Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 628-642

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-02-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 16, pagina 628-642

04-02-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25000-IVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV)Pagina 615-626
Behandeling van: het wetsvoorstel Aanpassing en intrekking van een aantal wetten in verband met de opheffing van het adviesstelsel in zaken van algemeen verbindende voorschriften en beleid van het Rijk alsmede enkele overwegend technische aanpassingen van een aantal wetten (Aanpassingswet herziening adviesstelsel) (24749)Pagina 626-628
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 4 februari 1997)Pagina 642-643
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV)Pagina 628-642
Presentie en opening (dinsdag 4 februari 1997)Pagina 615-615

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor
het jaar 1997 (25000 IV).De beraadslaging wordt hervat.Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! In de inbreng van de Eerste Kamer ten aanzien
van deze begroting is een aantal bijzonder interessante gezichtspunten te
ontwaren. De heer Hirsch Ballin wil het Koninkrijk binnen de bestaande structuur
zoveel mogelijk inhoud geven en aanpassen aan de interdependente wereld waarin
wij leven. Daartegenover staat het door de heer Schuurman geschetste model.
Hij kiest voor een fundamentele wijziging van de koninkrijksrelaties. In tegenstelling
tot de heer Hirsch Ballin die voor een federale benadering pleitte, ziet de
heer Schuurman meer in een centralistische opstelling, hetgeen ook de kern
van het Franse model is.De overige sprekers hebben hier interessante aspecten aan toegevoegd.
De heer Van Graafeiland heeft vooral gevraagd naar hetgeen er in concreto
wordt bereikt in de koninkrijksrelatie. Hij vroeg zich ook af of het wel zinvol
is om ieder jaar een beleidsdebat ten principale te voeren. Voorzitter! Ik
kan daar meteen antwoord op geven. Uiteraard zal deze vraag ook beantwoord
worden door de onderscheiden fracties in dit huis. Mij lijkt een debat zoals
dat vanmiddag is ingezet door de Eerste Kamer, zeer zinvol. Dit hoeft overigens
niet elk jaar op dezelfde fundamentele wijze te gebeuren. Soms kan ook volstaan
worden met het bespreken van de lopende activiteiten in koninkrijkskader.
Vanmiddag hebben wij echter een voorbeeld van een debat waarin een aantal
buitengewoon belangrijke vragen over de koninkrijksverhouding aan de orde
zijn. Ik ben overigens minder sceptisch over hetgeen wij in koninkrijkskader
bereiken dan de heer Van Graafeiland. Ik kom daar in het vervolg van mijn
betoog op terug.De heer Hirsch Ballin heeft aandacht gevraagd voor de verwantschap in
doelen ten aanzien van het koninkrijksbeleid tussen zijn fractie en het regeringsbeleid.
Voorzitter! Ik onderschrijf die verwantschap. Die heeft ook te maken met de
tamelijk grote mate van consensus die zowel in deze Kamer als in de Tweede
Kamer bestaat over de wijze waarop de koninkrijksrelatie ingevuld moet worden.
De vraagstukken van bevoegdheden, competentie en formele regelingen moeten
daarbij niet vooropgesteld worden. Het gaat vooral om het oplossen van concrete
problemen.Voorzitter! Bij de keuze voor deze aanpak moeten wij ons realiseren dat
wij in koninkrijkskader over de instrumenten beschikken om de problemen het
hoofd te bieden. Wij kunnen daartoe de juiste wegen bewandelen. Ik wil niet
zeggen dat vragen inzake procedures en competenties niet van belang zijn –
soms kunnen ze behulpzaam zijn, maar soms ook hinderlijk – maar de aanpak
van maatschappelijke problemen moet vooropstaan. Ik stel vast dat de beleidsprioriteiten
en de diagnose van de problemen van de drie regeringen in koninkrijkskader
een grote mate van gelijkenis vertonen. Gelet op de door de Nederlandse Antillen
en Aruba naar voren gebrachte vraagstukken en de meningen die daarover in
Nederland bestaan, stel ik vast dat er een gemeenschappelijke belevingswereld
van de beleidsprioriteiten is. Wij moeten ons dan ook niet blindstaren op
vraagstukken inzake formele autonomie en koninkrijkstaken. Wij moeten het
aanpakken van de problemen centraal stellen, omdat het in het Koninkrijk gaat
om personen van dezelfde nationaliteit, die voor zichzelf en in de verbanden
waarin zij leven vergelijkbare doelen nastreven. Het is een staatkundig verband
dat door de buitenwereld als een eenheid wordt gezien.In het Koninkrijk worden soms tamelijk theoretische discussies gevoerd,
bijvoorbeeld over de autonomie. De interpretatie van dat woord is daarbij
van belang. Betekent autonomie dat andere bestuurslagen en bestuurlijke verbanden
zich niet met jou mogen bemoeien? Of betekent autonomie dat er gezamenlijk
naar wordt gestreefd, de zelfredzaamheid van verschillende bestuurlijke en
maatschappelijke verbanden zo veel mogelijk te versterken, waarbij middelen
worden verworven en ook worden ingezet om de maatschappelijke problemen op
te lossen?Ik kom hiermee op de vraag van de heer Schuurman naar de prioriteiten.
Hij richtte zich daarbij op het toekomstig beleid. Diezelfde prioriteiten
kunnen echter in het huidige beleid worden teruggevonden. Ik noem vier punten
die hierbij centraal moeten staan en die ook voor de hand liggen. Ik noem
ze als nevengeschikte doelen. Het is namelijk moeilijk om een soort volgorde
daarin aan te brengen. Dat zou een verkeerde indruk wekken. De vier punten
zijn ook sterk met elkaar verbonden. Men kan niet het ene aanpakken en het
andere laten liggen.In de eerste plaats noem ik een evenwichtige bestuurlijke en politieke
ontwikkeling van de rijksdelen. Ik kom nog op de vraag wat dit voor de verschillende
rijksdelen betekent. In de tweede plaats is de financiële sanering van
groot belang. Dit slaat met name op de problematiek van de Nederlandse Antillen.
In de derde plaats noem ik het aanpakken van ernstige sociale problemen, zoals
deze in bepaalde steden en op bepaalde eilanden op de Nederlandse Antillen
worden aangetroffen. In de vierde plaats dient de werkgelegenheid voor laaggeschoolden
ontwikkeld te worden. Dit is een hardnekkig probleem dat, als het niet met
veel nadruk en via nieuwe wegen wordt aangepakt, vanzelf ernstiger zal worden.
Het probleem doet zich overal in de wereld voor en komt niet alleen voort
uit de al bestaande achterstanden op sociaal gebied. Het heeft ook te maken
met het steeds hoger wordend tempo van technologische en economische ontwikkelingen.
Er wordt een premie gezet op de "snelleren" in de maatschappij, waardoor,
als hier niet effectief tegen wordt opgetreden, de achterstand van de "langzameren"
steeds verder zal vergroten.Ik onderschrijf de opmerking van de heer Hirsch Ballin, dat de in 1954
aangebrachte scheiding tussen interne en externe zaken in 1997 niet zou worden
aangebracht, want er is veel veranderd in de wereld. Toch geloof ik niet dat
het Statuut ons hindert in het effectief aanpakken van de problemen, omdat
het Statuut toch ook in de bijna 43 jaar dat het bestaat een zekere flexibiliteit
heeft vertoond en ook nog wel mogelijkheden heeft die lang niet altijd goed
zijn benut door de koninkrijksregering en door de regering van de onderscheiden
delen.Bovendien moet men als men kijkt naar feitelijke bestuurlijke en politieke
verbanden zich niet blindstaren op constitutionele teksten, maar ook naar
het ontwikkelde gewoonterecht kijken. Men moet vooral kijken naar de vraag
of er wilsovereenstemming is om problemen aan te pakken. Dat laatste –
ik heb er al het een en ander over gezegd – is er in grote mate.Wij kunnen de ernstige problemen waar de heer Van Graafeiland de nadruk
op legde, ook aanpakken al zeg ik erbij dat die wilsovereenstemming een perspectief
op lange termijn vereist, bijvoorbeeld om de sociale problematiek in de Antillen
aan te pakken of voor een evenwichtiger politiek bestuurlijk stelsel te zorgen
in de kleinere gemeenschappen. Dat zijn taken die lange adem vergen, vele
kabinetten duren alsmede een consensus in het Koninkrijk vereisen.Moet er niet op koninkrijksniveau een betere voorziening van de democratische
controle komen? Het is merkwaardig dat in het federale verband dat het Koninkrijk
is, een federaal koninkrijksparlement ontbreekt. Ik zou daar het volgende
over willen opmerken.Het feitelijke statutaire verband dat wij hebben, heeft zowel federale
als confederale aspecten. Het confederale bestaat hieruit dat het een verband
is op vrijwillige basis. Aruba en de Nederlandse Antillen hebben hun zelfbeschikkingsrecht
uitgeoefend door te kiezen voor het blijven in dit verband. Het is een minder
hecht federaal verband dan andere federaties. Daarom zou ook wat te zeggen
zijn voor het gebruik van het woord confederatie. Het gaat in feite om de
betekenis achter die woorden. Uit vergelijking met andere stelsels weten wij
dat Zwitserland, een hechte federatie, zichzelf een confederatie noemt. Zo
zijn er allerlei voorbeelden die erop duiden dat deze termen nader moeten
worden ingevuld om precies vast te stellen wat ermee wordt bedoeld.Een soort koninkrijksparlement vind ik een interessante gedachte. Wij
hebben nu het parlementaire contactplan. Dat is een vrijwillige vorm van periodieke,
intensieve communicatie zonder besluitvormende bevoegdheden. Het cruciale
vraagstuk bij de vorming van een koninkrijksparlement zou zijn, of de partners
in de West instemmen met een dergelijke toevoeging aan het Statuut. Ik denk
dat hun instemming vooral afhangt van de verhoudingen in een dergelijk parlement.
Wordt dat een proportionele verhouding met bepalingen voor bescherming van
minderheden of wordt het een niet-proportionele verhouding met sterke blokkerende
mogelijkheden voor de vertegenwoordigingen van Aruba en de Nederlandse Antillen?
De realisatie van iets dergelijks zal een moeizame discussie vergen. Die discussie
moeten wij niet uit de weg gaan. Ik vind het een interessant punt in het kader
van toekomstige modernisering en vernieuwing van het Statuut.Ik zeg er wel bij dat op de korte termijn de mogelijkheden voor een vergaande
herziening van het Statuut beslist niet moeten worden overschat. Ik heb de
kwestie van statuutsherziening tijdens mijn laatste reis van een paar weken
geleden met beide premiers besproken. Van beiden kreeg ik de reactie dat daar
eigenlijk geen behoefte aan was, met één uitzondering, namelijk
dat de al een tijd aan de gang zijnde en nog niet afgeronde discussie over
de staatkundige verhouding binnen de Nederlandse Antillen wellicht aanleiding
zou kunnen zijn tot enige statutaire wijzigingen. Ik denk dat die discussie
eerder aanleiding zal zijn tot wijziging van de ERNA. Dat brengt op zich weer
een band met de koninkrijksregering naar boven, omdat fundamentele wijzigingen
in de staatkundige verhoudingen ook weer getoetst moeten worden in Den Haag.
Die discussie is nog niet afgerond en het is mij nog niet duidelijk waar zij
uiteindelijk toe zal leiden. Zoals bekend zijn er op dat punt vele gedachten
in omloop gebracht, in het bijzonder door de Commissie "Make
it work", maar in de Antillen zelf is, althans door mij, nog geen consensus
ontwaard over hoe het zou moeten. Het streven is in ieder geval om die discussie
dit jaar af te ronden en dan met concrete voorstellen naar Nederland te komen.In het licht van die discussie heb ik het wijs geacht om nu van Nederlandse
kant niet allerlei initiatieven tot statuutsherziening te nemen en om eerst
te bezien wat de interne discussie zal opleveren, omdat Nederlandse initiatieven
al gauw een reflex tot gevolg hebben die nu eenmaal samenhangt met de verhouding
tussen "groter" en "kleiner" en ook met de historische relaties. Een zekere
prudentie is op dat terrein dus van belang.Voor het aanpakken van concrete problemen zijn er erg veel mogelijkheden
binnen de huidige statutaire verhoudingen door gebruik te maken van het samenwerkingsartikel.
Alle nieuwe stappen van de afgelopen jaren – intensivering van de samenwerking
op een groot aantal terreinen – zijn direct of indirect gebaseerd geweest
op dat samenwerkingsartikel. Zo moet ook de term "intensivering en verbreding
van de koninkrijksbetrekkingen" worden ingevuld. Ik probeer sterk te stimuleren
dat andere leden van de ministerraad hun beleidsterrein niet beperken tot
de vraagstukken die zij in Nederland aantreffen, maar dat beleidsterrein verbreden
door op hun terrein ook een dialoog – ik moet zeggen: een trialoog –
aan te gaan met de collegae in de Nederlandse Antillen en Aruba. Ik stel vast
dat dit een wederzijds stimulerend effect heeft. Een recent voorbeeld: de
minister van VROM is de afgelopen maand als ik mij niet vergis voor de tweede
keer in de West geweest om daar op een milieutop met de collegae te spreken.
Daar zijn een groot aantal onderwerpen aangepakt en besproken en daar zijn
afspraken over gemaakt die tot concrete resultaten en concrete actie op milieugebied
leiden. Een zelfde intensivering van de relaties zien wij op het terrein van
onderwijs en bestuurlijke samenwerking. Ook de minister van Binnenlandse Zaken
is actief in het kader van het Koninkrijk. Hetzelfde geldt voor de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken, die zich onder andere heeft gebogen over problemen
die daar bestaan bij de bevolkingsadministraties en de paspoortuitgifte. Wij
zien ook dat voor het eerst – het heeft eigenlijk veel te lang geduurd
voordat op dat punt initiatieven werden genomen – een echte dialoog
over de financiële verhoudingen in het Koninkrijk tot stand is gekomen:
in januari heeft collega Zalm met de collegae van de Nederlandse Antillen
en Aruba gesproken. Een van de punten in het rapport van de commissie-Van
Lennep is dat er in koninkrijkskader een intensieve beleidsdialoog over het
financiële beleid zou moeten zijn. Daar is nu dus een heel nuttig begin
mee gemaakt. Ik zou ook nog andere beleidsterreinen kunnen noemen, zoals de
volksgezondheid. De problemen op het terrein van de inspectie volksgezondheid
in de Antillen worden krachtig aangepakt door de Antilliaanse regering, mede
door samenwerking te zoeken met een aantal Nederlandse instanties die kunnen
helpen bij het oplossen van de problemen.Centraal stel ik dus de wilsovereenstemming en het samenwerkingsartikel.
Dat kan natuurlijk ook tot bepaalde frustraties leiden omdat er niet hetzelfde
hechte kader is als wanneer er een centrale staatsregeling is, zoals het stelsel
dat Frankrijk ten aanzien van overzeese gebiedsdelen heeft. Maar dat is ook
een wezenlijk ander staatkundig verband, waar in het verleden toe is besloten.
Een dergelijk besluit is in het verleden niet in het kader van het Koninkrijk
der Nederlanden gevallen. Wij moeten dus werken binnen het staatkundige en
juridische raamwerk dat er is. Als wij ons zouden concentreren op het formeel
wijzigen van dat raamwerk, zou ons dat ongelooflijk veel energie gaan kosten,
waarbij het nog maar de vraag is of dat hanteerbare resultaten oplevert. De
situatie waarin wij ons bevinden is namelijk zodanig dat die statutaire verhoudingen
niet kunnen worden gewijzigd zonder instemming van de koninkrijkspartners.Er is wel wilsovereenstemming over het aanpakken van allerlei gemeenschappelijke
problemen. Of dat nou de internationale georganiseerde criminaliteit is, de
vraagstukken op het terrein van onderwijs of milieu, of de afslanking van
bestuurlijke apparaten en de verhoging van de kwaliteit van de verschillende
ambtelijke organisaties. Op al die terreinen zijn wij gedrieën in overeenstemming
bezig. Dat levert natuurlijk frustraties op over het tempo of over het feit
dat zoveel bestuurslagen zich ermee bemoeien en er niet altijd gelijkgezind
wordt opgetrokken, maar met de nodige tact en wat geduld aan alle drie de
kanten kunnen wij toch een heel eind komen.In dat kader wil ik ook reageren op de benadering die de heer Van Graafeiland
koos. Hij hield mij een spiegel voor van de problemen die ik bij een vorig
debat in de Tweede Kamer had opgesomd. Dat zijn natuurlijk maatschappelijke
problemen die moeten worden aangepakt, maar ik hield niet op bij de constatering
dat er ernstige problemen waren. Ik heb ook een twaalftal punten opgesomd
waarvan kan worden gezegd dat de koninkrijkspartners concreet vooruitgang
hebben geboekt. Als men kijkt naar de vaak ernstige sociale problemen in een
slechte wijk – of dat nou in Willemstad of Sint Maarten is – kan
men, als men de blik daartoe beperkt, mismoedig worden en zich afvragen of
dit nou zoveel beter is geworden in de afgelopen decennia en soms moet men
daar ook "nee" op antwoorden. De vraag is echter niet waarom al die problemen
in het verleden niet zijn opgelost, de vraag is hoe ernstig die problemen
zouden zijn als er geen samenwerking in koninkrijkskader was geweest.Het stellen van die vraag doet de blik snel afdwalen naar de rest van
het Caribisch gebied. We zien daar een groot aantal eilandsamenlevingen, waar
zeer ernstige problemen zijn en waar de sociale problemen vaak veel ernstiger
zijn dan in de Nederlandse Antillen en Aruba. Wij zien ook dat de levensstandaard
en de gemiddelde levensverwachting bij de geboorte – belangrijke indicaties
voor de kwaliteit van de samenleving – zich in de Antillen en Aruba
op een zeer veel hoger niveau bevinden dan op de meeste andere eilanden in
het Caribisch gebied. Dat heeft veel te maken met het feit dat zij een staatsverband
en een samenwerkingsverband hebben met een Noordwest-Europees land, dat in
dat Noordwest-Europese kader dan wel een betrekkelijk klein land mag zijn,
maar dat toch door zijn economische positie, zijn plaats in de Europese Unie
en de stabiele rechtsorde stabiliteit verleent en daar kunnen de Nederlandse
Antillen en Aruba van profiteren. De band met Nederland is voor hen een aanmerkelijk
voordeel in vergelijking met een aantal andere Caribische landen en eilanden.
Die band heeft ook grote economische betekenis door de projectie van stabiliteit
en rechtsorde die ervan uitgaat.Er zijn een aantal opmerkingen gemaakt over de betekenis van de band met
de Europese Unie. In het bijzonder is stilgestaan bij de LGO – landen
en gebieden overzee – de associatie met de Europese Unie, alsmede de
problematiek van de import van rijst en suiker in de Europese Unie uit de
Antillen en andere LGO. Het is juist dat daarover spanningen in december zijn
ontstaan in koninkrijkskader. Het is niet helemaal juist, dit te wijten aan
een gebrek aan communicatie tussen Den Haag, Willemstad en Aruba. Er is ook
voordien communicatie geweest. Ik wijs erop dat in onze permanente vertegenwoordiging
in Brussel een functionaris aanwezig is van de Nederlandse Antillen die ten
volle bij het beleid en de onderhandelingen betrokken is en die de regering
van de Nederlandse Antillen daarover informeert. Hoe dan ook, de vraag moet
worden beantwoord hoe de kansen moeten worden ingeschat voor de LGO in de
Europese Unie gezien het feit dat het Koninkrijk zich tegenover veertien andere
lidstaten bevindt, die niet in de eerste plaats gericht zijn op de belangen
van de Nederlandse Antillen en Aruba, of een compromisformule het beste is
voor de Nederlandse Antillen en Aruba en of op een aantal jaren van harde
confrontatie moet worden aangestuurd. Daarbij is het onduidelijk wat dit op
de lange termijn voor de Nederlandse Antillen en Aruba oplevert. Ik kan er
nu niet erg concreet over zijn, omdat wij in koninkrijkskader hebben afgesproken
dat wij eerst een juridische strijd aangaan voor het Europese Hof tegen de
vrijwaringsmaatregelen die de Europese Commissie heeft genomen. In de tussentijd
zullen wij ons nader beraden over de onderhandelingsaanpak die daarna moet
volgen. Intussen wordt ook precies uitgezocht wat de sociaal-economische effecten
van de LGO-regeling voor de Nederlandse Antillen en Aruba zijn.Wat dit betreft, kan ik de vraag van de heer Hirsch Ballin over het aantal
arbeidsplaatsen en het percentage toegevoegde waarde van de bewerking die
daar plaatsvindt niet goed beantwoorden. Ik kan slechts verwijzen naar de
statistische gegevens die daarover zijn verschaft door de centrale bank van
de Nederlandse Antillen, waaruit blijkt dat het zou gaan om 500 à 600
arbeidsplaatsen. Ik denk dat daarbij nog een onderscheid moet worden gemaakt
tussen verschillende soorten. De vraag wat de toegevoegde waarde is en wat
een en ander precies betekent voor de werkgelegenheid zal nader worden onderzocht
door het Nederlands Economisch Instituut. Eind maart zal het daarover rapporteren.
Ik heb net een studieopdracht verstrekt in nauw overleg met de gevolmachtigde
ministers en met de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken om precies vast
te stellen wat de sociaal-economische effecten zijn. Als wij een en ander
hard kunnen maken, is dat een extra argument tegenover de Europese Commissie
om na te gaan wat wij voor het Koninkrijk kunnen regelen.Een meer algemeen vraagstuk is: wat betekent de relatie van de Nederlandse
Antillen en Aruba met Nederland in koninkrijkskader en via Nederland met de
Europese Unie? Dit is het onderwerp van een stuk dat thans in voorbereiding
is en waarbij de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken het voortouw heeft.
Dit stuk wordt opgesteld op verzoek van het Parlementair contactplan. Ik beaam
dat het enige tijd heeft geduurd voor het zover was. Men heeft al medio 1996
om het stuk gevraagd. De vraagstukken die in dit kader aan de orde komen,
blijken op bepaalde terreinen juridisch ingewikkeld te zijn. Bovendien vergen
ze nogal wat overleg tussen Den Haag en Willemstad. Vandaar dat de studie
terzake nog niet is afgerond. De staatssecretaris streeft ernaar, rond 1 april
het stuk aan de Staten-Generaal aan te bieden. Daarna zullen wij meer concreet
kunnen spreken over de betekenis van de EU voor de Antillen en Aruba en over
de wijze waarop daarmee in het kader van het koninkrijksbeleid, gericht op
de EU, rekening kan worden gehouden. Daarom zou ik nu niet nader willen ingaan
op de opmerkingen die hierover zijn gemaakt. Ik stel voor, dat de discussie
hierover later wordt gevoerd, naar aanleiding van het genoemde stuk van Buitenlandse
Zaken. Ik kan er nu weinig verstandigs over zeggen. Bovendien zouden opmerkingen
hierover zeer voorbarig zijn.Voorzitter! Ik ben met de heer Hirsch Ballin van oordeel dat er meer moet
worden gedaan aan de gemeenschappelijke belevingswereld in koninkrijkskader.
Ik zie die wereld overigens groeien, zulks als gevolg van de intensivering
van de contacten per departement. Ik beaam voorts dat de taalproblemen van
groot belang zijn. Deze problemen hinderen met name de bevolking van de Antillen
en Aruba bij haar mogelijkheden om gebruik te maken van de onderwijsfaciliteiten
in koninkrijkskader. Op de Antillen woedt een discussie over de vraag wat
de instructietaal moet zijn, Papiaments of Nederlands. Hoe lang moet die instructietaal
worden toegepast voordat men op het Nederlands of het Engels overstapt? Een
probleem is dat deze kwestie in politieke zin nogal gevoelig ligt; dit hangt
met de eigen identiteit samen. Taal is in veeltalige gemeenschappen áltijd
een uiterst gevoelig onderwerp. Bovendien zijn er op de Antillen ook weer
per eiland verschillen. Het is bekend dat op de bovenwindse eilanden de positie
van het Papiaments veel zwakker is dan op de benedenwindse eilanden.Uiteraard moet op grond van de koninkrijksgedachte zoveel mogelijk worden
gestimuleerd dat het Nederlands, als taal die ons verenigt, overeind blijft.
Nederlands is ook de samenbindende bestuurlijke taal en blijft in culturele
zin van belang voor de Antillen en Aruba, aangezien via het Nederlands ook
de verwevenheid in de geschiedenis tot stand is gekomen. Nederlands is voor
de bevolking van de Antillen ook de taal waarmee zij toegang tot hoger onderwijs
op Europese schaal heeft. Natuurlijk is er ook de mogelijkheid van toegang
tot Amerikaans hoger onderwijs maar daarvoor gelden hogere drempels dan voor
het Nederlandse onderwijs.Overigens is dit niet het gemakkelijkste terrein van samenwerking, projecten
en programma's. Dat is een gevolg van de al genoemde gevoeligheid en van de
grote verschillen die er wat dit betreft binnen de Nederlandse Antillen leven.
Ik wijs erop dat uit een recente opiniepeiling blijkt dat maar liefst 77%
van de ouders op Curaçao tweetalig onderwijs verlangt,
Nederlands en Papiaments naast elkaar, in plaats van uitsluitend Papiaments
als instructietaal. Ik denk dat die ouders de perspectieven op lange termijn
in het voortgezet onderwijs in gedachten hadden toen zij op deze wijze antwoordden
op de gestelde vragen.Alle sprekers zijn stil blijven staan bij de organisatie van het dagelijks
behartigen van de koninkrijksbelangen, in het bijzonder bij het Kabinet van
de Nederlandse Antillen en Aruba, KabNA, en de plaats van dit ministerschap
in het totaal van de rijksoverheid. Zoals de Kamer weet, vinden er op dit
terrein veranderingen plaats. De eerste verandering is dat het kabinet zelf
per 1 januari is gereorganiseerd. Twee directies zijn versterkt; drie kleinere
zijn samengevoegd tot twee wat grotere. Verder zijn er voor een personele
versterking vacatures gesteld. En het probleem van het permanente gebrek aan
tijd waarmee ik zelf worstel door het gelijktijdig moeten behartigen van twee
portefeuilles, heb ik voorlopig opgelost, dat wil zeggen voor deze kabinetsperiode,
door het aanstellen van een gevolmachtigde. Volgens mij verhoudt zich dit
heel wel met artikel 9 van de Grondwet, waarin staat dat de wet de rechtspositie
van ambtenaren regelt. En de gevolmachtigde heeft de positie van een hoge
ambtenaar; hij is dus geen staatssecretaris, maar een bijzondere hoge ambtenaar.
De functie is te vergelijken met een zware ambassadeursfunctie en ik verheug
mij erin dat de betrokkene, de heer Hoekman, met name ervaring in een aantal
zware ambassadeursfuncties en als directeur-generaal Internationale samenwerking
heeft opgedaan. Hij is dus van alle markten thuis.Op de langere termijn is dit natuurlijk geen oplossing; wij moeten zorgen
voor een hechte, permanente inbedding van de organisatie van KabNA in het
totaal van de rijksoverheid, opdat deze kwestie niet steeds aan het eind van
een formatie geregeld behoeft te worden en KabNA verhuist van departement
naar departement. Ik onderzoek op het ogenblik in samenwerking met mijn collega
van Binnenlandse Zaken de mogelijkheden om een samenwerkingsverband tussen
Binnenlandse Zaken en KabNA op te zetten. Ik spreek met nadruk van samenwerkingsverband,
want in enkele opmerkingen klonk de vrees door dat KabNA bij Binnenlandse
Zaken zou kunnen worden ondergebracht. Zo ver ben ik nog niet; ik kan nu nog
geen definitieve uitspraken doen over de conclusies die uit dit onderzoek
getrokken zullen kunnen worden. Ik kan wel al zeggen dat ik voornemens ben,
vóór de afronding van mijn periode op KabNA een helder advies
op tafel te leggen, zowel over de positie van KabNA in de rijksoverheid als
over de aard van de banden die naar mijn overtuiging het beste met het departement
van Binnenlandse Zaken zouden kunnen worden aangegaan, omdat het een departement
van algemeen bestuur is dat bedreven is in juist de coördinatievraagstukken
die zich ook in de koninkrijksverhoudingen in sterke mate voordoen. Koninkrijksvraagstukken
zijn natuurlijk geen binnenlandse aangelegenheden – dat is zonder meer
waar – en ik denk dan ook dat er een aparte bewindspersoon voor koninkrijksaangelegenheden
zal moeten blijven bestaan. Op de precieze vorm wil ik nu echter niet vooruitlopen.
De conclusies die ik terzake zal trekken, wil ik eerst aan mijn collega's
in het kabinet voorleggen. Maar de Kamer weet nu in welke richting ik denk.
Ik geloof dat een meer structurele oplossing gewenst is dan de oplossingen
waarnaar in het verleden is gezocht. En als de oplossing gekozen wordt waarbij
Binnenlandse Zaken er nauw bij wordt betrokken, dan zal ook dat departement
zich eraan moeten aanpassen en dus niet alleen op binnenlandse aangelegenheden,
maar ook op koninkrijkszaken moeten worden gericht. Welke vorm dat precies
aanneemt, is nu dus nog niet te zeggen. Het is ook niet aan mij om daarover
te besluiten, maar het is wel aan mij om daar op basis van mijn ervaringen
in deze periode een advies over in te dienen aan de collegae en in het bijzonder
aan een toekomstige kabinetsformateur.Verschillende woordvoerders hebben aandacht gevraagd voor de problematiek
van de rechtshandhaving in Aruba en voor het rapport van de commissie-De Ruiter.
Bij mijn recente bezoek aan Aruba heb ik kunnen vaststellen dat daar met veel
overtuiging en vaart wordt gewerkt aan het uitvoeren van de aanbevelingen
van de commissie-De Ruiter, zoals die overigens door de koninkrijksministerraad,
na tripartiet overleg, waren goedgekeurd. Wel waren er een aantal verschillen
ten opzichte van de adviezen van de commissie-De Ruiter. Mede aan het adres
van de heer Staal merk ik op dat een van de overwegingen die niet door de
koninkrijksministerraad is overgenomen, de vorming van één openbaar
ministerie is. Dat is niet gebeurd omdat daar geen overeenstemming over kon
worden bereikt en er een soort compromis moest worden gesloten, maar het is
niet overgenomen omdat nadere overweging er bij ons eigenlijk toe leidde om
de geest van de aanbeveling op een andere manier uit te voeren. De geest van
de aanbeveling was om de onafhankelijkheid van het openbaar ministerie zoveel
mogelijk te versterken.Wij stelden ook vast dat samenvoeging van de openbaar ministeries in Oranjestad
en in Willemstad de relatie tussen Aruba en de Nederlandse Antillen zou kunnen
belasten. Tevens stelden wij vast dat dit formeel weer allerlei veranderingen
vereiste, waarbij de vraag was of dat op een succesvolle manier uitgevoerd
kon worden.Het wezen van de aanbeveling (het versterken van de onafhankelijkheid)
kan veel beter op een andere manier verwezenlijkt worden, en wel door een
aantal voorzieningen te treffen inzake de benoeming van de daar werkende personen,
die hun onafhankelijkheid onderstreept. Welnu, daar werden wij het snel over
eens, ook met de drie betrokken ministers van justitie. Dat traject wordt
dan ook ingezet.Daar er zeer binnenkort een vacature komt voor procureur-generaal in Aruba
en het enige tijd zal kosten om daarin te voorzien, zal die positie voor maximaal
een jaar worden waargenomen door de tijdelijke procureur-generaal in Willemstad.
Dat geeft ons dus een jaar de tijd om een definitieve voorziening te treffen
voor het openbaar ministerie in Aruba. In dat openbaar ministerie zullen zich
in de komende tijd een aantal personele veranderingen voordoen; dus het zal
om verschillende benoemingen moeten gaan.Een van de afspraken in het kader van de overeenstemming van november
van het vorige jaar is dat voor de hoofdofficier van justitie in Aruba eenzelfde
procedure wordt gevolgd als bij die voor advocaat- generaal.
Hiermee wordt ook weer het belang extra benadrukt, mede van de zijde van de
regering van Aruba, van een onafhankelijk functionerende persoon aldaar.Verschillende sprekers hebben terecht gezegd dat het niet alleen gaat
om enkele personele wijzigingen, maar ook om veel meer. Ik kan melden dat
de regering van Aruba daar ook zeer voortvarend mee bezig is. Een van de dingen
die na de gesprekken hierover tussen Aruba en Nederland aanmerkelijk zijn
veranderd, is het driehoeksoverleg tussen justitie, politie en openbaar ministerie.
Dat is op Aruba dus zeer voortvarend ter hand genomen. Dat driehoeksoverleg
is ook van buitengewoon groot belang voor het functioneren van de desbetreffende
diensten en voor het voorzien in de vacatures bij de landsrecherche op Aruba.
Zoals aangegeven, wordt dit ter hand genomen. Ik kan hierbij dus niet alleen
goede voornemens, maar ook vooruitgang melden. Ik zeg erbij dat het totaal
van de besluiten die eind november zijn genomen, een uitvoeringstraject van
één à twee jaar beslaat en dat wij de dag niet kunnen
prijzen voordat het avond is. Het betekent dat wij daar intensief met elkaar
over zullen blijven spreken de komende jaren.Meer in zijn algemeenheid zien wij dat de justitiële samenwerking
steeds meer aandacht vraagt in koninkrijkskader door de problemen van grensoverschrijdende
criminaliteit. Dit in het bijzonder omdat de Nederlandse Antillen en Aruba
in een regio liggen, waar samenlevingen zeer door de invloeden van georganiseerde
criminaliteit worden bedreigd. Ik kan slechts het belang van de opmerking
van de heer Hirsch Ballin onderschrijven met betrekking tot het gegeven dat
in het Statuut nog wordt gesproken over veiligheid als koninkrijkstaak, in
het licht van andere staten die externe bedreigingen zouden kunnen vormen.
Dit is in dat gebied toch meer een theoretisch vraagstuk geweest dan een reëel
vraagstuk.Wij moeten, denk ik, meer en meer onze opvattingen over externe bedreigingen
aanpassen aan de wereld van 1997. Dat geldt trouwens ook voor Nederland. Immers,
de externe bedreigingen liggen niet in de sfeer van massaal georganiseerd
geweld in de traditionele zin van het woord, van staten die tegen elkaar ten
strijde trekken, maar in de zin van zware georganiseerde criminaliteit en
van instabiliteit in andere landen en gebieden die grote stromen vluchtelingen
op gang brengen. Voorts noem ik vraagstukken van terrorisme en ook vraagstukken
van economische activiteit die soms de staatsveiligheid ondermijnt. Zo'n bredere
benadering is van belang.Het is interessant vast te stellen dat de eerste leden in het Koninkrijk
die deze omslag hebben gemaakt van het oude veiligheidsdenken naar het nieuwe
veiligheidsdenken, de Nederlandse Antillen en Aruba zijn geweest en niet Nederland.
Nederland heeft een tijd moeten nadenken over het vraagstuk of de Koninklijke
marine wel zou mogen worden ingezet voor wat in wezen justitiële taken
zijn: de bestrijding van illegale handel op zee. Zoals mijn geachte voorganger
zich zeer goed zal herinneren, heeft hij het initiatief genomen tot de vorming
van een kustwacht, waar eerder overigens door Aruba voor was gepleit. Die
kustwacht is er gekomen. Dat is één van de punten die ik zou
willen melden, ook in de richting van de heer Van Graafeiland, van concrete
vooruitgang die wij in koninkrijkskader boeken.Het feit dat die kustwacht er nu is, ook al is hij nog niet helemaal op
de beoogde operationele sterkte, heeft al een nuttig effect. Het heeft een
zeker preventief effect. De laatste jaren is de oostelijke Antillenroute dé
route geworden voor cocaïnetransporten uit het noordwesten van Zuid-Amerika
naar de Verenigde Staten en West-Europa, waarbij het feit dat een groot aantal
kleine eilanden zich als een keten in noordelijke richting bevond, elk met
hun territoriale wateren, werd misbruikt door de drugssyndicaten. Onlangs
heeft de kustwacht, door de inzet van middelen van de Koninklijke marine,
een aanzienlijke hoeveelheid cocaïne in beslag kunnen nemen door een
drugsschip aan te houden. Er zijn meer van dat soort voorbeelden. Het werkt
en ik stel tot mijn genoegen vast dat wij die wat bredere opvatting nu ook
in Nederland toepassen. Zoals u in de ochtendkranten zag, heeft de Koninklijke
marine ook elders grote drugsvangsten kunnen doen in samenwerking met politie
en justitie.Ik denk dat het een heel nuttige vernieuwing van de koninkrijkssamenwerking
is geweest, waarbij het feit dat dit zo niet in het Statuut stond, wel tot
discussies heeft geleid. U zult zich herinneren de discussie over de vraag
of zo'n kustwacht nu een koninkrijkstaak moet zijn. Daar was verzet tegen
in de Antillen en op Aruba. Maar omdat de wil er was om het probleem aan te
pakken, hebben wij het formele obstakel niet de kans gegeven om een reëel
obstakel te worden en hebben wij een andere oplossing gevonden, zoals is aangegeven
in het advies van de Raad van State, waarbij in wezen de kustwachtsamenwerking
weer op het samenwerkingsartikel in het Statuut is gebaseerd. Datzelfde doen
wij bij de vormgeving van een gemeenschappelijk rechercheteam voor de aanpak
van de georganiseerde criminaliteit in koninkrijkskader. Ook daarvoor is niet
een of andere concrete specifieke basis in het Statuut te vinden, behalve
dan de wil tot samenwerking en daarop wordt dat dan ook gebaseerd. Dat gebeurt
met volle medewerking van de koninkrijkspartners. Hadden wij een andere formele
weg genomen door eerst het Statuut te wijzigen en het als koninkrijkstaak
op te gaan schrijven, dan hadden wij vijf jaar discussie daarover gehad en
waarschijnlijk geen resultaat. Nu werd het op basis van de wilsovereenstemming,
gewoon in november met elkaar afgesproken en gaat het dus gebeuren.De heer Hirsch Ballin vroeg hoe het stond met de uitvoering van bepaalde
onderzoekingen van grote overheidsbestedingen in Aruba. Hij noemde het Setar/Favela-project
en de luchthaven. Er zijn nog enkele andere projecten te noemen waar discussie
over is ontstaan. Zoals afgesproken in november wordt de Arubaanse rekenkamer
in staat gesteld, deze kwesties te onderzoeken zoals is aanbevolen door de
commissie-De Ruiter. Voor dat onderzoek, hetgeen ingewikkelde vraagstukken
betreft, zal de nodige samenwerking met de Algemene Rekenkamer van Nederland
en zo nodig met individuele deskundigen van het particuliere bedrijfsleven
worden gezocht. Het is een zware opgave voor de rekenkamer van Aruba, maar
die is vastbesloten deze taak tot een goed einde te brengen.Dat brengt mij op een meer algemeen thema. Er is gevraagd naar evenwicht
en tegenwicht in het Arubaanse politieke stelsel. Het rapport van de commissie-De
Ruiter heeft een discussie versneld die al her en der de kop
opstak over hoe in een kleinere, ontwikkelde eilandsamenleving een politiek
bestuurlijk stelsel kan worden opgebouwd dat voldoet aan alle vereisten van
deugdelijk bestuur. Immers, alleen al door het schaalverschil zie je dat het
moeilijker is om een systeem van evenwicht en tegenwicht te handhaven en wetten
en regels blind toe te passen zoals dat van vrouwe Justitia wordt verlangd.
De discussie over hoe je de Nederlandse normen van openbaar bestuur moet toepassen
in andere samenlevingen met een kleinere schaal, liep al eerder. Er was van
Arubaanse zijde al het nodige over gezegd. Ik denk ook aan de dingen die de
gevolmachtigd minister van Aruba over het thema openbaar bestuur en deugdelijkheid
van bestuur heeft opgemerkt. Die discussie gaat voort in Aruba. Ik bespeur
dat door de rapportage van de commissie-De Ruiter dit in een stroomversnelling
is gekomen. Het viel mij op in de contacten met de verschillende fracties
in de staten van Aruba dat men zich aangesproken voelt door een aantal opmerkingen
van de commissie-De Ruiter en dat men de wens heeft dat het parlement zich
meer gaat manifesteren. Oppositie en coalitie zullen zich richten op een sterkere
invulling van de eigen rol als controleur van het openbaar bestuur. Ook de
versterking van de Arubaanse rekenkamer, die in het verschiet ligt, zal daarbij
natuurlijk een rol spelen. Er wordt nu op Aruba een politieke discussie gevoerd
over een mondeling vragenuur voor de staten. Daardoor zou de controlerende
rol van de statenleden kunnen toenemen.Op een aantal opmerkingen van de heer Hirsch Ballin over de media, die
natuurlijk ook een rol vervullen bij het hele spel van het leveren van tegenwichten
en het uitoefenen van controle, wil ik kort ingaan. Zoals bekend, kent men
op Aruba ten aanzien van de media een andere situatie dan in Nederland. Er
is hier een grotere variëteit. Op Aruba is er een zekere variëteit,
waarbij de machtsverhoudingen tussen de media nogal anders zijn. Er is één
dagbladpublicatie die een overheersende positie heeft als het gaat om marktaandeel.
Het is uiteraard niet mijn taak om commentaar te leveren op de positie van
de individuele media. Ik geloof dat de wens van pluriformiteit en professionaliteit
in de media ook op Aruba wordt beleefd. Wij knipperen in Nederland wel eens
met de ogen als wij bepaalde publicaties onder de ogen krijgen en daarbij
zien dat soms in die media niet aflatende campagnes worden gevoerd. De geachte
afgevaardigde gaf een voorbeeld en wees op de systematische campagne tegen
het openbaar ministerie of althans tegen de procureur-generaal. Ik ben van
mening dat in de afgelopen maanden de besluitvorming in koninkrijkskader en
de opstelling van de regering van Aruba, die het driehoeksoverleg zeer versterkt,
aantonen dat we de geloofwaardigheid van dit soort campagnes niet moeten overschatten.
We moeten trouwens ook niet onderschatten hoeveel schade ze kunnen berokkenen.
Voor de pluriformiteit van de meningsvorming is het echter van groot belang,
dat de contacten tussen de media in koninkrijkskader toenemen. Het is ook
toe te juichen dat er een dagblad is dat in alle drie de koninkrijksdelen
tegelijkertijd verschijnt en de informatievoorziening aanmerkelijk heeft verbeterd.
Daarmee zeg ik niet dat alles wat in dat blad wordt geschreven, altijd voor
100% moet worden gedekt. Uiteraard is het een vrij medium. Ik zeg wel dat
het nuttig is dat in het Koninkrijk de communicatie toeneemt. Tot mijn blijdschap
stel ik vast, dat op de Nederlandse Antillen in de afgelopen week de wens
werd geuit om in koninkrijkskader tot nauwer overleg met betrekking tot televisie-uitzendingen
te komen en dat men op dat terrein meer uitwisseling wil.Bij veel vraagstukken die aan de orde zijn, is communicatie het sleutelwoord.
Ik denk hierbij aan de contacten tussen de parlementen in koninkrijkskader
en die tussen de verschillende ministers. Vaak merken wij, dat een opgewonden
beeldvorming in Den Haag, Willemstad of op Aruba stormpjes zijn die gauw weer
gaan liggen als de nodige uitleg wordt verschaft. Als wij de communicatie
alleen maar overlaten aan de media zelf, die natuurlijk altijd wat meer geïnteresseerd
zijn in de dingen die verkeerd gaan dan in de dingen die goed gaan, krijgen
we systematisch een vertekening. Om systematische vertekening te voorkomen
en om evenwicht in de communicatie binnen het Koninkrijk te bewerkstelligen,
is het zeer nuttig als met name de parlementariërs elkaar over en weer
veelvuldig ontmoeten en men ook kennis kan nemen van elkaars werkwijze. Ik
zou het zeer toejuichen – ik begeef mij nu buiten mijn ambtsterrein –
als de Staten-Generaal en de staten van de Nederlandse Antillen en die van
Aruba een intensieve vorm van samenwerking zouden aangaan. Daarvan zouden
alle drie de partijen kunnen profiteren. Zeker zolang er nog geen koninkrijksparlement
is, is dat een heel zinvolle zaak.De heer Van Graafeiland, wiens betoog op dit punt ik in mijn eigen woorden
samenvat, vroeg zich af of het, in het licht van de ernstige problemen die
er zijn, wel zo zinvol is om door te gaan op ingeslagen wegen. Voorzitter!
Ik geloof dat wij niet doorgaan op ingeslagen wegen. Ik geloof dat er toch
meer verandering in het beleid heeft plaatsgevonden dan op het eerste gezicht
lijkt. Die intensivering van de koninkrijksbetrekkingen strekt zich uit over
een wat langere periode. Het meest markant is eigenlijk de omslag rondom het
eind van de jaren tachtig/begin van de jaren negentig. Toen is duidelijk geworden,
dat de koninkrijksband geen tijdelijke, maar een blijvende was. In dat kader
zouden bepaalde verantwoordelijkheden die het Koninkrijk had, concreter moeten
worden ingevuld. In de periode dat werd gedacht dat de Nederlandse Antillen
en Aruba voor onafhankelijkheid zouden kiezen, ontstond vanzelf een zekere
ontspanning en afstandelijkheid in de wijze, waarop zij elkaar aanspraken
op elkaars problemen. Nu we weten dat we over een blijvend staatkundig verband
spreken, is er dus ook reden, de gemeenschappelijke verantwoordelijkheden
concreter in te vullen. Dat betekent een grote intensivering van het verkeer
in het Koninkrijk. Het betekent ook dat de samenwerkingsmiddelen die we hebben
in het kader van de KabNA-begroting, meer moeten worden gebruikt voor het
aanpakken van concrete maatschappelijke en bestuurlijke knelpunten. Als gevolg
daarvan zien we, dat in de laatste vijf à zes jaar de hoeveelheid technische
en personele hulp in brede zin, maar ook in de wat minder technische functies,
sterk is toegenomen in de Antillen en Aruba. Dit gebeurt overigens op verzoek
van de Antillen en Aruba; er worden geen Neder landse deskundigen
uitgezonden die daar niet gewenst en nodig zijn.Dit betekent ook dat er een verschuiving is te zien van de economische
projecten en de ondersteuning van infrastructurele projecten naar ondersteuning
van een aantal maatschappelijke en bestuurlijke projecten. Die zijn overigens
een stuk lastiger om uit te voeren dan het neerzetten van een school of het
storten van beton voor een brug of een weg. Die wat hardere en ingewikkelder
projecten leiden vaker tot frustraties over en weer, in de zin van "waar bemoeit
Nederland zich mee, als het zo veel verlangens heeft voordat het een financieringsbeslissing
neemt?". Anderzijds is het natuurlijk wel de Nederlandse verantwoordelijkheid
om, als belastingmiddelen worden ingezet om problemen in de Antillen en Aruba
te helpen oplossen, vragen te stellen over de effectiviteit van de voorgestane
oplossingen en de juiste opzet van de projecten.Ik wil niet verhelen dat er de afgelopen jaren over en weer frustraties
zijn ontstaan over die samenwerkingsrelatie, en dat er mogelijkheden zouden
kunnen zijn om die samenwerkingsrelatie op een nieuwe en betere leest te schoeien.
Ik ben daarom voornemens, in de komende weken een adviescommissie in te stellen,
die zich buigt over de financieringsmodaliteiten in de verhouding tussen de
koninkrijksdelen, en die de vraag gaat beantwoorden, of we niet met de middelen
die we hebben nog meer zouden kunnen bereiken door die financiering op een
andere leest te schoeien. Daarbij valt te denken aan verschillende modellen
die in omloop zijn: het model van een ontwikkelingsbank, van een agentschap
of van een speciale voorziening voor economische en infrastructurele projecten,
waarbij ook meer commercieel geld wordt aangetrokken. Een van de grote problemen
waarmee men vooral op de Antillen worstelt – voor Aruba geldt dat in
veel mindere mate – is het aantrekken van kapitaal voor langdurige investeringen.
Daarvoor heerst er op de eilanden een te hoog renteniveau. Het blijkt lastig
te zijn, voor bepaalde cruciale projecten voor lange perioden commercieel
kapitaal aan te trekken. Dit is een van de vraagstukken waar wij voor staan.
Door de huidige werkwijze, met veel individuele project- en programmabeslissingen,
worden niet alle mogelijkheden benut.Het ontwikkelen van werkgelegenheid op de Antillen moet centraal staan.
Deze moet dan vooral ten goede komen aan de minder geschoolde kansarme bevolking
van de Antillen. Eén van de frustraties is dat veel investeringsprojecten
en economische bedrijvigheid wel tot extra werkgelegenheid leiden, maar die
komt vervolgens ten goede aan mensen van buiten de Antillen. De kansarmen
worden onvoldoende aangesproken op de nieuwe mogelijkheden van de arbeidsmarkt.De heer Van Graafeiland vroeg zich af of KabNA de coördinatie van
alle departementale relaties wel goed invult. Voorzitter! Door de verbreding
van de koninkrijksbetrekkingen valt er steeds meer te coördineren. Dit
is een van de redenen waarom de organisatie nu wordt versterkt. De gangbare
praktijk is volgens mij bevredigend. Bij alle trilaterale gesprekken van de
verschillende vakministers is KabNA tevoren, tijdens en na afloop vertegenwoordigd.
KabNA wordt ook volledig ingelicht zodat het zijn coördinerende rol kan
spelen. Dit houdt in het informeren van de onderscheiden vakdepartementen
over vraagstukken en bestuurlijke verhoudingen in de West. Hiermee wordt voorkomen
dat ieder departement een zeker kennismakingsproces met de Antillen moet doormaken,
hetgeen fouten en miscommunicatie tot gevolg kan hebben.Hetzelfde geldt voor de samenwerking tussen grote Nederlandse gemeenten
en eilanden. Ik stel tot mijn genoegen vast dat grote steden zoals Rotterdam
en recent ook Amsterdam een hoog niveau van activiteiten in koninkrijkskader
ontwikkelen. Onlangs is door het eilandsbestuur van Curaçao en de gemeente
Rotterdam een aantal afspraken gemaakt over samenwerking op het gebied van
onderwijs. Ik juich dat van harte toe, ook omdat beide partijen te maken hebben
met de problematiek van Antilliaanse jongeren. Er is inhoudelijk zeer veel
reden voor een intensieve communicatie.Voorzitter! Ik meen dat ik al ben ingegaan op veel van de punten die door
de heer Van de Zandschulp aan de orde zijn gesteld. Ik noem de modernisering
van het Statuut. Ik heb geen al te grote ambities op dat punt. Er leven nog
geen concrete gedachten over eventuele statuutswijzigingen. Ik moet ook rekening
houden met de visie daarop in de West.De heer Van de Zandschulp heeft naar de stand van zaken met betrekking
tot het aanpassingspakket van het IMF gevraagd. Aan alle zogenaamde prior
conditions, de voorwaarden voor het in gang zetten van het Structurele aanpassingsprogramma,
is inmiddels door de regering van de Nederlandse Antillen voldaan. Wij kunnen
alleen maar met groot respect vaststellen dat de regering van de Antillen
zich zeer heeft ingezet voor deze diepingrijpende maatregelen. Zij is daarbij
gesteund door de Staten. Wij weten allen dat dit nogal wat onrust in het bedrijfsleven
heeft veroorzaakt. Het betekent ook nogal wat voor de eigen begroting en voor
de inkomsten op de Antillen en Aruba. Vanuit het besef dat het niet aanpakken
van de financiële onevenwichtigheden op den duur desastreuze sociale
gevolgen heeft, heeft men toch door de zure appel heen gebeten. Dat verdient
alle steun vanuit Nederland. Het is te hopen dat het structurele aanpassingsbeleid
een aantal jaren wordt voortgezet, want alleen dan zullen de baten ten volle
kunnen worden benut.Voorzitter! Parallel aan het Structurele aanpassingsprogramma is het sociaal
noodprogramma tot stand gekomen. De commissie sociaal vangnet heeft een concrete
start gemaakt. Er is aangekondigd dat er dit jaar wellicht al voor 20 à
30 mln. aan projecten zal worden uitgevoerd. Wij zullen dat vanuit de KabNA-begroting
ook van harte steunen. Voorrang wordt gegeven aan het inlopen van achterstanden
in het onderwijs in de slechtste wijken, in het bijzonder van Willemstad,
maar ook op andere eilandgebieden. Er is een bestuur van acht personen gevormd,
waarin twee personen zitting hebben die nauw contact met mij onderhouden:
de vertegenwoordiger van Nederland in Willemstad en prof. Emmerij, die werkzaam
is bij de Interamerikaanse ontwikkelingsbank. Hij is zowel aangetrokken als
bestuurslid voor het sociaal-vangnetfonds alsook om te bezien op welke wijze
meer tempo kan worden gemaakt in de projecten die onderdeel uitmaken van de
taskforce Antilliaanse jongeren.Het is juist dat binnenkort het centrum Voorlichting Antilliaanse jongeren wordt opgericht. Collega Dijkstal van Binnenlandse Zaken
heeft zich daarover ontfermd, omdat dit tegelijkertijd een voorportaal is
voor de Antilliaanse jongeren die overwegen, zich in Nederland te vestigen.
Zij moeten goed worden geïnformeerd over hetgeen waarmee zij worden geconfronteerd
als zij een enkele reis Schiphol boeken. Zij komen dan vaak de problemen waarmee
zij in de Antillen al worstelden opnieuw tegen en soms in verhevigde mate,
omdat zij in verkeerde kringen terecht kunnen komen en een zwakke positie
op de Nederlandse arbeidsmarkt innemen.Het onderwerp verplichte voogdij voor minderjarigen uit de Antillen is
nog onderwerp van overleg met de ministers van Justitie van de Antillen en
van Nederland. Ik kan daarover nu niets nieuws melden. Het streven is erop
gericht, te voorzien in een voogdijregeling voor minderjarige Antilliaanse
jongeren, zodat zij niet zonder enige band en zonder een vorm van ouderlijk
toezicht naar Nederland vertrekken.Mijnheer de voorzitter! De heer Staal heeft gevraagd hoe het bezoek van
de fractievoorzitters is ervaren. In de publiciteit waren er enige uitschieters,
maar ik geloof dat het bezoek heel nuttig is geweest. Enerzijds waren niet
alle fractievoorzitters goed bekend met de Nederlandse Antillen. Anderzijds
heeft de open discussie waartoe deze reis aanleiding gaf ook in de Antillen
en Aruba een bijdrage geleverd aan het wegwerken van misverstanden over Nederland.
Met name het structurele effect van het bezoek is van belang en niet zozeer
enige publicitaire uitschieters. Het is goed dat dit soort uitwisselingen
periodiek plaatsvindt. Ik verbaas mij namelijk vaak over de meningen die men –
ik heb het dan meer over statenleden in het algemeen – over elkaar ventileert.
Soms wordt er naar aanleiding van conflicten meteen naar duistere motieven
gezocht, terwijl door het verstrekken van informatie zaken snel verklaarbaar
en soms ook oplosbaar zijn.De heer Staal vroeg naar de wijze waarop wij het rapport van de commissie-Van
Lennep uitwerken. Dat is in gang gezet door besluiten van de rijksministerraad
en de recente financiële top. Er komt een nieuwe financiële top
in koninkrijkskader, waarschijnlijk begin september. De minister van Economische
Zaken zal daaraan ook deelnemen. Het voornemen is, daar centraal de vraag
te plaatsen hoe werkgelegenheid, met name in de Antillen kan worden gestimuleerd.
Om ons daarover voor te lichten, hoop ik zeer binnenkort met collega Zalm
aan ofwel de Interamerikaanse ontwikkelingsbank of de Wereldbank het verzoek
te kunnen doen, een studie te maken van de economische positie en perspectieven
op lange termijn van de Antillen en Aruba. Daarbij zal zo goed mogelijk gebruik
moeten worden gemaakt van de positie tussen Zuid-, Midden- en Noord-Amerika
enerzijds en de Europese Unie anderzijds. Dat is een geografische positie
die interessante mogelijkheden biedt. De koppeling met Nederland en de Europese
Unie biedt dat ook.Het is ook het natuurlijke complement van de drie punten: financiële
sanering, aanpak sociale problemen en het verschaffen van nieuwe werkgelegenheid
en het stimuleren van groei. De Arubaanse economie groeit zeer voorspoedig.
Daar zijn duidelijke tekenen van een overspannen arbeidsmarkt en gebrek aan
woningen voor allen die zich op Aruba zouden willen vestigen. In de Antillen
zijn de economische perspectieven minder florissant. Er is dus alle reden,
ons dit jaar te concentreren op het stimuleren van werkgelegenheid. Dat is
ook de reden waarom collega Zalm zich bereid heeft verklaard, na te gaan welke
Nederlandse maatregelen ter stimulering van investeringen ook van toepassing
kunnen worden verklaard op de andere delen van het Koninkrijk, zoals de fiscale
groenregeling. Over de uitwerking van de besluiten terzake van het rapport
van de commissie-De Ruiter heb ik al eerder gesproken.De heer Staal vroeg nog speciaal naar de onplezierige persoonlijke bejegening
die staatssecretaris Vermeend in Willemstad ten deel was gevallen. Dit is
een goed voorbeeld van het feit dat kleine incidenten soms totaal uit hun
verband worden getrokken en waaraan publicitair een betekenis wordt gegeven
in de koninkrijksverhoudingen die volstrekt niet gerechtvaardigd is. Als een
Antilliaanse minister in Nederland is en onheus wordt bejegend door een Antilliaan
zou dat aanleiding zijn voor allerlei krantenkoppen dat het Koninkrijk ernstig
in gevaar is? Dat zou niet het geval zijn.Wat was het geval? De heer Vermeend werd op een onbehoorlijke manier aangesproken
door twee Nederlandse penshonado's in een restaurant. Die penshonado's –
een van hen was overigens 32 jaar – zagen blijkbaar hun belangen aangetast
door enige verstrakking in het belastingregime waarvoor staatssecretaris Vermeend
had gezorgd. Men moet de betekenis van dit incident niet overdrijven. Het
is erg overdreven, vervolgens te menen dat de veiligheid van Nederlanders
op het spel staat. Ik was er tezelfdertijd als staatssecretaris Vermeend.
Ik ben alleen uiterst vriendelijke mensen tegengekomen. Wij moeten in het
Koninkrijk dit soort sensationele berichtjes snel relativeren. Dat is wel
zo goed voor de koninkrijksverhoudingen.Dat wil niet zeggen dat ik het incident op zichzelf bagatelliseer. De
betrokkenen die de staatssecretaris ruw aanspraken, behoren dat niet te doen.
Het wordt nader uitgezocht hoe dat incident is ontstaan. Het incident heeft
echter geen relevantie voor de verhoudingen tussen de Nederlanders, de Antillianen
en de Arubanen, maar meer voor de verhouding tussen bepaalde soorten Nederlanders
en bestuurders.Ik kom op een thema dat door de heer Schuurman aan de orde is gesteld.
Hij is zeer uitgebreid ingegaan – waarvoor dank – op de notitie
die door KabNA over het Franse model is gemaakt. Voor de volledigheid merk
ik op dat wij ook een dergelijke notitie samenstellen over het Britse model,
dat weer heel anders is. Van dat soort modellen is het een en ander te leren.
Het Britse model is veel losser dan het model van het Koninkrijk. Er is mij
geworden dat de Britten met een heroverweging bezig zijn, omdat zij hebben
geconstateerd dat de zeer afstandelijke verhoudingen in het Gemenebest ertoe
leiden dat een aantal Caribische eilanden door de internationale druk en in
het bijzonder de internationale criminaliteit zo in de problemen raken dat
de eilandsbesturen de problemen niet meer op eigen kracht kunnen aanpakken.
Er is dus een grotere mate van zorg vanuit Londen nodig om de dingen weer
recht te trekken. Dat gebeurt vanuit een totaal andere positie dan in het
Koninkrijk of in het Franse model.Ik heb nota genomen van de vele opmerkingen van de heer Schuurman over
de Départements d'outre-mer. Dat model mag, gezien vanuit de positie
van de daar wonende bevolkingen, een groot aantal voordelen hebben, maar in
het verleden is in het Koninkrijk niet tot dat model besloten. Dat moet ik
gewoon klinisch vaststellen en dat model is voor ons dus ook niet voorhanden.
Wat wel voorhanden is, is het Statuut, dat alle ruimte biedt voor intensieve
relaties en voor het aanpakken van de bestaande maatschappelijke problemen.De heer Schuurman heeft in het bijzonder aandacht gevraagd voor de gedachte
om tot een totaal andere financiële opzet te komen. Hij verwees naar
de gedachte van de heer Lammers, die als wederopbouwcoördinator voor
Sint Maarten naar voren bracht dat er eigenlijk een soort Gemeentefondsconstructie
zou moeten zijn, omdat hij vaststelde dat een eilandsbestuur in zijn financieel
beleid wordt gefrustreerd door het feit dat het als eilandsbestuur niet afzonderlijk
op de kapitaalmarkt mag lenen. Er is ook geen Gemeentefondsconstructie zoals
in Nederland. Ik teken hierbij aan dat de gedachte van een fonds moet worden
bekeken door de commissie die binnenkort door mij zal worden ingesteld en
die een aantal modellen zal bekijken. Ik merk wel op dat het Nederlandse Gemeentefonds
bestaat in een bepaalde bestuurlijke verhouding die wij niet hebben ten opzichte
van de Nederlandse Antillen en Aruba. Het Koninkrijk is ook niet één
belastinggebied, zoals het Europese deel van het Koninkrijk dat wel is. Wij
hebben in het Koninkrijk ook geen artikel 12-procedure voor lagere overheden
wier financiën structureel in onevenwicht zijn geraakt. Ik weet dus niet
of het Gemeentefonds wel zo'n lichtend voorbeeld is. Ik denk dat wij eerder
moeten kijken naar modellen van regionale ontwikkelingsbanken plus projecten
en programma's voor bestuurlijke en maatschappelijke knelpunten om de oplossing
daarvan te helpen financieren.Ik hoop dat ik ook de vraag van de heer Schuurman heb beantwoord wat eigenlijk
de economische ontwikkeling van de Nederlandse Antillen op langere termijn
moet zijn. Dat is een wezenlijke vraag en daar is nog geen helder antwoord
op. Er zijn wel gedachten, maar er is nog geen samenhangende strategie voor
de lange termijn voor de economische structuurontwikkeling en werkgelegenheidsontwikkeling
van de Nederlandse Antillen. Om die te krijgen, wordt de Interamerikaanse
bank of de Wereldbank gevraagd ons daar nader over te adviseren. Dit wordt
het centrale thema van de komende financieel-economische beleidsdialoog. Ik
hoop dat ik hiermee de meeste vragen heb beantwoord.Als wij het over de KabNA-begroting hebben, spreken wij over een uniek
verband van een West-Europese staat met een aantal kleinere samenlevingen
in het Caribisch gebied. Daarmee is het Koninkrijk, op Canada na, ook de partner
in het bondgenootschap van de NAVO die het meest in de buurt van de Verenigde
Staten ligt. Het is een verband dat ook een bijzondere betekenis geeft aan
onze rol in de Europese Unie. Ik heb de Amerikaanse collega onlangs ook nog
eens herinnerd aan het feit dat de Verenigde Staten vanuit Sint Eustatius
voor het eerst zijn erkend als onafhankelijke staat. Er ligt dus een groot
stuk historie tussen West-Europa en Noord-Amerika. Het gaat Sint Eustatius
momenteel wat minder goed dan in die tijden, toen het een belangrijke plaats
was voor handel tussen West-Europa en Noord-Amerika. Hopelijk keren dat soort
tijden weer terug, maar dan voor de Antillen en Aruba in hun gezamenlijkheid.De voorzitter:Ik kan niet nalaten erop te wijzen dat sommigen in de Republiek in die
tijd altijd hebben beweerd dat het saluutschot een vergissing was, maar dat
terzijde.Ik begrijp dat er behoefte is aan een tweede termijn en ik geef graag
het woord aan de heer Hirsch Ballin.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister van harte voor zijn sympathieke
antwoord, waarin duidelijk naar voren kwam dat hij zich op zichzelf goed kon
vinden in de lijn van denken die door onze fractie was ontwikkeld, maar hij
onderstreepte tegelijkertijd dat hij moet roeien met de riemen die hij heeft
in zijn ambtsvervulling als minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
Zaken.Dat kunnen wij goed begrijpen, maar hier zie je tegelijkertijd ook weer
iets van die vicieuze cirkel waar wij in eerste termijn over spraken. Waarom
moet je roeien met de riemen die je hebt? Natuurlijk is het goed om dat te
doen en in onderling overleg zoveel mogelijk voortgang te boeken, want een
statuutsherziening die bepaalde dingen helderder zou regelen en die de instituties
zou creëren die bij een goede samenwerking behoren, neemt zoveel tijd
in beslag dat het in ieder geval voor de komende periode het beste is. Zo
mag ik het antwoord wel samenvatten: wij moeten proberen in overleg zover
mogelijk te komen.Ik herken dat heel goed en dat werkt ook heel vaak, maar tegelijkertijd
zijn er steeds weer onderwerpen waarbij de reacties in ieder geval om te beginnen
niet al te goed zijn. Men denkt namelijk niet dat er een gezamenlijk probleem
ligt waarbij moet worden geprobeerd om in samenwerking verder te komen, maar
de reacties beginnen met weerstanden en bezwaren, waaronder procedurele bezwaren
en bezwaren die gebaseerd zijn op de starre en verouderde bevoegdheidstoedeling,
zoals die door velen in het Statuut wordt gelezen. Daaraan is ook herinnerd
door anderen die vanmiddag hebben gesproken.Ik ben het ook met de minister eens dat er bepalingen zijn waar je best
verder mee kunt komen. Er is bijvoorbeeld een mogelijkheid om bij onderlinge
overeenstemming te komen met koninkrijkswetgeving, rijkswetten. Maar toch
kun je die dingen niet helemaal los van elkaar maken. De minister heeft er
terecht op geduid dat je dit ziet op het terrein van de veiligheid. Misschien
mag je het zo samenvatten dat geweld en onrechtmatige criminele druk op een
samenleving nog meer dan ten tijde van het totstandkomen van het Statuut een
inofficieel karakter hebben gekregen. Dat zie je ook in internationale verhoudingen.
Het inofficiële geweld neemt een enorme plaats in en het officiële
geweld in de vorm van oorlogen is naar de achtergrond gedrongen. Dit gecombineerd
met die verwevenheid geeft alle reden om te letten op de juridisch nette en
ordelijke omgang van delen van het Koninkrijk met elkaar en op de verwevenheid
van binnenwereld en buitenwereld. Ik eindigde mijn bijdrage in eerste termijn
daarmee toen ik over Aruba sprak. Het komt er niet alleen op
aan dat de wetgeving op orde is en dat er grondrechten staan in de Arubaanse
staatsregeling enz. – daar is niets op aan te merken – maar ook
dat het leeft in een reëel democratisch proces.De minister heeft, sprekend over Aruba, terecht opgemerkt dat hij niet
over de media daar gaat. De Arubaanse regering gaat ook niet over de media
aldaar. De vraag is wie waar precies over gaat en waar de werkelijke concentratie
van macht aanwezig is in de Arubaanse samenleving. Het is van belang dat,
als een campagne wordt gevoerd tegen de leiding van het openbaar ministerie –
maar het kan ook gaan over de manier waarop politieke stromingen met elkaar
omgaan, over de manier waarop ambtenaren worden behandeld en uit huis worden
geplaatst en over het democratische proces in de Staten – er mensen
zijn die de vrijheid hebben, ook de innerlijke vrijheid, om zich daarover
uit te spreken. Natuurlijk kan van geen enkele regering worden gevraagd verantwoordelijkheid
te nemen voor wat er in kranten wordt geschreven, maar je kunt wel van elke
regering vragen om, als berichten worden geschreven over bijvoorbeeld ambtenaren,
anderen die deelnemen aan het politieke proces of leidinggevenden van het
openbaar ministerie, berichten die op geen enkele wijze door de beugel kunnen,
daar stelling tegen te nemen. Ik zou het op prijs stellen daarop straks een
reactie te krijgen van de minister.Hij heeft ten aanzien van een paar onderwerpen naar voren gebracht dat
die nu niet afgehandeld kunnen worden, omdat nader onderzoek plaatsvindt.
Het ging over drie onderwerpen. Het eerste is de kwestie die in onderzoek
is bij het NEI in verband met de toepassing van de LGO-regeling; eind maart
wordt de rapportage verwacht. Het tweede is de relatie tussen de andere landen
van het Koninkrijk, het Koninkrijk als geheel en de Europese Unie; de rapportage
daarover wordt op 1 april verwacht. Het derde is de rapportage van de Rekenkamer
als uitvloeisel van het werk van de commissie-De Ruiter. Daar noemde de minister
geen datum bij. Wij zouden die graag nader vernemen. Ik mag aannemen dat wij
die drie rapportages zullen krijgen zodra zij beschikbaar komen, zodat wij
er nader over kunnen spreken.Ik laat dit nu even rusten, op één punt na in verband met
de Europese Unie. Een misverstand dat telkens weer de kop opsteekt –
ik zeg dit ook naar aanleiding van de bijdrage van collega Schuurman –
is, dat het DOM-TOM-model en betrokkenheid van Caribische delen van een der
lidstaten van de Europese Unie bij de Europese Unie, respectievelijk de Gemeenschappen
met elkaar verbonden zijn. De relatie met een aantal eilanden in het Caribisch
gebied en delen ervan als Départements d'outre-mer is een keuze van
de inrichting van de Franse republiek als lidstaat van de Europese Gemeenschappen
en de Europese Unie. Een lidstaat kan andere verhoudingen hebben, ook verhoudingen
die veel meer ruimte laten voor autonomie en eigen verantwoordelijkheid, en
tegelijkertijd toch voor het gehele gebied behoren tot de Europese Unie en/of
de Europese Gemeenschappen. De identificatie van die twee dingen, op zichzelf
gezien de historie begrijpelijk, vertroebelt naar mijn indruk de discussie.
Daarom breng ik dit nu naar voren. Het doet namelijk onmiddellijk, bij elke
gedachte aan een nauwere relatie van Aruba en de Antillen met Europa, het
horrorbeeld oprijzen van het gereduceerd worden tot de status van een DOM,
even afgezien van de voor- en nadelen die daaraan verbonden zijn.De gemeenschappelijke belevingswereld is van belang, ook in verband met
de impasse waarnaar de minister op zichzelf terecht en begrijpelijkerwijze
heeft verwezen, doelend op veranderende verhoudingen binnen het Koninkrijk.
Voorzitter! Dat zul je méér hebben naarmate de discussie over
de landen van het Koninkrijk meer een geïsoleerd proces wordt van officials.
Echter, als er in de samenleving meer bekendheid en bemindheid in bredere
kring ontstaat, kan de discussie op een andere manier worden gevoerd dan in
het simpele sjabloon dat neerkomt op: hé, die willen meer te zeggen
krijgen over dat of dat onderwerp, dat wij voor onszelf moeten opeisen. De
reacties zijn overigens spiegelbeeldig; dat sjabloon komt wat Nederland betreft
neer op: als wij daarmee te maken krijgen, is dat nóg een kopzorg erbij
en wij hebben al zoveel kopzorgen.Nogmaals, het heeft ermee te maken hoe een en ander in de samenleving
leeft. Ik ben daarom niet geheel gerustgesteld door het antwoord van de minister
op vragen over het verbreden van de belevingswereld. De minister verwijst
naar meer contacten per ministerie. Natuurlijk, als er meer ambtenaren bij
betrokken zijn, zullen die er thuis en in hun vrienden- en kennissenkring
wel over vertellen. Ik bedoel het echter breder dan een vergroting van het
aantal officiële contacten.Voorzitter! De minister heeft gewezen op de vooruitgang in het onderling
overleg. Ik voeg daaraan toe dat van groot belang is op welk moment een beginselakkoord
landt in een concrete conclusie die operationeel is. Het is in dit verband
dat ik heb verwezen naar het protocol met Aruba dat in 1993 tot stand is gekomen
en waaraan tijdschema's zijn verbonden. Het vervelende is dat die schema's
telkens door nieuwe worden vervangen. Voor enkele onderwerpen – waaronder
de wetgeving op het gebied van de strafrechtelijke samenwerking tussen de
landen van het Koninkrijk en de openbaarheid met betrekking tot de partijfinanciering –
zou het goed zijn om het laatste tijdschema te vernemen, met de verzekering
dat het inderdaad het láátste is.De ambtelijke rechtspositie van de gevolmachtigde berust op artikel 109
van de Grondwet, zo stelt de minister. Voorzitter! Dat kan ik uit het desbetreffende
besluit niet afleiden. Een besluit dat is gebaseerd op een hogere regeling,
pleegt te verwijzen naar de regeling waarop het is gebaseerd. Moet ik de mededeling
van de minister zo opvatten dat deze regeling stilzwijgend is gebaseerd op
de Ambtenarenwet en dat de bepaling in artikel 2, dat de bezoldiging van de
gevolmachtigde en de overige voorwaarden waaronder deze benoeming plaatsvindt,
niet ziet op een zelfstandige regeling maar op een aanvullende regeling die
op de Ambtenarenwet voortbouwt?De heer Van Graafeiland (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoord. Het zal
hem wel op voorhand duidelijk zijn geweest dat wij niet zozeer de begroting
voor 1997 hebben bekeken op het jaar 1997 als wel op aspecten
daarvan die voor de langere termijn perspectief zouden kunnen bieden. Vandaar
dat ik van de opsomming die de minister aan de overzijde heeft gegeven, gebruik
heb gemaakt om voor het voetlicht te brengen waar een en ander de afgelopen
veertig jaar toe heeft geleid. De minister kan mij dat niet euvel duiden.
Natuurlijk hebben wij gelezen dat de minister een tiental punten aanvoerde.
Daar heb ik ook melding van gemaakt. Ik heb ook expliciet melding gemaakt
van zijn antwoorden aan het adres van mevrouw Mulder-van Dam die ons in staat
hebben gesteld om te concluderen dat er het nodige in gang is gezet. Echter,
het overgrote gedeelte daarvan wordt gezien als zaken waaraan geen langetermijnaspect
te ontdekken valt. Wij zouden graag zien dat in de begroting voor 1998 het
langetermijneffect van maatregelen concreet en controleerbaar duidelijk wordt,
op het gebied van de rechtshandhaving, de financiële sanering, de aanpak
van de sociale problemen en de werkgelegenheid. Wij willen de beleidsdoelen
voor 1998 concreet in de begroting opgenomen zien, en wel in het licht van
de langere termijn.Een vergelijking met de rest van Zuid-Amerika of met Midden-Amerika gaat
op zichzelf wel op. Dat zal ook wel een van de voornaamste redenen zijn waarom
de overzeese rijksdelen zo hangen aan Nederland en waarom ze dus ook niet
uit het koninkrijksverband zullen stappen. Maar het is natuurlijk ook een
bewijs uit het ongerijmde als je zegt dat er iets bereikt is omdat het beter
gaat dan in sommige andere landen in Zuid-Amerika. Ik denk dat dit niet zo
is, omdat het niet toetsbaar is. Je kunt een dergelijke stelling pas hanteren
als je van tevoren concrete beleidsdoeleinden voor de langere termijn hebt
geformuleerd, en tot op heden is dat niet gebeurd.Wij zien duidelijk positieve aspecten in de weg die de minister wil gaan
bewandelen door wat meer in te gaan op de vraagstukken van bestuurlijke en
algemene aard dan op het bouwen van bruggen, wegen enz., al is dat laatste
natuurlijk ook nodig, ook in de sfeer van de consultancy. Maar vooral de eerstgenoemde
vraagstukken moeten aanleiding zijn om de argwaan, het wantrouwen en het zomerse
beeld van neokolonialisme te beteugelen dat aan de overzijde met veel gevoel
voor theater wordt opgeroepen. Er moeten duidelijke lijnen getrokken worden
en er moet stelling tegen genomen worden. Dat zou betekenen dat het tweezijdige
"stop shooting, start listening" daadwerkelijk gestalte gaat krijgen.Voorzitter! Wij danken de minister voor zijn antwoord en wij wensen hem
veel succes.De heer Van de Zandschulp (PvdA):Voorzitter! Ook ik dank de minister voor de serieuze manier waarop hij
gereageerd heeft op de verschillende opmerkingen die in deze Kamer zijn gemaakt.Hij begon zijn betoog met een schets dat het werken vanuit concrete problemen
tot resultaten leidt omdat er zo veel gemeenschappelijks is in beleidsprioriteiten,
en dat het Statuut daarbij op zichzelf geen obstakel is. Dat neem ik wel aan,
en ook dat er ook veel ongeschreven recht is dat bruikbaar is, zodat wij niet
onevenredig veel tijd in modernisering van het Statuut moeten steken. Tot
zover zal ik de minister niet tegenspreken, maar ik denk dat een moderner
Statuut wellicht een goed hulpmiddel is bij het werk dat wij moeten doen.
Het huidige Statuut vertoont natuurlijk wel enige lacunes en ik zeg niet dat
modernisering ervan topprioriteit heeft, maar ik vind het wel een serieus
thema. En ik meen dat Nederland als een van de drie landen van het Koninkrijk
zelf ook wel eens een suggestie op dit gebied zou mogen doen en niet per se
behoeft te wachten tot anderen ideeën naar voren brengen.Wat de rijstproblematiek en de LGO betreft, ik heb er kennis van genomen
dat er meer en serieuzer vooroverleg is geweest dan het ene telefoontje van
minister Van Mierlo aan Pourrier aan de vooravond van de zitting van de Europese
ministerraad. Dat was het idee dat bij mij was blijven hangen nadat ik alle
kranten zo goed mogelijk had gelezen. Hieruit blijkt maar weer, hoe gevaarlijk
het is om alleen op dit soort berichten in de media af te gaan.Dan nog een opmerking over wat de minister zei over de taalkwestie en
de taalstrijd. Ik ben het eens met zijn conclusie dat het van belang is om
het Nederlands op de Antillen overeind te houden, maar ik zit er wel mee dat
op dit moment pak weg 80% van de kinderen op Curaçao die naar school
gaan, Papiamento als spreektaal hebben en dan meteen geconfronteerd worden
met Nederlandstalige leermiddelen. Ik denk dat die strijd voor erkenning van
het Papiamento ook een culturele strijd en een emancipatiestrijd is. Bovendien
heeft het mijns inziens iets te maken met machtsvragen. Als 77% van het aantal
ouders op Curaçao zich uitspreekt voor tweetalig onderwijs, is dat
volgens mij een signaal, niet zozeer voor de Nederlandse regering als wel
voor de regering op de Antillen. Daar dient men dan ook naar te luisteren.
Immers, het is embryonaal het juiste antwoord. De vervolgvragen zijn dan:
wat is de fasering en hoe combineren wij het goed?Gezien de uiteenzetting van de minister over Aruba heeft hij wat mij betreft
voldoende gezag. Ik vervang mijn scepsis dan ook en geef hem het voordeel
van de twijfel, maar mijn woorden bevatten nog wel twijfel. Ik help de minister
hopen dat het rapport-De Ruiter en de consternatie daar omheen tot zo'n catharsis
op Aruba leidt als de minister zich optimistisch voorstelt. Ik ben het met
hem eens dat de gekozen aanpak via de commissie-De Ruiter de enig mogelijke
is. In die zin steun ik de minister en zijn beleid.De heer Staal (D66):Voorzitter! Ook ik dank de minister namens mijn fractie voor de beantwoording.
Tevens complimenteer ik de minister, omdat hij er blijk van geeft goed thuis
te zijn in dit dossier, ondanks dat hij de afgelopen periode wel meer aan
zijn hoofd heeft gehad.Wij hebben geen nadere vragen, maar wel een enkele constatering. Zo heb
ik gemerkt in het antwoord van de minister dat hij wat meer aandacht geeft
aan de concretisering van de uitvoering van het beleid dan aan de sfeer er
omheen en een nadere analyse terzake. Hierbij plaats ik enkele positieve kanttekeningen.Twee zaken die eruit springen, zijn het saneren van de financiën
en het aanpakken van de sociale problemen. De werkwoorden in dit verband zeggen
al iets. Wij hebben de opmerkingen daarover met dank aangehoord. Ik ben dan
ook benieuwd naar de voornemens van de minister aangaande de
werkgelegenheid, die hij zal vormen in overleg met zijn collega Zalm.Ik ben blij te constateren dat de minister om krantenberichten heen kan
kijken en het nut van het bezoek van de fractievoorzitters inziet. Hij relativeert
een en ander terecht. Dit geldt ook voor het voorval met de heer Vermeend.
Ik ben het volstrekt met de minister eens, als hij zegt dat het bij dit soort
voorvallen op de voorpagina goed is om niet alleen op deze plek, maar ook
direct te zeggen dat het te dol wordt wanneer dergelijke voorvallen worden
betrokken op de koninkrijksverhoudingen. Wat mij betreft had de minister dat
ook direct mogen zeggen. Wij juichen het toe dat er door die relativering
wat minder voorzichtig wordt omgegaan met gevoeligheden. Niet alleen verleden
jaar, maar ook nu in mijn eerste termijn heb ik laten merken dat juist het
laten varen van wat gevoeligheden een aantal oplossingen dichterbij kan brengen
en wat meer zicht op de werkelijkheid. Wij moedigen de minister daarin dan
ook zeer aan. Tevens zijn wij benieuwd naar de resultaten.De heer Schuurman (RPF):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek ook graag mijn dank uit aan het adres
van de minister voor de beantwoording van onze bijdrage in eerste termijn.Er komt een studie over de DOM's. In dat verband heb ik de minister niets
horen zeggen over mogelijk toekomstige samenwerking met de DOM's en daar ben
ik toch wel benieuwd naar, mede in verband met de studie over de relatie tussen
de Europese Unie en het Koninkrijk. Wat betekent dat dus precies, vergeleken
met de DOM's?Ik heb begrepen dat de Franse departementen in het Caribisch gebied bijvoorbeeld
veel gemakkelijker een beroep kunnen doen op het Europees Structuurfonds en
dat er veel gemakkelijker tot beslissingen kan worden gekomen op Europees
niveau die ten dienste zijn van deze eilanden. De Nederlandse Antillen en
Aruba moeten gelden krijgen uit een ontwikkelingsfonds en dat kost meer inspanning
en meer moeite en levert minder op, zo heb ik begrepen. De Franse eilanden
hebben, dacht ik, niet die problemen met rijst en suiker waar de Nederlandse
Antillen op het ogenblik voor geplaatst worden. Ik heb voorts begrepen dat
de Franse eilanden veel gemakkelijker een basis voor export vormen voor wat
betreft Europese goederen en diensten. Dat is toch allemaal niet weg te cijferen.Ik heb de opmerking van de heer Hirsch Ballin aldus begrepen, dat dit
eigenlijk niet te maken heeft met de DOM's, maar met de manier waarop wij
het als Koninkrijk geregeld hebben met de Europese Unie. Maar dan zou het
toch wel zaak worden om dat anders te regelen en ook die voordelen van de
DOM's binnen te halen in het verband van het Koninkrijk. Of vergis ik mij
daarin? In elk geval zou ik het op prijs stellen, dat bij de studie over de
Europese Unie en het Koninkrijk vooral ook betrokken wordt het aspect van
de voordelen van het Franse model binnen de Europese Unie.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Misschien mag ik ter verheldering het volgende aan college
Schuurman melden. Het verschil zit hem daarin dat Frankrijk het lidmaatschap
van de Europese Gemeenschappen, en vervolgens van de Europese Unie, niet heeft
beperkt tot het grondgebied in Europa, zoals het volkenrechtssubject het Koninkrijk
der Nederlanden dit wel heeft gedaan. Dat is het punt.De heer Schuurman (RPF):Dat begrijp ik. Het betekent wel dat men voor de volkeren overzee grote
voordelen kent. Mijn vraag is of wij die voordelen ook binnen ons koninkrijksstatuut
zouden kunnen realiseren, in een andere vorm dan op het ogenblik misschien
gebeurt.Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun waarderende
woorden en de wijze waarop zij benadrukten – het thema was ook in eerste
termijn aan de orde – dat wij het in koninkrijkskader toch over een
grote mate van consensus hebben en dat partijpolitieke verschillen of oppositie-
en coalitieverschillen in dit dossier eigenlijk nauwelijks een rol spelen –
althans geen rol waardoor hevige interne discussies zouden ontstaan, waarbij
wij ons niet zouden kunnen richten op het aanpakken van de problemen in samenwerking
met de Nederlandse Antillen en Aruba. Dat is voor een bewindsman een heel
plezierige uitgangspositie.De heer Hirsch Ballin stelde aan de orde dat in de media in Aruba soms
dingen gebeuren, waar bestuurders en politici stelling tegen moeten nemen.
Ik onderschrijf dat. Het geldt niet alleen terzake van media in Aruba. Ik
denk dat in het algemeen bestuurders en politici er goed aan doen, daar waar
zij geconfronteerd worden met onjuiste of onvolledige informatie, dit niet
over zich heen te laten gaan, maar het ook aan te vullen en te weerspreken.
Dit, omdat goede communicatie voor een democratie, voor de controle op de
regering en voor de relatie tussen bevolking en regering essentieel is. Daar
heeft ieder zijn rol in te spelen.Zeker in het geval waar, in het Arubaanse voorbeeld, het evenwicht in
de pluriformiteit van de media zoek is en een bepaald dagblad domineert, is
het nuttig dat daar ook af en toe in het openbaar stelling tegen wordt genomen.
Dat is niet altijd makkelijk, want wie daar stelling neemt, weet dat daardoor
risico's worden gelopen en dat vervolgens een campagne zich kan verplaatsen
tegen degene die stelling neemt en corrigerend probeert op te treden. Ik geloof
dat wij verder niet te lang stil moeten staan bij het ene dagblad waar wij
het dan over hebben. De heer Hirsch Ballin en ik hebben een aantal dingen
gemeen, onder andere het feit dat de hoofdredacteur van dat dagblad ons beiden
idioten heeft genoemd. Uit zijn mond waardeer ik dat als een compliment. Er
zijn bepaalde commentatoren die, als zij zich tegen je richten, de conclusie
rechtvaardigen dat je op het goede pad bent.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Ik kan dat alleen maar met de minister eens zijn, maar ik
wilde de andere dimensies van dit onderwerp aan de orde stellen en die betreffen
eigenlijk de Arubaanse samenleving zelf. De reden dat ik deze vraag ook in
tweede termijn naar voren bracht, is de volgende. Ik vind dat wij niet het
dossier dat over de toestand rondom het OM en de landsrecherche op Aruba is
gecreëerd, moeten sluiten met het uitvoeren van de aanbevelingen van
de commissie-De Ruiter. Dat is een behandeling van de gevolgen. Maar als wij
echt een koninkrijksverband willen hebben, dan is het van belang
dat wij ook naar de oorzaken kijken. Dan gaat het om de uitwerking van een
proces van het in diskrediet brengen van mensen in de Arubaanse samenleving
zelf. Ik had het dus niet over de minister of over mijzelf, maar over mensen
daar in het OM of anderszins en over het ontbreken van een stellingname daartegen
door de Arubaanse regering en over alle processen daaromheen. Dat is de relatie
tussen Protocol, openbaarheid, rechtshandhaving en de probleemoplossende aanbevelingen
waartoe uitvoering van het rapport-De Ruiter zich dreigt te verengen.Minister Voorhoeve:Voorzitter! Ik kan die opmerking alleen maar onderschrijven. In wezen
was de problematiek waar de commissie-De Ruiter op stuitte er een van uit
het evenwicht geraakte verhoudingen. De uitvoering van de besluiten die de
rijksministerraad in november heeft genomen, is een heel belangrijke stap
in de richting van herstel van die evenwichten. Maar zoals altijd, bestuurlijke
processen en zeker democratie zijn geen toestanden maar processen waarbij
voortdurend moet worden gewaakt voor het uit evenwicht raken van de situatie.
Ook als het rapport van de commissie-De Ruiter in de komende jaren helemaal
wordt uitgevoerd, blijft het algemene onderwerp een punt van aandacht, namelijk
hoe je in kleinere eilandmaatschappijen met kleine politieke partijen en een
beperkt aantal bestuurders en soms zeer grote economische machtsposities van
enkele bedrijven en soms slechts enkele personen, toch kunt bewerkstelligen
dat er evenwichtige bestuurlijke verhoudingen zijn. Dat is de kern van het
probleem. Dat kan door openbaarheid, door controle, door een goede rol van
de Staten en door pluriformiteit van de media. In dit verband ga ik ook in
op de opmerking over openbaarheid van partijfinanciën, want ik denk dat
dit bijzonder heilzaam is. Ik heb dat onderwerp ook besproken met leden van
de Arubaanse regering. Daar wordt beaamd dat het een buitengewoon belangrijk
punt is dat partijfinanciën gecontroleerd moeten kunnen worden, niet
alleen via accountantsrapporten maar dat het ook nuttig zou zijn om terzake
nadere wet- en regelgeving te hebben. Daar wordt in Aruba aan gewerkt. Ik
kan niet een bepaald tijdschema noemen, maar het voornemen om dat te doen
is duidelijk geformuleerd. Het komt mij voor dat wij deze zaak ook in koninkrijksverband
moeten aanpakken. Daarover heb ik ook overlegd met collega Dijkstal. Wij moeten
goed beseffen dat wij ook in Nederland nog niet een volmaakte regeling terzake
van partijfinanciën hebben. Nadere wet- en regelgeving is in voorbereiding.
Met die nadere wet- en regelgeving wil men de inzichtelijkheid van partijfinanciën
vergroten. Er wordt voor gepleit om die wet- en regelgeving het karakter van
koninkrijkswet te geven. Dat zou heilzaam voor alle drie de delen van het
Koninkrijk kunnen zijn.Ik kan helaas geen data noemen waarop rapporten van de rekenkamer van
Aruba zullen worden aangeboden. De rekenkamer van Aruba is thans nog bezig
met het formuleren van de plannen terzake van de vier grote opdrachten die
men heeft aanvaard. Ik zal daarnaar bij de Arubaanse rekenkamer nader informeren
en vragen in welk tijdsperspectief wij een en ander moeten zien.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Wat dit onderwerp en het vorige, dus dat van de partijfinanciering,
betreft wil ik de minister vragen ons per brief te informeren over tijdschema's
waaraan wij de koninkrijksregering als geheel mogen houden. Ik wil hiermee
niet alsnog op een oppositionele toon overschakelen. Ik stel deze vraag slechts,
omdat wij helaas in alle nuchterheid moeten constateren, dat alle eerdere
tijdschema's sinds het protocol van 1993 terzake van dit onderwerp niet zijn
gehaald. Het voortzetten van de communicatie alleen is niet voldoende.Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! Ik zal dit graag bespreken met de desbetreffende
collega's en de Kamer nader informeren over het tijdschema.Voorzitter! Er is een opmerking gemaakt over het besluit waarmee de gevolmachtigde
werd benoemd. Dat was inderdaad stilzwijgend gebaseerd op de Ambtenarenwet.
Op de gevolmachtigde zijn dezelfde regels van toepassing als op personen met
een ambtelijke status.De heer Van Graafeiland betreurde het dat de maatregelen die worden besproken
in de memorie van toelichting allemaal de korte termijn betreffen. Hij zou
graag zien dat er in de memorie van toelichting bij de begroting voor 1998
meer aandacht voor de langetermijneffecten is. Ik zeg hem graag toe dat wij
hierop bij die begroting nader in zullen gaan. Overigens, naar mijn mening
zit in de dingen waarmee wij nu bezig zijn veel meer langetermijnperspectief
dan de geachte afgevaardigde misschien veronderstelt. Ik noem: de financiële
sanering, de activiteiten terzake van de rechtshandhaving, de verkleining
en de verbetering van de bestuurlijke apparaten, de kustwacht en het besluit
tot instelling van een gezamenlijk rechercheteam in koninkrijkskader. Dat
zijn allemaal zaken met langetermijneffecten.De heer Van de Zandschulp zei dat Nederland terzake van de statuutsherziening
niet alleen moet wachten, maar ook zelf suggesties moet doen. Zeker, wij hoeven
niet alleen maar te wachten. Ik heb ook op een rij laten zetten wat de wensen
van Nederlandse kant zouden zijn als wij tot statuutsherziening komen. Er
is een groot aantal concrete voorbeelden te geven. Alleen, het leek mij psychologisch
verstandig om daarmee niet het discussieseizoen te openen, maar om te wachten
op de resultaten die de discussie over staatkundige herstructurering op de
Antillen zelf oplevert. Ik hoop dat die binnenkort resultaten heeft. Het lijkt
mij in ieder geval van belang om daarop dan snel inhoudelijk te reageren.
Ik wijs er wel op, dat van Nederlandse kant een aantal malen het initiatief
tot herziening van de statutaire verhoudingen is genomen en dat geen van die
pogingen een daverend succes is geworden. Het is en blijft dus van belang
om, ondanks de beperkingen die dat met zich brengt, de mogelijkheden van het
huidige Statuut zo goed mogelijk te benutten en om voor een probleemgerichte
aanpak te kiezen. We moeten vermijden dat we verzeild raken in stellingenoorlogen
over competenties, bevoegdheden en statutaire veranderingen. Ik onderschrijf
overigens alles wat werd gezegd over de taalsituatie in de Nederlandse Antillen,
en over Aruba, zij het op enigszins andere wijze. Taal is een essentieel onderdeel
van de identiteit van mensen. Het Papiaments is natuurlijk belangrijk, ook
als gemeenschappelijke taal op de Benedenwinden voor kinderen die aan het
onderwijs beginnen. De vraag is, in welke fase moet worden
overgeschakeld op Nederlands als instructietaal. Persoonlijk teken ik hierbij
aan, dat ik geloof dat men toch vaak het vermogen van kleine kinderen onderschat
om zich vele talen tegelijkertijd eigen te maken en spoedig op een instructietaal
over te gaan, die afwijkt van de taal die thuis iedere dag wordt gesproken.
Er zijn vele Nederlanders in Friesland, die daarmee hun ervaringen hebben
opgedaan, en er niet blijvend door zijn beschadigd!Van de opmerkingen van de heer Van de Zandschulp over de vraag, of het
rapport-De Ruiter nu wel zo'n catharsis heeft veroorzaakt, waarmee alle problemen
zijn opgelost, neem ik kennis. Zoals hij opmerkte, ben ik positief over de
wijze, waarop de Arubaanse regering uitvoering geeft aan de genomen besluiten.
In mijn eerste termijn heb ik echter ook gezegd, dat dit een traject is wat
pas over enige jaren volledig tot uitvoering zal zijn gebracht. Er zitten
bijvoorbeeld een aantal stukken additionele wetgeving bij, ook in rijksverband.
Dit vraagt zijn tijd. Het schrikeffect dat door de spanningen van vorig jaar
in de verhouding tussen Nederland en Aruba is ontstaan, heeft een zekere positieve
uitwerking gehad. Zo gaat dat wel vaker in relaties tussen collectiviteiten.
Ik stel vast dat de bereidheid van de verantwoordelijke bestuurderen in Aruba
om de relatie met Nederland veel inhoud te geven, goed uit te werken en te
voorkomen dat we opnieuw in de problemen komen die in de vorige twee jaar
zijn ontstaan, heel duidelijk aanwezig is.Dank aan de heer Staal voor zijn woorden van steun voor verschillende
beleidsrichtingen waarmee de regering bezig is.De heer Schuurman kwam opnieuw terug op het Franse model, en vroeg onder
andere, of dat model er niet toe leidt dat men LGO-achtige problemen kan vermijden.
Dat is per definitie het geval, want in de Départements d'outre-mer
is het gemeenschappelijk landbouwbeleid van toepassing. Zij missen derhalve
een mogelijkheid, die de LGO-gebieden nu juist hebben, om op een bepaalde
manier door het protectionistisch karakter van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
heen te breken. Dat dit een aantal lidstaten van de EU in het verkeerde keelgat
is geschoten, is de oorzaak van de huidige spanningen. Ik kan nu nog niet
ingaan op de wijze, waarop dit LGO-conflict in de loop van dit jaar kan worden
geregeld. Het zal ergens op een compromis tussen het Koninkrijk en de overige
14 lidstaten moeten uitdraaien.Tot slot keer ik nog even terug naar de term "gemeenschappelijke belevingswereld",
die de heer Hirsch Ballin aan de orde stelde. Het is helemaal waar dat dit
niet alleen kan worden versterkt door veel contacten tussen bestuurderen.
We moeten er ook aan werken, dat de non-gouvernementele organisaties hun banden
in koninkrijkskader sterk aanhalen. Dit geldt voor bedrijfsleven, werkgevers
en werknemers en maatschappelijke en culturele organisaties. Ik geloof dat
daarmee ontzettend veel te winnen is. Er is een opvallend gemeenschappelijke
belevingswereld die soms groter blijkt te zijn dan wij wel eens denken.Ik heb hier recent twee voorbeelden van meegemaakt. Enkele maanden geleden
was ik aanwezig tijdens een discussie van leidende personen uit het Nederlandse
bedrijfsleven met de premier van de Nederlandse Antillen over de economische
relaties en de investeringen aldaar. Deze discussie werd ingeleid door een
president van een zeer groot Nederlands concern met zijn versie van het liedje
"Schoon is de West". Hij had dit op school op Curaçao geleerd. Enkele
weken geleden was ik bij de ondertekening van het nieuwe culturele akkoord
tussen Nederland, Aruba en de Nederlandse Antillen. Hierbij werden allerlei
gedichten, zowel in het Papiaments als in het Nederlands, ten gehore gebracht
door twee vooraanstaande Antilliaanse dichteressen. Dit evenement werd afgesloten
door het gezamenlijk en uni sono ten gehore brengen door beide dichteressen
van het lied "Waar de blanke top der duinen".Met dit gezamenlijk gezang zij weer aangetoond dat er veel gemeenschappelijk
erfgoed is. Zolang er maar veel wordt gezongen in het Koninkrijk gaat het
ons goed.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.Sluiting 17.50 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-628-642.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl