
gezien van wat in Nice al was besloten. Er was namelijk al in voorzien. Door
toename van het aantal leden krijg je te maken met een kleinere Commissie.
De lidstaten die aanvankelijk geen voorstander waren van een gereduceerde
Commissie, zeggen nu sterk te hechten aan rotatie op basis van gelijkwaardigheid
en aan een collegiaal functionerende Commissie. Naast de effectiviteit van
de Commissie zijn dat ook voor Nederland de belangrijkste criteria waarop
het uiteindelijke voorstel moet worden beoordeeld.Ik heb goed geluisterd naar de heer Van Baalen. Hij vindt dat je moet
proberen de besluitvorming voor je uit te schuiven, om vervolgens nog eens
te kijken. Het is een lastig onderwerp. Gegeven alle verdeeldheid, zal er
op een gegeven moment worden gezegd dat wij moeten weten wat wij aan elkaar
hebben. Een combinatie zou dan kunnen zijn om gedurende langere periode nog
één commissaris per lidstaat te hebben en vervolgens een andere
formule te hanteren met een wat kleinere Commissie. Daarbij praten wij niet
eens over de omvang. Wellicht gaat het om de helft van de huidige
Commissie, of tweederde. De vraag is op welke manier wij er verder mee omgaan.
Natuurlijk kennen wij de opvattingen van de Kamer en die van de Eerste Kamer,
maar op dit punt zullen landen moeten bewegen om bij elkaar uit te komen.
Aldus is de huidige stand van zaken. Ik geef nu alleen een beeld van een bepaalde
beweging. Ik heb dat gemerkt bij de Visegrad-landen. Je proeft het ook enigszins
bij het gesprek tijdens het diner. De donderdagavond, toen wij erover spraken,
was nog niet het plan om langs de genoemde lijn te opereren. Het waren opmerkingen
van het voorzitterschap en een aantal opmerkingen van de lidstaten. De komende
weken en maanden moeten wij zien hoe het compromis eruit zal zien.De voorzitter:Dit onderwerp wil ik eens zonder interrupties laten passeren.Minister Balkenende:Voorzitter. Verscheidene Kamerleden hebben terecht gewezen op de urgentie
van de Lissabon-strategie. Hoe groot is de urgentie? Wat is bereikt? Wat dient
er te worden gedaan? Op de vrijdagochtend is aandacht besteed aan de Lissabon-strategie.
Daarbij spelen twee onderwerpen een grote rol, namelijk duurzame groei en
meer en betere banen. De rode draad van alle sprekers was dat de inspanningen
omhoog moeten. De mondiale concurrentiepositie moet worden verbeterd. Doorzetting
van structurele hervorming is dan ook noodzakelijk. Op dat punt is het de
vraag of iedereen in Europa wel voldoende doordrongen is van het feit dat
wij risico's lopen. De dynamiek van de Amerikaanse economie is bekend. Zij
is groter dan die van de Europese economie. Europa is betrekkelijk duur ten
opzichte van andere delen van de wereld. Wij zien een verschuiving van productieactiviteit,
ook naar andere delen van de wereld. Een land als China is in opkomst. Dat
is de realiteit. Als je het zo noemt, kun je niet voorbijgaan aan structurele
hervormingen. In dat kader is er ook grote waardering voor het rapport dat
oud-premier Kok als leidinggevende van de Employment Task Force heeft opgesteld.
Dit rapport bood zeer veel aanknopingspunten om de werkgelegenheid te stimuleren
en de arbeidsmarkt flexibeler te laten zijn. Ik zeg de heer Van der Staaij
graag na dat onverminderd de noodzaak bestaat om zaken als aanpassing van
de werking van de arbeidsmarkt, delen van de sociale zekerheid en het pensioenstelsel
goed onder de loep te nemen, juist met het oog op de houdbaarheid hiervan
op langere termijn. De nieuwe lidstaten van de Raad hebben een krachtig pleidooi
gevoerd voor het vrije verkeer van werknemers. Het kabinet kan zich goed vinden
in de conclusies van de Europese Raad over de Lissabon-strategie. Die conclusies
stemmen vrijwel geheel overeen met de Nederlandse inzet. Zij betroffen onder
andere de macro-economische stabiliteit, gezonde begrotingssituaties –
de heer Van der Staaij vroeg hiernaar – de hervorming van arbeidsmarkten,
een hogere arbeidsparticipatie, investeringen in mensen, het beter functioneren
van de interne markt onder verwijzing naar bijvoorbeeld de kaderrichtlijn
diensten, minder en betere regelgeving, minder administratieve lasten –
ook een belangrijk punt van ons voorzitterschap – het vergroten van
het innovatief vermogen, een Europese onderzoeksinfrastructuur en een betere
interactie tussen de kennisinstellingen en het bedrijfsleven.De heer Van Baalen heeft de interessante vraag gesteld wat de grote landen
aan hervormingen wilden doorvoeren. Natuurlijk kun je afdingen op prestaties,
maar de Duitse regering is wel bezig met de agenda voor 2010. Dat is niet
gemakkelijk, maar zij doet er wel een aanzet toe. In Frankrijk wordt gesproken
over de houdbaarheid van de pensioensituatie op de lange termijn. Dat gebeurt
overigens in meerdere landen. Ik proef dus dat het gevoel toeneemt dat herstructurering
noodzakelijk is en urgent moet worden doorgevoerd. De heer Kok heeft aan die
landen al duidelijk gemaakt wat noodzakelijk is voor een grotere dynamiek.
Dat is de realiteit. Je kunt altijd ontevreden zijn omdat het niet hard genoeg
gaat. Dat begrijp ik wel. Toch ontstaat op een gegeven moment een toenemend
bewustzijn dat er moet worden hervormd.Dit brengt mij op de verhouding tussen de mid-term review van de heer
Kok en wat dit jaar gebeurt. Ik heb meer dan eens gezegd dat wij moeten oppassen
dat 2004 geen verloren jaar wordt. Het is essentieel om door te gaan met de
herstructurering van arbeidsmarkten, investeringen in innovatie en de vermindering
van regels.De heer Timmermans vroeg of de heer Kok ondanks en niet dankzij de inzet
van Nederland was benoemd tot voorzitter van de high level group. Het is goed
om nog eens te zeggen dat ik uiteraard contact heb gehad met het Ierse voorzitterschap,
aangezien de mid-term review onder verantwoordelijkheid van het Luxemburgse
voorzitterschap aan de orde komt. In de aanloop daarnaar moest uiteraard een
voorzitter worden gevonden. Daarover heb ik uitgebreid contact gehad met mijn
collega Ahern. Ik heb in dat contact nog eens gewezen op de betekenis van
de heer Kok voor de Employment Task Force. Hij heeft daar goed werk voor verricht.
Hij heeft een goede scan gemaakt van de ontwikkelingen in de diverse Europese
lidstaten. Wij hebben ook vastgesteld dat zijn rapport duidelijk een rol speelt.
Ik heb dus een verband gelegd tussen de destijds verrichte activiteiten en
de nu eventueel door hem te verrichten activiteiten. Ik heb het gehad over
mijn contacten. Ik heb er meerdere gehad. Dit geldt ook voor andere bewindslieden.
Ik neem dus afstand van de opmerking dat de heer Kok ondanks Nederland is
benoemd. Wij hebben hem krachtig ondersteund. Dit geldt trouwens ook voor
de heer De Vries.De heer Timmermans (PvdA):Ik citeerde Het Financieele Dagblad.Minister Balkenende:Ik keek u ook niet bestraffend aan, maar u gaf mij de gelegenheid om een
beeld weg te nemen dat misschien is ontstaan.De heer Van Bommel vroeg of de high level group geen overbodige activiteiten
verrichtte. De heer Eurlings vroeg wat de high level group toevoegde. Laten
wij oppassen voor te negatieve beelden. De Employment Task Force heeft mijns
inziens onder leiding van de heer Kok goed werk verricht. Laat ik hiermee
vergelijken. In 2005, dus halverwege de rit, bespreken wij de Lissabon-strategie.
Dit betekent dat wij onder ogen moeten zien hoe die strategie werkt, wat benchmarking
betekent, hoe de methode van werken is en hoe de strategie effectiever kan
worden gemaakt. De mid-term review biedt de kans om een nieuwe
focus in de Lissabon-strategie in te voeren en om terug te gaan naar waar
het om ging: het stimuleren van een Europees groeibeleid. Dit is wat de high
level group te doen staat. In november zal worden gerapporteerd. Die rapportage
vormt de opmaat voor de verdere besprekingen en besluitvorming van volgend
jaar. Ook onder ons voorzitterschap gaan wij hier uiteraard mee door. Wij
hebben contacten met sociale partners, ook in het kader van de Lissabon-strategie,
namelijk op de Social Summit. Wij zullen uiteraard het Luxemburgse voorzitterschap
ondersteunen bij het gestalte geven van de Lissabon-strategie. Daarmee gaan
wij zelf eveneens door. De Kamer weet waarop wij accenten willen leggen, bijvoorbeeld
op het verminderen van de administratievelastendruk.De heer Rouvoet heeft nog verwezen naar de opmerking van de heer Bolkestein
dat de bedoelde werkgroep niet nodig zou zijn. Hoe je het ook wendt of keert,
de besluitvorming volgend jaar onder Luxemburgs voorzitterschap moet goed
worden voorbereid. Zo simpel ligt het. Ik weet dat deze groep het nodige kan
doen.De heer Dittrich heeft gezegd dat in Nederland een bepaalde structuur
geldt voor behandeling van de verschillende onderwerpen, maar dat ook in andere
landen over de problemen zou moet worden gesproken. Dat gebeurt. Regelmatig
wordt gevraagd wat de stand van zaken is. Onlangs heb ik daarover een brief
geschreven. In alle contacten proef je dat ideeën opbloeien. In Duitsland
is bijvoorbeeld een Inventionsrat ingesteld. Wellicht herinnert men zich nog
het uitstekende betoog dat premier Rasmussen van Denemarken hier in Den Haag
heeft gehouden. Gelukkig merken wij dat de sense of urgency is toegenomen.
Uiteraard moet het niet bij mooie woorden blijven.De heer Herben vroeg zich in dit verband af of het Stabiliteitspact wordt
nageleefd. Het is goed om nog eens te zeggen dat in het kader van de Lissabon-agenda
is gesproken over het nakomen van de verbintenissen met betrekking tot de
begrotingsconsolidatie. We hebben gesproken over het Gemeenschapsoctrooi.
Ik heb opmerkingen gemaakt over de meting van de administratieve lasten, de
vereenvoudiging van het kaderprogramma R&D, een betere wisselwerking tussen
kennisinstellingen en bedrijven op het gebied van R&D, de aanbevelingen
van het rapport-Kok, van de task force voor de hervormingen, en over de versterking
van het groeibeleid in Europa.Voorzitter. De heer Rouvoet had een positief gevoel naar aanleiding van
deze Raad. Ik wil zijn opmerkingen op dit punt onderstrepen. Ik proefde eruit
dat 25 lidstaten er blijk van hebben gegeven zich gezamenlijk te willen inzetten
bij het aangaan van de grote uitdagingen waarvoor Europa staat: strijd tegen
het terrorisme, werken aan een Europese grondwet, verbetering van de besluitvormingsstructuur
en werken aan de hoogst noodzakelijke versterking en modernisering van de
Europese economie. Ik mag hopen dat die spirit en dat enthousiasme er de komende
tijd blijven. Zelf heb ik het als teleurstellend ervaren dat terwijl je in
2002 nog met hoop kon spreken over de uitbreiding, over het Europa van morgen
en de idealen van de Europese eenwording, dat optimisme de bodem is ingeslagen
vanwege verdeeldheid over Irak en andere problemen. Ik meen dat wij Europa
vooruit moeten helpen. Dan is het van belang dat wij op een positieve manier
over zaken denken. We moeten samen werken aan het Europa van morgen, ook de
moeilijke onderwerpen onder ogen zien en dan tot samenwerking proberen te
komen. Daarbij zal Nederland een eigen rol willen, moeten en kunnen spelen.
Ik ben erg gelukkig dat twee Nederlanders op relevante posities aan de slag
kunnen en daarmee kunnen bijdragen aan dat Europa van morgen.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. Ik wil nog een opmerking maken aan het adres van de minister-president
in zijn rol van voorzitter van de ministerraad. Dit is de derde of vierde
keer achter elkaar dat wij een Europa-overleg hebben waarbij de minister van
Buitenlandse Zaken schittert door afwezigheid. Ik wil van deze gelegenheid
gebruik maken om de minister-president in zijn rol van voorzitter van de ministerraad
daarop aan te spreken. Ik vind namelijk niet dat dit een gewoonte moet worden.
De fractie van de Partij van de Arbeid is zeer teleurgesteld vanwege deze
gang van zaken.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik heb goede nota genomen van deze opmerking van de heer Timmermans.
U weet dat de minister van Buitenlandse Zaken nu in het Israël is. Zijn
reis daarheen is van groot belang. Nogmaals, ik heb de heer Timmermans goed
verstaan.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Ik heb de minister-president gevraagd te bepleiten dat één
coördinerend eurocommissaris de scepter zwaait over het werk van de Raad
voor het concurrentievermogen. Nu vallen de onderwerpen van die Raad onder
het beleid van vijf eurocommissarissen. Dat komt het inhoudelijke debat niet
ten goede.Minister Balkenende:Ik versta uw opmerking zo dat wij moeten proberen de Raad voor het concurrentievermogen
beter te laten presteren en moeten nagaan welke organisatorische setting nodig
is. Dat zouden wij goed onder ogen moeten zien. U weet hoe de situatie in
Europa is. Straks gaat de voorzitter van de Europese Commissie dergelijke
zaken regelen. We hebben ook te maken met de suggestie om een commissaris
te benoemen voor de Lissabon-strategie. Dat heeft een relatie met wat u zegt.
Ik vind ook dat er een betere aanpak moet komen. Over de precieze vormgeving
kunnen wij nader spreken, maar uw signaal heb ik goed begrepen.De heer Eurlings (CDA):Voorzitter. De premier heeft met zijn opmerkingen over de coördinator
voor de terrorismebestrijding en de uitwisseling van gegevens gezegd dat beter
moet worden samengewerkt. Het zou daarbij om een kwestie van cultuur gaan.
Ik heb hem in eerste termijn een vraag voorgelegd. Is de premier met mij van
mening dat wij niet tevreden mogen zijn met minder dan een gewoon automatisme
dat je relevante informatie uitwisselt, omdat het niet te verkopen is dat
het ene land die voor het andere achterwege laat? Is hij met mij van mening
dat wij, ervan uitgaande dat het een automatisme moet worden, geen enkel middel
bij voorbaat moeten uitsluiten en dat die coördinator moet kijken hoe
hij dat erin krijgt, zodat wij niet over drie, vier jaar weer
moeten constateren dat het bij mooie woorden is gebleven?Minister Balkenende:U en ik denken hetzelfde over dit onderwerp. Om te voorkomen dat het misgaat
met een goede informatie-uitwisseling in Europa en daarbuiten en dat je kansen
gaat missen in het aanpakken van netwerken, moet je onder ogen zien wat er
gebeurt en de risico's kunnen aanpakken. Als dat niet goed wordt aangepakt,
hebben wij problemen. De les van wat er in Amerika en andere delen van de
wereld is gebeurd, nu ook in Madrid, is dat je niet alert genoeg kunt zijn
in het vergaren en delen van informatie en het opzetten van gemeenschappelijke
actie. Dat pleidooi heeft u gevoerd. Dat ondersteun ik.Staatssecretaris Nicolaï:Voorzitter. De laatste opmerking van de minister-president over de positieve
sfeer en de positieve uitkomsten van deze Europese top correspondeerde met
veel opmerkingen van uw Kamer, zij het dat de heer Herben enig roet in het
eten strooide. Hij verwees naar de enquête over de wijze waarop de burger
naar Europa keek. Ter relativering van zijn zorg: de enquête waarnaar
hij verwees, sloeg op de Nederlandse cultuur, die in het gedrang zou kunnen
komen door andere factoren. Dat is wat beperkter dan de positie van Nederland
in het algemeen. Maar ik vat niet alleen zijn opmerking, maar ook een dergelijke
enquête zo op dat wij bij de les moeten blijven. Wij moeten het verschil
tussen beeld en werkelijkheid blijven aanpakken. De regering zal dit jaar
blijven gebruiken om de Nederlandse burger in toenemende mate te informeren
over en te betrekken bij Europa.De naamgeving "grondwet" is aan de orde geweest. De heer Herben en anderen
hebben erover gesproken. In het interruptiedebatje is al duidelijk geworden
dat het strikt genomen geen grondwet is. Die visie deel ik. De aanduiding
"grondwet" is dan ook niet de meest adequate, maar wordt ook in officiële
stukken van Brussel gehanteerd. Belangrijker is dat wij het ook hebben over
het betrekken van de burger. Dat moet de heer Herben toch aanspreken, die
hier moeite mee heeft. Een grondwettelijk verdrag is eenvoudigweg minder aansprekend
dan de afkorting tot grondwet. Maar strikt genomen is het niets anders dan
een nieuw verdrag waarin een aantal verdragen wordt samengebracht, een aantal
verbeteringen wordt doorgevoerd en een directere verwijzing naar grondrechten
wordt opgenomen. Het is geen suggestie, zoals de heer Herben erin leest, in
de richting van een federale staat, de eenheidsstaat Europa. Integendeel,
dit verdrag maakt precies duidelijk wie waarover gaat en, wat minstens zo
belangrijk is, hoe je die stappen in dit proces kunt zetten. De zogenaamde
subsidiariteit, waardoor u als nationaal parlement de vinger erop kunt leggen
wie wat doet, is hierin veel beter verankerd.De heer Van Baalen (VVD):Wat de staatssecretaris zegt klopt natuurlijk, maar dan gaan wij ervan
uit dat dit officieel "grondwettelijk verdrag" gaat heten en niet "grondwet".Staatssecretaris Nicolaï:Officieel is dat zo, maar ik wijs erop dat in Europa zo nu en dan ook
officieel de term "grondwet" wordt gebruikt. Dat neemt niet weg dat "grondwettelijk
verdrag" de officiële aanduiding is. Ik verwijs voor de goede orde naar
pagina 14 van de beantwoording naar aanleiding van de schriftelijke vraag
van de fractie van de heer Herben.Een ander punt rond de IGC betreft de meerderheidsbesluitvorming op het
terrein van het strafrecht. Het is logisch dat dit rond de terrorismediscussie
aan de orde is gesteld door een aantal woordvoerders. De Nederlandse regering
heeft altijd bepleit dat er een zo duidelijk mogelijk onderscheid moet worden
gemaakt tussen Europese en nationale delicten en criminaliteit. Terrorisme
is naar zijn aard Europees-internationaal. Op dat terrein zou je de deur wel
moeten openzetten naar meerderheidsbesluitvorming. Ik heb de indruk dat de
meeste woordvoerders die kant op willen gaan.Ik maak een laatste opmerking over de grondwet, die ik overigens probeer
grondwettelijk verdrag te noemen. De heer Van Bommel vroeg naar de planning
voor het referendum. De regering gaat daar niet primair over, maar zij kan
de Kamer wel informeren. Als wij in juni een feitelijk akkoord zouden bereiken,
zoals nu de bedoeling is, dan moet de Kamer ervan uitgaan dat nog een aantal
maanden nodig is voor de praktische uitwerking, de juridische uitwerking,
de vertalingsuitwerking. Ik heb mij laten vertellen dat dit wel een handvol
maanden kan vragen. Daarna zou ondertekening kunnen plaatsvinden, waarop de
initiatiefwetstermijn van 50 dagen in werking treedt.Ik kom op enkele uitbreidingsaspecten, die overigens nauwelijks in de
Raad aan de orde zijn geweest. Ik begin met de vrijwaringsprocedure, het cruciale
systeem waarmee wij landen kunnen uitsluiten van toetreding op het aspect
waarop zij op 1 mei nog niet klaar zijn. Deze mogelijkheid was voor de
Nederlandse regering noodzakelijk om te kunnen instemmen met de toetreding.Krijgen de Kamer en de Raad algemene zaken op tijd te zien of en, zo ja,
wat er gaat gebeuren? Kortgeleden hebben wij hierover gesproken met commissaris
Verheugen. Wij hebben gewezen op de manier waarop wij de afspraken interpreteren
en op het belang dat het Nederlandse parlement hieraan hecht. Hij heeft toegezegd
bijtijds voor de laatste Raad algemene zaken op 26 april zijn laatste
informatiepapier te zullen geven. De Kamer moet er niet alleen kennis van
kunnen nemen, maar er ook de regering nog over kunnen spreken. De inschatting
van de Commissie is bekend. Er wordt alleen overwogen in de sfeer van voedselveiligheid
de maatregel voor een beperkt aantal landen te nemen. De conclusie moet zijn
dat op heel veel terreinen – ik zeg er nadrukkelijk bij: boven verwachting –
resultaten zijn geboekt. De 38 rode kaarten die nog in oktober zijn uitgereikt,
hebben dermate stimulerend en bedreigend gewerkt, dat er in de lidstaten koortsachtig
is gewerkt aan het op orde krijgen van die zorgpunten. De sancties zouden
in een aantal gevallen ook dermate ingrijpend zijn, dat die landen ook wel
moesten zorgen dat zij de boel op orde hadden. Bij het absorptievermogen gaat
het om de mogelijkheden om met name landbouwsubsidies op een goede manier
te verdelen. Als het niet op orde is, krijgt men het geld niet. Er is ontzettend
hard gewerkt. Dat kunnen wij mede toetsen aan onze eigen informatie. De vrijwaringsprocedures
lijken dus uitstekend te werken. Een eindoor deel kunnen wij
geven op basis van wat de Commissie ons daarover zal presenteren.Bijna alle woordvoerders hebben Roemenië genoemd. Eerder hebben wij
in een algemeen overleg over en weer geconstateerd dat de ontwikkelingen zorgelijk
zijn. Het is niet voor niets dat het Europees Parlement in zo'n enorme meerderheid
zijn zorg hierover heeft vastgelegd. De Nederlandse regering kan en zal er
niet aan voorbijgaan. Het zou averechts werken als wij een vorm van opschorten
zouden bepleiten en ons zouden willen concentreren op alleen de politieke
criteria: de mensenrechtensituatie, de persvrijheid en dergelijke. Wij denken
dat het effectiever is om tegelijkertijd zowel die politieke criteria als
de overige criteria extra hard aan te pakken. Ik doel dan zowel op de Commissie
als op het land zelf. Waar wij als lidstaat kunnen, moeten wij daarbij helpen.
Ik ben het ook eens met de mensen die zeggen dat er op zich vertrouwen is
in de voornemens van de Roemeense regering met het actieplan van premier Nastase.
Het is een goed plan met krachtige voorstellen die hoop geven op verbetering.
Wij rekenen ons echter niet rijk. Sterker nog, wij geven het krachtig signaal
over de risico's die Roemenië loopt als het op deze manier doorgaat.
De vraag is of Roemenië dan naar het oordeel van de Europese Commissie
en de Europese Raad in december klaar is om de onderhandelingen af te sluiten.
Wij hebben hierover nauw contact met de Commissie en met het huidige Ierse
voorzitterschap. Wij maken ook direct en helder aan de Roemenen zelf duidelijk
hoe wij daarover denken. Dat is voor hen meer dan relevant, omdat wij op dat
moment niet zozeer als lidstaat maar meer als een toekomstig voorzitter worden
gezien. Weest u ervan verzekerd dat die boodschap dan overkomt. De premier
heeft het aan zijn collega Nastase gemeld. Ik heb twee weken geleden duidelijk
tegen de hoofdonderhandelaar van Roemenië gezegd dat er naar mijn inschatting,
als het op deze manier doorgaat, er een groot risico is dat december niet
wordt gehaald en dat dan ook de mogelijkheid onder ogen moet worden gezien
van een latere afronding van de onderhandelingen. Daarmee komen overigens
niet meteen de toetredingshoop en -planning van 2007 in het gedrang.De heer Eurlings (CDA):Uit de brief hadden wij het idee dat het niet echt op deze manier ter
sprake kwam. Begrijp ik het nu goed, dat er wel degelijk een soort van accentverschuiving
is in de zin van extra druk op Roemenië? Is het dus, sorry voorzitter
voor het woord, geen "business as usual"? Is de druk opgevoerd dat met name
zo snel mogelijk moet worden voldaan aan de politieke criteria?Staatssecretaris Nicolaï:Het is geen "business as usual", voorzitter. Ik geloof dat ik die Engelse
term niet mocht overnemen...De voorzitter:Nu gaat de staatssecretaris het nog overnemen ook.Staatssecretaris Nicolaï:Wij gaan niet gewoon door, voorzitter. Er is reden om extra kritisch te
kijken. Enerzijds kunnen wij extra stimuleren waar dat kan, want wij kunnen
ook helpen. Anderzijds hebben wij ook extra zorg. Dat hebben wij ook aan de
Roemenen overgebracht, zoals ik net aangaf. Dat wordt ook gedeeld, want ook
de Commissie heeft die zorg. Wij zullen dus extra alert zijn op hoe het er
in december voor staat.Dan is nog gevraagd naar de laatste stand van de onderhandelingen rond
Cyprus. Op dit moment wordt gesproken. Men is in Zwitserland bij elkaar onder
leiding van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Het laatste bericht
is dat de Grieks-Cypriotische president Papadopoulos op dit moment heeft afgehaakt.
Hij heeft laten weten dat hij op basis van de huidige voorstellen niet verder
wil praten. Dat is een zeer ongelukkig bericht. Wij hechten namelijk zeer
aan de aanpak van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. De heer
Annan heeft nu de Turkse en de Griekse premiers bijeengeroepen om een ultieme
poging te doen om hier op tijd uit te komen. Wij hechten er zeer aan dat dat
lukt, want dit is eigenlijk de kans om dat te doen. Het is nog nooit zo dichtbij
geweest, ondanks de stap van Papadopoulos. Waar wij dat kunnen, zullen wij
dat proces steunen. Ik wijs er wel op dat, los van de op dat punt te bereiken
overeenkomst, ook nog de stap zal worden gezet inzake de referenda. Dat proces
is niet van bovenaf te sturen. Dat brengt mij op de opmerkingen van de heren Van Baalen en Herben over
Turkije. De heer Van Baalen wees nog eens op de motie-Van Bommel/Van Baalen.
Die motie was niet voor niets gericht aan de Kamer zelf. Ik heb dat opgevat
als enig begrip voor de ruimte die ook een regering in dit proces moet hebben.
De heren Van Baalen, Van Bommel en de andere stemmers voor deze motie zullen
het ermee eens zijn, dat wij Turkije geen gijzelaar kunnen laten worden van
andere onderhandelingspartijen. Kijkend naar wat er op dit moment gebeurt,
is dat wel een relevante opmerking. Zo moet de positie van de Kamer ook niet
worden geïnterpreteerd. De heer Herben maakte nog meer in het algemeen
een opmerking over Turkije als zijnde een gepasseerd station. Daar is al vaak
over gesproken, dus misschien kan ik nu met een enkele zin volstaan. Natuurlijk
kunnen wij niet de eerdere besluitvorming over de kandidaatstatus van Turkije
terugdraaien. Wij zullen wel als voorzitter en als lidstaat de procedure volgen
die daar vervolgens op volgt. De heer Herben kan verzekerd zijn van onze alertheid.Tot slot maak ik enkele opmerkingen over de externe betrekkingen. Ik zal
het kort houden, omdat over de meeste punten nog voor de besluitvorming erover
gesproken kan worden met de minister van Buitenlandse Zaken. Ik denk hierbij
met name aan het algemeen overleg over de volgende Raad externe betrekkingen.Het Midden-Oosten is door een aantal sprekers aan de orde gesteld. Gevraagd
is wat de Europese Unie gaat doen, gezien de ontwikkelingen aldaar die inderdaad
ongelukkig zijn en het proces bemoeilijken. Wij blijven als lid van het kwartet
aandringen op uitvoering door beide partijen van de maatregelen die in de
"road map" zijn verankerd. In opdracht van de Europese Raad wordt onderzocht
wat voor concrete stappen het proces kunnen bevorderen onder de moeilijker
geworden omstandigheden. Het is niet zo – dat begrijpt ook de heer Duyvendak –
dat er een andere kant-en-klare oplossing of een alternatief is voor deze
benadering. Wij moeten juist extra hard vasthouden aan de road map en de dingen
die daaraan vastzitten. Wij moeten beide partijen daarop aanspreken en de
kanalen voor beide partijen openhouden. En dat is het tegenovergestelde
van ergens deuren dichtdoen.De heer Dittrich heeft gevraagd wat de stand van zaken is met betrekking
tot Afghanistan. Hij heeft er gelijk in dat op dit moment in Berlijn een conferentie
daarover plaatsvindt. Prioriteit is in de eerste plaats het politieke proces.
Bij de verkiezingen in september kunnen wij zien of er op dat punt een goede
ontwikkeling wordt doorgemaakt. Andere prioriteiten zijn veiligheid –
daar zal de NAVO vrijdag nader over spreken – en de wederopbouw, ook
in financiële zin. De Nederlandse minister voor Ontwikkelingssamenwerking
heeft zojuist gemeld dat zij voor de periode 2004-2006 100 mln euro ter beschikking
stelt voor de wederopbouw. Dat is een verdubbeling van het huidige bedrag.
Op de conferentie is gebleken dat hier in totaal 2,8 mld dollar voor beschikbaar
is.De heer Van der Staaij heeft gevraagd waarom er in de conclusies van de
Europese Raad niets is gemeld over de verkiezingen in Rusland en de zorgen
die daarover bestaan. De Europese Commissie heeft zich al eerder alert en
duidelijk uitgelaten over de verkiezingen in Rusland. Er was geen reden om
dat te herhalen in de Europese Raad. De Europese Raad heeft meer gesproken
over de vraag hoe nu verder. Daarbij heeft de Raad het strategisch partnerschap
natuurlijk vooropgesteld, maar hij heeft ook even hard de zorgen over democratie
en mensenrechten verwoord. Poetin heeft na de verkiezingen trouwens aangegeven
dat hij er alles aan zal doen om een meerpartijensysteem te bevorderen, de
civil society te versterken en de persvrijheid te vergroten. De Kamer kan
er echter van verzekerd zijn dat de Europese Unie de heer Poetin en de Russische
Federatie hierop zal blijven aanspreken. Dat zal in het bijzonder gebeuren
bij de top die in mei met Rusland plaatsvindt.De heer Eurlings (CDA):Na uw woorden op mij te hebben laten inwerken, wil ik nog even terugkomen
op Roemenië. U hebt gezegd dat het belangrijk is om op andere vlakken
niet tot stilstand te komen. Heb ik het goed begrepen dat u zegt dat er een
accentverschuiving plaatsvindt, in die zin dat er meer druk komt richting
de politieke criteria? Ik vraag dit met name, omdat men nooit met onderhandelen
over andere hoofdstukken had kunnen beginnen als de criteria eerder niet in
orde waren bevonden. Als zij niet in orde blijken, dan kun je je voorstellen
dat er een accentverschuiving plaatsvindt, in die zin dat er meer druk komt
richting de politieke criteria zonder de rest helemaal stil te leggen. Heb
ik dat goed begrepen?Staatssecretaris Nicolaï:Ik kies liever mijn eigen woorden, omdat "accentverschuiving" kan klinken
alsof wij iets minder of langzamer gaan doen. Dat is echter niet zo.De heer Eurlings (CDA):Zo heb ik het niet gezegd. Ik had het over meer druk richting politieke
criteria.Staatssecretaris Nicolaï:Wij gaan onverminderd door met de niet-politieke criteria, want ook op
dat punt zijn de zorgen over het tempo van verandering eerder toegenomen dan
afgenomen. Daarnaast zijn er grote zorgen over de ontwikkelingen op het vlak
van de politiek, de mensenrechten en de persvrijheid. Daar is ook door het
Europees Parlement over gesproken. Er is dus wel extra aandacht voor de politieke
criteria, maar niet minder aandacht voor de andere criteria.De heer Eurlings (CDA):Er is dus een accentverschuiving naar meer druk op politieke criteria.
Daar bent u het mee eens.Staatssecretaris Nicolaï:Ik blijf bij mijn woorden: wij gaan zeker niet minder op de andere criteria
letten, maar wij moeten ons inderdaad meer concentreren op de politieke criteria,
omdat daar extra zorgen zijn ontstaan.De voorzitter:Diegenen die een motie willen indienen, geef ik daartoe de gelegenheid.
Maar dan ook alleen de moties, zonder inbreng eromheen.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. Ik dien de volgende motie in.De Kamer, gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Europese Raad heeft uitgesproken te zullen streven
naar een afronding van de IGC over de nieuwe Europese grondwet uiterlijk tijdens
de Europese Raad die medio juni direct na de Europese verkiezingen gepland
staat;van mening dat het zeer gewenst is dat de Europese burgers tijdens deze
verkiezingen reeds kunnen beschikken over de eindresultaten van de onderhandelingen
in de IGC;verzoekt de regering, zich zonder afbreuk te doen aan de Nederlandse onderhandelingspositie
maximaal in te spannen voor het bereiken van een politiek akkoord in de IGC
over de inhoud van de nieuwe Europese grondwet tijdig voor 10 juni a.s.,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Timmermans, Van Baalen, Dittrich,
Duyvendak en Herben.Zij krijgt nr. 241(21501-20).De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. We zouden juist overbodige moties voorkomen. Wat wordt precies
meer of anders gevraagd dan wat door de premier naar voren is gebracht?De heer Timmermans (PvdA):Ik vond dat de minister-president het laatste stapje niet wilde zetten,
namelijk de inspanningsverplichting waarom ik hem vroeg, onder de randvoorwaarden
zoals genoemd in de motie, om te bepleiten bij de Ierse voorzitter dat er
een eerder besluitmoment komt.De heer Van Bommel (SP):Hoe kunt u deze motie nu indienen, terwijl de staatssecretaris sprak over
een handvol maanden, voordat de ondertekening kan plaatsvinden? Dan is zo'n
motie toch per definitie niet erg realistisch meer?De heer Timmermans (PvdA):Dat is flauwekul. U moet beter luisteren. Als er vanuit grote politieke
families en door regeringsleiders van grote Europese landen wordt aangedongen
op een besluit voor de Europese verkiezingen, is dat niet omdat zij allemaal
gebrek hebben aan realiteitszin. Zij weten dat als het op 17 juni
kan, het ook eind mei moet kunnen.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Ik zal toch iets zeggen over de motie die ik straks ga indienen.
Voor mijn fractie blijft het niet acceptabel dat we twee grondwetten zullen
krijgen, een Nederlandse en een Europese. Als de minister-president vanavond
thuiskomt, vraag ik hem tegen zijn lieftallige echtgenote te zeggen: ik zal
je volgens de Nederlandse wet trouw blijven, maar ik heb in Brussel een madammeke
gezien, dat ik volgens de Europese wet tot mij neem. Je kunt niet van twee
walletjes eten! Daarom de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de op dit moment binnen de Europese Unie gebezigde term
"grondwet" verwarring schept;overwegende dat van een daadwerkelijke grondwet geen sprake is;verzoekt de regering, te bevorderen dat in de Verdragstekst en de naamgeving
van het Verdrag de onjuiste term "grondwet" niet wordt gehanteerd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Herben, Van Baalen, Rouvoet en
Van der Staaij. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 242(21501-20).De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Ik dien de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Europese Commissie in haar voortgangsrapportages belangrijke
problemen heeft geconstateerd bij het handhaven en versterken van de democratische
rechtsstaat in Roemenië;overwegende dat kandidaat-lidstaten, Roemenië niet uitgesloten, die
niet aan de Kopenhagencriteria voor toetreding voldoen, niet tot de Europese
Unie worden toegelaten;constaterende dat de Roemeense regering zich hiervan bewust heeft getoond
en inmiddels een actieplan met concrete maatregelen heeft geformuleerd, dat
door de Europese Commissie als constructief wordt gekwalificeerd;van mening dat een heroriëntatie van de toetredingsonderhandelingen
met Roemenië onder de gegeven omstandigheden niet aan de orde is;verzoekt de regering, de uitvoering van het actieplan van de Roemeense
regering, zowel in bilateraal als in EU-kader, nadrukkelijk te volgen en Roemenië
desgevraagd de nodige technische assistentie te verlenen om dit actieplan
uit te voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Baalen, Timmermans, Duyvendak,
Dittrich en Herben.Zij krijgt nr. 243(21501-20).De heer Eurlings (CDA):Ik vroeg me even af wat de meerwaarde is van deze motie ten opzichte van
datgene wat de regering deed, doet en naar ik hoop zal doen.De heer Van Baalen (VVD):Het is belangrijk dat ook de Kamer zich uitspreekt. De bijdrage van de
CDA-fractie heeft geen aanleiding gegeven tot duidelijkheid. Het gaat niet
alleen om een mening waar de regering kennis van dient te nemen. De CDA-fractie
heeft eerst over opschorting gesproken, niet in dit debat, maar in eerdere
overleggen. Vervolgens was er sprake van een heroriëntatie en nu accentverschuiving.
De Kamer legt zich hiermee nu vast. Ik vind dat ook vrij beschaafd in de richting
van de parlementsvoorzitter van Roemenië die dit land en deze Kamer aanstaande
week zal bezoeken.De heer Eurlings (CDA):De kwestie van het bezoek van de parlementsvoorzitter van Roemenië
is een nieuw element, maar u kunt verder geen duiding geven van de meerwaarde
van de motie ten opzichte van het beleid. Dat is duidelijk.De heer Van Baalen (VVD):U heeft niet goed geluisterd, voorzitter, maar dat vergeef ik de heer
Eurlings.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik maak een opmerking over Roemenië, want ik weet dat
dit in de hele Kamer een gevoelig punt is. Ik heb contact gehad met mijn collega
Nastase. Ik hecht er zeer aan om op te merken dat het van groot belang is
dat voldaan wordt aan de gestelde criteria, juist ook op het politieke vlak.
Er moet veel gebeuren. Wij maken ons zorgen en ik voel mij daarin gesteund
door de Kamer.De motie van de heer Timmermans betreft het bereiken van een politiek
akkoord in de IGC vóór 10 juni. Ons gevoelen verschilt
niet. In de formulering van de motie zit echter een lastig punt. Twee elementen
in het dictum zijn van groot belang. Er staat: zonder afbreuk te doen aan
de Nederlandse onderhandelingspositie. Tegelijkertijd wordt gesproken van
een maximale inspanning voor het bereiken van een politiek akkoord vóór
10 juni. Dit kan heel snel leiden tot een innerlijke tegenstrijdigheid.
Je maximaal voor het ene inzetten kan ten koste gaan van het andere. Wij interpreteren
de motie zo, dat het kabinet zich zal inspannen om te komen tot een resultaat
vóór 10 juni, zolang geen schade wordt gedaan aan de Nederlandse
onderhandelingspositie. Met die interpretatie kunnen wij ons goed in de motie
vinden.De heer Timmermans (PvdA):Om ieder misverstand te vermijden: dat is precies de bedoeling van het
dictum.Staatssecretaris Nicolaï:Voorzitter. De motie-Van Baalen c.s. over Roemenië is een ondersteuning
van het beleid.De motie-Herben c.s. over de term "grondwet" moet ik om een formele reden ontraden. In de motie wordt de regering verzocht om "te bevorderen
dat in de Verdragstekst en in de naamgeving van het Verdrag de onjuiste term
"grondwet" niet wordt gehanteerd". Nu heet het officieel "grondwettelijk verdrag".
Daaraan zou in de formulering van de motie recht gedaan moeten worden. Het
streven om in de officiële aanduiding het woord "grondwet" te vermijden,
omdat zij niet adequaat is, wordt echter geheel door de regering gedeeld.
De regering ontraadt aanneming van de motie om een formele reden, maar zij
is het eens met de achterliggende bedoeling ervan.De heer Herben (LPF):Ik dank de staatssecretaris voor deze toelichting. Ik zal de motie volgende
week in gewijzigde vorm in stemming brengen.De voorzitter:Wij wachten de indiening van de gewijzigde motie af.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag over de moties te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 23.13 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-3980-4011.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl