Behandeling van:  - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1998 (25600 IV), en  - debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 23 oktober 1997 inzake het gevangeniswezen op de Nederlandse Antillen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1252-1285

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 17, pagina 1252-1285

29-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25600-IVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 29 oktober 1997)Pagina 1285-1286
Behandeling van: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1998 (25600 XII); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 1998 (25600 A)Pagina 1183-1208
Presentie en opening (woensdag 29 oktober 1997)Pagina 1183-1183
de stemmingen over twee moties, ingediend bij de interpellatie-Bremmer over de ontsnapping uit de Van Mesdagkliniek, te weten: - motie-Bremmer over plaatsing van K. in Vught (25698, nr. 2); - motie-Bremmer over de besluitvorming en communicatie rond de overplaatsing (25698, nr. 3)Pagina 1209-1209
Behandeling van: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1998 (25600 IV), en - debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 23 oktober 1997 inzake het gevangeniswezen op de Nederlandse AntillenPagina 1252-1285
Interpellatie-Rosenmöller, gericht tot de minister-president en de staatssecretaris van Financiën over pensioenregelingen europarlementariërsPagina 1233-1252
Stemmingen over twee moties, ingediend in het notaoverleg over het taxivervoer, te weten: - motie-Biesheuvel over handhaving van de 24-uursverplichting (24036, nr. 65); - motie-Remkes c.s. over het niet volledig vrijgeven van de tarieven (24036, nr. 66)Pagina 1208-1208
Voortzetting van de behandeling van: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1998 (25600 XII); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 1998 (25600 A)Pagina 1210-1233
het verzoek van de Eerste Kamer om wetsvoorstel 24080 (Wet op het overleg huurders verhuurder) ter advisering aan de Raad van State te zenden.Pagina 1209-1210
Stemmingen over vijf moties, ingediend in het debat over de eigen bijdrage ziekenfonds, te weten: - motie-Marijnissen c.s. over intrekking van de eigenbijdrageregeling (24678, nr. 19); - motie-Nijpels-Hezemans over de budgettaire gevolgen van de intrekking van de eigenbijdrageregeling (24678, nr. 20); - motie-Oudkerk over een inkomensafhankelijk maximum voor de eigenbijdrageregeling (24678, nr. 21); en twee andere motiesPagina 1208-1209

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 159 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1998 (25600 IV), en:een debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 23 oktober
1997 inzake het gevangeniswezen op de Nederlandse Antillen.De voorzitter:Collega's, ik verzoek u eraan mede te werken dat wij op een redelijke
tijd de vergadering kunnen sluiten. Ik geef toe dat wij wat later beginnen,
maar als we er allemaal aan meewerken, kunnen we misschien op een fatsoenlijke
tijdstip eindigen.De (algemene) beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Ik wil beginnen met te zeggen dat de brieven die wij vanmorgen
hebben ontvangen met betrekking tot het standpunt van het kabinet inzake de
commissie-Wawoe en de commissie-Biesheuvel, op een nader te bepalen tijdstip
besproken worden. Daar zal ik nu niet op ingaan.Voorzitter! "Vijf juwelen in de zee, die de kroon van een ideaal verbond
versieren": ik citeer een regel uit het nieuwe en prachtige volkslied van
de Nederlandse Antillen, dat vorige week ten doop is gehouden. Namens de CDA-fractie
wil ik de Nederlandse Antillen hiermede hartelijk gelukwensen. Ik kan mij
volledig aansluiten bij de wens van minister-president Pourier en statenvoorzitter
mevrouw George-Wout om de onderlinge band tussen deze vijf juwelen te versterken.
Dat versterken van die band zal zich hopelijk niet beperken tot de vijf onderling,
maar zich ook uitstrekken naar de andere partners in het Koninkrijk op een
wijze die recht doet aan de autonomie van de drie, gebaseerd op wederzijds
respect en de bereidheid elkaar te steunen bij het oplossen van problemen.Dat gezegd hebbend, realiseer ik mij heel goed dat het hele gedoe rond
het LGO-besluit daarvan niet een schoolvoorbeeld is. Gezien de economische
situatie, met name op de Antillen, heeft de recente wijziging van dit besluit
begrijpelijk tot grote commotie geleid bij onze collega's overzee. Het is
overigens een besluit dat in tegenspraak is met de uitspraak in de begroting
"tot een voor ieder aanvaardbare herziening van het LGO-besluit te komen"
en de uitspraak in het Verdrag van Amsterdam. Hier wreekt zich ook het ontbreken
van de reeds in januari 1996 aan Buitenlandse Zaken gevraagde notitie over
de relatie tussen het Koninkrijk en de Europese Unie. Ik vind dan ook dat
staatssecretaris Patijn in de discussie hierover ten onrechte wijst naar de
Antillen, want ik moet hem eraan herinneren – dat zal ik nu via de coördinerend
minister doen – dat wij de notitie verleden jaar januari hebben gevraagd
en dat deze in februari van dit jaar naar de Antillen is verstuurd, zodat
wij zelf ruim een jaar de tijd hebben genomen om tot die notitie te komen.
Dan vind ik het onterecht om nu naar de Antillen te wijzen.De uitkomst van het algemeen overleg is dat wij nu met onze rug tegen
de muur staan en een heropening van de discussie alleen maar grote repercussies
kan hebben voor de toekomst. Waarom, zo vraagt de CDA-fractie, heeft de coördinerend
minister, wetend wat er op het spel stond, niet eerder ingezet op maatregelen
die een alternatief kunnen bieden? Is het zoeken naar alternatieven in de
vorm van andere producten "part of the deal" geweest in Europa?De minister wekt de indruk dat er compensatie is geboden. Hij sprak over
twee keer 25 mln. Maar als onze informatie juist is, waren die al eerder toegezegd
en heeft zelfs minister-president Kok gezegd dat deze bijdragen losstaan van
het flankerend beleid met betrekking tot het LGO-besluit. Je moet dus concluderen
dat er geen sprake is van enige compensatie. Dit is voor de CDA-fractie niet
aanvaardbaar. Wij vragen de minister om daar nader op in te gaan. Afhankelijk
van de antwoorden overweeg ik in tweede termijn hierover een uitspraak aan
de Kamer te vragen.Voorzitter! De blijvende band met Nederland waarvoor enkele jaren geleden
is gekozen, heeft geleid tot intensivering van de betrekkingen en samenwerking
op vele terreinen. Ik wijs alleen al op de grote personele ondersteuning die
is ingezet. Ons voorstel is om de nota die wij daarover hebben ontvangen,
waarvoor dank, te behandelen in een apart overleg. De blijvende band heeft
ook geresulteerd in een toegenomen reisgedrag van de vakministers. Verleden
jaar heb ik gevraagd om een overzicht van door de vakministers op de Antillen
gemaakte afspraken. Ik heb dat niet ontvangen. Daarom leg ik de coördinerend
minister nogmaals dat verzoek voor. Ik vraag hem daarbij aan te geven hoe
de toezeggingen worden gefinancierd en ingepast in de lopende projecten of
programma's.Voorzitter! De komende tijd zal voor alle partners in het Koninkrijk in
het teken staan van de naderende verkiezingen. Het leidt vaak tot terughoudendheid
in het op stapel zetten van nieuw beleid en tot onzekerheid over de mogelijke
gevolgen van de uitslag. Als het gaat om de Antillen maakt de CDA-fractie
zich grote zorgen over de financiële positie, zeker waar het Curaçao
betreft. Het structureel aanpassingsprogramma zal in 1998 op tal van terreinen
uitwerking moeten hebben. Privatisering van overheidsbedrijven, afslanking
van het overheidsapparaat, herstructurering van de gezondheidszorg en tal
van andere ingrijpende maatregelen zijn noodzakelijk om orde op zaken te stellen. Dat is nogal wat in een zwakke economie, zeker als je bedenkt
dat zelfs aanscherping van het aanpassingsprogramma nodig is vanwege de huidige
financiële positie. Is het vangnet voldoende om voor de sociaal zwakkeren
deze ingrepen op te vangen? Wij hebben kennisgenomen van de maatregelen die
door het huidige kabinet worden voorgesteld. Wij spreken onze waardering uit
voor de onvermoeibare inzet van minister-president Pourier. Ik denk dat hem
de eer toekomt de katalysator te zijn geweest van de huidige aanpak van de
financiële problematiek. Geschrokken is de CDA-fractie van de uitspraak
van minister Voorhoeve in het overleg van deze week, dat de samenwerking met
het IMF dreigt te verzanden. Uit de brief van 27 oktober blijkt dat er nog
geen nadere afspraken zijn gemaakt. Kan de minister deze uitspraak nog nader
toelichten en aangeven wat in zijn visie de consequenties hiervan zouden kunnen
zijn?De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Wat vindt de CDA-fractie ervan dat het sociaal aanpassingsprogramma
de facto niet meer bestaat en niet wordt uitgevoerd en dat het uitblijven
van overeenstemming met het IMF als zorgelijk wordt ervaren?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat heb ik zojuist gezegd. Wij maken ons daar grote zorgen over. Ik wijs
erop dat, in tegenstelling tot de uitspraken die de minister heeft gedaan,
het huidige kabinet een aantal maatregelen heeft genomen. Ik vraag mij daarom
af tegen welke achtergrond de minister deze uitspraak heeft gedaan. En wat
zijn de consequenties als de samenwerking met het IMF echt verzandt? Wij zouden
het zeer betreuren als de maatregelen die door de Antillen met het IMF zijn
afgesproken, niet worden gecontinueerd. Dan komen wij in een positie waarin
wij ons moeten afvragen: hoe verder?Voorzitter! Als het gaat om Aruba constateert de CDA-fractie dat de economische
ontwikkelingen positief zijn. De financiële problemen in Aruba zijn dan
ook van een andere aard. Ik verwijs naar de rapportage van de heer Aarts,
die zich zorgen maakt over de tekorten op de overheidsbegroting. Ik wijs ook
op publicaties van de Centrale bank van Aruba over de ondoorzichtigheid van
de financiële cijfers. Ik heb met belangstelling kennisgenomen van Aruba
Iuridica, een uitgave van de universiteit van Aruba, waarin overigens goede
handreikingen staan ter verbetering van die inzichtelijkheid. Mijn vraag aan
de minister is of het Finar-project, gericht op versterking van de directie
financiën, wel voldoende effect heeft gehad. Kan de minister overigens
aangeven wat de heer Aarts bedoelt met de zinsnede in de rapportage: toekomstige
onzekere ontwikkelingen kunnen een bedreiging voor de begroting betekenen?Wij hebben kennisgenomen van het plan voor de herstructurering van het
onderwijs op de Antillen. Gezien het grote belang van een goed onderwijsstelsel
vragen wij de bijzondere aandacht van de minister hiervoor. Daarbij willen
wij graag de zekerheid dat de uitvoering van het herstructureringsplan niet
wordt belemmerd door een mogelijk verschil van mening over de wijze waarop
wordt omgegaan met de tweetaligheid in de basisvorming. Ik heb daarover een
vraag gesteld, waarop een wat onduidelijk antwoord is gekomen. Wat is nu eigenlijk
de bedoeling? Onderwijs is een autonome taak. Het herstructureringsplan ziet
er in onze ogen zeer solide uit. Er wordt op een goede wijze omgegaan met
het probleem van de taal.De heer Van Oven (PvdA):Is de CDA-fractie van mening dat de taalkwestie niet in de weg mag staan
van Nederlandse bijstand ten behoeve van de herstructurering van het Antilliaanse
onderwijs?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik heb goed geluisterd naar het herstructureringsplan. Het taalonderwijsprobleem
wordt op een goede manier opgelost. In een overgangssituatie moet je heel
voorzichtig zijn. De herstructurering mag niet belemmerd worden door een van
de facetten ervan.De heer Van Oven (PvdA):Wij zijn het eens.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Hoe belangrijk het taalonderwijs ook is, het blijft ondergeschikt aan
de hele herstructurering.Voorzitter! De verslavingsproblematiek op de Antillen is groot. Ongeveer
1500 mensen zijn verslaafd en vaak als gevolg daarvan dak- en thuisloos, werkloos
en sociaal uitgesloten. Bij ons bestaat de indruk dat in het Sociaal noodprogramma
te weinig aandacht wordt besteed aan daadwerkelijke opvang van deze groep
mensen. Dat leidt ertoe dat in een aantal gevallen mensen naar Nederland worden
gehaald voor opvang. Wij weten dat er initiatieven zijn om dat op de Antillen
zelf op te lossen. Daarom vragen wij bijzondere aandacht voor medefinanciering
van dit soort projecten, mits dit natuurlijk gewenst wordt.Wij juichen het toe dat er een cultureel samenwerkingsakkoord is gesloten.
Wij vragen ons af of in het kader van dat akkoord de mogelijkheid kan worden
bekeken om kunstvoorwerpen die hier bij verschillende musea in depot staan,
in bruikleen te geven aan de Antillen en Aruba. Op die manier kan de culturele
uitwisseling worden versterkt en kunnen meer mensen in aanraking komen met
ons gezamenlijk cultureel erfgoed.Met betrekking tot de integratie van KabNA bij BiZa merk ik het volgende
op. De CDA-fractie is blij dat er een beslissing is genomen om Antilliaanse
Zaken een vaste plaats te geven. De fractie had zich ook de keus voor Algemene
Zaken kunnen voorstellen, maar kan zich vinden in de argumentatie die het
kabinet geeft voor onderbrenging bij BiZa. Wij betreuren de centralistische
tendens die zich op BiZa manifesteert, gezien de wens en het streven naar
een meer onafhankelijke positie van onze partners ten opzichte van Nederland.
De vraag is of een aparte staatssecretaris voor koninkrijkszaken voldoende
gewicht in het kabinet heeft. Wat zal zijn positie zijn in de koninkrijksministerraad?De heer Van Oven (PvdA):Wat bedoelt mevrouw Mulder met de centralistische tendens bij Binnenlandse
Zaken?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik verwijs daarvoor naar de opmerkingen die mijn collega Van der Hoeven
bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken heeft gemaakt.
Binnenlandse Zaken probeert een centraler beleid te voeren. Het decentrale
beleid was echter juist een van de argumenten om Antilliaanse Zaken daar onder
te brengen. Wij verwachten van Binnenlandse Zaken meer een
coördinerende rol, gericht op decentralisatie. De CDA-fractie bespeurt
nu centralistische tendensen.De heer Van Oven (PvdA):U doelt dus niet in het bijzonder op de relatie van Binnenlandse Zaken
met de Nederlandse Antillen en Aruba?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Nee, die staat er los van.De kwestie Koraal Specht toont aan dat de wens om op eigen benen te staan,
gemakkelijker uitgesproken is dan gerealiseerd. Hoewel de CDA-fractie die
wens van harte ondersteunt, houdt dit ook in dat men zijn eigen autonome taken
zelf ter hand moet nemen of, anders gezegd, zijn eigen boontjes moet doppen.
Daarbij komt natuurlijk hulp van de partner, want dat hebben wij afgesproken.
Dat is echter iets anders dan in concrete crisissituaties – ik doel
hier in het bijzonder op Koraal Specht – de houding aan te nemen die
ik bij sommigen bespeur, namelijk om de problemen die er zijn, neer te leggen
bij Nederland met daarbij de rekening. Dat kan niet de bedoeling zijn. Daarom
betreuren wij het dat wij blijven steken in het bedenken van ad-hocoplossingen
en het nemen van noodmaatregelen en niet toekomen aan een echt fundamentele
discussie over de verhoudingen tussen de landen van het Koninkrijk en het
mogelijk herzien van het Statuut. Wij hebben steeds gewacht op de Antillen.
Daarom hebben wij de beslissing om daarover te praten steeds voor ons uitgeschoven.
De CDA-fractie is van mening dat de discussie hierover op korte termijn in
ieder geval in deze Kamer moet worden gevoerd. Wij vinden het wel jammer dat
de vorig jaar door collega Te Veldhuis gevraagde modellen voor de verhoudingen
tussen de landen van het Koninkrijk er nog niet zijn en dat wij hierover nog
geen standpunt van het kabinet hebben. Wij verzoeken de minister dan ook om
het mogelijk te maken dat wij de discussie hierover op korte termijn in de
Kamer kunnen starten.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Ik mag toch hopen dat het CDA dat geen beletsel vindt om de
verantwoordelijkheid die op grond van artikel 43 van het Statuut, zij het
indirect, voor de mensenrechtensituatie bestaat, te nemen. Met andere woorden:
is daar toch sprake van een verantwoordelijkheid die vandaag ook in deze Kamer
een rol speelt?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Misschien is het een retorische vraag, maar ik denk dat u weet dat de
CDA-fractie juist die noodmaatregelen heel belangrijk vindt. Wat ik hier gezegd
heb, slaat dus niet op het nemen van noodmaatregelen die noodzakelijk zijn
om op korte termijn iets te doen aan de mensonterende en levensbedreigende
situaties die nu in Koraal Specht bestaan.Voorzitter! Terugkijkend concludeer ik dat minister Voorhoeve enthousiast
en optimistisch is begonnen. Naarmate de tijd verstreek, is het gebrek aan
tijd hem opgebroken, ook al heeft hij dit zelf in eerste instantie ontkend.
Later heeft hij daarvoor hulp van externen ingeroepen. Dit heeft zijn weerslag
gehad op het functioneren van KabNA. Kern Konsult concludeert dat er te weinig
politieke aansturing is geweest. Dit heeft er mede toe geleid dat KabNA nu
wordt geïntegreerd bij Binnenlandse Zaken. Gezien de nadrukkelijke aanwezigheid
van minister Dijkstal bij een aantal activiteiten, lijkt het erop dat hij
die verantwoordelijkheid nu al naar zich heeft toegetrokken. De notities die
op aandringen van de Kamer zijn gevraagd – onder andere de notities
inzake de verhoudingen tussen de koninkrijkspartners en de program- en projectfinanciering,
de notities die via Buitenlandse Zaken moeten komen, en de notitie over de
uitkomsten van een toelatings- of vestigingsregeling – zijn er nog niet.
Dit zijn zaken die zijn blijven liggen. Naar aanleiding van uitspraken van
de minister in NRC Handelsblad wil ik hem vragen of hij van mening is dat
er een toelatingsregeling zou moeten komen op basis van reciprociteit. Als
ik de uitspraken van de minister in NRC Handelsblad goed geïnterpreteerd
heb, zegt hij daar dat het vreemd is dat zo'n regeling er niet is. Als hij
dat vindt – de CDA-fractie heeft hier al eerder om gevraagd –
waarom heeft hij daar dan geen werk van gemaakt? Daarnaast vraag ik de minister
waarom de studie naar de vestigingsregeling die in samenwerking met Justitie
wordt gemaakt, zo lang op zich laat wachten. Verleden jaar heeft de minister
ook al gezegd dat het erg moeilijk was, maar dat hij er wel mee bezig was.Voorzitter! Concluderend merk ik op dat de minister te veel geduld heeft
gehad, maar te weinig daadkracht heeft laten zien. Al met al is het een mager
resultaat.De heer Te Veldhuis (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik wil mevrouw Mulder vragen of zij niet vindt
dat er in de afgelopen drie jaar op het gebied van het beleid inzake Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken meer is gedaan dan in de periode daarvoor. Zij somt nu
op wat nog niet klaar is, maar zij heeft ook gezien dat er een aanvang is
gemaakt met de sanering van de overheidsfinanciën op de Antillen en de
rechtshandhaving op Aruba. Er is bijvoorbeeld een kustwacht gekomen. Mevrouw
Mulder noemt geen voorbeelden. Vindt zij echter niet dat in vergelijking met
vele periodes hiervoor in de afgelopen jaren wel een aanzet is gegeven tot
een aanmerkelijke verbetering van zaken die noodzakelijk zijn?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat heeft de heer Te Veldhuis mij het vorig jaar al gevraagd toen ik dezelfde
kritiek had. Als hij kritiek heeft gehad op vorige kabinetten – dat
zijn altijd coalitiekabinetten geweest, soms met de VVD, soms met andere partners –
dan had hij dat op dat moment moeten zeggen. Ik beoordeel op dit moment de
huidige minister en het huidige beleid.De heer Te Veldhuis (VVD):Dit is geen antwoord op de vraag die ik heb gesteld. Dat behoeft natuurlijk
ook niet, maar mijn vraag was de volgende. Vindt u dat er in de afgelopen
drie jaar wat betreft de noodzakelijke maatregelen toch een verbetering is
opgetreden in vergelijking met de periode daarvoor? Ik deel dan overigens
geen zwartepieten uit.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Als u het heeft over de financiële problematiek, dan heb ik al gezegd
dat de katalysator daarvoor is geweest het huidige kabinet op de Antillen.
En daar hebben wij onze hulp bij verleend. Als u het heeft over de kustwacht,
dat moet ik zeggen dat de minister van Defensie daarbij heeft opgetreden,
maar dat de werkzaamheden van de minister voor Nederlands-Antilliaanse
Zaken in dezen toch gering waren. U vraagt mij iedere keer of er niets gebeurd
is. Natuurlijk is er wat gebeurd. Alleen, het resultaat is te mager.De heer Te Veldhuis (VVD):Dat komt doordat u alleen de u minder welgevallige zaken naar voren brengt.
Voor de zaken die positief zijn, kunt u echter geen waardering opbrengen.
Ik vind het toch een beetje mager van het CDA om dat niet te erkennen.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):U komt iedere keer terug op de vorige periode en die beoordeel ik vandaag
niet. Vandaag beoordeel ik de periode van dit kabinet en van deze minister.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik hoorde vrij kritische kanttekeningen van u ten aanzien van de integratie
van KabNA bij BiZa, althans ik meende die te moeten beluisteren. Of was het
alleen het optreden van de heer Dijkstal dat u irritant vond?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik heb helemaal geen kritische kanttekeningen geplaatst. Ik heb gezegd
dat wij blij zijn met de beslissing, dat wij ons een andere keuze hadden kunnen
voorstellen, maar dat wij instemmen met de argumentatie. Zoals mijn collega
Van der Hoeven al bij de behandeling van de begroting van BiZa heeft aangegeven,
bespeuren wij wel een aantal centralistische tendensen in het optreden van
de minister van Binnenlandse Zaken. Ik heb geen kritiek op de integratie van
KabNA bij BiZa.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):U hebt dus ook geen kritiek op het optreden van de heer Dijkstal voorzover
dat er is geweest in het dossier NAAZ.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik heb alleen geconstateerd dat de minister die verantwoordelijkheid kennelijk
al naar zich toe getrokken heeft, ondanks het feit dat de minister heeft gezegd
dat hij tot deze regeerperiode nog verantwoordelijk is voor het ministerie.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat maakt mij toch wel nieuwsgierig om te vernemen welke andere keuze
u eigenlijk liever had gehad. U stemt wel in, maar...Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Neen, niet "maar". Ik heb gezegd dat wij ons ook een keuze hadden kunnen
voorstellen voor Algemene Zaken. Dat heb ik ook verleden jaar bij de begrotingsbehandeling
gezegd. Gehoord de argumentatie van Binnenlandse Zaken onderschrijven wij
echter de keuze die nu is gemaakt. Dat heb ik net gezegd, maar waarschijnlijk
heeft u dat niet gehoord.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat lag wellicht aan uw manier van vertellen. Ik dacht dat er bij u wat
kritiek lag op dit punt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Mevrouw Mulder haalde het interview aan van de minister met
NRC Handelsblad van 18 oktober. Dat interview had als kop "Minister wil staatssecretaris
voor Antillen en Aruba". Kan zij eens reageren op de stelling dat het goed
zou zijn dat straks in de geherstructureerde situatie de minister van Binnenlandse
Zaken de primaire verantwoordelijkheid houdt voor het beleidspakket Antillen
en Aruba in plaats van dat die primaire verantwoordelijkheid komt te liggen
bij een specifieke staatssecretaris onder ministeriële verantwoordelijkheid?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):De problemen waarmee de minister wordt geconfronteerd om een doorbraak
te kunnen bewerkstelligen, zie ik ook aanwezig voor een staatssecretaris in
een volgende periode. Ik vraag mij dus af of zo'n staatssecretaris wel voldoende
gewicht heeft – dat bedoel ik uiteraard in figuurlijke zin – om
de desbetreffende taken op een goede manier te vervullen. Als een staatssecretaris
zich voornamelijk bezighoudt met koninkrijkszaken, vraag ik mij af op welke
wijze de minister in de koninkrijksregering zijn verantwoordelijkheid kan
waarmaken. Dat is de achtergrond van mijn vraag.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Het zou mij deugd doen als de achtergrond is dat, gezien het
belang van de zaak, de politieke contacten tot het beleidspakket van de minister
van dat departement behoren.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Inderdaad.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! De toonzetting voor de behandeling van de begroting van KabNA
1998 kan onmogelijk erg positief zijn. De relaties binnen het Koninkrijk worden
belast door een aantal ernstige staatkundige, politieke en economische problemen.
Daar komt nog een aantal knelpunten van diverse aard bij. Het feit dat in
de komende zeven maanden in alledrie de landen van het Koninkrijk verkiezingen
worden gehouden, maakt het er niet gemakkelijker op.Voorzitter! Nu al worden problemen doorgeschoven. De PvdA-fractie kan
zich niet aan de indruk onttrekken dat er met het uitbrengen van de notitie
over de herstructurering van het Statuut opzettelijk tot na de verkiezingen
op de Nederlandse Antillen wordt gewacht. Klopt dat?Het is in de ogen van de PvdA-fractie een verdienste van minister Voorhoeve
dat de discussie over het functioneren van KabNA is opengebroken. Wij weten
allen dat er veel kritiek is. In de ogen van vooral de Nederlandse Antillen
en Aruba is er sprake van een bevoogdende en bureaucratische werkwijze. Naar
het oordeel van mijn fractie is die kritiek niet altijd terecht. Daarnaast
heeft de minister concrete voorbereidingen getroffen voor een toekomstige
inbedding van de activiteiten van KabNA bij Binnenlandse Zaken. Een en ander
krijgt natuurlijk pas formeel zijn beslag bij de formatie van 1998, maar feitelijk
is de beslissing tot integratie door het kabinet genomen. Mijn fractie juicht
die beslissing toe.Een aantal facilitaire zaken kan gemakkelijker vanuit het ministerie van
Binnenlandse Zaken dan vanuit een departement van algemeen bestuur worden
verricht. Bovendien kan de staatkundige expertise van Binnenlandse Zaken de
discussie over de herziening van de koninkrijksstructuur ten goede komen.Het is natuurlijk de vraag hoe deze aansluiting wordt vertaald in termen
van verantwoordelijke bewindspersonen. Mijn fractie meent dat een staatssecretariaat
op Binnenlandse Zaken het meest voor de hand ligt, waarbij ter wille van de
verhoudingen binnen het Koninkrijk een iets meer dan normale preponderante
 verantwoordelijkheid bij de minister van Binnenlandse Zaken
blijft. Wij kunnen niet van deze minister vergen dat hij zich met eenzelfde
intensiteit met de Antillen en Aruba bemoeit als de huidige minister voor
Nederlands-Antilliaanse Zaken; althans waarnaar hij streeft. Wij kunnen wel
van de minister van Binnenlandse Zaken vergen dat hij de hoogste contacten
onderhoudt. Ik ben geneigd om te veronderstellen dat voor de andere taken
ten minste drie dagen per week uitgetrokken moeten worden. De verdere invulling
dient dan ook door een staatssecretaris te worden gedaan. Ik zie dat liever
dan de andere opties, namelijk alleen de minister van Binnenlandse Zaken dan
wel een minister zonder portefeuille. De laatste zal op dat ministerie komen
te "zweven" als hij alleen de Antillen in zijn portefeuille heeft.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Het is toch een kwestie van organisatie om te bepalen op welke
terreinen er staatssecretarissen komen en welk beleidspakket direct onder
de verantwoordelijkheid van de minister valt? De uitspraak dat dit element
gezien de werkdruk een taak van een staatssecretaris moet zijn, lijkt mij
geen algemene strekking te kunnen hebben.De heer Van Oven (PvdA):Daar hebt u gelijk in, maar dan zou je nooit zo'n vooronderstelling kunnen
formuleren ten aanzien van de formatie. Ik vraag mij wel af of het wijs is
om een staatssecretaris, naast de Antillen en Aruba, nu ook weer met andere
onderdelen van het pakket te belasten. Ik denk van niet. Het voordeel van
deze constructie lijkt mij nu juist dat er contact is op ministerieel niveau
en dat er daarnaast een politiek verantwoordelijk bewindspersoon zich ten
volle voor dat taakgebied inzet. Dat kan de relaties in belangrijke mate ten
goede komen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Op dit moment is er een staatssecretaris voor gemeentelijke herindelingen
en alles wat met gemeenten en provincies heeft te maken en een staatssecretaris
voor het grotestedenbeleid. De minister heeft een ander pakket. Ik kan mij
voorstellen dat, als er straks een staatssecretaris voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken bijkomt, uiteraard met een ministeriële verantwoordelijkheid,
dit ten koste gaat van het gewicht, in politieke termen gesproken. Ik doel
op de uitdrukking van het belang dat je aan die contacten hecht en het signaal
dat daarvan uitgaat ten opzichte van hetgeen zich op koninkrijksniveau afspeelt.
Daarom ben ik er voorstander van om andere taken binnen het departement toe
te delen aan staatssecretarissen en het beleidspakket Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken rechtstreeks onder de minister te laten vallen.De heer Van Oven (PvdA):Ik begrijp uw verlangen, maar in de praktijk zal het moeilijk te verwezenlijken
zijn dat de minister van Binnenlandse Zaken zich drie dagen van de week daadwerkelijk
met de Antillen bezighoudt. Dat leidt al snel tot mislukkingen en frustraties.
Ik geef dan ook verre de voorkeur aan een soort win-winsituatie waarbij in
de eerste plaats de minister verantwoordelijk is. Hij doet de begrotingsbehandeling
en onderhoudt de hoogste contacten. Daarnaast is er een politiek verantwoordelijk
bewindspersoon gedurende een belangrijk gedeelte van de week daadwerkelijk
verantwoordelijk. Dat is ook iemand die aanspreekbaar is, anders dan nu met
de gevolmachtigde van de minister, die toch een beetje zweeft tussen het ambtelijk
apparaat en de ministeriële status. Zo iemand zou verantwoordelijk zijn
voor de dagelijkse contacten met de Antillen en Aruba.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik denk dat wij het in dit stadium van het debat niet met elkaar eens
zijn. Misschien vergist de heer Van Oven zich in de signaalfunctie. Hij schetst
een ideaalbeeld van de verhouding tussen de minister en de staatssecretaris.
Wij weten allen dat als het een pakket van de staatssecretaris is, deze zich
veelal daar of hier alleen met de materie bezighoudt en dat de minister andere
dingen gaat doen, nog los van de vraag of hij ooit nog weer eens vice-premier
zal zijn. Ik vind dat ongewenst en vandaar dat ik een andere organisatie bepleit.
Ik zal daarop in mijn termijn nog ingaan.De heer Van Oven (PvdA):Ik aanvaard graag dat wij het niet eens zijn, maar u moet beseffen dat
het ook tot frustraties kan leiden als de minister zijn verantwoordelijkheid
in feite niet kan waarmaken ten opzichte van de Antillen. Dat zal niet uw
bedoeling zijn, maar ik waarschuw u voor het effect dat ervan zou kunnen uitgaan.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat zou ook via een andere organisatie oplosbaar zijn, is mijn indruk.
Als je van mening bent dat het op ministerieel niveau prima moet worden aangestuurd,
is het een kwestie van organisatie. Als je van mening bent dat een staatssecretaris
ook goed is, onder ministeriële verantwoordelijkheid, kies je voor een
andere insteek. Misschien houdt dat ons verdeeld.De heer Van Oven (PvdA):Ik bepleit geen degradatie van de taken van de politiek verantwoordelijke
bewindspersoon die met die relaties is belast. Ik denk dat wij het daarover
eens zijn. Als je een minister volledig inhoudelijk verantwoordelijk wilt
maken, ontkom je niet aan een minister zonder portefeuille. Ik wacht uw bijdrage
op dat punt met veel belangstelling af.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik kan nog geen mening verkondigen over dit onderwerp. Maar
nu wij toch een beetje hardop aan het filosoferen zijn over wat er volgend
jaar mogelijkerwijs zou kunnen gebeuren, wil ik wel twee vragen stellen die
daarmee verband houden. Er is nu een minister die de helft van zijn tijd aan
dit dossier kwijt is. De heer Van Oven gaat dus eigenlijk uit van een fulltime
staatssecretaris en een minister die er nog eens parttime mee bezig is. Hebben
wij anderhalf of twee man op dit dossier nodig? Als iemand daar fulltime mee
bezig is en iemand anders nog parttime, wordt dan de kans op betutteling van
Aruba en de Antillen niet groter? Immers, je moet je tijd toch vullen en dan
ga je je misschien ook onnodig met allerlei dingen bemoeien. Bestaat het gevaar
dus niet dat er een grotere betutteling ontstaat, terwijl de Antillen en Aruba
op dit moment juist al zoveel problemen hebben met de betutteling, zoals zij
die voelen, van het ambtelijk apparaat?De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! De heer Te Veldhuis spreekt over anderhalf of twee man. Dat
is natuurlijk overdreven. Zeker als er een staatssecretaris
zou zijn, dan zou de minister zijn activiteiten in het kader van deze relatie
kunnen beperken tot een betrekkelijk klein deel van zijn taakopdracht. De
minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken, tevens minister
van Defensie, heeft de afgelopen juist voortdurend over een nijpend tijdgebrek
gesproken. Ik kan mij dat, gezien de problematiek, ook heel goed voorstellen.
Dat heeft ertoe geleid dat hij zijn toevlucht heeft gezocht tot een, in de
ogen van mijn fractie, noodoplossing. Hij heeft namelijk gekozen voor een
gemachtigde, een soort oneigenlijke figuur – met alle waardering voor
de persoon zelf – op een niveau dat zich tussen het niveau van bewindspersoon
en ambtenaar in bevindt. Dat vinden wij niet gelukkig.De heer Te Veldhuis vroeg of de kans op betutteling niet te groot wordt
wanneer een politiek verantwoordelijk bewindspersoon zich zo indringend en
uitgebreid met die gang van zaken zou bezighouden. Ik denk dat dit niet het
geval is. Ik verwacht eerder het effect dat ook aan de kant van de Nederlandse
Antillen en Aruba recht wordt gedaan aan de situatie dat een bewindspersoon
vanuit Nederland zich daar ten volle aan geeft. Ik denk dat dat juist datgene
is wat men van Nederland verwacht.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Los van het emotionele aspect dat een rol speelt bij de keuze
voor een minister of een staatssecretaris, denk ik dat er toch nog een ander
aspect is. Wij zien steeds meer dat verschillende ministers van verschillende
departementen naar de Antillen afreizen om daar zaken te doen. Dat vergt enige
coördinatie en dat is een taak die naar mijn gevoel bij uitstek bij een
minister zou moeten worden gelegd. Een staatssecretaris kan dat niet voldoende
doen. Is dat nu een aspect dat de heer Van Oven helemaal over het hoofd ziet?De heer Van Oven (PvdA):Ik ben geneigd om het met mevrouw Scheltema eens te zijn dat het niet
erg des staatssecretaris is om coördinerende taken onder ministers te
verrichten. Dat zou inderdaad een aspect zijn dat nu juist uitgerekend op
het bordje van de minister zou moeten liggen. Hij behoort daarbij dan uiteraard
goed en uitgebreid voorgelicht te worden door de staatssecretaris. De coördinerende
taak van de bewindspersoon voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken
is echter niet de hoofdzaak van zijn takenpakket.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer Van Oven erkent dat dat probleem er ligt. Krijg je dan niet een
situatie van een werkbij en een bijenkoningin? Daarbij is de minister de koningin
en de staatssecretaris de werkbij die alle lopende zaken doet. Ondertussen
zijn er ook nog allerlei andere ministers die wat doen. Ik denk dat je zo
een heel onoverzichtelijke situatie krijgt die heel slecht overkomt aan de
overzijde.De heer Van Oven (PvdA):De relatie tussen de werkbij en de koningin is in de verhouding tussen
de staatssecretaris en de minister nooit helemaal uit het oog te verliezen.
Dat zal ook zo zijn bij de staatssecretaris voor Nederlands-Antilliaanse en
Arubaanse Zaken. Nogmaals, ik wil hier geen eindbod doen; het is een voorlopige
voorkeurssituatie. Ik ben bijzonder geïnteresseerd in de bijdragen van
mevrouw Scheltema, de heer Rosenmöller en de heer Te Veldhuis op dit
punt.Voorzitter! Inzake de staatkundige structuur is er een soort standstillsituatie.
Velen – ook in deze zaal – zijn het met elkaar eens over de wenselijkheid
van de herziening van het Statuut, maar eerder is afgesproken dat met die
herziening zou worden gewacht op de staatkundige herstructurering van de Nederlandse
Antillen. Die herstructurering mocht verwacht worden in de eerste regeringsperiode
Pourier. Inmiddels staat vast dat dat niet zal gebeuren; ook de minister verwacht
dat niet meer. Welke conclusies trekt de Nederlandse regering daaruit? Riskeren
wij niet de situatie dat de discussie over de staatkundige herstructurering
van de Nederlandse Antillen na een nieuwe kabinetsformatie in Willemstad van
voren af aan zal beginnen? Mocht dat zo zijn, dan voelt de PvdA-fractie er
niets voor om de afspraak te vernieuwen dat met de discussie over de wenselijkheid
van de wijziging van het Statuut wordt gewacht op het eindresultaat van de
discussie over de wenselijkheid van de wijziging van de staatkundige herstructurering
op de Nederlandse Antillen. Is de minister dat met de PvdA-fractie eens?Wij moeten in ieder geval tot februari 1998 wachten op de notitie die
de heer Te Veldhuis samen met mevrouw Scheltema en mijzelf heeft gevraagd.
Kan de minister aangeven waarom dat zo lang moet duren en kan hij iets zeggen
over de contouren van de notitie, die kennelijk al klaarligt?In het afgelopen jaar hebben wij een paar keer kunnen constateren dat
er ook op koninkrijksniveau sprake is van een democratisch tekort. Het is
nu niet het moment om dat uitgebreid uit de doeken te doen; daar heb ik ook
niet de tijd voor. Een werkelijke oplossing is slechts te vinden door oprichting
van een parlementair orgaan op koninkrijksniveau. De minister kent ons standpunt
over zo'n koninkrijksparlement. Daarvoor is een ingrijpende statuutswijziging
noodzakelijk, maar die zit er op heel korte termijn niet in. Wij zijn echter
blij dat er nu in ieder geval op contactplanniveau wordt gezocht naar mogelijkheden
om dat tekort te verhelpen.Voorzitter! Ik kom op de situatie in Koraal Specht. Daar hebben wij vorige
week over gesproken. De samenwerking op het gebied van het gevangeniswezen
heeft tot dusver onvoldoende resultaten gehad. Al ruim twee jaar informeert
de Tweede Kamer naar ontwikkelingen, maar de situatie in Koraal Specht is
eigenlijk alleen maar slechter geworden, ondanks wel degelijk goed bedoelde
pogingen aan beide kanten van de oceaan om daarin verbetering te brengen.
De opstand van begin augustus kan worden beschouwd als een cumulatie van de
slechte ontwikkelingen van de afgelopen jaren. Wij hebben daar een AO over
gehouden, maar dat is niet bevredigend geëindigd; vanavond bespreken
wij ook het resultaat van dat AO. Er zijn twee trajecten: een langetermijntraject
en een kortetermijntraject. Het langetermijntraject loopt traag en het kortetermijntraject
is er niet. Inmiddels is de situatie bijzonder slecht en zijn steekpartijen
aan de orde van de dag. Vandaag hebben wij van de gevolmachtigde minister
van de Nederlandse Antillen het rapport van de commissie-Paula gekregen. Wij
hebben alle waardering voor dat rapport en voor de snelheid waarmee wij dat
hier in Den Haag hebben gekregen, maar de inhoud daarvan bevestigt onze vrees.
Het rapport beschrijft in het algemene deel de bijna ongelooflijke
tekortkomingen van de gevangenis. De toestand van het gebouw is bedroevend,
er is een ontoelaatbare overbevolking, er zijn zeer onhygiënische toestanden,
er is geen regimedifferentiatie, er is een structureel personeelstekort, een
overgrote meerderheid van het personeel mist de vereiste vooropleiding, er
is een ziekteverzuim van meer dan 30% en de cultuur is die van de jungle of
van de maffia. Dat staat allemaal in het rapport zelf. De eindconclusie van
het rapport is dat het voeren van een deugdelijk beleid onder de huidige omstandigheden
als bijna onmogelijk moet worden beschouwd. Ik herhaal mijn eerdere opmerking
dat het wachten in feite op de eerste dode is.De PvdA-fractie acht de situatie volstrekt onaanvaardbaar. Vandaar de
zeer rigoureuze maatregelen die wij voor de korte termijn hebben gesuggereerd.
Daarbij benadruk ik nogmaals het langetermijntraject, waar vanuit Nederland
alle steun aan moet worden gegeven en dat zo snel mogelijk resultaten moet
opleveren. Op korte termijn moet barakkenbouw plaatsvinden, inzet van extra
bewakingspersoneel, eventueel vanuit Nederland en eventueel, als het echt
niet anders kan, moet de groep ergste raddraaiers naar Nederland worden overgebracht
of naar de landen van herkomst, wanneer daarmee een verdrag van overdracht
van strafexecutie is gesloten. Hoe staat het trouwens met het laatste wat
betreft de verschillende landen in de buurt?Wij realiseren ons terdege dat de regering van de Nederlandse Antillen
hierbij de primaire verantwoordelijkheid draagt, maar als die verantwoordelijkheid
niet tijdig wordt genomen, komt de verantwoordelijkheid van de rijksministerraad
nadrukkelijk in zicht. Overigens wijs ik op het bericht van de regeringsvoorlichtingsdienst
van de Nederlandse Antillen waarin wordt gemeld dat er op 13 oktober nog een
laatste verzoek van de regering van de Antillen zou zijn geweest, waarop nog
niet door Nederland zou zijn gereageerd. Dat zou mij verbazen, gezien de urgentie.Wij vonden het antwoord van de minister op onze suggesties tot nu toe
niet bevredigend, omdat het erop neerkwam dat op korte termijn eigenlijk alleen
barakkenbouw te verwachten zou zijn. Dat zou vier maanden duren. Zo lang kan
de bestaande situatie naar het oordeel van de fractie van de Partij van de
Arbeid niet voortduren. Vandaar de volgende vragen aan de minister. 1. Hoelang
acht hij de huidige situatie nog aanvaardbaar? 2. Is hij bereid om de suggesties
die door de fractie van de PvdA zijn gedaan in het overleg met de regering
van de Nederlandse Antillen in te brengen en daarover binnen vier weken aan
de Tweede Kamer te rapporteren?Ik deel alvast mee dat mijn fractie overweegt, afhankelijk van het antwoord,
een motie in te dienen.De heer Te Veldhuis (VVD):De vorige week is er een uitvoerig overleg geweest op dit punt. Ik geloof
dat wij het erover eens waren dat het prima was als er nieuwe barakken komen.
Als het mogelijk is extra en beter bewakingspersoneel aan te trekken, moet
dat vooral worden gedaan. Wat gebeurt, is inderdaad mensonterend.Ik meen echter dat wij ook vrij uitdrukkelijk hebben uitgesproken dat
wij er niet voor voelen om de executie van de straffen voor langgestraften
naar Nederland te verplaatsen. De heer Van Oven komt opnieuw met dit voorstel,
terwijl wij al hebben gezegd dat wij er eigenlijk niet veel voor voelen. Daarna
is er nog een brief gekomen van de voorzitter van het parlement van de Antillen,
die ook met zoveel woorden zegt dat men er daar niets voor voelt de zwaargestraften
naar Nederland over te brengen. Dit klusje wil men zelf klaren. Dat heeft
de heer Van Oven kennelijk ook nog niet op andere gedachten gebracht. Wat
vindt hij van de opstelling van de staten van de Antillen, die zeggen dat
het hun pakkie-an is en dat zij het zelf oplossen?De heer Van Oven (PvdA):Ik vind die opstelling te prijzen. Ik vind dat de Antillen hun eigen verantwoordelijkheid
zouden moeten nemen. Ik stel ook vast dat het de afgelopen tweeënhalf
jaar niet van gekomen is, althans dat het in onvoldoende mate is gebeurd.
Er zijn terecht plannen gemaakt voor de lange termijn, naar mijn mening goede
plannen. Maar die bieden pas soelaas drie, vier of zes jaar vanaf heden. Wij
zitten nu met een bijna groteske noodsituatie, die het Koninkrijk in contact
kan gaan brengen met de martelingencommissie in Genève. Er moet op
korte termijn iets gebeuren. Ik zie niet dat dit op een andere manier zou
kunnen gebeuren dan met een complex van noodmaatregelen. Dat betekent dat
er tijdelijk heel krachtig wordt ingegrepen. Natuurlijk moet de fysieke staat
van het gebouw worden hersteld. Natuurlijk moet het personeel op peil worden
gebracht. Daarnaast zou het wel eens onvermijdelijk kunnen zijn, de top van
de perverterende piramide van gedetineerden daar weg te halen, als het zou
kunnen naar hun eigen land, als het zou kunnen naar een andere plek op de
Nederlandse Antillen. Maar als dat allemaal onmogelijk zou blijken, zou Nederland
niet te beroerd moeten zijn om een handje toe te steken. Het is een aller-
allerlaatste maatregel, maar wij mogen die niet uit het oog verliezen.De heer Te Veldhuis (VVD):Wij zijn natuurlijk nooit te beroerd om onze nek uit te steken en te helpen.
Dat hebben wij al jaren aangetoond. Maar als je dat doet, bestaat dan niet
het gevaar dat een nu typisch Antilliaans probleem opeens een Nederlands probleem
wordt? Als je met 10, 20 of 30 begint, waarom zou je dan niet 40, 50 of 60
doen? Zo wordt het probleem daar nooit ten fundamente opgelost, terwijl dat
wel moet. Bovendien willen de politici dat daar ook. Maken wij het een zelfstandig
land als de Antillen ook niet te gemakkelijk om zijn probleem op te lossen
door dat probleem tot het onze te maken? Dat doet u in feite.De heer Van Oven (PvdA):Het zou een volstrekt tijdelijke oplossing zijn van bijvoorbeeld drie
of zes maanden, precies genoeg om de gelegenheid te geven om de situatie in
Koraal Specht te corrigeren. Als het anders zou kunnen, zou ik dat graag willen,
maar ik zie daartoe geen mogelijkheid. Bovendien moet dit worden afgewogen
tegen het feit van voortdurende schending van mensenrechten. Een gevangenis
is er niet alleen om de maatschappij tegen criminelen te beschermen, maar
die is er ook om criminelen tegen elkaar te beschermen binnen de muren van
de gevangenis. Dit laatste gebeurt niet in Koraal Specht tijdens de uren van
de nacht. Die situatie kan niet langer worden aanvaard, dus daar zal heel
snel iets aan moeten worden gedaan. Nogmaals, ik hoop dat het niet zover hoeft te komen, maar mij gaat het erom dat de Antilliaanse regering
of de koninkrijksministerraad de verantwoordelijkheid neemt en op zeer korte
termijn tot maatregelen komt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb toch behoefte aan iets meer duidelijkheid. In het begin hoorde
ik een soort prioriteitenstelling in de oplossing. Wij zijn het erover eens
dat een oplossing nodig is. De mensenrechten zijn daar namelijk geweldig in
het geding en er moet op korte termijn iets aan gedaan worden. De prioriteit
was: eerst naar de landen waar de gevangenen vandaan komen en vervolgens proberen
om de grootste raddraaiers elders op het eiland onder te brengen. Deze laatste
optie is volgens mij op korte termijn zeer wel te verwezenlijken. Dit zou
ook mijn hoogste prioriteit zijn. Als dat mogelijk is, is de noodmaatregel
van het overplanten naar Nederland niet nodig. Schuift u die optie weg of
wilt u dat eerst proberen?De heer Van Oven (PvdA):Ik schuif het niet weg, maar ik ben minder optimistisch dan u. Ik herhaal
dat het mij veel waard is wanneer mensen in het land van herkomst hun straf
kunnen uitzitten, dicht bij hun gezin en verwanten, met maximale resocialisatiemogelijkheden.
Ik moet echter constateren dat de pogingen om te komen tot verdragen in het
licht van overdracht van strafexecutie van mensen naar Zuid-Amerikaanse landen,
tot dusver niet veel hebben opgeleverd. In ieder geval is er niet op heel
korte termijn uitzicht op daadwerkelijke overdracht. Het is goed dat daaraan
gewerkt wordt, maar op korte termijn zal het geen soelaas bieden.Een andere mogelijkheid is dan elders op het eiland of in barakken in
hetzelfde gevangeniscomplex. Over dit laatste heb ik mijn twijfels, omdat
je dan de totale situatie in Koraal Specht blijft belasten met diezelfde groep.
Ik begrijp overigens dat er in dit verband over een aantal van 40 wordt gesproken
en niet meer over 30. Die groep kan ook naar een andere penitentiaire instelling
worden gebracht op Bonaire, Sint Maarten of elders op Curaçao, wat
mijns inziens fysiek, geografisch moeilijk te verwezenlijken is. Maar met
u ben ik wel geïnteresseerd in de opinie van de minister daarover. Immers,
voor het overbrengen naar een andere penitentiaire instelling moet een aparte
voorziening gebouwd worden die ook weer bewaakt moet worden door een groot
aantal bewakers. Ik herhaal dat ik daar mijn twijfels over heb. Als het kan,
is het wel een betere oplossing dan die groep tijdelijk naar Nederland te
brengen, maar als het niet mogelijk is, moeten wij die laatste mogelijkheid
niet uit het oog verliezen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het is maar welk probleem je wilt oplossen. Is de prioriteit dat de grootste
raddraaiers bij de andere gevangen weggehaald worden? Dat is mogelijk door
ze in de buurt te isoleren. Of hebt u andere prioriteiten? Is dat ook dat
de bewaking ontlast moet worden? Dit laatste heb ik niet eerder als argument
in de discussie gehoord.De heer Van Oven (PvdA):Zoals ik het zie, is het een complex geheel. De situatie in Koraal Specht
is volstrekt onaanvaardbaar geworden. Daar past een soort inhaaloperatie,
correctieoperatie om weer enig zicht op fundamenteel herstel te krijgen. Die
correctieoperatie zou naar mijn mening uit drie onderdelen moeten bestaan: a. het herstel van de fysieke omgeving van de gevangenis;b. het
aanvullen van het noodzakelijke bewakingspersoneel;c. om het voorgaande
een kans te geven, het tijdelijk weghalen van de criminele top van de gevangenispopulatie.
Het gaat dan om precies de top die de al eerder geconstateerde en besproken
terreur uitoefent, zoals wij in het rapport-Paula kunnen lezen.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Wij zijn het er allemaal over eens dat er een oplossing moet
komen. De andere opties zijn echter nog nooit uitgeprobeerd. Er zijn nog nooit
noodmaatregelen genomen. Moeten wij niet eerst de suggesties proberen die
hier zijn gedaan? De heer Te Veldhuis heeft wel eens gesproken over het apart
situeren op een boot of iets dergelijks. Is het niet zinnig eerst juist die
zaken te proberen? Als dat niet lukt, kun je altijd nog verder kijken. Er
is nog nooit iets gebeurd. Misschien is het goed eerst deze zaken te proberen.
Wat vindt de heer Van Oven daarvan?De voorzitter:Voordat de heer Van Oven antwoordt, maak ik even een opmerking. Ik geloof
dat u hierover vorige week al uitbundig met elkaar gedebatteerd hebt. Ik stel
mij voor dat het aantal interrupties toch enigszins bekort wordt. Wij zijn
nu bijna een uur bezig, met een nettospreektijd van 25 minuten. Op deze manier
wordt het weer nachtwerk. Ik wil dat graag voorkomen.Graag zie ik dat de heer Van Oven een korte reactie geeft en dat er minder
interrupties komen.De heer Van Oven (PvdA):Voor ons is het overigens heel wat minder belastend nachtwerk dan men
daar in Koraal Specht kan meemaken. In antwoord op de vraag van mevrouw Mulder
zeg ik dat het prima is noodmaatregelen te treffen. Ik verwelkom ze, mits
daardoor daadwerkelijk uitzicht wordt geboden op een verbetering van de situatie.
Als wij nu zeggen "akkoord, barakkenbouw, vier maanden en dan kijken wij verder",
dan betekent het feitelijk dat wij de bestaande situatie nog maanden en maanden
laten voortduren. Dat acht mijn fractie onaanvaardbaar. Wachten kan niet meer.Voorzitter! Dan een paar opmerkingen over de economische situatie. Op
Aruba gaat het niet slecht, luidden de berichten tot voor kort. Recentelijk
kwam het bericht dat de regering daar voor 250 mln. Arubaanse florijnen aan
ongeautoriseerde uitgaven had gedaan. Hoe waardeert de minister dat bericht?Op de Nederlandse Antillen doen de problemen zich vooral voor bij de overheidsfinanciën,
aan de inkomsten- en de uitgavenkant. Eergisteren hebben wij een brief van
de minister gekregen, waarin wordt gesignaleerd dat de doelstellingen van
het IMF-programma niet worden gehaald. En dat was toch een soort heilige conditie
voor de bijstand die vanuit Nederland was afgesproken. Kennelijk heeft het
ook geleid tot een navordering van een bedrag van 32 mln. over 1996, omdat
de concessionele herfinanciering afhankelijk was gesteld van het daadwerkelijk
verloop van het IMF-pad. Wij kunnen die brief hier moeilijk ten gronde bespreken.
Ik behoud mij wat dat betreft alle rechten voor. Wel stel ik alvast
twee vragen. Was er wat de besprekingen tussen de Antillen en het IMF betreft
een deadline afgesproken en, zo ja, welke was dat? Wat schieten wij eigenlijk
op met zo'n navordering? Wij weten allemaal dat daar een zeer benarde financiële
situatie is ontstaan. Wat er op dit ogenblik wordt gedaan, scherpt die benarde
situatie nog eens aan, zeker als het gebeurt in de termen die ik heb begrepen,
waarbij is gevorderd dat de 32 mln. vóór 1 november worden betaald.
Wat brengt dat voor concrete verandering in de relatie tussen Nederland en
de Nederlandse Antillen?De rapporten van de commissie-Wawoe en de commissie-Biesheuvel zijn niet
aan de orde, omdat de reacties van de betrokken regeringen nog ontbreken.
Mijn fractie betreurt dit ten zeerste, maar wil wel kwijt dat de grondgedachte
van de rapporten haar aanspreekt. Dit betekent dat de relaties binnen het
Koninkrijk gediend kunnen zijn bij een zekere verschuiving van project- naar
programmahulp. Ik wijs erop dat ook de wederopbouwcoördinator Lammers
na zijn verblijf op Sint Maarten hiervoor heeft gepleit. De verzakelijking
van de koninkrijksverhoudingen is hiermee gediend.Ik bepleit namens mijn fractie in verband met het LGO-besluit opnieuw
dat de Nederlandse regering met de Antillianen en de Arubanen om de tafel
gaat zitten om tot een eenduidig standpunt te komen. Hierbij moet ook de schadevergoeding
ter sprake komen. De fractie van de Partij van de Arbeid gaat ervan dat deze
een kwestie van de Europese Unie is, maar dan zal de EU wel door het Koninkrijk
als geheel erop moeten worden aangesproken. Ook de fractie van de Partij van
de Arbeid heeft goede nota genomen van de mededeling van staatssecretaris
Patijn, dat de beloofde notitie over de positie van de Antillen en Aruba in
het licht van de Europese ontwikkelingen uiterlijk 1 december wordt uitgebracht.
Mogen wij inderdaad hiervan uitgaan?Voorzitter! U en de collega's weten dat er over de wederopbouw van Sint
Maarten een discussie is gevoerd tijdens de behandeling van de begroting van
VROM en dat de heer Duivesteijn voorstellen heeft gedaan om experimenten op
het gebied van zelfbouw op Sint Maarten te bevorderen, ook door financiële
middelen hiervoor uit te trekken. Het is heel sympathiek dat de collega's
tijdens die begrotingsbehandeling de consequentie hebben getrokken om een
amendement in te dienen en een bedrag van 1,3 mln. voor een proefproject van
de begroting van VROM af te halen, in de veronderstelling dat dit aan de begroting
van KabNA kan worden toegevoegd. Volgens uitlatingen van staatssecretaris
Tommel zou dit echter niet nodig zijn, omdat er nog geld voldoende zou zijn
om aan zo'n proefproject ter waarde van 1,3 mln. te besteden zonder dat dit
ten koste gaat van al gecommitteerde andere bedragen. Mijn fractie aarzelt
dus nu. Ik ben in dezen verbonden met de heer Te Veldhuis, omdat de heer Duivesteijn
samen met de heer Hofstra heeft geopereerd. Moeten wij nu nog een amendement
indienen of is het op grond van de huidige beschikbare middelen verzekerd
dat een dergelijk proefproject kan worden gefinancierd zonder dat dit schade
doet aan al gecommitteerde bedragen voor andere projecten? Graag hoor ik een
heel duidelijk standpunt hierover van de minister.Wanneer wordt het wetsvoorstel voor het solidariteitsfonds ingediend?
Dit is mijn laatste vraag, omdat ik mij voor de onderwijsvragen aansluit bij
mevrouw Mulder.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De tijd ontbreekt mij voor een samenhangend betoog. Daarom
doe ik het meer puntsgewijs.Het meningsverschil in het Koninkrijk is toegenomen als gevolg van spanningen
over de te wijzigen LGO-regeling. Wij hebben de vorige week uitvoerig hierover
gesproken. Naar aanleiding van het toen gevoerde algemene overleg verzoek
ik de minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken nog eens nadrukkelijk
vormen van compensatie te regelen die de Nederlandse Antillen en, in mindere
mate, Aruba verdienen en nodig hebben. De situatie op vooral de Antillen is
buitengewoon beroerd; de minister zal het hierover niet met ons oneens zijn.
De vraag is of zij deze klappen in alle redelijkheid nog wel kunnen opvangen.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! In de brief die wij hebben gehad van de Nederlandse regering,
is onder andere gemeld dat bijvoorbeeld het bedrijf Emesa, waar nu het kort
geding door is aangespannen, vooraf uitdrukkelijk is gewaarschuwd dat de kans
erin zat dat de LGO-regeling zou worden beperkt, zoals het nu dreigt te gebeuren.
Men was dus een gewaarschuwd man, maar heeft toch geïnvesteerd. Vindt
de heer Rosenmöller dat in dit soort gevallen er zelfs maar een morele
schadevergoedingsplicht bestaat voor óf de Europese overheid, óf,
zoals sommigen zeggen, de Nederlandse overheid? Als men van tevoren is gewaarschuwd
dat het wel eens afgelopen zou kunnen zijn, is het dan nog redelijk om te
pleiten voor schadevergoedingsregelingen?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De vraag is of de Nederlandse regering dat in alle redelijkheid
aan Emesa van tevoren heeft kunnen zeggen, in de zin van: investeer maar niet
meer, want er komt waarschijnlijk iets aan wat jullie niet goed uitkomt of
niet welgevallig is. Ik vraag mij dat af. Er zou nog wel eens een situatie
kunnen zijn dat, zeker op het moment waarop daartoe werd besloten, men ook
rechten kon ontlenen aan de LGO-regeling zoals die bestond en geëvalueerd
zou worden. Dat moment was voorbij en er leek dus een periode van een jaar
of vier, vijf van continuïteit van de regeling, zeker op het terrein
van suiker, te ontstaan.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ter completering van dit antwoord merk ik het volgende op.
Kijk, die waarschuwing werd gedaan op het moment dat er al een heleboel was
geïnvesteerd op de Antillen en op Aruba, op grond van het lopende LGO-besluit;
het betrof vooral eventuele nieuwe investeringen. Als de heer Rosenmöller
niet ten onrechte om compensatie vraagt, dan geldt dat misschien niet –
de term schadeloosstelling zou ik niet willen gebruiken – de mensen
die daarna nog hebben geïnvesteerd en een veel te groot risico hebben
genomen. Maar wij hebben ook lege fabrieken daar gezien, die er al jaren stonden
en waarvoor, zo denk ik, enigerlei vorm van tegemoetkoming niet misplaatst
zou zijn.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik zou er een vraag aan toe willen voegen. Is het de bedoeling
van de heer Rosenmöller om schadevergoeding te geven aan de bedrijven
of gaat het hem meer om compensatie van verloren arbeidsplaatsen?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Het gaat mij primair om het laatste. Het gaat mij om de schade
die primair aan de Antilliaanse en secundair de Arubaanse economie is ontstaan.
Dat is het punt dat ik heb willen maken. Dat is ook wat ik vorige week in
het algemeen overleg heb gezegd. Ik heb er een aantal argumenten voor gegeven.
Ik heb niet gesproken over schadeloosstelling, maar ik heb gesproken over
vormen van compensatie en letterlijk gezegd: het zal mij worst wezen wie het
financiert; al is dat niet helemaal zo. Waar het mij echter primair om gaat,
is dat de Nederlandse regering zich in het overleg met de overige partijen
in het Koninkrijk sterk maakt voor vormen van compensatie, die inderdaad een
bepaalde compensatie zijn voor de geleden schade in termen van werkgelegenheid,
maar je zou het ook in meer algemeen economische termen kunnen gieten. Het
is dus niet een compensatie voor de geleden bedrijfsschade van een individuele
onderneming of iets van dien aard.Voorzitter! Dit was in reactie op de interrupties. Het voorgaande deed
mij het bruggetje maken naar het vraagstuk van de sanering van de overheidsfinanciën,
een vraagstuk dat naar mijn indruk door de regering-Pourier voortvarend is
opgepakt en aangepakt, met overigens veel sociale en, daaruit voortvloeiend,
inkomenspolitieke problemen. We praten over negatieve koopkrachteffecten,
niet van 1% of 2%, maar van meerdere procenten.Voorzitter! Het is dan de vraag of het verstandig is van de Nederlandse
regering om nu per brief recent aan de Antilliaanse regering de 32 mln. op
te eisen, namelijk de rente op leningen – zo vertaal ik het even kort
door de bocht – en dat vóór 1 november. De eerste vraag
die mij op dat punt te binnen schiet, is: valt van een kale kip nog te plukken?
32 mln. is toch niet mis. Mijn tweede vraag is: had de regering niet een vorm
van ultimatum kunnen formuleren? Ik zou kunnen denken aan: als er vóór
1 december a.s. geen structureel aanpassingsprogramma is, dan... En vult u
verder maar in. Voorzitter! Graag een reactie, want ik vind dat de wijze waarop
de Nederlandse regering nu heeft geopereerd misschien nog wel extra spanningen
oproept.Voorzitter! Dan het element waar we het bij interruptie al even over gehad
hebben, te weten de gevolgen van de integratie van KabNA bij Binnenlandse
Zaken, waar wij vóór zijn, en de fulltime staatssecretaris of
niet, zo zeg ik ook tegen collega Van Oven. Daar zitten politiek-inhoudelijke
en emotioneel-gevoelsmatige argumenten onder, die mij tot de stelling brengen
dat je inderdaad beter niet tot een fulltime staatssecretaris kunt komen.
Het aanvullende argument dat ik hier in mijn termijn nog had willen noemen,
is door mevrouw Scheltema genoemd: de zich in toenemende mate voordoende politieke
contacten op ministerieel niveau laat je ook niet coördineren door een
staatssecretaris. Als je het wel laat coördineren door een minister,
heb je geen fulltime staatssecretaris meer nodig. Dit alles brengt mij tot
het volgende standpunt. Je moet het ambtelijke apparaat goed reorganiseren
en de politieke taken op het departement goed verdelen. Het beleidspakket
Antillen en Aruba hoort dan primair onder de minister te vallen. Dat doet
recht aan het belang van de zaak. Ik pleit daarvoor. Desnoods dien ik in tweede
termijn een motie in.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Bedoelt de heer Rosenmöller dat een minister van Binnenlandse
Zaken, van constitutionele zaken, tweeënhalf à drie dagen per
week aan de Antillen en Aruba kan besteden? Vindt hij dat een redelijke werkinvulling?
Daar zou het dan op neerkomen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik zie in essentie geen verschil met een minister die zich tweeënhalve
dag per week bezighoudt met het grotestedenbeleid, herindelingsvraagstukken
of constitutionele vraagstukken, onderwerpen die alle onder het departement
van Binnenlandse Zaken vallen. U doet alsof het heel erg is als een minister
zich tweeënhalve dag bezighoudt met een onderdeel dat tot zijn pakket
hoort. Dat lijkt mij niet zo erg, eerlijk gezegd. De verbazing die blijkt
uit de vraagstelling, roept vervolgens bij mij verbazing op. Het lijkt mij
primair een politieke prioriteitenstelling te zijn. Vervolgens is het een
organisatievraagstuk op het departement. Ik heb vernomen dat er in de nieuwe
constellatie wordt gedacht aan een directoraat-generaal Antilliaanse en Arubaanse
Zaken constitutionele zaken. Misschien kan de minister dat bevestigen. Een
dergelijk directoraat-generaal hoort volgens mij bij uitstek rechtstreeks
onder de minister te vallen.De heer Van Oven (PvdA):Ik vind het prima dat u prioriteiten stelt. Maar dan moet u ook posterioriteiten
stellen. Dan moet u ook aangeven welke taakonderdelen van het pakket van de
minister van Binnenlandse Zaken geschrapt kunnen worden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Bepaalde pakketten die nu onder staatssecretarissen vallen, kunnen ook
worden samengevoegd. Ik ben niet degene die een modelplaatje hoort in te vullen
voor de organisatie van het departement. Ik weet wel dat er straks bij de
formatie een besluit wordt genomen over de vraag: wordt het een minister of
een staatssecretaris? Velen van ons hebben er dan niks over te zeggen. De
minister heeft zich hierover in het openbaar uitgelaten. Daarom mogen wij
daarop reageren en een daarover standpunt uitspreken. Het is immers een publieke
discussie geworden.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Nu maakt de heer Rosenmöller zich er wel makkelijk van
af. Hij zegt dat hij niet degene is die hiervoor een modelplaatje moet neerleggen.
Hij legt echter wel de prioriteiten neer, die natuurlijk ook tot gevolg hebben
dat er bepaalde posterioriteiten zijn. Ik ben heel benieuwd naar de motie
die hij eventueel indient.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Die motie zal niets anders inhouden dan datgene wat ik nu naar voren heb
gebracht. Maar dat zal in tweede termijn blijken, uiteraard afhankelijk van
het antwoord van de minister. Ik herhaal wat ik heb gezegd: die activiteiten
en die taken horen als beleidspakket in de nieuwe constellatie rechtstreeks
onder de minister van Binnenlandse Zaken te vallen. Hiermee moet rekening
worden gehouden, ook bij de formatie in 1998. Het is echt niet zo dat er taken
zijn die niet door staatssecretarissen kunnen worden uitgevoerd, taken die
nu voor een deel in het takenpakket van de minister zitten.
Ik kan het niet een, twee, drie overzien. Ik kan mij ook voorstellen dat taken
die nu door twee staatssecretarissen worden uitgevoerd, worden samengevoegd.
Ik vraag mij wel eens af of zaken als gemeentelijke herindeling en grotestedenbeleid
niet door één staatssecretaris kunnen worden uitgevoerd.De heer Van Oven (PvdA):Als u dat niet kunt overzien, is het wel makkelijk om dat in een motie
neer te leggen. U bestuurt dan vanuit de Kamer maar een gedeelte van het traject.
U legt alleen de prioriteiten vast en u laat de posterioriteiten bij de formatie
liggen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Laten wij dan kijken naar de huidige stand van zaken. De minister van
Binnenlandse Zaken is, denk ik, net zoveel bezig met het vice-premierschap
als deze minister met Antilliaanse en Arubaanse zaken.De voorzitter:Dit punt lijkt mij voldoende duidelijk. Het was ook al aan de orde toen
de rollen van de sprekers omgedraaid waren!De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik kom bij het milieubeleid. Wij hebben daar nog steeds grote
zorgen over. Vorig jaar hebben wij zorgen uitgesproken met betrekking tot
het asfaltmeer. Er is een motie aangenomen van collega Van Middelkoop en mij,
een motie die een en ander in beweging heeft gebracht. Kan de minister de
actuele stand van zaken daaromtrent melden? Wij hebben ook zorgen over de
olievervuiling in de haven van Willemstad, die in belangrijke mate is veroorzaakt
door de lekke leidingen bij de raffinaderij. Dit is een blijvend probleem.Ik kom bij een andere belangrijke zaak. Wij hebben allen affiniteit met
de hele kleine parel voor Bonaire, geheten Klein Bonaire. Het betreft een
uniek natuurgebied dat in particuliere handen is. Er zijn echter serieuze
bouwplannen om het eiland op de schop te nemen. Ten koste van alles moet worden
voorkomen dat zoiets gebeurt. Nederland erkent dat ook, omdat het gebied is
aangemeld bij de Ramsar-conventie. Ofwel via grondaankoop ofwel via langdurige
contracten met de eigenaar zal het unieke natuurlijke karakter van dat gebied
duurzaam dienen te worden gewaarborgd. Ik hoop dat de minister hierop positief
wil reageren. Desnoods zal ik hem ter ondersteuning een motie meegeven.Voorzitter! Mijn fractie is en blijft tegen een toelatingsregeling voor
Antillianen en Arubanen. Ik zeg dat met name omdat de VVD-fractie deze grijsgedraaide
plaat voortdurend toch weer opzet.Van de regering verwachten wij zo snel mogelijk beweging op het terrein
van het solidariteitsfonds.Wat Koraal Specht betreft herhaal ik mijn fundamentele zorgen, die raken
aan de mensenrechtensituatie in het Koninkrijk. De huidige situatie is onacceptabel.
Wij hebben onze voorstellen naar voren gebracht. Bij het derde voorstel van
de heer Van Oven, het invliegen van gedetineerden naar Nederland, delen wij
zijn zorgen. Wij wachten de eerste termijn van de minister af om te bezien
wat wij in tweede termijn moeten doen.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! De laatste tijd staan de verhoudingen binnen het Koninkrijk
behoorlijk onder druk. Er zijn stevige onderlinge irritaties en spanningen.
Het Koninkrijk staat de komende tijd voor een fikse krachtproef om deze moeilijke
fase het hoofd te bieden.Er is de LGO-affaire, er is de Koraal Spechtaffaire, er is een gebrekkige
voortgang in de financiële sanering op de Antillen, er is een regeringscrisis
op Aruba en er is een roep om meer autonomie op de Antillen, terwijl de eigen
huishouding bepaald nog niet op orde is. En dat in een periode dat het zowel
op de Antillen als op Aruba verkiezingstijd is. In zo'n cruciale periode mag
men op begrip en tact van Nederland rekenen, maar als er een hete brij is,
mogen wij daar niet omheen lopen.Ik kom op de grondslagen van het Statuut. In mijn vorig jaar aanvaarde
motie werd gevraagd om een uitwerking van vier theoretische varianten voor
toekomstige staatsrechtelijke verhoudingen. Ik noem die varianten nog een
keer: doorgaan volgens de huidige structuur, volledige onafhankelijkheid,
een gemenebestconstructie, en een Franse constructie, dus een provinciemodel.
Helaas zal de discussienotitie niet vóór februari 1998 verschijnen.
Ik betreur dat. Van de minister hoor ik graag waar de problemen precies zitten.
Wanneer zullen de Antillen zelf klaar zijn met hun interne discussie over
de eigen organisatie? Wordt op Sint Maarten gedacht over onafhankelijkheid?
Wat is de visie van de regering op het initiatief dat in het Contactplan is
geopperd om te kijken of een soort koninkrijksparlement kan worden opgezet
om de koninkrijksregering beter gezamenlijk te controleren? Op het initiatief
van de heer Van Oven is er nu een club binnen het Contactplan mee bezig, maar
het lijkt mij verstandig om parallel daaraan de visie van de regering te vernemen.Dreigt de uitvoering van het saneringsbeleid op de Antillen volgens de
IMF-lijnen te verzanden? Worden de financiële teugels op de Antillen
alweer gevierd? Is het echt ontmoedigend, zoals minister Voorhoeve het jongstleden
donderdag noemde? Bestaat het gevaar dat tijdens de verkiezingsperiode de
financiële discipline nog verder zal afnemen? Komen de Antillen dan in
een nog negatievere neerwaartse spiraal terecht? De VVD-fractie vindt de recente
ontwikkelingen zeer zorglijk. Nieuwe overbruggingskredieten wijst zij af.
Vluchten kan niet meer. Wij moeten niet weer in de jarenlang volgehouden fout
van pappen en nathouden vervallen. Alle seinen staan op rood. Nog steeds gaat
65% van alle uitgaven naar de ambtenaren. Er is dus veel te weinig geld voor
diepte-investeringen in onderwijs, jeugd, achterstandswijken, infrastructuur
en dergelijke. Er worden te weinig belastingaanslagen opgelegd. De opgelegde
aanslagen worden te weinig geïnd. Die vicieuze cirkel moet nog steeds
worden doorbroken. Er moet schoon schip worden gemaakt volgens de lijnen van
het IMF.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Omdat de heer Te Veldhuis dit ieder jaar herhaalt, lijkt het
erop alsof hij het zicht op de ontwikkelingen een beetje is kwijtgeraakt.
Deelt hij mijn opvatting dat de Antilliaanse regering wel degelijk vooruitgang
heeft geboekt bij het financiële saneringsproces? Misschien is het nog
niet voldoende, maar miskent de heer Te Veldhuis het proces van de vooruitgang
niet een beetje?De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Er is vooruitgang geboekt. Er zijn in ieder
geval aanzetten daartoe. De bereidheid bestaat om samen met het IMF dingen
op te pakken. Ik neem evenwel aan dat de heer Rosenmöller inmiddels ook
de brief van 27 oktober heeft gelezen. Daarin staat dat er tot op heden nog
geen concrete resultaten zijn geboekt en dat er thans niet eens meer een officieel
aanpassingsprogramma is. Sterker nog, de regering schrijft ons dat de middelen
die bestemd waren voor een overbruggingsregeling voor de aflossing van de
schulden over 1996, vóór 1 november a.s. moeten zijn terugbetaald
aan Nederland en dat de concessionele herfinanciering van aflossingsverplichtingen
daarmee ook definitief komt te vervallen. De regering noemt dit buitengewoon
zorgelijk. Wat ik zorgelijk vind, is dat de heer Rosenmöller hier vrij
gemakkelijk overheen stapt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Dat laat ik mij niet zeggen. Ik heb in alle ernst over deze
problematiek gesproken, maar ik plaats deze wel in de context waarin zij ook
historisch gezien geplaatst behoort te worden. De woorden dat er tot op heden
nog geen concrete resultaten zijn geboekt, veronderstellen dat er nog niets
gebeurd is. Die woorden gaan echter meer in detail over de vraag of er een
aangepast SAP, structureel aanpassingsprogramma, is. Dat is er nog niet. Daarom
heb ik de regering de vraag voorgehouden of zij niet een termijn heeft gesteld,
bijvoorbeeld 1 december, om dit gerealiseerd te krijgen. In haar brief zegt
de regering zelf al: ondanks het feit dat er thans geen officieel aanpassingsprogramma
meer is, kan geconstateerd worden dat de positie van de overheidsfinanciën
aanmerkelijk is verbeterd. Is het voor de nuance niet goed om dat element
hier ook aan te halen, omdat dit in het verleden wel eens anders is geweest?De heer Te Veldhuis (VVD):Ja, dat is in het verleden anders geweest. Daarom moest er gesaneerd worden.
Daarom moest er in overleg met het IMF ook een programma opgesteld worden.
Op basis daarvan heeft Nederland een aantal toezeggingen gedaan. Er is bijvoorbeeld
100 mln. extra beschikbaar gesteld voor het aanvullen van de deviezenvoorraad.
Ook is er 75 mln. beschikbaar gesteld voor een sociaal aanpassingsprogramma.
Onlangs is daar nog 25 mln. extra voor gekomen, omdat het nog steeds niet
goed gaat. Kortom, Nederland legt heel veel bij, maar verlangt dan wel van
de Antillen dat zij de afspraak nakomen om de slechte financiële verhoudingen
binnen de normen van het IMF te saneren. En dat gebeurt nu niet. Ik signaleer
dat. Ik vind het buitengewoon triest dat dit jaar in jaar uit opnieuw geconstateerd
moet worden. Het gaat er natuurlijk niet alleen om dat men op die eilanden
politiek mondig wordt, al is dat heel nuttig. Het is echter ook zaak dat men
sociaal en economisch weerbaar wordt. Dat los je evenwel niet op door strakke
saneringsprogramma's, zoals afgesproken met het IMF, maar te laten lopen.
Het is toch niet voor niets dat de Nederlandse regering dit buitengewoon zorgelijk
noemt. Ik ben het daar volstrekt mee eens. Als er geen akkoord met het IMF
wordt bereikt, moet de heer Rosenmöller ook de moed hebben om te zeggen
dat als de Antillen de gemaakte afspraak niet nakomen, zij het dan ook maar
moeten voelen, dat de concessionele herfinanciering dan dus maar niet moet
doorgaan en dat de overbruggingsregeling dan maar niet moet doorgaan. Daar
is namelijk een afspraak over gemaakt en die moet je nakomen. Een man een
man, een woord een woord.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik kom hier nog één keer op terug. Het klinkt
heel stoer en heldhaftig. Wat mij de heer Te Veldhuis deed interrumperen,
was het feit dat ik de balans een beetje kwijt was. Er zijn vele voorbeelden
te noemen van zaken waarover hier van man tot man en van vrouw tot vrouw afspraken
gemaakt zijn. Ik noem Schiphol en Beek. De VVD is de eerste die, als er een
paar problemen zijn, voorop staat om te zeggen dat wij wat anders met die
afspraken moeten omgaan. Kortom, afspraken hebben geen eeuwigheidswaarde en
zijn altijd weer onderhevig aan mogelijk nieuwe politieke besluitvorming.
Je moet het altijd een beetje in z'n context zien. Dat wil echter niet zeggen
dat ik meen dat de Antilliaanse regering alles wat zij doet ook goed doet
en dat er geen problemen zijn. Mijn nuance heeft de heer Te Veldhuis ook kunnen
horen. Ik leg die nu even naast zijn wat eenzijdige verhaal.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik ben het met die laatste constatering absoluut niet eens.
Wij leggen per jaar via de NAAZ-begroting zo'n ƒ 1000 per persoon aan
Nederlands belastinggeld in de Antillen en Aruba neer om daar hulp te bieden.
Ik denk dat buiten de NAAZ-begroting om, via allerlei andere begrotingen,
ook nog een bedrag van ongeveer ƒ 1000 per persoon per jaar beschikbaar
wordt gesteld. Dat betekent dat een bedrag van ƒ 2000 per persoon per
jaar beschikbaar wordt gesteld. Daarnaast hebben wij de overbruggingsregeling
toegekend en hebben wij de concessionele herfinanciering toegezegd. Wij hebben
100 mln. extra voor aanvulling van deviezenvoorraad en 100 mln. in het kader
van het sociaal aanpassingsprogramma toegezegd. Mijnheer Rosenmöller,
daarmee zijn wij het moederland dat aan haar voormalige kolonie het meeste
geld ter wereld geeft. Daar behoeven wij ons absoluut niet voor te schamen.
Wij hebben de morele plicht om dat te doen, maar dan vind ik ook dat de liefde
van twee kanten mag komen. Als je afspraken maakt om tot een goede sanering
te komen, dan moet je die nakomen. Als dat niet gebeurt, dan vind ik niet
dat je elkaar alleen maar met fluwelen handschoenen moet benaderen. Dat mag
er in die fluwelen handschoen best een stevige knoet zitten. Daarover verschillen
de heer Rosenmöller en ik duidelijk van mening. Er valt Nederland in
ieder geval niets te verwijten op dit punt, zo lijkt mij. Wij zijn volstrekt
redelijk geweest. Ik vind dat de Nederlandse Antillen nu echt zelf ook hun
verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat is beter dan klagen over Nederland.Voorzitter! Tegen deze achtergrond hebben wij het op dit moment ook moeilijk
met voorstellen zoals investeringsfondsen, constructies à la het Gemeentefonds
en programmafinancieringen, zolang niet aan een viertal basisvoorwaarden is
voldaan. Ik noem die voorwaarden: een adequate planningsorganisatie, een adequate
uitvoeringsorganisatie, een adequate solide financiële organisatie en
een adequate controleorganisatie. Zolang niet aan die vier basisvoorwaarden
is voldaan, moeten wij noodgedwongen vooral doorgaan met projectplannen die
overigens best minder betuttelend en gedetailleerd kunnen zijn.
En misschien – ik wil best een concessie doen – kunnen wij ook
eens een kleinschalig proefproject met iets van programmafinanciering opzetten,
maar dan nog niet op de schaal zoals nu in een aantal rapporten is voorgesteld.
In dit verband heb ik nog een aantal adstruerende vragen. Hoe staat het op
de Antillen met het opstellen van de rekeningen die toch eigenlijk de basis
moeten vormen voor verantwoorde begrotingen? Daar zijn nog grote achterstanden.
Wanneer zijn die ingelopen en is bijvoorbeeld de Antilliaanse rekenkamer inmiddels
versterkt en voldoende op haar taak berekend?De heer Van Oven (PvdA):De vraag of er gekozen moet worden voor programmafinanciering of projectfinanciering,
is een belangrijk punt in de discussie. Is de heer Te Veldhuis niet met mij
bevreesd dat wij in een soort vicieuze cirkel terechtkomen, in de zin dat
de projectfinanciering een blijvende afhankelijkheid met zich brengt die,
zoals het rapport-Wawoe mijns inziens zeer overtuigend aangeeft, niet leidt
tot een toenemende zelfstandige opstelling van de Antillen die wij in Nederland
nu juist zo broodnodig vinden? Met andere woorden: is het middel niet erger
dan de kwaal?De heer Te Veldhuis (VVD):Ik erken dat hier de vraag van de kip en het ei achter zit. Ik denk dat
op dit moment de heer Van Oven voor het ei kiest en ik voor de kip. Zolang
de rekeningen een onvoldoende solide basis vormen voor verantwoorde begrotingen,
zolang er geen programma's liggen die een verantwoorde plannings- en uitvoeringsorganisatie
en financiële controle in zich houden en zolang er nog niet eens een
aanpassingsprogramma ligt, zoals wel is afgesproken, ben ik buitengewoon bevreesd
om tot dit soort vormen van behoorlijke overdracht van financieringsmiddelen
over te gaan, zonder dat je weet dat ze op een adequate en verantwoorde manier
worden besteed. Ik zou er dan ook niet in algemene zin op in willen steken.
Ik ben daar nog niet aan toe. Ik heb wel het voorstel gedaan om wellicht op
kleine en overzienbare schaal ervaring met zoiets op te doen, teneinde na
te gaan of het in de praktijk kan werken. Dat zet in ieder geval aan tot de
vier basiseisen die ik heb genoemd.De heer Van Oven (PvdA):Denkt u werkelijk dat wij op die incidentele basis tot een fundamentele
doorbraak van die afhankelijkheidsverhouding kunnen komen?De heer Te Veldhuis (VVD):Hoe eerder en hoe sneller dat kan, graag, alsjeblieft. Het moet niet alleen
leiden tot politieke mondigheid maar ook tot sociale en economische weerbaarheid.
Dus hoe eerder en sneller minder afhankelijkheid van het moederland bereikt
kan worden, des te eerder ik de vlag zal uitsteken. Dit dient echter wel op
een verantwoorde manier te gebeuren. De Antillen zelf moeten daarvoor de voorwaarden
scheppen. De brief van 27 oktober jl. heeft de VVD-fractie buitengewoon doen
schrikken. Zelfs het sociaal aanpassingsprogramma is nog niet rond.De heer Van Oven (PvdA):Wij komen hierop terug bij de discussie over het rapport-Wawoe.De heer Te Veldhuis (VVD):Wanneer kunnen wij het standpunt van de regering verwachten op de rapporten
van de commissies-Biesheuvel en -Wawoe?Voorzitter! Hoe kijkt de regering aan tegen de zeer forse salarisverhogingen
die de politici op Aruba zichzelf onlangs hebben toegekend? Dit is uiteraard
primair een zaak van Aruba zelf, daarover geen misverstand. De commissie-Aarts
was hier echter niet voor niets zeer kritisch over, evenals de Arubaanse rekenkamer.
Deze salarisverhoging kan gevolgen hebben voor andere sectoren op Aruba. Daardoor
lopen de tekorten op de begroting op en wordt de inflatie aangewakkerd. Aan
het eind kan dit ook nog consequenties hebben voor de Nederlandse bijdrage
aan Aruba. Is er voldoende beleid – en vertrouwen daarin – om
de dreigende oplopende tekorten alsmede de inflatie adequaat te kunnen bestrijden?Voorzitter! De rechtshandhaving. Hoe staat het met de implementatie van
de adviezen van de commissie-De Ruiter? Er zijn sinds kort gelukkig nieuwe
vervangende functionarissen bij politie en justitie aangesteld. Er is ook
een aantal nieuwe wettelijke regelingen opgesomd. De randvoorwaarden lijken
verbeterd. Wat moeten wij echter met een bijna onnavolgbaar bericht zoals
dat in Trouw van 11 oktober jl., waarin staat dat minister-president Eman
min of meer in de financiële tang van de familie Mansour zit. Klopt dat?
Zelfs als dat het geval is, is daar formeel weinig over te zeggen of aan te
doen. Er is dan echter wel sprake van een "gewrongen" relatie. Nieuwe regels
en nieuwe functionarissen bij justitie en politie bieden hiervoor geen oplossing.
Ik krijg graag opheldering van de minister over dit bericht dat uitvoerig
in de Nederlandse kranten heeft gestaan. Ik hoop dat het bericht niet waar
is.Ik wacht de nadere rapportage over de kustwacht, zoals aangekondigd in
de schriftelijke antwoorden, af. Wat gaat er nu gebeuren als de commissie-Aarts
binnenkort stopt met het rapporteren over de Arubaanse financiën, de
deugdelijkheid van bestuur en de rechtshandhaving? Deze onderdelen lijken
nog niet echt goed op orde. Wie houdt er na deze commissie de vinger aan de
pols en op welke wijze gebeurt dat? Dat is geen overbodige luxe. Komt er bijvoorbeeld
een halfjaarlijkse beleidsdialoog tussen de regeringen? Wordt de Kamer daarover
dan gerapporteerd, zodat zij in ieder geval enig inzicht blijft houden?Ook op milieugebied kan en moet er nog veel worden gedaan: de redding
van Klein Bonaire als natuurgebied, de sanering of isolatie van het asfaltmeer
op Curaçao, het opruimen van de olie die in de haven van Willemstad
drijft, de wederopbouw van Sint Maarten met bijbehorende natuuraspecten en
wellicht zelfs de voorzorgsmaatregelen voor een rampenplan voor Saba en Sint
Eustatius voor een onverhoopte vulkaanuitbarsting. Kan de minister ons nader
informeren over de voortgang op deze terreinen?De VVD pleit voor een pilotproject voor zonne-energie. De zon schijnt
gratis op de Antillen en Aruba, dag in dag uit. De wereldgemeenschap schreeuwt
om vormen van duurzame energie onder andere om de uitstoot van CO2
te verminderen. Daarover is zelfs binnenkort een VN-conferentie in Kyoto.
Nederland heeft inmiddels twee keer 750 mln. uitgetrokken voor broeikaseffectreducerende
maatregelen. Kan niet een deel van die 1,5 mld. worden gebruikt voor het ontwikkelen
van nieuwe technieken voor de benutting van zonne-energie?
Ik noem een joint venture of stimuleringsprojecten voor en met Nederlandse
bedrijven, zoals Shell of NUON. Op die manier kan het Koninkrijk een voorsprong
op dit gebied opbouwen en een voorbeeld zijn voor de rest van de wereld. Hoe
dan ook, het is ook goed voor het milieu, voor de economie van Aruba en de
Antillen en voor de werkgelegenheid aldaar. Kortom, een duurzame diepte-investering
op drie niveaus. Wil de minister dit idee bevorderen of op zijn minst nader
onderzoeken?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het lijkt zo goed, dat er bijna geen vraag meer mogelijk is, maar toch
nog één. Er wordt twee keer 750 mln. beschikbaar gesteld ten
behoeve van het CO2-beleid. Als op de Antillen wordt geïnvesteerd
in zonne-energie, wordt dat in de optiek van de heer Te Veldhuis dan afgeboekt
op de CO2-doelstelling?De heer Te Veldhuis (VVD):Daar ben ik nog niet aan toe. Als u de CO2-discussie hebt gevolgd,
weet u dat de VVD het broeikaseffect als een internationaal probleem ziet.
Wij moeten aan de reductie een bijdrage leveren. Wij behalen pas rendement
als er in internationaal verband aan wordt gewerkt. Als Nederland het voortouw
kan nemen in het ontwikkelen van CO2-reducerende maatregelen, moeten
wij daar vooral aan meedoen. Als deze ontwikkelingen voor een deel afgeboekt
kunnen worden op de Nederlandse bijdrage, is dat wat mij betreft prima. Het
gaat mij om het terugdringen van het broeikaseffect en niet om een of andere
boekhoudkundige discussie over de vraag wat wij wel of niet allemaal precies
binnen Nederland moeten doen. Gelukkig wordt nu Kamerbreed naar oplossingen
gezocht op een grensoverschrijdend niveau en niet alleen naar maatregelen
binnen Nederland die resultaten hebben achter de komma. Wij willen graag resultaten
voor de komma.De voorzitter:Gaat deze discussie niet over een andere begroting?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Collega Te Veldhuis heeft het recht om dit op te werpen. Er
zijn gelukkig meer partijen dan de VVD die tot de conclusie zijn gekomen dat
het een internationaal vraagstuk betreft. De VVD heeft daar niet het patent
op. Alles wat met nationale doelstellingen te maken heeft, is meer dan alleen
boekhoudkundig opereren.De heer Te Veldhuis (VVD):Wij moeten nationaal doen wat wij kunnen, maar wel in alle evenredigheid
ten opzichte van ons omringende landen. De extra maatregelen die wij kunnen
genereren met eigen technieken en technologieën, waardoor de Nederlandse
milieugulden meer rendement oplevert, moeten wij vooral niet nalaten. Als
wij binnen het Koninkrijk gratis grondstoffen hebben in de vorm van zonne-energie,
moeten wij die proberen om te zetten in nuttige technieken en technologieën.Voorzitter! Tot slot. Als ik op drie jaar beleid terugkijk, zie ik dat
er op veel gebieden nog veel moet worden gedaan. Ik heb daar voorbeelden van
genoemd. Er is in de afgelopen drie jaar ook een aantal fundamentele wijzigingen
in gang gezet, zoals de opzet en aanzet voor structurele sanering van de overheidsfinanciën
op met name de Antillen – IMF, Van Lennep – de sanering van het
justitieel en politieel apparaat op Aruba, alsmede betere wetgeving daarvoor –
de commissie-De Ruiter – de oprichting van een kustwacht om met name
de internationale criminaliteit beter te tackelen, de wederopbouw van Sint
Maarten na de orkaan, de komende structurele organisatie en reorganisatie
van KabNA en, last but not least, het vergroten van de betrokkenheid van andere
Nederlandse ministers bij de koninkrijksverhoudingen. Dat is weer goed voor
de cohesie van het beleid binnen het Koninkrijk. Dank daarvoor. Ik vind dat
het werk van minister Voorhoeve verdere uitbouw en navolging verdient.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! "Tropical islands ... they still hold their magic". U hoort
het, een verschil in toonzetting tussen woordvoerders. Ik citeer de ongekroonde
koning van Saba, Will Johnson in zijn boek "For the love of Sint Maarten".
Hij kan het weten! Iedere keer weer krijg ik, maar ik neem aan ook mijn collegae,
er een vleugje van mee.Aan deze en gene zijde van de oceaan staan verkiezingen voor de deur.
Personele veranderingen zijn haast onvermijdelijk. Ik hoop dat men desondanks
op de ingeslagen wegen voort kan gaan en dat er geen terugval komt. Wat wij
willen bereiken, is toch uiteindelijk een hechte koninkrijksband tussen autonome
rijksdelen, die ieder voor zich de verantwoordelijkheid voor hun eigen huishouding
kunnen en zullen dragen en die ook de elementaire beginselen, genoemd in artikel
43 van het Statuut, koesteren.Zeer onlangs kreeg ik een rapport van een Arubaanse werkgroep onder ogen,
gewijd aan de integriteit en deugdelijkheid van bestuur. De titel was "Calidad",
oftewel "Kwaliteit". Ik noem belangenverstrengeling, andere kwetsbaarheden
in politiek en bestuur, politieke partijen en de eventuele subsidiëring
daarvan, openbaarheid en integriteit en beroepsprocedures conform de Algemene
wet bestuursrecht. Al deze onderwerpen komen daarin uitvoerig aan de orde.
Een aantal jaren geleden zou zo'n stuk nog niet geschreven zijn. Dat is nu
wel gebeurd. Ik vind dat hoopgevend en blijf dat ook hoopgevend vinden, alhoewel
ik me realiseer dat je nooit te vroeg moet juichen, zeker tegen de achtergrond
van datgene wat de heer Te Veldhuis ter sprake heeft gebracht: de rechtszaak
Eman-Mansour, waarover in Trouw gepubliceerd is. Het is derhalve de vraag
of het allemaal al zover is, maar men denkt er in ieder geval over na.Er is deze regeringsperiode veel gebeurd, zoals de referenda in de Antillen
en de schrapping van artikel 62 Statuut Aruba. Ik noem voorts de orkanen.
Gelukkig is er ook iets niet gebeurd: de beker van een vulkaanuitbarsting
op Saba of Statia is gelukkig aan ons voorbijgegaan. Ook vele rapporten zagen
het licht: Van Lennep, het IMF, De Ruiter, Lammers, Wawoe, Biesheuvel, het
UNDP, het NEI, herhaaldelijk Aarts en de rapporten over KabNA. En dan ben
ik nog onvolledig. Helaas moeten wij het nog steeds stellen zonder de nota
over de verhoudingen tussen de Caribische eilanden en Europa. De oorzaak ligt
nu weliswaar aan de overzijde, maar het blijft jammer. Ook kan er nog geen
bezinning op de huidige koninkrijksverhoudingen plaatsvinden aan de hand van
een regeringsnotitie.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Mevrouw Scheltema bevestigt nu weer dat het
probleem met het rapport over de positie van het Caribisch gebied aan de overzijde
ligt. Daar is vanuit het Contactplan al in januari 1996 om gevraagd. Het duurde
echter tot februari 1997 voordat Buitenlandse Zaken het rapport naar de andere
kant heeft gestuurd. Dat heeft dus ruim een jaar geduurd. Het is nu oktober.
Vindt mevrouw Scheltema het dan terecht dat er nu gezegd wordt dat de oorzaak
bij de Antillen ligt? Ik denk dat de eerste fout is gemaakt bij Buitenlandse
Zaken. Buitenlandse Zaken had dat rapport veel eerder gereed moeten maken
en naar de overkant moeten sturen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het heeft überhaupt erg lang geduurd. Ik ben dat met mevrouw Mulder
eens. Ik heb ook gezegd dat de oorzaak nu, op dit moment, aan de overzijde
ligt. Ik heb echter geen zin in verder zwartepieten.Ik vind wel dat beide rapporten – het rapport over de verhoudingen
tussen de Caribische eilanden en Europa en het rapport over de koninkrijksverhoudingen –
in hun onderlinge samenhang moeten worden bezien. Bij de bespreking van de
LGO-problematiek bleek nog eens hoezeer het Statuut geënt is op een situatie
waarin nog geen rekening werd gehouden met Europa. In artikel 25 van het Statuut
is een vetorecht opgenomen. Dat zou in dat licht toch ook eens terdege moeten
worden bezien. Het is nu te onduidelijk hoe dat artikel gebruikt moet worden
in de Europese verhoudingen. Het kan daardoor, ook aan de overzijde, frustraties
oproepen. Is de minister bereid om dat mee te nemen in de notitie die nu –
helaas – nog in voorbereiding is?Voorzitter! Ik wil het overleg over de algemene LGO-situatie op dit moment
niet overdoen, maar ik wil wel even in herinnering brengen dat ik met anderen
heb aangedrongen op overleg met de Antillen en Aruba op dit punt. Wij moeten
eventueel met compenserende maatregelen een oplossing zien te vinden. Het
is jammer dat wij niet over een meer volwassen financieringsverhouding met
minder betutteling kunnen spreken. Ik doel daarbij op programmafinanciering,
zoals de commissies-Wawoe en -Biesheuvel nu voorstellen. Heeft gezaghebber
Richardson gelijk als hij in een vraaggesprek met Trouw suggereert dat de
minister daar niet erg voor voelt? En is dat misschien de reden voor de traagheid?Minister Voorhoeve:Voorzitter! Ik wil dit misverstand meteen uit de wereld helpen. Dat bericht
van de heer Richardson was nergens op gebaseerd.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dan is het goed dat het hier rechtgezet is.Voorzitter! Ik trof bij de beantwoording van de vragen nog het formaat
van financieringsverzoeken aan. Ik moet zeggen dat dit van mij niet de beknoptheidsprijs
krijgt. Het hemd wordt van het lijf gevraagd. Ik vraag de minister of het
niet een onsje minder kan. Ik acht het een uitstekend idee om de evaluatie
meer op afstand van KabNA uit te laten voeren, maar is dat al wat meer dan
een brainwave? Ook ik wil natuurlijk zo langzamerhand weten hoe het met het
solidariteitsfonds zit en ook ik wil dat dit fonds nu tot een afronding komt.Voorzitter! Tijdens de financieel-economische beleidsdialoog van begin
september is met de Nederlandse Antillen de afspraak herbevestigd dat het
SAP integraal zal worden uitgevoerd. Tegelijkertijd werd toen ook regeringsoverleg
met het IMF over een eventuele aanpassing aangekondigd. Betekende dit toen
nog wel integrale invoering, maar nog iets extra's erbij? Dit schreef ik allemaal
zondag, maar daarna kwam de brief van 27 oktober; daarin stond dat datgene
wat in de beleidsdialoog geschreven was, gewoon niet waar is en dat het allemaal
niet meer loopt. Kan de minister verduidelijken wat er in die maand precies
gebeurd is waardoor er een totaal ander bericht is gekomen dan het bericht
waarop ik mij eerder, drie dagen geleden, op grond van de financieel-economische
beleidsdialoog baseerde?In een bijdrage voor een symposium heeft Don Martina gesproken over een
noodsituatie aan de vooravond van de 21ste eeuw en heeft hij een overbruggingskrediet
bepleit, bovenop het Sociaal noodprogramma. Ik vraag mij af of de regering
daar indirect enigszins aan tegemoet wil komen met een nieuwe loot aan de
stam, een Antilliaans FES, een fonds voor financieel-economische structuurversterking,
waarin Nederland op korte termijn 25 mln. stopt; als het een beetje meezit,
komt er wellicht nog 25 mln. bij. Waarvan hangt die laatste 25 mln. precies
af? Moet eerst het Nederlandse bedrijfsleven bereid gevonden worden om te
investeren of kunnen de financiële voordelen ook op andere wijze worden
behaald? Hoe groot is de belangstelling bij ons bedrijfsleven? Is de aansturing
via een taskforce geheel een aangelegenheid voor de Nederlandse Antillen?
Is al eerder ervaring opgedaan met de bindende adviesrol voor de Inter-American
Development Bank? Is op dat punt wellicht elders ervaring opgedaan?De economische situatie, het onvermogen om werk te vinden en de drugsproblematiek
maken dat een niet onaanzienlijk aantal Antillianen de weg naar Nederland
zoekt. Dat wordt niet altijd een success-story; integendeel. De verhoudingsgewijs
hoge criminaliteitscijfers spreken boekdelen. Mijn grote zorg is niet alleen
dat deze ontwikkeling in Nederland natuurlijk niet prettig is, maar ook dat
zij de Antillen steeds meer dreigt te stigmatiseren. Daarom is het goed dat
in beginsel inburgeringseisen zullen worden gesteld – ik hoor overigens
graag van de minister wie daar nu buiten zullen vallen – en dat in de
Antillen zelf een inburgeringstraject kan worden gevolgd. Hoe werkt overigens
het voorlichtingscentrum? Heeft de minister daar enig zicht op? De fractie
van D66 wil de uitwerking van deze maatregelen afwachten en bepleit voorshands
geen verdergaande beperkingen van de toegang tot Nederland.De drugsproblematiek op de Nederlandse Antillen is groot. Natuurlijk is
dat een zaak voor de Antillen zelf, maar de verloedering die er het gevolg
van is en de trek naar Nederland die erdoor wordt gestimuleerd, rechtvaardigt
extra aandacht. De tot nu toe vooral incidentele hulp wordt vooral gestopt
in concrete voorzieningen, zoals huisvesting. Daarmee zijn de minstens zo
belangrijke begeleiding van verslaafden en de preventie echter niet geholpen.
Gelet op het belang daarvan, vraagt de D66-fractie zich af of, al dan niet
vanuit de KabNA-begroting, meer structurele hulp kan worden geboden. Wellicht
biedt het Sociaal noodprogramma nog mogelijkheden. In ieder geval tot voor kort was immers slechts 25 mln. van de bestemde 75 mln. gebruikt.Ik kom toe aan Koraal Specht. De alarmerende situatie in de gevangenis
hebben wij tijdens het AO van vorige week besproken en is ook helder uiteengezet
in het rapport-Paula. Hoewel het een interne Antilliaanse aangelegenheid betreft,
zijn de mensenrechten zozeer in het geding dat ook de D66-fractie vindt dat
hier niet langer lijdzaam mag worden toegezien. Noodmaatregelen achten wij
onvermijdelijk. Ik ga echter iets minder ver dan collega Van Oven, omdat ik
de noodmaatregelen vooral wil zoeken in barakken, verbeterde bewakingsmogelijkheden
en eventueel het op enigerlei wijze isoleren van de grootste raddraaiers op
de Antillen zelf.De heer Van Oven (PvdA):Hoe wilt u dat isoleren op de Antillen zelf dan doen? Daar moet u dan
toch concrete plannen voor hebben?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb het u straks gevraagd en u zag zelf wellicht ook nog mogelijkheden.
Als wij beginnen met noodbarakken, is het toch heel goed denkbaar dat wij,
afhankelijk van de grootte ervan, een of twee van die barakken terzijde stellen
en er een apart regime instellen? Dat moet mogelijk zijn, naast de andere
maatregelen die u voorstelt, zoals reparatie aan de gevangenis.De heer Van Oven (PvdA):Ik luister met u naar de minister.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Over Aruba zeg ik dit keer niet zoveel. Het gaat economisch gezien goed,
dus zijn er weinig problemen. Op het terrein van de rechtshandhaving, waar
wij in het verleden veel over hebben gesproken, zijn aanmerkelijke verbeteringen
opgetreden, ook in de wetgeving, waarvoor de D66-fractie veel waardering heeft.Slechts de kustwacht baart nog wat zorgen waar het het vinden van Arubaanse
menskracht betreft. Dat zelfs een onvolledige kustwacht al ontzag inboezemt,
mag er toch niet toe leiden dat daarmee wordt volstaan. Een blijvende grote
inzet van Nederland is toch ook niet wat door ons wordt gewenst!De situatie van de luchthaven van Sint Maarten is penibel, zo blijkt uit
de brief die mij zojuist bereikte. Er is surseance van betaling voor de luchthaven
en als geen overeenstemming met de Italiaanse bank te bereiken is, wordt een
faillissement onvermijdelijk. Wat betekent dat voor het voortbestaan van het
vliegveld?Ik vind het zelfbouwplan van de PvdA aardig, niet alleen voor Sint Maarten.
Met anderen vraag ik mij af of het niet gefinancierd kan worden uit de KabNA-begroting.Het is in deze tijd toch gewoon niet te verkopen dat Statia nog steeds
zonder behoorlijke drinkwatervoorziening is? Er wordt al jaren over gepraat,
maar er gebeurt niets of te weinig. Hoe daarin nu toch eindelijk verandering
te brengen?Tot slot: KabNA naar BiZa, dat symboliseert de eenheid van het Koninkrijk,
maar dat moet dan wel in de naam van het departement tot uitdrukking komen.
Waarom de boreling op de formatie laten wachten? Eén bevalling lijkt
mij genoeg. Ik kan u zeggen: ik heb ervaring.Bewust spreek ik mij nog niet definitief uit voor een minister of een
staatssecretaris belast met Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken. Ik
vind dat er iets voor de formatie moet overblijven. Uit eerdere interrupties
moge echter duidelijk zijn dat mijn gevoelen wel gaat in de richting van een
aparte minister of in ieder geval ministerspost. Ten eerste vanwege de emoties
die worden opgeroepen bij de Antillen en bij Aruba. Ten tweede vanwege de
coördinerende taak ten opzichte van de andere ministers, een van de belangrijkste
taken van de minister. Ten derde meen ik eigenlijk dat de minister het er
heel goed bij kan doen als wat andere taken naar een staatssecretaris worden
afgestoten.De heer Van Oven (PvdA):Een minister of een ministerspost maakt nogal wat uit. Een minister, dat
betekent onmiskenbaar de minister van Binnenlandse Zaken en van constitutionele
zaken, of hoe men hem ook wil noemen. Een ministerspost zou kunnen betekenen
een minister zonder portefeuille op het departement of op een ander. Mevrouw
Scheltema kan nu wel zeggen dat zij nog wat voor de formatie wil overlaten,
maar de ervaringen van de afgelopen jaren hebben nu juist tot het voorstel
van integratie van KabNA bij Binnenlandse Zaken geleid.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik zal mij zorgvuldiger uitdrukken. Als ik aan een ministerspost denk,
denk ik niet aan een minister zonder portefeuille. Ik vind zo'n vrij zwevende
minister eerlijk gezegd niets, omdat de ondersteuning van die minister bij
het ministerie van Binnenlandse Zaken is ondergebracht. Je krijgt dan de uiterst
merkwaardige situatie dat er én een minister van Binnenlandse Zaken
is die terugvalt op het departement én een minister zonder portefeuille
die ook op dat departement terugvalt. Wij hebben daar ervaring mee en het
bevalt niet altijd even goed. Ik denk dan ook dat het veel beter is dat de
minister van Binnenlandse Zaken die taak krijgt en dat hij wat van de huidige
taken, bijvoorbeeld de brandweer, aan een staatssecretaris overlaat.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ook dit keer spreek ik mede namens de fracties van de RPF
en de SGP.Naar het zich laat aanzien, is dit het laatste begrotingsdebat met de
laatste zelfstandige minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken.
Het is de verdienste van deze minister dat KabNA ten principale wordt geïntegreerd
in het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het is goed dat dit ook de instemming
heeft van de Nederlandse Antillen en Aruba.Er is al het nodige gezegd over de toekomstige positie van een bewindspersoon.
Ik wil daaraan geen sterke uitspraken toevoegen. Ik zeg wel toe dat, als ik
ooit bij de formatie word betrokken, ik met een prachtig voorstel zal komen.
Zolang dat niet het geval is, heb ik niet veel behoefte aan krachtige uitspraken.Mevrouw Scheltema wees in een interruptie heel verstandig op de coördinerende
verantwoordelijkheid, zeker gelet op de ontwikkeling in de laatste jaren,
van de eerstverantwoordelijke minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
zaken. Daaraan voeg ik het volgende argumentje toe. Ik vind het toch een wat
rare figuur om een staatssecretaris te zien opereren naast gevolmachtigd ministers
in een ministerraad. Ook dat is een argument van gelijkheid
binnen het Koninkrijk. Verder wacht ik rustig de formatie af.Overigens is het op dit moment niet veel meer dan een bestuurlijke reorganisatie.
Immers, de verplichtingen ingevolge de koninkrijksband én de financieel-economische
problemen van in het bijzonder de Nederlandse Antillen zullen ook de komende
jaren onverminderd alle aandacht vragen. Wel markeert deze reorganisatie eens
temeer de duurzame verbondenheid van de landen van ons Koninkrijk.Tegen deze achtergrond is de vraag gewettigd of de nog altijd in voorbereiding
zijnde gespreksnotitie over toekomstige verhoudingen tussen de drie landen
van het Koninkrijk nog wel zin heeft. Daar is verleden jaar in een motie,
ingediend door de heer Te Veldhuis, maar – en ik hoop dat men de stijgende
verbazing in mijn stem verneemt – medeondertekend door de heer Van Oven
en zelfs mevrouw Scheltema, om gevraagd. Die notitie zou moeten gaan over
toekomstige modellen binnen het Koninkrijk. Daarbij sprak de eerste indiener,
de heer Te Veldhuis, zelfs nog onbekommerd over zelfstandigheid van de Nederlandse
Antillen en Aruba. Kunnen wij niet beter vooruitkijken in plaats van achterom?
Daar het net iets te ver gaat om te vragen om een motie van collega's niet
uit te voeren, volsta ik met de vraag welke ambitie de minister nog wil toekennen
aan een dergelijke discussie.Onmiskenbaar zijn de transatlantische koninkrijkscontacten de laatste
jaren intensiever geworden. Dat geldt niet alleen voor de parlementaire gedachtewisselingen,
maar ook voor de gegroeide betrokkenheid van vakministers en de benutting
van de expertise van bijvoorbeeld de VNG. Deze nauwere vervlechting van interne
koninkrijksverhoudingen kan ook de materiële inhoud van het zo vaak gebruikte
autonomiebegrip vernieuwen. Het kan nu minder gaan om een gekoesterde zelfstandigheid
tegenover elkaar en meer om een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor elkaar,
vanzelfsprekend met behoud van wederzijds respect.Het ziet ernaar uit dat de in het verleden nog gedachte algehele herziening
van het Statuut naar de toekomst wordt verschoven. Andere zaken vragen eerst
aandacht. In de toelichting op de begroting wordt erop gewezen dat een partiële
herziening van het Statuut bevorderd kan worden, i.c. een beperkte uitbreiding
van koninkrijkstaken op terreinen, zoals de maritieme rechtshandhaving en
de rechtspraak. Ik vraag de minister om daartoe het initiatief te nemen en
in elk geval de discussie daarover te bevorderen. Wij horen het namelijk al
jaren, maar er gebeurt niets.Voordat ik een aantal concrete beleidspunten aansnijd, nodig ik de minister
uit om een begin van een soort nabeschouwing te geven over de afgelopen drie
jaar. Toen wij verleden week spraken over onder andere Koraal Specht, is mij
opgevallen dat de ministeriële toonzetting robuuster (een term van de
minister van Defensie) was dan voorheen. Raakt zijn geduld op en maakt hij
zich met mij zorgen over de traagheid in tal van dossiers en het gebrek aan
daadwerkelijke coöperatie aan de overzijde? Is, alles overziende, het
bestuur niet alleen deugdelijker, maar ook daadkrachtiger en effectiever geworden,
zo is mijn wat retorische vraag.Buitengewoon zorgwekkend is de financieel-economische situatie van de
Antillen. Er is daar sprake van een economie van ongeleide krimp: negatieve
economische groei, stijgende inflatie, sterk dalende koopkracht en afnemende
werkgelegenheid. Veel van wat de heer Te Veldhuis daarover zei, heeft mijn
instemming, maar ik zou toch voor een andere toonzetting willen kiezen. Het
kan en mag niet zo zijn – om een paar voorbeelden te noemen –
dat bevolkingsgroepen op Curaçao verpauperen, dat kinderen zonder eten
op school komen en dat de sociale cohesie nog meer wordt aangetast. Want dat
gebeurt, mijnheer Te Veldhuis. Waarom spreekt u daar niet over? Dat hoort
ook bij het verhaal, bij de werkelijkheid van Curaçao. De Antillen
hebben het afgelopen jaar een koopkrachtverlaging te zien gekregen, die hier
in Nederland bij wijze van spreken een revolutie zou veroorzaken.De heer Te Veldhuis (VVD):De heer Van Middelkoop spreekt mij rechtstreeks aan. Vanwege datgene wat
hij noemt, pleiten wij ervoor om het geld dat beschikbaar is op de Antillen,
niet meer voor 65% uit te geven aan de betaling van ambtenaren, maar om een
flink deel van dat geld te besteden aan onderwijs, aan opheffing van achterstanden
in wijken, aan projecten voor de jeugd en aan al dat soort zaken. En dus het
geld niet meer versleutelen via de publieke sector, maar juist diepte-investeringen
doen in de maatschappij. Daar moet je soms harde maatregelen voor treffen.
Ik zie graag dat de heer Van Middelkoop daar een keer een harde uitspraak
over doet. Hij probeert ons nu iets in de schoenen te schuiven, alsof wij
er geen gevoel voor hebben. Met de maatregelen die wij aangeven, proberen
wij juist om dit probleem op te lossen. De heer Van Middelkoop somt de problemen
alleen maar op.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik som helemaal niets op. Ik geef een schets van de financieel-economische
situatie van de Antillen. Ik voeg daaraan toe dat datgene wat u daarover zei,
namelijk dat je niet al te snel moet weglopen van gemaakte afspraken, mijn
instemming heeft, maar dat mijn toonzetting een andere is. Om u één
keer te citeren: een man een man, een woord een woord. Ik zal dat niet al
te vaak doen. Ik vraag ook aandacht voor de sociale werkelijkheid van de Antillen.De heer Te Veldhuis (VVD):Daarbij zei u: mijnheer Te Veldhuis. Alsof de VVD daar niet aan denkt!
Ik heb de projecten opgesomd waaraan naar ons idee het geld besteed zou moeten
worden in plaats van het uit te geven aan ambtenaren.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat mag u zeggen, maar u weet evengoed als ik dat u dan al heel snel in
de autonomie van de Antillen treedt. Zoals wij hier staan, hebben wij te maken
met afspraken met het IMF, met Nederlandse garanties die voor een en ander
zijn gegeven, en met de noodzaak voor de Antillen zelf om hun zaken op orde
te brengen en daarin hun prioriteiten te kiezen. Daar mag u niet al te veel
in voorschrijven.De heer Te Veldhuis (VVD):Wij hebben helemaal niets voorgeschreven. Wij hebben het "smeergeld" op
tafel gelegd om de ombuigingen mogelijk te maken. Er zijn afspraken tussen
de Nederlandse Antillen en het IMF gemaakt om de omslag te maken naar een
ander uitgavenpatroon voor de beschikbare middelen. Om de
pijn daarvan op te vangen, heeft Nederland ongeveer 200 mln. op tafel gelegd,
als "smeergeld" voor die overgang. Nederland doet dus wel degelijk een heleboel.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik zal het niet ontkennen. Het moet ook vooral zo doorgaan. Dat hebben
wij met elkaar gesteund.Voorzitter! De tweede financieel-economische beleidsdialoog van 8 september
jl. belooft nieuw beleid, maar onduidelijk blijft hoe die neerwaartse spiraal
wordt gestopt. Wat verwacht de regering van de met het IMF tot stand te brengen
aangepaste versie van het structureel aanpassingsprogramma? Tegen mevrouw
Scheltema zeg ik dat ik dit niet op zondag heb geschreven, maar een paar dagen
eerder, namelijk op vrijdag. Maar ook ik moet constateren dat een deel van
dit soort vragen al wat verouderd begint te raken. Ik ga toch maar even door.
Van onze Antilliaanse collega's – ook tegenover hen hebben wij verplichtingen –
hoorden wij dat de ruimte die het SAP biedt om leningen te sluiten op de eigen
kapitaalmarkt, niet benut kan worden, omdat die markt verzadigd is. Dat was
dus een paar weken geleden. Ik geef het maar door. Er zouden derhalve geen
middelen zijn om het SAP te financieren. Zoals bekend, lopen ook de eigen
inkomsten terug. Men vroeg derhalve om koninkrijkshulp in de vorm van een
zogenaamd overbruggingskrediet. Ik zet mij daar niet onmiddellijk achter,
want het is mij wellicht iets te gemakkelijk. Toch heb ik graag een reactie
van de minister op die noodkreet, zoals ik het maar zal noemen. Zo werd het
immers wel geformuleerd.Een deel van de beschikbare ontwikkelingssamenwerkingsgelden wordt ondergebracht
in een fonds voor economische structuurversterking. Vooralsnog gaat het om
25 mln. Kan het daarbij blijven, zeker nu wij de beroerde uitkomst van de
LGO-onderhandelingen kennen? Ziet de Nederlandse regering mogelijkheden Europese
steungelden te vinden en is zij eventueel bereid zelf extra middelen beschikbaar
te stellen? Ik meen dat zij, gelet op het teleurstellende LGO-onderhandelingsresultaat,
daartoe verplicht is. Nederland is niet alleen opgekomen voor Antilliaanse
en Arubaanse belangen, maar evenzeer voor hun rechten en legitieme verwachtingen.
Nu die slechts ten dele worden gehonoreerd, dient het verlies ook ten dele
door Nederland te worden gedragen.Wat doet het kabinet concreet, zoals toegezegd in de beleidsdialoog, om
Nederlandse bedrijven aan te moedigen, meer te investeren in de Nederlandse
Antillen? Daar zal het in de toekomst echt voor een deel om moeten gaan. Zijn
er resultaten te melden van de actiepunten, voortvloeiend uit het seminar
"Samen in de markt", dat VNO-NCW een jaar geleden belegde? Ik heb ernaar geïnformeerd
en de klacht van het Nederlandse bedrijfsleven is dat er bij Economische Zaken
noch bij KabNA een aanspreekpunt is om bedrijven die willen, verder te helpen.
Wat wordt daaraan gedaan?De heer Van Oven (PvdA):Waarom moet die schade als gevolg van het LGO-besluit gedeeltelijk door
Nederland worden gedragen? Het gaat toch om de consequenties van een besluit
dat de landen van de Europese Unie in volle vrijheid hebben genomen? Hierdoor
zijn verwachtingen gewekt en de herziening van het LGO-besluit is de oorzaak
van de schade die wordt geleden.De heer Van Middelkoop (GPV):Wilde u het bij deze constatering laten?De heer Van Oven (PvdA):Nee. Het betekent dat de vraag om schadevergoeding in de eerste plaats
naar de Europese Unie moet gaan, en niet naar Nederland. Ik hoorde u zeggen
dat het althans ten dele door Nederland behoort te worden opgevangen. Wat
is hiervan de redengeving?De heer Van Middelkoop (GPV):Ik praat niet over schadevergoeding, omdat ik niet inzie hoe die moet
worden gegeven. Er moet wel een extra inspanning komen om de geleden economische
schade, zoals verlies aan werkgelegenheid, op een of andere manier te compenseren.
Ik gebruik liever de term compensatie, want je moet waarschijnlijk heel andere
middelen gebruiken dan het LGO-besluit mogelijk maakt. Ik heb in mijn bijdrage
eerst aan de regering gevraagd na te gaan of er wellicht Europese steungelden
zijn te vinden. Er zijn vele potjes in Brussel, zoals u weet, die iets van
compensatie kunnen betekenen. Als dit niet lukt, leg ik een deel van de verplichting
bij de Nederlandse overheid zelf. Nederland heeft zich tien jaar geleden buitengewoon
sterk gemaakt voor het LGO-besluit. Dit is ook tot stand gekomen en op grond
hiervan is men op de Antillen en Aruba gaan investeren. Nederland heeft de
afgelopen twee jaar onderhandeld met argumenten van rechtmatigheid, van juistheid
van het LGO-besluit, en tegen de partners gezegd dat het goed is om op deze
manier verder te gaan. Er is nu een nederlaag geleden; dit is ook voor mij
een voldongen feit. Nu er in die toon over is gesproken, vind ik dat het een
binnenkoninkrijksaangelegenheid is geworden. Nederland moet tegen de Antillen
en Aruba zeggen: wij zijn voor een rechtmatige zaak opgekomen en zijn er helaas
niet in geslaagd, want wij hebben het niet alleen voor het zeggen in Europa,
maar wij zullen bekijken of wij wellicht ten dele de ellende die is veroorzaakt,
kunnen opvangen. Dat is toch niet onredelijk?De heer Van Oven (PvdA):Ik zie de logica er niet van. Als de Europese Unie een besluit neemt dat
mogelijkheden voor de Antillen en Aruba en andere LGO's geeft en deze vervolgens
door herziening van het LGO-besluit frustreert, is het naar mijn mening in
de eerste plaats aan de Europese Unie om compensatie te verlenen. U zegt nu
dat, als dit niet lukt, het maar binnen het Koninkrijk moet gebeuren. Ik ben
bang dat u dan in de praktijk een internationaal probleem verplaatst naar
een koninkrijksprobleem. Daar zou ik niet voor voelen.De heer Van Middelkoop (GPV):Misschien kan ik het nog op een andere manier benaderen. Waarom hebben
wij een LGO-besluit? Waarom kent het EU-verdrag een hierop betrekking hebbende
titel? Niet alleen Nederland, maar ook andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk,
vinden dat zij een zekere verplichting tegenover de LGO-gebieden hebben omdat
zij er een bijzondere band mee hebben. Dit is gematerialiseerd in LGO-besluiten,
dus ook met het morele argument dat wij verplichtingen hebben. Deze verplichtingen
zijn binnen Europa niet nageleefd op een wijze die Nederland wilde. Wij hebben
op dit punt ons verlies te nemen, maar die verplichting blijft
bestaan. Als Europa deze onvoldoende nakomt, blijft binnen ons Koninkrijk
de verplichting bestaan die wij hebben tegenover de Antillen en Aruba. Dat
is mijn redenering.De heer Van Oven (PvdA):Binnen het Koninkrijk bestaat een algemene verplichting tot hulp en bijstand.
Dit is in het Statuut neergelegd. Het gaat mij echter veel te ver om dit af
te leiden uit het mislukken van een operatie die welbewust in Europees verband
is opgezet en vervolgens is teruggedraaid.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat hebt u een paar keer gezegd. Nederland is opgekomen voor een volstrekt
legitieme zaak, zelfs met het argument dat datgene wat de Europese Commissie
wil, eigenlijk in strijd is met het EU-verdrag. Wij hebben echter bakzeil
moeten halen. Ik vind dat je dan niet tegen de Antillen en Aruba kunt zeggen:
het spijt ons, wij hebben het niet gehaald en dat is hele verhaal. Nee, er
is een extra argument voor hulp en bijstand ontstaan doordat wij in Europa
onze zin niet hebben gekregen.De voorzitter:Dit punt lijkt mij voldoende behandeld.De heer Van Middelkoop (GPV):Er moet ook duidelijkheid komen over de projectfinanciering, waarbij Nederland
garant staat voor de financiering van de zogenaamde onrendabele top. Ik voer
dit op, omdat mijn collega's er heel vaak over spreken en ik langzamerhand
ook het naadje van de kous wel eens wil weten. De kritiek richt zich op de
daaraan gekoppelde eis van aandelenbezit en participatie in raden van commissarissen.
Een en ander schijnt overigens in strijd te zijn met de richtlijnen terzake
die DGIS hanteert voor projectfinanciering. Graag verkrijg ik opheldering
hierover.Veel materiaal is beschikbaar gekomen over de personele samenwerking.
Ik noem het UNDP-rapport "Working together" en de nota van de minister van
16 september. Passend bij de beoogde overgang van projecthulp naar programmahulp
is de UNDP-aanbeveling om een budgettair onderscheid aan te brengen tussen
koninkrijkszaken of -taken en waarborgsituaties enerzijds, en ontwikkelingssamenwerking
anderzijds. Mijn vraag nu is of de minister bereid is langs deze lijn in het
nog te voeren overleg verder te werken.Een laatste vraag over samenwerkingsprogramma's: wat doet de minister
met de aanbeveling van het ministerie van Buitenlandse Zaken om de evaluatiefunctie
op enige afstand van KabNA te plaatsen, bijvoorbeeld in de vorm van een zelfstandige
inspectie?Ten slotte nog een paar losse onderwerpen. De begroting biedt ruimte voor
financiële steun ten behoeve van drugsverslavingshulp. Het gaat eventueel
om eenmalige investeringen. Het risico ontstaat dat het resultaat zal zijn:
keurig opgeknapte gebouwen die leeg blijven, omdat er verder geen geld meer
is. Nu er veelbelovende initiatieven op Curaçao worden ontwikkeld in
samenwerking met het Evangelisch centrum voor verslaafden De Hoop uit Dordrecht,
wil ik de minister vragen zich in te zetten voor structurele financiering.
Graag verkrijg ik een reactie.Ik zeg dank voor de inspanning om het asfaltmeer op Curaçao op
te ruimen. Ik begrijp dat een Amerikaans en Zweeds bedrijf én Afvalverwerking
Rijnmond in de startblokken staan. Wanneer beginnen de eerste opruimwerkzaamheden?Voorzitter! De Amigo van 27 augustus besteedde aandacht aan de oprichting
van een volcano seismic observatory ter bewaking van Saba en Sint Eustatius.
Nederland zou dit willen bekostigen. Wat nog ontbreekt, is een rampenplan.
Zonder van Montserrat een schrikbeeld te maken, wil ik toch vragen een en
ander te bespoedigen. Wat is de stand van zaken? Mevrouw Scheltema merkt dat
ook mijn contacten met de heer Johnson niet geheel zonder vrucht zijn gebleven.Nog een opmerking over het solidariteitsfonds. Aan de lijdensweg van het
wetsvoorstel moet nu eens een einde komen, wat de minister overigens zelf
al vorig jaar zei; linksom of rechtsom. Wil de minister de nota naar aanleiding
van het eindverslag nog dit jaar aanbieden? Zo nodig zullen wij dat met een
motie bekrachtigen.Ten slotte nog een excuus aan Aruba en de heer Aarts, die qua aandacht
er dit jaar helaas zeer bekaaid af moeten komen. Wij wachten nog op het laatste
rapport van de heer Aarts en dan zullen wij er misschien wat meer aandacht
aan geven. Eén opmerking slechts: op de valreep ontvingen wij het rapport
"Deugdelijkheid van bestuur", onder de titel "Kwaliteit". Hoewel het grotendeels
gaat over autonome Arubaanse aangelegenheden, raakt het ook aan koninkrijksverplichtingen.
Mogen wij te zijner tijd een commentaar ontvangen van de koninkrijksregering?De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! Ik zal proberen snel de verschillende thema's
te behandelen. Ik zal daarbij proberen een en ander samen te vatten. Op punten
waarover nog veel meer te zeggen zou zijn, zal ik schriftelijk nader ingaan.Ik begin met de leidraad voor het beleid. Wat moet de Nederlandse regering
tot richtsnoer zijn in haar omgang met de koninkrijkspartners? Het lijkt mij
dat de beste leidraad is: beleid dat is gericht op de versterking van hun
eigen zelfstandigheid. Op die manier vat ik het begrip "autonomie" ook op.
Autonomie moet niet worden opgevat in de zin van juridische competentie waarbij
het niet meer om praktische oplossingen gaat, maar om de vraag wie waarvoor
competent is. Het gaat om de vraag hoe het bestuurlijk handelen op de Nederlandse
Antillen en Aruba zo kan worden versterkt, door bestuur en politiek aldaar
en door hulp en bijstand vanuit Nederland, dat ook de zelfredzaamheid van
deze maatschappijen wordt vergroot. Dan doel ik op zelfredzaamheid in de zin
van het effectief aanpakken van de ernstige problemen waarmee men kampt. Die
problemen zijn niet gering. Verschillende sprekers zijn daarop ingegaan. Ik
vat het samen in: de ernstige sociaal-economische problemen aan de onderzijde
van de maatschappij, de handhaving van de rechtsorde en de versterking van
de bestuurskracht. Stel dat ik de ruim drie jaar ervaring die ik heb opgedaan
in de koninkrijksbetrekkingen moet samenvatten in het kernprobleem waarmee
wordt geworsteld. Dan zou ik zeggen dat het kernprobleem niet
is het formuleren van beleidsdoeleinden, het formuleren van goed beleid op
hoog niveau van abstractie, maar de nitty-gritty van de uitvoering. Daar stokt
het vaak, dus bij het uitvoeren van overeengekomen beleid op een effectieve
en slagvaardige manier. De wil is steeds te prijzen. De wens leeft om maatschappelijke
problemen op te lossen. Keer op keer dreigt het vast te lopen of dreigt het
trager te gaan dan iedereen wil vanwege de feitelijke uitvoering. Het mankeert
aan doortastend en slagvaardig bestuurlijk optreden op alle niveaus, van laag
tot hoog.Dit thema, de versterking van de zelfstandigheid, vinden wij terug in
de twee rapporten over de financiële relatie, het rapport van de commissie-Wawoe
en het rapport van de commissie-Biesheuvel. De rijksministerraad zal zich
binnenkort over beide rapporten buigen. De voorbereiding van een standpunt
daarover heeft wat meer tijd gekost dan was voorzien, vooral door de interdepartementale
coördinatie die nodig was. Er zijn heel wat verschillende ministeries
bij betrokken. Bovendien heeft over deze rapporten overleg plaatsgevonden
met beide regeringen. Zodra de ministerraad zich hierover heeft gebogen, zal
ik de Kamer het standpunt van de Nederlandse regering toezenden. Ik kan wel
verklappen dat ik de richting van beide rapporten van harte onderschrijf:
de grotere eigen financiële zelfstandigheid inclusief de nadruk op het
verbeteren, het versterken van de eigen financiële cyclus en de eigen
ontwikkelingsplanning. Dat zijn belangrijke, met elkaar samenhangende aspecten.Omdat ik op beide rapporten nog in een uitgebreid stuk zal terugkomen,
laat ik het hierbij. Het onderwerp programmafinanciering, dat in beide rapporten
wordt aanbevolen, is voor KabNA geen nieuw thema. De afgelopen jaren zijn
op een aantal terreinen al vormen van programmafinanciering met succes toegepast.
Een recente nieuwe loot aan deze stam is het Sociaal noodprogramma, dat in
het nu aflopende jaar een behoorlijke vlucht heeft genomen. Alleen al in 1997
is voor meer dan 20 mln. aan sociale noodprojecten in uitvoering genomen.
Ik zou meer voorbeelden kunnen noemen. Aan de wederopbouw van Sint Maarten
is de afgelopen anderhalf jaar al meer dan 100 mln. besteed. Hetzelfde bedrag
is nog voor toekomstige committeringen beschikbaar.De heer Van Oven (PvdA):Besluitvorming is voor 15 december voorzien. In hoeverre is deze datum
nog haalbaar? De Kamer moet de gelegenheid hebben om zich hier op een behoorlijke
wijze over te buigen.Minister Voorhoeve:Ik kan die haalbaarheid niet goed beoordelen. Ten eerste moet de ministerraad
het eens worden met het standpunt dat ik de raad voorleg. Ten tweede bleek
mij uit het gesprek met de ministerraad van de Nederlandse Antillen in september,
dat ook binnen deze raad nader overleg plaatsvindt over de manier waarop moet
worden omgegaan met de conclusies van het rapport van de commissie-Wawoe.
Binnen een aantal Antilliaanse departementen en in de discussie tussen de
landsregering en de eilandsregeringen is er nog een aantal geschilpunten.
Of wij op 15 december alles al zullen hebben afgerond, weet ik niet. Misschien
moeten wij ons op die datum beperken tot een algemeen kader, dat nader zal
worden uitgewerkt.Een aantal sprekers heeft de nadruk gelegd op goede financiële controle
en jaarrekeningen. De Antilliaanse rekenkamer is nog steeds onderbezet. Het
is tot nu toe moeilijk geweest om op lokale voorwaarden voldoende personeel
te vinden. Per 1 januari zal naar wij hopen een aanzienlijke personele versterking
worden gerealiseerd. Op het punt van de controle van jaarrekeningen zijn er
nog enkele achterstanden. Niet ieder eiland is even ver met de controle van
rekeningen. Over het algemeen bedraagt de achterstand enkele jaren. Bij sommige
rapporten zijn belangrijke gebreken in de financiële huishouding aan
het licht gekomen, waar de bestuurscolleges thans actie op nemen om de financiële
controle te versterken. Ook het ministerie van financiën van de Nederlandse
Antillen moet op een aantal punten versterkt worden. Door de heer Middelhoek
is daarover een rapport uitgebracht. Het Nederlandse ministerie staat het
Antilliaanse ministerie bij met personele steun.Er is gevraagd naar de evaluatie van projecten en programma's. Het is
nuttig om een evaluatie of monitoring van projecten te hebben die inhoudelijk
min of meer losstaat van de uitvoering. Daarmee krijg je een onafhankelijk
oordeel over de effectiviteit. Ik denk aan een samenwerkingsverband op dit
gebied met de evaluatie-eenheid van DGIS die ontwikkelingssamenwerkingsprojecten
evalueert en terzake grote ervaring heeft. Het lijkt mij niet verstandig om
in KabNA-verband een eigen evaluatie-eenheid te gaan opzetten. Het evalueren
van ontwikkelingsprojecten is een vak apart. Wij kunnen dan ook beter gebruik
maken van de deskundigheid van andere instellingen.Er is gevraagd of het wel verstandig is om in sommige projecten van Nederlandse
kant deel te nemen in de vorm van aandelenparticipatie. Dit is een discussie
apart. Ik zal dan ook nader in een brief uiteenzetten wat het beleid van KabNA
in dezen is. Er wordt mee beoogd om zoveel mogelijk bij te dragen aan projecten
die op een bedrijfsmatige leest kunnen worden geschoeid. Dat geldt ook voor
de onafhankelijkheid en de commerciële inslag van zo'n project. Het is
de bedoeling om zo'n project met een aandelenparticipatie van de grond te
helpen tillen. Ik weet dat dit in de Nederlandse Antillen soms discussies
oproept, omdat men daar iets achter zoekt, in die zin dat men denkt dat Nederland
een vinger in de pap wil houden. Het is niet zo dat KabNA zelf via aandelenparticipaties
in bedrijven zit mee te sturen. Daar waar wij een project met een aandelenparticipatie
van de grond helpen tillen, doen wij dat via een bedrijfsmatige tussenpersoon.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn toezegging om dit nog eens in
een brief uiteen te zetten. Voordat er nu weer een eigen KabNA-oplossing wordt
bedacht, om het maar even simpel te zeggen, herinner ik eraan dat mijn vragen
ook waren ingegeven door datgene wat ik heb gelezen van DGIS over de ontwikkelingspraktijk
à la Pronk. Ik wil graag dat daarnaar gekeken wordt, voordat binnen
het Koninkrijk weer iets aparts gecreëerd wordt.Minister Voorhoeve:Ik zal op het beleid van DGIS terzake ingaan. Ik sluit niet uit dat er
toch een accentverschil is dat mede wordt veroorzaakt door het feit dat wij
het hier over activiteiten binnen koninkrijksverband hebben
en niet over een relatie tussen donor en ontwikkelingsland. Het verschil in
kader kan soms ook een verschil in beleid verklaren.Mijnheer de voorzitter! De belangrijkste toets voor het sterker op eigen
benen staan van de Nederlandse Antillen is een buitengewoon zware toets, namelijk
de financieel-economische sanering. Als er iets de zelfredzaamheid van de
Nederlandse Antillen bedreigt, dan is dat de loden last van een, als ik zo
vrij mag zijn, niet zo verstandig financieel-economisch beleid in de afgelopen
decennia. Ondanks de naar verhouding op een per-capitabasis ruime financiële
steun van Nederland is er een zeer onevenwichtige financieel-economische situatie
met grote tekorten en grote schulden ontstaan. De Antilliaanse regering is
zeer te prijzen voor het feit dat zij deze problematiek met veel realisme
onder ogen heeft gezien en na de inventarisatie van die schuldenlast vervolgens
naar het Internationaal monetair fonds is gegaan om daar het best mogelijke
advies over de oplossing van die problemen te vragen. Het beleid van Nederland
in dezen was, is en blijft dat wij de Antillen op die moeilijke weg zullen
steunen conform het advies van het Internationaal monetair fonds.Het is moeilijker geweest dan aanvankelijk werd gedacht om een structureel
aanpassingsprogramma op te stellen, zeker daar waar het de concrete invulling
betreft. Er is op dat terrein zeker het een en ander gebeurd. De activiteiten
die de Antilliaanse regering heeft ondernomen, hebben de situatie al aanmerkelijk
verbeterd ten opzichte van de toestand waarin wij zouden zijn beland, als
die aanpassingsmaatregelen niet waren vastgesteld. Het probleem is echter
dat keer op keer de realisatie van dat wat is voorgenomen, blijkt tegen te
vallen en dat daarom het IMF nog niet zijn akkoord heeft kunnen hechten aan
het structureel aanpassingsprogramma, zoals dat concreet moet worden uitgevoerd.Zoals bekend, leek er eind 1995, begin 1996 een ernstige financiële
crisis aan te komen. Het tekort liep sterk op. Bij ongewijzigd beleid zou
het financieringstekort tot 10% van het bruto binnenlands product zijn opgelopen.
In april 1997 is het structureel aanpassingsprogramma gestart. In juli bleken
de targets daarvan helaas gemist. Toch zal door de activiteiten die al zijn
ondernomen, het tekort dit jaar tot ongeveer 4% worden gereduceerd in plaats
van het ambitieuzere doel van 2%, zoals dat was geformuleerd. Als het huidige
beleid ongewijzigd blijft, loopt het tekort in 1998 weer op tot ongeveer 4,5%.
Dat is voor het IMF niet aanvaardbaar. De moeilijke taak waar de regering
van de Nederlandse Antillen nu voor staat in een uiteraard moeilijke periode
voorafgaand aan verkiezingen waarin het buitengewoon veel moed vraagt om offers
van de bevolking te vragen, is om dan toch weer met het IMF nieuwe afspraken
te maken en het IMF-saneringstraject weer te hervatten. De regering van de
Nederlandse Antillen is voornemens om zeer binnenkort het overleg met het
IMF te heropenen en begin november nieuwe afspraken te maken op basis van
additionele maatregelen waarin het eerder afgesproken traject dan toch weer
op spoor komt.De conclusie is dus dat de trend in het aanpakken van problemen goed is,
maar dat men alles op alles moet zetten om de beoogde doeleinden te bereiken.
De Nederlandse regering is bereid om de Antillen daarbij zoveel mogelijk bij
te staan, maar dan wel in het kader van het IMF-programma. Zij is dus niet
bereid om achter dat IMF-programma om, andere of extra dingen te doen, want
daarmee zou zij dat programma onderuithalen. Dat is dus ook mijn reactie op
de gedachte van sommige politici in de Nederlandse Antillen dat bovenop het
IMF-programma een extra kredietlijn aan Nederland zou moeten worden gevraagd.
De positie van de Nederlandse regering is de volgende. Als de regering van
de Nederlandse Antillen met het IMF afspraken maken die de zaken weer op de
rails zetten en als in het kader van die afspraken het IMF aan Nederland aanbeveelt
om extra dingen te doen, dan vindt dat bij ons een zeer gewillig oor. Maar
dat alles wel in het kader van het IMF-programma. Als wij naast dat programma
eigener beweging andere dingen gaan doen, dan kan het IMF op een gegeven moment
net zo goed thuisblijven. Het is juist het belang van de huidige aanpak dat
de Nederlandse Antillen zelf in overleg met het IMF het saneringstraject overeenkomen.
Nederland is bereid te doen wat het IMF aanbeveelt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik hoor de minister zeggen dat er geen aanvullende kredietlijn wordt geopend
zolang het IMF dat zelf niet aanbeveelt bij de Nederlandse regering. Dat is
niet iets extra's doen. Wat er nu in de brief van de minister in de richting
van de regering van de Nederlandse Antillen wordt gesteld, is het omgekeerde:
omdat men niet helemaal op het spoor zit en men de 2% niet haalt, wordt de
te vereffenen rekening van 32 mln. gevraagd. Misschien dat dit van een nadere
toelichting kan worden voorzien.Minister Voorhoeve:Voorzitter! In 1996 heeft Nederland zich, op voorwaarde dat de Nederlandse
Antillen met het IMF een afspraak maken over sanering, tot het volgende bereid
verklaard. Er wordt een standbykrediet van 100 mln. verleend. De aflossingsverplichting
aan Nederland wordt gedurende drie jaar geherfinancierd, dus gedurende de
looptijd van het IMF-programma. Dit komt neer op ongeveer 96 mln. Verder wordt
er een forse injectie gegeven ten behoeve van het Sociaal noodprogramma. Dit
gaat om een bedrag van ongeveer 75 mln., te besteden over drie tot vijf jaar.
Over dit pakket zijn de Antillen en de regering het eens geworden.Eind vorig jaar zou het IMF-programma van start gaan. Dit lukte echter
niet. De minister van financiën van de Antillen heeft mij aan het eind
van het jaar gebeld met de vraag wat hij moest doen. De Antillen hadden erop
gerekend dat zij al in 1996 met de herfinanciering van de aflossingsverplichtingen
konden beginnen. Ik heb gezegd dat ik begrip had voor het probleem en dat
ik hoopte dat de Antillen in januari alsnog tot overeenstemming zouden komen
met het IMF. Voor de zeer korte termijn wilde ik een overbruggingsfinanciering
regelen ten laste van de KabNA-begroting. Dit ging om een bedrag van ruim
32 mln., namelijk de aflossingsverplichting voor 1996.Voorzitter! Een dergelijke kortstondige lening wordt, zoals dat behoort,
via een wisseling van stukken in de financiële administratie vastgelegd.
Op die stukken kwam maar geen reactie, ook niet na rappelleren. Op een gegeven
moment moet toch duidelijk worden gemaakt dat een lening vervalt.
Wij hebben zeer lang gewacht op het nakomen van de gemaakte afspraken. Uiteindelijk
was het niet langer verantwoord om dit verder op z'n beloop te laten en te
doen alsof de financiering op korte termijn automatisch omgezet kon worden
in een lening op de middellange termijn. Bovendien betekent een dergelijke
ontwikkeling een bedreiging voor de KabNA-begroting.Hetzelfde probleem doet zich nu opnieuw voor. Er is opnieuw nog geen IMF-programma
en dus komen ik en de minister van financiën van de Nederlandse Antillen
voor het probleem te staan dat niet aan de voorwaarden is voldaan voor de
gewenste financiering van de aflossingsverplichtingen door Nederland voor
1997. Het probleem van eind 1996 wordt nu verdubbeld en als er volgend jaar
nog geen IMF-traject is, krijgen wij het probleem drievoudig terug. Om die
reden is de lening vervallen. Zij is opeisbaar. Ik weet natuurlijk ook wel
dat de Nederlandse Antillen niet in staat zijn om een girootje van ruim 32
mln. naar Den Haag te sturen. Het is dan ook begrijpelijk dat hierover overleg
heeft plaatsgevonden met de Antilliaanse regering, ook gisteren nog. Het voornemen
is om begin november alsnog met het IMF tot overeenstemming te komen. In dat
geval kunnen wij dit probleem oplossen. De Kamer heeft gevraagd om de Antilliaanse
regering in ieder geval tot november de tijd te geven om nieuwe afspraken
te maken. Als het echter niet lukt om voor 1 december een akkoord met het
IMF te sluiten, hebben wij wel een ernstig probleem. Wij dienen er nu eerst
van uit te gaan dat de Antilliaanse regering erin zal slagen om inderdaad
die afspraken met het IMF te maken.Het was niet verantwoord om de Antilliaanse regering er niet op te wijzen
dat de lening achterstallig was en op een gegeven moment zou vervallen, en
dat de leningsdocumenten nog steeds niet waren getekend. Ik had ook de verkiezingen
kunnen afwachten en de zaak het volgend jaar opnieuw in beschouwing kunnen
nemen. Dat is niet verstandig. Ik zou er dan volgend voorjaar van beschuldigd
kunnen worden dat ik na de verkiezingen met allerlei vervelende rekeningen
kom. Die rekeningen zijn eigenlijk al van dit voorjaar. Wij hebben met veel
geduld gewacht op het IMF-akkoord, maar dat is er nog niet. Op een gegeven
moment moet daaraan worden herinnerd.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik begrijp dat de druk via de brief van de minister aan de Antilliaanse
regering is opgevoerd. Dat heeft geleid tot nadere contacten, die zodanig
geïnterpreteerd mogen worden dat, als voor 1 december overeenstemming
wordt bereikt, in dat kader ook voor de lening van 32 mln. een oplossing moet
worden gevonden.Minister Voorhoeve:De oplossing is er zodra het IMF-akkoord er is. Onderdeel van het gehele
pakket van afspraken was dat wij gedurende drie jaar aflossingsverplichtingen
op een zachte wijze herfinancieren door langlopende leningen tegen lage rente.
Omdat men die weg nog niet had geconcretiseerd, heb ik het eerste bedrag van
de drie aflossingsverplichtingen op kortlopende wijze gefinancierd als een
overbruggingskrediet, maar dat kan natuurlijk niet eeuwig doorgaan. Dat moet
worden omgezet in de beoogde langlopende financiering in het kader van het
IMF-akkoord.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dank voor deze toelichting. Zij is een nadere nuancering van de berichtgeving
van de afgelopen uren, namelijk alsof het de bedoeling was dat de Antilliaanse
regering voor morgennacht het girootje van 32 mln. wilde overmaken.Minister Voorhoeve:Als dat zou kunnen, zou dat mooi zijn, maar ik weet dat de Antilliaanse
regering daar niet toe in staat is.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Heb ik het goed begrepen dat het IMF-akkoord, waarvan wij
allen hopen dat het in november gesloten kan worden, een aanscherping is van
de eerste afspraken of moeten alle afspraken nog gemaakt worden?Minister Voorhoeve:Er zijn in eerste instantie afspraken gemaakt. Er waren echter tegenvallers.
De uitgaven bleken hoger te worden dan was afgesproken. De begrotingstekorten
bleken groter te worden dan was afgesproken. Er is dus een aantal additionele
maatregelen nodig. Ik wil niet verhelen dat die maatregelen pijnlijk zijn.
Wij beseffen dat goed. Er worden in de Nederlandse Antillen nu zaken besproken
en voorgesteld die grote commotie zouden veroorzaken als zij in Nederland
voorgesteld zouden worden. Wij hebben in Nederland heel wat commotie gehad
toen wij in 1982-1983 voor de taak stonden om het begrotingstekort, dat zich
ontwikkelde tot boven de 10%, weer terug te dringen. Nederland heeft met pijn
en moeite door de zure appel heen gebeten. Dat verklaart mede waarom vijftien
jaar later de Nederlandse economie zich florissant ontwikkelt. Ik hoop dat
de Nederlandse Antillen in een kortere periode de baten zullen zien van een
krachtig financieel-economisch beleid.De heer Van Oven (PvdA):Wellicht ook na een killere sanering. Ik begrijp echter het Scylla en
Charybdis-dilemma van de Nederlandse regering wel. Zodra de IMF-eisen, waar
de PvdA-fractie ten volle achterstaat, niet worden gehaald, is het de vraag
hoe hard ingegrepen moet worden. Je mag niet het risico lopen dat de gehele
operatie stukloopt. Het gaat dus om de beoordeling of het door de bank genomen
nog goed zal gaan of niet. Ik begrijp nu ook dat ik vanuit die achtergrond
de brief van de minister moet beoordelen. Wordt het echter niet nodeloos gecompliceerd
gemaakt door het pas achteraf administratief regelen van hetgeen bij het aangaan
van de lening had moeten gebeuren? Met andere woorden: had dit probleem niet
voorkomen kunnen worden als op het juiste moment, namelijk toen die lening
werd verstrekt, ook voor de benodigde papieren was gezorgd? Dat ligt voor
de hand in een dergelijke situatie.Minister Voorhoeve:Het antwoord is "ja", maar dat is niet geregeld. Dat probleem kan ik niet
eindeloos laten voortbestaan. Er moet dan op worden gewezen dat een korte
termijn overbruggingslening op een gegeven moment vervalt.De heer Van Oven (PvdA):Mag ik u dan vragen om ervoor te zorgen dat dergelijke problemen zich
in de toekomst niet meer zullen voordoen? Dat lijkt mij nogal simpel.Minister Voorhoeve:Als ik dat zou kunnen regelen, zou dat mooi zijn. Er is wel gerappelleerd,
er is wel op gewezen dat leningsdocumenten moesten worden getekend. En daar
zijn geen antwoorden op gekomen.De heer Van Oven (PvdA):In het zakelijke verkeer is het toch normaal dat je om een document vraagt
op het moment dat je een lening verstrekt?Minister Voorhoeve:Ja.De heer Van Oven (PvdA):Dat is dus ook een verantwoordelijkheid van de Nederlandse regering.Minister Voorhoeve:Ja zeker. Maar u wilt toch niet suggereren dat ik in februari een deurwaarder
naar Willemstad had moeten zenden?De heer Van Oven (PvdA):Ik wil ervoor pleiten dat u in het vervolg bij het verstrekken van leningen
zorgt voor verklaringen daarover. Dat lijkt mij, eerlijk gezegd, nogal voor
de hand liggen.Minister Voorhoeve:Wij hebben daar ook alle zorg aan besteed. De teksten zijn voorgelegd.
Die moeten dan wel ondertekend worden.De heer Van Oven (PvdA):Dat is toch makkelijk oplosbaar. Het gaat om een schuldbekentenis. Ik
wil het even vergelijken met het civiele verkeer. De verstandige uitlener
leent toch niet uit als hij geen schuldbekentenis binnenboord heeft.Minister Voorhoeve:Over de oplossing van kortetermijnproblemen maakt men afspraken en die
worden dan nagekomen. In dit geval heeft dat lang geduurd. Dan wordt eraan
herinnerd dat die afspraken moeten worden nagekomen en dat de leningsdocumenten
nog moeten worden ondertekend en geretourneerd. Het was de bedoeling dat deze
lening in feite het probleem even over het jaareinde lichtte, in de hoop dat
er begin 1997 alsnog een IMF-akkoord zou zijn. Dat heeft zich niet voorgedaan.De heer Van Oven (PvdA):Dat heb ik u allemaal al horen beschrijven. Dat is dus een soort extra
administratief probleem dat kennelijk de verhouding heeft belast. Achteraf
kijkend, betreur ik dat en meen ik dat dit voorkomen had kunnen worden. Ik
wil u dus nogmaals verzoeken om ervoor zorg te dragen dat een dergelijk administratief
extra probleem zich in de toekomst niet kan voordoen.Minister Voorhoeve:Het is natuurlijk geen administratief probleem. Het probleem is dat het
IMF-programma in het begin niet wilde lukken. Daar ligt de kern. Dat heeft
ook dit soort vertragingen veroorzaakt.Mijnheer de voorzitter! Het gaat natuurlijk niet alleen om het saneren
van de overheidsfinanciën, maar het gaat ook om het stimuleren van de
economie van de Nederlandse Antillen, in het bijzonder op zo'n manier dat
er werkgelegenheid wordt geschapen. Dat is de reden waarom aan de Inter-American
Development Bank is gevraagd om een goed plan voor economische ontwikkeling
te maken. Dat is er nu. Voorts zijn er afspraken gemaakt tussen de eilandsbesturen
en de landsregering over een integrale ontwikkelingsaanpak. Beide punten zijn
stappen vooruit. Om die economische structuurversterking ook meteen handen
en voeten te geven is er van Nederlandse kant gezegd dat het verplichtingenbudget
voor 1997 zou kunnen worden verhoogd met 25 mln. gulden voor maatregelen die
in het kader van het beleid dat de IDB voorstelt voor de Nederlandse Antillen,
zouden kunnen worden genomen. Ik sluit in het geheel niet uit dat daar in
de toekomst nog meer geld voor ter beschikking komt in een fonds dat dan past
in het beleid dat de IDB aanbeveelt.De IDB heeft veel ervaring met de oplossing van ontwikkelingsproblematiek
in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. De Antilliaanse regering is ook
daar weer bij het juiste loket, de juiste deskundigheid. Landen die in financiële
en economische problemen zitten, met name onafhankelijke landen, lossen die
op door zowel met het IMF als met ofwel de Wereldbank ofwel een regionale
ontwikkelingsbank afspraken te maken over saneringsmaatregelen op de korte
en lange termijn. Vandaar dat ook voor de Nederlandse Antillen zo'n gecombineerde
benadering van IMF en IDB de beste is. Dat vergroot ook de eigen zelfstandigheid.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Er zat nog meer in het vat, wellicht 25 mln. extra. Dat werd gekoppeld
aan een aantal aspecten. Het Nederlandse bedrijfsleven zou geïnteresseerd
worden voor investeringen, enzovoorts. Mij was eigenlijk niet duidelijk waarvan
nu afhing of die extra 25 mln. in dat fonds zou komen of niet.Minister Voorhoeve:U hebt het over twee verschillende onderwerpen die met elkaar gemeen hebben
dat er het prijskaartje van 25 mln. aan hangt. De 25 mln. waar ik het zojuist
over had, is beschikbaar in de verplichtingenruimte van het huidige jaar voor
IDB-activiteiten ten gunste van versterking van de economische structuur van
de Antillen. De 25 mln. die u zojuist aan de orde stelde, is een jaarlijks
terugkerend bedrag, een schatting van fiscale faciliteiten die Nederland van
toepassing verklaart op de Nederlandse Antillen, waarbij Nederlandse bedrijven
die in de Nederlandse Antillen investeren, investeringsfaciliteiten ten bedrage
van ongeveer 25 mln. kunnen genieten. Als die faciliteiten goed door het bedrijfsleven
worden gebruikt, kost dat de Nederlandse schatkist 25 mln. per jaar; als zij
zeer goed worden gebruikt, kost het de Nederlandse schatkist zelfs meer, maar
als zij slecht worden gebruikt, minder. Dit is in zekere zin een fiscale openeinderegeling,
zoals alle fiscale faciliëring: het hangt ervan af hoe het wordt gebruikt.
De regeling bestaat uit toepassing van een aantal maatregelen die in Nederland
gelden, bijvoorbeeld ter stimulering van milieu-investeringen of investeringen
in gebieden met een zwakke economische structuur. Die maatregelen worden dus
ook op de Antillen toegepast. Ik hoop dat het Nederlandse en Antilliaanse
bedrijfsleven deze mogelijkheden ten volle gaat benutten, want dat schept
zichzelf versterkende werkgelegenheid, vooral in de bedrijvensector.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik begrijp mijn misverstand. Ik had het inderdaad verkeerd begrepen, maar
u zegt wel dat er naast de 25 mln. die nu in het FES gaat, wellicht nog meer
zal komen. Waar hangt dat dan van af?Minister Voorhoeve:Wij zijn nu in overleg met de Nederlandse Antillen en de leiding van de
Inter-American Development Bank over de aanpak van een soort
trustfund. Daar moet eerst een begin mee worden gemaakt. Het heeft geen zin
om nu veel grotere bedragen toe te zeggen. Men moet eerst maar laten zien
dat die 25 mln. goed wordt benut. Als dat goed gaat, is er meer mogelijk.Wij hebben in de Tweede Kamer al uitgebreid gesproken over de teleurstellende
resultaten van het LGO-overleg in de Europese Unie. Ik herhaal dat de kern
van het probleem helemaal niet ligt in de relatie tussen Den Haag en de Nederlandse
Antillen en Aruba. De kern van het probleem ligt in het meningsverschil op
dit punt tussen de drie partners van het Koninkrijk der Nederlanden enerzijds
en de Europese Unie anderzijds. De grote teleurstelling in de Nederlandse
Antillen over de opstelling van de Europese Unie wordt nu een beetje afgereageerd
op Den Haag, omdat men vindt dat Den Haag meer had moeten regelen voor de
Nederlandse Antillen en Aruba. Den Haag kan echter geen ijzer met handen breken.
Vanuit een positie van één tegen veertien – eigenlijk
vijftien, want ook de Europese Commissie zelf moet worden meegeteld –
heeft Den Haag, alle slechte mogelijkheden overziende, de koninkrijkspartners
uiteindelijk aanbevolen om het Luxemburgse compromisvoorstel maar te aanvaarden,
omdat wij vreesden dat het niet aanvaarden van dat voorstel per saldo nog
slechter voor de Nederlandse Antillen en Aruba zou zijn. De regeringen van
de Nederlandse Antillen en van Aruba hebben een andere inschatting gemaakt
en hebben gezegd dat het voorstel moet worden afgewezen. De Kamer kent ook
de twee rechterlijke uitspraken. Om redenen die al zijn besproken in het algemeen
overleg in de Tweede Kamer, vraag ik mij af of die uitspraken in hoger beroep
overeind blijven, maar uiteraard voeren wij rechterlijke uitspraken uit. Ook
als het Luxemburgse compromisvoorstel niet tot stand komt – het kan
niet tot stand komen als Nederland, zoals de rechter heeft bepaald, niet aan
de uitvoering mag meewerken – vrees ik dat de Nederlandse Antillen en
Aruba daarmee per saldo niets winnen, omdat er vervolgens nieuwe vrijwaringsmaatregelen
komen, geïnstigeerd door de Europese Commissie of door individuele lidstaten
van de EU, die de huidige situatie verder uithollen.Meer in het algemeen heb ik ook al in het algemeen overleg gezegd dat
men een economische groei op lange termijn niet kan bouwen op tariefpreferenties
die tijdelijk en aflopend zijn. Door het handelsregime dat in het kader van
de Wereldhandelsorganisatie is afgesproken, worden tariefpreferenties minder.
Erg grote economische perspectieven voor de werkgelegenheid op de Nederlandse
Antillen en Aruba zijn hier op lange termijn niet.Dat neemt niet weg dat het Koninkrijk natuurlijk moet proberen te regelen
wat het regelen kan met de Europese Unie, voor onze koninkrijkspartners. Het
lijkt mij van groot belang dat het economische beleid van de Nederlandse Antillen
en Aruba zich zoveel mogelijk concentreert op het scheppen van langdurige,
op eigen benen staande werkgelegenheid, in alle sectoren die zich daarvoor
lenen. Dat is ook aangegeven in het rapport van de Inter-American Development
Bank.Ik wil graag nog wat zeggen over de compensatie. Wij moeten niet de indruk
wekken dat het Koninkrijk schadeplichtig is. Ik zeg dat met opzet, omdat ik
verwacht dat uit de ingewikkelde juridische meningsverschillen een aantal
schadeclaims voortkomen. De statendelegatie van de Antillen die hier was,
heeft mij onomwonden gezegd dat zij sowieso nergens mee akkoord kon gaan,
omdat men op de Antillen zelf schadeclaims vreesde van het bedrijfsleven tegen
bestuurders. Daarom kon men ongeacht de motivatie van Nederlandse kant nergens
goedkeuring aan geven. Dat is een begrijpelijke houding, maar het is ook goed
dat wij dat allemaal weten bij de beoordeling van de situatie.Zoals men weet, is een rechtszaak aanhangig bij het Europese Hof. Het
is mogelijk dat er nog andere rechtszaken komen. Ik kan overigens nog bepaald
niet adviseren om rechtszaken tegen Nederland te beginnen. Ik weet dat daarover
discussies plaatsvinden. Ik heb al gezegd dat daar alleen maar werkgelegenheid
voor juristen uit voortkomt en niet voor de bevolking die wordt getroffen
door de teleurstellende resultaten van het LGO-overleg.Ik vind het nuttig om vast te stellen dat het Koninkrijk der Nederlanden
niet schadeplichtig is in deze zaak. Er is buitengewoon intensief en buitengewoon
lang geprobeerd te regelen wat er te regelen was, in overleg met de Europese
partners. Waar men door wenst te procederen om te zien wat eruit te slepen
is, moet men zich tot de Europese Unie richten en niet tot Den Haag. Of dat
veel oplevert kan ik niet beoordelen.Iets anders is de vraag achter het pleidooi van mevrouw Mulder, of wij
de Antillen niet moeten helpen om zoveel mogelijk de werkgelegenheid te ontwikkelen.
Het droevige van de LGO-situatie die zich ontwikkeld heeft, is dat daarmee
een aantal mensen wordt getroffen die in de categorie werkgelegenheid voor
niet zo hoogopgeleiden vallen, hetgeen pijnlijk is. Enerzijds is er schade
voor bedrijven die hebben geïnvesteerd. Anderzijds is er schade voor
mensen die daar werkgelegenheid vinden. Wij worden er door de LGO-zaak nog
eens extra op gewezen, maar los van die zaak moeten wij sowieso proberen wegen
te vinden om vooral de werkgelegenheid op de Antillen voor lageropgeleiden
te stimuleren. Dat is overigens een hele opgave, want enerzijds zijn er wel
mogelijkheden in de dienstverlenende sector, vooral door de ontwikkeling van
het toerisme, anderzijds is er op de Antillen geen industrieel klimaat voor
producten die concurrerend zijn met die van andere landen in vergelijkbare
posities. Wel kunnen de Antillen gestimuleerd worden om die weg op te gaan.
Immers, er moet werkgelegenheid worden ontwikkeld die op eigen benen staat.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik begrijp dat wij in verband met schadeclaims geen uitspraken moeten
doen, maar dat was ook niet de achtergrond van mijn opmerking. Het gaat mij
allereerst om compensatie voor arbeidsplaatsen. Wat heeft de minister geprobeerd
in Europa te doen om te kijken naar andere producten waarmee op de Antillen
mogelijkerwijs iets gedaan kan worden? Ik heb gehoord dat de minister in het
overleg heeft gezegd dat hij al 25 mln. extra compensatie heeft gegeven. Dat
betrof echter andere maatregelen, los van het LGO-besluit. Daarom is mijn
vraag aan de minister wat hij extra doet om dit soort arbeidsplaatsen
te bewaren.Minister Voorhoeve:Het probleem waarover wij nu spreken, hebben wij al een tijd zien aankomen.
Dat heeft ons gemotiveerd om op het financieel-economisch overleg van begin
september de twee toezeggingen te doen waar ik het eerder over had: stimulering
van economische structuurversterking à raison van 25 mln. en stimulering
van investeringen van het Nederlandse bedrijfsleven à raison van 25
mln. jaarlijks. Die toezeggingen waren en zijn er mede op gericht om de klap
van de LGO-zaak te helpen opvangen. Ik heb nu niet weer additionele bedragen
daar bovenop in petto. Het gaat er in de eerste plaats om, deze nieuwe maatregelen
te benutten, want die zijn nog niet benut. Die liggen er dus om benut te worden.De heer Van Oven (PvdA):Ik deel de meeste stellingen van de minister over de aanpak, zij het dat
ik de besluitvorming in koninkrijksverband verre van fraai vind. Maar wij
blijven wel geconfronteerd met een impasse op dit gebied. Er zou ons alles
aan gelegen moeten zijn om die te doorbreken. Ik begrijp wel dat die rechtszaak
in hoger beroep, die nog loopt, als het ware zijn schaduw vooruitwerpt. De
vraag is dan ook wanneer daarin een uitspraak verwacht wordt, want dan kunnen
wij misschien weer door. De volgende vraag is wat er in koninkrijksverband
in de richting van de Europese Unie is ondernomen om te komen tot een behoorlijke
schadevergoedingsregeling, zoals ik het niet mag noemen van de heer Van Middelkoop,
althans behoorlijk compenserende maatregelen. Wat is dus het resultaat van
die bespreking geweest?Minister Voorhoeve:Dat resultaat is helaas weinig concreet, omdat onderdeel van de LGO-bespreking
was een nieuw handelsregime voor LGO vanaf het jaar 2000. Een van de teleurstellende
aspecten van de opstelling van de Europese Unie was dat men daar nog geen
concrete afspraken over wilde maken, behalve een principeverklaring dat zoiets
nader overeen moet worden gekomen. Dat vonden de Nederlandse Antillen en Aruba,
alsook Nederland, terecht weinig tegemoetkomend. Dit zal dan ook nader moeten
worden ingevuld in het overleg met de Europese partners. Dat gaat over de
vraag: hoe verder na het jaar 2000. Een van de redenen voor het ministerie
van Buitenlandse Zaken om toch maar aan te bevelen om het compromisvoorstel
te aanvaarden, is dat de inschatting was dat dit een beter overlegklimaat
zou scheppen, vooral voor nieuwe alternatieven voor het huidige LGO-regime.
Een situatie van totaal gebrek aan overeenstemming en de ene vrijwaringsmaatregel
na de andere zou een overlegklimaat scheppen waarin er weinig perspectief
is op nieuwe maatregelen voor de periode na het jaar 2000.Op de vraag over de termijnen in hoger beroep kan ik niets verstandigs
antwoorden, want dat is in handen van de desbetreffende gerechten, zowel het
Europese, als het gaat om de bodemprocedure, als het Nederlandse, als het
gaat om het hoger beroep tegen de uitspraken van de Haagse rechter in kort
geding.De heer Van Oven (PvdA):U had het over compenserende maatregelen na het jaar 2000. Dat is dan
het verdere toekomstperspectief. Wat de Antillen en Aruba betreft gaat het
natuurlijk om de teleurgestelde verwachtingen in het kader van het nu bestaande
LGO-besluit. Daar zouden zich toch primair de schadevergoedingsactie of compenserende
maatregelen op moeten richten?Minister Voorhoeve:Zeker.De heer Van Oven (PvdA):Dat zou dan toch van de Europese Unie moeten worden gevraagd, liefst door
het Koninkrijk in zijn geheel?Minister Voorhoeve:Ik denk dat wij ons nader moeten beraden op de beste aanpak. Enerzijds
heeft het onderhandelingstraject weinig opgeleverd en bovendien leidde het
tot meningsverschil binnen het Koninkrijk zelf. Anderzijds is het juridisch
traject een traag traject, dat tot nu toe alleen maar uitspraken van negatieve
aard heeft opgeleverd, met name waar het Koninkrijk bezwaar maakte tegen de
vrijwaringsmaatregelen. Op dat punt hebben wij de kous op de kop gekregen.
De inschatting van de bodemprocedure is dat het wel eens anderhalf jaar kan
kosten.De heer Van Oven (PvdA):Is de minister bereid, gezien die situatie en hangende de procedures –
het punt is tijdens het AO aan de orde geweest en ik heb het nu evenals anderen
weer op tafel gelegd – toch weer met de Antillen en Aruba aan tafel
te gaan zitten, met het oog op een eenduidige actie van het Koninkrijk, gericht
op die schadevergoeding of compenserende maatregelen?Minister Voorhoeve:Zeker. In dit kader is het ook goed, te vermelden dat er een voorstel
ligt voor de verdeling van Europese middelen in verband met een herziening
van het LGO-besluit. Daarbij gaat het om ontwikkelingsfondsen die over de
LGO's – de Britse, de Franse en de Nederlandse LGO's – worden
verdeeld. Er is sprake van een bedrag van 35,5 mln. ecu, dat voor additionele
ontwikkelingsactiviteiten in de Nederlandse Antillen en Aruba beschikbaar
zou kunnen komen voor de periode 1 maart 1995 tot 1 maart 2000, gefinancierd
door de Europese Unie. Hopelijk is dit zo te regelen, want het zijn additionele
ontwikkelingsfondsen waarvan in het bijzonder de Nederlandse Antillen gebruik
zouden kunnen maken. Daaruit zou dus nieuwe werkgelegenheid kunnen worden
gefinancierd.De heer Van Oven (PvdA):Ik vraag u de Kamer verslag te doen van de besprekingen die u in dat kader
aangaat.Minister Voorhoeve:Ja, dat zal ik doen.De voorzitter:Hoeveel tijd denkt de minister nog ongeveer nodig te hebben?Minister Voorhoeve:Ik zal proberen in tien minuten af te ronden. Dat moet dan wel in sneltreinvaart.
Ik hoop dat ik daar de gelegenheid toe krijg.De voorzitter:Dat hoop ik ook!Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! Over de integratie van KabNA en BiZa is uitgebreid
gesproken. Ik zal er nu heel kort over zijn. Ik heb geluisterd naar de voors
en tegens die dezen en genen naar voren hebben gebracht ten aanzien van een
staatssecretariaat voor koninkrijkszaken. Dit is een zaak
waarover wij nu niet beslissen. Het is een zaak voor de volgende formatie.
De leden zijn uiteraard vrij daarover nu hun meningen te geven. Ik kan hun
vertellen dat mijn advies aan een volgend kabinetsformateur, gevraagd of ongevraagd,
zal zijn de minister van Binnenlandse Zaken en koninkrijkszaken, die er naar
alle waarschijnlijkheid gaat komen, te versterken met een staatssecretaris
voor koninkrijkszaken. De bestuurlijke situatie op de Nederlandse Antillen,
met landsregering en eilandsbestuurderen, die op Aruba, en de sociaal-economische
problemen vereisen immers grote aandacht van Nederlandse kant. Men wil op
de Antillen en Aruba bij politieke vraagstukken ook zoveel mogelijk met Nederlandse
politici kunnen spreken en onderhandelen. De aangewezen weg lijkt mij dan
dat de hoofdlijnen van het koninkrijksbeleid in de portefeuille van de minister
zitten en dat de minister van dag tot dag wordt bijgestaan door een staatssecretaris,
die zich ten volle hierop kan concentreren. Ik kan mij dus vinden in het betoog
dat de heer Van Oven hierover heeft gehouden. Men kan het natuurlijk nog mooier
wensen, met een aparte minister voor koninkrijkszaken. Er is echter een jarenlang
streven in Nederland om de ministerraad niet te laten uitdijen en eerder toe
te groeien naar een kernkabinet, wat niet lukt omdat het moeilijk is het aantal
ministersposten te verminderen. Daarom lijkt de geschetste combinatie mij
optimaal. Een minister van Binnenlandse Zaken en koninkrijkszaken is in onze
kabinetsstructuur in het algemeen een van de zwaargewichten. Hiermee heeft
het onderwerp koninkrijkszaken extra aandacht. Van zo'n minister wordt echter
meestal gevraagd dat hij in de sociaal-economische zeshoek of vijfhoek deelneemt.
Soms heeft hij ook in de contacten met een politieke partij een belangrijke
rol te spelen of heeft hij de rol van vice-premier. Wij moeten de betrokkene
niet overladen met allerlei taken en daarom denk ik dat het van belang is
dat hij de hoofdlijnen van de samenwerking in het Koninkrijk in zijn portefeuille
heeft en wordt bijgestaan door een staatssecretaris, zolang de zorgen in de
koninkrijksbetrekkingen zo tijdrovend zijn als thans. Het langetermijnperspectief
is natuurlijk de zelfredzaamheid. Op een gegeven moment ontstaat een situatie
waarin geen intensieve, dagelijkse aandacht uit Den Haag vereist is.Mevrouw Mulder wees op de vele bewindslieden die naar de West reizen om
met hun evenknieën daar afspraken of beleid te maken. Zij vroeg om een
overzicht van de toezeggingen die dan worden gedaan. Aan haar vraag is reeds
enige tijd voldaan. Ik heb hier voor mij een brief van 20 december 1996 aan
de Tweede Kamer, waarin is opgesomd welke bewindslieden daar zijn geweest
en wat zij allemaal hebben afgesproken en toegezegd.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik was daar niet goed van op de hoogte en bied dan ook mijn excuus aan
voor de vraag.Minister Voorhoeve:Ik zal u met alle genoegen te zijner tijd een actualisering zenden.Verschillende sprekers hebben mij gevraagd of ik nog met voorstellen voor
een statuutsmodernisering of -herziening kom. Er is ook op gewezen dat de
motie-Te Veldhuis c.s. nog moet worden uitgevoerd, waarin wordt gevraagd om
het opstellen van een notitie met modellen van en alternatieven voor koninkrijkssamenwerking
in de toekomst. Ik ben deze motie niet vergeten en zij is ook in uitvoering,
maar het lijkt mij niet verstandig met zo'n notitie te komen nu er verkiezingscampagnes
op de Nederlandse Antillen en Aruba lopen. Hoe theoretisch en waardevrij de
modellen ook worden beschreven, zo'n notitie kan onrust wekken en de vraag
oproepen wat Nederland nu wil. Wil Nederland doorgaan met het Statuut of wil
Nederland iets totaal anders, een gemenebest, het Franse model, enzovoort?
Om te vermijden dat zo'n notitie over andere modellen in het verkeerde keelgat
schiet en onbedoelde effecten heeft, lijkt het mij veel beter haar te bespreken
op een moment dat wij de zakelijke voors en tegens ervan rustig kunnen bekijken.
Dit was ook de bedoeling van de indieners van de motie. Ik ben dan ook voornemens
de notitie in februari aan de Kamer te zenden. De notitie zal een overzicht
van theoretische, denkbare modellen zijn, met de consequenties ervan, dus
de voors en tegens in die zin, maar zonder beleidsconclusie mijnerzijds. Het
was immers de bedoeling van de Kamer een denkkader te krijgen voor de discussie
over de statutaire verhoudingen in de toekomst.Wij hebben inderdaad de afgelopen jaren met voorstellen tot wijziging
van het Statuut gewacht, omdat er een discussie over staatkundige herstructurering
in de Nederlandse Antillen zelf liep. Die discussie heeft nog niet tot concrete,
afgeronde resultaten geleid. Zij heeft wel bepaalde resultaten gehad, maar
heeft nog niet geleid tot concrete voorstellen in de richting van Nederland.
Het is niet noodzakelijk dat wij op die resultaten blijven wachten. Ik sluit
helemaal niet uit dat Nederland op een gegeven moment zijnerzijds zelf met
voorstellen tot statuutsmodernisering komt. Ik wil u wel zeggen dat ik die
niet meer zal indienen. Ik heb wel het onderwerp besproken met de regeringen
in Willemstad en Oranjestad: modernisering van het Statuut op een aantal punten
en versterking van de mogelijkheden voor rechtshandhaving. Van de kant van
de koninkrijkspartners is gezegd dat zij geen behoefte hebben aan herziening
van het Statuut op dit moment. Aangezien het weinig zinvol is om voorstellen
in te dienen die vervolgens schipbreuk lijden, leek het mij beter om daar
althans voorlopig mee te wachten, want de statuutsstructuur is zo, dat herziening
van het Statuut in alledrie de landen, inclusief hun staten, moet worden goedgekeurd.
Wij weten dat pogingen in het verleden om iets van Nederlandse kant door te
drukken, steeds schipbreuk hebben geleden. Wij hebben ook nu in de koninkrijksverhoudingen
al voldoende problemen die moeten worden opgelost.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Dit betekent dus dat er in deze hele periode, met deze minister,
op dat gebied niets gebeurt. Dat begrijp ik overigens best, want ik ben op
dit moment geen voorstander van een complete herziening van het Statuut. Sterker
nog: ik vind de opportuniteit van de notitie die er volgend jaar aankomt,
buitengewoon gering. Maar zou het dan toch niet mogelijk zijn, zo vraag ik
voorzichtig, dat de minister op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren –
ik verwijs ook naar wat er in de toelichting op de begroting staat over de
uitbreiding of versterking van koninkrijkstaken; daar hebben wij de afgelopen
jaren wel vaker over gesproken – in elk geval een analyse
in zijn politieke testament opneemt? Ik denk hierbij aan een notitie die bij
voorkeur wat eerder komt, zodat wij bij een volgende minister – wie
dat ook verder mag zijn – niet opnieuw moeten beginnen.Minister Voorhoeve:U zult iets dergelijks krijgen, aangevende op welke punten de koninkrijkstaken
zouden kunnen worden versterkt, in de toegezegde notitie over de verschillende
modellen. Overigens merk ik, naar aanleiding van uw vraag of niet de maritieme
rechtshandhaving in het Statuut zou moeten komen, het volgende op. Er wordt
gewerkt aan een rijkswet die de basis legt onder de kustwacht. Daarin zullen
uiteraard de vraagstukken van maritieme rechtshandhaving aan de orde zijn,
maar dan niet via de statutaire weg, maar via een rijkswet, in goed overleg
met de twee partners.De heer Van Oven (PvdA):Overigens, voorzitter, zal het de heer Van Middelkoop bekend zijn dat
een uitbreiding van koninkrijkstaken ook op grond van het huidige Statuut
wel degelijk mogelijk is, via de weg van artikel 55 van het Statuut.Mijn vraag aan de minister is een andere. Daar waar hij zegt dat het niet
vanzelf spreekt dat wij nu verder zullen wachten met die herstructurering
totdat de herstructurering van de Nederlandse Antillen klaar is, zou ik hem
willen vragen zich iets duidelijker uit te laten in de richting – hij
heeft er nog gelegenheid genoeg toe – van de regeringen van de Nederlandse
Antillen en Aruba, zeggende: u moet ervan uitgaan dat onze afspraak om te
wachten, die liep voor deze periode van de regering-Pourier, niet meer zal
gelden bij een volgend kabinet op de Antillen. Dit, opdat wij als het ware
weer de volle vrijheid herwinnen om ten minste die discussie aan te gaan.Minister Voorhoeve:Zeker, dat is zo; ik bevestig wat u zegt. Het lijkt mij het beste dat
als wij in februari spreken over de modellen waar ik het over heb gehad, wij
op deze vraagstukken terugkomen en dat die discussie wordt meegenomen voor
een volgende regeerperiode.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Er is in ieder geval één onderwerp – ik
heb artikel 25 genoemd – ten aanzien waarvan een wijziging juist wel
eens in het belang van de Antillen en Aruba zou kunnen zijn, omdat de onduidelijke
formulering die er nu in is opgenomen, eigenlijk tot frustraties leidt en
hen ook niet helpt in het debat. Dat soort wijzigingen zouden wel kunnen worden
voorgesteld.Minister Voorhoeve:Dat vraagt geen wijziging van het Statuut. Op korte termijn zal wel de
juiste interpretatie van artikel 25 nog eens worden vastgesteld. Wij zullen
daarover binnenkort spreken in de rijksministerraad op basis van juridisch
advies.Voorzitter! Gevraagd is wanneer het wetsvoorstel terzake van het solidariteitsfonds
aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Ook ik hecht aan een spoedige afhandeling
van de hele procedure. Ik heb de Antilliaanse regering gevraagd om uiterlijk
1 januari met voorstellen voor de toekomst van het fonds te komen. Ik hoop
dat het voor die tijd gebeurt. Dit betekent dat afhandeling voor het einde
van het jaar niet mogelijk is. Ik hoop wel dat spoedig na 1 januari de parlementaire
afhandeling kan worden voortgezet. Het solidariteitsfonds moet niet eeuwig
op zich laten wachten.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! De minister zal het ons toch niet kwalijk nemen als wij niet
echt onder de indruk zijn van de datum van 1 januari! Het was de minister
die in een brief van februari 1996 aankondigde te overwegen het wetsvoorstel
op de agenda van de rijksministerraad te plaatsen.Minister Voorhoeve:De dingen gaan in het koninkrijksoverleg wel eens wat langzamer dan wij
wensen. Ik heb recentelijk nog aangedrongen op beantwoording van de in het
eindverslag specifiek aan de Nederlandse Antillen gerichte vragen. Ik hoop
die antwoorden te krijgen voor het einde van het jaar. Dan kunnen wij de volgende
stap zetten in de afhandeling van dit wetsvoorstel.De heer Van Middelkoop (GPV):"1 januari" houdt hier meestal in dat het later wordt. Wij krijgen in
deze kabinetsperiode deze zaak dus niet meer rond. Dat zou ik echt verkeerd
vinden. Gelet op de voorgeschiedenis en gelet op datgene wat onze collega's
aan de overkant aan ons vragen, meen ik dat de knoop eerder moet worden doorgehakt.
Ik weet best dat ik dit niet primair tegen u moet zeggen, minister. Het is
ook niet verwijtend bedoeld. Ik weet best dat u niet de enige bent die allerlei
knopen moet doorhakken. Maar ik wil wel dat de Kamer een keer uitspreekt dat
het afgelopen moet zijn, dat de knoop moet worden doorgehakt.De voorzitter:Voor de goede orde wijs ik erop dat ik echt om uiterlijk twaalf uur de
vergadering wil sluiten. Ik vraag de medewerking van eenieder om dit mogelijk
te maken.Minister Voorhoeve:Voorzitter! Veel leden hebben gesproken over de gevangenis. De minister
van justitie van de Nederlandse Antillen is momenteel bezig met het opstellen
van een noodprogramma, waarin een aantal gedachten die hier zijn uitgesproken
en die ook in de Antillen leven wordt meegenomen: het treffen van voorzieningen
op korte termijn voor extra celcapaciteit, het versterken van de organisatie
van het gevangeniswezen en het aanvragen van extra technische bijstand vanuit
Nederland. Deze maatregelen, die onder anderen de heer Van Oven heeft aanbevolen,
zullen dus onderdeel vormen van zo'n programma voor de korte termijn. Dat
moet worden toegevoegd aan het programma voor de lange termijn dat aan de
orde is in de brief van premier Pourier, de brief van 13 oktober. Ik ben voornemens
om de Kamer binnen ongeveer een maand hierover nadere informatie te zenden.
Er vindt in overleg met Justitie in Nederland beraad plaats over de kortetermijnmaatregelen
die mogelijk zijn in de Nederlandse Antillen om de zeer moeilijke situatie
daar te verbeteren.De heer Van Oven heeft gevraagd hoelang ik de huidige situatie nog aanvaardbaar
vind. De vraag stellen is haar beantwoorden: die situatie is niet aanvaardbaar.
Die is niet aanvaardbaar voor de Antilliaanse autoriteiten en die is niet
aanvaardbaar voor het Koninkrijk. Er moet dus op zo kort mogelijke termijn
verbetering in worden gebracht.In dit verband is het misschien nuttig erop te wijzen dat de mensenrechten
niet alleen op dit gebied in het geding zijn. Immers, in het
Statuut wordt in artikel 43 gesproken van de waarborgfunctie van de rechten
van de mens. Het Koninkrijk is ook verdragspartij bij andere internationaal
vastgelegde rechten van de mens. Ik denk bijvoorbeeld aan de sociaal-economische
en culturele rechten. Het gaat dus niet alleen om rechten van gevangenen,
maar ook om rechten van de mens in relatie tot de ernstige sociaal-economische
problemen in de achterstandswijken. Dat heeft vergaande implicaties. Wij moeten
goed aandacht besteden aan geluiden uit de Nederlandse Antillen, dat het in
het Koninkrijk ook gaat om verbetering van het onderwijs, om het inlopen van
ernstige achterstanden. De ingang van de rechten van de mens is belangrijk
in de koninkrijksrelaties, nu en in de toekomst. De implicaties moeten wij
nader onder ogen zien. Zij vragen een zeer actief sociaal-economisch beleid
en jeugdbeleid. De Kamer is niet zozeer ingegaan op het complex van Sociaal
noodprogramma, Taskforce Antilliaanse jongeren, enz. Van Nederlandse kant
bepleiten wij de totstandkoming van een integraal sociaal-economisch en jeugd-
en jongerenbeleid. Kortheidshalve laat ik het hierbij. Het onderwerp leent
zich voor nadere discussie in een algemeen overleg.Verschillende sprekers hebben de milieuproblemen aan de orde gesteld.
Ik deel de zorgen over Klein Bonaire. Het eiland moet niet economisch worden
ontwikkeld. Dat is ook de mening van het eilandsbestuur. Ik heb hierover gesproken
met het Wereldnatuurfonds. De kortste weg ter voorkoming van economische ontwikkeling
van Klein Bonaire, die het milieu zou aantasten, zijn goede ruimtelijkeordeningsmaatregelen.
Gelukkig heeft het eilandsbestuur vastgesteld dat er geen projectontwikkeling
mag plaatsvinden. Ik ben in overleg met het WNF om te kijken op welke wijze
wij verder zouden kunnen bijdragen aan de natuurbescherming van Klein Bonaire.
Aan het bestuur van Bonaire heb ik juridische hulp aangeboden om de regelgeving
ter bescherming van Klein Bonaire zo stevig mogelijk te maken.Over het asfaltmeer op Curaçao kan ik zeggen dat het eilandsbestuur
in overleg is met een aantal bedrijven over saneringsmethoden. Daarin is nog
geen doorbraak bereikt. Zodra dat wel het geval is, zal ik de Kamer daarover
nader informeren. Het onderwerp blijft in het overleg met Curaçao aan
de orde komen.De heer Te Veldhuis heeft de gedachte geopperd om zonne-energie op de
Nederlandse Antillen te stimuleren. Ik zal over deze positieve gedachte overleg
voeren met collega De Boer. Zeker, de zon schijnt daar de hele dag gratis,
en kan dus worden benut voor de energievoorziening. Als de heer Te Veldhuis
echter doelde op de productie van zonnepanelen of andere middelen om zonne-energie
te benutten, weet ik niet of daar op korte termijn op de Nederlandse Antillen
de juiste industriële voorzieningen beschikbaar voor zijn. Graag zal
ik nagaan wat wij van Nederlandse kant kunnen doen om de benutting van zonne-energie
te stimuleren.Er is gesproken over de risico's van aardbevingen en vulkanologische activiteit
op Saba en Sint Eustatius. Van de zijde van KabNA wordt een project gefinancierd
voor de seismologische en vulkanologische bewaking van beide eilanden. Onderdeel
van dat project is ook het opstellen van een draaiboek voor een rampenplan.
Dit wordt met de deskundige hulp van KNMI en RGD opgesteld.Wat Sint Maarten betreft, heb ik al meegedeeld dat er inmiddels voor ruim
100 mln. is goedgekeurd aan wederopbouwprojecten en -activiteiten en dat er
nog erg veel in de pijplijn zit. Ik kan de Kamer tot mijn genoegen meedelen
dat ook alle contracten voor het sociale woningbouwproject Belvédère
inmiddels zijn getekend. Daarbij is uitgegaan van de opzet, zoals die door
ons werd beoogd. Dit is een belangrijk succes in het moeilijke dossier van
de sociale woningbouw. Aan dit dossier kan, lijkt mij, ook nog worden toegevoegd
het stimuleren van zelfbouwactiviteiten, zoals voorgesteld door de PvdA en
ook bediscussieerd bij de behandeling van het begrotingsonderdeel van staatssecretaris
Tommel. Ik denk dat het niet nodig is om hier met een amendement extra aandacht
of ruimte voor te vragen. Ik sta positief tegenover een voorstel om budgettair
meer aan zelfbouw te doen en om dit dus te stimuleren met een project, zodat
mensen volgens bepaalde normen op een door de overheid voorbereid terrein
hun eigen tijd kunnen investeren in het bouwen van woningen. Wij zullen dit
ook in de projecten op Sint Maarten proberen te realiseren.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Die toezegging is natuurlijk veel waard. Betekent dit echter
ook dat de begrotingsruimte dit toelaat en dat een dergelijk voorstel van
het eilandsbestuur van Sint Maarten niet af hoeft van tot nu toe gecommitteerde
bedragen?Minister Voorhoeve:Het lijkt mij het beste dat ik u hier nader schriftelijk over informeer.
Ik heb hier een wat ingewikkelde notitie voor mij waarin wordt ingegaan op
de verschillende mogelijkheden en begrotingsconsequenties. Laat ik dat in
een brief aan u uiteenzetten.De heer Van Oven (PvdA):Mag ik u dan vragen om dat voor de stemming te doen, opdat wij de mogelijkheid
houden om op dit punt een amendement in te dienen?Minister Voorhoeve:Goed.Voorzitter! Ik kom op de vragen van de heer Te Veldhuis over de kustwacht.
Er is inmiddels een brief van 27 oktober van mijn collega van Defensie over
de kustwacht waarin die vragen zijn beantwoord.Wat het Centrum voorlichting Antillianen betreft, waarover onder anderen
mevrouw Scheltema vragen heeft gesteld, kan ik meedelen dat de activiteiten
voor voorlichting aan in het bijzonder jongere Antillianen die zich op Nederland
richten, tot nu toe lopen zoals beoogd. Die activiteiten zullen in maart aanstaande
volledig worden geëvalueerd om waar nodig te kunnen bijsturen. Tot nu
toe verloopt het project evenwel volgens plan.Wat de kwestie van een toelatingsregeling of een vestigingsregeling betreft,
is mij gevraagd hoe het hier nu mee zit, omdat hier al op werd gestudeerd.
Ik kan zeggen dat hier juridisch nogal wat haken en ogen aan zitten uit een
oogpunt van de Grondwet en Europese regelgeving. Er vindt overleg over plaats
met de collegae van Binnenlandse Zaken en van Justitie. Ik kan de Kamer echter
nog niet de conclusies hiervan geven. Dat overleg heeft langer geduurd dan
door mij was ingeschat. Ik kan dus niet in positieve of negatieve zin reageren
op de vraag of, zoals bijvoorbeeld door de VVD is voorgesteld,
de toelatingsregeling die er voor Europese Nederlanders in de Antillen en
Aruba is, een evenknie zou moeten krijgen in de vorm van een vestigings- of
toelatingsregeling voor Antilliaanse of Arubaanse Nederlanders in Nederland.
Zodra het overleg met de deskundigen van beide departementen tot conclusies
heeft geleid, zal ik de Kamer daarover nader informeren.Over de verslaafdenzorg kan ik toezeggen dat wij erop aan zullen dringen
dat die niet alleen in het Sociaal noodprogramma een plaats krijgt in de vorm
van extra fysieke voorzieningen, maar dat er ook op het punt van de opvang
van verslaafden en de persoonlijke begeleiding nog additionele activiteiten
op de Nederlandse Antillen zouden kunnen worden ontwikkeld. Het is niet de
bedoeling, zoals nu wel gebeurt, dat moeilijk behandelbare verslaafden een
enkele reis krijgen naar Nederland om dan hier in een instelling te worden
verzorgd. Dat gebeurt nu. Het lijkt mij dat de problemen en de mensen zoveel
mogelijk in de eigen omgeving moeten worden behandeld.De heer Te Veldhuis heeft gevraagd wat er gaat gebeuren met de regelmatige
rapportage over de vooruitgang in Aruba na het eerstvolgende rapport van de
commissie-Aarts. Ik hoop dat de commissie ook in het volgend rapport ingaat
op de vraag hoe verder te gaan in de koninkrijksrelatie in de toekomst en
hoe een beleidsdialoog in stand kan worden gehouden. Een deel van het antwoord
op die vraag laat zich al raden. In het kader van de commissie-Van Lennep
hebben wij afgesproken dat wij periodiek, in feite tweemaal per jaar, praten
over financieel-economisch beleid. Ik meen dat wij ook de dialoog over de
rechtsstatelijkheid gaande moeten houden.Ik deel de lof die is uitgesproken over het rapport inzake deugdelijk
bestuur en kwaliteit, waarbij de gevolmachtigd minister van Aruba een belangrijke
rol heeft gespeeld. Er staan ook belangrijke ideeën in dat rapport over
de versterking van de eigen bestuurskracht. Ik ben nog steeds positief over
de uitvoering van de voorstellen van de commissie-De Ruiter. Op dat punt ligt
het redelijk op schema, zowel wat betreft wetgeving als wat betreft de versterking
van de veiligheidsdienst Aruba en de rol van de rekenkamer van Aruba en het
openbaar ministerie. Ook het driehoeksoverleg tussen justitie, politie en
openbaar ministerie is sinds het rapport van de commissie-De Ruiter en het
besluit van de rijksministerraad in een veel beter spoor gekomen.De heer Te Veldhuis heeft een vraag gesteld naar aanleiding van berichten
dat een economisch zeer belangrijke familie in Aruba een rechtszaak tegen
de premier heeft aangespannen. Ik heb van die berichten kennisgenomen. Ik
heb geen reden om aan die berichten te twijfelen. Dit soort berichten onderstreept
nog eens het belang van een aanpak van bestuurlijke en politieke zaken die
deze zoveel mogelijk gescheiden en op afstand houdt van financieel-economische
beïnvloeding. In dat kader juich ik ook de voorstellen toe die in eerdergenoemd
rapport inzake de kwaliteit zijn opgenomen, waarin in het bijzonder wordt
ingegaan op vraagstukken van partijfinanciering teneinde de onafhankelijkheid
van het politiek-bestuurlijke traject ten opzichte van economische machten
zoveel mogelijk te benadrukken.Tot mijn genoegen zie ik ook dat er in de staten van Aruba een ontwikkeling
is om de kritiek die destijds in het rapport van de commissie-De Ruiter stond
over het functioneren van de democratie, serieus te nemen en dus ook de onafhankelijkheid
van het parlement ten opzichte van de regering nader vorm te geven.De voorzitter:Mag ik de minister vragen om tot een afronding te komen, omdat de heer
Rosenmöller de trein nog moet halen?Minister Voorhoeve:Ja, ik heb net mijn laatste opmerking gemaakt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik dank de collega's dat ik als eerste in tweede termijn het
woord mag voeren, omdat over een kwartier mijn laatste trein gaat. Noodgedwongen
volsta ik met het indienen van twee moties, die overigens voor zichzelf spreken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de minister voor NAAZ heeft uitgesproken voorstander
te zijn van een staatssecretaris die zich fulltime met koninkrijkszaken kan
bezighouden;van mening, dat het belangrijk is om politieke contacten op koninkrijksniveau
ook en vooral op ministerieel niveau te laten plaatsvinden en dat dit zich
niet goed verhoudt tot een fulltime staatssecretaris;spreekt als haar mening uit dat het beleidspakket Antilliaanse en Arubaanse
Zaken op politiek niveau rechtstreeks onder de minister van Binnenlandse Zaken
dient te vallen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rosenmöller. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (25600 IV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat zowel het eilandsbestuur van Bonaire als de Antilliaanse
regering zich heeft uitgesproken voor het duurzaam beschermen van Klein Bonaire;van mening, dat het hier een van de meest unieke natuurgebieden in het
Koninkrijk betreft;verzoekt de regering met al haar ten dienste staande middelen en in overleg
met de Nederlandse Antillen, de natuurwaarde van Klein Bonaire duurzaam te
beschermen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller en Van Middelkoop.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (25600 IV).Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording.De voorzitter:Ik neem aan dat u de minister bedoelt.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Mijn excuses. Ik ben kennelijk geobsedeerd door de discussie over de staatssecretaris.Ik dank de minister. Een aantal vragen zal schriftelijk beantwoord worden.
Dit geldt ook voor mijn vragen over de financiële ondoorzichtigheid op
Aruba. Ik stel een nadere reactie daarop zeer op prijs.Ik vind de toezeggingen inzake de compensatieregelingen voor het LGO-besluit
vaag. Met het oog daarop dien ik de volgende motie in. Een van mijn collega's
zal ook een motie op dit punt indienen. Ik ken de inhoud daarvan niet en ik
zal later bezien of zij eventueel samengevoegd kunnen worden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het kabinet tot nu toe geen maatregelen heeft genomen
om het te verwachten verlies aan arbeidsplaatsen op de Nederlandse Antillen
en Aruba als gevolg van de wijziging van het LGO-besluit op te vangen;verzoekt de regering in overleg met de koninkrijkspartners op korte termijn
een plan van aanpak op te stellen waarin het verlies aan arbeidsplaatsen als
gevolg van de herziening van het LGO-besluit zoveel mogelijk gecompenseerd
wordt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Mulder-van Dam. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (25600 IV).De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording. Hij heeft dit gedaan
op een wijze die geen staatssecretaris hem zou hebben verbeterd. Op de meeste
punten zijn de argumenten voldoende gewisseld. Mijn fractie is vanzelfsprekend
tevreden over de opmerking van de minister over de bewindspersoon op het ministerie
van Binnenlandse Zaken die in de toekomst belast wordt met Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken.Mijn fractie wacht de brief van de minister over de zelfbouw op Sint Maarten
af alvorens te beslissen – ongetwijfeld in overleg met de fractie van
de VVD – of alsnog een amendement op de begroting moet worden ingediend.Ik ben teleurgesteld over de datum van indiening van het wetsvoorstel
inzake het solidariteitsfonds. Na de laatste contactplanbijeenkomst ben ik
er nog meer van overtuigd dat het absoluut noodzakelijk is dat dit wetsvoorstel
voor 1 januari a.s. wordt ingediend, opdat de Kamer het nog in deze kabinetsperiode
kan behandelen. Gebeurt dit niet, dan voorzie ik een grote vertraging.Ik heb antwoorden op de vragen van mevrouw Mulder – waar ik mij
bij had aangesloten – over het onderwijs gemist. Ik doel dan met name
op het criterium van de taaltoets.Ten slotte kan ik in beginsel instemmen met hetgeen de minister over Koraal
Specht heeft gezegd. Niettemin heeft hij een tijdsmarge genomen die ik, gezien
de situatie aldaar, niet verantwoord acht. In verband daarmee dien ik mede
namens de collegae Rosenmöller, Te Veldhuis, Scheltema-de Nie, Mulder-van
Dam en Van Middelkoop de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat: - in de strafgevangenis Koraal Specht in
verband met onveiligheid, plaatsgebrek en onderbezetting van het personeel
een onaanvaardbare situatie is ontstaan waardoor fundamentele mensenrechten
worden geschonden;- door de regering van de Nederlandse Antillen
in samenwerking met de Nederlandse regering weliswaar aan een structurele
oplossing wordt gewerkt, maar dat deze pas op langere termijn te verwezenlijken
zal zijn;- ook op korte termijn (nood)maatregelen nodig zijn, waarbij
onder meer gedacht zou kunnen worden aan bouw van noodbarakken en extra c.q.
beter opgeleid bewakingspersoneel en zo nodig ook andere maatregelen niet
zouden moeten worden geschuwd;- het gevangeniswezen geen koninkrijksaangelegenheid
is maar het Koninkrijk wel voor de handhaving van mensenrechten garant behoort
te staan;verzoekt de regering met alle kracht te bevorderen dat op zo kort mogelijke
termijn maatregelen worden genomen ter verlichting van de situatie in de strafgevangenis
Koraal Specht en de Tweede Kamer binnen vier weken na heden over de voortgang
van de korte termijn maatregelen te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Oven, Rosenmöller, Te
Veldhuis, Scheltema-de Nie, Mulder-van Dam en Van Middelkoop.Zij krijgt nr. 10 (25600 IV).De heet Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ook ik dank de minister voor zijn beantwoording. De inzet
van de VVD is het vergroten van de zelfredzaamheid. Ik heb dezelfde analyse
gemaakt als de minister, namelijk dat het kernprobleem met name in de uitvoering
van het overeengekomen beleid ligt. Papier is altijd geduldig, maar het komt
op de daden, op de uitvoering aan.Ik maak van de gelegenheid gebruik om mogelijk vervelende berichten in
Amigo te voorkomen. Ik heb in het interruptiedebat met de heer Rosenmöller
over de knoet in de fluwelen handschoen gesproken. Bij het naslaan van Van
Dale blijkt de knoet meer en erger te zijn dan wat ik bedoeld had. Ik heb
niet een echte gesel bedoeld. Ik bedoelde geen slap handje in een fluwelen
handschoen, maar een stevige vuist. Het ging dus niet om een scherp voorwerp
in de handschoen!Voorzitter! De zorgelijke situatie van met name de financiële sanering
op de Antillen moet hoe dan ook omgebogen worden, ondanks
de verkiezingsperiode. Ik heb premier Pourier altijd geprezen om zijn moed
en durf om de zaak aan te pakken. Ik wens hem daarin ook veel wijsheid en
sterkte toe. Laten wij het traject van het IMF in ieder geval niet loslaten.
Dit is over het hoofd van de minister heen ook een oproep aan de koninkrijksregering
en aan de regering van de Antillen. Je komt anders op een glijbaan terecht,
waarbij je uiteindelijk niet weet waar je uit komt.Wat LGO betreft, lijkt het mij verstandig om de rechtszaken en de hoger
beroepen af te wachten. Voordat de VVD-fractie enige uitspraak doet over compensatie,
het hebben van schuldgevoelens, schadevergoedingsregelingen of iets dergelijks,
wil ik eerst weten hoe de rechtszaken aflopen. Het bedrijf Emesa is in ieder
geval vooraf tijdig gewaarschuwd dat er problemen dreigden. Als men dan toch
willens en wetens investeert, vind ik niet dat de rekening ogenblikkelijk
bij een ander gelegd moet worden, zelfs niet als dat op dat moment nog binnen
de toen geldende regelingen is gebeurd en dus rechtmatig was.De heer Van Oven (PvdA):Geldt dit ook als die claim tot schadevergoeding of tot compenserende
maatregelen bij de Europese Unie wordt gelegd, die immers zelf het LGO-besluit
heeft geïnitieerd?De heer Te Veldhuis (VVD):Dat zou kunnen, maar ik wacht eerst het antwoord op de prejudiciële
vragen en hetgeen er ten fundamente besloten wordt af. Ik wil nu niet uitgaan
van een eindoordeel over een voorlopige voorziening in kort geding. De rechter
heeft die voorziening getroffen in eerste aanleg na voorlopig inzien, zoals
aangegeven. Maar omdat de rechter het zelf nog niet allemaal precies weet,
heeft hij een vijftal vragen geformuleerd die nu voorgelegd zijn aan het Hof.
Ik wil daar eerst wel eens een antwoord op zien en vervolgens de eindbeslissing
van de rechter, voordat ik al op voorhand allerlei toezeggingen doe, zeker
omdat ik niet elk individueel geval ken. Van Emesa weten wij het wel. Daarover
is een beschrijving geweest in het vonnis van de rechter in kort geding. Daaruit
is duidelijk gebleken dat men wel wist wat eraan zat te komen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! De heer Te Veldhuis weet toch dat het vrij veel tijd zal kosten
voordat wij een prejudicieel advies krijgen. Dat moet ook nog een keer worden
verwerkt. En als wij praten over eventuele compensatiemaatregelen, spreken
wij uitsluitend over de periode tot het jaar 2000, dus over de komende drie
jaar. Daarna hebben wij immers een nieuw LGO-besluit. De heer Te Veldhuis
verschuilt zich achter de rechter. Zijn benadering leidt er dus zeer waarschijnlijk
toe dat er helemaal niets van compensatie terecht zal komen.De heer Te Veldhuis (VVD):Wij moeten ons op dit moment allemaal achter de rechter verschuilen. Wij
zouden bij het instandhouden van deze situatie na anderhalf of twee jaar zelfs
wel eens met een heel ander probleem kunnen worden geconfronteerd. Ik noem
bijvoorbeeld de Nederlandse suikerproducenten die óf via de industrie
óf via de Nederlandse boeren voor grote financiële consequenties
zouden kunnen opdraaien. Ik wil dat ook nog wel eens even overzien. Het verbaast
mij dat geen enkele collega daarover heeft gesproken. Zij doen alsof dit probleem
niet bestaat. Maar via de subsidiëringsregelingen en de boeteregelingen
voor de export voor in Nederland en in Europa geproduceerde suiker zouden
wij nog wel eens voor andere problemen kunnen komen te staan. Ik ben nog niet
zover om die maar op de koop toe te nemen en aan de andere kant, wanneer investeringen
willens en wetens met risico zijn gedaan, die al op voorhand af te dekken
met compenserende maatregelen. Ik wil eerst het plaatje helemaal compleet
hebben voordat ik toezeggingen naar de een of naar de andere kant doe.Voorzitter! De discussie over een minister of een staatssecretaris op
BiZa na de volgende verkiezing is heel interessant. Ik wacht maar eens even
af. Naast de redenering van de minister is ook een omgekeerde redenering denkbaar:
dat de minister zich bezighoudt met constitutionele zaken en met Antilliaanse
en Arubaanse Zaken en dat een staatssecretaris zich met vooral Nederlandse
Zaken bemoeit. Ook die redenering is overeind te houden. Maar goed, laten
wij dat aan de toekomstige formateurs overlaten.Ten slotte wil ik nog graag een antwoord op mijn vraag over de opmerking
van de commissie-Aarts over de ontwikkelingen op Aruba. Die commissie zegt
dat de toename van begrotingstekorten en een mogelijke toenemende inflatie
ten gevolge van cumulerende verbeteringen in personele sfeer, onder andere
voor politici, wel eens een nadelig effect zouden kunnen hebben.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik wil volstaan met een enkele vraag om een nadere beantwoording.
Ik wil allereerst vragen om een meer structurele financiering van de drugsproblematiek.
Voorts vraag ik om informatie over Sint Maarten, de gevolgen voor de luchthaven
van de surseance van betaling en een eventueel faillissement. Ten slotte wil
ik nog informatie over Statia, de drinkwatervoorziening. Het kan zijn dat
de minister deze vragen schriftelijk wil beantwoorden. Dat vind ik ook goed,
maar dat wil ik dan wel graag even horen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording en volsta met
het voorlezen van enkele moties. De eerste motie gaat over het solidariteitsfonds.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat het wetsvoorstel tot regeling van het solidariteitsfonds,
ingediend op 28 april 1992, nog altijd verkeert in de fase van schriftelijke
voorbereiding;overwegende, dat de minister desgevraagd op 20 februari 1996 meedeelde
te overwegen de rijksministerraad voor te stellen de behandeling van het voorstel
voort te zetten;van oordeel, dat de knoop eindelijk eens moet worden doorgehakt;Van Middelkoopverzoekt de regering nog dit kalenderjaar de schriftelijke voorbereiding
te voltooien,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop, Van Oven, Rosenmöller,
Scheltema-de Nie en Mulder-van Dam.Zij krijgt nr. 11 (25600 IV).De heer Van Middelkoop (GPV):De volgende motie gaat over de Europese compensatie van het LGO-echec.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de herziening van het LGO-besluit nadelige economische
gevolgen heeft voor de Nederlandse Antillen en Aruba;voorts overwegende, dat in een verklaring bij het Verdrag van Amsterdam
onder meer is vastgelegd dat de EU na 2000 de economische en sociale ontwikkeling
van de LGO en de economische betrekkingen tussen de LGO en de EU zal bevorderen;verzoekt de regering voor de tijd tot 2000 zich in te spannen om Europese
middelen beschikbaar te stellen, gericht op het compenseren van de verwachte
economische schade ten gevolge van de genoemde herziening van het LGO-besluit,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop en Rosenmöller.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (25600 IV).De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! In eerste termijn heb ik de klacht van het bedrijfsleven verwoord,
dat men niet zozeer geïnteresseerd is in geld als in hulp door KabNA
of door EZ: gewoon een faciliteit, zoals men die ook kan krijgen als men wil
investeren in China of in welk ander land dan ook. Daarom dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het gewenst is dat het Nederlands bedrijfsleven interesse
krijgt in investeringen in de Nederlandse Antillen en Aruba;kennisnemend van onder meer door VNO-NCW daarop gerichte initiatieven;van oordeel, dat het gewenst is dat ter stimulering en begeleiding van
deze initiatieven er bij EZ of KabNA een aanspreekpunt voor het bedrijfsleven
beschikbaar is,verzoekt de regering indien nodig na overleg met het Nederlands bedrijfsleven,
daartoe een herkenbare faciliteit in het leven te roepen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Middelkoop. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (25600 IV).Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! Ik ga eerst in op de motie van de heer Rosenmöller
over het staatssecretariaat. Ik ontraad aanneming van die motie. Ik heb de
redenen aangegeven waarom ik vind dat er zowel een minister als een staatssecretaris
aan het onderwerp moet werken waar wij het vanavond over hebben gehad. Deze
motie beoogt de weg naar een staatssecretariaat af te snijden. Dat vind ik
niet verstandig.Ik ben positiever over de motie van de heer Rosenmöller over Klein
Bonaire, waarin hij de regering vraagt om met al de haar ten dienste staande
middelen in overleg met de Nederlandse Antillen de natuurwaarden van Klein
Bonaire duurzaam te beschermen. Die motie zal ik graag uitvoeren.Mevrouw Mulder vroeg nogmaals informatie over de financiële situatie
op Aruba. Door gebrek aan tijd heb ik daar weinig over kunnen vinden.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Het kan ook schriftelijk.Minister Voorhoeve:Ik heb er best het een en ander over te zeggen, omdat zich op Aruba een
niet onbelangrijk liquiditeitstekort voordoet. Op Aruba zijn op zich sluitende
begrotingen ingediend, maar wij weten dat het uiteindelijk niet gaat om begrotingen,
maar om uitgaven conform de begrotingen. Op dat laatste punt zijn problemen
ontstaan. Er zijn uitgaven gedaan die niet waren begroot, waardoor het tekort
dreigt op te lopen. In het bijzonder is door de Centrale bank van Aruba gewezen
op een toenemend liquiditeitstekort. Ik zal de Kamer nader schriftelijk informeren
over een aantal financiële problemen waarmee Aruba wordt geconfronteerd,
ook omdat het mij goed lijkt om die nog eens op papier te zetten. Het beeld
is niet altijd zo rooskleurig als het in de plannen naar voren komt.De heer Van Oven (PvdA):Gaat u dan ook in op de 250 mln. overbesteding door de Arubaanse regering?Minister Voorhoeve:Ik zal recente gegevens verschaffen, zoals die door de regering van Aruba
en in het bijzonder door de Centrale bank van Aruba zijn verschaft over de
financiële situatie en over dreigende tekorten.Ik ontraad aanneming van de motie over LGO-compensatie. Daar heb ik al
het een en ander over gezegd. Er is overleg nodig, in het bijzonder met de
Antillen, over het opvangen van de werkgelegenheidseffecten. Ik ga dat overleg
graag aan, maar ik wil door aanvaarding van het woord "compensatie" of van
een opdracht op het punt van compensatie niet de suggestie wekken dat men
bij Nederland op de een of andere manier schadeclaims kan indienen. Uiteraard
zijn wij gehouden om de Antillen zoveel mogelijk bij te staan in het scheppen
van nieuwe werkgelegenheid. Daarvoor wil ik mij inzetten.De heer Van Oven krijgt de brief over de zelfbouwmogelijkheden waarom
hij heeft gevraagd.Ik stap meteen over naar de motie van de heer Van Middelkoop inzake het
solidariteitsfonds. Naar aanleiding van zijn verzoek, dat is ondersteund door
een aantal andere Kamerleden, zal ik mij richten tot de Antilliaanse regering
om te zien of de schriftelijke reactie die ik nog van haar verwacht, kan worden
 bespoedigd. Als die kan worden bespoedigd tot in de loop van
november, hoop ik nog in de gelegenheid te zijn de stukken voor het eind van
het jaar bij de Tweede Kamer in te dienen. Ik kan geen ijzer met handen breken.
Ik neem een inspanningsverplichting op mij. Ik had aanvankelijk de Antilliaanse
regering gevraagd de stukken uiterlijk op 1 januari in te leveren. Ik zal
proberen dat te bespoedigen. Ik moet erbij zeggen dat men op de Antillen de
handen nu vol heeft aan de financieel-economische vraagstukken in het IMF-traject.
Ik kan namens hen nu niets beloven. Ik kan alleen zeggen dat ik de wens van
de Kamer met mijn ondersteuning aan hen zal voorleggen.Terecht zegt de heer Van Oven dat de Kamer in haar vragen en ik in mijn
antwoorden niet heb stilgestaan bij het onderwijs, waarover het een en ander
te zeggen is, met name over de positie van het Nederlands. Ik wil dat nu niet
afraffelen, dus ik zal in een brief uiteenzetten wat in het onderwijsbeleid
van de Nederlandse Antillen de positie van het Nederlands zou kunnen zijn
en op welke wijze wij vanuit Nederland proberen het onderwijs daar te helpen
financieren en verbeteren. Kort zeg ik er nu over dat het van belang is voor
arbeidsmarktperspectieven en opleidingen dat men het Nederlands goed beheerst.
Dat geldt in het bijzonder voor degenen die vervolgonderwijs zoeken of die
naar Nederland komen. Als men aanspraak maakt op het Nederlanderschap, zal
men goed in het Nederlands moeten kunnen communiceren. Het Nederlands is ook
de bestuurstaal die ons in het Koninkrijk verbindt. Daarmee zeg ik niets ten
nadele van de moedertaal, het Papiamento, of het Engels, op de Bovenwindse
eilanden voor velen de moedertaal. Omdat wij het over drie talen hebben, is
de problematiek wat ingewikkeld. In een brief aan de Kamer zal ik daarop nader
ingaan.De heer Van Oven (PvdA):Wij zweven nu tussen inhoudelijk en procedureel. Ik verzoek de minister
de brief voor de stemmingen bij ons af te leveren, opdat wij eventuele uitspraken
naar aanleiding van de begrotingsbehandeling mede op die brief kunnen baseren.Minister Voorhoeve:Dat kan.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Mag ik de minister dan vragen in ieder geval ook in te gaan op het herstructureringsplan
dat er nu ligt en in relatie daarmee het antwoord te geven met betrekking
tot de taal? Hij kent het plan ongetwijfeld.Minister Voorhoeve:Daar is op zichzelf erg veel over te zeggen, zowel over de basisvorming
als over het funderend onderwijs. De brief moet natuurlijk wel enigszins overzichtelijk
blijven, dus hij zal kort zijn, zeker gezien de termijn waarop de Kamer hem
wil. Misschien kunnen wij in een nader overleg nog eens over de onderwijsproblematiek
spreken. Ook mijn collega van Onderwijs, minister Ritzen, houdt zich bezig
met de onderwijsproblematiek op de Antillen. Laat ik eerst de brief aan de
Kamer zenden die is gevraagd.Ik zal mijn uiterste best doen om de motie over de gevangenissituatie
in Koraal Specht uit te voeren. Het lijkt mij een nuttige aansporing om te
bevorderen dat op zo kort mogelijke termijn maatregelen worden genomen ter
verlichting van de situatie in de strafgevangenis Koraal Specht. Ik zal inderdaad
proberen binnen vier weken na heden daarover te rapporteren.De heer Te Veldhuis heeft gevraagd om een nadere toelichting op de financiële
situatie in Aruba naar aanleiding van de opmerking van de commissie-Aarts.
Daarop ga ik ook in in de brief die ik net heb aangekondigd.Mevrouw Scheltema heeft gevraagd of er meer structureel aandacht kan worden
besteed aan de drugsproblematiek. Dat is ook inderdaad mijn voornemen. Ik
weet niet of wij daarover nu verder veel kunnen uitwisselen, maar wij moeten
wel bewerkstelligen dat de opvang van drugsverslaafden in de Antillen en Aruba
wordt uitgebreid. Daarover zijn wij ook in gesprek met de koninkrijkspartners.
En daarvoor zijn in principe ook fondsen beschikbaar in het KabNA-budget.Wat de vraag over de drinkwatervoorziening betreft, kan ik antwoorden
dat er net een rapport binnen is van technische experts. Daarin worden nog
een aantal verbeteringen voorgesteld in het projectplan terzake. KabNA is
bereid om dat drinkwaterproject te financieren, als nog een aantal technisch
wenselijke verbeteringen worden aangebracht. Ik hoop daarover binnenkort overeenstemming
te bereiken met de minister voor ontwikkelingssamenwerking van de Nederlandse
Antillen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik wil graag nog weten wat "binnenkort" is, want het duurt al zo lang.
Ik wil nu wel eens boter bij de vis.Minister Voorhoeve:Het technische advies is binnen, maar ik kan niet helemaal inschatten
hoeveel tijd het kost om het daarover met de Nederlandse Antillen eens te
worden. Mijn inschatting is evenwel dat het niet meer dan een paar weken hoeft
te kosten en daar zullen mijn inspanningen ook op gericht zijn.Voorzitter! Uit het dictum van de motie van de heer Van Middelkoop over
de LGO-herziening neem ik niet het woord "compenseren" over. Ik zal mij wel
inspannen om zoveel mogelijk werkgelegenheid te helpen stimuleren en daarvoor
Europese fondsen ter beschikking te krijgen. Dit betekent nader overleg over
de omvang en de benutting van middelen in het Europese ontwikkelingsfonds
ten behoeve van LGO. Zoals gezegd, wil ik mij daarvoor inzetten, maar wil
ik mij niet binden aan teksten waaraan rechten op compensatie kunnen worden
ontleend.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik dank de minister voor de strekking van zijn antwoord. Ik begrijp echter
dat het woord "compenseren" mogelijk juridische effecten heeft waar de minister
liever niet aan wil.Minister Voorhoeve:Precies.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik stel mij dan voor om het woord "compenseren" te vervangen door "te
boven komen". Is dan het juridische risico er niet meer?Minister Voorhoeve:Dan heb ik geen bezwaar tegen het dictum, want daar zijn mijn inspanningen
ook op gericht.De heer Van Middelkoop (GPV):Dan wil ik mijn motie in die zin wijzigen.De voorzitter:De motie-Van Middelkoop/Rosenmöller (25600-IV, nr.
12) is in die zin gewijzigd, dat het dictum thans luidt:"verzoekt de regering voor de tijd tot 2000 zich in te spannen Europese
middelen beschikbaar te stellen gericht op het te boven komen van de verwachte
economische schade ten gevolge van de genoemde herziening van het LGO-besluit,".Naar mij blijkt wordt deze gewijzigde motie voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (25600-IV).Minister Voorhoeve:Voorzitter! In een andere motie vraagt de heer Van Middelkoop om een herkenbare
faciliteit in het leven te roepen waarop het bedrijfsleven zich kan richten
ten behoeve van stimulering en begeleiding van investeringsactiviteiten op
de Antillen. Het aanspreekpunt voor het bedrijfsleven is al het ministerie
van Economische Zaken. Misschien is dat nog niet duidelijk genoeg naar voren
gekomen in het verleden. Sinds de minister van Economische Zaken ook betrokken
is bij het tripartiete beleidsoverleg met de Antillen en Aruba en aangezien
hij daar in september is geweest en bovendien de conferentie met VNO-NCW heeft
plaatsgevonden over stimulering van het Nederlandse bedrijfsleven om activiteiten
op de Antillen en Aruba te ontplooien, wordt aan deze wens voldaan. Ik heb
geen bezwaar tegen aanvaarding van de motie, als ik haar kan interpreteren
als een ondersteuning van het door de regering gevoerde beleid. Zoals men
weet, is het mijn beleid om zoveel mogelijk vakministers te betrekken bij
de koninkrijksverhoudingen, opdat zij met hun collega's in de West afspraken
maken en activiteiten ontplooien. Ik weet dat dit ook de wens is van mijn
collega van Economische Zaken. De heer Van Middelkoop vraagt in de motie,
een herkenbare faciliteit in het leven te roepen. In die zin vraagt de motie
om iets wat er al is. Die faciliteit is het ministerie van Economische Zaken.De heer Van Middelkoop (GPV):Men vertelt mij dat als het bedrijfsleven daar komt, er geen expertise
is of geen expertise meer is ingevolge de herijking. Als men naar KabNA gaat,
is die expertise er evenmin. Dat is gewoon de klacht. Ik neem die klacht serieus,
juist omdat het de Antillen betreft. Wil je gaan investeren in China, dan
is er heel veel expertise beschikbaar op EZ. Daar heeft de minister in algemene
zin gelijk in. Juist als het over de Antillen gaat, is die expertise er onvoldoende.
Zonder al te oppositioneel te willen zijn, zeg ik dat ik van de woorden "ondersteuning
van beleid" het woord "aansporing" wil maken. Graag zie ik dat de expertise
beter zichtbaar wordt gemaakt, opdat ik dit soort klachten van het bedrijfsleven
niet meer hoor.Minister Voorhoeve:Het is een klacht die misschien de situatie van het verleden weerspiegelt.
Ik wil het graag met mijn collega van Economische Zaken opnemen dat de zaak
nog wat herkenbaarder wordt gemaakt en dat er duidelijker wordt geadverteerd
dat men bij Economische Zaken terecht kan en dat men daar adviezen kan bespreken,
als een bedrijf activiteiten op de Antillen en Aruba wil ontplooien. Ik zeg
graag toe dat ik daarover zal spreken met minister Wijers. Ik heb echter geen
behoefte aan aanneming van de motie, als er weer iets nieuws moet worden opgericht.De heer Van Middelkoop (GPV):Het laatste is geenszins de bedoeling. Het is elk geval een taak van EZ –
maar misschien ook van KabNA – dat er een faciliteit is voor de Antillen
en Aruba. Dat is dan een faciliteit die er ook is voor andere landen waarin
het Nederlandse bedrijfsleven wil investeren. Voor de Antillen en Aruba is
die faciliteit helaas onvoldoende zichtbaar. Het zou beter moeten, gelet op
het belang van de zaak.Minister Voorhoeve:U hebt het in het dictum over het in het leven roepen van een herkenbare
faciliteit. Die faciliteit is er. U wilt dat het meer geprofileerd gebeurt.
Daar wil ik mij voor inzetten.Mijnheer de voorzitter! Ik hoop dat ik hiermee de opmerkingen en vragen
in tweede termijn heb beantwoord.De (algemene) beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel vast dat de minister de nodige schriftelijke informatie heeft
toegezegd.Ervan uitgaande dat die informatie de Kamer tijdig zal bereiken, stel
ik voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 0.28 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-1252-1285.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl