Vragen van het lid Van Boxtel aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over sterilisatie van (verstandelijk) gehandicapten
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 210-212

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 4, pagina 210-212

23-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regelen inzake medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen) (22588)Pagina 214-215
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 16 juli 1993 te Genève tot stand gekomen Internationale Cacao-overeenkomst 1993, met bijlagen (Trb. 1994, 135 en 1995, 11) (24059), en over:de motie-Rabbae over het vragen van een oordeel van het Europees Hof (24059, nr. 8)Pagina 215-216
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanpassing van de Kieswet, Gemeentewet en Provinciewet in verband met de invoering van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens en aanpassing aan het geïntegreerd vreemdelingenbeleid (25343)Pagina 216-217
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1997 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (25394)Pagina 218-218
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (25234).Pagina 217-218
Presentie en opening (dinsdag 23 september 1997)Pagina 203-203
Vragen van het lid Sipkes aan de minister van Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris van Justitie over uitlatingen van de minister van Binnenlandse Zaken inzake kerkasielPagina 203-210
Behandeling van het voorstel van wet van het lid Verhagen tot wijziging van de Vreemdelingenwet (wettelijke vastlegging van de machtiging tot voorlopig verblijf) (24544)Pagina 218-232
Vragen van het lid Van Boxtel aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over sterilisatie van (verstandelijk) gehandicaptenPagina 210-212
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 23 september 1997)Pagina 256-258
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (bepalingen inzake afvalstoffen) (24875) en het verslag van een algemeen overleg inzake de commissie-Epema (25157, nr. 2)Pagina 242-256
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van de Wet milieubeheer met een regeling ter waarborging dat gesloten stortplaatsen geen of zo min mogelijk nadelige gevolgen voor het milieu hebben, alsmede wijziging van de Wet bodembescherming (24321)Pagina 232-242
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 23 september 1997)Pagina 212-214

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Vragen van het lid Van Boxtel aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, over sterilisatie van (verstandelijk) gehandicapten.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Afgelopen week werd bekend dat ook in Nederland in het verleden
enige honderden verstandelijk gehandicapte meisjes en vrouwen zijn gesteriliseerd.
De fractie van D66 is hier verontrust over, zeker als waar zou zijn dat de
ingrepen zijn verricht terwijl er geen wettelijke vertegenwoordigers of ouders
meer waren en die dus niet gehoord zijn.Kan de minister deze berichten ontkennen of bevestigen? Deelt zij de zojuist
verwoorde mening van de D66-fractie? Als de berichten waar zijn, hoe oordeelt
de minister dan over de handelwijze van de artsen, zeker als er geen familie
of wettelijke vertegenwoordigers meer aanwezig waren? Is de minister met ons
van mening dat hier sprake is van strijd met het grondwettelijk beginsel van
recht op zelfbeschikking en lichamelijke integriteit?Acht de minister het niet merkwaardig dat wij in ons land gehandicapten
enerzijds willen beschouwen als volwaardige medemensen, maar dat anderzijds
door derden besloten kan worden of iemand al dan niet geschikt is voor het
krijgen en opvoeden van kinderen?In hoeverre zijn er tussen categorieën mensen eigenlijk grenzen te
trekken aan de hand van de vraag, of zij geschikt zijn voor het ouderschap?
Denk aan mensen met het Downsyndroom aan de ene kant en bijvoorbeeld zwaar
alcoholverslaafden aan de andere kant. Bij de laatste groep vellen wij toch
ook geen ethisch oordeel over de vraag of individuen wel of niet geschikt
zijn voor het krijgen van kinderen, hoe merkwaardig dat misschien soms ook
lijkt?Bestaan er richtlijnen voor artsen en specialisten hoe zij moeten omgaan
met dit type vraagstukken? Zijn die richtlijnen nog wel adequaat, mede in
relatie tot de patiëntenwet en de Wet op het mentorschap?Meent de minister dat de huidige zorgcontracten voldoende waarborgen bevatten
tegen ongeoorloofd ingrijpen bij geheel of gedeeltelijk wilsonbekwamen? Ik
doel dan op sterilisatie, maar bijvoorbeeld ook op het toedienen van de prikpil.
Het is heel navrant dat wij dit nu moeten bespreken, nu wij net de vorige
week de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen hebben vastgesteld.
Daarbij hebben wij uiterst zorgvuldig besproken hoe wij met wilsonbekwamen
zullen omgaan. Wij zijn daar zeer, zeer terughoudend mee. Er mag alleen onderzoek plaatsvinden als dat tot nut is van de groep zelf of van
mensen die dezelfde ziekte hebben. Hier gaat het echt om ingrepen.Welke maatregelen acht de minister nodig om nu en in de toekomst veilig
te stellen dat verstandelijk gehandicapten in principe kunnen worden gevrijwaard
van dergelijke ingrepen?Minister Borst-Eilers:Voorzitter! De eerste vraag van de heer Van Boxtel was of ik de berichten
kan ontkennen of bevestigen. Voorzover de feiten mij op het moment bekend
zijn, is het om te beginnen belangrijk om onderscheid te maken tussen beslissingen
of beleid van de overheid en individuele beslissingen, genomen door mensen
met een verstandelijke handicap zelf of hun wettelijke vertegenwoordigers.
Dat verschil is heel wezenlijk.Ik heb uitvoerig overleg gehad met onder andere de inspectie. Voorzover
mijn informatie strekt, is in Nederland nooit onder dwang van de Nederlandse
overheid gesteriliseerd. Dat is dus al een heel principieel verschil met de
situatie in Zweden.Ik noem de rest van de feiten. De inspectie gezondheidszorg is al ruim
twintig jaar actief met dit onderwerp bezig. Uit de jaarverslagen van de inspectie
blijkt dat in het begin van de jaren tachtig het onderwerp actueel werd, naar
aanleiding van een artikel van een vrouwenarts in Medisch Contact in 1979.
Hij kreeg een toenemend aantal verzoeken om meisjes en vrouwen met een verstandelijke
handicap te steriliseren. In 1981 is door de inspectie een richtlijn uitgevaardigd,
waar ik zo op terugkom.In 1987 heeft de inspectie een onderzoek verricht, een enquête onder
alle gynaecologen in Nederland. Dat is in 1988 gepubliceerd in het openbaar
jaarverslag. Daaruit bleek dat in 1987 133 keer bij een meisje of vrouw met
een verstandelijke handicap, leeftijd 14 tot 45 jaar, een sterilisatie had
plaatsgevonden, op verzoek van de ouders, van de mentor, van de curator of
van betrokkene zelf.In 1989 heeft, mede naar aanleiding van dit onderzoek, de inspectie de
richtlijn opnieuw geformuleerd. De richtlijn en het advies van de inspectie
aan artsen zijn nog steeds volop van kracht. Gesproken wordt over drie voorwaarden.
De eerste is dat er toestemming is van betrokkene zelf of van de wettelijke
vertegenwoordiger. De tweede voorwaarde is dat er geen andere methode van
anticonceptie beschikbaar is voor de betrokken vrouw. Het gaat hierbij om
hormonale of mechanische anticonceptiemogelijkheden, waaronder bijvoorbeeld
de prikpil, die immers gedurende langere tijd werkt. Een derde voorwaarde –
die de heer Van Boxtel en mij doet denken aan het wetsvoorstel – luidt
dat betrokkene zich niet mag verzetten.Is sprake van strijd met het grondwettelijke beginsel van recht op lichamelijke
integriteit, het beginsel van zelfbeschikking? Op al deze gevallen is van
toepassing de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst die met deze
factoren rekening houdt. Gevraagd is of ik het niet merkwaardig vind dat "wij"
in ons land gehandicapten enerzijds bezien als volwaardige medemensen en dat
anderzijds door derden over hen besloten kan worden. Ik wil hier opnieuw een
onderscheid maken. Indien men spreekt over "wij", wordt gedoeld op ons allemaal,
zoals we in dit huis bijeen zijn. Men spreekt dan over de overheid. Namens
het kabinet stel ik nadrukkelijk dat ook mensen met een verstandelijke handicap
volwaardige burgers van Nederland zijn. Zij hebben precies dezelfde rechten
als anderen.Het gaat bij deze beslissing tot steriliseren om een individuele beslissing
die een arts neemt op verzoek van betrokkene of wettelijk vertegenwoordiger.
Het is zeker schrijnend dat iemand op een gegeven moment niet zelf een verzoek
doet of toestemming geeft voor zo'n belangrijke, verstrekkende beslissing
en dat een ander dit moet doen. Maar dit geldt nu eenmaal voor mensen die
wilsonbekwaam zijn terzake van de kwestie waarom het gaat. Wilsonbekwamen
zijn namelijk niet over de gehele linie wilsonbekwaam. We kennen in Nederland
de situatie, en dat is ter bescherming van de wilsonbekwame mensen, dat de
wettelijke vertegenwoordiger namens de betrokkene toestemming moet geven of
een verzoek moet doen. Het kan hierbij om heel ingrijpende medische beslissingen
gaan, van grote operaties tot – in dit geval – een sterilisatie.Gevraagd is of er grenzen te trekken zijn bij geschiktheid van ouderschap
tussen categorieën mensen. Ik wil hier niet over categorieën spreken,
maar de kwestie betrekken op individuele personen. Ik zei het al: voor sommigen
is het nodig dat een ander namens hen bepaalde beslissingen neemt. En dan
geldt het Burgerlijk Wetboek en, onder andere omstandigheden, de Wet op het
mentorschap. De hulpverlener is gehouden aan de WGBO. Hij moet een goed hulpverlener
zijn, en dit betekent dat hij de beslissing pas nemen moet als hij er zelf
van overtuigd is dat aan alle richtlijnen van de inspectie is voldaan.Gevraagd is of er voldoende waarborgen zijn in de zorgcontracten. Er zijn
zorgplannen in de inrichtingen voor mensen met een verstandelijke handicap.
Deze plannen worden volgens de inspectie voldoende gehanteerd. Tevens zijn
ze meestal volgens een modelzorgplan opgesteld. U moet zich echter realiseren
dat een minderheid van de mensen met een verstandelijke handicap in een instelling
verblijft en dat het dus ook heel vaak gaat om mensen die in een thuissituatie
verkeren. Daarvoor geldt de waarborg van de WGBO.Acht ik maatregelen nodig om ervoor te zorgen dat mensen gevrijwaard worden?
Dit is in zoverre algemeen geformuleerd dat wanneer een verzoek gedaan wordt
door of namens betrokkene, en de arts constateert dat aan de criteria van
inspectie wordt voldaan, het inderdaad kan plaatsvinden. Mensen worden gevrijwaard
voor onder dwang gesteriliseerd worden. Vrijwaren voor sterilisatie in zijn
totaliteit doen we ook niet bij andere Nederlandse burgers en dus ook niet
bij deze mensen. Er is één maatregel die ik wel wenselijk acht
en die ik ook genomen heb. Ik heb namelijk de inspectie en mijn medewerkers
gevraagd de richtlijnen uit 1989 aan de inspectie nog eens te toetsen in het
licht van de WGBO en de Wet op het mentorschap, omdat beide wetten van kracht
zijn geworden nadat de inspectie die richtlijnen heeft opgesteld. Over de
uitkomst van die verkenning zal ik de Kamer uiteraard informeren.De voorzitter:U heeft iets meer tijd genomen dan reglementair toegestaan
is. Het aantal vragen en het karakter daarvan was echter zodanig dat nauwelijks
verwacht kan worden dat beantwoording binnen vijf minuten mogelijk was.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Ik zal het kort houden, maar het is een gevoelig onderwerp
en dan luistert het nauw. Ik ben blij met de zorgvuldige beantwoording van
de minister en ik ben in ieder geval blij om te horen dat er nooit van overheidswege
dwang is uitgeoefend. Dat is van groot belang. Waar het mij vooral om te doen
is, is om mogelijke onrust weg te nemen bij de mensen. Ik begrijp dat de minister
van mening is dat er voldoende wettelijke waarborgen zijn maar dat er wel
aanleiding is om die richtlijn nog eens aan te passen. Voor de fractie van
D66 zijn deze vragen daarom naar tevredenheid beantwoord.Minister Borst-Eilers:Voorzitter! Nog één korte reactie: ik ben er niet van overtuigd
dat de richtlijnen aangepast moeten worden. Ik heb de deskundigen gevraagd
om deze nog eens te bekijken in het licht van de WGBO en de Wet op het mentorschap.
Daar kan heel goed uitkomen dat ze niet aangepast hoeven te worden.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! De minister heeft gezegd dat in 1987 richtlijnen zijn opgesteld
die in 1989 zijn bijgesteld of aangescherpt. Kan de minister aangeven hoe
de inspectie deze richtlijnen controleert en wanneer de naleving van deze
richtlijnen voor het laatst is gecontroleerd?Minister Borst-Eilers:Voorzitter! Het controleren van die richtlijnen gebeurt in het kader van
de algemene inspectietaak. De inspecteurs gaan ook regelmatig op bezoek in
instellingen voor verstandelijk gehandicapten en vragen dan ook naar dit onderwerp.
Maar natuurlijk niet alle mensen over wie we het vandaag hebben, verblijven
in inrichtingen. Velen wonen bijvoorbeeld gewoon thuis en daar is de inspectietaak
natuurlijk moeilijker. Een thematisch onderzoek heeft voor het laatst plaatsgevonden
in 1987. Het kan zijn dat de inspectie naar aanleiding van het nog eens bekijken
van de vigerende richtlijnen ook besluit om in een van de komende jaren een
thematisch onderzoek te doen, maar ik zal de Kamer informeren over de bevindingen
van de inspectie over de richtlijnen.Mevrouw Kamp (VVD):Voorzitter! Kan de minister in het gevraagde onderzoek ook nog ingaan
op de vraag van de heer Van Boxtel of inzicht kan worden gegeven in de gang
van zaken bij de mensen die alleen op de wereld staan, dat wil zeggen zonder
ouders, wettelijke vertegenwoordiger of mentor? Kan zij dit aspect apart meenemen
in het verzoek aan de inspectie?Ook de minister stelde dat de richtlijn is gericht op meisjes. De richtlijn
moet toch echter ook van toepassing zijn op jongens?Minister Borst-Eilers:Voorzitter! Ik kan mij alleen een situatie voorstellen waarin een verstandelijk
gehandicapte, die alleen op de wereld is en die geen wettelijke vertegenwoordiger
heeft, wel wilsbekwaam genoeg is om dat verzoek zelf te doen en dat de gynaecoloog
het inwilligt. Ik kan mij echter niet voorstellen dat de gynaecoloog dat doet
zonder dat een mentor wordt aangewezen die vervolgens toestemming moet geven.
Mevrouw Kamp kan dus op dat punt gerust zijn. Het onderzoek van de inspectie
is er alleen op gericht om te zien of de richtlijnen nog steeds kloppen in
het licht van de nieuwe wetgeving, maar de inspectie zelf is niet verontrust
over de huidige situatie in Nederland. Laten we dat beeld vooral wegnemen.Er is inderdaad ook sprake, zij het in mindere mate, van verzoeken om
verstandelijk gehandicapte jongens of mannen te steriliseren. Het onderzoek
dat de inspectie toen heeft gepubliceerd, heeft aangegeven dat in 1985 vijftien
keer een dergelijke sterilisatie werd uitgevoerd. Overigens gelden ook voor
die sterilisaties precies dezelfde richtlijnen.De voorzitter:Ik constateer, dat er geen behoefte is aan het stellen van een aanvullende
vraag in het kader van deze set vragen.Het uur is verstreken. Het spijt mij voor de twee andere sets vragen.
Die moeten dan maar volgende week voorrang krijgen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-210-212.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl