Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag houdende vervanging van de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico (31094).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 180-223

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-11-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 6, pagina 180-223

06-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31094Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Militaire ambtenarenwet 1931 en intrekking van de Wet voor het reservepersoneel der Krijgsmacht in verband met onder andere de invoering van een flexibel personeelssysteem voor de krijgsmacht (30674);het wetsvoorstel Wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag (30887);het wetsvoorstel Wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 en enige andere wetten naar aanleiding van de evaluatie van de Rijksoctrooiwet 1995 van 2006 (Evaluatie 2006 Rijksoctrooiwet 1995) (30975, R1821);het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 12 juni 2006 te Luxemburg totstandgekomen Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Albanië, anderzijds, met Bijlagen en Protocollen; Trb. 2006, 212 (31035);het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de bedrijfsorganisatie met betrekking tot de ministeriële goedkeuring van besluiten van bedrijfslichamen (31039).Pagina 180-180
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 6 november 2007)Pagina 224-224
Lijst van besluiten (dinsdag 6 november 2007)Pagina 223-224
Presentie en opening (dinsdag 6 november 2007)Pagina 179-179
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag houdende vervanging van de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico (31094).Pagina 180-223
Herdenking oud-senator Harm van der MeulenPagina 179-180

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 257 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag houdende vervanging
van de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico (31094).De voorzitter:Ik heet de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van harte welkom
in deze Kamer. De minister heeft deze Kamer eerder van binnenuit meegemaakt,
dus hij weet wat hem te wachten staat. Ik wens hem veel succes, niet alleen
vandaag, maar alle dagen die komen gaan.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Dupuis (VVD):Voorzitter. Omdat ik in mijn bijdrage voor het voorlopig verslag al de
problemen uiteenzette die de VVD-fractie met dit wetsvoorstel heeft, ga ik
nu vooral in op de memorie van antwoord.Om te beginnen besteed ik uitgebreid aandacht aan de kwestie van de solidariteit,
de achterliggende waarde van de regeling van betalingen in onze gezondheidszorg.
De VVD heeft de verantwoordelijkheid van burgers voor elkaars ongeluk en lot
hoog in het vaandel. Sociale gerechtigheid en verantwoordelijkheid zijn voor
liberalen sleutelwoorden. Een verevening van het leed dat mensen treft, via
een door de overheid ingestelde regeling van verzekeringen, vinden wij in
dat licht acceptabel, alhoewel wij het verplichte karakter dat aan onze volksverzekering
kleeft, verregaand vinden.Uit de debatten in de Tweede Kamer over dit wetsvoorstel bleek dat vrijwel
alle politieke partijen de opvatting huldigen dat er geen enkel financieel
verschil zou mogen bestaan in de betalingen voor gezondheidszorg in brede
zin tussen frequente gebruikers van gezondheidszorg en degenen die zelden
of nooit naar de dokter gaan. De VVD is het daarmee niet eens, zoals ook bleek
uit de bijdragen van de VVD-fractie in de Tweede Kamer. De reden is onder
meer dat gezondheidszorg niet alleen voor de gezondheid noodzakelijke voorzieningen
biedt, maar ook een groot aantal consumentengoederen. Dat deze alle onder
de verplichte volksverzekering vallen, gaat ons te ver. Daarom zijn wij voor
een systeem van eigen betalingen, zodat degenen die veelvuldig van de gezondheidszorg
gebruik wensen te maken, zich realiseren dat gezondheidszorg geld kost, en
dat ook merken doordat zij extra uitgaven voor zichzelf genereren door vaak
naar de dokter te gaan.Vanuit het standpunt dat ziektegedrag voor een deel keuzegedrag is, is
een systeem van eigen betalingen het beste middel om een overigens op solidariteit
gebaseerd systeem in stand te houden. In de meeste westerse landen zijn systemen
voor eigen betalingen. Wie vaak naar de dokter wil, is in dubbele zin welkom,
maar niet geheel op kosten van anderen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Een vraag ter verduidelijking. Ik luister geboeid naar het
betoog van mevrouw Dupuis, maar wat bedoelt zij met "een groot aantal
consumentengoederen"? Kan zij voorbeelden geven?Mevrouw Dupuis (VVD):Ik denk aan de pil, aan allerlei medicatie die we nodig hebben omdat we
de wereld over vliegen. Er zijn vele zaken die met leefstijl samenhangen en
meer te maken hebben met consumentenkeuzen dan met gezondheidszorg.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik wil geen "slakken" op laag water zoeken, maar vaccinatie
voor mensen die de wereld over vliegen komt voor eigen rekening?Mevrouw Dupuis (VVD):Soms, maar vele ziektekostenverzekeringen zul je daar wel een rekening
voor kunnen sturen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat valt dan wel onder de aanvullende verzekering, zodat je er toch zelf
voor moet betalen.Mevrouw Dupuis (VVD):Oké, maar dan nog blijft het punt staan.In ieder geval wil ik graag vanuit deze visie het voorliggende wetsvoorstel
nogmaals toetsen. Om te beginnen lezen wij, desgevraagd, dat de bedoeling
van de minister is de solidariteit te vergroten door middel van de voorliggende
eigenrisicoregeling. Hierdoor neemt de solidariteit toe, zegt de minister
letterlijk. Maar wat bedoelt hij precies? Dat de kosten van de gezondheidszorg
die door de burger via premies worden betaald, gelijkmatiger verdeeld worden
over gezonden en zieken? Bedoelt de minister dat er inderdaad een betere balans
ontstaat tussen veelgebruikers en niet-gebruikers van gezondheidszorg, in
die zin dat gebruikers meer bijdragen dan de niet-gebruikers? Of vindt hij
het juist een betere balans als de niet-gebruikers het meeste betalen? Dit
laatste is nu het geval. De VVD-fractie zou dit verwerpelijk vinden en vindt
dit ook verwerpelijk. Wat bedoelt de minister? En tot welke balans leidt het
voorliggende wetsvoorstel als het gaat om gebruikers en niet-gebruikers?Allereerst willen wij dus heel graag weten wat de minister bedoelt met
zijn uitspraak. Want eerdere uitingen van zijn partij verwijzen naar een ander
standpunt, voor zover wij dat goed begrepen hebben. Bij de plenaire bespreking
vorig najaar van de invoering van de no-claimregeling, die nu ter discussie
staat en vervangen lijkt te worden, is door het CDA steeds volgehouden dat
alleen grenzeloze solidariteit wenselijk is, en dat er geen verschil in betalingen
mag zijn tussen gebruikers en niet-gebruikers. De CDA-fractie is toen schoorvoetend
akkoord gegaan met een no-claimkorting en heeft tegelijk daarbij zo veel uitzonderingen
afgedwongen, dat de oorspronkelijke bedoeling inderdaad onrealiseerbaar werd.
Is het nu zo dat het CDA in deze linkse constellatie weer iets rechts afslaat,
of is dat juist niet het geval?Wat de VVD betreft, geldt in elk geval voor dit wetsvoorstel, dat de balans
tussen veelgebruikers en niet-gebruikers volledig scheef is. Dit heeft allereerst
te maken met de talloze uitzonderingen die gelden ten aanzien van het eigen
risico. Ook administratief is het een monstrum. Maar erger nog is dat het
zo dus niet werkt. De VVD is voor een nuancering van het eigen risico voor
chronisch zieken en gehandicapten, maar niet op deze manier. Ook zij behoren
bij te dragen aan hun eigen kosten. Ook voor hen geldt dat enige rem op het
gebruik van gezondheidszorg ingebouwd moet zijn in het systeem.Verder blijkt uit onderzoek – het stond vanochtend ook weer in de
krant – dat de premielast van gezonden bovenmatig toeneemt. Er wordt
zelfs gesproken, maar ik heb het niet precies nagerekend, van een extra premiedruk
op gezonden van € 450 per gezin per jaar. Als dit waar is –
wat wij graag van de minister willen vernemen – dan is de conclusie
onontkoombaar dat er in Nederland kennelijk een gezondheidsbelasting bestaat.
Over prikkels voor gepast gebruik gesproken! De VVD-fractie wil hierin de
lijn volgen van de Tweede Kamerfractie van haar partij en afstand nemen van
een dergelijke manier van financiering van de gezondheidszorg. Zoals onze
collega, Edith Schippers, aan de overkant opmerkte naar aanleiding van een
kennelijk verwijt aan haar adres: dit zijn geen Amerikaanse toestanden, dit
is Moskou aan Zee. Inderdaad.Over de vrijstelling aan de voet, waarover wij in het voorlopig verslag
vroegen of deze niet een veel mooiere manier zou zijn om chronisch zieken
en gehandicapten tegemoet te komen en tegelijk ook hen aan te sporen tot gepast
gebruik, vinden wij de opmerkingen van de minister onvoldoende. Hij zegt dat
dit niet in het systeem past. Toch zou dit volgens deskundigen een mooie en
in ethische, maar ook in administratieve zin, elegante oplossing zijn. Het
systeem van de wet kan toch geen ultiem argument zijn als het om een fundamentele
kwestie als deze gaat? De minister vindt dit ook minder solidair. Hier komt
dan weer de kwestie naar voren of de minister inderdaad, net als veel Nederlanders
vindt, dat veelgebruikers in geen geval meer behoeven te betalen dan niet-gebruikers.
Kennelijk is dit de zaak waarom alles draait. Volgens onze fractie zal het
overtrekken van de solidariteit haar ondermijnen. Solidariteit is goed en
mooi, en hoort bij een verantwoordelijke samenleving, maar een onbegrensde
solidariteit zal onze gezondheidszorg onbetaalbaar maken, en dus uiteindelijk
in niemands belang zijn.De heer Thissen (GroenLinks):Ik weet niet – om maar even in haar metafoor te blijven –
of mevrouw Dupuis geïnterrumpeerd wenst te worden in dit Kremlin aan
de Noordzee. Bij welke grens houdt voor haar de solidariteit van gezond voor
ziek op?Mevrouw Dupuis (VVD):Ik vraag de heer Thissen de vraag te preciseren. Gaat het om de ziektelast
en hoe dan gemeten? Denkt hij in termen van geld?De heer Thissen (GroenLinks):U zegt dat het voorstel van de minister lijkt op een belasting op gezondheid.
U koppelt daaraan dat de VVD staat voor een solidaire samenleving.Mevrouw Dupuis (VVD):Zeker.De heer Thissen (GroenLinks):Na u te hebben beluisterd, heb ik grote twijfels over de vraag welke solidariteit
u van gezond vraagt voor de zieke mens.Mevrouw Dupuis (VVD):Het systeem zoals dat al sinds de Tweede Wereldoorlog oorlog functioneert,
getuigt in zich van grote solidariteit. Het kent een zeer breed ziektekostenpakket
met een laagdrempelige toegang. De toegang is zó laagdrempelig dat
niemand die deze materie een beetje bestudeerd heeft, zich aan de gedachte
kan onttrekken dat er een groot risico bestaat op ongepast gebruik. Ik weet
het niet zeker en er zijn misschien collega's die de hele wereld goed kunnen
overzien, maar mijn vermoeden is dat wij in Nederland misschien wel de meest
solidaire regeling hebben ten aanzien van gezondheidszorg. Daarom vraagt de
VVD aandacht voor het feit dat wij daarin wellicht zo ver gaan dat het systeem
zichzelf om zeep helpt. Dat is namelijk de kern van mijn verhaal op dit punt.De heer Thissen (GroenLinks):U wilt de solidariteit dus handhaven, namelijk dat sterk voor zwak, rijk
voor arm en gezond voor ziek in bres springt. Maar u zegt dat er een bovengrens
aan is.Mevrouw Dupuis (VVD):Of een ondergrens, dat hangt ervan af. Ik kan geen cijfers noemen. Je
kunt de solidariteit zo uitdrukken met gehandicapten en chronisch zieken dat
je vanaf een hoger niveau pas een eigen risico laat gelden. Er zijn oplossingen
te bedenken die toch meer evenwicht in de situatie brengen.Het bedrag van € 150, dat als eigen risico wordt gehanteerd,
is gebaseerd op de oude regeling en geeft volgens de minister eenzelfde volume-effect
als deze no-claimregeling die nu wordt opgeheven. Zouden wij eigenlijk niet
toe moeten naar een groter volume effect, wat dus betekent dat er minder claims
op de gezondheidszorg worden uitgebracht? Dit ten gunste van degenen die recht
hebben op maximale aandacht voor hun gezondheidsproblemen.Ten slotte wil ik ook graag plenair gezegd hebben dat de huidige administratieve
verwerking van de kosten van medische behandelingen, namelijk een rechtstreekse
declaratie door de instelling bij de verzekeraar zonder dat de consument/patiënt
daarvan iets ziet, twee nadelige effecten heeft. Ten eerste is er geen substitutie
mogelijk aan de kant van de patiënt, omdat deze niet weet wat iets kost
en dus niet voor iets minder kostbaars kan kiezen, zo hij dat zou willen.
Bovendien is de mogelijkheid van fraude groot. Wie controleert of de gedeclareerde
kosten ook werkelijk gemaakt zijn? De fractie wil allerminst suggereren dat
er veel gefraudeerd wordt, maar uit onderzoek in de afgelopen jaren blijkt
wel degelijk dat het risico van fraude op de loer ligt. Wij willen graag van
de minister horen wat hij van deze – ook nog zeer paternalistische –
gang van zaken vindt.De heer Thissen (GroenLinks):Als u het hebt over het niet transparant zijn van declaraties, dan hebt
u het over de declaraties van de zorgaanbieders in geval van de naturapolis?Mevrouw Dupuis (VVD):Ik heb het dan met name over de instellingen.De heer Thissen (GroenLinks):U hebt het dus niet over de zorgverzekerden?Mevrouw Dupuis (VVD):Nee, ik heb het over de schakel die er tussen zit. Dat zullen niet de
individuele huisartsen zijn, want dat is nog een klein en overzichtelijk circuit.
Bij de instellingen is gebleken dat er zeer veel fouten worden gemaakt, waarvan
sommige werkelijk de vorm van fraude hebben aangenomen.De heer Thissen (GroenLinks):Dank u. Op dit punt had ik behoefte aan helderheid.Mevrouw Dupuis (VVD):Wij zouden graag instemmen met een wetsvoorstel waarin een realistische
en effectieve regeling voor eigen bijdragen van consumenten van gezondheidszorg
gestalte krijgt. Het wetsvoorstel dat voorligt komt in de verste verte niet
in de buurt van een dergelijke regeling. Wij houden grote problemen met dit
wetsvoorstel.De heer Putters (PvdA):Voorzitter. Destijds had ik mijn eerste zorgdebat in deze Kamer met de
toenmalige minister Hoogervorst over de invoering van de no-claimteruggaveregeling.
Dat debat concentreerde zich op de vraag of het rechtvaardig en solidair is
om het zorggebruik bij mensen met chronische ziekten en een handicap te willen
remmen en hen vervolgens te laten betalen voor een teruggave aan gezonde mensen.
Wij noemden dat toen een omgekeerde solidariteit, die voor onze fractie onverteerbaar
was en is. Nu, ruim vier jaar later, vindt mijn eerste zorgdebat in de nieuwe
Kamerperiode plaats met minister Klink over hetzelfde onderwerp. Het verschil
is dat wij nu geen geld teruggeven aan relatief gezonde mensen. In plaats
daarvan proberen wij het betalen van een eigen risico aan de voorkant te koppelen
aan meer solidariteit met zieke mensen. Het stemt ons positief dat de minister,
die als Kamerlid nog voorstander van de no-claimteruggave was tot dit voortschrijdend
inzicht is gekomen.Wellicht herinnert de minister zich dat wij in dat debat – het was
een week voor kerst – de toenmalige minister Hoogervorst lieten acteren
in het sprookje "The Christmas Carol". Hans Hoogervorst was Scrooge,
die zich in het schemerdonker op zijn werkkamer in de toren van het ministerie
van VWS voorbereidde op het no-claimdebat in de senaat. Hij zag een aantal
geesten aan zich voorbij trekken. Het waren allemaal oud-bewindslieden van
volksgezondheid, van Dick Dees tot Hans Simons en Els Borst. Allemaal waarschuwden
ze hem tegen de invoering van de onrechtvaardige no-claimteruggaveregeling.
De een zei: "Het werkt niet Hans, het is onrechtvaardig tegenover chronisch
zieken en gehandicapten." De ander zei: "Denk aan het specialistengeeltje
en de medicijnknaak, dat wil je toch niet echt? Doe het niet!" Hij deed
het toch, voorzitter. Achteraf bezien was het dan ook geen sprookje, maar
bittere realiteit. De no-claimteruggave aan gezonde mensen haalt de solidariteit
met zieken uit het zorgsysteem en het werkt niet of nauwelijks als rem op
zorggebruik.Welk vervolg krijgt de Christmas Carol enkele kabinetten-Balkenende later?
Heel gemakkelijk zou ik een nieuwe geest ten tonele kunnen voeren, te weten
de geest van Hoogervorst, die nu het toenmalige Kamerlid Klink voorhoudt dat
zijn beslissing van toen eigenlijk onrechtvaardig en ineffectief is geweest,
en dat het dus een goede zaak is daar nu iets aan te doen. Maar ik zou die
geest van Hans dan ook meteen laten zeggen dat het wel zeer twijfelachtig
is of zijn huidige alternatief zoveel meer effectief zal zijn.Voorzitter. Laat ik niet in sprookjes blijven spreken. Mijn fractie heeft
zeer serieuze kritiek. Laat ik echter positief beginnen. De PvdA-fractie is
positief gestemd over de door de regering beoogde solidariteit tussen zieken
en gezonden en de eerste stap die daartoe wordt gezet via de afschaffing van
de no-claimteruggaveregeling. Alhoewel wij het problematisch blijven vinden
dat je mensen met onvermijdbare en structureel hoge zorgkosten vervolgens
confronteert met een eigen risico, zonder dat zij daadwerkelijk hun zorggebruik
kunnen remmen, zijn wij er blij mee dat de premiedaling en de compensatieregeling
bij het nu voorgestelde eigen risico ertoe leiden dat deze mensen er financieel
gunstiger uit lijken te komen dan bij de no-claimregeling. Het
verschil in zorgkosten tussen de gemiddelde chronisch zieke en gehandicapte
aan de ene kant en de gemiddelde gezonde Nederlander aan de andere kant wordt
iets kleiner. Het betekent dat de inkomensverschillen kleiner worden. Dat
is winst en wij vinden het een goede zaak. Juist in het gebruik van die gemiddelden
schuilt echter het risico, daarop kom ik straks terug. Voor de PvdA-fractie
is de nu voorliggende afschaffing van de no-claim daarom een eerste stap in
de richting van het herstel van solidariteit.Dat brengt mij bij een meer principieel punt vooraf. Eigen betalingen,
dus ook een eigen risico, waarbij niet voldoende wordt gedifferentieerd naar
draagkracht en zorgbehoefte ondermijnen volgens ons gemakkelijk de risico-
en inkomenssolidariteit in de zorg. Kwetsbare groepen, zoals chronisch zieken
en gehandicapten, ouderen, verslaafden en mensen met een laag inkomen, worden
daar de dupe van. Wij herinneren eraan dat wij bij alle zorgdebatten in de
afgelopen jaren steeds hebben aangegeven dat naast het rekening houden met
de zorgbehoeften van mensen voor ons ook de inkomensafhankelijkheid bij dit
soort regelingen een wezenlijk punt is. Voor mensen met een laag inkomen is € 150
eigen risico veel meer dan voor mensen met een hoog inkomen. Wij menen dat
de inkomensafhankelijkheid structureel een rol zou moeten spelen in het systeem
van eigen bijdragen en eigen risico. Dat dit mogelijk is laat het inkomensafhankelijke
eigenbijdragemodel van IZA zien, evenals onderzoek naar de inpassing ervan
in het systeem van de Zorgverzekeringswet. Dat dit wenselijk is hebben niet
alleen wij, maar ook de CDA-fractie bij monde van oud-senator Hannie van Leeuwen,
altijd gesteld bij de behandeling van de zorgwetten. Wij vragen het kabinet
hoe het dit in de toekomst meer structureel gaat regelen, waardoor mogelijk
ook ingewikkelde compensaties overbodig worden.Onze kritiek op het voorliggende voorstel concentreert zich op drie hoofdpunten.
Het is allereerst twijfelachtig hoe effectief de remwerking gaat zijn voor
alle verzekerden, maar zeker voor degenen met structureel hoge en onvermijdbare
zorgkosten. In de tweede plaats is het de vraag hoe rechtvaardig en solidair
de compensatieregeling precies uitpakt. Ten derde is het onduidelijk hoe consistent
de regering is, met in het vooruitzicht een nieuwe en meer uitgebreide regeling
om zorggebruik te remmen in 2009, alsmede hoe zij daarbij een zorgvuldig wetgevingstraject
wenst te bewandelen, waarbij beide Kamers de tijd krijgen om een gedegen afweging
te maken.Ik loop de kritiekpunten een voor een langs en begin met de effectiviteit.
Wij betwijfelen de effectiviteit en wenselijkheid van dit soort maatregelen
op zorggebruik. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg wees er herhaaldelijk
op dat eigen betalingen weinig effectief zijn om gepast gebruik mee te stimuleren
en benadrukt dat de oplossing veel meer gezocht moet worden in maatregelen
als call centers, preventie, zelfmanagement en het stimuleren van therapietrouw
bij patiënten. Dat werkt effectiever om onnodige zorgkosten te voorkomen.
Ook uit evaluaties van de no-claimregeling kan slechts een zeer beperkt gedragseffect
worden opgemaakt. Als je dan toch vindt dat zorggebruik met dergelijke prikkels
geremd moet worden, dan blijft de vraag overeind of dat bij mensen moet die
er niets aan kunnen doen dat ze zorg nodig hebben. Daar zit namelijk de grootste
post zorgkosten, maar het is niet solidair om hen dat onevenredig zwaar aan
te rekenen. Als je al wilt remmen, zou ook de huisarts in het eigen risico
moeten zitten, omdat hij de toegang tot het zorgsysteem bewaakt. De stap naar
de huisarts is het belangrijkste moment waarop de patiënt zelf een afweging
maakt om het zorgsysteem in te stappen. De huisarts hebben wij er echter terecht
uitgelaten, omwille van toegankelijkheid en laagdrempeligheid van de zorg.
De conclusie moet dus misschien zijn dat een remgeldregeling als deze gewoonweg
niet effectief kan zijn en dat wij hem eigenlijk niet willen. Noch van het
specialistengeeltje, de medicijnknaak of no-claimteruggave is de substantiële
remwerking bewezen. Bij het instellen ervan werd dat wel steeds verondersteld.
Alle maatregelen zijn na een korte periode afgeschaft. Is dit de volgende
maatregel in die rij? Kan de minister aangeven waarom het dit keer heel anders
zal gaan?Naar onze overtuiging is deze maatregel niet effectief genoeg en moet
de meer structurele inbedding ervan in het zorgsysteem beter worden onderbouwd
en onderzocht. Eerder gaven wij al aan dat de inkomenssolidariteit daarbij
voor ons van belang is. Als je dan toch op dit moment een tijdelijk systeem
invoert, moet dat wel zo effectief mogelijk, anders vervalt de raison d'être
van deze hele regeling voor het komende jaar.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik volg uw betoog met veel instemming, het is alsof u ook namens mij spreekt.
U had het over een tijdelijk systeem. Ik vind het mooi dat u dit zo benadrukt,
want volgens mij is er sprake van "wishful thinking". Als ik de
stukken lees, vrees ik dat het anders zal uitpakken. Kunt u iets duidelijker
aangeven welke eisen u aan de tijdelijkheid stelt?De heer Putters (PvdA):Ik zal in mijn betoog zeker uiteenzetten hoe wij de toekomst zien. Voor
ons is dit een eerste stap. U hebt gelijk: de wet wordt nu ingevoerd, en de
een spreekt over de verfijning die volgend jaar zal plaatsvinden, maar wij
zien het zo dat het systeem dat volgend jaar wordt ingevoerd voor de periode
na 1 januari 2009 het nieuwe systeem van eigen betaling is. Er is een
jaar ruimte om de volgende stap te zetten.Voorzitter. Volgens ons is een aantal verbeteringen nodig. In de eerste
plaats is dat het meewegen van risicokenmerken, zoals leeftijd. Jonge mensen
zijn relatief gezonder dan oude mensen en het is de moeite waard om te bezien
of het koppelen van risicokenmerken aan het eigen risico op een adequate,
houdbare en uitvoerbare manier mogelijk is. Wij begrijpen dat de consequenties
niet op dit moment inzichtelijk zijn, maar wij roepen de minister op om daar
tenminste empirisch onderzoek naar te laten verrichten, opdat alternatieven
serieus kunnen worden overwogen bij het systeem dat hij per 1 januari
2009 wil invoeren.Daarnaast kunnen wij ons indenken dat je eigen risico niet aan de voet
laat beginnen voor de groep met structureel hogere zorgkosten. Een "next
best"-oplossing zou zijn dat het eigen risico bij een hoger bedrag begint.
Gezondheidseconomen als Van de Ven en Van Kleef beargumenteerden dat onlangs
heel scherp in Economisch Statistische Berichten. In de memorie van antwoord
doet de minister dat alternatief af als minder goed uitvoerbaar en minder
solidair. Dat zijn wij niet op voorhand met hem eens. Wij zien niet in waarom
het minder solidair zou zijn om de groep met hoge zorgkosten
pas vanaf een hoger bedrag met een eigen risico te confronteren. Hun zorgkosten
zullen immers altijd een zekere omvang hebben. Enige remming in hun gedrag
kunnen zij pas ervaren als zij zich verderop de remweg bevinden.Het is uiteraard wel de vraag hoe je het startbedrag kiest. De minister
zou ook naar dat punt serieus moeten kijken, zodat uiteindelijk een goed beargumenteerde,
effectievere regeling ontstaat. Wij denken dat op deze wijze een ingewikkelde
compensatie voor een groter deel van de chronisch zieken voorkomen kan worden
en daadwerkelijk een remeffect wordt ervaren.Zolang hiervan geen sprake is, heeft het onze voorkeur om mensen met structureel
onvermijdbare hoge zorgkosten vrij te stellen van het eigen risico. Het kabinet
zegt ook dat administratief te ingewikkeld te vinden. Compenseren en rondpompen
van geld is blijkbaar eenvoudiger. Vrijstelling zou bovendien leiden tot overcompensatie,
omdat deze groep ook al profiteert van premieverlaging door de invoering van
het eigen risico. De premie daalt echter omdat de no-claimteruggave wordt
afgeschaft. Deze was voorgefinancierd via een premiestijging. Bovendien was
de no-claimteruggave op zichzelf al onrechtvaardig voor de groep met onvermijdbare
zorgkosten. De gedachte dat vrijstelling van het eigen risico tot overcompensatie
leidt, is in onze ogen onterecht. Vrijstelling leidt juist tot een verder
herstel van solidariteit met deze groep, zowel financieel als moreel.De heer Schouw (D66):De heer Putters concludeert dat de regeling niet effectief is, maar wel
ingevoerd moet worden. Vervolgens stelt hij dat de regeling wel effectief
te maken valt door de huisarts erbij te betrekken. Ook lijkt hij te zeggen
dat hij dit eigenlijk niet wil. Kan de heer Putters de minister niet vragen
om ter voorbereiding op de nog te ontwikkelen richtlijn voor 2009 te onderzoeken
hoe effectief deze maatregel zou zijn als de huisarts hierbij betrokken wordt.De heer Putters (PvdA):Mijnheer Schouw, het zal u niet verbazen dat wij hier niet voor zijn vanwege
de argumenten die ik zo-even noemde, namelijk laagdrempeligheid en toegankelijkheid
van de zorg. Het zal u evenmin verbazen dat wij de effectiviteit van dit soort
maatregelen heel beperkt achten. U hebt gelijk dat deze regering dit wel zo
wil invoeren.De heer Schouw (D66):U zegt zelf dat deze maatregel werkelijk effectiever kan zijn als de huisarts
erbij betrokken wordt. Ik constateer tegelijkertijd dat u hierover niet wilt
nadenken.De heer Putters (PvdA):Jawel, ik noem een aantal alternatieven om te kijken naar een regeling
waarvoor niet een heel compensatiecircus opgetuigd hoeft te worden. Dat scheelt
al heel wat last. Deze regeling moet bovendien rechtvaardiger uitpakken voor
een groep chronisch zieken en gehandicapten, mensen met hoge zorgkosten. Hiernaar
heeft de PvdA-fractie willen kijken binnen de context van de voorgestelde
regeling.Mevrouw Dupuis (VVD):Ik wil van de heer Putters vernemen of hij inderdaad van mening is dat
er behoefte is aan effectiviteit van regelingen. Hij zegt steeds dat de PvdA-fractie
tegen deze en gene regel is vanwege ineffectiviteit. Betekent dit dat de heer
Putters diep in zijn hart de wens koestert om te beschikken over effectieve
maatregelen om ongepast gebruik van gezondheidszorg af te remmen?De heer Putters (PvdA):Mevrouw Dupuis geeft exact aan wat het pijnpunt is binnen de PvdA-fractie.
Ongepast gebruik is in onze ogen voor de groep chronisch zieken en gehandicapten,
mensen met structureel onvermijdbare hoge zorgkosten, bijna onmogelijk en
onwenselijk.Mevrouw Dupuis (VVD):Wat betekent dat voor de rest van de bevolking?De heer Putters (PvdA):Men zou zich kunnen voorstellen dat dit effect binnen de rest van de bevolking
zou kunnen optreden. Dan nog kan men zich afvragen of het in alle gevallen
wenselijk is dat mensen niet naar de dokter gaan.Mevrouw Dupuis (VVD):Bij gepast gebruik gaat het om een marginale keuze.De heer Putters (PvdA):Ik heb ook een aantal alternatieven genoemd waarvan wij denken dat er
meer van kan worden verwacht dan van zo'n regeling waarvan mevrouw Dupuis
misschien heel veel verwacht. Tot op heden is niet bewezen dat dit soort regelingen
het gewenste effect heeft.Mevrouw Dupuis (VVD):De heer Putters en de VVD-fractie delen dus de behoefte aan beperking
van claims op de gezondheidszorg.De heer Putters (PvdA):Nee, wij delen de behoefte aan een gepast gebruik van gezondheidszorg.Mevrouw Dupuis (VVD):Dat is een andere formulering voor hetzelfde.De heer Putters (PvdA):Dat weet ik even niet. Ik houd het erop dat wij een doelmatig en gepast
gebruik van gezondheidszorg als uitgangspunt delen.De PvdA-fractie ondersteunt de doelstelling om solidariteit te herstellen.
De regering stelt dat de invoering van het verplichte eigen risico van € 150
een verlaging betekent van het maximumbedrag aan zorgkosten die voor eigen
rekening van de verzekerde kunnen komen. In plaats van € 255 no-claim
is sprake van € 150 eigen risico. De no-claimteruggave van € 255
was echter voorgefinancierd in de nominale premie. Bij een verplicht eigen
risico is hiervan geen sprake. De verzekerden krijgen niet achteraf een bedrag
terug, maar moeten zelf betalen tot een bedrag van maximaal € 150
per kalenderjaar. De nominale premie daalt hierdoor. De daling is het bedrag
dat gemiddeld als eigen risico wordt betaald. Daarmee is de premiedaling in
onze ogen optisch, een soort sigaar uit eigen doos. Overigens geldt, net als
bij de no-claim, dat degene die niet consumeert een dubbel voordeel heeft.
Kan de minister aangeven wat de recent aangekondigde premiestijging betekent
voor deze berekening?Daarnaast wordt gerekend met gemiddelden. Chronisch zieken met hoge zorgkosten
zullen echter altijd het eigen risico en meer moeten uitgeven. Zij ondervinden
hiervan geen remeffect. De compensatie gaat ook uit van gemiddelde zorgkosten
en komt neer op ongeveer € 47. Degenen die bovengemiddelde
uitgaven hebben, ondervinden dus een nadeel. Het uitgaan van gemiddelden is
door ons bij de behandeling van de no-claimteruggave, de Zorgverzekeringswet
en de Wet op de zorgtoeslag ook steeds als kritiekpunt ingebracht. Het pakt
problematisch uit voor mensen met hoge zorgkosten.Onze indruk is dat in de schriftelijke antwoorden tot nu toe wordt gemeten
met verschillende maten. De ene keer wordt uitgegaan van gemiddelden als het
gaat om het berekenen van de compensatie voor mensen met onvermijdbare hoge
zorgkosten. De andere keer wordt uitgegaan van juist diegenen die de hoogste
zorgkosten hebben om duidelijk te maken dat het verschil met gezonde Nederlanders
kleiner wordt dan wij denken. Er wordt bovendien steeds vergeleken, deels
omdat wij daarom hebben gevraagd, met de voorgefinancierde no-claimteruggave.
Mensen met lage inkomens kregen echter ook extra zorgtoeslag over de premiestijging
die door de no-claimregeling werd veroorzaakt. Hoe zit dat bij deze regeling?Hoe wordt de premiedaling opgevangen en speelt de zorgtoeslag daarbij
een rol? Kan de minister nog eens helder uiteenzetten wat deze regeling betekent
voor de gemiddelde Nederlander in termen van premie, eigen risico, zorgtoeslag
en compensatie? Wat betekent deze regeling voor verzekerden met hoge onvermijdbare
zorgkosten?Ons derde kritiekpunt ten aanzien van de rechtvaardigheid betreft de motie-Van
der Veen c.s. inzake het goed definiëren van de groep die wordt gecompenseerd,
die door de Tweede Kamer is aangenomen. Eigenlijk vinden wij het, bij een
belangrijke en veelbesproken wet als deze, een zwaktebod dat de minister daar
pas in april mee kan komen. Dat zal onzekerheid en onrust bij de doelgroep
bewerkstelligen. Een bijkomend probleem is in onze ogen dat de minister de
compensatie koppelt aan de zogenaamde Farmaceutische Kosten Groepen (FKG's)
en aan AWBZ-verblijf. Waarom is dan de FKG cholesterol erbuiten gelaten? Medicijnen
tegen cholesterolproblemen zitten immers gewoon in het pakket. Wij begrijpen
dus niet zo goed waarom enkel die categorie eruit is gelaten en vragen de
minister om uitleg.Er zijn echter ook veel mensen die in een Diagnose Kosten Groep (DKG)
vallen, die chronisch ziek zijn en geen medicijnen gebruiken. Die zouden volgens
ons toch gecompenseerd moeten worden. Daar vallen groepen chronisch zieken
met lagere inkomens in die nu buiten de regeling vallen en voor wie compensatie
van wezenlijk belang is. Wij verzoeken de minister dit aan te passen in de
compensatieregeling die nu per 1 januari 2008 ingaat. Voor de PvdA-fractie
is dit belangrijk bij de beoordeling of daadwerkelijk een goede eerste stap
in het herstel van solidariteit wordt gezet. Daarnaast vragen wij de minister
aan te geven hoe hij dit structureel gaat regelen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dit is volgens mij vragen naar de bekende weg. Er is immers al toegezegd
dat de compensatieregeling zal worden verfijnd. Dat groepen chronisch zieken
met een laag inkomen buiten de regeling vallen, is voor mijn fractie natuurlijk
ook een heel zwaar punt. Wij weten al dat de compensatieregeling aangepast
wordt. Ik wil van u weten welke voorwaarden u daaraan stelt. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat het dan gaat om terugwerkende kracht. Na het betoog van de
minister over de diagnosegroepen weten wij al wat hij zal antwoorden. Ik vind
dit dan ook een beetje vragen naar de bekende weg. Ik had eigenlijk verwacht
en gehoopt dat u hierover iets meer duidelijkheid zou vragen.De heer Putters (PvdA):Het is niet vragen naar de bekende weg. De minister heeft in onze ogen
toegezegd dat AWBZ-verblijf wordt meegenomen in de compensatieregeling. Naar
mijn mening heb ik het heel duidelijk verwoord. Wij vragen de minister dit
te verbreden tot de mensen die in de diagnosekostengroepen vallen. Dat is
een grotere groep mensen. Ik heb er ook bij gezegd dat wij dit heel wezenlijk
vinden voor het beoordelen van de compensatieregeling. Ik wacht de uitleg
van de minister hierover graag af.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat ben ik zeker met u eens. De mensen uit de diagnosegroepen konden toch
niet meedoen omdat er geen duidelijk overzicht van is? Dan moeten wij er toch
op aandringen dat dit zo snel mogelijk duidelijk wordt?De heer Putters (PvdA):Ik voer deze discussie straks ook graag met de minister. Hierover zijn
wij het nog niet eens met elkaar. Ik meen dat hier wel degelijk meer mogelijk
is dan tot nu toe is toegezegd, althans voor zover ik de zaak kan beoordelen.
Hierop krijg ik graag de reactie van de minister.De vraag naar rechtvaardige compensatie wordt des te belangrijker als
wij doordenken wat het gaat betekenen dat verzekeraars vanaf 2009 bepaalde
zorgvormen zullen kunnen gaan uitsluiten van het eigen risico. Dat is nu al
geregeld. Daarmee krijgen zij een sturingsmogelijkheid, waarmee zij doelmatiger
zorggebruik kunnen prikkelen. Het lijkt ons overigens twijfelachtig dat het
uitsluiten van bepaalde zorgvormen voor het eigen risico door bepaalde verzekeraars
minder belastend en ingewikkeld is dan een algehele vrijstelling van het eigen
risico. Belangrijk vinden wij in elk geval dat verzekeraars er blijk van geven
dat zij dan ook de kwaliteit van de zorg inzichtelijk kunnen maken die zij
in hun etalage zetten, zodat de verzekerde ook echt een keuze tussen verzekeraars
kan maken die bepaalde zorgvormen uitsluiten van het eigen risico.Voor de Tweede Kamer was dit een belangrijk argument om met het voorliggende
eigenrisicosysteem in te stemmen. Om nu te voorkomen dat sommige zaken wel
en andere niet onder het eigen risico vallen bij sommige verzekeraars, zonder
dat inzichtelijk is waarom, moet volgens ons medio 2008 ook echt duidelijk
zijn of die zorgverzekeraars dat kunnen garanderen. Is de minister bereid
om dit – dat heeft de Tweede Kamer niet gedaan – als harde conditie
te stellen en het te koppelen aan de invulling van het systeem dat er per
2009 moet komen? Wij wachten hierop het antwoord af en wij vernemen ook graag
welke criteria voor de zorgverzekeraars zullen worden gesteld.Mijn derde hoofdpunt betreft de consistentie en uitvoerbaarheid van de
wet. De regeling die nu wordt voorgesteld geldt in deze vorm slechts voor
een jaar. Wij vinden dat voor wetgeving niet al te verstandig. Volgend jaar
komt er een nieuw – of optimistisch gezegd een verfijnd – systeem
van eigen betalingen. Het was logischer geweest het komend jaar te gebruiken
om in één keer een betere en meer samenhangende regeling te maken. Er worden nu omwegen bewandeld rond het moment van inning,
het al dan niet vrijstellen van groepen verzekerden, de Belastingdienst en
verzekeraars die het niet aankunnen waardoor het CAK moet inspringen, en er
worden al beperkingen gesteld vanuit de Tweede kamer aan wat er bij dure zorgvormen
in rekening mag worden gebracht.Wat betekent dit nu in termen van correspondentie en communicatie met
cliënten en patiënten over hun eigen risico en voor de vele telefoontjes
van ongeruste patiënten-verzekerden in de komende maanden? Wat zijn straks
de effecten van een verplicht eigen risico en een nieuw systeem van eigen
bijdragen op de administratieve en uitvoeringslast? Weegt dat allemaal wel
zo op tegen een vrijstelling of de instelling van een eigen risico vanaf een
hoger bedrag voor chronisch zieken en gehandicapten? Dat zou onzes inziens
heel wat administratie en geregel kunnen schelen. Daarop zal het wetsvoorstel
van volgend jaar dan toch goed doorgerekend moeten worden, ook door Actal
en CBP, liefst tijdig, wat dit keer niet is gebeurd. Kan de minister ons dat
in ieder geval toezeggen?Vanuit de deugdelijkheid van wetgeving hadden wij dus liever gezien dat
het kabinet volgend jaar met een betere regeling was gekomen. Voor het volume-effect
had dat ook niet uitgemaakt, want de minister geeft zelf in zijn antwoorden
aan dat de no-claim en het eigen risico budgetneutraal tegen elkaar worden
uitgewisseld. Waarom heeft het kabinet de hele operatie niet een jaar uitgesteld?
Een ronde langs belanghebbenden en veldpartijen – maar ook in eigen
kring, zeg ik er eerlijkheidshalve bij – maakt het dilemma wel duidelijk.
Velen zijn blij met de afschaffing van de no-claim, maar velen oordelen ook
negatief en onzeker over wat nu voorligt. Toch neigen zij ertoe de nieuwe
regeling beter te vinden, die leidt immers – alhoewel deels optisch –
tot premiedaling en kleinere verschillen tussen ziek en gezond. Kan de minister
ons inzichtelijk maken wat het zou betekenen in financiële en uitvoeringstechnische
termen als wij de invoering van het eigen risico een jaar zouden uitstellen,
opdat een betere regeling ontstaat? Hoe had de minister als senator op zijn
eigen voorstel voor behandeling van deze wet in tweeënhalve week gereageerd?
De vraag stellen is hem waarschijnlijk ook beantwoorden.De heer Schouw (D66):Ik probeer de politieke positie van de PvdA te begrijpen. Bepleit u nu
een jaar uitstel, of zit uw fractie hier neutraal in?De heer Putters (PvdA):Wij zitten hier geenszins neutraal in. Mijn betoog is redelijk duidelijk
over de politieke positie die wij innemen ten opzichte van deze regeling.
Wij hadden liever uitstel gezien maar wij begrijpen ook dat de afspraak in
dit kabinet is gemaakt tot invoering. Wij hebben een aantal vragen gesteld
over punten waarop deze regeling naar onze mening zou moeten worden aangepast,
dan wel effectiever gemaakt.De heer Schouw (D66):Dus u bepleit niet uitstel maar u stelt de vraag of dat mogelijk is?De heer Putters (PvdA):Ja. Bij het stellen van mijn vraag aan de minister sloot ik af met "de
vraag stellen is hem waarschijnlijk ook beantwoorden".Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik wrijf nog even wat zout in de wonde. U zegt wel dat het deze wetgeving
niet logisch is, inconsistent, ineffectief, onduidelijk, slordig, overhaast
en meer.De heer Putters (PvdA):Ik kom tot mijn afronding. Daarin geef ik precies aan onder welke condities
het voor ons acceptabel is om in te stemmen met deze wet. De afschaffing van
de no-claimteruggave is voor ons een eerste stap, die wij op zichzelf positief
beoordelen. Het is voor ons daarbij van wezenlijk belang dat de compensatieregeling
voor 2008 met de DKG's wordt uitgebreid, opdat het herstel van solidariteit
ook in 2008 daadwerkelijk geldt met mensen die structureel hoge zorgkosten
hebben maar geen medicijnen gebruiken en tegelijk vaak in lage inkomensgroepen
vallen.Over de effectiviteit, uitvoerbaarheid en consistentie van het nu voorliggende
wetsvoorstel oordelen wij kritisch. Wij hebben daarom alternatieven genoemd
die wij in het komend wetsvoorstel meegenomen zouden willen zien om tot een
meer effectieve en solidaire uitvoering van eigen betalingen te komen, zoals
de inkomensafhankelijkheid ervan en het laten beginnen van het eigen risico
vanaf een hoger bedrag voor mensen met structureel onvermijdbare zorgkosten.Tevens willen wij de garantie dat verzekeraars pas gaan sturen op zorggebruik
via het eigen risico als zij er ook daadwerkelijk blijk van geven de kwaliteit
van zorg en de keus voor verzekerden inzichtelijk te kunnen maken. Tegen die
achtergrond weegt de PvdA-fractie vandaag de voor- en nadelen van dit wetsvoorstel
zeer kritisch. Wij wachten dan ook met meer dan gemiddelde belangstelling
de antwoorden van de minister af, in de hoop dat hij niet de nieuwe Scrooge
wordt in het sprookje van de Christmas Carol, maar dat hij zijn eigen geest
vooruit zal blijken te zijn.De heer Klein Breteler (CDA):De heer Putters heeft gezegd dat het wellicht beter zou zijn om het wetsvoorstel
nog een jaar uit te stellen. Realiseert hij zich dat het no-claimsysteem dat
de PvdA verfoeit dan nog wel een jaar in stand blijft?De heer Putters (PvdA):Het zal u bekend zijn dat het voor de PvdA de beste situatie zou zijn
geweest om beide een jaar lang niet in te voeren. Als de CDA-fractie wil meedenken
over een nieuw systeem voor een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in 2009
zou het voor ons de moeite waard zijn de regeling nog een jaar uit te stellen.De heer Klein Breteler (CDA):De heer Putters heeft ook gesproken over het IZA-systeem. Dat systeem
kan alleen maar worden toegepast wanneer iedereen werkt bij één
werkgever, die via de salarisadministratie zicht heeft op het inkomen van
de persoon in kwestie. Wanneer wij het IZA-systeem macro introduceren, ontkomen
wij er niet aan dat de Belastingdienst het moet uitvoeren, terwijl de heer
Putters zelf heeft gezegd dat de Belastingdienst daartoe niet in staat is
en als dat al wel het geval is, tegen bijzonder hoge uitvoeringskosten. Hoe
weegt hij dit?De heer Putters (PvdA):Ik heb hierover vragen aan de minister gesteld. Ik heb in dat kader gekeken
naar het onderzoek naar het IZA-model en de inpassing daarvan in
het nieuwe zorgstelsel, waar mevrouw Van Leeuwen destijds in deze Kamer om
heeft verzocht.De heer Klein Breteler (CDA):Zij was voorzitter van het IZA. Dat kon niet anders.De heer Putters (PvdA):Ik suggereer niet dat mevrouw Van Leeuwen haar rollen zou hebben vermengd.De heer Klein Breteler (CDA):Ik ook niet.De heer Putters (PvdA):Ik heb met zeer veel bewondering gezien hoe zij altijd vanuit de inhoud
redeneerde.Dat onderzoek is gepubliceerd eind 2005, nadat wij hier over de no-claim
hadden gesproken. Toen is de conclusie getrokken dat de invoering van het
IZA-model heel goed zou passen in het systeem van de nieuwe zorgverzekeringswet,
maar dat dit, zo concludeerden de onderzoekers tevens, op dat moment niet
verstandig zou zijn, vanwege de uitvoeringsproblemen die ook de heer Klein
Breteler noemt. Wij zijn inmiddels een tijdje verder. De Zorgverzekeringswet
is ingevoerd en heeft uitvoeringstechnisch tot iets minder problemen geleid
dan wij hadden verwacht. Dat geef ik direct toe. Het is nu een mooi moment
de eerder getrokken conclusie ter hand te pakken en te bezien of een en ander
wel kan worden ingevoerd.De heer Klein Breteler (CDA):Ik ben met de heer Putters van mening dat wij de premie op basis van solidariteit
in de samenleving moeten neerleggen en dat derhalve ook sprake moet zijn van
inkomensafhankelijkheid. In de Zorgverzekeringswet is dit geregeld via het
inkomensafhankelijke deel, maar ook via de zorgtoeslag. De eigen bijdrage,
de no-claim of straks wellicht het eigen risico, vormt het derde onderdeel.
Vindt de heer Putters dat de eerste twee aspecten, het inkomensafhankelijke
deel van de premie plus het inkomensafhankelijk zijn van de zorgtoeslag, niet
voldoende voor die solidariteit op basis van draagkracht?De heer Putters (PvdA):Ik ben heel helder geweest in mijn betoog. Wij menen, ook waar het gaat
om eigen betalingen die flink kunnen oplopen, dat het goed is om wat dat betreft
inkomenssolidariteit te betrachten.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van de PvdD.Nog geen drie jaar geleden, op 21 december 2004, is in deze Kamer
het debat gevoerd met de voorganger van deze minister, de heer Hoogervorst,
over de invoering van de no-claimteruggave in de Ziekenfondswet. Ik heb bij
de voorbereiding van het debat van vandaag, waarbij wij de vervanging van
de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico bespreken, de Handelingen
van dat debat nog eens doorgelezen en ben tot de conclusie gekomen dat veel
wat toen in dat debat naar voren is gebracht ter argumentatie van de stelling
dat het toen voorliggende wetsvoorstel een slecht voorstel was, ook vandaag
geldt. De no-claimregeling was een slecht voorstel, dat desondanks met steun
van het CDA, waaronder voormalig senator Klink, de VVD en D66, de toenmalige
coalitie, werd aangenomen. De argumenten tegen de no-claim, hoe valide ook en voor een deel ook beaamd
door de toenmalige woordvoerder van de grootste regeringspartij, mevrouw van
Leeuwen, telden niet voor de toenmalige regering. Het wetsvoorstel was een
gevolg van een eerder politiek akkoord, en met name een concessie van het
CDA aan de WD en D66. Zo gaat dat, weet ik inmiddels.Het vandaag voorliggende wetsvoorstel is naar de mening van mijn fractie,
op basis van dezelfde argumenten die toen naar voren zijn gebracht, ook een
slecht voorstel. Ik wijs met name op het argument dat mensen die geen keuze
hebben erdoor worden getroffen, terwijl het maar een beperkt effect op de
zorgconsumptie zal hebben. Het voorstel is dus onrechtvaardig en ondoelmatig.
En ook nu hebben wij te maken met een politieke concessie, neergelegd in het
coalitieakkoord. Dit keer is het een concessie van de PvdA aan het CDA. Beide
partijen beloofden een eind te maken aan de no-claim, maar het CDA wenste
de invoering van een eigen risico als vervanging. Ook in dit kabinet gaat
dat zo, weten wij nu.Dat roept de vraag op waarom wij desondanks het debat vandaag weer voeren.
De uitkomst ligt ook nu vast, ondanks het feit dat twee van de partijen die
destijds tegen stemden, de PvdA en de CU, nu deelnemen aan de regering; tenminste,
dat neem ik aan. Ik denk dat minister Klink geen "neen" van deze
Kamer zal accepteren. Klopt dat? En ik vrees tegelijkertijd dat de fracties
hier dat zwaar laten meewegen, zodat wij aan het einde van de dag "ja"
zeggen tegen een voorstel waar een meerderheid in deze Kamer eigenlijk op
tegen is. Dat is treurig. De no-claim en het eigen risico hebben nauwelijks
draagvlak, niet onder de bevolking, niet bij de vakbonden, ouderenbonden of
patiëntenverenigingen en niet in de zorgsector. Politiek draagvlak is
kennelijk belangrijker dan maatschappelijk draagvlak. Ik ben benieuwd hoe
de minister dat ziet.Dit debat lijkt vooraf al op slot te zitten, en het moet ook nog eens
op een overhaaste manier gevoerd worden. Ik zeg overhaast, omdat het wetsvoorstel
ons pas onlangs bereikte en de voorbereidingstijd wat mij betreft te kort
is, overhaast ook omdat het voorstel niet af is en omdat het rammelt op een
aantal punten. Nu al is duidelijk dat er volgend jaar een aantal wijzigingen,
door de minister aangeduid als faseringen en verfijningen geduid, zal komen.
Bovendien wordt in de voorlichting naar buiten de rol van de Eerste Kamer
gemarginaliseerd. Er wordt al gehandeld alsof het wetsvoorstel is aangenomen,
terwijl met de mond wordt beleden, in de memorie van antwoord, dat het relevant
is dat deze Kamer instemt met het wetsvoorstel. Vanmorgen stond echter een
stuk in de krant over polissen, waar in het eigen risico al is verwerkt. Een
van de leden heeft zijn polis al in huis en daarin is het eigen risico ook
al verwerkt. Er is ook geen ruimte voor niet instemmen, geen ruimte voor twijfel
en dat moet, dat kan niet anders, voor de coalitiepartijen voelen als het
mes op de keel. In zo'n geval moet je heel erg stilzitten, want anders vloeit
er bloed.Bijzonder is ook dat de voorhang van de AMvB die een aantal uitvoeringsaspecten
moet regelen al op 19 oktober is gestart, voordat het wetsvoorstel wet
is geworden en dat kan staatsrechtelijk niet eens. Volgens mij zou senator
Klink dat ook gevonden hebben. Hoe denkt minister Klink daarover? Zijn wij dan vandaag bezig met een rituele dans waarvan de pasjes van
te voren al vast staan? Ik denk van wel, maar ik hoop van niet. Ik nodig alle
fracties uit te laten zien dat dit een te pessimistische inschatting is en
dat het debat vandaag er wel toe doet. Het blijft de kunst het gelijk dat
je hebt, of dat je in ieder geval denkt te hebben, ook te krijgen en ik zal
me daarvoor ook vandaag inzetten.Deze minister heeft in de Tweede Kamer betoogd dat het doel van de wetswijziging
is het onrechtvaardige verschil weg te nemen tussen degenen die meerjarig
onvermijdbare zorgkosten hebben en degenen die gezond dan wel gemiddeld gezond
zijn. Het doel is dat de verschillen in inkomenspositie worden teruggebracht.
De eigen bijdrage van € 255 als no-claim wordt teruggebracht tot € 103, € 150
als verplicht eigen risico minus € 47 compensatie. Het gaat volgens
de minister om het versterken van de solidariteit. De vraag is over welke
solidariteit het dan gaat. Over die tussen gezond en ziek, tussen hoog en
laag risico, tussen jong en oud, tussen rijk en arm? Volgens mij zou het een
stuk beter zijn geweest als, zoals het oorspronkelijk in het coalitieakkoord
stond, de groep chronisch zieken en gehandicapten van de invoering van dit
nieuwe systeem van eigen betalingen zou worden uitgezonderd, omdat zij, zoals
daar terecht in staat, in dezen geen vrije keus hebben.De redenen, waarom dat niet is gebeurd, zijn vooral van praktische aard,
betoogt de minister in de memorie van antwoord. De regeling, zoals die nu
voorligt, is gemakkelijk uit te voeren, geeft geen complicaties voor de risicoverevening,
chronisch zieken zijn hiermee in de toekomst ook te sturen in het zorggebruik
en ook zou een volledige uitzondering van mensen met structureel hoge zorgkosten
leiden tot overcompensatie, omdat deze mensen ook al profiteren van de lagere
premie die het gevolg is van de invoering van het verplichte eigen risico.
Deze redenering is zojuist door de heer Putters al aardig onderuit gehaald,
want die lagere premie is eigenlijk helemaal geen lagere premie. Dat is een
optische redenering.Wat in de discussie volgens mij steeds onderbelicht blijft, is een antwoord
op de vraag welke vorm van solidariteit wij willen nastreven. Solidariteit
van ziek met gezond wordt beleden met argumenten als: voor ziekte kies je
niet en het kan jou morgen ook treffen, dus ook uit eigen belang en waarom
ook niet? Gezond zijn is keuze noch prestatie.Solidariteit van rijk met arm is kennelijk een moeilijker onderwerp en
zeker in verband met de relatie tot ziek dan wel gezond zijn. Het verschil
in inkomenspositie tussen chronisch ziek en gemiddeld zorggebruik wordt wel
benoemd, maar overcompensatie moet vermeden worden. Waarom eigenlijk?De minister zegt in de memorie van antwoord dat de compensatieregeling
uitsluitend in het leven is geroepen om de financiële achterstand als
gevolg van het eigen risico te compenseren en niet de achterstanden die het
gevolg zijn van een slechtere inkomenspositie. Hij ontkent hiermee, naar de
mening van mijn fractie, dat er een samenhang is tussen inkomenspositie en
gezondheid. Het is een gegeven dat de verschillen in gezondheid tussen arm
en rijk ook in ons land schrikbarend groot zijn. Mensen met een lage sociaaleconomische
status sterven gemiddeld ruim vijf jaar eerder dan mensen uit hogere milieus.
De verschillen in levensverwachting bedragen zelfs twaalf jaar. Chronisch
zieken en mensen met beperkingen zijn dus dubbel getroffen. Ze zijn minder
vaak gezond en bovendien leven zij in slechtere sociaaleconomische omstandigheden
dan gezonde mensen. Het een bevordert ook nog weer het ander.Het Nationaal Panel Chronisch zieken en Gehandicapten bericht in zijn
Nieuwsbrief van september 2007 dat mensen met een chronische ziekte of handicap
vaak minder te besteden hebben dan gezonde Nederlanders. Tot 2002 steeg hun
inkomen nog, maar vanaf 2006 was hun inkomen onveranderd. Het is honderden
euro's minder dan dat van de algemene bevolking. Lager inkomen, hogere uitgaven;
ruim een kwart van de huishoudens had in 2006 een netto maandinkomen van minder
dan € 1150. Ik beveel de minister hierbij aan zich te abonneren
op de Nieuwsbrief, te bereiken via de website van het NIVEL. Er staan zeer
behartigenswaardige feiten in!De relatie tussen sociaaleconomische status en gezondheid speelde overigens
ook al een rol bij de discussie over de no-claim. Dat was toen reden voor
de fractie van de PvdA om te pleiten voor inkomensafhankelijke eigen bijdragen,
omdat daarmee een rechtvaardiger verdeling van de lasten van ziekte zou plaatsvinden.
Mijn fractie steunde en steunt dat pleidooi. Ik begrijp uit het betoog van
de heer Putters dat de fractie van de PvdA er nog steeds achter staat.Het was overigens ook een reden om te pleiten voor een samenhangend beleid
met als uitgangspunt dat veel oorzaken van ongezondheid ook liggen buiten
de zorg zelf en om te pleiten voor een breed volksgezondheidszorgbeleid waarin
de ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu, Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en Financiën met de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport samenwerken. Heeft de minister al vooruitgang op dit punt
geboekt?Wij vinden dat het feit dat sociaaleconomische status en gezondheid met
elkaar samenhangen reden moet zijn om na te denken over systemen waarin zowel
rekening wordt gehouden met meerjarige onvermijdbare zorgkosten als met financiële
draagkracht. Dat zou pas echt solidair zijn! We hebben gewezen op de plannen
die er zijn met betrekking tot de aanpassing van de buitengewone-uitgavenregeling
en de samenhang met de compensatieregeling chronisch zieken, zoals die in
het wetsvoorstel vorm krijgt en vragen de minister daarin samen met de minister
van Financiën op te trekken. Een belangrijk punt daarbij zal zijn hoe
de groep chronisch zieken en gehandicapten gedefinieerd moet worden. Ik heb
bekeken hoe de voorgestelde regeling op basis van farmaceutische kostengroepen
op patiëntniveau uitpakt.Het is met deze regeling mogelijk dat iemand met een hoog inkomen, bijvoorbeeld
een voorzitter van een raad van bestuur van een grote bank die langdurig antidepressiva
slikte – dat is, gezien de problemen die er de laatste jaren ten gevolge
van overnames in de bankwereld waren, niet geheel onwaarschijnlijk –
in het vierde kwartaal van 2008 een compensatie van € 47 krijgt
voor het betalen van zijn verplichte eigen risico. Hij had immers meerjarige
onvermijdbare zorgkosten. Daarnaast krijgt een patiënt van mij die ten
gevolge van een verkeersongeval een been kwijt raakte en sindsdien tobt met
een slecht genezende stomp, met veel ziekenhuisbezoek, geen compensatie, omdat
hij niet valt in een FK-groep. Dit voorbeeld geeft aan dat de FKG-systematiek
een hoog theoretisch gehalte heeft en dat bij de verfijning
gebruik moet worden gemaakt van de adviezen van mensen uit de praktijk, van
zowel zorggebruikers als werkers in de zorg.De heer Putters (PvdA):Begrijp ik goed dat de SP de uitbreiding met DKG's wel steunt en dat er
niet een onzinnig voorstel is geweest, zoals mevrouw Slagter zojuist deed
voorkomen?Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat hebt u dan verkeerd begrepen. Excuses als ik niet duidelijk ben geweest.
Ik vind dat de groep heel slecht is omschreven. Werken op basis van de FKG's
is een beetje nattevingerwerk. Met het voorbeeld, dat natuurlijk een beetje
gechargeerd is, laat ik dat zien. Mijns inziens moeten juist de mensen met
meerjarige onvermijdbare zorgkosten worden gecompenseerd. Dat moet gekoppeld
zijn aan lage inkomens en zeker niet alleen aan medicijngebruik. De groep
moet veel beter worden gedefinieerd. In het debat in de Tweede Kamer, en naar
ik bang ben straks ook hier, wordt gezegd dat er niet voldoende gegevens over
de groep zijn. Het zou een eerste opzet zijn. Als er mensen uit de praktijk
bij betrokken kunnen worden, kunnen die mijns inziens zinniger en handiger
systemen helpen bedenken. Daarom heb ik de Chronisch zieken en Gehandicapten
Raad genoemd. Het verzoek tot uitbreiding steun ik helemaal. Ik maak mij echter
zorgen over het antwoord.Ik zal kort nog enige vragen stellen die ik onvoldoende beantwoord vind
in de memorie van antwoord. In deze memorie worden bedragen genoemd samenhangend
met de invoering en uitvoering van de no-claim en het eigen risico. Kan de
minister nog wat vollediger zijn en de kosten van het eigen risico voor zowel
zorgverzekeraars als het CAK, zowel ten aanzien van in als uitvoering, voor
mij op een rijtje zetten?Ik sluit mij aan bij de opmerking van collega Putters dat de memorie van
antwoord een heel wonderlijke menging van allerlei bedragen is. Hoe het ene
en het andere tot stand is gekomen is volstrekt niet na te gaan. Het zou goed
zijn als dat nog eens over werd gedaan, in ieder geval ten aanzien van in-
en uitvoering. Ik weet eigenlijk wel zeker dat de bedragen die samenhingen
met de no-claim in- en uitvoering hoger zullen zijn dan die van het eigen
risico. Achteraf is dat dus kapitaalvernietiging is geweest, want wat heeft
het ons nu opgeleverd? Veel irritatie en gedoe en vervolgens wordt het weer
afgeschaft.Als het mogelijk wordt de remweg langer te maken door zorgverzekeraars
de mogelijkheid te geven bij bepaalde zorgvormen een percentage van de kosten
op het eigen risico te laten drukken zullen de uitvoeringslasten ongetwijfeld
hoger worden. Is daar een kritische grens? Op den duur kost het alleen maar
meer. Dan krijg je weer hetzelfde verhaal als bijvoorbeeld ten aanzien van
het specialistengeeltje.Het eigen risico over 2008 kan tot uiterlijk 31 december 2009 geïnd
worden. Ik vond echter ook in de stukken dat de rekening door instelling of
zorgaanbieder voor de 31ste december ingediend moet zijn bij de zorgverzekeraar.
Dat kan nooit allebei waar zijn. Wat gaat voor? En als de zorgaanbieder of
instelling te laat is, wie moet dan het eigen risicobedrag betalen?Mijn fractie heeft ook gevraagd naar de relatie met het wetsvoorstel 30918
(verzwaren incassosysteem). De minister heeft aangegeven dat het eigen risico
hierbij niet aan de orde komt. Betekent dat concreet dat het niet-betalers
van het eigen risico wel vrijstaat over te stappen naar een andere verzekeraar
en dat de oude verzekeraar de nieuwe niet mag informeren over het feit van
niet-betaling?De minister heeft aangegeven dat net als de no-claimteruggaveregeling
ook het verplichte eigen risico geëvalueerd zal worden. Gezien de nog
uit te voeren verfijningen en faseringen verwacht de minister dat vanaf 2010
het nieuwe systeem zal worden geëvalueerd. Net als bij de bespreking
van het wetsvoorstel no-claim dringen wij ook nu aan op een helder en transparant
evaluatiekader, waarbij wat ons betreft in ieder geval zowel de eventuele
onder- als overconsumptie van de zorg gemeten zou moeten worden. Dat geldt
ook voor de gezondheidseffecten op langere termijn en eventueel strategisch
gedrag, de werkelijke grootte van het beoogde volumeneffect, de grootte van
de lastenverschuiving van publiek naar privaat terrein en de hoogte van de
in- en uitvoeringskosten en de administratieve lasten. Wij willen van de minister
de toezegging dat hij ons op korte termijn een brief zal doen toekomen waarin
hij uiteenzet hoe hij de invoering gaat monitoren en evalueren.Tot slot en nog eenmaal teruggrijpend op de discussie van bijna drie jaar
geleden, ook toen hebben wij met elkaar vastgesteld dat de kosten in de zorg
te veel stijgen en dat daar risico's aan kleven, waaronder de bedreiging van
het draagvlak onder de solidariteit. Er zijn ook toen verschillende mogelijkheden
benoemd waarmee kostenstijgingen beter in de hand zijn te houden dan de invoering
toen van een no-claim en nu van een verplicht eigen risico. Ik noem de versterking
van de eerste lijn, het bevorderen van taakdelegatie en substitutie van tweede
naar eerste lijn. Ik noem het inzetten op preventie en het bevorderen van
gezond gedrag. Ik noem de versterking en emancipatie van de chronisch zieke
patiënt. Ik noem het bevorderen van de doelmatigheid, het verspreiden
van best practices en het naleven van protocollen. Ik noem het bevorderen
van samenwerking in ketens en het tegengaan van concurrentie en het stimuleren
en waarderen van de beroepseer.Wij zullen de minister graag steunen als hij op zoek gaat naar manieren
om de zorgkosten te beheersen en de solidariteit te behouden. Wij vinden beide
zaken belangrijk. Dit wetsvoorstel poogt het één te doen maar
dan wel ten koste van het andere. Dat is niet onze aanpak en dat krijgt niet
onze steun. Wij horen desalniettemin graag de verdediging van de minister
van zijn aanpak én de inbreng van de andere fracties – wij hebben
enkele inbrengen al met belangstelling aangehoord – zodat wij kunnen
zien of er toch nog iets valt los te wrikken aan dit voorstel.De heer Putters (PvdA):Is de SP-fractie er ook positief over gestemd dat per saldo met deze regeling
wel het verschil tussen gezonde mensen en niet-gezonde mensen kleiner wordt?
Erkent de SP-fractie ook dat dit zo is?Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik ben daar een beetje aarzelend over. Ik vind het gewoon een slecht voorstel.
Ik vond dat van de no-claim ook. Natuurlijk hebt u gelijk dat het verschil
iets kleiner wordt.De heer Putters (PvdA):Omdat u het een slecht voorstel vindt, vindt u het dus niet
voldoende om in te stemmen met een koopkrachtvooruitgang van de chronisch
zieken en gehandicapten. Dat het voorstel rammelt, weegt voor u zwaarder dan
de inkomensverbetering van de groep mensen voor wie u zegt op te komen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik denk het wel. Dat heeft er ook mee te maken dat ik vind dat wij in
deze Kamer principieel tegen slechte wetgeving moeten zijn. Als wij op deze
manier erin meegaan, schep je ook weer een precedent. Ik vind dat wij daarin
principieel moeten zijn.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik lever mijn bijdrage mede namens de ChristenUnie.
Laat ik mijn bijdrage maar eens beginnen met een nieuwsbericht van 16 juni
2006 van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ik citeer: "De
no-claimteruggaaf heeft gewerkt zoals verwacht en blijft daarom met ingang
van 1 januari 2007 van kracht. De regeling zal niet worden vervangen
door een verplicht eigen risico. Uit een evaluatie van de no-claim blijkt
dat de collectieve lasten in 2005 zijn gedaald met 1,4 mld. Verzekerden zijn
zich door de regeling beter bewust van de zorgkosten." Naar de minister
toe: ik kan het ook niet helpen, het is afkomstig van uw eigen ministerie.Vervolgens is er het regeerakkoord! Niet een regeerakkoord, maar het regeerakkoord.
Hoewel er feitelijk op dit moment geen enkele reden is om de no-claim te vervangen,
volgens het persbericht van het ministerie, door een verplicht eigen risico,
moet de minister de opdracht uit het regeerakkoord om met grote snelheid deze
wet te wijzigen uitvoeren. Zo interpreteren de fracties van ChristenUnie en
SGP dat. U begrijpt dat wij als fracties een wat dubbel gevoel hebben bij
de behandeling van dit wetsvoorstel. Immers, de no-claim heeft, zo blijkt
uit onderzoek waar het ministerie uit citeert, een remmende werking. Voor
zover wij het hebben kunnen nagaan, hebben wij voor het eerst een instrument
dat remmend werkt op de zorgkosten en dat gaan wij nu vervangen, als de Kamer
akkoord gaat, door een ander systeem waarvan wij hier, maar ook deskundigen
de effectiviteit niet kennen.Uit dat onderzoek, maar ook uit andere bronnen blijkt dat: een belangrijk
effect van de no-claim is dat mensen spaarzamer omspringen met hun medicijnen –
dat is goed voor de zorgkosten en voor de gezondheid – en dat er meer
generieke middelen worden voorgeschreven in plaats van dure merkmedicijnen.
Dat is jammer voor de farmaceutische industrie, maar daar is op zichzelf niets
mis mee. Dit heeft duidelijk een kostenremmend effect.Ook blijkt dat de no-claim een positief systeem is. Mensen die geld terug
krijgen, hebben echt het gevoel het zelf verdiend te hebben. Mensen die het
niet terug krijgen, zijn er inmiddels aan gewend. Bij een nieuw systeem zal
weer een nieuwe gewenningsperiode horen. De verwachting is echter dat de administratieve
lasten van de uitvoering van het eigen risico hoge kosten meebrengt en dat
daardoor wellicht in de toekomst dit systeem niet te handhaven zal zijn.Bij het no-claimsysteem liep een verzekeraar geen debiteurenrisico en
had hij geen dure incassokosten. Men weet het, alles wat aan kosten gemaakt
wordt bij de verzekeraar betalen wij uiteindelijk met z'n allen. Men kon alles
in een keer uitkeren op één tijdstip per jaar.Bij het eigen risico zal een verzekeraar meerdere malen per jaar moeten
incasseren bij de verzekerden, dit leidt tot hogere incassokosten en een groter
debiteurenrisico.Het is door de minister toegestaan om het eigen risico te herverzekeren.
Dit gebeurt onder andere bij de grotere gemeentelijke sociale diensten, maar
naar ik heb begrepen staan er grotere werkgevers te trappelen om dit ook te
gaan doen. Dat betekent dat voor grote groepen mensen er dus geen zorgremmend
effect zal zijn. Dit is dan weer strijdig met de beoogde werking van het systeem
waarover wij vanmiddag debatteren. Bij de no-claim kon dit niet.De compensatie voor chronisch zieken is arbitrair – anderen hebben
daar ook over gesproken – omdat lang niet alle medicijnen voor chronisch
zieken en mensen met een handicap in de door de minister omschreven lijsten
staan. Er bestaat ook geen lijst voor hulpmiddelen in bruikleen. Alleen aan
de hand van deze lijsten wordt bepaald of iemand chronisch ziek is. De compensatie
voor chronisch zieken is dus zeker niet volledig zoals door dit voorstel wel
wordt voorgesteld. Deskundigen en politici zijn het daarover roerend eens.Doordat verzekerden lijsten kregen van verrichtingen die ten laste kwamen
van de no-claim, zijn heel veel administratieve fouten boven water gekomen
en ook hersteld. Dit zegt iets over de slechte administratie van onder andere
ziekenhuizen. Patiënten waren gemotiveerd om dit te controleren, omdat
men hierdoor wellicht alsnog in aanmerking kwam voor no-claim. Het eigen risico
is een veel minder doorzichtig systeem. Hierdoor zullen patiënten weer
minder gaan controleren, en komen zorginstellingen weer weg met een groot
aantal foute en onterechte rekeningen.Graag horen wij van de minister inhoudelijke argumenten om de no-claim
nog wel op heel korte termijn te vervangen door dit nieuwe systeem. Daarnaast
wordt er ook nog een aanslag gedaan op de koopkracht van de individuele burger.
Wij vernemen graag wat de inkomenseffecten zullen zijn van de verandering.
Door die verandering verandert ook de rekenpremie en hiermee de hoogte van
de zorgtoeslag. Deze zal, voor zover wij het kunnen bezien, fors omhoog gaan.
Zijn er al berekeningen met betrekking tot inkomenseffecten? Als ik goed geïnformeerd
ben, wordt de zorgtoeslag gefinancierd uit de algemene middelen. Kan de minister
meedelen wat dit voor consequenties heeft voor de rijksbegroting?Ik heb even stilgestaan bij de no-claim. Dit was niet om er een lofzang
op te houden, maar om de zaken helder te krijgen voor de volgende stap in
mijn betoog: die naar het eigen risico.In de gezondheidszorg moet rekening worden gehouden met een heel ander
fenomeen dat kenmerkend is voor deze sector: de aanbodgeïndiceerde vraag.
Dit betekent dat de zorgvraag niet altijd tot stand komt op initiatief van
de vrager. De zorgaanbieder speelt hierbij vaak een sleutelrol. De zorgaanbieder
heeft immers meer kennis dan de zorgvrager, en kan deze kennisvoorsprong benutten
om extra vraag naar zijn of haar diensten te genereren. Ik verdenk daar natuurlijk
niemand van, ik constateer het slechts. Ook het omgekeerde kan: minder vraag genereren om zo bijvoorbeeld de werkdruk te verminderen.Om deze aanbodgeïndiceerde vraag tegen te gaan, hebben de zorgverzekeraars
in het nieuwe zorgstelsel een belangrijke rol toegedicht gekregen als zorginkopers.
Zij worden niet alleen geacht als schadeverzekeraars op te treden, maar ook
als prijs- en kwaliteitsbewuste zorginkopers namens hun verzekerden. Door
expertise op te bouwen kunnen zij namens hun verzekerden onderhandelen met
zorgaanbieders.Tegen deze achtergrond speelt de discussie over eigen risico en eigen
bijdragen. Het verschil is dat eigen bijdragen direct gekoppeld zijn aan een
specifieke behandeling, dienst of consult. Hierdoor is de prijsprikkel heel
direct. Bij eigen risico is de prikkel indirect. Bovendien heeft een eigen
risico het nadeel dat nadat het is opgemaakt, de prikkel tot zorgvuldig zorggebruik
is verdwenen. Er zou zelfs een effect kunnen optreden dat mensen nadat het
eigen risico is opgemaakt, nog snel even extra zorg willen consumeren omdat
deze nu gratis is. Het volgend jaar staat het eigen risico weer op nul en
is het dus niet meer gratis. Wij gaan nog altijd uit van de niet-goede mens,
dat weet de minister. Er moeten altijd mechanismen worden ingebouwd om het
kwaad te beteugelen. Dergelijke effecten die later in het jaar kunnen optreden,
treden waarschijnlijk niet op bij eigen bijdragen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Het is misschien buiten de orde, maar ik viel over uw uitsprak dat u uitgaat
van de goede mens. Ik meende dat u eerder uitging van "van nature geneigd
tot alle kwaad" en "niet in staat tot enig goed".De heer Van den Berg (SGP):Ik begrijp dat u mij hier als een ketter neerzet. Ik zei precies het tegenovergestelde.
Ik was helemaal in uw lijn. Wij zijn het eens.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dan zal ik het nog even goed nalezen. Ik had de schriftelijke versie van
uw betoog.De heer Van den Berg (SGP):Ik maak altijd uitstapjes. Alleen het gesproken woord geldt. Overigens
had ik dit niet opgeschreven want dit kan ik wel uit mijn hoofd.Het is de vraag of, wanneer toch gekozen wordt voor eigen risico, er niet
een meer heterogeen eigen risico moet worden ingevoerd: een eigen risico voor
de huisarts, een eigen risico voor ziekenhuisopname, enz. Dit is een vraag
voor de minister, voordat mevrouw Slagter weer naar de interruptiemicrofoon
gaat. Zou een generieke maatregel voor het eigen risico niet veel meer effect
sorteren? Wij denken van wel.Als het doel van het invoeren van een eigen risico het remmen van de zorgvraag
is, is het tegen de achtergrond van aanbodgeïndiceerde zorg de cruciale
vraag of onderscheid wordt gemaakt tussen zorg die tot stand komt op initiatief
van de gebruiker, bijvoorbeeld huisartsconsult, en zorg die tot stand komt
op initiatief van de arts, bijvoorbeeld herhaalbezoek bij huisarts of specialist
of doorverwijzing naar de specialist. Het is erg onwaarschijnlijk dat een
eigen risico het zorggebruik zal remmen wanneer de arts adviseert tot herhaalbezoek
of ziekenhuisopname. Immers, de zorggebruiker zal geneigd zijn het advies
van de arts zeer serieus te nemen vanwege zijn kennisvoorsprong.Het stelsel van ziektekostenverzekering is in beginsel een solidariteitsstelsel.
De pijn zal vooral worden gevoeld door hen die ten gevolge van chronische
aandoeningen structurele en/of intensieve zorg behoeven en door mensen met
een handicap. De compensatie voor deze groepen is naar onze mening niet optimaal,
mede omdat er wordt gewerkt met het systeem van farmaceutische kostengroepen.
Wij vinden dat te smal.Het fundamentele punt bij dit alles is dat de nieuwe zorgverzekering mede
is ingevoerd om de grote problemen van aanbodgeïndiceerde vragen in de
zorg tegen te gaan. Immers, de artsen hebben een informatie/kennisvoorsprong
op de vaak letterlijk kwetsbare zorggebruikers. Door de rol van zorginkoper
bij zorgverzekeraars te leggen moeten grote stappen worden gezet. Daar is
men ook mee bezig. Waarom dan toch ook nog eigen risico ingevoerd? Is het
niet zaak om serieus te gaan nadenken over de mogelijkheid om zorgaanbieders
te prikkelen om onnodig zorggebruik te remmen via het sluiten van slimme contracten
door verzekeraars met zorgaanbieders? Waarom steken wij daar niet veel meer
op in. Met slimme contracten doel ik op het maken van afspraken met zorgaanbieders
over de te leveren kwaliteit en vooral prijs. Zij zouden wellicht beloond
kunnen worden voor het leveren van goede kwaliteit en worden gestraft voor
slechte kwaliteit en prijs door hen niet meer te contracteren. Wij denken
dat zo'n systeem vele malen effectiever zal zijn en veel minder rompslomp
teweeg zal brengen. Dan zijn wij van dat eigen risico af. Kortom, waarom werken
met allerlei oude maatregelen waarvan de effecten waarschijnlijk minimaal
zijn in een nieuw stelsel?Onze fracties zijn kritisch over dit wetsvoorstel, dat is duidelijk geworden
uit onze bijdrage. Met name hebben wij extra zorgen over bepaalde groepen
personen. De overheid is vanuit onze visie het schild voor de zwakken, een
overheid die weet dat mensen zorg behoeven, met de nadruk op hen die door
een handicap of een chronische aandoening een extra beroep moeten doen op
de zorg. Zo'n overheid moet ervoor zorg dragen dat deze zorg ook financieel
niet tot extra lasten leidt.Met belangstelling wachten wij de beantwoording af.De heer Thissen (GroenLinks):Voorzitter. Eigenlijk zou ik vanmiddag tegen de traditie in heel kort
kunnen zijn. De vraag kan namelijk worden gesteld of wij ertoe doen. Vorige
week zijn bij alle verzekerden van de CZ-groep, actief in gezondheid, de premiebrieven
in de bus gevallen voor het jaar 2008. De stelligheid waarmee daar wordt uitgegaan
van het invoeren van een verplicht eigen risico is hoogst merkwaardig voor
een zorgverzekeraar die ook weet dat er in de Nederlandse democratie twee
parlementen zijn: de Eerste en de Tweede Kamer. CZ hoeft geen winst te maken,
staat in de brief. Zo hebt u, staat er verder, voordeel van een zo laag mogelijke
premie. De premie van de hoofdverzekering van de CZ-groep gaat volgend jaar
omlaag. Dit komt door maatregelen van de overheid: het afschaffen van de no-claimregeling
en de invoering van een verplicht eigen risico. Er staat geen asteriskje bij,
waar wordt uitgelegd: "onder voorbehoud van instemming van de Eerste
Kamer op 6 november, dan wel op 13 november 2007". Vanaf 1 januari
2008 vervalt de no-claim van € 255. Verzekerden krijgen wel te maken
met een verplicht eigen risico van € 150 bij de hoofdverzekering.
Bij CZ kan worden gekozen voor een extra eigen risico op vrijwillige basis.Doen wij ertoe, als deze Kamer bij monde van de fractievoorzitter van
de Partij van de Arbeid zegt zich niet gebonden te achten aan het regeerakkoord,
maar naar alle waarschijnlijkheid nog vanavond voor 23.00 uur duidelijk zal
maken dat zij dit wetsvoorstel zal steunen, omdat dat nu eenmaal in het regeerakkoord
is afgesproken? Ik vrees dat hetzelfde geldt voor de combifractie van SGP
en ChristenUnie. De trouw van het CDA kennen wij maar al te goed! Deze Kamer
is geen applausmachine of een wetgevingsautomaat, wij hebben een eerste discussieronde
gevoerd over de criteria voor wetgevingskwaliteit, aan de hand van het rapport
van de Universiteit van Tilburg, waar oud-senator Erik Jurgens en mevrouw
Bemelmans aan hebben meegewerkt. Daarmee staat hoog geagendeerd dat deze Kamer
haar bestaansrecht ontleent aan het feit dat zij uitgaat van kwaliteit van
wetgeving die ertoe doet voor burgers in dit land, die problemen adequaat
weet aan te pakken, die uitvoerbaar is voor professionals, van overheidswege
of van particuliere bedrijven, en die handhaafbaar is. Als aan de hand van
deze vragen dit wetsvoorstel moet worden beoordeeld, kan er maar één
antwoord op worden gegeven: wij moeten tegen dit wetsvoorstel stemmen. Daarmee
beantwoorden wij de vraag of wij ertoe doen bevestigend: wij doen ertoe, wij
nemen onze taak bloedserieus, wij kijken zonder politieke vooringenomenheid
naar een wetsvoorstel waar wij "ja" of "nee" tegen zeggen,
of wij verzoeken de bewindspersoon een toezegging te doen, omdat wij nu eenmaal
geen recht van amendement hebben, of om ons op een aantal punten tegemoet
te komen, zoals staatssecretaris Ross dat in deze Kamer zo adequaat deed bij
de behandeling van de Wmo. Het is simpel een kwestie van: willen wij er zijn,
of zijn wij eigenlijk van mening dat ons zijn er niet toe doet, en dus de
CZ-groep allang voordat wij een standpunt hebben ingenomen ervan uitgaat dat
deze Kamer toch geen deuk in een pakje boter kan trappen?Het verplichte eigen risico lijkt op een uitruil met de no-claim. De no-claim
eruit, het eigen risico erin! Maar er zit geen enkele logica achter deze package
deal. De no-claim kan namelijk gewoon worden afgeschaft, zonder dat er ook
maar iets voor in de plaats komt. Het verplichte eigen risico stuit zo tegen
de borst van het gros van de Nederlanders! 95% van de verplicht verzekerden,
zo blijkt uit onderzoek, heeft geen vrijwillig eigen risico genomen, dus slechts
5% van de mensen wel. Het kabinetsbeleid is erop gericht, te voorkomen
dat mensen onnodige risico's innemen als het gaat over financiën. Probeer
te voorkomen dat mensen onnodig in problematische schulden terechtkomen. Wat
doet de collega-minister van VWS? Hij zadelt de mensen die niet willen kiezen
voor een eigen risico als het gaat over zorgverzekeringen op met een verplicht
eigen risico, waarmee men het risico loopt dat men komt voor onverwachte uitgaven,
waarmee men geen rekening heeft gehouden in het maandelijkse budget. Zeker
voor hen die een naturapolis hebben, geldt dat zij na afloop van het jaar
T + 1 een factuur van € 150 krijgen. Dat geldt zeker voor die burgers
die niet via een collectieve verzekering van gemeentewege dat eigen risico
versleuteld hebben gekregen in hun bijdrage van de collectieve verzekering.
Daarvoor is namelijk toestemming gegeven. Twee jaar geleden is bij invoering van de Zorgverzekeringswet gezegd dat
het vrijwillige eigen risico moet worden gemaximeerd op € 500, aangezien
mensen geen te hoge risico's moeten kunnen nemen. Met dit voorstel wordt met
handhaving van het vrijwillige eigen risico van € 500 dat plafond
ineens verhoogd met 30%. Op grond van welke informatie is de minister
er twee jaar na dato achtergekomen dat een maximumplafond van € 650
wel kan voor de burgers die ook kiezen voor een vrijwillig eigen risico? Waarom
geldt dat maximum nu ineens niet, of in veel hogere mate? Heeft de minister
zo'n ervaring met de wanbetalers in dit land dat het argument van twee jaar
geleden nu niet meer klopt? Het is aan niemand uit te leggen wat het voordeel
is van een verplicht eigen risico. De minister wil de mensen in het land de
kosten van de zorg laten voelen. Ik kan hem garanderen dat vijf miljoen Nederlanders
dat nu al voelen, omdat zij de marktprijs van de cruciale verplichte zorgverzekering
niet kunnen betalen. Zij krijgen namelijk een zorgtoeslag uitgekeerd van de
Belastingdienst, afdeling toeslagen, als die afdeling haar zaken op orde heeft,
als de zorgverzekerde niet vergeet de toeslag aan te vragen – de Belastingdienst
spoort hen namelijk niet actief op – en als de zorgtoeslag die zij krijgen
aan de maat is, en niet een jaar later te veel blijkt te zijn. Kortom, mensen
voelen best wel elke maand opnieuw wat de kosten zijn van de zorgverzekeringspremie
die zij moeten betalen. Daar komt nu bovenop dat zij € 150 moeten
betalen, wat in feite een maskering is van de stijging van de zorgverzekering.
Er zijn zoals gezegd grote nadelen verbonden aan het invoeren van een verplicht
eigen risico. Het gaat namelijk in tegen het verstandige gedrag van 95%
van de Nederlanders, die dus geen eigen risico willen. Is de minister van
plan om een Postbus 51-spotje te financieren en een campagne te starten die
de Nederlanders erop wijzen dat zij € 150 apart moeten leggen? Dit
geld is ofwel nodig voor de zorgkosten die zij in het lopende jaar moeten
maken, ofwel voor het jaar erna, wanneer zij de factuur van hun zorgverzekeraar
krijgen.Er zijn nog meer nadelen. Weten wij wel zeker dat de verzekeraars hun
administratie op orde hebben om weer een nieuwe wetswijziging, met grote gevolgen
voor de verzekerde, aan te kunnen? Ik hoor zelfs verhalen dat mensen die ruim
twee jaar geleden vrijwillig een eigen risico zijn aangegaan, nu pas een rekening
krijgen waarin staat dat zij nog moeten bijbetalen. Het is aan de hand van
facturen niet verifieerbaar of zij die kosten überhaupt gemaakt hebben.
Kortom, de administratie bij heel veel zorgverzekeraars is nog altijd niet
op orde.Bovendien laten zorgverzekeraars na wat zij hebben afgesproken met de
ambtsvoorganger van de minister, namelijk dat zij betalingsachterstanden via
het inlichtingenbureau zouden melden. Slechts één zorgverzekeraar
heeft dit tot nu toe met enige regelmaat gedaan. Een aantal andere heeft dit
heel onregelmatig gedaan en een aantal helemaal niet. Zij huilen wel krokodillentranen
als er sprake is van wanbetaling.Wij leggen het verplichte eigen risico op de schouders van het individu
dat daar niet om vraagt en dat van harte bereid is om het risico van circa € 10
per maand gelijkmatig te betalen en af te kopen. In de Tweede Kamer heeft
de minister een uitzondering gemaakt voor gemeenten. Zij mogen binnen de collectiviteit
het verplichte eigen risico wel herverzekeren. Amsterdam heeft dit inmiddels
gedaan, met Agis als zorgverzekeraar. Voor circa € 9
per maand is het geregeld. Verzekerden moeten wel toestemming geven. Dit leidt
weer tot een bureaucratische last. Hoe zit het met alle andere mensen, die
niet toevallig binnen de gemeentelijke collectiviteit vallen en die ook geen
risico willen lopen? Per saldo maakt het niets uit. Mensen zijn het geld links-
of rechtsom toch kwijt, € 150 achteraf, via de rekening van de verzekeraar
of maandelijks in de premie.Wij leggen het risico op de schouders van het individu, dat nog te vaak
niet eens weet dat het een zorgtoeslag kan aanvragen bij de Belastingdienst.
Sociale diensten stuiten nog dagelijks op mensen die geen idee hebben van
toeslagen. Het Rijk gaat er in alle koopkrachtplaatjes ondertussen voor het
gemak van uit dat iedereen deze toeslagen gewoon in de portemonnee heeft.Als de sociale dienst vervolgens een toeslag aanvraagt, duurt het maanden
voordat deze komt. Er is al vaker voor gepleit dat de Belastingdienst actief
gaat opsporen. Hij kent namelijk de inkomensgegevens van het gros van de burgers.
De Belastingdienst moet de burger wijzen op zijn recht op zorgtoeslag, het
bedrag noemen en een handtekening van de burger vragen, zodat het geld overgemaakt
wordt.Het invoeren van het eigen risico voor de mensen die onvermijdbaar of
chronisch ziek zijn of die te kampen hebben met een handicap, is nog niet
naar behoren geregeld. Andere woordvoerders hebben daaraan al behoorlijk wat
aandacht besteed.De eerdere instelling van een no-claim, de afschaffing daarvan op dit
moment en de instelling van een verplicht eigen risico, zijn in de ogen van
deze minister, van dit kabinet en deze coalitie de maatregel om mensen bewust
te maken van hun zorgconsumptie. Bovendien zouden de zorgkosten door deze
maatregel minder snel stijgen. Er is echter geen enkel bewijs dat een verplicht
eigen risico de stijging van de zorgkosten afremt, laat staan dat het invoeren
van een verplicht eigen risico mensen bewuster maakt over hun zorgconsumptie.
Het uitstekende advies van de Raad van State is daarover glashelder. Wij hebben
bij het opstellen van de criteria voor wetgevingskwaliteit toch gezegd hoe
belangrijk wij de adviezen van de Raad van State vinden?Het kabinet verleidt burgers tot riskant gedrag. Tijdens de algemene politieke
beschouwingen heb ik de minister-president uitgedaagd. Ik vroeg hem wat burgers
van de overheid kunnen verwachten als burgers door diezelfde overheid worden
aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid en hun zelfredzaamheid. Ik
kreeg toen een antwoord, maar ik zou zelf willen zeggen dat de burgers op
zijn minst van de overheid mogen verwachten dat deze hen niet in omstandigheden
brengt die hen verleiden tot riskant gedrag. Met invoering van dit wetsvoorstel
verleidt de minister mensen tot risicovol gedrag. De mensen willen dat niet.
Het is bovendien in strijd met het beleid van minister Donner en staatssecretaris
Aboutaleb, die willen voorkomen dat mensen problematische schulden krijgen
of lasten hoger dan hun maandelijkse inkomen.De minister denkt dat invoering van een verplicht eigen risico werkt.
Het advies van de Raad van State wijst erop dat daarvoor geen bewijs bestaat.
Daarmee is dit voorstel te betitelen als Eftelingwetgeving op kosten van de
burger. Doet de Eerste Kamer ertoe, zo was mijn vraag aan het begin van mijn
betoog. Ik spreek de hoop uit dat wij ertoe zullen doen. Dat kan alleen door
vanavond of volgende week dit wetsvoorstel af te stemmen.De heer Putters (PvdA):Begrijp ik goed dat in de afweging van de heer Thissen als Kamerlid de
inkomensverbetering van chronisch zieken en gehandicapten er niet toe doet?
Ik heb die vraag ook aan de SP-woordvoerder gesteld. Vindt de heer Thissen
als Kamerlid dat hij ook moet meewegen wat het in de uitvoering betekent als
de Kamer vanavond "nee" zegt?De heer Thissen (GroenLinks):Ik vind het belangrijk dat er wat gebeurt aan de inkomenspositie van chronisch
zieken en gehandicapten. Wat ons betreft gaat dat nog niet ver genoeg. Een
aantal andere elementen wegen zwaarder in mijn afweging.De Kamer is er niet verantwoordelijk voor dat dit wetsvoorstel pas op
de agenda staat op 6 november. De Kamer heeft er niet voor gezorgd dat
dit wetsvoorstel pas nu voor ons ligt. Wij moeten niet in de fuik lopen. Het
is niet zo dat wij geen manoeuvreerruimte meer hebben om de kwaliteit van
wetgeving op haar merites te beschouwen omdat de zorgverzekeraars hun systeem
hebben aangepast in verband met het invoeren van een verplicht eigen risico.De heer Putters (PvdA):Ik erken dat de Kamer hier niet om heeft gevraagd. Ik heb daar ook de
grootst mogelijke kritiek op. Vindt de heer Thissen echter dat hij de consequenties
ervan moet meewegen?De heer Thissen (GroenLinks):Ik weeg van alles af bij dit wetsvoorstel. Voor mijn fractie is het principiële
punt dat miljoenen burgers in het land door het kabinet worden verleid tot
risicovol gedrag. Het is ook maar de vraag of dat in lijn is met de uitgangspunten
van het kabinet: het bevorderen van zorgconsumptiebewustwording en de vermindering
van stijging van de zorgkosten. Dat is de doorslaggevende reden om voor lief
te nemen dat de zorgverzekeraars hun systemen alsnog moeten aanpassen. Een
slimme zorgverzekeraar is bovendien op de toekomst voorbereid. Die heeft zijn
systeem wellicht al aangepast voordat de Eerste Kamer een finaal besluit heeft
genomen. Dat is voor risico van de zorgverzekeraar. De Kamer doet ertoe of
niet. Als de Kamer ertoe doet, moet zij een afweging kunnen maken los van
deze problemen. Als de Kamer er niet toe doet, kunnen wij het voorstel in
een half uur afdoen.De heer Putters (PvdA):De heer Thissen erkent toch dat de Kamer een wet heeft aangenomen, zodat
de zorgverzekeraars de nieuwe polis per half november moeten voorleggen? Zij
moeten zich daaraan houden.De heer Thissen (GroenLinks):Dat klopt. Dit wetsvoorstel had dus al in mei behandeld moeten worden
of invoering had uitgesteld moeten worden tot 2009.De heer Klein Breteler (CDA):Ik hoorde de heer Thissen zeggen het niet belangrijk te vinden dat mensen
zich bewust worden van de eigen zorgconsumptie. Wat is erop tegen dat mensen,
ongeacht hun inkomen, weten wat zij aan zorg consumeren? Ons systeem is immers
alleen houdbaar als wij daarmee sober omgaan.De heer Thissen (GroenLinks):Ik ben er erg voor als mensen in het land zich bewust zijn
van hun zorgconsumptie en weten dat daar een prijskaartje aan hangt. Ik betwijfel
echter of de uitgangspunten van het kabinet, namelijk het bevorderen van de
bewustwording van de zorgconsumptie en het voelen van de prijs, middels het
invoeren van het verplichte eigen risico worden bereikt. Ik denk dat de Raad
van State hierin mijn medestander is.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Ruim twee jaar geleden stond ik op deze plek te pleiten tegen
de stapeling van de no-claim en het vrijwillig eigen risico. Wij voorzagen
grote problemen met het no-claimsysteem. En die zijn ook uitgekomen.Beter is een eigen risico aan de voet, zoals wij destijds bepleitten.
Naar mijn stellige overtuiging vond iedereen in deze zaal dat toen ook. Het
zou goed zijn om de volgende redenen: het bevordert het kostenbewustzijn,
het is transparanter, het leidt tot kostenbesparing en het zorgt voor minder
bureaucratie.De fracties van D66 en OSF zijn dan ook verheugd dat het rijpende inzicht
bij de regering tot gevolg heeft gehad dat het standpunt van onze fracties
uiteindelijk is omarmd. Een verplicht eigen risico voor de gezondheidszorg
is redelijk. Mensen worden geconfronteerd met de kosten die ze maken voor
de zorg, wat weer helpt om iedereen bewuster te maken van gezonder leven,
sporten, eten en dergelijke.Wij zijn dus verheugd en blij, maar helaas niet tevreden. Dat heeft natuurlijk
niets te maken met het nu geïntroduceerde principe, maar meer met de
uitvoering daarvan. Onze fracties zien op dat punt drie bedenkingen. Ten eerste
zorgt de uitvoering voor veel bureaucratie; bovendien is er twijfel of de
uitvoeringspraktijk hier wel klaar voor is. Ten tweede is het effect van het
eigen risico eigenlijk te klein, doordat onder andere de huisarts erbuiten
wordt gehouden. Iedereen ziet dit vandaag in dit debat eigenlijk ook wel in.
Ten derde is de uitvoering vooralsnog onnodig ondoorzichtig.Het volgende naar aanleiding van het eerste punt. Deze uitvoering leidt
niet tot minder bureaucratie. Actal heeft zelfs aangeraden om dit wetsvoorstel
daarom maar niet verder in behandeling te nemen. Het grote probleem is dat
de regering haast heeft: de wijziging moet snel, per 1 april 2008, worden
doorgevoerd. De chronisch zieken zullen worden gecompenseerd, maar deze groep
is nog helemaal niet afgebakend. Het eerste jaar zal deze groep worden afgebakend
met, wat ik maar zal noemen, een "noodgreep": aan de hand van een
bepaald medicijngebruik. Pas na een jaar zal een beter en eerlijker systeem
worden ingevoerd. Het is erg omslachtig om met een dergelijk overgangssysteem
te werken, dat ook nog een zekere mate van oneerlijkheid en een gebrek aan
objectiviteit in zich draagt. Wij wachten de reactie van de minister hierop
af. Wellicht moeten wij wat serieuzer ingaan op de suggestie van de PvdA-fractie
en een jaar uitstel overwegen, zodat al deze zaken beter kunnen worden doorzien.
Van uitvoerders en verzekeraars wordt in ieder geval veel gevergd."Chronisch ziek" definiëren op basis van geneesmiddelengebruik
lijkt ons op voorhand dus onlogisch en oneerlijk. Ook werkt het misbruik in
de hand. Bovendien betreft het een andere groep dan die bij de buitengewone
uitgaven wordt gecompenseerd. Onze fracties vinden het dan ook verbazingwekkend
dat chronisch zieken een bepaalde hoeveelheid en met een bepaalde frequentie,
dus vaak genoeg, medicijnen moeten slikken om voor compensatie in aanmerking
te komen. Zo werkt 180 dagen slikken in de hand dat mensen onnodig medicijnen
gaan gebruiken om hun "target" te halen. Dat kan toch niet de bedoeling
zijn? Hoe denkt de minister in dit verband over de rechtsgelijkheid met betrekking
tot de groep "verzekerden met meerjarig onvermijdbare zorgkosten"?Het tweede punt: de huisarts valt niet onder het eigen risico –
en dat terwijl mensen juist bij het wel of niet bezoeken van de huisarts een
keuze hebben. Iedereen die zich een beetje bezighoudt met de economie van
de zorg weet dat het zeer logisch is om dit in ieder voorstel mee te nemen,
of het in ieder geval serieus erbij te betrekken. Mensen hebben zelf nauwelijks
of geen invloed op doorverwijzing door de huisarts naar een specialist. Door
de huisarts buiten het eigen risico te houden, verklein je het effect van
deze maatregel enorm. Wij vinden dat buitengewoon onverstandig. Dit is werkelijk
een gemiste kans om de kosten in de zorg effectiever te maken. Kan de minister
nog eens aangegeven welke feiten en omstandigheden hij mogelijk in de toekomst
ziet om de huisarts wel onder het eigen risico te brengen? Is een systeem
denkbaar waarin het huisartsenbezoek boven, bijvoorbeeld, tweemaal per jaar
wel van betekenis is voor het eigen risico? Is de minister wellicht bereid
om dit soort principes stap voor stap te introduceren?Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Realiseert de heer Schouw zich dat huisartsenbezoek boven
tweemaal per jaar wel moet worden afgezet tegen de mogelijkheid dat mensen
uiteindelijk naar duurdere voorzieningen zullen gaan? In dat geval is zijn
model meer van de categorie "penny wise, pound foolish".De heer Schouw (D66):Ja, de heer Schouw realiseert zich dat eerste zeker. Het tweede gaat mij
echt te ver: als je die conclusie nu al trekt, gebeurt wat de SP-fractie doet,
namelijk er niet eens over na wíllen denken. Dat vind ik echt fout.
Ik houd hier een pleidooi om serieus te kijken naar de mogelijkheid om de
huisarts bij het eigen risico te betrekken. In de stukken heeft u kunnen zien
dat het Centraal Planbureau daar zeer positieve effecten van verwacht. Wij
moeten onze ogen daar niet voor sluiten. Ik zou zeggen: praat u eens met de
econoom in uw fractie!Het derde punt is de transparantie. Bij bepaalde dure vormen van zorg,
zoals ziekenhuiszorg of medisch-specialistische zorg, worden niet alle kosten,
maar een deel van de kosten meegeteld voor het verplichte eigen risico. De
fracties van D66 en OSF begrijpen de reden daarvoor, maar vinden wel dat het
systeem zo ondoorzichtig en onbegrijpelijk wordt. Hoe kunnen mensen dit nog
begrijpen als er telkens uitzonderingen worden gemaakt?Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Ik constateer dat het zelfs voor de heer Schouw onbegrijpelijk
is, want dat derde punt betreft nu slechts een voorstel, dat mogelijk volgend
jaar via een AMvB wordt ingevoerd. Dat geldt nu dus nog niet en wij beslissen
daar vandaag nog niet over.De heer Schouw (D66):Dat is helemaal juist, maar ik preludeer op de toekomstige
ontwikkelingen en zie daar een groot probleem. In dit debat, waarin wij serieus
praten over de invoering van een eigen risico, wil ik van de minister horen
hoe hij dit probleem, dat wij nu dus al signaleren, wil voorkomen. Als hij
geen helder antwoord geeft, lift ik mee op de gedachte van de PvdA-fractie
over het jaar uitstel.Tot slot nog drie zaken waar wij wat reflectie van de minister op willen
hebben. Ziet hij in de toekomst een groei van het eigen risico? Dat is nu
gesteld op € 150, maar zal het worden verhoogd? Ziet hij in de toekomst
vormen ontstaan waarin de huisarts toch onder het eigen risico valt? En ziet
de minister mogelijkheden om te spelen met mechanismen die rekening houden
met de zorgkosten veroorzaakt door vermijdbaar gedrag? In de inbrengen die
ik tot nu toe heb gehoord, wordt in onvoldoende mate een relatie gelegd tussen
de onvermijdbare zorgkosten van vermijdbaar gedrag, dus gedrag waarvoor mensen
zelf kiezen.De heer Thissen (GroenLinks):Voorzitter. Ik ben benieuwd naar voorbeelden van dat volgens de heer Schouw
vermijdbare gedrag. Betekent het dat rokers en mensen die elke dag meer dan
twee glazen wijn drinken, een hogere premie betalen, evenals mensen die twaalf
uur per dag werken in stressvolle omstandigheden?De heer Schouw (D66):Dat is de ene kant van het verhaal. De andere kant is dat we weten dat
de gezondheid van mensen in "de probleemwijken" minder goed is,
maar dat dit ook verklaarbaar is uit hun gedrag: roken, drinken, sporten...De heer Thissen (GroenLinks):Dat zijn sociaaleconomische omstandigheden, mijnheer Schouw.De heer Schouw (D66):Daar zijn voldoende rapporten over en er zijn ook voldoende suggesties
om daar wat prikkels in aan te brengen. Ik denk dat het goed is om dat hier
te agenderen en bespreekbaar te maken.De heer Thissen (GroenLinks):Ik weet dat Marx en de navolgers van zijn analyse bij D66 al lang niet
meer op de boekenplank staan. De sociaaleconomische posities van mensen is
bepalend voor het feit of mensen zich gezondheid en gezond leefgedrag kunnen
veroorloven of niet. Als wij daar samen iets aan doen, dan wil ik vervolgens
nadenken over wat vermijdbaar gedrag is om bovenal nóg gezonder te
worden.De heer Schouw (D66):U gaat ervan uit dat de mensen geen invloed hebben op hun eigen gedrag.
En ik wil dat juist wél benadrukken. Ook mensen in een sociaaleconomisch
moeilijke situatie hebben daar invloed op.De heer Thissen (GroenLinks):Ik heb wel degelijk de opvatting dat mensen hun eigen gedrag kunnen beïnvloeden.
Zij zijn niet het slachtoffer van sociaaleconomische omstandigheden. Maar
naarmate de sociaaleconomische omstandigheden van mensen beter zijn, kunnen
zij zich wat beter gezond gedrag veroorloven. Het is niet zo generalistisch
als u schetst, namelijk dat de mensen in probleemwijken ongezond leven en
maar wat doen. Dat heeft op de allereerste plaats te maken met hun sociaaleconomische
omstandigheden.De heer Schouw (D66):Ik heb niet gezegd dat die mensen maar wat doen en vind dat u mij dat
ook niet in de mond mag leggen. Het is echter een feit dat mensen zelf aan
de knoppen kunnen draaien, ook als zij in een sociaaleconomisch slechte situatie
zitten. Wij mogen dan ook best wat meer van de mensen zelf vragen.De voorzitter:Het woord is aan de heer Klein Breteler, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Klein Breteler (CDA):Voorzitter. Gezondheid en zorg zijn thema's waar onze bevolking, overigens
terecht, grote waarde aan toekent. In nagenoeg alle preferentieonderzoeken,
ongeacht het onderzoeksinstituut, kent men gezondheid en zorg de hoogste prioriteit
toe in Nederland. Niettemin zou men, als men niet beter wist, uit de berichten
in de media de onterechte conclusie kunnen trekken dat het vaak droevig is
gesteld met de staat van onze gezondheidszorg. Er gaat immers praktisch geen
dag voorbij of er staat wel een negatief bericht in de pers. Vaak worden bewindslieden
van VWS direct voor spoedoverleg naar de Tweede Kamer geroepen als er ergens
in de zorg iets, vaak incidenteel, mis gaat. Ik zie dit overigens als een
bewijs dat zorg ons Nederlanders zeer ter harte gaat. En terecht. Ook deze
Kamer besteedt het gehele plenaire deel vandaag aan een belangrijk wetsvoorstel.Helaas is er onlangs minder aandacht in de media besteed aan een goed
opgezet onderzoek naar de staat van onze gezondheidszorg, de European Consumers
Healthindex, waarbij ons land op de tweede plaats komt in Europa, na Oostenrijk
op de eerste. Hierbij is niet alleen gekeken naar de kwaliteit van zorg, de
toegang van zorg, maar ook naar het verzekeringsstelsel. Wij mogen daar best
een beetje trots op zijn en het is ook een groot compliment voor hen, die
werken in en voor de zorg. Van de beroepsbevolking is dat overigens één
op de tien werkenden. Vanwege de vergrijzing en de hieruit volgende zorgconsumptie
hebben wij hen, zeker in de toekomst, hard nodig. Ons systeem van zorg kan
niet zonder publieke borging. Hierin is de rol van de overheid gestoeld op
vier kerntaken. Ten eerste algemene toegang tot de zorg voor alle inwoners
en zij die legaal in ons land verblijven. In de praktijk geldt dit in de zorg
overigens ook voor hen die formeel niet legaal in ons land verblijven op grond
van artikel 10 van de Vreemdelingenwet 2000. Ten tweede het handhaven van
een hoog kwaliteitsniveau in de zorg. Ten derde het waarborgen van een vrije
artsenkeuze. Ten vierde het verdelen van de kosten van de zorg op basis van
solidariteit in de samenleving. Dit zijn waarden die onze fractie ook voor
de toekomst van groot belang blijft achten. Dat zal overigens een grote uitdaging
zijn, gezien mijn eerdere opmerkingen over de gevolgen van de vergrijzing
en ook de ontgroening.Het systeem moet betaalbaar blijven. In dit kader is het naar de opvatting
van de CDA-fractie aanvaardbaar dat zorgconsumenten, binnen de uitgangspunten
van de vier eerdergenoemde kernwaarden, beperkt geconfronteerd mogen worden
met gevolgen van hun individuele zorgconsumptie. Dit is mede de achtergrond
geweest van het no-claimsysteem, ontwikkeld door het vorige kabinet in de
thans vigerende zorgverzekeringswet. Ook deze wet heeft als uitgangspunt ons
zorgstelsel duurzaam houdbaar en toekomstbestendig te maken
en te houden. Thans legt het huidige kabinet ons de wijziging voor om het
no-claimsysteem te vervangen door een systeem van eigen risico. De eerste
vraag die onze fractie zich heeft gesteld, is de volgende. Tast dit nieuwe
voorstel eerdergenoemde kernwaarden aan en is het een verbetering? Daarnaast
zijn er natuurlijk de vragen of het wetsvoorstel juridisch deugt, uitvoerbaar
is en de gewenste maatschappelijke effecten kan bereiken. Op zichzelf beschouwd
is het wetsvoorstel een verbetering vanwege een verbetering van de solidariteit
in de samenleving.In het thans in bespreking zijnde wetsvoorstel is het nominale premiedeel
van een Nederlander met gemiddelde zorgkosten immers gelijk aan hen die chronisch
ziek, dan wel lichamelijk gehandicapt zijn en derhalve altijd worden geconfronteerd
met onvermijdelijke zorgkosten. Door de compensatie van deze beide groepen
verzekerden ligt het eigen risico gemiddeld gelijk op € 103. Dat
is het positieve nieuws. Minder enthousiast zijn wij over de wijze waarop
dit principe vorm en inhoud is gegeven. De kern hiervan is hoe de groep chronisch
zieken en lichamelijk gehandicapten is afgebakend. Helaas beschikken wij ter
zake in ons land niet over sluitende, verifieerbare afbakeningsdefinities.
De wijze waarop het kabinet dit in het onderhavige wetsvoorstel neerlegt,
en overigens ook op andere punten in het wetsontwerp, ademt een haastige sfeer
uit. Dit blijkt ook uit de amendementen en moties die ingediend zijn bij de
zeer onlangs gehouden behandeling in de Tweede Kamer.Mijn fractie zou zich kunnen voorstellen dat het nieuwe systeem per 1 januari
2009 ingaat, zodat er in 2008 een betere uitlijning kan plaatsvinden van het
wetsvoorstel. Het door mij ook in een interruptie genoemde argument dat de
groep chronisch zieken en gehandicapten dan een jaar langer moet wachten op
compensatie, weegt evenwel zeer zwaar. Wel hebben wij de situatie dat deze
groep in 2008 anders is gedefinieerd dan in 2009 en latere jaren op grond
van wijzigingsvoorstellen, die nu al aangekondigd zijn voor 2008. Dit levert
op zich verwarring op. Dit betekent, dat wij op deze aspecten niet geheel
tevreden zijn met het antwoord van de minister in zijn memorie van antwoord.
Dat zijn wij overigens wel ten aanzien van een belangrijk aantal andere vragen
onzerzijds over dit wetsvoorstel.Toch geven die antwoorden ons aanleiding om in deze eerste termijn nog
een aantal aanvullende vragen te stellen. Een beperkte aanspreekbaarheid van
de burger op zijn zorgconsumptie is op zich niet verwerpelijk. Maar hoe kan
hij of zij dit doen als er bij deze burgers in feite een volledige onbekendheid
is met de prijzen en kostprijzen van zorgproducten en kwaliteitsprestaties
van zorgaanbieders? De website Kies beter blijkt hiervoor geen oplossing te
zijn. Voor hen die zelf in de zorg werken, zo weet ik uit ervaring, is het
al bijna ondoenlijk. Hoe kan een burger weten of hij of zij al dan niet medicijnen
gebruikt uit de FKG-lijst? Kunnen al deze eigen bijdragen en andere bijdragen
in de zorg niet dusdanig met elkaar cumuleren dat dit afbreuk doet aan transparantie,
maar vooral ook aan solidariteit? Mijn fractie vindt dat de minister, blijkens
de memorie van antwoord, wel kort door de bocht gaat met het niet zien van
een relatie tussen dit wetsvoorstel en het later in deze Kamer te behandelen
wetsvoorstel inzake de verzwaring van de premie-incasso. Het kan toch immers
niet anders dan dat de groep wanbetalers van de zorgpremie vergroot wordt
door de wanbetalers van het eigen risico? Uiteindelijk komt dit mogelijk ook
ten laste van het Zorgvereveningsfonds. Wat bedoelt de minister in dit opzicht
met een "bronheffing"? Heeft de minister zich echt goed verdiept
in zijn stelling, dat er ook bij het eigen risico een effectieve remwerking
is van ongeveer 200 mln.? Immers, bij ervaringen met soortgelijke zaken uit
het verleden was dit toch ook niet zo eenduidig? Of waren de uitvoeringslasten
in de praktijk gelijk aan of groter dan de opbrengsten? Ondanks dat de minister
stelt dat deze zaken toen om politieke redenen zijn afgeschaft en niet om
praktische redenen. Heeft bij de introductie van dit wetsvoorstel toch ook
niet meegespeeld dat zonder introductie van een eigen risico de premies aanmerkelijk
moesten worden verhoogd, hetgeen nu wat cosmetisch wordt gemaskeerd?Vervolgens heb ik namens de CDA-fractie nog een aantal vragen. De antwoorden
daarop zullen wij betrekken bij onze finale afweging van dit wetsvoorstel.
Zoals wij begrepen hebben, heeft de minister de Tweede Kamer toegezegd om
voor 1 april 2008 te komen met een beter afgebakende en gedefinieerde
omschrijving van de groep chronisch zieken en lichamelijk gehandicapten. Hierin
wordt ook de groep verzekerden betrokken met hulpmiddelen. Is de minister
thans, vooruitlopend hierop, bereid in de AMvB op te nemen dat verzekerden
met hogere uitgaven aan hulpmiddelen – ik denk dan aan ongeveer € 500 –
ook in 2008 al in aanmerking te laten komen voor deze compensatie?De CDA fractie meent dat "boter bij de vis" de beste remwerking
heeft. In het wetsvoorstel kan evenwel de inning van de eigen bijdrage in
2008 tot uiterlijk ultimo 2009 worden gedaan. Is de minister bereid deze termijn
vanaf 2009 te bekorten tot 6 maanden na afloop van het kalenderjaar?Door de introductie van de maatstafconcurrentie op 1 januari 2009
bestaat de mogelijkheid dat een dbc achteraf neerwaarts wordt bijgesteld,
terwijl het eigen risico hierover wellicht al is geïnd. Wat gebeurt er
dan vervolgens en wat betekent dit voor de administratieve lasten voor de
zorgverzekeraars? Is het waar dat bij zorgconsumptie in ons land van personen
met een buitenlands paspoort geen eigen bijdrage wordt geïnd? Zou het
niet voor de hand liggen dat in AWBZ-instellingen verblijvende verzekerden
met een thuiswonende partner, die dan weliswaar de lage eigen bijdrage betalen,
toch ook de compensatie ontvangen? Er is volgens mij geen rechtvaardiging
te vinden om onderscheid te maken met degenen zonder thuis verblijvende partner.Het kabinet sluit de route via de Buitengewone Uitgavenregeling af. Toch
kunnen verzekerden, die gebruik maken van de door gemeente aangeboden herverzekeringsmogelijkheid,
waarvan de premie nagenoeg even hoog is als de eigen bijdrage van € 150
wel deze premie fiscaal ten laste laten komen van de Buitengewone Uitgavenregeling.
Dat valt toch niet met betrekking tot de consistentie van dit soort zaken
in een wetsvoorstel uit te leggen?De CDA-fractie constateert dat de minister per brief van 19 oktober
een voorhangprocedure voor de AMvB heeft gestart, zonder dat deze Kamer het
wetsvoorstel ter zake heeft behandeld. Vindt de minister dat dit staatsrechtelijk
kan? Realiseert de minister zich dat bij uitvoering van deze wet voor zowel
verzekeraars als verzekerden die gebruik maken van alle keuzes
die er zijn, aan het eind van het jaar ook de uitkomsten niet "solidair"
zijn, omdat zij individueel allemaal van elkaar kunnen verschillen?Ten slotte voorzitter, vraag ook ik de minister wat er nu precies wordt
bedoeld met het commentaar van de minister in de memorie van antwoord op de
vraag van onze fractie over het amendement-Van der Vlies. Ik heb het over
de laatste twee zinnen van de eerste alinea op bladzijde 6: "In afwijking
van dit percentage kan volgens dit amendement voor sommige zorgvormen een
vast bedrag worden vastgesteld. De regering kan op dit moment nog niet zeggen
welk percentage gehanteerd zal worden, omdat de gevolgen van de keuze voor
een bepaald percentage eerst moeten worden nagegaan." Dit klinkt mijns
inziens vrij cryptisch: wat wordt er exact mee bedoeld en waarom? Wanneer
kan de regering zeggen welk percentage wel zal worden gehanteerd en waar denkt
het kabinet nu ongeveer aan?Voorzitter. Hiermee beëindig ik mijn inbreng in eerste termijn. Ik
zie met belangstelling de antwoorden van de minister tegemoet.De voorzitter:Mijnheer Klein Breteler, ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech
over een beleidsterrein dat u bepaald niet onbekend is. Al op jonge leeftijd
had u een leidinggevende positie in de zorgsector. Reeds tijdens uw studie
economie aan de Nederlandse Economische Hogeschool – de latere Erasmus
Universiteit – werd u directeur van een verpleeghuis in Naaldwijk. U
was toen 27 jaar. Na vier jaar werd u directeur van een ziekenhuis in Sliedrecht
en sinds 1980 bent u voorzitter van de raad van bestuur van de Stichting Zorginstellingen
Pieter van Foreest in Delft.Naast uw werk hebt u een groot aantal nevenfuncties, waarvan de meeste
in de zorgsector. Zo bent u voorzitter van de Stichting International Healthcare
Program, voorzitter van de Landelijke Vereniging voor Entadministratie en
bestuurslid van de Facilitaire Stichting Gezondheidszorg. Daarnaast bent u
onder andere bestuurslid van de PGGM, maakt u deel uit van de raad van toezicht
van woningcorporatie Vitalis te Amersfoort en van de Raad voor Economische
Aangelegenheden van het bisdom Rotterdam.Voor en binnen het CDA bent u al 25 jaar actief in verschillende functies.
U bent onder andere van 1999 tot afgelopen voorjaar voorzitter geweest van
de CDA-fractie in de provinciale staten van Zuid-Holland. Uw vertrek daar
is door velen betreurd. Zo ook door de commissaris van de Koningin, die in
een liber amicorum tevens schreef: "Het is zonder enige twijfel de verdienste
van Hans Klein Breteler dat het CDA in de afgelopen jaren de 'machtspositie'
heeft verworven die het nu heeft. Hij was de fractievoorzitter met de meeste
invloed. Dat kwam niet doordat hij tegelijk ondervoorzitter van de staten
was." Even verderop schrijft de commissaris: "Het CDA zou wel gek
zijn als het niet nog veel meer met hem zou doen." In dat liber amicorum
komen telkens weer dezelfde beelden van u langs: boegbeeld, anderen de ruimte
gevend, doortastend, strategisch denker, scherp analyticus, bevlogen, hartelijk,
onvermoeibaar, oog voor de menselijke maat en vaak opererend naar de wijsheid
van wijlen Jan de Koning: als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar
zoals het kan. U begrijpt wel dat u dit hier nu allemaal moet waarmaken. Mijnheer Klein Breteler, "KB" staat in deze Kamer voor Koninklijk
Besluit. KB is ook in de politiek in Zuid-Holland een begrip, maar staat daar
voor Klein Breteler. Ik sluit niet uit dat KB de komende jaren in deze Kamer
een begrip met een dubbele betekenis zal zijn. Ik wens u van harte heel veel
succes toe in deze Kamer!Voordat ik de vergadering schors om de collega's de gelegenheid te geven
om de nieuwe collega te feliciteren, vraag ik de minister of hij het uur dat
voor nader beraad was gepland, denkt nodig te hebben. De minister knikt "ja".De vergadering wordt van 15.45 uur tot 17.30 uur geschorst.Minister Klink:Voorzitter. Het doet mij genoegen weer in de Eerste Kamer te zijn. Ik
heb hier vier jaar lang met buitengewoon veel plezier gebivakkeerd. Het is
eigenaardig om aan deze kant van de tafel te staan, al was het maar omdat
ik u nu frontaal zie. In het verleden keek ik vanaf de rechterflank toe hoe
u uw werkzaamheden verrichtte. Het doet mij ook goed vandaag een wetsvoorstel
te verdedigen dat op zichzelf complex lijkt, en dat wellicht ook is, maar
wel een kernpunt vormt van de inkomenspolitiek van dit kabinet.Zoals opgemerkt door de Kamer, vloeien uit dit wetsvoorstel inkomenseffecten
voort. Dit is de kern van wat met het wetsvoorstel wordt beoogd. Bij het opstellen
van het regeerakkoord stond een punt centraal, namelijk het terugbrengen van
de in onze ogen onredelijke inkomenseffecten die voortvloeien uit de no-claimsystematiek.
Deze onredelijke effecten hadden met name te maken met het feit dat gezonde
Nederlanders € 255 in de plus stonden vergeleken met chronisch zieken
en gehandicapten. Gemiddeld gezonde Nederlanders stonden € 91 in
de plus. Chronisch zieken en gehandicapten zijn volgens onze definities mensen
met zowel meerjarige als onvermijdelijke zorgkosten. Vanwege deze onvermijdelijkheid
hebben zij geen keuzevrijheid en lopen zij jaar na jaar tegen deze inkomenseffecten
aan. Dat hebben wij willen repareren. Het vormt een van de kernen van het
wetsvoorstel.Om deze onrechtvaardigheid terug te brengen, heeft het kabinet besloten
dat de no-claim wordt afgeschaft en dat per 1 januari 2008 een systeem
van eigen risico wordt ingevoerd met compensatie voor degenen die te maken
hebben met onvermijdelijke zorgkosten. Dit wetsvoorstel geeft hieraan invulling.
Ik geef toe dat dit een traject is waarmee de nodige haast was gemoeid. Wij
hebben behoorlijk vaart moeten maken om dit te kunnen realiseren en per 1 januari
2008 te kunnen effectueren. Het heeft het nodige gevergd van het kabinet om
het wetsvoorstel te maken. Ook de verdere procedure in de Tweede en de Eerste
Kamer is onder behoorlijke tijdsdruk komen te staan.Wij hebben de positieve prikkel van de no-claim omgezet in een negatieve
prikkel van het eigen risico. Door deze negatieve prikkel bij het eigen risico
treedt een grotere remwerking op dan bij de no-claim. Bij het eigen risico
wordt het beoogde effect van 200 mln. bereikt met een kleiner financieel verschil
tussen gezonde en zieke verzekerden dan bij de no-claim, namelijk geen € 255,
maar € 150. Het terugbrengen van dit bedrag van € 255
dat een positieve prikkel vormde bij de no-claim, naar een bedrag
van € 150 als negatieve prikkel bij het eigen risico levert uiteindelijk
dezelfde gedragseffecten op van 200 mln. Deze 200 mln. dient als richtsnoer.In feite zetten wij alleen de no-claim om in een eigen risico met als
maatstaf deze 200 mln. Dit levert een bedrag van € 150 op als eigen
risico. Hiermee kent het eigen risico een grote solidariteit tussen gezonde
en zieke verzekerden dan de no-claim. Louter en alleen met het terugbrengen
van het bedrag van € 255 bij de no-claim naar € 150 bij
het eigen risico wordt hetzelfde effect, namelijk de te realiseren gedragseffecten
van 200 mln., bereikt. Het inkomensverschil van € 255 tussen gezonde
Nederlanders en chronisch zieken wordt teruggebracht naar € 150.Twee compensatie-effecten vinden plaats. De premie wordt voor iedereen,
dus ook voor chronisch zieken en gehandicapten, verlaagd met € 103.
Daarnaast wordt het surplus van € 47 via het CAK vergoed. Dit is
de kern van hetgeen wij beogen, namelijk herstel van de solidariteit tussen
de gezonde Nederlander aan de ene kant en de chronische zieke en gehandicapte
aan de andere kant.Naast een eigen risico van € 150 is sprake van een premieverlaging
van € 103 die geldt voor zowel de gemiddeld gezonde Nederlander
als de chronisch zieke en gehandicapte. Tussen hen wordt niet langer onderscheid
gemaakt en ontstaat geen inkomensverschil meer. De gezonde Nederlander heeft
de € 103 niet voor op de chronisch zieke en gehandicapte. Deze Nederlander
is gedurende een bepaalde periode ook altijd de gemiddeld gezonde Nederlander,
omdat hij het ene jaar wel zorgkosten maakt en het andere jaar niet.Het tweede element, naast het herstellen van de solidariteit, is dat wij
de structuur van het wetsvoorstel zo hebben willen inrichten dat het toekomstgericht
is. Dat biedt voor de jaren na 2008 mogelijkheden voor keuzeondersteuning
voor de verzekeraars. Het is mogelijk dat wij in de toekomst bepalen dat bepaalde
zorgvormen uitgezonderd kunnen worden van het eigen risico, van de betaling
van een percentage of een vast bedrag. Dan is wel een essentiële voorwaarde –
ik wil daar graag aan tegemoet komen bij de nadere uitwerking van de AMvB –
dat de kwaliteit van die zorgvormen inzichtelijk is. Ik wil geen stelsel waarin
verzekeraars met elkaar gaan concurreren op een wijze waarbij alleen de doelmatigheid
en de kosteneffectiviteit voorop staan.Kwaliteit van zorg en de inzichtelijkheid daarvan zijn voor mij belangrijke
randvoorwaarden bij de keuzeondersteuning van de zorgverzekeraars. Deze keuzeondersteuning
gaan wij nader regelen in een AMvB, die ook zal worden voorgehangen in de
Eerste Kamer als deze in de loop van 2008 wordt gerealiseerd. Een voorwaarde
is dus dat de kwaliteit inzichtelijk wordt gemaakt. Dat kan gebeuren door
de verzekeraars. Het is ook mogelijk dat dit wordt geregeld via het reeds
in gang gezette traject waarin in samenspel met de Orde van Medisch Specialisten
en de NVZ voor tachtig aandoeningen in kaart wordt gebracht wat de kwaliteit
van de zorg is. Dat traject moet parallel lopen met het traject rond de keuzeondersteuning
van verzekeraars.De heer Putters (PvdA):De criteria waaraan moet worden voldaan, zullen dus nader zullen worden
gedefinieerd. Begrijp ik goed dat als de verzekeraars daar niet aan voldoen,
het sturen op eigen risico niet doorgaat en dat dus niet gewerkt zal worden
met die systematiek volgend jaar?Minister Klink:Ik heb twee punten genoemd. Het kan zijn dat verzekeraars zelf in beeld
hebben gebracht wat de kwaliteit van de zorg is. Vervolgens moeten zij zelf
zelfstandig verzekerden inlichten over de kwaliteit en de verschillend daarin.
Dat kan parallel lopen met de keuzeondersteuning. Als daarvoor wordt gekozen,
moet ik wel zekerheid hebben dat er daadwerkelijk sprake is van inzichtelijkheid.
Het traject dat wij in gang hebben gezet met de Orde van Medisch Specialisten,
de NVZ en enkele andere partijen heeft daarbij prioriteit. Dat traject heeft
tot doel om voor ongeveer tachtig aandoeningen inzichtelijk te maken wat de
kwaliteit van de zorg is. Die twee trajecten wil ik laten sporen. Een van
de hoofdlijnen van het beleid voor de komende jaren is dat er competitie plaatsvindt.
Wij willen die competitie uitlokken, onder andere via liberalisering van de
prijzen en 20% B-segment. Dat moet allemaal wel parallel lopen met
de inzichtelijkheid van de kwaliteit.De heer Putters (PvdA):Dat betekent dus dat dit niet doorgaat als het traject er niet in uitmondt
dat per september volgend jaar de kwaliteit inzichtelijk wordt gemaakt, dus
dat de verzekeraar het niet ten uitvoer kan brengen als hij de informatie
niet inzichtelijk heeft gemaakt.Minister Klink:Dat is juist. Ik heb ook in de Tweede Kamer gemeld dat ik die twee trajecten
op elkaar wil laten aansluiten. Aan de ene kant gaat het om keuzeondersteuning.
Dat kan betekenen dat een verzekeraar de verzekerde ontslaat van het betalen
van een eigen bijdrage of van een procentuele bijdrage die met een bepaalde
zorgvorm gepaard gaat. Dat kan hij doen voor zover dat parallel loopt met
de inzichtelijkheid van de kwaliteit. Voor tachtig aandoeningen gaan wij dit
inzichtelijk maken, net als voor de daaraan gekoppelde zorgvormen. Naarmate
wij dat meer in het vizier krijgen, ontstaan er wat mij betreft ook meer mogelijkheden
voor keuzeondersteuning van de kant van de verzekeraar en dus ook voor selectief
contracteren van de kant van de verzekeraar. Dat is wat wij uiteindelijk ook
beogen.Deze verandering hebben wij in gang gezet om twee redenen. Aan de ene
kant willen wij de inkomensverschillen terugbrengen tussen gezonde Nederlanders
en chronisch zieken en gehandicapten, en wel zodanig dat chronisch zieken
en gehandicapten nooit meer betalen dan de gemiddelde gezonde Nederlander,
maar ook niet meer dan in een stelsel waarin wij geen eigen risico zouden
hebben gehad. Ook dat heb ik in de Tweede Kamer meermalen gestipuleerd. Wanneer
wij niet hadden gekozen voor een eigen risico – wij gingen toen nog
uit van een premie van € 1012 – betaalden mensen € 1012
aan zorgpremie. Wij verlagen nu aan de ene kant de premie met € 103,
die bij chronisch zieken en gehandicapten altijd zal vollopen omdat hun kosten
onvermijdelijk zijn. Daarom zal men uiteindelijk uitkomen op het bedrag van € 1012,
dat voor ons bij invoering nog een maatgetal was.De heer Thissen (GroenLinks):Dit is niet het kernpunt van mijn bezwaar. Het gaat erom dat mensen straks
ineens € 150 op tafel moeten leggen, dan wel gedurende een jaar
een beperkt bedrag per maand. Wanneer zij een naturapolis hebben, worden zij
achteraf ineens geconfronteerd met het feit dat zij nog € 150 moeten
betalen. Leest u het artikel op de voorpagina van NRC Handelsblad
van vandaag maar over het enorme aantal mensen dat zorgtoeslag moet gaan terugbetalen.
In het ergste geval krijgen mensen ergens in september of oktober te horen
dat zij over het jaar dat al is afgesloten nog € 150 extra moeten
betalen aan eigen risico. Bovendien krijgen zij van de Belastingdienst te
horen dat zij de zorgtoeslag over het jaar dat allang voorbij is moeten terugbetalen,
omdat zij te goeder trouw andere inkomensgegevens hebben doorgegeven. U stelt
mensen op deze manier voor een enorme opgave waardoor zij hun eigen verantwoordelijkheid
niet kunnen waarmaken, omdat de uitvoering niet in orde is, noch bij de zorgverzekeraars,
noch bij de Belastingdienst, en u voert weer iets nieuws in. Dat is het punt
van mijn bezwaar.Minister Klink:U haalt nu twee zaken door elkaar. Hierin zit ook een compensatie, met
name voor de lagere inkomensgroepen. Aan de ene kant hebben mensen hun reguliere
zorgpremie. Daar bovenop komt € 103, althans, voor chronisch zieken
en gehandicapten, omdat zij nu eenmaal onvermijdelijke zorgkosten hebben,
maar de zorgtoeslag wordt wel berekend op basis van de rekenpremie plus de
gemiddelde eigen betalingen. De zorgtoeslag zal men dus niet hoeven terugbetalen,
tenzij de Belastingdienst een fout heeft gemaakt. Dat moet u echter niet opplussen
met datgene wat hier voorligt. Het systeem is buitengewoon solidair, want
het bedrag van € 103 dat men betaalt aan eigen risico is eerst in
mindering gebracht op de premie. Vervolgens krijgt men zorgtoeslag over de
premie plus de € 103 eigen risico. U kunt daarom niet zeggen dat
dit niet solidair is.Het tweede punt dat u aansnijdt is inderdaad het naijleffect. Binnen hoe
veel tijd wordt men geconfronteerd met die € 150 eigen risico? Dat
is niet anders dan onder de no-claim. Sterker, in feite wordt dit teruggebracht,
wat altijd gebeurt in het volgende jaar. Wij gaan nu in de AMvB regelen dat...De heer Thissen (GroenLinks):Bij de no-claim kregen mensen geld terug, nu krijgen zij achteraf te horen
dat zij geld moeten betalen. Ik doel overigens niet alleen op chronisch zieken
en gehandicapten. Het geldt voor heel veel mensen met een smalle beurs, die
nu ook een beroep doen op de zorgtoeslag. Bij invoering ging het om vijf miljoen
mensen die zorgtoeslag moesten krijgen. Dat wordt gestapeld. Daar zitten natuurlijk
ook chronisch zieken en gehandicapten onder. Ik spreek over de inkomensgroep
die wordt geconfronteerd met het feit dat men de kosten niet kan betalen,
die een aanvrage doet voor zorgtoeslag en die een inkomensschatting moet maken.
Achteraf blijkt dat die schatting verkeerd is. Vervolgens moet men de zorgtoeslag
terugbetalen en krijgt men te horen dat men over het jaar dat al is afgesloten
ook nog eens het eigen risico moet betalen. Daar gaat het om.Minister Klink:U stapelt twee zaken op elkaar die niet bij elkaar horen, aan de ene kant
de zorgtoeslag en eventuele fouten die door de Belastingdienst zijn gemaakt
en aan de andere kant het eigen risico. Tussen het eigen risico en de inzichtelijkheid
in de kosten die hiermee gemoeid zijn zit er een tijdsverschil vanwege het
feit dat men hiermee pas na het sluiten van het dbc geconfronteerd wordt.
Dat neemt niet weg dat men voor de kosten die hiermee gemoeid zijn gecompenseerd
is, zeker als men chronisch ziek of gehandicapt is. Is men niet chronisch
ziek of gehandicapt, dan heeft men de € 103 ook in de premiereductie
teruggekregen en dan resteert er een bedrag van € 47. Dat is precies
het bedrag dat wij via het CAK-traject voor chronisch zieken en gehandicapten
willen repareren.De heer Thissen (GroenLinks):Ik haal geen zaken door elkaar. Ik zeg hoe burgers dit dadelijk tegelijk
op hun bordje krijgen. Daarover heb ik hier mijn zorgen geuit in het debat.
De minister geeft hierop niet een afdoende antwoord.Minister Klink:De heer Thissen doet nu alsof elke Nederlander wordt geconfronteerd met
een correctie van de zorgtoeslag door de Belastingdienst. Dat is niet waar.
Wel wordt men nadien geconfronteerd met de € 150 eigen risico, voor
zover men eigen zorgkosten maakt en een eigen risico loopt, op grond van het
feit dat er dan een verrekening plaatsvindt met de verzekeraar.Mevrouw Dupuis (VVD):Ik heb stellig de overtuiging dat de minister maar de helft van het verhaal
vertelt. Er is nog een andere inkomensafhankelijke bijdrage die de burger
levert aan de kosten van de gezondheidszorg, namelijk via de werkgeverspremie.
Als ik het hele verhaal zo hoor over solidariteit die wij meer zouden moeten
nastreven, hoort in ieder geval dat tweede deel erbij. Daarin is wel degelijk
een stukje solidariteit ingebouwd. Aan de top is dit afgegrendeld, maar er
is wel degelijk een verschil tussen datgene wat werkgevers nog bijdragen aan
de zorg. Ik vind het wel heel beperkt om alleen maar te spreken over de premie
die personen zelf rechtstreeks betalen.Minister Klink:Voor zover u bedoelt te zeggen dat wij een buitengewoon sociaal stelsel
kennen – dat kwam ook in uw betoog terug – kan ik dat alleen maar
beamen. Wij kennen inderdaad de inkomensafhankelijke premie die wordt betaald
via de werkgever, althans waarvoor men via de werkgever wordt gecompenseerd.
Wij kennen daarnaast de zorgtoeslag. Die twee tezamen, naast het feit dat
er geen premiedifferentiatie mag plaatsvinden binnen een polis en bij dezelfde
verzekeraar, zijn condities die ertoe leiden dat wij een buitengewoon sociaal
stelsel kennen.Op één punt ben ik het niet met u eens, en wel uw standpunt
dat wij nu een overmatige solidariteit van mensen gaan vragen door de chronisch
zieken en gehandicapten – de grootverbruikers, zoals u hen noemde –
te compenseren. Dat zou ik met u eens zijn als de grootverbruikers hierop
geen invloed zouden kunnen uitoefenen. Het kenmerk van chronisch zieken en
gehandicapten is nu juist dat zij hierop geen invloed kunnen uitoefenen en
dat zij altijd die € 150 zien vollopen. Bij de no-claim was dat € 255
die men zag vollopen. Wij hebben die verschillen willen terugbrengen.Mevrouw Dupuis (VVD):Dit blijft een punt dat wij uiteindelijk door empirisch onderzoek zouden
kunnen uitzoeken, namelijk of het waar is – wat ik betwijfel –
dat voor chronisch zieken en gehandicapten voor de volle honderd procent geldt
dat zij op geen enkele manier hun eigen ziektegedrag kunnen beïnvloeden.
Ik meen dat dat werkelijk de vraag is. Voor een deel is dit zonder twijfel
waar, maar niet voor 100%. Ik denk maar aan het feit – hoewel
het hier gaat om AWBZ-uitkeringen – dat scootmobiels en rollators nieuw
moeten zijn, allemaal omdat het uitkeringen in natura zijn. Wij maken het
systeem zo dat er geen enkele drive is voor mensen, ongeacht of zij chronisch
dan wel gewoon ziek zijn, om op de een of andere manier die kosten te beperken.Minister Klink:Voor een deel is dat waar. Tegelijkertijd blijkt uit de evaluatie van
de no-claim dat het wel degelijk gedragseffecten heeft. Het CPB heeft die
geraamd op 200 mln., maar het zit vooral in de sfeer van de medicijnen en
de hulpmiddelen.Dan kom ik op het gestelde over de chronisch zieken en gehandicapten.
Mevrouw Dupuis zou gelijk hebben als wij de chronisch zieken en gehandicapten
zouden uitzonderen van het eigen risico. Op grond van het feit dat wij hen
compenseren en zij toch te maken krijgen met die € 150 eigen risico
die ze zelf zullen moeten betalen, al worden ze daarvoor gecompenseerd via
de premiereductie en het traject van het CAK, blijven ze kostenbewust. Die
prikkel tot kostenbewustzijn speelt wel degelijk ook bij de chronisch zieken
en gehandicapten.De essentie van het geheel is dat wij via deze compensatie het verschil
met de gezonde Nederlander naar € 100 terugbrengen, terwijl die € 255
was en dat wij het verschil met de gemiddeld gezonde Nederlander – op
een gegeven moment zijn wij dat allemaal, want over meer jaren gezien, maken
wij die € 150 allemaal vol – wat betreft de inkomenseffecten
naar nul terugbrengen. Dat was voor ons de belangrijkste maatstaf. De ratio
achter het wetsvoorstel is dat er geen nadelige koopkrachteffecten zouden
moeten optreden, noch voor de gemiddeld gezonde Nederlander, noch voor de
chronisch zieke en de gehandicapte. Op het moment dat er geen eigen risico
is, is er namelijk ook geen verschil tussen beide.De heer Klein Breteler (CDA):Voorzitter. Het verzekeringsstelsel is ingewikkeld, maar er sluipt nu
iets in wat niet helemaal juist is. Mevrouw Dupuis spreekt over het inkomensafhankelijke
deel als de werkgever betaalt. Neen, het is de werknemer die het inkomensafhankelijke
deel betaalt. De werkgever compenseert dit, maar de werknemer betaalt er vervolgens
weer belasting over. Anders introduceren wij een heel nieuw element. Vandaar
deze correctie.Minister Klink:Ik nam dit element in de beantwoording van de opmerkingen van mevrouw
Dupuis ook al mee, maar mevrouw Dupuis gaf aan dat wij een stelsel kennen
met vele vormen en pijlers van solidariteit. Daarbij gaat het om de zorgtoeslag
en de inkomensafhankelijkheid van in elk geval 50% van de premie die
mensen dienen te betalen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. De minister spreekt over een toekomstgericht stelsel. Dat
houdt in dat dit het begin is. Ik vind dat, als je denkt aan een toekomstgericht
stelsel, je ook goed moet beginnen. Juist over dat goed beginnen, zijn heel
veel vragen gesteld, vooral over de afbakening met de chronisch zieken en
gehandicapten. Daarover moeten wij het vooral hebben, maar de minister stelt
dat de chronisch zieken en gehandicapten erop vooruitgaan. Ons grootste bezwaar
op dit punt is dat die groep niet goed is gedefinieerd. Er zitten ook mensen
tussen die wel een hoog inkomen hebben. Wat heeft het voor zin om daar € 47
in te stoppen? Dat geld had veel beter kunnen worden besteed.Minister Klink:Het eigen risico van € 150 compenseren wij langs twee kanten.
Aan de ene kant komt er een zorgpremieverlaging van € 103. Die krijgt
iedereen, ook de chronisch zieken en gehandicapten. Het restantbedrag compenseren
wij ook. Dat is die € 150 minus € 103 is die € 47.
Dat gebeurt via het CAK-traject. Als wij spreken over de compensatieregeling
en over het afbakenen van de groep, dan gaat het om die € 47. Tweederde
van datgene wat wordt gecompenseerd, loopt via de premiereductie. Wat betreft
een derde daarvan, die € 47, zitten wij met een afbakeningskwestie,
waarop vele leden hebben gewezen. Ik geef overigens toe dat € 47
aan de onderkant van het inkomensgebouw ook uitmaakt. Wij moeten overigens
niet doen alsof die € 150 te maken heeft met de afbakening van de
groepen. Het gaat daarbij alleen om die € 47.De vraag is of je dat bedrag aan de hogere inkomenscategorie moet geven.
Wij komen via de zorgtoeslag tot inkomenssolidariteit. Dat heeft te maken
met de solidariteit tussen gezond en ziek, in die zin dat wij mensen die onvermijdelijke
zorgkosten maken op grond van het feit dat ze structureel ziek zijn, willen
vrijwaren van kosten die ze anders altijd zouden maken. Wij zorgen ervoor
dat zij geen hogere premie hebben, te wijten aan hun gezondheidssituatie,
dan de gemiddelde Nederlander waarvoor hetzelfde geldt. Gezond en ongezond
betalen dus een gemiddelde premie. Dat is voor ons de maatstaf. Dat is de
premie zoals die ook zou gelden als je niet te maken zou hebben met een eigen
risico, namelijk die € 1012. Dat bedrag was voor ons het rekengetal.
Het gaat dus om solidariteit tussen zieken en gezonden en niet zozeer om inkomenssolidariteit.
Dit is de ene pijler op grond waarvan wij dit wetsvoorstel hebben ingediend,
namelijk het herstellen van volgens ons onrechtvaardige inkomenseffecten die
voortvloeien uit de no-claim. Daarnaast willen wij een structuur neerzetten
waar wij in de toekomst iets aan hebben en mee kunnen.Er is ook gevraagd of de verfijningen en verbeteringen die volgend jaar
plaatsvinden, ertoe leiden dat wij weer te maken krijgen met een nieuw systeem.
Dat bestrijd ik. Het gaat om nadere preciseringen en invullingen binnen een
systeem dat wij nu neerzetten. In dat systeem zit de wettelijke grondslag
voor een aantal verbeteringen waar wij volgens mij de komende jaren veel plezier
van kunnen ondervinden. Enerzijds gaat het om de keuzeondersteuning. Verzekeraars
kunnen in dat kader onder de conditie van inzichtelijkheid van de kwaliteit
meegeven dat men op grond van de kosteneffectiviteit of de kwaliteit voor
zorgaanbieder X of Y zou kunnen kiezen. Het andere is gebaseerd op een motie
van de heer Van der Vlies, ingediend in de Tweede Kamer, waar ik uiteindelijk
wel gelukkig mee was. Van de kosten die met bepaalde zorgvormen samenhangen,
komt namelijk een bepaald percentage voor rekening van de verzekerde. Op het
moment dat je naar het ziekenhuis gaat, loopt die € 150 niet meer
in een keer vol, want je krijgt een langere remweg. Dat is een voordeel. Dat
beoogden wij ook uitdrukkelijk toen wij aangaven dat met betrekking tot bepaalde
zorgvormen vaste kosten zouden kunnen worden ingebracht. De Tweede Kamer heeft
op dat punt een verbetering aangebracht door dit een percentage van de zorgkosten
te laten zijn. Dan krijg je die langere remweg, maar er is nog
een voordeel. Dan kom ik bij de IZA-achtige constructies die de heer Putters
mij heeft aanbevolen. Dat voordeel is dat de inzichtelijkheid van de kosten
en de kostenverschillen aan de kant van de zorgconsument, aan de kant van
degene die zorg nodig heeft, ook sterk verbetert. Op het moment dat het niet
gaat om een vast bedrag voor een bepaalde zorgvorm, maar om een bepaald percentage
van de feitelijke kosten die je moet betalen, krijgt degene die de zorg afneemt
inzicht in de prijsverschillen tussen de zorgaanbieders. De heer Schouw en
mevrouw Dupuis brachten dit ook in. Zij vinden het belangrijk dat de zorgconsument,
degene die zorg nodig heeft, inzicht krijgt in de prijsverschillen tussen
de zorgaanbieders. Nu komt dat inzicht maar heel indirect terug, namelijk
via de premie en de gecontracteerde zorg door de zorgverzekeraars.Wat wij hier neerleggen, heeft te maken met een reparatie van de inkomensverschillen,
maar anderzijds is sprake van een aantal structurele verbeteringen dat in
de nabije toekomst kan worden uitgebouwd. Ik loop er niet op vooruit, maar
als dit positief uitwerkt op de gedragseffecten en als je het eigen risico
zou verhogen, komt volgens mij heel snel de vraag in beeld in hoeverre je
naar inkomensafhankelijkheid moet als het gaat om de eigen bijdrage. Het IZA-stelsel
poets ik wat dat betreft bepaald niet weg. Sterker nog, ik denk dat dit nog
wel een keer van pas komt als het eigenrisicostelsel op een gegeven moment
kan worden uitgebouwd. Uiteraard komen er nog evaluaties, in 2010 al, maar
het eventueel uitbreiden van het eigen risico is mogelijk op basis van wat
wij nu neerleggen.De heer Thissen (GroenLinks):Voorzitter. Als deze redenering al valide zou zijn, geldt die alleen maar
voor de mensen die geen naturapolis hebben. Als je namelijk een naturapolis
hebt, zie je niet wat het kost, want de declaratie van de zorgaanbieder gaat
rechtstreeks naar de zorgverzekeraar. Wij hebben, ook bij de invoering van
de Zorgverzekeringswet, ervoor gepleit om voor mensen die de kosten niet kunnen
voorschieten een naturapolis mogelijk te maken. Dat is gebeurd. Gelukkig is
daar ongelofelijk veel gebruik van gemaakt. Die mensen zien echter niet welke
kosten zij maken. Zij zien ook niet wanneer zij met het eigen risico aan hun
taks zijn. Dat zien zij pas na afsluiting van het jaar. Wij gaan er dan ook
nog van uit dat alle zorgaanbieders adequaat en snel hun facturen indienen
bij de zorgverzekeraar. Niets is echter minder waar. Dat gebeurt niet. Mensen
met een vrijwillig eigen risico worden nu soms pas twee of drie jaar na dato
geconfronteerd met de mededeling dat zij wat moeten bijbetalen. Dat is dan
helemaal niet meer te checken. Ik weet niet met welke redenering ik de minister
wakker moet maken. Hij houdt een mooi verhaal vanachter een bureau, maar in
de praktijk van de uitvoering gaat het anders. Wij hebben er ervaring mee
dat het anders gaat. De burgers hebben die helemaal. Zij worden geconfronteerd
met nabetalingen en merken dan ook nog eens dat hun zorgtoeslag niet adequaat
was.Minister Klink:Ik heb van meet af aan gezegd dat wij het no-claimstelsel omzetten in
een eigen risico met inkomenscompensatie voor de chronisch zieken en gehandicapten.
Dat beoogden wij. Wat de heer Thissen nu aansnijdt, geldt in feite ook voor
de no-claim.Nu voeren wij een stelsel in met een eigen risico, met een aantal wettelijke
grondslagen voor een algemene maatregel van bestuur die op termijn tot verbeteringen
kan leiden, in die zin dat de inzichtelijkheid van de kosten kan toenemen.
Ik noemde al het percentage dat door de heer Van der Vlies in de Tweede Kamer
in ons wetsvoorstel is geamendeerd. Vervolgens is er de ondersteuning van
de keuze door de verzekeraar. De kern van mijn betoog is, dat dit ingrediënten
van het wetsvoorstel zijn die op termijn hun nut kunnen bewijzen.Aan het adres van de heer Putters voeg ik er het volgende aan toe. Ik
geef graag toe dat de inzichtelijkheid in de zorgkosten groter dient te zijn.
Wij maken nu al een slag door binnen een bepaalde periode van de verzekeraar
te vragen welke kosten met het eigen risico zijn gemoeid. De rekening wordt
dan bij de verzekerden neergelegd, maar als die inzichtelijkheid over de hele
linie toeneemt, zal bij een uitbouw het IZA-systeem dat de heer Putters voorstelt
voor mij een belangrijk punt van afweging zijn. Vervolgens zullen wij bekijken
in hoeverre inkomensafhankelijkheid ingebouwd kan worden.De kern van mijn betoog is als het ware de introductie op het wetsvoorstel
als zodanig. Wat wij beogen is aan de ene kant vrij beperkt, namelijk het
omzetten van de onrechtvaardige inkomensverschillen. Het gaat daar niet om
niks, maar dan gaat het om het terugbrengen van een verschil van € 255
tot € 100. Voor de gemiddelde gezonde Nederlander wordt het naar
nul teruggebracht. Daarom hebben wij haast met het wetsvoorstel. Vervolgens
is er nog een aantal structurele verbeteringen die ons op termijn van pas
kunnen komen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik ben het toch wel eens met collega Thissen, al kan ik inhoudelijk wel
meevoelen met het verhaal van de minister. De heer Thissen en ik zijn allebei
in de praktijk werkzaam. Wij vragen ons af hoe de afstand overbrugd kan worden.
Bijvoorbeeld het verhaal over de percentages klinkt wel mooi, maar het is
natuurlijk flauwekul, want het gebeurt gewoon niet. De uitvoering kost zoveel
geld dat de zorgverzekeraars er vast geen brood in zullen zien. De minister
klinkt als een uiterst optimistisch mens. Misschien is dat in deze donkere
tijden ook wel goed. Ik verwacht echter dat er niks van terechtkomt. Het betoog
van de minister is een adstructie dat haast maakt dat dingen niet goed doordacht
en uitgewerkt zijn.De minister wil mij wel tegemoetkomen met de evaluatie. Dat was geen nieuws,
want dat heeft hij ook in de Tweede Kamer toegezegd. Ik heb echter ook gevraagd
om een duidelijke brief op korte termijn over de punten waarop hij de evaluatie
gaat uitvoeren. Hij zegt een beetje uit de losse pols dat hij gaat evalueren,
maar ik wil weten op welke punten hij gaat monitoren. In de stukken staat
dat wij in 2010 een eerste resultaat krijgen. Wij moeten dan ook kunnen zien
op welke punten er geëvalueerd zou worden en of dat wel klopt.Minister Klink:Ik heb niet begrepen van de zorgverzekeraars dat zij het percentage onuitvoerbaar
vinden. Mevrouw Slagter vindt het een theoretische exercitie, maar wij hebben
gegeven de no-claim 200 mln. aan gedragseffecten gezien. De evaluatie wijst
uit dat er wel degelijk invloed is geweest op met name het medicijngebruik
en de hulpmiddelen. Het Centraal Planbureau indiceert dat het rechtstreeks
betalen van € 150 effectiever ingrijpt in de afwegingen dan de € 255 no-claim. Ook daarvan verwachten wij weer die gedragseffecten.Wij hebben niet gehoord van de zorgverzekeraars dat de percentages niet
zouden werken. Sterker nog, op dit moment maken wij een slag met de prijsliberalisatie.
Wij gaan uit van maximumtarieven die afgeleid zullen worden van de onderhandelingen
tussen de verzekeraar en de zorgaanbieder. Er zullen prijsverschillen ontstaan,
waaraan een bepaald percentage van de zorgkosten die men voor eigen rekening
moet nemen wordt gekoppeld. Voor de afnemer van de zorg zal daardoor de inzichtelijkheid
ook toenemen. Dat zijn simpelweg dingen die in elkaar grijpen. Ik zeg dat
met enige dank aan het adres van de heer Van der Vlies in de Tweede Kamer.De heer Thissen (GroenLinks):Ik probeer te blijven redeneren vanuit de manier waarop het bij de mensen
in de brievenbus komt. Bij no-claim heb je je zorgpremie betaald. Als je in
een jaar weinig of geen gebruik hebt gemaakt van het zorgaanbod, krijg je
geld terug. Hoera, denken de mensen dan. Bij een eigen risico heb je je zorgpremie
betaald en al dan niet maandelijks een adequate zorgtoeslag gekregen. In een
volgend jaar, na zes maanden, acht maanden of misschien zelfs veertien maanden,
kom je er achter dat je in één klap een eigen risico moet terugbetalen
en dat de zorgtoeslag niet adequaat was. Dat is het fundamentele verschil.
In het ene geval krijg je geld terug, in het andere geval word je ineens in
je nek geslagen, want je moet ineens een heleboel geld op tafel leggen. De
meeste mensen in ons land hebben een inkomen beneden modaal. Zij hebben niet
een jampotje waar iets in zit voor het geval ze dadelijk nog iets moeten betalen.Minister Klink:Ik ga mijzelf nu herhalen. Wat de heer Thissen zegt over de zorgtoeslag
geldt alleen waar de zorgtoeslag verkeerd berekend is geweest, maar hij doet
alsof dat alle groepen betreft. Verder is het helemaal niet zo vreemd dat
je, ook van een zorgverzekering, af en toe een rekening in de bus krijgt.
De heer Thissen doet alsof iedere rekening voor een collectieve verplichting
die in de brievenbus dwarrelt niet betaald kan worden, zodat men maar niet
aan zijn verplichtingen voldoet. Zo zit Nederland niet in elkaar. Talloze
burgers hebben wel degelijk voldoende besef dat zij aan de ene kant voldoende
zorg hebben genoten en aan de andere kant een rekening dienen te betalen.De heer Thissen (GroenLinks):Maar dat moet in een klap. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat uw collega's
Donner en Aboutaleb alles proberen om burgers te behoeden voor risicovol gedrag
in financiële zin. U bevordert dat juist. U wilt het niet snappen of
u snapt het wel en geeft mij geen gelijk. U moet dan kraakhelder zijn. Als
mensen het budget niet meer hebben, het vet niet op de ribben hebben, is het
toch heel lastig als zij ineens geconfronteerd worden met iets waarmee zij
geen rekening hebben kunnen houden. Dat is mijn pleidooi, niet meer en niet
minder. Bij burgers stapelt zich wel degelijk op wat naar uw mening in uw
voorstel ordelijk uiteengerafeld is.Minister Klink:Een belastingaanslag komt ook later. De burger houdt daar ook rekening
mee. Wij doen nu niet alsof de gemiddelde burger niet zou weten dat hij een
eigen risico van € 150 heeft. Natuurlijk moet de rekening op een
gegeven moment worden betaald. Ik zie niet waarom deze rekening ineens bij
de verzekerde zou komen binnendwarrelen, waarbij hij verbaasd is dat hij moet
betalen. Hij krijgt in een jaar ook allerlei andere rekeningen binnen. Mits
het volledige risico volloopt, zal men inderdaad € 150 moeten betalen.Ik heb een evaluatie toegezegd. Ik wil best aangeven op welke punten ik
die evaluatie wil uitvoeren. Ik zal de Kamer daarover binnenkort een brief
sturen, zodat het kader van de evaluatie helder is.Voorzitter. Ik was bezig met de algemene inleiding van mijn betoog, maar
ik heb inmiddels al vrij veel erin meegenomen. Aan de ene kant gaat het om
een inkomensreparatie, aan de andere kant willen wij met deze wetssystematiek
een bepaalde wettelijke grondslag bieden voor verbeteringen die op termijn
realiseerbaar zijn in termen van keuzeondersteuning en in termen van inzichtelijkheid
van de zorg via het procentuele deel dat gemoeid is met de eigen betalingen.
Om die reden is het goed dat wij dit wetsvoorstel bespreken.Ik hoop dat ik hiermee ook de IZA-variant voldoende heb meegenomen. Ik
zou ook nu niet direct tot de IZA-constructie willen overgaan – en die € 150
vind ik niet zo'n massief bedrag – ook gezien het feit dat de lagere
inkomensgroepen over de gemiddeld € 103 eigen betaling nog een zorgtoeslag
krijgen. Ik zal dit echter wel degelijk meenemen bij de nadere bestudering
hoe wij het eigen risico vorm gaan geven.De heer Putters (PvdA):De minister brengt het nu als de verfijningen van het systeem of een nieuw
systeem. Het gaat ons erom dat er ruimte is om de toch voor ons wat meer principiële
vragen hoe je zo'n systeem van eigen betalingen benadert, op tafel te hebben.
Of wij het nu een verfijning of nieuw systeem noemen, laat ik even voor wat
het is. Het gaat erom dat die meer principiële vraag voor 2009 nog op
tafel ligt.Minister Klink:Wij richten nu een structuur in die naar mijn stellige overtuiging in
de toekomst is uit te bouwen. Bij dat uitbouwen – die toezegging wil
ik u graag doen – wil ik u op twee punten graag tegemoetkomen. Ten eerste
zullen wij de inkomensafhankelijkheid van de eigen bijdragen een belangrijke
plek geven in de afweging. Zeker als het eigen risico zal toenemen, wordt
het valide om er heel goed naar te kijken. Ten tweede zullen wij de vraag
in hoeverre je een voet kunt stellen voor de eigen bijdrage ook meenemen.
Ik zal er straks nog op terugkomen, omdat er wel kanttekeningen zijn te plaatsen
bij een dergelijk stelsel. Die twee punten zullen een belangrijke afweging
vormen bij het verder uitbouwen en verfijnen van het stelsel van eigen risico's.Met uw welnemen, voorzitter, wil ik ingaan op de vragen die de afzonderlijke
leden hebben gesteld. Ik wil dat doen in de volgorde van inbreng. Mevrouw
Dupuis vroeg zich af in hoeverre wij bij het herstel van solidariteit niet
met een soort van overkill bezig waren, in de zin dat op een gegeven moment
de solidariteit eerder ondermijnd wordt omdat je wel heel veel gaat vragen
van de gezonde Nederlander en degene die de verzwaring wel kan betalen. Ik
gaf al aan dat de correctie die wij voorstellen, te maken heeft met –
in uw terminologie – grootgebruikers, maar het zijn wel mensen die hier
gewoon niet aan ontkomen. Vanwege het feit dat er geen keuzevrijheid onder
ligt – ik zou bijna zeggen dat het een liberaal beginsel is –
en dat er geen enkele beïnvloedingsmogelijkheid is, is
het wel belangrijk dat wij het voor deze mensen doen. Een stelsel van eigen
risico's veronderstelt namelijk dat je een eigen afweging kunt maken. Aangezien
dat bij deze mensen niet zo is, willen wij hen daarvan vrijwaren, althans
voor de inkomenseffecten. Ik gaf zojuist al aan dat men door het feit dat
men wel het eigen risico moet betalen, wel degelijk geconfronteerd blijft
met de zorgkosten en dus met het eigen risico.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik begrijp het niet helemaal. Kunnen chronisch zieken nu wel of niet hun
zorggebruik beïnvloeden of keuzes maken?Minister Klink:Een ding weet je zeker: het bedrag van € 150 loopt vol. Voor
die € 150 willen wij de mensen compenseren langs twee wegen, namelijk
via premiereductie van € 103 en € 47 via het CAK. De inkomenseffecten
zijn dus altijd geborgd. Het tweede punt is dat men altijd, evenals u en ik,
voor een keuze staat bij hulpmiddelen en medicijnen. Die keuze wordt wel degelijk
beïnvloed door het feit dat men wel het eigen risico moet betalen. Men
wordt er vervolgens voor gecompenseerd, maar men komt uiteindelijk toch voor
de kosten te staan.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):De minister bedoelt dat chronisch zieken altijd wel die € 150
moeten betalen, maar dat het misschien iets minder snel vol loopt?Minister Klink:Nee, ik vind het oneigenlijk wat u nu zegt. De hoofdzaak is dat men voor
die € 150 inkomenseffecten gecompenseerd wordt. Daar wordt men voor
gecompenseerd. Het is € 103 via premiereductie en € 47
via het traject van het centraal administratiekantoor.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Een van de argumenten om het op deze manier te doen, was toch dat daarmee
ook het zorggebruik van chronisch zieken mogelijk te beïnvloeden was.
Het was een praktische regeling en een van de mogelijkheden was dat het bij
chronisch zieken ook te beïnvloeden was.Minister Klink:De hoofdoverweging van het geheel is om mensen met meerjarige onvermijdelijke
zorgkosten te compenseren voor de inkomenseffecten en de koopkrachteffecten.
Dat is het hoofdelement van hetgeen wij hier willen regelen en wat hier geregeld
wordt. Ik herhaal dat het gaat om € 103 via premiereductie en voor
zover wij het hebben over de afbakening van deze groep, om € 47.Mevrouw Dupuis zei dat de gezonde verzekerden dus meer gaan betalen. Dat
is inderdaad waar. Ik heb het voor mezelf ook op een rij gezet. Dat betekent
dat de gezonde Nederlanders vanwege deze omzetting € 50 meer gaan
betalen. Tegelijkertijd gaan de chronisch zieken en gehandicapten per saldo € 100
minder betalen. Die € 150 verklaart het inkomensverschil dat overbrugd
wordt van € 255 naar € 100. Het is voor ons buitengewoon
belangrijk en vandaar dat wij vaart achter dit wetgevingstraject hebben willen
zetten.Mevrouw Dupuis sprak over de extra druk die op de premie komt voor € 450
per gezin per jaar. Dat is waarschijnlijk inclusief de aanvullende polis.
Wij komen op ongeveer € 150 aan premieverhoging. Die premieverhoging
voor gezonde Nederlanders heeft aan de ene kant te maken met de € 50
die ik zo-even noemde, die met de omzetting van het stelsel gemoeid is, en
met de stijgende zorgkosten. Toen dit kabinet aantrad en toen ik aantrad,
werden wij geconfronteerd met een onvoorziene overschrijding van een miljard
die wij uiteindelijk in de premie moeten opvangen. Daarvan kan men dit kabinet
geen verwijt maken. Daarmee wil ik niet zeggen dat ik vervolgens anderen een
verwijt wil maken, want zorgkosten stijgen nu eenmaal in Nederland.Mevrouw Dupuis vroeg zich ook af of wij het stelsel niet complex maken
met allerlei uitzonderingen. Ik heb daarover nagedacht, maar wij kennen in
het stelsel dat zich nu aandient, eigenlijk niet zo heel veel uitzonderingen.
Dat was in het verleden vaak het nadeel met de medicijnknaak en het specialistengeeltje.
Zeker in het tweede paarse kabinet werd het een enorme kerstboom. Uiteindelijk
hebben wij nu een vrij helder systeem van € 150 dat voor iedereen
geldt. Het is een percentage van de zorgkosten. Van verschillende kanten is
gevraagd hoe consistent ik ben met het percentage van zorgkosten in die € 150.
Soms loopt met een bepaald percentage van de zorgkosten direct de € 150
vol. Dan heb je een grote klap, maar geen lange remweg. Wij willen een correctie
toepassen op het generieke systeem van percentages door soms bepaalde vaste
kosten te nemen van bepaalde zorgvormen en die in mindering te brengen op
de € 150 eigen risico.Mevrouw Dupuis en de heer Putters hebben gevraagd of het risico niet kan
gelden vanaf een bepaalde voet in het zorgkostengebouw. Daar zitten ook nadelen
aan. Het betekent namelijk dat iedereen met lagere zorgkosten – dat
zijn in de regel toch de gemiddeld wat gezondere Nederlanders – niet
meetelt voor het eigen risico omdat men simpelweg de voet niet haalt. Dat
vind ik een nadeel bij de solidariteit tussen gezond en ziek. Om die reden
hebben wij vooralsnog niet voor die voet gekozen. "Gekozen" veronderstelt
wellicht meer afwegingen dan aan de orde waren. In feite is het een beperkte
operatie die voorligt, namelijk het omzetten van no-claim naar eigen risico
op een zodanige manier dat de inkomenseffecten beter uit komen. Natuurlijk
begrijp ik deze overwegingen. Als ik zelf spreek over en kijk naar de toekomst,
als ik de grondslag wil neerleggen voor een verbeterd systeem van eigen risico's,
dan begrijp ik dat er ook vanuit de Kamer bepaalde ideeën worden ingebracht
die naar haar mening nadere overweging waard zijn. Nogmaals, ik plaats daarbij
de kanttekening dat de zorgkosten dan eerst een bepaald niveau bereikt moeten
hebben vooraleer er betaald moet worden.De heer Putters (PvdA):Ik ben blij dat de minister ernaar wil kijken. Het ging ons erom de drempel
hoger te leggen voor met name die groep die wij nu moeten compenseren omdat
zij structureel en onvermijdbaar hoge zorgkosten hebben. Voor deze groep moet
de drempel hoger worden gelegd, zodat zij een reële rem kunnen ervaren.
Die rem zit namelijk niet in de eerste € 150; die zijn zij altijd
kwijt.Minister Klink:Ja, dat is de keerzijde. Dat is het voordeel van het systeem dat u bepleit
en dat ook door de economen bepleit is, een systeem waarbij voor iedereen,
ook voor degenen met chronisch ziekten en onvermijdelijke zorgkosten, een
prikkel wordt neergelegd op grond van het feit dat men boven dat bedrag wel
die inkomenseffecten ondervindt. Ik ga daar zeker naar kijken,
maar ik wil een tweede kanttekening plaatsen. Als er voor een dergelijk stelsel
gekozen wordt, waarbij bijna een aan ziektebeelden gekoppelde voet wordt ingesteld
in het eigenrisicostelsel, wordt het al heel snel complex. Bovendien moet
er dan bijzonder sterk gedifferentieerd worden tussen mensen met verschillende
ziektebeelden, omdat die kosten ook nogal uiteen kunnen gaan lopen. Dit zijn
op voorhand punten die goed overwogen moeten worden voordat die stap gezet
wordt. Het idee is natuurlijk heel charmant omdat het doel wordt bereikt wat
je wilde bereiken: inzicht in de kosten van chronisch zieken en gehandicapten.De heer Putters (PvdA):De minister gaat hiernaar kijken, dus ik neem aan dat wij het dan op een
rijtje krijgen. Aan de andere kant kun je ook redeneren dat in die gevallen
waar de minister op doelde, een ingewikkelde compensatie gedeeltelijk niet
meer nodig is. Zo'n compensatie is ook belastend voor de uitvoering en de
administratieve kosten die eraan verbonden zijn.Minister Klink:Ja. Daar maak ik de opmerking bij dat het stelsel dat nu in het leven
wordt geroepen op zichzelf niet zo ingewikkeld is. Er zijn twee punten van
compensatie: de € 103 die iedereen als premiereductie krijgt en
de € 47 die men via het traject van het CAK krijgt. Dat laatste
oogt ingewikkeld vanwege de afbakeningsvraag. Als men echter eenmaal in een
FKG zit, dan is het helemaal niet ingewikkeld meer. De verzekeraar kent de
bankrekeningnummers van zijn verzekerden. Die nummers zijn gekoppeld aan de
FKG-bestanden. Vervolgens weet de verzekeraar ook dat er compensatie dient
plaats te vinden voor die mensen die bij dat bankrekeningnummer horen. De
uitvoering is daarom helemaal niet zo duur. Het CAK kan dit gewoon op basis
van geautomatiseerde bestanden doen. Het oogt ingewikkeld maar dat heeft vooral
te maken met de afbakeningsvragen waar wij nu voor staan. In de uitvoering
is het niet ingewikkeld.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik denk ook dat het uitvoeringstechnisch makkelijk is. Het heeft echter
geen oog voor de groep van chronisch zieken en gehandicapten waar wij juist
voor staan. Die groep is namelijk heel slecht te definiëren met de FKG's.
Dat maakt het aldoor zo spannend en intrigerend. Het is mooi dat het voor
de zorgverzekeraars niet ingewikkeld is, maar ik zou het veel mooier hebben
gevonden als het een goed plan was geweest voor de chronisch zieken en gehandicapten.Minister Klink:Ik wil u een doorkijkje geven in wat wij aan het doen zijn, vooruitlopend
op de discussie van de afbakening van de FKG's.Er zijn internationale definities van chronisch zieken en gehandicapten.
Dat betekent niet dat daarmee altijd bekend is wie chronisch ziek of gehandicapt
zijn. Deze groepen moeten ook geïdentificeerd kunnen worden. Definiëren
is iets anders dan kunnen identificeren. In het kader van de vereveningssystematiek
rondom de Zorgverzekeringswet hebben wij die groepen in beeld. Voor de zorgverzekeraars
is het ook van belang om daarvoor gecompenseerd te worden in het kader van
de risicoverevening. Daarin spelen die FKG's een rol, net als de DKG's die
de heer Putters noemde. In het kader van dit traject en in het kader van de
overheveling van de Tbu in de richting van de Wmo zijn wij nu kabinetbreed
aan het bekijken hoe wij de chronisch zieken en gehandicapten nader kunnen
identificeren. Daarbij zal ook in andere trajecten – ik had het over
de Tbu – gebruik gemaakt worden van datgene wat wij nu al doen voor
de FKG, de DKG en de mensen die langdurig in AWBZ-instellingen zitten. Dit
is de opmaat tot een verdere verfijning en verbetering, tot het completer
in kaart brengen en zicht en greep krijgen op de groep van chronisch zieken
en gehandicapten. Nogmaals, dit is het traject dat hier loopt, in het kader
van de Zorgverzekeringswet en in het kader van die € 150 compensatie.
Het is het traject dat loopt in het kader van de Tbu en de Bu die wij op het
moment aan het herijken zijn. Binnen het ministerie van VWS zijn wij bezig
om op basis van de internationale definitie van chronisch zieken en gehandicapten
aanknopingspunten te vinden binnen onze systemen op zo'n manier dat wij de
bestanden voorhanden hebben. Vervolgens kunnen wij die groepen meer gepreciseerd
gaan compenseren. Met die FKG's hebben wij echter al een heel groot deel van
deze groep te pakken.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Begrijp ik nu van de minister dat hij kabinetbreed bezig is met het beter
definiëren van de groep chronisch zieken en gehandicapten? Hoort bij
die manier van definiëren ook de inkomenspositie?Minister Klink:Het doel dat wij nastreven is inkomensreparatie, zowel bij de Bu en de
eventuele omzetting naar de Wmo, als bij de compensatie van chronisch zieken
en gehandicapten, mensen met meerjarige onvermijdelijke zorgkosten in het
kader van de Zorgverzekeringswet. Het gaat nu om het instrument om de groep
die hiervoor in aanmerking komt, af te bakenen. Bij die nadere afbakening
zijn wij langs twee trajecten bezig, namelijk via de Bu en via het eigen risico
in het kader van de Zorgverzekeringswet. De trajecten lopen parallel, sterker
nog, ze zijn sterk met elkaar vervlochten. De FKG- en DKG-benadering zal uiteindelijk
geïntegreerd worden in de Bu-benadering. Wij zullen straks rijksbreed
van één definitie uitgaan.Het stelsel zal volgend jaar niet veranderen, nee, het stelsel zal volgend
jaar completer zijn. Met die € 47 via het CAK-traject en de nadere
afbakening van de groep lopen wij sterk in de goede richting. Een groot deel
van de groep die straks gecompenseerd moet worden, hebben wij al in het vizier.
Nogmaals, het gaat om € 47. Voor die € 103 hebben wij
de hele groep in beeld.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Als de verfijning is opgetreden, zal de te compenseren groep dus groter
zijn geworden. Of is het een andere groep geworden?Minister Klink:De groep zal groter worden. Van meet af aan heb ik gesteld dat de afbakening
op dit moment suboptimaal is. Er kunnen nog groepen toegevoegd worden. Het
kabinet staat voor de afweging om door te gaan ondanks het feit dat niet iedereen
in beeld is, omdat de koopkrachtwinst over de hele linie bij de chronisch
zieken en gehandicapten terechtkomt, of de adem in te houden en de no-claim
nog een jaar laten doorlopen. Wij hebben gekozen voor invoering per 1 januari
2008 vanwege die inkomenseffecten, vanwege het feit dat wij de meeste rechthebbenden
in het vizier hebben. Ik wil er nog één kanttekening bij plaatsen,
die wat mij betreft van belang is: zelfs al zouden wij niet
het traject van het CAK pakken en wij zouden het laten bij de inkomenscompensatie
van€ 103 waarmee de premie omlaag gaat, dan nog is er winst voor
de mensen met meerjarige onvermijdelijke zorgkosten. Degenen die onder de
FKG-definitie vallen, gaan er in vergelijking met de gezonde Nederlanders € 150
op vooruit. Als wij die route van het CAK niet hadden gekozen, waren wij op € 100
uitgekomen. Gemeten aan de gemiddelde gezonde Nederlander wordt het inkomensverschil
van € 100 teruggebracht naar nul. Zouden wij die route van de FKG's
niet lopen, dan is dat altijd nog € 50. In die zin zijn wij ervan
overtuigd dat deze route qua inkomenseffecten de beste is, nog afgezien van
de structurele verbeteringen die op termijn mogelijk zijn.Mevrouw Dupuis vroeg of ik tegen grotere volume-effecten ben. In feite
ben ik dat niet. Ik gaf al aan dat op het moment dat dit een goed werkend
stelsel kan zijn, je zeker niet moet uitsluiten dat, gegeven de zorgkosten
die wellicht in de nabije toekomst zullen gaan stijgen, wij nog eens moeten
kijken naar het eigen risico. Het kan zijn dat wij dat gaan ophogen, maar
dan wel met de kanttekening dat daarbij het IZA-systeem en de eventuele franchise
worden meegenomen.Mevrouw Dupuis vroeg verder wat de nadelen zijn van het indienen van rekeningen,
rechtstreeks van de zorgaanbieder naar de verzekeraar. Die rechtstreekse declaratie
bij de verzekeraar leidt tot de minste uitvoeringslasten bij verzekeraars,
verzekerden en zorgaanbieders. Op zichzelf is dat een groot goed, maar de
rekening komt uiteindelijk terecht bij degene die van de zorg gebruik maakt.
Het verplichte eigen risico zal immers geïnd moeten worden. Ik wil dat
wij de komende jaren met man en macht gaan werken aan het verkorten van die
termijn, zodat in feite de termijn tussen kosten die gemaakt worden door de
zorgverzekeraar aan de ene kant en aan de andere kant door degene die de zorg
gebruikt, zo kort mogelijk is. Grootschalige fraude door zorgaanbieders is
ons niet bekend. De zorgverzekeraar, de NZa, de FIOD en de ECD controleren
hier intensief op. Als een verzekerde onterecht € 150 moet betalen
omdat een zorgaanbieder dat declareert bij een zorgverzekeraar, zal deze waarschijnlijk
zelf wel aan de bel gaan trekken.De heer Putters heeft gevraagd of qua eigen bijdrage een IZA-systeem of
iets wat daarop lijkt een mogelijkheid is. Ik zal dit punt zeker meenemen
bij toekomstige verkenningen. Belangrijk is wel dat het geheel transparant
en administratief uitvoerbaar blijft. Bepaalde studies uit het verleden geven
aan dat dit is in te voeren.Kunnen risicokenmerken als leeftijd en dergelijke worden geïntegreerd
in je stelsel? Op zichzelf is dat wel mogelijk. Als je objectieve maatstaven
betrekt bij het risico dat men dient te betalen, is dat mogelijk. Je kunt
overigens jong zijn en desalniettemin hoge zorgkosten hebben. Dat maakt de
regeling natuurlijk wel complexer. Jongeren zijn, als je naar ons stelsel
kijkt, natuurlijk al in hoge mate nettobetalers, dus de solidariteit tussen
jong en oud is al betrekkelijk groot. Als het eigen risico dan ook nog zo
wordt ingekleed dat jongeren meer betalen, kun je wellicht te veel van hen
vragen, waarmee de bereidheid tot betalen en daarmee de solidariteit onder
druk komt te staan.Er is gevraagd of de premiedaling geen sigaar uit eigen doos is, omdat
gezonde mensen dubbel profiteren. Mensen die geen zorgkosten maken, profiteren
wel. Wij hebben zoals gezegd onze berekeningen gestoeld op de toenmalige bij
ons bekende premie van € 1012. Als je die hebt gehanteerd, betaalt
iedereen dat bedrag. Als je een eigen risico invoert, met gemiddelde betaling
van zo'n € 103 en je hebt geen eigen betalingen, heb je een inkomensvoordeel.
Dat is de keerzijde van het feit dat je die prikkel wilt en dat mensen zich
bewust worden van de kosten. Verder is over een reeks van jaren genomen –
tenzij je geluksvogels bent – te zien dat mensen gemiddelde zorgkosten
maken. Daarbij zul je in het ene jaar op nul uitkomen en een voordeel genieten,
in het andere jaar zul je op € 150 uitkomen. Het laatste zal voor
de chronisch zieken en gehandicapten niet gelden, want die komen simpelweg
nooit op die € 150 uit. Ik merk nog op dat de zorgtoeslag uiteindelijk
niet verandert: die toeslag blijft afhankelijk van de standaardpremie, waarin
de feitelijk betaalde premie en de gemiddelde eigen betalingen zitten, inclusief
de € 103. Per saldo levert dat dus geen veranderingen op in het
huidige stelsel.Verschillende leden hebben gevraagd hoe wij nader gaan afbakenen. Ik heb
al verwezen naar de International Classification of functioning, disability
and health, van de WHO. Die gebruiken wij als referentiekader, om te kijken
in hoeverre onze criteria van FKG's daarmee sporen, wat voor ons een spiegelpunt
zal zijn.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb gevraagd of het niet verstandig is om bij die indeling advies te
vragen van de mensen uit het veld. In mijn bijdrage noemde ik het nationaal
panel chronisch zieken en gehandicapten, dat hiernaar onderzoek heeft gedaan.
Het is heel belangrijk om zo'n groep te betrekken bij dit hele plaatje. Ik
blijf erbij dat gebruik van die FKG's een theoretisch model oplevert. U zei
net dat er niet erg veel mensen buiten de doelgroep zullen vallen, maar dat
vraag ik mij af. Wilt u dat checken bij het nationaal panel? Ik denk namelijk
dat er wel een heel grote groep uitvalt.Minister Klink:Dit traject gaan wij niet in, anders dan in overleg met de Chronisch zieken
en Gehandicapten-raad. In die zin is voorzien in wat u beoogt. U zegt dat
die FKG's zo theoretisch zijn, maar neemt u van mij aan dat de verzekeraars
die in het kader van de risicoverevening gecompenseerd willen worden voor
eventuele overmatige zorgkosten in het kader, erop zijn gebrand dat die verevening
goed gepreciseerd wordt. Daarom kennen wij die FKG's en die DKG's. Ik word
daarom graag ontslagen van de beeldvorming dat dit alles niets met de werkelijkheid
heeft te maken. Maar nogmaals, dat wordt gespiegeld met de groepen die het
betreft. In het kader van de buitengewone uitgaven bekijken wij, in hoeverre
groepen die er wellicht nog buiten vallen via de Wmo alsnog in aanmerking
kunnen komen voor compensatie. In die zin is alles erop gericht om die groep
zo nauwkeurig mogelijk in beeld te brengen, eventueel met een vangnet aan
de kant van de gemeenten. Dat zal zich volgend jaar voltrekken. Er is gevraagd
of dat voor april in beeld kan worden gebracht, mede op basis van de motie-Van
der Veen in de Tweede Kamer. Wij doen daar alles aan.Er is gevraagd in hoeverre DKG's na, of wellicht al in 2008 als criterium
voor compensatie kunnen worden gebruikt. Daar hebben wij goed naar gekeken.
Immers, wij willen in feite, ook al is die afbakening nu nog geen 100%,
daar naar toe groeien. Het probleem is alleen dat wij het hebben over meerjarige
onvermijdelijke zorgkosten en dat wij dat voor de DKG's nog niet in beeld
hebben, omdat de gegevens van twee jaar geleden nog niet bekend zijn. Er werd
toen nog onderscheid gemaakt tussen ziekenfondsverzekerden en particulier
verzekerden. Voor de ziekenfondsverzekerden waren de DKG's in beeld, voor
de particulier verzekerden niet. Het risico dat wij lopen als wij ze toch
meenemen in de afbakening voor 2008 is dat degenen die onder de diagnosegroepen
vallen, maar particulier verzekerd waren, niet in aanmerking komen voor de € 47.
Het bedrag van € 103 wordt geregeld via de premiereductie.De heer Putters (PvdA):Het is mij helder dat het om € 47 gaat. Voor een aantal van
die mensen is dit ook een hoop geld. Ik begrijp dat voor de ziekenfondsverzekerden
uit die periode bekend is wie onder de DKG's vielen en voor de particulieren
niet. Is daar niets op te bedenken? Je moet geen situatie van rechtsongelijkheid
krijgen, maar je zou kunnen bedenken dat de particulier verzekerde op eigen
initiatief moet aantonen dat hij tot de groep behoort. Of je overweegt of
je niet enige coulance moet betrachten met betrekking tot die twee jaar, aangezien
het een regeling is in een overgangssituatie. Het gaat hier om een groep mensen
die bijvoorbeeld gedurende een jaar behandeling in een ziekenhuis heeft ondergaan.
Een jaar lang is toch enigszins structureel. Ik daag de minister dus een beetje
uit om iets te bedenken wat die rechtsongelijkheid wegneemt.Minister Klink:Natuurlijk was dit ook mijn streven toen ik er mijn gedachten over liet
gaan. Ik sta open voor elke nadere invulling die daarbij kan helpen, ook van
uw kant. Een behandeling van bijvoorbeeld een jaar is echter een probleem.
In de wet staat namelijk de definitie "meerjarige onvermijdelijke zorgkosten".
Die meerjarigheid is niet voor niets gekozen. Het moet echt om onvermijdelijke
zorgkosten gaan, niet om incidentele kosten.Ik doe graag de toezegging dat ik deze groepen in 2008 ten behoeve van
2009 zal meenemen bij de afbakening. Deze groepen zullen integraal deel uitmaken
van de groep chronisch zieken en gehandicapten. Het spanningsveld zit momenteel
in de rechtsgelijkheid. Het gaat bijna om formele rechtsgelijkheid. Uit het
oogpunt van materiële rechtsgelijkheid zou je het deel dat wel inzichtelijk
is bij de groep voegen. Ik zou dit het liefste doen, maar juristen vertellen
mij dat dit buitengewoon lastig is. Iemand die van deze regeling uitgesloten
is, kan dan namelijk aanvoeren dat er op formele gronden sprake is van rechtsongelijkheid.
Het spanningsveld dat hier zit, kan ik dragen om deze groep in 2009 integraal
deel zal uitmaken van de te compenseren groepering.Ik heb een verkenning laten doen naar de mogelijkheid van een systeem
dat de ex-particulieren – bij hen is het niet inzichtelijk – laat
aantonen dat zij in 2005 ziekenhuiskosten hebben gehad die relevant zijn voor
de DKG's. Je zou dan wel met buitenproportioneel hoge uitvoeringslasten te
maken krijgen bij verzekerden, verzekeraars en het CRK, dat dit handmatig
moet verwerken. Omdat het om € 47 gaat, is het de vraag in hoeverre
dat tegen elkaar opweegt. Ik plaats direct de kanttekening dat voor deze groepen € 47
ook een heleboel geld kan zijn. Anders hadden wij de regeling niet in het
leven geroepen.De compensatieregeling geldt maar één jaar. Ik heb al gezegd
dat wij de volgende jaren hooguit het stelsel zullen uitbouwen, maar niet
werken aan een nieuw stelsel. Ik ben ervan overtuigd dat wij, wellicht anders
dan in het verleden, een betrekkelijk stabiel systeem van eigen risico neerleggen.
Dat is inclusief de evaluatie.De sturingsmogelijkheden van de zorgverzekeraars en de kwaliteit dienen
volgens mij gelijk op te lopen.Mevrouw Slagter vraagt om het panel voor chronisch zieken en gehandicapten
bij de procedure te betrekken. Zij gaf, evenals de heer Thissen, de verschillen
in gezondheid aan tussen mensen met een lage en een hoge sociaaleconomische
status. Is dat geen aansporing voor het kabinet om hierop in te steken bij
het zorgbeleid? Ik onderken dit punt graag. Ik heb de Tweede Kamer een preventienota
gestuurd waarin de gezondheidsverschillen tussen mensen met een verschillende
sociaaleconomische status in beeld zijn gebracht. Te zien is dat de levensverwachting
behoorlijk uiteenloopt. Vandaag is gesproken van een verschil van 12 jaar.
Bij de levensverwachting speelt de leefstijl een belangrijke rol. Dat is een
essentieel onderdeel van mijn preventiebeleid. Ik was onlangs in Rotterdam
bij een van de brede scholen in de achterstandsbuurten. Die leggen buitengewoon
veel nadruk op bewegen en gezonde voeding. De insteek van de preventienota
is om de handen rijksbreed ineen te slaan. Samen met scholen, werkgevers,
zorgverzekeraars en wethouders moeten wij er met man en macht aan werken.
Dat staat echter los van de Zorgverzekeringswet en het eigen risico. Ik zie
echter ook de relatie tussen hoge zorgkosten en de hogere kans dat het eigen
risico volloopt. Dit heeft onze aandacht.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat pleit er toch voor om bij afbakening van de groep het inkomensplaatje
te betrekken?Minister Klink:Het inkomensplaatje is een indicator voor sociaaleconomische status. Het
is echter niet inkomen dat het verschil in gezondheid verklaart. Het heeft
alles te maken met woonomgeving en voedingsgewoonten. Er ligt wel een relatie
als het gaat om de mogelijkheid om te sporten en om lid te worden van een
sportclub.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat is toch een pleidooi voor een FKG-laag inkomen?Minister Klink:Ik wil niet alles in verband brengen met elkaar. De zorgtoeslag zorgt
ervoor dat mensen aan de onderkant van het inkomensgebouw worden gecompenseerd.
Ik onderstreep dat de zorgpremie inclusief het eigen risico van € 103
de standaardpremie vormt op basis waarvan de zorgtoeslag wordt berekend. Ook
hier geldt dat het eigen risico meegenomen wordt bij bepaling van de inkomensafhankelijke
zorgtoeslag.Het voorbeeld dat mevrouw Slagter gaf, van iemand die na een auto-ongeluk
een been moet missen, heeft alleen betrekking op hoge incidentele zorgkosten.
De situatie is voor betrokkene natuurlijk ernstig. Op het moment dat er chronische
en onvermijdelijke zorgkosten uit voortvloeien, valt dat bij medicijngebruik
onder de FKG of bij een bepaald ziektebeeld onder de DKG. Wij staan nog voor
een nadere afweging. Ik kan mij voorstellen dat er via de Wmo een vangnet
komt voor mensen die niet onder deze categorieën vallen. Een en ander
hangt af van de mate waarin onze definitie dekkend is.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik sprak behalve over de man die een been moet missen ook over de bankdirecteur
die wel een compensatie krijgt. Mensen met een heel hoog inkomen krijgen in
het systeem van de minister € 47 als zij twee of meer jaar antidepressiva
slikken. Dat is reden voor mij om de minister te vragen hiernaar nog eens
goed te kijken.Minister Klink:Zo-even zei ik dat er twee vormen van solidariteit zijn: inkomensolidariteit
en de solidariteit tussen ziek en gezond. Ook al zijn mensen miljonair en
hebben zij onvermijdelijke zorgkosten, wij vinden niet dat zij langs die route
moeten worden aangeslagen voor een hogere zorgpremie of hogere zorgkosten.
Dat is nu eenmaal begrepen in het feit dat er twee verschillende stelsels
zijn: dat van de inkomensolidariteit en dat van de solidariteit tussen ziek
en gezond.Uiteindelijk gaat het bij het eigen risico ook om gedragseffecten en de
daaruit voortvloeiende besparingen voor de zorg. Kun je dit niet bereiken
via de versterking van de eerste lijn, van preventie enzovoort? Mijn antwoord
is ja, maar deze verschillende wegen sluiten elkaar niet uit. Ik zal niet
ontkennen dat deze alternatieven ook bijdragen, maar de gedragseffecten vanwege
het eigen risico leveren uiteindelijk 200 mln. op. Als die er niet waren,
zou dat uiteindelijk leiden tot hogere premies. En nu ontstaan er besparingen
op de zorgkosten die wij alleszins kunnen gebruiken.Van verschillende Kamerleden kwam de vraag of de Kamer nog nee kan zeggen
tegen dit alles en of dit hele debat geen rituele dans is. Natuurlijk kan
de Eerste Kamer nee zeggen, ook al zou dat tot buitengewoon veel uitvoeringslasten
leiden bij de verzekeraars. Inderdaad ligt de polis bij sommigen al op de
mat – en laten we blij zijn dat verzekeraars hun verzekerden tijdig
informeren – maar uiteraard gaat de wet altijd voor. Het geheel dient
volgens mij op 19 november voor de verzekeraars duidelijk te zijn. Ik
wil niet kinderachtig doen door te zeggen dat een afwijzing van dit wetsvoorstel
de verzekeraars voor enorme problemen zal stellen, maar feitelijk prevaleert
de wet natuurlijk boven de uitvoering. Het moge overigens duidelijk zijn dat
hierin geen aanmoediging moet worden gezien om het wetsvoorstel af te wijzen!
Ik denk dat er inhoudelijke redenen genoeg zijn om dit wetsvoorstel te omarmen:
de inkomens- en koopkrachteffecten en de structurele mogelijkheden die het
wetsvoorstel uiteindelijk biedt.De heer Putters (PvdA):Voorzitter. Voor mijn begrip: wat betekent het voor de premie? Als de
no-claim blijft bestaan, gaat de premie weer omhoog.Minister Klink:Sterker nog, naar ik meen gaat de premie omhoog met € 150 à € 200.
Ernstiger vind ik nog dat het inkomensverschil tussen gezonde Nederlanders
en chronisch zieken € 255 zal worden in plaats van € 100.
Dat is precies de reden waarom wij hier niet voor hebben gekozen. Natuurlijk
heeft het kabinet gezien dat het wetgevingstraject binnen een buitengewoon
krap tijdsbestek moet verlopen. Ik wil benadrukken dat wij in essentie niet
meer doen dan een inkomensverschil dat heeft te maken met de vraag of iemand
chronisch ziek is, terugbrengen van € 255 naar € 100 afgemeten
als men gezond is, en van € 100 naar € 0 als men gemiddeld
gezond is. Voor ons is dit essentieel, omdat we dit volgend jaar toch gaan
doen. Waarom zou je er dan niet al mee beginnen voor 2008, mede in de wetenschap
dat met betrekking tot de € 47 – een klein deel van de inkomensachterstand
die wordt ingelopen – de afbakening van de groep niet optimaal is, terwijl
dit volgend jaar wel het geval zal zijn? Voor die afweging stond het kabinet,
stond de Tweede Kamer en staat nu de Eerste Kamer.Maar ik onderstreep het belang van deze vraag. Het is naar mijn overtuiging
een systeem dat in zijn fundamenten goed is en valt uit te bouwen, maar in
zijn uitwerking suboptimaal uitpakt in het geval van de € 47. Als
we dit niet doen vanwege de nog niet optimale afbakening, moeten we de inkomenseffecten,
die ongerechtvaardigde verschillen van € 150 en € 100,
maar op de koop toe nemen. U mag hierin een warm pleidooi voor de ondersteuning
van dit wetsvoorstel lezen!De heer Van den Berg haalde in zijn bijdrage een prachtig persbericht
aan uit 2006 over de no-claimteruggave. Hij constateerde dat die toen werkte
als verwacht. Degenen die het regeerakkoord hebben opgesteld, hebben het CPB
gevraagd wat er nodig is aan eigen risico als je deze gebleken gedragseffecten
wilt handhaven. Het bleek dat er geen € 255 aan eigen risico nodig
was, maar € 150; dat komt doordat de prikkel dat men zelf iets moet
betalen, effectiever is dan een situatie waarin men op termijn iets terugkrijgt.
Vandaar dat die € 255 is omgezet naar € 150 eigen risico.
De gedragseffecten zullen dus niet veranderen. Een en ander mag u opnieuw
zien als een illustratie van het effect dat wij beogen: het inkomenseffect
dat in onze ogen onrechtvaardig is, moet worden omgezet in rechtvaardige verhoudingen.De heer Klein Breteler (CDA):Voorzitter. De minister refereert aan het CPB-onderzoek naar de 200 mln.
die het moet opleveren. Nu het amendement-Van der Vlies is aangenomen, is
de remweg weliswaar langer geworden, maar de remkracht kleiner: immers, bij één
enkel bedrag is de remkracht groot. Denkt de minister dat het CPB in deze
situatie van minder remkracht en daardoor een langere remweg met dezelfde
resultaten zou komen? Ik vraag me dit des te meer af omdat ik heb gelezen
dat van de veronderstelde 200 mln. van de no-claim feitelijk slechts 127 mln.
is binnengekomen.Minister Klink:Het CPB heeft ons erop gewezen dat de 200 mln. vanwege het gedragseffect
is geëffectueerd. U heeft gelijk dat wij uitgingen van de remkracht van
een bedrag dat in één keer moest worden betaald, namelijk € 150.
Met de spreiding, dus de langere remweg, vanwege de percentages of de aan
zorgvormen gekoppelde vaste kosten, beogen wij dat de gedragseffecten anders
worden. Het kan overigens ook in positieve zin doorwerken, want men wordt
langere tijd herinnerd aan de zorgkosten. Hoe het uiteindelijk zal uitvallen,
lijkt mij een van de punten voor de evaluatie die ik heb toegezegd.Aan het adres van de heer Van den Berg zeg ik dus dat de lagere bijbetaling,
nu in de vorm van een eigen risico, dezelfde effecten heeft als de positieve
prikkel van het vooruitbetalen van de no-claim en vervolgens de mogelijkheid
om € 255 terug te krijgen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Gelooft de minister dat gewoon, of berust het op empirische
feiten en is het te onderbouwen?Minister Klink:We hebben dit niet voor niets aan het Centraal Planbureau gevraagd. In
het kader van het regeerakkoord heeft het bureau dit voor ons berekend. De
vraag was: met welke omvang van het eigen risico worden dezelfde gedragseffecten
bereikt, gegeven de gedragseffecten en het feit dat die 200 mln. anders naar
het BKZ zou gaan en dus de premies omhoog zouden moeten?De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Het CPB heeft deze zaken berekend, onder bepaalde aannames.
Andere deskundigen ontkennen echter dat dit effect zal optreden; dat blijkt
uit tal van studies. Je kunt je dus afvragen waarom we de conclusies van het
CPB als uitgangspunt moeten nemen, en die van andere deskundigen niet. Ik
heb ook in mijn bijdrage gezegd dat je de huisartsen niet moet passeren, wil
je echt een remeffect hebben. Ik begrijp nog steeds niet waarom dat niet is
gebeurd, wil je straks kunnen zeggen dat het een succes zal worden. Ik heb
daar grote twijfels bij.Minister Klink:Voor een deel zullen het aannames zijn van het Centraal en Cultureel Planbureau,
maar dat wil niet zeggen dat ze uit de lucht gegrepen zijn. Ik weet ook niet
in hoeverre het met een schaar te knippen valt, zodat het precies 200 mln.
is. Die aannames zijn echter niet uit de lucht komen vallen. U noemt de huisarts,
maar dat is opnieuw een illustratie van het feit dat deze wetsverandering
in feite een beperkte scope heeft. Het oogmerk is namelijk het omzetten van
no-claim en het daarmee gemoeide totale stelsel van eigen bijdrage met de
door mij genoemde inkomensverschillen naar een eigen risico waarbij die inkomensverschillen
aanmerkelijk beter zijn. Natuurlijk kunnen wij discussiëren over de huisartsen,
de remweg en of het met procenten moet dan wel via een korte klap van € 150.
Dat is allemaal relevant, maar in essentie ging het niet daarover bij dit
wetsvoorstel. Het gaat om de koopkrachtreparatie voor de mensen die onvermijdelijke
zorgkosten hebben gedurende een reeks van jaren.De heer Schouw (D66):Het volume van 200 mln. in die no-claim was een zekerheid. Nu is het een
verwachting. U verankert nu wel het principe van het eigen risico. Zelf zegt
u dat dit toch een belangrijke structuurwijziging is en dat is ook de draaischijf
waarlangs je eventuele tekorten of het niet halen van dat volume kan regelen.
Dat gaan wij natuurlijk doen en dat weet u ook, maar dat zegt u alleen niet
met zo veel woorden. Daar heb ik wel een vraag over. Kunt u garanderen dat
het eigen risico in elk geval de komende twee jaar op € 150 blijft?Minister Klink:Op dit moment hebben wij het eigen risico gekoppeld aan de stijging van
de zorgkosten. In die zin is het bedrag niet geïndexeerd op de algemene
prijsontwikkeling, maar op de kostenontwikkeling in het kader van de zorg.
Het deel dat te maken heeft met het eigen risico in termen van de totale zorgkosten,
blijft daardoor gelijk. Daardoor zal het sowieso veranderen in de komende
jaren, maar dat is van meet af aan de bedoeling geweest van het kabinet. De
vervolgvraag is in hoeverre wij deze systematiek gaan veranderen en in hoeverre
dat eigen risico van € 150, geïndexeerd zoals ik zo-even aangaf,
eventueel opgehoogd kan worden. Daarbij is de evaluatie die mevrouw Slagter
heeft gevraagd, van belang. Mocht blijken dat de bedoelde gedragseffecten
optreden en sterk zijn, dan zullen er nadere afwegingen gemaakt moeten worden
om te kijken in hoeverre zorgkosten langs deze weg in hand gehouden kunnen
worden. Dit gegeven het feit dat wij de mensen die er niets aan kunnen doen,
namelijk de mensen met meerjarige zorgkosten, gevrijwaard hebben van deze
kosten en in elk geval zullen compenseren. Dan gaan natuurlijk ook alle andere
zaken spelen. De fracties van PvdA en VVD hebben gevraagd naar het forfait.
Verder noem ik de IZA-achtige constructies waarbij je de inkomensafhankelijkheid
van de eigen bijdrage in beeld neemt. Voor die totaalafweging zie ik ons de
komende kabinetsperiode nog wel een keer staan.De heer Schouw (D66):Ik neem een puur speculatief geval. Stel dat het volume van 200 mln. niet
wordt gehaald, omdat de zorgkosten tegenvallen. Is het dan denkbaar dat u
medio 2008 met voorstellen komt om het eigen risico te verhogen of de huisarts
erin te stoppen?Minister Klink:Ik zie dat eerlijk gezegd niet gebeuren op basis van de gedragseffecten
die wij nu ramen, alhoewel deze wel meegenomen zouden kunnen worden in de
evaluatie. Wij zullen dat zeker meenemen in de evaluatie, want dat is ook
gebeurd bij de no-claim. Wij hebben nu een tweede evaluatie gehad en daaruit
blijkt wel degelijk dat het gedragseffecten heeft, namelijk ten aanzien van
medicijnen en hulpmiddelen.De heer Thissen (GroenLinks):Belangrijker dan alles doorschuiven naar een evaluatie, is bezinnen voor
je begint. Wij hebben twee jaar gesproken over de no-claim. Zelfs de Belastingdienst
zelf heeft gewaarschuwd voor de chaos bij de verwerking van de zorgtoeslag
bij de Belastingdienst afdeling Toeslagen, omdat het stapelde op de polisadministratie
en de operatie-Walvis. De Belastingdienst heeft gezegd dat het ongelooflijk
lastig zou kunnen worden uitgevoerd. Wij kunnen evaluerend vaststellen dat
dit klopte. Als dit de chambre de réflexion is, waar goed wordt nagedacht
vóór wij iets invoeren over de vraag of iets ook werkt naar
de maatstaven waarnaar het moet gaan werken, dan is het toch in deze Kamer
de bedoeling dat wij de degens kruisen met de minister? De minister moet hier
kunnen zeggen, nadat hij vooraf onderzoek heeft gedaan, dat hetgeen hij invoert,
werkt en beantwoordt aan de doelstellingen die hij van tevoren heeft geformuleerd.
Nu zegt de minister eigenlijk: 75 leden, spring met mij in het onzekere en
het wellicht wat ondiepe, maar wij gaan evalueren en dan hebben wij het op
een rijtje staan. Dat vind ik het nemen van nogal een gok met 16 miljoen burgers.Minister Klink:Uw voorstelling van zaken klopt volstrekt niet. Wij veranderen het stelsel
als zodanig op dit moment niet. Ik herhaal dat wij de vooruitbetaling die
te maken heeft met de no-claim en die tot ongewenste inkomenseffecten leidde,
omzetten in een eigen risico waarbij de inkomenseffecten vele malen beter
zijn. Vervolgens creëren wij een wettelijke grondslag voor AMvB's om
de remweg waarover is gesproken, te verbeteren. In essentie verandert er niets.
Dat kunt u ook zien aan de huisarts die in feite buiten het eigen risico blijft
en aan de gedragseffecten van 200 mln. die wij teruggerekend hebben naar die € 150.
Zo zou ik meer voorbeelden kunnen geven. In essentie verandert er niets,
behalve die inkomenseffecten. Ik snap dat u er wellicht belang bij hebt om
te doen of dat allemaal stapelt op iets dat een grote sprong in het duister
is, maar dat is niet zo. Het stelsel als zodanig verandert niet. Wij verbeteren
alleen de inkomenscompensatie voor chronisch zieken en gehandicapten.De heer Thissen (GroenLinks):U voert iets fundamenteel anders in dan no-claim. No-claim betekent het
volgende. Als ik mij bewust ben van mijn zorgvraag en ik probeer dat wat te
verminderen, dan krijg ik op een goed moment een bepaald bedrag terug. Eigen
risico betekent dat de eerste € 150 – of welk bedrag wij ook
zouden kiezen – voor jou zijn. Je gaat eerst betalen. Dat is het essentiële
verschil. Daar komt bij dat 95% van de zorgverzekerden in dit land
niet voor een eigen risico heeft gekozen toen mensen de keuze hadden om vrijwillig
een eigen risico te nemen om hun zorgpremie te mitigeren. In dit land hebben
wij dus heel verstandige burgers die risicomijdend gedrag vertonen. Zij wilden
geen vrijwillig eigen risico waarmee de zorgverzekeraars reclame maakten en
waardoor zij minder zorgpremie hoefden te betalen. 95% van de bevolking
wilde dat niet. Nu zegt u dat wij dat wel gaan opleggen. Mensen krijgen allemaal
verplicht een eigen risico van € 150. Ik snap niet dat u niet snapt
waar ik mij over opwind. Daar snap ik helemaal niets van!De heer Putters (PvdA):Ik heb de behoefte om op de heer Thissen te reageren. Die grote groep
mensen gaat ook in premie omlaag en dat vinden zij ook erg belangrijk. Ik
krijg ook niet vanuit de hoek van de heer Thissen te horen dat de verschillen
tussen ziek en gezond evenals tussen hoge en lage inkomens afnemen. Het is
misschien niet zo veel als wij samen graag zouden willen, maar het is wel
een feit. Laat de heer Thissen eens uitleggen aan die 95% van de verzekerden
dat hij dat punt vanavond niet wil steunen.De heer Thissen (GroenLinks):Dat punt heb ik u al meegegeven. Ik ben voor afschaffing van de no-claim.
Ik was namelijk ook al niet voor invoering van de no-claim. Die credits hebt
u al in mijn eerste termijn gekregen. Die rode veer hebt u op uw hoed, want
dat hebt u binnengehaald door deelname aan dit kabinet. Bravo! Ik wil het
nog wel een paar keer herhalen.De heer Putters (PvdA):Ik ben niet op zoek naar rode veren, maar het gaat mij erom dat u hier
de suggestie wekt dat het alleen maar om die € 150 zou gaan die
mensen moeten gaan betalen, terwijl daar ook premiedaling tegenover staat.
Ik heb ook mijn kritiek geuit en ik heb ook gezegd dat ik het liever hier
en daar wat anders zou hebben, maar u moet wel erkennen dat die premie eerst
omlaag gaat.De heer Thissen (GroenLinks):De premie gaat volgend jaar niet omhoog. Dat is iets anders dan dat de
premie daalt. Ik zal in tweede termijn een fantastisch redenering ten beste
geven over hoeveel geld je bespaart als je allerlei zaken die volgend jaar
eigenlijk omhoog zouden moeten gaan, niet omhoog laat gaan. Je kunt dan tegen
alle burgers zeggen dat zij er € 2500 op vooruit gaan.Minister Klink:Ik heb al gezegd dat de premiestijging niet voortvloeit uit deze maatregel.
Deze maatregel pakt neutraal uit voor de premie. De premiestijging heeft te
maken met de overschrijding in het afgelopen jaar, behoudens dat er bij de
gezonde Nederlanders wegens deze verandering een premiestijging van circa € 50
plaatsvindt. Voor degenen met meerjarige onvermijdelijke zorgkosten is er
sprake van een premiereductie van € 100. Daarin zit inkomenssolidariteit
ten behoeve van degenen die chronisch ziek of gehandicapt zijn en meerjarige
zorgkosten hebben. Wat betreft de rode veer wil ik onderstrepen dat dit inkomenseffect
zich aftekent.De keerzijde is, dat wij er inderdaad niet voor hebben gekozen om de no-claim
af te schaffen. Hoewel er sprake is van vooruitbetalen, blijkt uit de evaluatie
van de no-claim dat er gedragseffecten zijn, met name bij de medicijnen en
de hulpmiddelen. Het inzichtelijk maken van kosten en mensen daarmee confronteren
heeft uiteindelijk gedragseffecten. Ook die willen wij handhaven en behouden.
Los van de inkomenseffecten, die wij op dit moment verbeteren, zijn wij ons
ervan bewust dat men in een no-claimstelsel vooruitbetaalt en naderhand geld
terugkrijgt, terwijl men nu moet gaan betalen. Laat ik daarvan dit zeggen.
Wij zijn zowat het enige land in de westerse wereld dat zo weinig eigen betalingen
kent in het zorgstelstel. Ik vind het geen overkill om een begin te maken
met een systeem van eigen betalingen, waarmee de zorgkosten voor mensen inzichtelijk
worden gemaakt. Om die reden vind ik het percentage belangrijk, evenals de
langere remweg, want anders is men in één keer door het bedrag
van € 150 heen. Nu blijft men zich langer bewust van de zorgkosten.
Als wij het percentage koppelen aan de prijsliberalisatie die wij voorstaan,
gaat het ook nog eens verschil uitmaken bij wie men zijn zorg afneemt.Dat stelsel als geheel is redelijk evenwichtig, maar de essentie was vooral
het terugbrengen van de onrechtvaardige inkomensverschillen. Natuurlijk zal
hier en daar het debiteurenrisico van verzekeraars toenemen. Dat geef ik de
heer Van den Berg graag toe. Als keerzijde daarvan zal het zo zijn dat bepaalde
mensen niet zullen betalen. Ik zie ook dat gemeenten daarop voorsorteren,
zoals Rotterdam en Amsterdam. Ik ga ervan uit dat het gemiddeld genomen in
Nederland nog steeds zo is dat, als mensen een rekening gepresenteerd krijgen,
zij die ook betalen, gegeven het feit dat de inkomensplaatjes voor de komende
jaren bij dit kabinet – dat bedoel ik niet ter onderscheiding van andere –
toereikend zullen zijn. Mensen kunnen het simpelweg betalen. Ik maak er bezwaar
tegen dat wordt gezegd dat wij een rekening voor zorgkosten van € 150
bij mensen neerleggen. Daarmee zouden wij een grote gok nemen, omdat mensen
weleens zouden kunnen afhaken omdat zij het niet kunnen of willen betalen.
Waarom eigenlijk? Het is een reguliere rekening die wij presenteren voor de
zorgkosten die wij met zijn allen hebben. De inkomenseffecten zijn gewaarborgd
in het stelsel zelf en via de algemene koopkrachtmaatregelen en het algemene
inkomensbeleid.De heer Thissen (GroenLinks):Ik ga weer terug naar de 95% van de burgers in dit land. Zij willen
dit liever gewoon per maand betalen, door middel van een hogere premie. Dat
is gebleken bij de invoering van de Zorgverzekeringswet. Mensen zijn niet
gek. Zij hebben begrepen dat kabinetten hen achtereenvolgens hebben aangespoord
om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen, niet te veel risico te nemen en
zo zelfredzaam mogelijk te zijn. Wij hebben met elkaar de balans
opgemaakt. U zou de mensen moeten prijzen! U zou voor hen een standbeeld moeten
oprichten. De mensen hebben geen vrijwillig eigen risico genomen en betalen
dus liever per maand iets meer. Binnen twee jaar krijgen zij vervolgens van
het kabinet – in dit geval een kabinet dat anders is dan de voorgaande
kabinetten; dat moet u tegen uw minister-president zeggen – te horen
dat zij eigenlijk verplicht zijn om een eigen risico te nemen. Dat gaat dwars
in tegen het verstandige gevoelen en de verstandige praktijk van de burgers
in het land. In plaats van hen te prijzen, prijst u ze op een andere manier,
namelijk door hun een rekening te presenteren. Dat is het fundamentele bezwaar
dat ik hiertegen heb.Minister Klink:Ik doe dat niet om mij van u te onderscheiden, maar hier staat wel een
minister die niet alleen moet bezien welke individuele afwegingen mensen voor
zichzelf maken, maar ook moeten kijken naar het algemeen belang, naar de zorgkosten
en naar de groei en het volume daarvan, ook in de toekomst. Als blijkt dat
de zorgkosten met een eigen risico uiteindelijk beter in de hand te houden
zijn, sta ik ervoor dat het eigen risico wordt geïmplementeerd en dat
het inderdaad verplicht wordt opgelegd. Dat staat los van de individuele afweging
die mensen zelf maken, maar heeft alles te maken met de collectieve verantwoordelijkheid
die wij hebben. U kunt daar met goede motieven anders tegenaan kijken. U staat
ook voor het algemeen belang. Maar hetzelfde algemeen belang, en de zorgkostenontwikkeling
die ons allemaal raakt, motiveren ons om een vorm van eigen risico in stand
te houden, zonder dat wij de no-claim afschaffen.De heer Klein Breteler (CDA):Was het maar zo wat de heer Thissen zegt, namelijk dat 95% van
de bevolking destijds bewust heeft nagedacht over de vraag of men wel of geen
vrijwillig eigen risico wilde bij de eerste invoering van de zorgverzekering.
Ik ben er zelf bij betrokken geweest en mijn stelling is dat het met name
komt door de voorlichting door de zorgverzekeraars. Zij zeiden tegen mensen
die ziekenfondsverzekerd waren dat men het beste uit was door een pakket te
nemen. Het was toen volstrekt onduidelijk. Ik denk dat wij pas in de toekomst
kunnen zeggen of mensen wel of niet vrijwillig een eigen risico nemen. Ik
denk dat het feit dat 95% vrijwillig ervoor koos om geen eigen risico
te nemen, vooral voortvloeit uit de grote mate van onzekerheid bij het overstappen
op het nieuwe zorgverzekeringsstelsel.Minister Klink:Ik teken daarbij aan dat, nu wij in het systeem een eigen risico vlechten,
dit zich veel beter verhoudt tot het vrijwillige eigen risico. Ik sluit zeker
niet uit dat meer mensen voor het eigen risico zullen kiezen, omdat verzekeraars
dat veel beter kunnen integreren in hun polissen en in hun administratie.Ik heb al gewezen op het debiteurenrisico dat de heer Van den Berg noemde.
Op het einde van zijn betoog zei hij: wij staan voor de zwakke Nederlander.
Hij had het over een schild voor de zwakken. Het leek erop dat hij dit bedoelde
als confrontatie met het kabinetsvoorstel. Ik zou dit echter juist naar mij
toe willen halen. Dit is nu juist een van de motieven waarom deze verandering
in het leven is geroepen.De heer Van den Berg (SGP):Dat is de exegese van de minister. Ik heb juist willen zeggen: kabinet,
het is uw verantwoordelijkheid om voor de zwakken op te komen. Uit mijn voorgaande
betoog moge blijken dat wij ons daarover zorgen maken. Dit heeft geweldig
ter discussie gestaan en daarbij is de vraag aan de orde geweest wat de mogelijkheden
zijn om de hele groep te compenseren. Wij hebben daarover nu uitvoerig gesproken.
U moet niet de toepassing losmaken van mijn preek.Minister Klink:Dat is een vertrouwde term. Ik voeg mij graag naar de strekking van de
preek.De heer Van den Berg vroeg ook naar de relatie tussen de no-claim en het
eigen risico. In het no-claimsysteem is de premie gedefinieerd. Vervolgens
wordt de zorgtoeslag afgeleid van de gemiddelde premie in de markt, minus
de gemiddelde no-claimteruggave van € 91. In het systeem van een
verplicht eigen risico wordt de gemiddelde premie gehanteerd, plus de gemiddelde
eigen betalingen. Het zijn dus twee formules, die uiteindelijk op hetzelfde
bedrag uitkomen. In de zorgtoeslag, en daarmee in de solidariteit, verandert
er vanwege deze systeemomzetting helemaal niets.De opmerking van de heer Van den Berg over de extra zorg waarop mensen
een beroep doen op grond van het feit dat zij toch het eigen risico van € 150
al hebben opgemaakt, was ook een preek, althans een bestraffend element van
een preek. Voor zover dit mechanisme zich al voordoet, zal de langere remweg
blokkerend werken. Hetzelfde geldt voor de no-claim. Als mensen toch al niet
kunnen rekenen op een teruggave van € 255, staat hen niets in de
weg om naar de arts te gaan. Qua afweging verandert er dus niet zo heel veel,
zij het dat directe kosten sneller aankomen en prikkelender werken dan uitgaven
die men naderhand kan declareren.De heer Thissen stelde vragen over zorgtoeslag en debiteurenrisico's.
Men zou betalen voor de € 150, wat eventueel risico's met zich brengt.
Voor zover ik weet, is het plafond van € 500 voor het vrijwillige
eigen risico niet veranderd. Hooguit veranderen de bedragen van € 255
en € 150.De CDA-fractie stelde een vraag over medicijngebruik. De compensatie verloopt
automatisch. Als men tot een FKG- of een DKG-groep behoort, zijn de gegevens
bekend bij de verzekeraar en het CAK. Als men vermoedt in aanmerking te komen
voor compensatie op basis van het gebruik van 180 dagdoseringen van medicijn
x, kan de verzekerde dit navragen bij de zorgverzekeraar die hier ongetwijfeld
op kan antwoorden.In hoeverre kunnen de eigen bijdragen met elkaar cumuleren en in hoeverre
doet dit afbreuk aan de transparantie? Eigen bijdragen zien wij onder andere
in de AWBZ. Hierachter zit vaak een besparingsmotief. Schoeisel bijvoorbeeld
moet toch gekocht worden. Als men hiervoor gecompenseerd wordt, is het onevenredig
dat de reguliere kosten die hiermee gemoeid zijn, niet in mindering worden
gebracht. Dergelijke eigen bijdragen zullen betaald moeten blijven worden.
Daarnaast kennen wij een eigen bijdrage in het kader van de Zorgverzekeringswet,
de ggz en de kraamzorg en dergelijke. Hierbij geldt eveneens dat de cumulatie
zich ook voordeed bij de no-claim. Ook op dit punt hebben wij met dit wetsvoorstel
niet direct willen ingrijpen. Het ging ons om de kern van de zaak die ik al
enige malen heb toegelicht. Als wij de eigen bijdragen hadden afgeschaft,
had dit opbrengstverlies met zich meegebracht. Dit had weer
geleid tot premieverhoging en daarvan hebben wij afgezien.De gedragseffecten van 200 mln. zijn gebaseerd op berekeningen van het
CPB.Bij het wetsvoorstel heeft niet meegespeeld dat de premies anders aanmerkelijk
zouden stijgen. Toen wij aantraden was het regeerakkoord al gemaakt. Hierin
stond dat de no-claim per 2008 zou worden afgeschaft en dat chronisch zieken
en gehandicapten zouden worden gecompenseerd. Pas in februari wisten wij dat
er een overschrijding was van 1 mld. Deze overschrijding is voor een deel
doorberekend in de premies. Voor zover het al passend is om deze zaken te
combineren, kan ik stellen dat zij geen rol hebben gespeeld in de afwegingen,
omdat er chronologisch geen verband is.Naar aanleiding van de motie-Wiegman-van Meppelen Scheppink hebben wij
toegezegd dat de hulpmiddelen betrokken worden bij de afweging of de compensatieregeling
niet moet worden toegesneden op degenen die er gebruik van maken. Het maakt
deel uit van de nadere afbakening van de groep mensen met meerjarige onvermijdelijke
zorgkosten. In het kader van de risicoverevening worden op dit moment Hulpmiddelen
Kosten Groepen voorbereid, zodat wij straks niet alleen FKG's en DKG's, maar
ook HKG's hebben. In het kader van de buitengewone uitgaven en ter compensatie
van het eigen risico willen wij dit allemaal preciseren en verfijnen.Er werd een opmerking gemaakt over het samenvallen van dbc's en de gevolgen
van maatstafconcurrentie. De vraag was wat er gebeurt bij overschrijding,
als dit wordt teruggenomen door de zorgaanbieders. Dit heeft geen effect op
het eigen risico en de kosten die ermee gemoeid zijn. Individuele declaraties
zullen niet worden verrekend en er vindt geen correctie of terugstorting plaats.
Voor de zorgverzekeraars en de zorgvragers biedt dit zekerheid.Er werd gevraagd of bij mensen met een buitenlands paspoort geen eigen
bijdrage wordt geïnd. Toeristen die korte tijd in Nederland verblijven,
zal om praktische redenen geen eigen bijdrage gevraagd worden. Buitenlanders
die langer in Nederland verblijven, zullen worden geconfronteerd met de eigenbijdragesystematiek.Wat betreft de vraag over bij de AWBZ verblijvenden met of zonder thuiswonende
partner, merk ik op dat wij een onderscheid hebben willen maken tussen kortdurend
verblijf en langdurig verblijf. Dit heeft niet te maken met het gegeven of
men een partner thuis heeft of niet. Bij langdurig verblijf word je gecompenseerd
voor de zorgkosten die voortvloeien uit het eigen risico. Dat heeft er weer
mee te maken dat wij op zoek zijn naar mensen met meerjarige onvermijdelijke
zorgkosten. Dat is wat ons betreft het criterium.De heer Klein Breteler (CDA):Klopt het dat voor compensatie een verblijf van meer dan een half jaar,
ongeacht of men thuis woont of niet, het criterium is?Minister Klink:Dat klopt.Op zichzelf vinden wij aftrek van premie voor herverzekering ongewenst.
Wij zullen met de staatssecretaris van Financiën bezien hoe dit voorkomen
kan worden. Dit vraagstuk zal terugkomen bij het Belastingplan.De heer Klein Breteler (CDA):U hebt één vraag overgeslagen die ik wel essentieel vind.
Ik heb gezegd dat de CDA-fractie meent dat boter bij de vis misschien wel
de beste remwerking heeft. Het is al een aanmerkelijke verbetering dat de
periode dat een rekening voor het eigen risico kan worden ingediend, is bekort
van vijf jaar naar een jaar. Ik denk niet dat dit anders kan voor 2008. De
vraag was of u bereid bent om vanaf 1 januari 2009 de uiterste termijn
waarbinnen het eigen risico nog in rekening kan worden gebracht terug te brengen
van een jaar naar zes maanden na afloop van het kalenderjaar.Minister Klink:Ik zeg toe dat ik daar nog een keer naar zal kijken. Het principe van
boter bij de vis is natuurlijk wel belangrijk. Naarmate de afstand tussen
het maken van de kosten en het in rekening brengen hiervan bij de zorggebruiker
groter is, zal het bewustwordingseffect dat wij willen bereiken minder ingrijpend
zijn. Wij hebben nu al een slag gemaakt door het amendement dat in de Tweede
Kamer is ingediend te steunen. Wat mij betreft kan de periode al snel worden
teruggebracht van een jaar naar een half jaar. Ik vind dat van belang. Wij
zullen dit zeker meenemen. Het moet echter administratief wel mogelijk zijn.De zorgverzekeraars hebben hier overigens wel belang bij. Het debiteurenrisico
dat u schetste, ligt natuurlijk bij de verzekeraars in eerste aanleg. Naarmate
zij langer wachten met het in rekening brengen van de kosten nadat de dbc
is gesloten, lopen zij een groter risico dat mensen daarvan weglopen.De heer Klein Breteler (CDA):U bent niet ingegaan op het bijeffect dat ik schetste. Een debiteurenrisico
bij het eigen risico – ik leg toch even een relatie met het wetsontwerp
over het incassoregime dat wij nog moeten bespreken – wordt in wezen
na een half jaar toch overgenomen door het zorgvereveningsfonds, mits de verzekeraar
voldoende incassoactiviteiten heeft ontplooid. Het zou dus heel goed zijn
als de verzekeraars op het hart wordt gedrukt dat zij het eigen risico binnen
een half jaar na afloop van het kalenderjaar moeten binnenhalen. Anders zou
er immers een verkeerde incentive zijn om het risico door te schuiven naar
het zorgvereveningsfonds, al zullen weinig verzekeraars dat doen. In het zorgvereveningsfonds
gaat nu al 65 mln. om en die worden omgeslagen over alle inwoners van dit
land.Minister Klink:Waarbij wel onderscheid moet worden gemaakt tussen aan de ene kant wanbetalingen
in termen van premie en aan de andere kant wanbetalingen in termen van eigen
risico. Voor het eerste geldt wat u zegt, namelijk dat het Zorgvereveningsfonds
na een halfjaar zal bijspringen. Ik plaats daarbij echter wel de kanttekening
dat wij volgend jaar wel naar een bronheffing overgaan. Dat betekent de facto
dat wanbetalers wel degelijk hun premie zullen gaan betalen, maar dan via
de belastingen, met daarbovenop een bepaalde boete.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb hierover ook de vraag gesteld omdat ik de relatie nog niet helemaal
duidelijk vind of een wanbetaler met een eigen risico wel of niet zou kunnen
overstappen. Daarop bent u nog niet ingegaan. Wij spraken daarnet over de
eigen bijdrage. In ieder staat wel in de AMvB onder punt i in
de toelichting dat er ook iets is met een eventuele partner.Minister Klink:Ik zal hier zo dadelijk op terugkomen. Wat de bronheffing betreft is het
antwoord op uw vraag dat men de facto niet kan overstappen. Terwijl een wanbetaler
die niet aan zijn verplichtingen voldoet nu elk jaar van verzekeraar kan wisselen,
moet hij bij zijn verzekeraar blijven. Anders zou er een carrousel ontstaan
van wanbetalingen. Dat gaan wij vermijden. Wij komen hierover nog uitvoerig
te spreken bij de behandeling van het wetsvoorstel dat volgend jaar aan de
orde komt. Op dit moment geldt ook al dat men als wanbetaler niet kan wisselen
van verzekeraar. Dat zal zo blijven. Daaraan wordt toegevoegd de inning aan
de bron, maar ook dat zullen wij nog met elkaar bespreken. Wij zullen alleszins
proberen een carrousel te vermijden.Wat de kennelijk cryptisch opgevatte beantwoording van vragen over het
amendement-Van der Vlies betreft, heb ik er al even op geduid wat wij daar
beogen te zeggen. In de regel zal een bepaald percentage van de zorgkosten
in het eigen risico vloeien om een langere remweg te krijgen. Soms zijn de
zorgkosten dusdanig hoog dat je direct aan het bedrag van € 150
zit, ook al neemt je daarvan 5% of 10%. Daar nemen wij een vast
bedrag teneinde ook daar die langere remweg te kunnen verzekeren. Wij moeten
dit nog uitwerken in de AMvB die de Kamer zal ontvangen.De heer Klein Breteler (CDA):De kwestie van een vast bedrag begrijp ik nu. Kan de minister –
in de veronderstelling dat deze Kamer wellicht akkoord gaat met dit wetsvoorstel –
zeggen wanneer de percentages ongeveer bekend zullen worden? Het is al snel
1 januari. De nacht van 31 december op 1 januari is al een
beruchte nacht voor allerlei ongelukken. Er moeten toch al percentages bekend
zijn. Weet de minister daar al iets meer over? Verzekeraars zullen deze informatie
in de komende weken toch ook moeten doorgeven aan hun verzekerden, die hierover
ook transparantie en helderheid moeten krijgen.Minister Klink:Misschien kan ik een misverstand uit de wereld helpen. De percentages
en de zorgvormen waarvoor eventueel vaste kosten zullen worden bepaald zullen
pas ingaan in 2009. Dit is dus niet iets wat in 2008 al gaat spelen. Dat geeft
ons ruimschoots de tijd om hierover met u van gedachten te wisselen. Wij hopen
voor de zomer een AMvB in deze Kamer voor te hangen.De heer Schouw heeft gevraagd of de 180 dagdoseringen niet bijna uitlokking
zijn om aanmerkelijk meer medicijnen te gaan gebruiken. De FKG's zijn ontworpen
om chronisch medicijngebruik te voorspellen. Mensen die in een FKG zitten
kunnen niet zelf bepalen hoe veel medicijnen zij nodig hebben. Als verzekerden
in een FKG zijn ingedeeld, hebben zij per definitie 180 dagdoseringen in een
jaar nodig. Eigenlijk veronderstelt men dan al dat mensen vanwege het feit
dat hieraan een bepaalde compensatie vastzit en dat zij 180 dagdoseringen
zullen gaan gebruiken mitsdien tot een FKG behoren. Dat kan iemand niet zelf
bepalen, maar dat bepaalt diens arts. Mensen die 100 dagdoseringen nodig hebben,
vallen overigens niet onder FKG's.Bij het eigen risico is het wat mij betreft van belang dat de laagdrempeligheid
van de eerstelijnszorg intact blijft. Dat is een beleidsmatige afweging. Daarnaast
geldt – dit is meer een afweging die met dit wetscomplex te maken heeft –
dat wij allerlei discussies rondom het eigen risico en de no-claim met rust
hebben willen laten. Wij hebben met name willen mikken op de inkomenseffecten
die ik zo-even heb genoemd en op compensatie bij de no-claim in de richting
van het eigen risico. Daarbij betaalt men de facto een deel van de zorgkosten.De heer Schouw (D66):Zegt u nu met zo veel woorden dat u in de tijd dat u minister bent voor
dit beleidsveld niet zult komen met de huisarts in relatie tot het eigen risico?Minister Klink:Ik gaf al de beperkte scope van deze wetswijziging aan, die te maken heeft
met de inkomenseffecten en met de verankering van een wettelijke grondslag
voor een aantal structurele slagen die wij willen maken in de richting van
een langere remweg. Ik hecht heel sterk aan de laagdrempeligheid en de toegankelijkheid
van de huisarts. Wanneer wij verdergaan met het eigen risico zal dit zonder
meer een van de afwegingen zijn die additioneel meespelen. Dan gaat het om
de vraag voor welke zorgvormen wij de facto een eigen risico willen hanteren.
De huisarts speelt daar een rol, maar ook preventie. Volgend jaar komen wij
voor de afweging te staan in hoeverre bijvoorbeeld bewegen op recept of afkicken
van roken in het basispakket komt. Ook dan zullen wij de afweging moeten maken
of wij hieraan nu een eigen risico moeten koppelen of niet. Met dat gedrag
wil men een leefstijl bevorderen. Wanneer je een drempel neerlegt in de zorgkosten
om van die mogelijkheden gebruik te maken, gaan die twee tegen elkaar in werken.De heer Schouw (D66):U zegt eigenlijk met zo veel woorden dat het niet ondenkbaar is dat dit
een van de variabelen is om nog eens naar te kijken wanneer dit principiële
systeem van het eigen risico er ligt, opdat de remwerking en de remweg verder
kunnen worden versterkt als dat nodig is.Minister Klink:Ik ben meestal geneigd om naar veel elementen te kijken. Ook dit zal ik
zonder meer meenemen als het eigen risico in de breedte gaat spelen. Ik teken
daarbij wel aan dat ik op dit moment geen enkele motivatie voel om de huisarts
onder het systeem van het eigen risico te brengen. Integendeel, ik vind de
laagdrempeligheid van de eerstelijnszorg buitengewoon belangrijk.De heer Schouw heeft verder gevraagd of mensen het nog kunnen overzien
als volgend jaar weer veranderingen plaatsvinden. Ik heb geprobeerd omstandig
aan te geven dat naar mijn stellige overtuiging volgende jaren geen veranderingen
van het stelsel zullen plaatsvinden. Wij leggen nu een structuur neer die
vervolgens vervolmaakt kan worden en die nadere verfijning en precisering
met zich mee kan brengen, alhoewel daaraan telkens nadere afwegingen ten grondslag
zullen liggen. Ik meen dat de transparantie van het stelsel dat wij nu kiezen
in beginsel groot is en dat het een uitbouwmogelijkheid met zich brengt.De vergadering wordt van 19.40 uur tot 20.45 uur geschorst.Mevrouw Dupuis (VVD):Voorzitter. Ik begin met een punt van orde. De VVD-fractie ontvangt vanavond
al haar oud-senatorencollega's aan de overkant. Vandaar dat nu verder niemand
van mijn fractie aanwezig is. Men stelt het op prijs als ik de reden daarvan
vermeld. Het zou heel ongastvrij zijn om de oud-senatoren niet in grote getale
te verwelkomen. Daarom moet ik het verder in mijn eentje doen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Maar wij zijn heel erg blij dat mevrouw Dupuis in ons midden is.Mevrouw Dupuis (VVD):Heel erg vriendelijk van u. Dank u wel.De minister heeft volstrekt consistent en helder geantwoord op onze inbreng.
De minister ziet dit wetsvoorstel – ik citeer hem zo ongeveer –
in de kern als een bijdrage van het kabinet aan een meer evenwichtige inkomenspolitiek.
Hij wil met dit wetsvoorstel de onredelijke effecten van de ziektekostenverzekeringen
terugbrengen en de als onrechtvaardig ervaren inkomensverschillen repareren.
Dat betekent dat het kabinet de solidariteit die op dit moment door de oude
regeling is ontstaan niet voldoende vindt. Het kabinet wil meer solidariteit.
De vraag doet zich voor wat er tegen meer solidariteit kan zijn, omdat dit
op zichzelf een heel mooie deugd is en een hoge waarde. Niettemin wil ik namens
mijn fractie nog een aantal kanttekeningen plaatsen.Uit gegevens van de Gehandicaptenraad weten wij dat 10% van de
Nederlandse bevolking of chronisch ziek of gehandicapt is, volgens de in de
wet gestelde normen. Deze groep komt aan 30% van de ziektekosten, los
van de AWBZ, waar een groot deel van deze groep ook nog vergoedingen uit krijgt,
en los van de 6 mld. aan zorgtoeslag. De vraag is of dit zo slecht is. Wij
vinden dit een fantastische mate van solidariteit. Het betekent dat de gezonde
mensen in hoge mate bijdragen aan de lasten van de permanent zieken of gehandicapten.
Is het dan een keer genoeg? De VVD is van mening dat het bedrijven van inkomenspolitiek
via de ziektekostenverzekeringen sowieso niet goed is, maar ook in meer brede
zin bekritiseren wij de inkomenspolitiek van dit kabinet zwaar. Heel veel
zaken zijn inmiddels inkomensafhankelijk. De positie van de zwakkere wordt
op die manier zwaar gesteund. Dat is op zichzelf een goede zaak, maar het
gaat wel erg ver. Ik denk niet alleen aan de zaken binnen het domein van de
ziektekostenverzekeringen, maar ook aan zaken als huur, het kindgebonden budget
en de aftrek van de pensioenpremie. Die zaken betreffen allemaal inkomensafhankelijke
politiek. Het is een economisch gegeven – feiten tellen in een debat
als dit – dat dit bij mensen de prikkel vermindert om meer te willen
verdienen en zich op te maken voor een opmars in de samenleving. Het is verder
evident dat de armoedeval door deze inkomensafhankelijke regelingen en subsidieregelingen
veel te groot wordt.Niet iedereen in Nederland is echter of heel erg arm of heel erg rijk.
Dat was een beetje de suggestie in het debat in eerste termijn, namelijk dat
er heel veel zielige arme en zieke mensen zijn en heel veel mensen die ontzettend
veel geld hebben. Van de laatste groep zou dus nog veel kunnen worden gevraagd,
maar zo is het niet. In Nederland bestaat het grootste deel van de bevolking
uit mensen die tot de middengroepen behoren, mensen die zo rond de € 30.000
tot € 35.000 verdienen. Dan kun je echt niet van grote welstand
spreken. Toch wordt deze groep door alle maatregelen die dit kabinet neemt,
het zwaarst getroffen. Wij vragen daar aandacht voor, want dit is niet vanzelfsprekend.
In de media wordt de indruk gewekt dat er mensen zijn met gigantische inkomens
en dat dit normaal is, maar dat is het niet. De VVD vindt dat ook geen normale
zaak, maar laten wij vooral beseffen dat de meerderheid van de Nederlanders
niet bestaat uit zeer goed verdienende mensen, maar uit mensen die vaak net
de inkomensgrens overschrijden, waardoor zij meteen allerlei toeslagen en
inkomensverbeteringen mislopen. Is dat wat wij willen?Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Dit soort betogen doet mij altijd een beetje met de mond vol
tanden staan.Mevrouw Dupuis (VVD):Dat is prachtig voor mij.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Maar het zijn valse tanden, dus ze klapperen een beetje.Tegenover de subsidie van arme groepen staat natuurlijk ook de subsidiëring
van heel veel rijke mensen met dure huizen en hoge hypotheken. Dat zou mevrouw
Dupuis er ook bij moeten betrekken.Mevrouw Dupuis (VVD):Mevrouw Slagter heeft gelijk als zij wijst op de kwestie van de hypotheekrenteaftrek.
Er zijn inderdaad zaken die de andere kant opgaan, maar dat debat moeten wij
maar niet openen.Ik blijf aandacht vragen voor de middengroepen die er bij deze inkomensgerichte
politieke standpunten altijd het meest bekaaid afkomen. Ik kan mij niet voorstellen
dat deze Kamer niet met die groepen begaan is. Het is namelijk een groot deel
van de bevolking. Het gaat niet alleen om kiezers, maar om mensen die, omdat
ze net iets te veel verdienen, vaak aan het kortste eind trekken. De VVD-fractie
vindt dat onverteerbaar.Alles gaat vandaag kennelijk over de solidariteit en de grenzen daarvan,
maar ik heb namens mijn fractie duidelijk gemaakt dat wij vinden dat die grenzen
te weinig beargumenteerd te ver worden opgerekt. Collega-Kamerleden zullen
dit wel een asociaal standpunt van de VVD vinden, maar het tegendeel is het
geval. Als je werkelijk oog hebt voor de noodzaak om reële remmen op
het gebruik van de gezondheidszorg aan te brengen, ben je heel sociaal bezig.
Dat betekent dat je streeft naar een duurzaam solidair systeem van gezondheidszorg,
maar volgens ons wordt dat systeem door de voortdurende poging om de lasten
van de lager betaalden op te vangen, op losse schroeven gezet. Op termijn
is onze visie echt sociaal. Veel partijen in de Kamer zeggen te gaan voor
de zieken en de gehandicapten. De VVD wil gaan voor alle burgers.De heer Putters (PvdA):Voorzitter. Wij danken de minister voor de antwoorden die hij in eerste
termijn heeft gegeven. Ik zal kort ingaan op een aantal voor ons nog belangrijke
punten.Eerst iets over het herstel van de solidariteit qua inkomen tussen zieken
en gezonden dat met deze regeling ook wordt beoogd. Ik begin
met de kwestie van het inkomen. De minister heeft helder uiteengezet hoe het
staat met het verschil tussen de € 255 no-claim en die € 150
eigen risico. Daardoor wordt het verschil qua inkomen tussen zieken en gezonden
verkleind. De minister heeft ook helder uiteengezet dat de zorgtoeslag zowel
de premie als de eigen betalingen betreft. Dat stelt ons gerust. Dat vinden
wij belangrijk.Over het bedrag van € 47 hebben wij in eerste termijn een beetje
gesteggeld. Ik heb sommigen horen zeggen dat het een theoretische zaak is
en dat het beter is om van principes uit te gaan. Tegelijkertijd zijn het
wel 47 harde euro's. Mijn fractie kan niet om dat in onze ogen positieve effect
op de inkomensverschillen heen. De minister heeft daarbij aangegeven dat hij
in de geest van het IZA-model de inkomensafhankelijkheid van eigen betalingen
als optie voor het volgend jaar wil meenemen. Dat vinden wij een positief
signaal, al timmert de minister dat nogal dicht met zijn begrip van de verfijning.
Wij willen dat het punt van de inkomensverschillen principieel aan de orde
komt bij de afwegingen voor het systeem in 2009. Om dat te onderstrepen zal
ik zo meteen een motie indienen, waarin ook een aantal andere punten is opgenomen.Op het punt van de risicosolidariteit heeft de minister aangegeven dat
hij ook wil kijken naar een eventueel hogere drempel voor chronisch zieken
en gehandicapten voor het eigen risico. Wij kunnen de consequenties daarvan
op dit moment niet helemaal overzien, maar wij vinden het signaal van de minister
belangrijk. Wanneer kunnen wij de overwegingen van het kabinet verwachten?Wij hebben een flinke discussie gehad over de categorieën in de compensatieregeling.
Wij waarderen het dat de minister zich inzet voor een regeling voor degenen
die voor compensatie in aanmerking zouden moeten komen. Die intentie vinden
wij heel belangrijk. Hij heeft allerlei complicaties en beperkingen aangegeven
waardoor dit bij de invoering van de DKG's in 2008 nog niet zou kunnen. Hij
heeft wel aangegeven dat hij die groepen wil uitbreiden in het systeem van
2009. Dat is winst. Toch menen wij dat er voor 2008 nog wel iets moet worden
gedaan. De minister komt met de rechtsongelijkheid. Op dat punt zouden wij
nog wel een uiteenzetting willen. Je kunt uitgaan van formele rechtsongelijkheid,
maar dat is een sterk juridisch argument. Waar is de minister nu eigenlijk
bang voor? Vreest hij claims omdat het systeem discriminerend zou werken?
Daarover kan nog wel een discussie worden gevoerd. Als je DKG's gebruikt,
komt een grote groep wel voor compensatie in aanmerking. Wij hebben gesproken
over de ziekenfondsverzekering. Wellicht kan voor die groep de afbakening
heel strak worden gemaakt. Voor een andere groep zou je enige souplesse moeten
betrachten, zoals ik bij interruptie heb voorgesteld. Dat is de groep waarvan
niet over twee jaar alle gegevens bekend zijn. Het gevolg zou kunnen zijn
dat de ene groep wat krijgt door enige souplesse, terwijl voor de andere groep,
waar alles strak geregeld is, die souplesse niet betracht zou worden. Voor
de rechter kan dan de vraag worden gesteld of dit onderscheid te rechtvaardigen
is. Het antwoord kan voor onze fractie heel goed "ja" zijn. Je kunt
heel goed beargumenteren dat de maatregel een noodverband is, dat eenmalig
wordt aangewend. Incidenteel neem je op de koop toe dat de uitkomst niet altijd
helemaal gelijk is. Je kunt echter in het vooruitzicht stellen dat je dit
na 2009 goed regelt. Zo'n argumentatie zou ook nog wel eens houdbaar kunnen
zijn. Wil de minister een beetje dapper zijn en niet al te bang zijn voor
het juridische argument van een mogelijke ongelijkheid? Wil hij goed kijken
of enige souplesse, bijvoorbeeld het op aanvraag werken voor de particulier
verzekerden of door in de sfeer van de terugwerkende kracht een alternatief
te zoeken, nog iets voor die groep kan opleveren? Met de wil die de minister
in zijn eerste termijn heeft getoond, moet dat volgens ons lukken. Ook dat
hebben wij in de motie ondergebracht.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Ik popel om enige toelichting te krijgen. Misschien staat
die ook wel in de motie, maar ik heb de tekst nog niet gezien. Ik ben heel
benieuwd of de inkomensafhankelijkheid een harde voorwaarde van de fractie
van de PvdA is om in te stemmen. Eigenlijk geldt dat ook voor het tweede punt.De heer Putters (PvdA):Voorzitter. Ik stond op het punt om de motie aan u te overhandigen.De voorzitter:Door de leden Putters, Klein Breteler, Meurs, Van den Berg, Meindertsma
en Van Driel wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat herstel van solidariteit tussen zieke en gezonde Nederlanders
een belangrijk uitgangspunt in het regeringsbeleid is;indachtig dat daarbij het verschil in draagkracht tussen hoge en lage
inkomens ook van belang is;indachtig de verfijning van het systeem van eigen risico en eigen bijdragen
die de regering reeds heeft aangekondigd per 1 januari 2009;overwegende dat de regering bij de verandering in dit systeem de inkomensafhankelijkheid
van eigen bijdragen/eigen risico betrekt zoals deze ook in de geest van het
IZA-model werden gehanteerd;overwegende dat de regering daarbij tevens overweegt of het eigen risico
voor mensen met structureel hoge en onvermijdbare zorgkosten vanaf een hoger
bedrag kan beginnen in plaats van aan de voet;verzoekt de regering, in 2008 uit te gaan van een compensatieregeling
die niet alleen gekoppeld is aan FKG's en langdurig AWBZ-verblijf, maar welke
ook die groepen betrekt die wel structureel onvermijdbare hoge zorgkosten
hebben maar niet in eerdergenoemde categorieën vallen,Puttersen gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt F (31094).De heer Putters (PvdA):Voorzitter. De zorgverzekeraars krijgen de mogelijkheid om te sturen met
het eigen risico. De minister heeft, ook in antwoord op onze vragen, heel
duidelijk gezegd dat dan de kwaliteit van de zorg waarmee die verzekeraars
sturen inzichtelijk moet zijn. Hij is geneigd om dat te koppelen aan het doorgaan
van het systeem in 2009. Wij vinden dat een duidelijke toezegging, die wij
zo interpreteren dat wanneer verzekeraars de kwaliteit van de zorg waarmee
zij via het eigen risico willen sturen niet inzichtelijk kunnen maken, dat
per januari 2009 niet mogelijk is. Wil de minister dat bevestigen? Wanneer
kunnen wij van hem de criteria daarvoor ontvangen?Per saldo is voor mijn fractie bij de afweging van wat vanavond voorligt
ongelofelijk belangrijk dat de inkomensverschillen groter blijven als wij
niet met het voorstel instemmen en dat de verschillen tussen ziek en gezond
ook groter blijven. Dat kan worden afgedaan als theoretisch of principieel
onjuist, maar wij vinden heel belangrijk dat de solidariteit met de regeling
die nu voorligt voor een stukje kan worden hersteld. Aangezien wij voor het
systeem dat in 2009 moet worden ingevoerd een aantal opties zien om zowel
de risicosolidariteit als de inkomenssolidariteit te verbeteren en te verfijnen,
zoals wij in de motie hebben verwoord, kunnen wij instemmen met het voorstel
als de minister instemt met de motie en aangeeft die te zullen uitvoeren.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Mevrouw de voorzitter. Ik vind dat de minister nog onvoldoende geantwoord
heeft over de overhaaste invoering en de druk die op deze Kamer is gelegd
om ermee in te stemmen. Ik heb gesproken over de marginalisering van de rol
van deze Kamer en heb dit geadstrueerd aan de AMvB die niet terecht al voorgehangen
is terwijl er nog geen wet was. Ik wil graag dat de minister daar nog een
antwoord op geeft.De minister heeft een toezegging gedaan over het evaluatiekader. Daar
was ik blij mee. Hij sprak over binnenkort. Ik vertaal dat met "voor
het eind van het jaar". In mijn bijdrage heb ik een aantal punten genoemd
waarop geëvalueerd moet worden. Het zou fijn zijn als de minister dit
straks expliciet benoemt.Over de uitvoering heeft de minister gezegd dat hij met ons de mening
deelt dat de groep chronisch zieken en gehandicapten beter afgebakend moet
worden. Daarom is het belangrijk om samen met de andere ministeries die ook
iets doen met deze groep, tot een gezamenlijke afbakening te komen. Er moet
niet over verschillende groepen gesproken worden. Ik heb de minister in elk
geval horen beamen dat er een verband is tussen de sociaaleconomische status
en gezondheid. Ik heb ook gehoord dat hij mensen uit de praktijk om advies
vraagt. Naast de chronisch zieken en gehandicapten zijn het zeker ook de mensen
van Divosa die er heel betrokken ter zake kundige dingen over kunnen zeggen.
Ik zeg dit nog eens omdat ik vind dat in de afbakening ongelijkheid heerst,
juist binnen de groep die recht zou moeten hebben op de tegemoetkoming. De
minister heeft gezegd dat het rechtsongelijkheid gaf, omdat de DKG's nog onvoldoende
duidelijk zijn. Op deze manier geeft het natuurlijk even goed rechtsongelijkheid.
Het is maar de vraag welke rechtsongelijkheid belangrijker is.In de motie wordt de regering verzocht in 2008 uit te gaan van een compensatieregeling
die niet alleen gekoppeld is aan FKG's enzovoort. Ik ga ervan uit dat de strekking
van de motie is dat het inderdaad in 2008 gebeurt en dat de ondertekenende
partijen niet akkoord gaan met de wetswijziging als het niet wordt toegezegd.Ik blijf het een tijdelijke regeling vinden, waarbij ik het signaal dat
wij uitzenden dat het tijdelijk is en dat het wordt aangepast, geen goed signaal
vind. Maar goed, daarover kunnen wij van mening verschillen.Ik vind wel heel belangrijk – een punt dat collega Thissen naar
voren heeft gebracht – het begrip "risicogedrag" en de verschillende
signalen die dit kabinet uitstraalt richting mensen die een krappe beurs hebben.
Het maakt toch wel uit of je iets al betaald hebt, zoals bij de no-claim,
en het geld niet aan iets anders kunt uitgeven of dat je geld dat je al aan
iets anders hebt uitgegeven omdat je een smalle beurs hebt, zoals bij het
eigen risico, moet bijbetalen. Dat heeft te maken met de kale kip of vet op
de botten. In ieder geval verheug ik mij er niet op dat ik in mijn spreekkamer
met een patiënt moet discussiëren of iets onder het eigen risico
valt, als ik aanvullend onderzoek voorstel of medicatie wil voorschrijven.Wij hebben drie jaar geleden tegen de no-claim gestemd. Het was een heel
fundamenteel bezwaar. Wij vinden dat ziek of gezond zijn geen keuze en geen
prestatie is. Wij vonden het toen en ook nu niet goed dat zieke mensen betalen
voor het feit dat zij ziek zijn. Toch is het ingevoerd. Het curieuze is dat
wij drie jaar later van de partij die toen zo voor was, horen dat het afgeschaft
moet worden omdat het onrechtvaardig is en er bovendien geen maatschappelijk
draagvlak is. Dat geldt voor het eigen risico evenzo. Als men doorgaat op
deze weg, gaat het lijken op het beeld van Nebukadnezar: dat had lemen voeten.
Die lemen voeten zijn dan de eigen bijdrage of de no-claim of in elk geval
de foute premisse dat je zou moeten betalen als je ziek bent en dat dit een
eigen keuze is. Dat is de voornaamste reden waarom wij tegen het wetsvoorstel
zullen stemmen. Overigens weet de minister wel wat er met het beeld van Nebukadnezar
is gebeurd.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik hoop niet dat het beeld van Nebukadnezar geassocieerd
wordt met mijn optreden nu! Je weet het maar nooit in de politiek.Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Het is een hele discussie
geweest, soms ook een wat vermoeiende discussie. Het is hem misschien ontgaan
dat onze fracties hebben gevraagd of je het niet op een heel andere wijze
zou moeten insteken. Ik heb aan de hand van de nieuwe zorgverzekering, zoals
wij die nu kennen en die nu gewijzigd wordt, geprobeerd het uit te leggen.
Die is mede ingevoerd om de grote problemen van aanbodgeïndiceerde vraag
in de zorg tegen te gaan. Ik heb toen gevraagd waarom wij er niet voor kiezen
om de zorgverzekeraars veel meer naar de aanbieders te laten gaan met slimme
contracten: goede kwaliteit en goede prijs belonen en straffer optreden bij
slechte kwaliteit en een slechte prijs. Maar goed, dit is een beetje bezijden
de discussie. Wij zouden veel meer daarvoor gekozen hebben,
omdat je dan dit soort discussies wellicht niet had gehad. Dan was dat misschien
niet nodig geweest.Wij hebben echter goed begrepen dat dit kabinet een andere keuze heeft
gemaakt. De minister heeft die ook te vuur en te zwaard verdedigd. Hij heeft
allerlei argumenten gebruikt. Het zij zo; daar moeten wij het op dit moment
mee doen. Wij hebben de motie medeondertekend om een aantal effecten die wij
niet goed vonden, op termijn weg te werken. Wij hopen dan ook dat de minister
de motie zal overnemen. Onze fracties willen een goede zorg voor mensen die
het nodig hebben, die er gebruik van moeten kunnen maken en geen onnodige
inkomenseffecten.De minister legde de nadruk op de remwerking. Hij zei dat gedragsbeïnvloeding
het moest doen. Wij zijn daar sceptisch over. Dat hebben wij ook laten doorklinken.De minister heeft nog een vraag van ons niet beantwoord. De minister heeft
herverzekering van het eigen risico toegestaan. Ik heb het voorbeeld van grote
gemeenten genoemd, maar ik zei ook dat grote bedrijven staan te trappelen
om het ook voor medewerkers in collectieve contracten te regelen. Wij hebben
het ook gezien bij de invoering van de basisverzekering. Toen was er ook een
discussie of de collectieve contracten niet een zodanig onderdeel gingen vormen
dat zij ten nadele zouden zijn van de individuele contracten. Als fracties
zien wij dit ook weer gebeuren. Dat betekent dat de grote werkgevers zullen
herverzekeren en dan is de rem weg. Wat vindt de minister hiervan?Wij hopen dat de minister de motie overneemt.De heer Thissen (GroenLinks):Voorzitter. Ik verklaar bij dezen dat ik mij niet meer onder druk laat
zetten om een wetsvoorstel maar aan te nemen, met als doorslaggevend argument
dat wanneer het wordt verworpen, dit tot gigantische uitvoeringsproblemen
leidt. De uitvoering van de Zorgverzekeringswet twee jaar geleden leidt nu
nog steeds tot uitvoeringsproblemen. Dat is dus geen argument. De uitvoeringsproblemen
van nu worden afgewenteld. Eén op de drie burgers in het land moet
de toeslag terugbetalen. Achthonderdduizend mensen krijgen nu pas, in november
2007, te horen waar zij in 2006 recht op hadden.Wij hebben met z'n allen een systeem ingevoerd dat nog niet adequaat functioneert.
Het levert administratieve problemen op bij zorgaanbieders die te laat nota's
insturen, bij zorgverzekeraars die deze nota's te laat verwerken, en bij de
Belastingdienst, afdeling Toeslagen, die de zorgtoeslag, de huurtoeslag en
de kindertoeslag niet adequaat, precies en vlekkeloos kan overmaken. Het lijkt
erop dat de vermindering van de administratievelastendruk is verplaatst van
de rijksoverheid naar de professionele uitvoerders, die het vervolgens als
een hete aardappel heel snel doorverplaatsen naar de burgers. Zo lijkt het
minder op te vallen. Wij kunnen beter uitgaan van een goed onderzoek vooraf,
zonder aannames van het CPB, dan in de evaluatie over twee jaar moeten concluderen
dat wij toch te vlug over één nacht ijs zijn gelopen. Ik vind
dat een zorgvuldiger politiek dan datgene wat vanavond voorligt.Dit raakt ook de rol van deze Kamer, wat de zorgverzekeraars daar ook
van vinden in hun stelligheid dat het eigen risico wordt ingevoerd. Overigens,
die stelligheid halen zij ook van de website van het ministerie van VWS. Daar
staat al te lezen dat er een eigen risico wordt ingevoerd per 1 januari
aanstaande. Ook bij VWS zullen wij er, ondanks het feit dat deze minister
een verleden heeft in deze Kamer, regelmatig op moeten wijzen dat er ook nog
een Eerste Kamer is. Wij zijn, en dan maken wij onze rol waar, of wij doen
dat niet, maar dan moeten wij ook niet meer zijn.Ik constateer overigens dat de doelstelling van het invoeren van het eigen
risico is veranderd gaandeweg het proces van de afgelopen weken. Aanvankelijk
moest een eigen risico verplicht worden ingevoerd om burgers te leren bewuster
met zorg om te gaan en om ze te leren wat het kost. Vanavond hebben wij echter
gehoord dat dit wetsvoorstel staat voor een rechtvaardiger inkomenspolitiek.
Mijn fractie vindt dat er sprake is van gelegenheidsargumenten om deze regeling
via een meerderheid in deze Kamer ingevoerd te krijgen.Ik geef een voorbeeld van de administratieve last. In jaar x krijgt verzekerde
z te horen dat hij in jaar y het eigen risico nog moet betalen. Even later
in datzelfde jaar x krijgt dezelfde verzekerde z van de Belastingdienst, afdeling
Toeslagen, te horen dat hij te veel zorgtoeslag heeft ontvangen. In het beste
geval kan hij via een terugbetalingsregeling gespreid terugbetalen. Het is
ook mogelijk via een wat hogere premie datgene te betalen wat je eigenlijk
te weinig hebt betaald. Ondertussen loopt de maandelijkse betaling van de
zorgpremie gewoon door. In jaar y zal dat bedrag ook wel weer hoger zijn.
Verzekerde z krijgt minder zorgtoeslag, omdat de Belastingdienst de achterstallige
betaling verrekent. Het probleem dient zich aan dat mensen toch maar één
maandbudget hebben waar zij alles van moeten doen. Als de administratie in
het systeem niet op orde komt, zal het aantal mensen met probleembetalingen
toenemen.Ik heb een inkomensvoordeel. Ik hoef volgend jaar € 103 minder
zorgpremie te betalen. Ik probeer volgend jaar ook geen gebruik te maken van
zorg. Dat levert mij ook nog € 150 op. Ik verdien volgend jaar dus € 253.
Ik was van plan mijn tuin op te knappen. Dat zou mij € 15.000 kosten.
Ik doe het niet: ik heb € 15.000 verdiend. Wat een redenering! Het
zet alle sluizen open. Eigenlijk zouden wij volgend jaar de burger meer belasting
moeten laten betalen. Wij doen het niet: de burger heeft een voordeel. Eigenlijk
moet de burger meer accijns op brandstof gaan betalen. Wij doen het niet:
de burger heeft weer een voordeel. Eigenlijk zou de btw veel verder omhoog
moeten, maar wij doen het niet, dus de burger heeft een inkomensvoordeel.
Eigenlijk zouden wij de basisbeurs moeten afschaffen en het onderwijsgeld
moeten verhogen. Wij doen het echter niet: de burger heeft een voordeel. Eigenlijk
moet de burger meer huur gaan betalen. Wij zouden de huur met 6% willen
verhogen, maar wij doen het niet. Eigenlijk zouden wij ook de hypotheekrenteaftrek
willen verminderen. Wij doen het niet: de burger gaat er volgend jaar € 6500
op vooruit! Dat is de redenering die ik hier vandaag gehoord heb.Mensen worden in toenemende mate aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid
om zelfredzaam te zijn. Zij wonen in een huurhuis, waarvan zij de huur niet
kunnen betalen. Zij hebben dus huurtoeslag nodig. Zij hebben kinderen en krijgen
hun gezinsbudget niet rond. Zij krijgen een kindtoeslag. Zij moeten zich verplicht
verzekeren als gevolg van de Zorgverzekeringswet. Zij kunnen de premie niet
in volle omvang betalen, en de zorgkosten stellen hen ook voor
problemen. Zij krijgen een zorgtoeslag. Om hun kinderen te laten meedoen aan
culturele evenementen, aan recreatie of sportclubs, krijgen zij via de gemeenten
via de minimapas of de participatieregeling budget. Burgers worden aangesproken
op hun eigen verantwoordelijkheid, zij moeten zelfredzaam zijn, maar op al
deze terreinen hebben zij het gevoel dat zij de noodzakelijke kosten van het
bestaan niet kunnen betalen. Heel veel mensen werken, maar kunnen niet rondkomen.
Dat stapelt zich op.Met een aantal interrupties – tegen de fractievoorzitter van het
CDA zeg ik dat het er misschien veel waren – heb ik geprobeerd duidelijk
te maken dat mensen risico's willen mijden. Zij kiezen liever massaal voor
de naturapolis. Zij kiezen er liever voor om niet vrijwillig een eigen risico
te lopen. De minister dwingt de burgers echter tot risicogedrag. Dat is de
fundamentele reden waarom mijn fractie volgend week tegen zal stemmen. Wij
vinden dat dit niet kan. De burgers in dit land worden door Donner en Aboutaleb
opgevoed om geen leningen aan te gaan als zij het niet kunnen betalen, om
zich niet in de schulden te steken, om risico's te mijden, maar door deze
minister worden zij verleid tot risicogedrag. Met name aan het adres van de
PvdA-fractie zeg ik dat dit de laatste keer is dat ik dit gezegd heb.Het risicoplafond wordt € 650, terwijl bij de invoering van
de Zorgverzekeringswet de voorganger van deze minister heeft gezegd dat een
vrijwillig eigen risico van € 500 het maximum was. Deze minister
doet er bij handhaving van die € 500 € 150 bovenop. Het
plafond wordt dus € 650, terwijl € 500 in het verleden
al onverantwoord werd geacht.De heer Klein Breteler (CDA):Als € 500 het maximum is en € 150 verplicht is, blijft
er toch € 350 vrijwillig over?De heer Thissen (GroenLinks):Nee, want er kan gestapeld worden. Kijkt u maar naar de website van DSW
en andere verzekeraars. Er kan vrijwillig worden gekozen voor een eigen risico
van € 500, en de minister legt als deze Kamer volgende week akkoord
gaat, nog eens € 150 verplicht op, dus dat is € 650. Ik
heb op een goede basisschool op Roermond gezeten, dus ik kan nog wel optellen!Wat heeft de kritiek van PvdA en CDA nu eigenlijk opgeleverd? Ik hoorde
beide fracties grote aarzelingen formuleren, met name over de wellicht te
korte termijn van invoering, met de daarbij behorende problemen. Verder hoorde
ik twijfels over de vraag of het instrument van het verplichte eigen risico
werkt in het licht van het beteugelen van overvloedige zorgconsumptie en een
bovenmatige stijging van de zorgkosten. Ik heb de minister daar geen definitieve
afrondende antwoorden op horen geven, op het verwijzen naar de evaluatie na.
Het was een politieke keuze om een no-claim in te voeren, het is een politieke
keuze om haar af te schaffen. Het is een politieke keuze om een eigen risico
in te voeren, het is geen package deal. Wij zouden ook kunnen beslissen tot
het afschaffen van de no-claim, wat geld uitspaart, en te wachten met het
invoeren van het verplichte eigen risico. Dat kunnen wij vanavond doen, als
wij onze rol als Eerste Kamer blijven waarmaken en niet wachten totdat er
ooit een desastreuze uitslag komt uit een evaluatie.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Ik heb de afgelopen uren geïnteresseerd en eigenlijk
ook wel wat gebiologeerd geluisterd naar de beantwoording van de minister.
Daarbij ben ik tot de conclusie gekomen dat deze minister als lid van de Eerste
Kamer absoluut niet heeft zitten slapen. Volgens mij heeft hij, al die andere
ministers uit die vorige kabinetten voorbij zien trekkend, een conclusie getrokken
over wat een succesvolle strategie is om een politiek lastig onderwerp door
de Kamer te loodsen. Daarbij kwamen drie elementen naar voren. Om te beginnen:
ontwikkel een redenering waar niemand tegen is. Wat voor woorden gebruik je
daarbij? Het woord "solidariteit", je hebt het voortdurend over "minder
kosten" en je zegt ook dat het effect hetzelfde blijft. Dus waarom zouden
wij het niet doen? Verder herhaal je die redenering oneindig, ook als niemand
erom vraagt. Heb het voortdurend over die € 103 en die € 47,
tel die bij elkaar op tot € 150, en trek die € 47 er weer
vanaf. Blijf dat vervolgens herhalen, en op een gegeven moment gaat iedereen
dat geloven. Als derde: laat vooral weg waar het echt om gaat, namelijk een
fundamenteel besluit voor de invoering van een eigen risico, en het introduceren
van een sturingsinstrument, door te gaan spelen met de hoogte van het eigen
risico om zo de groei in de consumptie van zorg af te remmen. Ik heb zeer
veel waardering voor de gekozen strategie, maar ik leg haar wel even bloot.
Ik denk dat die buitengewoon succesvol heeft gewerkt.D66 en de OSF vinden het goed dat die principes worden vastgelegd. Verder
is het goed als het kabinet wat eerlijker wordt over het gebruik van het instrument
van het eigen risico als sturingsinstrument. Op mijn vraag of gegarandeerd
kan worden dat dat eigen risico van € 150 blijft bestaan, kwam een
heel mager antwoord. Eerlijk gezegd ben ik daar blij mee: experimenteer maar
met de hoogte van dat eigen risico en met het verder onderzoeken of de huisarts
daarin kan worden ondergebracht. Ik heb gemerkt dat de minister daarvan geen
principiële tegenstander is. Kijk maar eens of wat meer zaken inkomensafhankelijk
kunnen worden gemaakt, en bekijk heel goed in het kader van die evaluatie
of het nu werkelijk een rem is op de zorgconsumptie. Wij denken dat het werkt,
maar wij moeten dat wel blijven volgen.Wij zijn tevreden met de zoektocht van deze minister naar een andere afbakening
van het begrip "chronisch zieken", wat in een internationale context
wordt geplaatst. Kan de minister garanderen dat dat voorjaar 2008 klaar kan
zijn? Hoe toekomstbestendig is de omschrijving daarvan? Ik heb de minister
weinig horen zeggen over eventuele implementatieproblemen, en hoe hij is omgegaan
met de verzwaring van de administratieve lasten. De minister heeft wel gezegd
dat iets heel ingewikkelds toch misschien heel makkelijk is te koppelen, maar
ik herinner aan het advies van Actal om dit niet in te voeren. Graag daar
nog een reactie op. Het zou fijn zijn als de minister benadrukt dat preventie
het belangrijkste punt is om chronisch ziek zijn te voorkomen.Bij de motie heb ik een gek gevoel, ook in het licht van de inbreng in
eerste termijn van de drie fracties die deze motie zo fijn in het geniep hebben
voorbereid. Deze drie fracties hebben hoog van de toren geblazen. De PvdA-fractie
heeft gezegd dat de zaak moet worden uitgesteld, waarvoor drie
redenen zijn genoemd: twijfel over de effectiviteit, de solidariteit en de
toekomstbestendigheid. Ik hoor nu van de PvdA dat het uitstel van tafel is,
vanwege de solidariteit in dit wetsvoorstel. Maar er is volgens mij wat dat
betreft geen enkel nieuw argument naar voren gebracht. De motie komt op mij
over als een doekje voor het bloeden om de PvdA mee te krijgen. Ik heb er
moeite mee om met zo'n symboolmotie aan de gang te gaan, zodat ik de minister
oproep dat ding over te nemen, waarna zij kan worden ingetrokken. Dan is dat
vuiltje weggewerkt.De heer Putters (PvdA):Deze kwalificaties zijn voor uw rekening. Ik heb in eerste termijn niet
gezegd dat de Partij van de Arbeid uitstel wil. Ik heb heel duidelijk aangegeven
welke randvoorwaarden wij hebben voor instemming met dit voorstel. Die randvoorwaarden
zijn vastgelegd in de motie. Daar kunt u meewarig over doen, maar voor ons
zijn ze belangrijk. Ik wacht heel netjes af wat de minister daarvan zegt.
Wij hebben dat niet in het geniep gedaan. Mijn inbreng in eerste termijn was
heel helder.De heer Schouw (D66):Als er moties worden ingediend, is het een goed gebruik dat iedereen daarover
wordt geïnformeerd, maar dat is niet gebeurd. Laat uw eerste termijn
eens door een ander lezen en vraag hoe die ander dat zou interpreteren. U
hebt met kracht van argumenten gezegd dat uitstel moet plaatsvinden, maar
dat gebeurt niet. Er zijn geen nieuwe argumenten aangevoerd.De heer Putters (PvdA):De heer Schouw heeft ongelijk. Ik heb het wel over uitstel gehad, ik heb
de minister gevraagd wat de consequenties daarvan zijn, maar ik laat mij niet
iets aanmeten wat ik niet heb gezegd. Ik heb aangegeven wat onze randvoorwaarden
zijn om in te stemmen met het voorstel.De heer Schouw (D66):Ik doe de suggestie om de Handelingen op dit punt nauwkeurig na te lezen.
Ook bij oppervlakkige lezing zal blijken dat het gelijk meer aan mijn kant
ligt, dan aan de uwe.De heer Klein Breteler (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitvoerige beantwoording. Verder
dank ik de minister dat hij mij erop heeft gewezen dat het amendement-Van
der Vlies pas ingaat op 1 januari 2009. Dat betekent overigens wel dat
er voor 2008 een grotere remkracht, maar ook een kortere remwerking is.De voorzitter haalde in haar ontzettend vriendelijke praatje na afloop
van mijn eerste termijn, over mijn cv, een uitspraak aan van de commissaris
van de Koningin in Zuid-Holland, de heer Franssen. Hij zei eens over mij: "als
het niet kan zoals het moet, moet het maar zoals het kan". Ik moet eerlijk
zeggen dat ik mij afvroeg of ik mij daarin herkende. Nu herken ik mijzelf
er wel in. Ik moet mijzelf de vraag stellen of dit principe in de Eerste Kamer
eigenlijk wel mogelijk is. In de provinciale staten kon dit wat makkelijker
dan in deze chambre de réflexion.Ik heb verteld dat de CDA-fractie deze wet op het gebied van de zorg afmeet
aan vier kernwaarden: de toegankelijkheid, de kwaliteit, de vrije artsenkeuze
en de solidariteit. Wij realiseren ons dat wanneer wij het wetsvoorstel niet
aanvaarden, wij het no-claimsysteem in stand houden. Ik herinner eraan dat
de vorige minister, de heer Hoogervorst van de VVD, spijt had van één
ding in de nieuwe Zorgverzekeringswet, namelijk de introductie van de no-claim.
Ook onze voorman Maxime Verhagen, voor wie ik veel respect heb, riep indertijd
dat als er één ding fout was in de Zorgverzekeringswet, dit
de no-claim was.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb de neiging om "bah" te roepen. Maar goed, dat helpt niets.
Je kunt ook gewoon een wet aanvaarden waarin staat dat de no-claim wordt afgeschaft.
Punt.De heer Klein Breteler (CDA):Wij gaan er dan te veel aan voorbij dat enige bewustwording van kosten
bij verzekerden een goede zaak is. Doen wij dit niet, dan bereiken wij het
tegenovergestelde. Dat zou mevrouw Slagter moeten aanspreken. Ik ben ervan
overtuigd dat met de aanstaande vergrijzing en de daaruit volgende zorgconsumptie
het Nederlandse systeem, dat op de tweede plaats staat van de European Consumer
Health Index, op termijn niet meer houdbaar is. Wij hebben een collectieve
plicht om dit systeem, dat in het land zeer hoog aangeschreven staat, houdbaar
te houden.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Iedereen met een bovenmodaal inkomen heeft hier geen last van. Slechts
een bepaalde groep heeft hier last van. U ziet dit niet onder ogen. Bovendien
is aangetoond dat het effect van een eigen bijdrage heel erg klein is. Dit
treft met name de mensen met een inkomen beneden modaal. Daarnaast zijn er
heel veel maatregelen te bedenken die veel beter kunnen werken. Wij zouden
daar veel meer op moeten inzetten. De maatregel is niet onderbouwd en niet
goed onderzocht. Hij gaat uit van een aantal premissen die niet goed onderzocht
zijn.De heer Klein Breteler (CDA):U hebt uiteraard recht op uw eigen conclusies. Als wij geen oog zouden
hebben voor wat u zegt, had de CDA-fractie deze motie ook niet mede ondertekend.
Wij hebben er wel degelijk oog voor.Wij hebben ook benadrukt dat de Zorgverzekeringswet uit drie pijlers bestaat.
De eerste pijler is het inkomensafhankelijke deel. Dit betaal je in loondienst
en wordt door de werkgever gecompenseerd. De tweede pijler is de zorgtoeslag.
Ook daarin zit een belangrijke inkomensafhankelijkheid. De derde pijler is
de eigen bijdrage, tenminste, als wij dit wetsvoorstel aannemen. De CDA-fractie
vindt dat met name in het inkomensafhankelijke deel en in de zorgtoeslag de
draagkracht al in belangrijke mate is meegewogen. Omdat wij vermoeden dat
de eigen bijdrage op termijn moet stijgen, heeft de CDA-fractie de motie mede
ondertekend. Op termijn moet namelijk gekeken worden of draagkracht het systeem
handhaafbaar maakt.Bij het principe dat gezonde Nederlanders met gemiddelde zorgkosten een
even hoge premie betalen als chronisch zieken en lichamelijk gehandicapten
met onvermijdbare zorgkosten is ons leitmotiv dat "het moet zoals het
kan".Wij tekenen daarbij het volgende aan. Er moet goed naar de door de minister
genoemde verfijningen en fasering gekeken worden. Bij de evaluatie wil mijn
fractie meedenken over de criteria.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat is mij veel te vrijblijvend. Welke eisen stelt de heer Klein Breteler?De heer Klein Breteler (CDA):De minister heeft al iets gezegd over de evaluatie en de criteria. In
de memorie van antwoord staat dat de Eerste Kamer de monitor gelijk met de
Tweede Kamer zal ontvangen. Ik denk dat de minister in tweede termijn wel
wil uitleggen welke rol de Eerste Kamer kan spelen. Wij moeten helder hebben
wat geëvalueerd wordt. Hij heeft daar ook belang bij. Als de Kamer de
criteria van het evaluatierapport niet kent, geeft dat immers alleen maar
problemen.Waarom is zorg zo ingewikkeld? Dat komt omdat alles in de zorg uiteindelijk
terug te leiden is tot die ene patiënt die wij allemaal in onze familie
of kennissenkring hebben. De vraag is dan of het rechtvaardig is. Het probleem
is dat vele zorgaanbieders in de kern overproductie leveren, zonder enige
vorm van betaling, omdat individuele patiënten en bewoners niet uit te
leggen valt dat de contracteerruimte onvoldoende is. Deze zorgaanbieders worden
geconfronteerd met de individuele patiënt. Dat maakt de zorg zowel ingewikkeld
als mooi.Wanneer is voor de CDA-fractie dit wetsvoorstel een succes? Ten eerste
moet de verzekerde inzicht krijgen in kwaliteit en kosten van de geconsumeerde
zorg en moet de verzekerde een afweging kunnen maken. De verzekerde moet de
kwaliteit en de kosten kennen. Dat is nu absoluut niet het geval. Ten tweede
moet het eigen risico van € 150 beteugeld kunnen worden. Daar maak
ik mij zorgen over met het oog op de toekomst. Ten derde moet, conform de
motie, de compensatieregeling beter uitgelijnd worden. Dat kan mede aan de
hand van de ervaringen die in het jaar 2008 worden opgedaan.Het geheel overwegende, zal ik mijn fractie adviseren om dit wetsvoorstel
te aanvaarden.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik wil graag weten hoe de heer Klein Breteler de laatste frase van de
motie uitlegt.De heer Klein Breteler (CDA):De zorgcompensatie moet terechtkomen bij mensen met onvermijdbare zorgkosten.
Daarvoor moeten instrumenten gevonden worden. Het instrument dat objectief
het best te hanteren valt, is dat van de FKG-lijst. Er zijn andere suggesties
gedaan en die worden volgend jaar onderzocht. Ik sluit niet uit dat er mensen
met onvermijdbare zorgkosten zijn die niet in een FKG- of DKG-index te vangen
zijn. Dat mag ons er niet van weerhouden, te bekijken hoe wij die mensen alsnog
kunnen bedienen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):In het jaar 2008?De heer Klein Breteler (CDA):Dat weet ik niet.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat staat in de motie.De heer Klein Breteler (CDA):Dat moeten wij dan maar doen. Ambitie is altijd goed. Als wij ons geen
doel stellen voor het jaar 2008, lopen wij immers de kans dat het jaren later
wordt.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Klink:Voorzitter. Ik heb drie opmerkingen voordat ik de afzonderlijke vragen
van de leden van mijn antwoorden zal voorzien.Mijn eerste opmerking. In de discussie van vandaag over het eigen risico
ontstaan gemakkelijk vragen naar de betaalbaarheid daarvan op termijn: in
hoeverre worden mensen geconfronteerd met zorgkosten die zij, zeker vanwege
de volgtijdelijkheid, uiteindelijk moeilijk zullen kunnen opbrengen? Ik wil
onderstrepen dat uit allerlei onderzoeken blijkt dat het Nederlandse zorgstelsel
zeer solidair is, dat de toegankelijkheid ervan groot is en dat de kwaliteit
goed is. Ik herhaal graag de woorden van de heer Klein Breteler, dat de mensen
in de zorg de eersten zijn die voor die kwaliteit zorg dragen en alle complimenten
daarvoor verdienen.Het tweede wat ik wil melden betreft de kwestie van de algemene maatregelen
van bestuur. De heer Thissen vroeg mij of de Eerste Kamer ertoe doet. Als
de zorgverzekeraars hun polissen aanbieden terwijl een wetsvoorstel als dit
nog in behandeling is, zouden zij eigenlijk op zijn minst met een asterisk
kunnen aangeven dat een en ander nog aanhangig is bij de Staten-Generaal,
zoals de heer Thissen zei. Mij lijkt dat gepast; niet alleen als signaal aan
de Kamer, maar ook simpelweg aan de verzekerden, die zich moeten realiseren
dat het wetgevingstraject nog niet ten einde is. In mijn contacten met de
zorgverzekeraars zal ik dit zeker nog melden, zodat dergelijke fouten in de
komende jaren niet meer zullen worden gemaakt. Die asterisk is gewoon valide
en op zijn plek: hij geeft aan dat een en ander nog onderhevig is aan het
voorbehoud van de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer. Ik zeg dit de
voorzitter graag toe, die mij dit in de eerste pauze ingaf. De heer Thissen
gaf het vehikel van de asterisk aan.Daarmee hangt samen de kwestie van de AMvB: in hoeverre is het onheus
om voor te hangen als dit het wetsvoorstel hier aan de orde is? Voor zover
ik mijzelf goed heb laten informeren en mijn staatsrechtelijke kennis daarvoor
toereikend is, geldt volgens mij dat de AMvB die is voorgehangen zijn grondslag
vindt in artikel 124 van de Zorgverzekeringswet. Deze schrijft namelijk voor
dat er bij risicoverevening en wijzigingen daarin dient te worden voorgehangen.
Ik zeg dit met enige nadruk, omdat deze AMvB is ontleend aan en gebaseerd
is op de Zorgverzekeringswet zoals we haar nu kennen.Verder is er de AMvB voor de zorgvormen die buiten het verplichte en vrijwillige
eigen risico blijven. Die AMvB dient krachtens de nieuwe wet geslagen te worden –
althans, die interpretatie is mogelijk. In dat geval moet het echter niet
worden gezien als het voorhangen van een AMvB, maar als het geven van inzicht
in hetgeen wij beogen op basis van de wet. Die wet is er immers nog niet,
er is nog geen AMvB die is gebaseerd op de wet, maar mede omdat de Tweede
Kamer ons dit vroeg om inzicht te krijgen in die AMvB, hebben we hem inzichtelijk
gemaakt. Nogmaals, formeel is hierbij geen sprake van voorhangen, maar van
het in kennis stellen van het concept-AMvB, samenhangend met de afwegingen
rondom deze wetgeving.Ik wil hierbij wel erkennen dat de eerste AMvB waarover ik sprak, die
zijn grondslag vindt in de Zorgverzekeringswet, materieel mede wordt bepaald
door dit wetsvoorstel inzake de verevening. We moeten die weliswaar krachtens
de Zorgverzekeringswet voorhangen, maar de inhoud ervan is mede
ontleend aan en ziet mede op de wetgeving die vandaag aan de orde is. Formeel
gaat het echter om een AMvB die krachtens de bekende Zorgverzekeringswet hier
dient te worden voorgehangen. Ik ben me er verder van bewust dat dit wetgevingstraject
met het oog op 1 januari 2008 buitengewoon snel moet worden doorlopen.
Een bredere tijdspanne was ook mij lief geweest. Ik herhaal: in formele zin
is de voorhangende AMvB in de eerste plaats vooral noodzakelijk krachtens
de Zorgverzekeringswet; in de tweede plaats, voor zover hij betrekking heeft
op deze wet, betreft het een ontwerp-AMvB.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Is hij nu wel of niet voorgehangen?Minister Klink:De eerste wel, de tweede niet.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):In de brief staat namelijk dat hij is voorgehangen. U kunt ook gewoon "sorry"
zeggen; dat accepteren we wel.Minister Klink:Ik wil dat "sorry" wel toelichten. Formeel is dat "sorry"
eigenlijk niet op zijn plaats. De eerste AMvB over de verevening heeft daadwerkelijk
te maken met de Zorgverzekeringswet, die zelfs voorschrijft om voor te hangen.
De AMvB preludeert dus niet op een wet die hier nog aan de orde is. De AMvB
die ermee is verknoopt, die gaat over de zorgvormen die worden uitgezonderd
van het vrijwillige risico en het verplichte risico, is eerder een kennisgeving
van een AMvB die samenhangt met de nieuwe wet. Voor zover die AMvB in de toekomst
moet worden voorgehangen, is dat krachtens de wet die nu aan de orde is. Uit
hoofde daarvan rust op ons de verplichting om voor te hangen. Nu is die verplichting
er nog niet, want de wet is er nog niet. Daarom stellen wij u in kennis van
de AMvB, mede op verzoek van de Tweede Kamer, teneinde u in staat te stellen
om een bredere en betere afweging te maken omtrent de nadere invulling van
de wet. Het is allemaal wat ingewikkeld, maar ik denk dat het staatsrechtelijk
wel klopt.Tot zover mijn drie prealabele opmerkingen. Mevrouw Dupuis sprak over
de solidariteit. Ik geef toe, wij kennen een zorgstelsel dat rijkelijk is
ingekleurd met solidariteit. Er is terecht gewezen op het kindgebonden budget
en de huurtoeslag, maar hierbij gaat het met name om solidariteit tussen ziek
en gezond; de ongezonden, die nooit zorgkosten kunnen vermijden, worden gecompenseerd
door middel van voorliggende regeling.De duurzaamheid van het zorgstelsel op termijn is ook mijn zorg. Daarom
vind ik dat wij echt met een eigen risico moeten werken, zodat de inzichtelijkheid
van de zorgkosten ook voor de afnemers van zorg van belang wordt. De noodzaak
tot duurzaamheid op de lange termijn onderschrijf ik dus, maar deze regeling
staat die niet in de weg.De heer Putters sprak van het herstel van solidariteit en het terugbrengen
van inkomensverschillen, voor zover deze gemoeid zijn met onvermijdelijke
zorgkosten voor zieken. Dat is inderdaad de kern van het wetsvoorstel. Is
dit een theoretische exercitie? Voor degenen die de € 47 incasseren,
is dat natuurlijk niet het geval. Wij hebben niet stilgehouden bij de premiereductie
met € 103, maar hebben ook het traject van het CAK gekozen om met
de resterende € 47 de € 150 vol te maken. Hij refereerde aan het IZA-model, de inkomensafhankelijkheid van eigen
bijdragen en het inbouwen van een eventueel forfait met betrekking tot eigen
risico. Ik wil de Kamer toezeggen dat ik in de loop van het voorjaar met een
nadere verkenning kom van het eigen risico, en hoe dit kan functioneren binnen
ons zorgstelsel. Deze elementen zullen daarin een zware rol spelen; een en
ander tegen de achtergrond van de genoemde percentages met betrekking tot
de zorgvormen, de kosten die daarmee zijn gemoeid en de inzichtelijkheid die
dit kan opleveren voor de duurzaamheid en houdbaarheid op de lange termijn
van ons zorgstelsel. Het IZA-model zal serieus worden gespiegeld aan hetgeen
nu voorligt, om te bezien hoe dit daarin kan en dient te worden vervlochten
en wat daarvoor en daartegen pleit.Nu de categorieën mensen die in 2008 dienen te worden gecompenseerd.
Ik word aangespoord om mijn uiterste best te doen voor de DKG's. Ik wil van
harte toezeggen dat wij, ook tegen de achtergrond van de internationale criteria
en de internationale indicatoren voor gehandicapten, er alles aan zullen doen
om ze zo doortimmerd mogelijk te maken. De DKG's worden dus in 2009 zonder
meer meegenomen. Op het moment dat zij voor 2008 al daadwerkelijk deel zullen
moeten uitmaken van die groep, dan ben ik bang dat je met rechtsongelijkheid
komt te zitten en dat het een buitengewoon grote uitvoeringslast met zich
meebrengt. Ik zal vóór april 2008 het totaalbeeld schetsen van
de personen en categorieën die uiteindelijk de compensatie van € 47
zullen krijgen.De heer Putters (PvdA):Ik heb gezegd dat u nog eens heel goed moet kijken naar dat punt van rechtsongelijkheid
en de uitleg daaromtrent. Ik heb een aantal manieren geschetst waarop je daarmee
om zou kunnen gaan en waarop je een argumentatie kunt opzetten waarom dat
bij de rechter te rechtvaardigen zou zijn. Dat is ook de achtergrond voor
de uitspraak die wij met de motie vragen. Ik vraag u om niet alleen dat formele,
juridische argument te hanteren.Minister Klink:Ik zal dat zeker doen. Sterker nog: ik zal mij er op zeer korte termijn
in verdiepen, met de intentie om er zo mogelijk ook voor 2008 invulling aan
te geven. Die intentie was er al, maar deze wordt door u nog eens extra onderstreept
en geactiveerd, ook in het licht van de motie.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Mij lijkt dat de motie dan moet worden aangepast. Er staat nu "in
2008". Ik zou graag van de indieners van de motie horen hoe zij dit punt
wegen. De minister spreekt over rechtsongelijkheid, maar je kunt net zo goed
zeggen dat er sprake is van rechtsongelijkheid als mensen volgend jaar of
het jaar erop horen dat zij er eigenlijk bij hadden gehoord, maar er nog niet
in konden worden geplaatst bij gebrek aan een goed systeem. Het is maar net
hoe je dat bekijkt en hoe ruimhartig je bent.Minister Klink:Ik wil u niet verhelen dat ik met de volgende gedachte heb gespeeld, omdat
ik deze debatten al in de zomer aan zag komen. Wij hadden kunnen zeggen dat
wij het vooralsnog zouden houden bij het bedrag van € 103 waarmee
de premie wordt verlaagd om het CAK-traject dan in 2009 met een volledig afgebakende groep in te gaan. Dat had gekund, omdat de inkomensvoordelen
voor de chronisch zieken en gehandicapten dan toch waren neergekomen op€ 100
vergeleken met de huidige situatie. Wij hadden dan een perfecte rechtsgelijkheid
gehad, want voor iedereen was de premie met€ 103 naar beneden gegaan.
Toen stonden wij voor de afweging om de groep die ook recht heeft op de aanvulling
van € 47, voor 2008 zo veel mogelijk te definiëren of dat niet
te doen. Uiteindelijk heb ik daar wel voor gekozen. Dat kun je rechtsongelijkheid
noemen, omdat je bepaalde groepen niet meeneemt, maar in begunstigende zin
gaan wij zo ver mogelijk met het verstrekken van die € 47. Dat er
bepaalde groepen buiten vallen die wij in 2009 wel kunnen meenemen, nemen
wij in zekere zin als keerzijde van die strategie mee. De rechtsgelijkheid
was perfect gediend geweest als wij het gelaten hadden bij die € 103.
Nu nemen wij de overigen voor 80% en misschien wel meer mee via de
FKG's en de AWBZ-instellingen. Natuurlijk is het zo dat een kleine categorie
nog niet wordt gevangen in deze definitie en de bestanden die wij hebben.
Dat repareren wij in 2009. Ik zeg de heer Putters en de andere ondertekenaars
van de motie gaarne toe dat er als het even kan ook voor 2008 aanvulling plaatsvindt
met de DKG's. Ik ga daar serieus naar kijken. Criteria daarbij zijn rechtsongelijkheid
en vooral de uitvoerbaarheid van een en ander. Als het ook maar even uitvoerbaar
is, doe ik het.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik weet niet of het kan, maar ik zou hierop graag commentaar horen van
de indieners van de motie. De minister sprak net over de AWBZ. In eerste termijn
hadden wij het over het punt met of zonder echtgenoot. Kan de minister hier
snel antwoord op geven?Minister Klink:In de AMvB wordt er daadwerkelijk verwezen naar de partner. Wij zullen
die verwijzing eruit halen. Wij hebben nu een peilmoment van langer dan een
half jaar en dan kom je ervoor in aanmerking. Wij zullen die AMvB dus herzien.De heer Klein Breteler (CDA):Ik roerde dit punt ook aan in de eerste termijn en raad de minister aan
om nog eens goed te kijken naar de memorie van antwoord. Daar staat het dan
verkeerd in.Minister Klink:Wij corrigeren onszelf op dit punt. Daarmee is in feite hetgeen in de
memorie van antwoord staat door mij hernomen.Ik onderstreep dat de kwaliteit en de inzichtelijkheid parallel moeten
lopen. Ik wil competentie op basis van kwaliteit en niet alleen competitie
op basis van doelmatigheid. Daarmee is in de kern gezegd wat daarmee werd
beoogd.Mevrouw Slagter sprak van overhaaste invoering. Het is een haastige invoering.
Overhaast doet echter veronderstellen dat er allerlei feilen in zitten en
daar wil ik afstand van nemen op grond van de volgende feiten. Ik herhaal
het nog maar even. Het is voor iedereen inzichtelijk dat het met € 103
naar beneden gaat. Ik heb mijn redenering gegeven ten aanzien van de € 47.
Ten aanzien van de uitvoering verwijs ik naar de heer Schouw, die sprak over
Actal. Dit heeft Actal gedaan op basis van de eerste voorstellen en op basis
van de ervaringen die men met de no-claim had. Vervolgens hebben wij vrij
precies in de memorie van antwoord aangegeven op welke punten hier in feite
sprake is van vereenvoudiging. Ik zal die punten niet allemaal herhalen, maar
ik ben ervan overtuigd dat dit wetsvoorstel qua administratieve lasten vrij
overzichtelijk en adequaat is.Ik zeg gaarne toe dat ik de Kamer zo spoedig mogelijk en mogelijk nog
voor het einde van het jaar een brief doe toekomen met de criteria op basis
waarvan wij gaan evalueren. Dit is naast de studie van volgend jaar over het
totaalbereik van het eigen risico en de bredere benadering die ik de heer
Putters heb toegezegd.Mevrouw Slagter en ik verschillen van mening over de tijdelijkheid van
de regeling, want ik denk niet dat het een tijdelijke regeling is. Ik denk
dat de regeling al in de basis tijdsbestendig zal zijn en dat wij die nader
gaan verfijnen en uitbouwen.Dan kom ik op het risicogedrag. Het is inderdaad zo dat wij een rekening
bij mensen neerleggen. Dat daar een debiteurenrisico uit voortvloeit, moge
ook duidelijk zijn. Het moge ook duidelijk zijn dat sommige mensen dat waarschijnlijk
niet zullen betalen. Voor wat betreft mijn inschattingen daarvan ben ik echter
minder somber dan mevrouw Slagter en de heer Thissen.De heer Van den Berg koos een andere benadering. Ik vind niet dat het
eigen risico en de benadering van zorgverzekeraars die proberen via een adequate
manier van zorg contracteren de kosten van de zorg te drukken, elkaar uitsluiten.
Sterker nog: de agenda is er de komende jaren met name op gericht om de contracteervrijheid
van zorgverzekeraars via maatstafconcurrentie, uitbreiding van het zogenaamde
vrije B-segment en de kwaliteitscriteria als het ware materieel in te vullen
met het oog op kostenreductie en kwaliteitsvergroting. Ik denk dat die twee
elkaar dus niet bijten. Wij zullen elkaar de komende jaren nog met enige regelmaat
treffen om te spreken over zorgaanbieders die contracteren op basis van doelmatigheid,
kosteneffectiviteit en kwaliteit. Veel van de bekostigingsveranderingen die
zich nu aftekenen, zijn met name daarop toegesneden. Al was het alleen maar
vanwege het integreren van de kapitaallasten in de tarieven. Dit traject loopt
op dit moment en snijdt nogal hevig in het zorgveld in.Vervolgens kom ik op de mogelijkheid om het eigen risico te herverzekeren.
Wij hebben op dit moment nog geen signalen dat werkgevers daar grootscheeps
mee bezig zijn. Mochten zij daartoe overgaan, dan betekent dit voor bedrijven
dat zij het eigen risico moeten afkopen of dekken voor een premie die bijna
kostendekkend is. Hier ben je bijna zeker van het feit dat de kosten daadwerkelijk
zullen worden gemaakt. Ik betwijfel daarom of het nu zo aantrekkelijk is voor
werkgevers. Het is wel zo dat gemeenten op dit moment voor met name minima
kijken in hoeverre men voor hen een contract kan afsluiten en dus tot herverzekering
kan overgaan.De heer Thissen sprak met enige verve over de inkomenseffecten. Ik memoreer
dat de zorgtoeslag, de kindertoeslag en de huurtoeslag zeer reële en
gerichte bijdragen vormen aan de inkomens van de mensen met een smalle beurs.
Ik vond het wel een mooie beeldspraak: er komt een belastingverhoging, maar
weet je wat, wij doen het niet, en vervolgens hebt u een voordeel. Zo werken
de zorgtoeslag en de kindertoeslag echter niet. Het deed mij een beetje denken
aan Yes, minister. Toen ging het over de reductie van het aantal ambtenaren.
Op papier was er een reductie voorzien van 5000 à 10.000
ambtenaren. Vervolgens gingen de plannen niet door. In de kranten werd daar
vervolgens goede sier mee gemaakt: er was enorm veel werkgelegenheid gecreëerd
bij het openbaar bestuur.De risicomijding schat ik anders in dan de heer Thissen. Dan kom ik op
het plafond van € 500 voor het vrijwillige eigen risico dat hij
noemde. Het is maar hoe je het bekijkt. Met cijfers kun je bijna alles aantonen.
De no-claimteruggave was € 255. Met € 500 eigen risico
erbij maakt dat € 755. € 500 vrijwillig eigen risico en € 150
verplicht eigen risico maakt € 650. Het plafond is dan weer € 105
lager. Zo kun je alles van verschillende kanten bekijken. Ik denk niet dat
de heer Thissen door mijn argumentatie is overtuigd, maar ik ben ook niet
overtuigd door die van hem op dit punt.De heer Schouw probeerde mijn betoogtrant bloot te leggen en gaf aan dat
wij het nu wel weten. Welnu, het is meer dan een strategie; het is ook een
overtuiging, namelijk dat je een verhaal en een lijn moet hebben voordat je
met een dergelijke wetsvoorstel naar buiten komt.Ik heb de heer Putters al gezegd dat wij met een nadere verkenning komen
van het eigen risico en van de wijze waarop dit in ons stelsel zal kunnen
functioneren. De punten die hij heeft aangestipt zal ik daarin zeker meenemen.
Over de huisarts heb ik al gezegd dat ik er sterk aan hecht dat deze laagdrempelig
en toegankelijk is. Ik heb ook gezegd dat je preventie niet moet belasten
met een financiële drempel. Ik zal daarom ook de vraag meenemen welke
zorgvormen geëigend zijn voor het eigen risico en welke beperkte zorgvormen
eigenlijk niet. Ik wil in dat stelsel een systematiek aanbrengen voor de komende
jaren. Op die basis wil ik de zaak doordenken. De eigen bijdrage in de ggz
zal ik daarin ook meenemen. Het wordt dus een integraal verhaal over het functioneren
van het eigen risico in ons zorgstelsel.De afbakening van de chronisch zieken vindt plaats in het licht van de
internationale context. De heer Putters verwees naar het negatieve advies
van Actal. In de memorie van toelichting hebben wij aangegeven op welke punten
de administratieve lasten een stuk minder zijn dan Actal aanvankelijk heeft
aangegeven. Ik noem ze nog even snel op. De ICT-systemen van de zorgverzekeraars
zijn ingesteld op het eigen risico. De Zorgverzekeringswet bood al de keuze
voor een eigen risico. Als wij een eigen risico verplicht opleggen, hoeven
de systemen niet te worden aangepast. De gekozen vorm van compensatie is voor
de zorgverzekeraars het minst belastend, omdat men over de benodigde bestanden
beschikt. Deze bestanden gaan naar het CAK, dat welhaast volautomatisch de
compensatie van € 47 toekent.Het verplichte eigen risico geldt voor elke verzekerde van 18 jaar en
ouder. Zorgverzekeraars hoeven daarom geen onderscheid te maken in hun verzekerdenbestand.
Dat zou anders zijn geweest als wij hen van het eigen risico hadden uitgezonderd.
Dan hadden wij die complexiteit wel gehad. Voor de burger zijn de lasten nog
beperkter, omdat hij voor de compensatie geen enkele handeling hoeft te verrichten.
Hij hoeft geen formulieren in te vullen. De compensatie wordt automatisch
op zijn rekening bijgeschreven. Als hij het idee heeft dat hij niet wordt
meegenomen op basis van de FKG's kan hij wel terecht bij de verzekeraar.De afbakening van de groep chronisch zieken en gehandicapten die in aanmerking
komen voor compensatie is op zich genomen niet onduidelijk. Onvolledig is
iets anders dan onduidelijk. De onvolledigheid gaan wij volgend jaar opheffen.
Actal heeft overigens geen nieuw advies uitgebracht, maar deze argumenten
zijn naar onze stellige overtuiging zo overtuigend, dat daaruit een positief
oordeel zou zijn voortgevloeid.Tegen de heer Klein Breteler zeg ik dat wij in 2008 een kortere remweg
hebben en dan is de werking misschien hier en daar ook wat effectiever, maar
pas in 2009 bereiken wij de percentages die er door de heer Van der Vlies
bij amendement zijn ingebracht.Over de evaluatie en de rol van de Eerste Kamer kan ik op dit moment niet
zoveel zeggen, maar ik kan mij voorstellen dat een en ander bij een beleidsdebat
naar aanleiding van de begroting terugkomt en dat wij er dan iets uitvoeriger
over kunnen spreken. Ik zeg wel toe dat wat hierover aan de Tweede Kamer wordt
gemeld, natuurlijk ook naar de Eerste Kamer zal worden gestuurd. Op verzoek
van de heer Putters zal ik in de breedte naar het eigen risico kijken, en
dat gaat sowieso naar de Eerste Kamer, want dat is een verzoek van de Eerste
Kamer.Er is gezegd dat het zwaartepunt is verschoven naar inkomensreparatie.
Dat was een belangrijke motor voor dit wetsvoorstel. Het feit dat wij het
eigen risico in stand lieten en niet alleen hebben gekozen voor het afschaffen
van de no-claim geeft ook aan dat wij de remweg wel degelijk van belang vinden.
Wij zullen nadere verkenningen doen naar de eigen bijdrage, tegen de achtergrond
van de inkomensafhankelijkheid, die wellicht ook een rol kan spelen.Wanneer is dit wetsvoorstel een succes? Ik denk dat dit het geval is als
de solidariteit tussen gezond en ziek daadwerkelijk van de grond komt. Ik
ben ervan overtuigd dat dit zal gebeuren. De remweg zullen wij meenemen bij
de toegezegde evaluatie.Daarmee heb ik de vragen van de Kamer beantwoord.De heer Putters (PvdA):De minister weet hoe wij de motie wegen en waarom wij deze hebben ingediend.
Gelet op de intentie die spreekt uit de reactie van de minister op de motie
zullen wij in de fractie een afweging maken. Ik heb de minister heel duidelijk
horen zeggen dat hij de intenties deelt. Ik heb gezegd dat het formele ongelijkheidsargument
niet één op één het argument kan zijn om een en
ander niet te doen. Hij heeft mij toegezegd, te bezien of hij daarmee soepel
kan omgaan. Dat vind ik heel belangrijk. Mijn fractie zal afwegen hoe zij
het antwoord van de minister moet beoordelen. Volgende week zal ik dat in
een stemverklaring meedelen.De heer Schouw (D66):De minister zegt dat invoering in 2008 niet uitvoerbaar is, omdat er eerst
iets moet worden bestudeerd. Dat kan in 2008, en dan wordt de maatregel zo
snel mogelijk na de bestudering ingevoerd. Zie ik dat goed? Is het zo dat
de minister de strekking van de motie gewoon overneemt, als de maatregel na
grondige bestudering kan worden ingevoerd?Minister Klink:Ja, maar wel met één aanvulling die u zeer serieus moet
nemen. Ook in de Tweede Kamer speelde de vraag in welke mate onze definitie
dekkend is voor de groep. Die speelt hier opnieuw. De Eerste Kamer heeft de
AWBZ-instellingen erbij gevoegd. Als ik maar enige kans zie om al voor 2008
de DKG's in te voegen in dit geheel, zal ik dat niet nalaten.
Ik ga daar goed naar kijken.Ik wil ook nog iets zeggen over de opmerkingen van de heer Klein Breteler
naar aanleiding van de motie. Het kan zijn dat blijkt dat bepaalde personen
niet in de categorieën te vatten zijn en toch op basis van onder ander
ziektebeeld en ziektelast moeten worden aangemerkt als mensen met meerjarige
onvermijdelijke zorglasten en de kosten die daaruit voortvloeien. Als dat
het geval is, is mijn intentie om er alles aan te doen om een soort vangnet,
bijvoorbeeld in de Wmo, te creëren zodat de regeling in elk geval toereikend
wordt. Ik vind dat ook van belang.Ik vind zelf namelijk dat ik op langere termijn niet verder kan gaan met
het eigen risico, bijvoorbeeld met uitbreiding daarvan, als deze groep niet
is gevrijwaard van kosten. Het invoegen van de DKG's in 2009 lukt sowieso.
Ik ga bekijken of dit ook al mogelijk is in 2008. Op langere termijn spelen
die hiaten die dan eventueel in de afbakening zitten een rol. Zo versta ik
deze motie en zo zal ik deze meenemen in het nader overleg in het kabinet.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Begrijp ik goed dat u zegt dat het in 2008 mogelijk niet lukt maar in
2009 wel?Minister Klink:Ja, er is mij gevraagd om voor 1 april 2008 met deze afbakening te
komen. Wij zullen er alles aan doen om dit te realiseren. Voor 2009 moet het
sowieso gebeurd zijn, dat is volstrekt helder.De voorzitter:Ik dank de minister voor zijn reactie in tweede termijn.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De SP-fractie heeft in het College van Senioren vanmiddag reeds aangegeven
hoofdelijke stemming over het wetsvoorstel te wensen.Ik stel voor, de stemming over het wetsvoorstel en over de motie volgende
week te doen plaatsvinden.Daartoe wordt besloten.Sluiting 22.25 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-180-223.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl