Voortzetting van de behandeling van:het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (23029, R1461)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 3191-3202

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-02-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 50, pagina 3191-3202

21-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23029Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het verslag van een algemeen overleg over gelegenheidsarbeid, te weten:de motie-Van der Linden over een algehele vier-wekenregeling voor seizoenarbeid (24026, nr. 4)Pagina 3183-3184
Behandeling wetsvoorstel Regelen omtrent het ter beschikking stellen van organen (Wet op de orgaandonatie) (22358)Pagina 3204-3245
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 21 februari 1995)Pagina 3179-3182
Behandeling van wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht alsmede nadere aanpassing van een aantal wetten aan de Algemene wet bestuursrecht (Leemtewet Awb) (23780)Pagina 3202-3204
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 21 februari 1995)Pagina 3245-3246
50ste vergadering; 21 februari 1995Pagina 3179-3179
Voortzetting van de behandeling van:het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (23029, R1461)Pagina 3191-3202
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels terzake van de behandeling van klachten van cliënten van zorgaanbieders op het terrein van de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet klachtrecht cliënten zorgsector) (23040), en over: motie-Middel c.s. over afstemming tussen een aantal wetten op het gebied van de zorg (23040, nr. 18)Pagina 3182-3182
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van de brief over de voorgenomen bezuinigingen op het hoger onderwijs, te weten: de motie-Lansink over de voorgestelde verhoging van de collegegelden (23900-VIII, nr. 71); de motie-Rabbae over het afhankelijk stellen van collegegeldverhogingen van resultaten van het werkprogramma kwaliteit en studeerbaarheid (23900-VIII, nr. 72)Pagina 3182-3182
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van de stukken m.b.t. het vervolgingsbeleid inzake euthanasie, te weten: de motie-V.A.M. van der Burg over de voorgenomen herziening van het vervolgingsbeleid (23877, nr. 3); de motie-Schutte c.s. over de materiële betekenis van de wettelijke strafbedreiging (23877, nr. 4)Pagina 3183-3183
Behandeling verslag van een algemeen overleg over het huurprijsbeleid 1995Pagina 3184-3191

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: 
 
 het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap
(23029, R1461).
 
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 16 februari 1995.)
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! De mondelinge inbreng in eerste termijn van de Kamer vorige
week op deze Rijkswet op het Nederlanderschap heeft mijns inziens in ieder
geval duidelijk gemaakt dat het wetsvoorstel enerzijds steun krijgt doch dat
er aan de andere kant ook over een wezenlijk onderdeel van het voorstel, de
dubbele nationaliteit, hier en daar verschil van mening is en er in ieder
geval wat nuances zijn.
 
 Het wetsvoorstel heeft een lange voorgeschiedenis en uw Kamer heeft daarover
ook gesproken. Een discussie die meer ging over het kiesrecht voor vreemdelingen,
was mede aanleiding voor de toenmalige minister van Justitie, mede namens
de collega's van Binnenlandse Zaken van het kabinet van CDA en PvdA, om te
komen met de notitie Meervoudige nationaliteit van 31 mei 1991. In die notitie
werd verwezen naar het fungerend regeerakkoord voor het kabinet van CDA en
PvdA, naar de regeringsreactie op het WRR-rapport, naar de toelichting op
de begroting van Justitie en naar het beleidsplan "Recht in beweging".
 
 Het toenmalig kabinet achtte de verkrijging van de Nederlandse nationaliteit
door naturalisatie passend in het proces van voortschrijdende participatie
en integratie in de Nederlandse samenleving en het huidige kabinet denkt daar
nog net zo over. In de afgelopen week is tijdens het debat hierover door de
overgrote meerderheid van deze Kamer nog eens duidelijk bevestigd dat naturalisatie
een goede stap is in het proces van integratie. Het is goed om dat nog eens
duidelijk vast te stellen, omdat anders wellicht die duidelijke stellingname
van de overgrote meerderheid van uw Kamer wellicht ondergesneeuwd zou kunnen
raken onder de discussie over de dubbele nationaliteit. De overgrote meerderheid
van deze Kamer vindt naturalisatie in het kader van integratie een goede stap.
Over de dubbele nationaliteit bestaan, zoals ik al zei, wel verschillen.
 
 In de notitie van 1991 over die meervoudige nationaliteit werd meegedeeld
dat in artikel 9 van de Rijkswet op het Nederlanderschap, de opgenomen bepaling
dat bij het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit door naturalisatie
afstand moet worden gedaan van de oude nationaliteit, zou komen te vervallen.
Daarop is bij de parlementaire behandeling in oktober 1991 de motie-Soutendijk-van
Appeldoorn/Apostolou aan de orde geweest en door de Kamer aangenomen. Hoe
men ook over de interpretatie van die motie kan denken – daarover is
vorige week het een en ander gezegd – voor mij is een aantal zaken heel
helder. Dat is in de eerste plaats dat versoepeling van de afstandseis wettelijk
moest worden geregeld. Dat was uitdrukkelijk in de motie opgedragen. In de
tweede plaats moet er sprake zijn van een individueel keuzemoment "niet per
definitie leidend tot meervoudige nationaliteit", aldus de motie. Dat betekent
geen automatisme. In de derde plaats werd in die behandeling en in die motie
geaccentueerd dat er van zorgvuldige voorlichting aan de betrokkene sprake
zou moeten zijn. Dat alles is verwerkt in de circulaire van mijn voorganger,
staatssecretaris Kosto, van 20 december 1991 die op 1 januari 1992 in werking
is getreden. In die circulaire is inderdaad vooruitgelopen op een wettelijke
regeling door het laten vervallen van die afstandseis, overigens via accentuering
van die individuele keuze bij de individuele aanvrage. Dat laatste wil ik
uitdrukkelijk onderstrepen. Ik meende dat de heer Apostolou daar ook aan refereerde.
In de staat van inlichtingen die bij de procedure wordt gehanteerd, staat
een aantal heel concrete vragen daarover aan de betrokkene die een verzoek
tot naturalisatie indient, zoals: Bent u op de hoogte van de gevolgen van
uw eigen nationaliteit? Kent u de voor- en nadelen als u meer dan een nationaliteit
houdt? Wilt u gelet op die voor- en nadelen die aanvrage doorzetten?
 
 In de praktijk van de afgelopen jaren, van 1992 t/m 1994, is een totaal
van 111.924, dus bijna 112.000, mensen genaturaliseerd. Daarin
is wel degelijk invulling gegeven aan dat individuele keuzemoment. Ik wil
straks graag terugkomen op de vraag of je daaraan een nog duidelijker invulling
zou kunnen geven.
 
 Alvorens ik inga op de verschillende vragen, wil ik iets zeggen over enkele
algemene lijnen van het debat van vorige week waarbij vele leden aan het woord
zijn geweest. Vele woordvoerders hebben commentaar geleverd in verband met
het feit dat de bestaande praktijk drie jaar heeft geduurd en dat daarbij,
met instemming van de Kamer, zonder wettelijke regeling is gewerkt. De heer
Korthals zei: we worden geregeerd bij motie. Ik begrijp zijn redenering. Enerzijds
ben ik blij dat in de afgelopen jaren voor veel mensen – ik sprak over
112.000 mensen – de hoge drempel voor naturalisatie is weggenomen. Anderzijds
vind ik dat wanneer een periode van meer dan drie jaar nodig is om tot wetgeving
te komen, dat niet echt fraai is. Voor het feit dat deze termijn nodig was,
is natuurlijk een verklaring te geven. De leden weten hoe die verklaring luidt.
We hebben bovendien te maken met het feit dat het hier om een rijkswet gaat.
Het is echter goed te erkennen, dat wij in de toekomst moeten proberen de
wetgeving dichter bij de praktijk te brengen.
 
 De heren Schutte, Korthals en anderen hebben gezegd, dat wezenlijk waarde
moet worden gehecht aan onze nationaliteit. Hiermee zeg ik niet dat andere
kamerleden met dit onderwerp slordig zijn omgesprongen. De heer Schutte zei:
je mag niet te gemakkelijk voorbijgaan aan de diepgang van het begrip nationaliteit.
Dat ben ik met hem eens. Daarom vind ik het noodzakelijk dat bij de gehele
naturalisatieprocedure, ook als die wettelijk is geregeld is, met grote zorgvuldigheid
gewerkt wordt. Ook in de afgelopen periode heeft men dat gedaan. Die zorgvuldigheid
hoort echter gewaarborgd te worden. Dat past naar mijn mening bij het duidelijke
begrip nationaliteit en bij de weging daarvan.
 
 Wij moeten ook duidelijker stellen, dat het een goede zaak is als de mensen
werkelijk afstand willen doen van een nationaliteit als zij daartoe in de
gelegenheid zijn en als zij geen echte reden hebben om een andere keus te
maken. Wij moeten ook erkennen dat het hebben van één nationaliteit
grote voordelen heeft.
 
 Gelet op de uitspraken van de heer Korthals, moet ik constateren dat de
VVD zeer consistent is geweest. De heer Korthals heeft zich van meet af aan
verzet tegen de mogelijkheid van het hebben van een dubbele nationaliteit.
Een paar zaken wil ik in dit verband nog noemen.
 
 Ik begrijp het standpunt van de geachte afgevaardigde. Hij vindt dat als
werkelijk van een nationaliteit afstand gedaan kan worden, het hebben van
één nationaliteit wellicht de voorkeur verdient. Het is echter
ook bekend, dat voor velen de echte keus tussen een enkelvoudige of een meervoudige
nationaliteit niet bestaat. Dat kan het gevolg zijn van het feit dat men komt
uit een land waar het afstand doen van de nationaliteit eenvoudig niet mogelijk
is. Denkt u maar aan landen als Algerije, Griekenland, Iran, Marokko en Tunesië.
Het is ook mogelijk dat men uit een land komt waar men bij aanvaarding de
andere nationaliteit van rechtswege verliest. In dat verband noem ik China,
Ethiopië, Eritrea en Suriname. Daarnaast hebben wij nog te maken met
het feit dat naturalisatie niet de enige oorzaak hoeft te zijn van het hebben
van een dubbele nationaliteit. Die dubbele nationaliteit kan ook ontstaan –
en dat komt vaker voor – als kinderen geboren worden uit nationaliteitsrechtelijk
gezien gemengde huwelijken of door het samenvallen van de beginselen van het
ius soli en het ius sanguinis. In dit verband wil ik een voorbeeld geven.
 
 Als in de Verenigde Staten een kind uit Nederlandse ouders geboren wordt,
heeft dat kind een dubbele nationaliteit. Op grond van de Amerikaanse wet
heeft het kind namelijk de Amerikaanse nationaliteit, het ius soli. Op grond
van het Nederlandse recht krijgt het op grond van zijn afstamming de Nederlandse
nationaliteit. Het heeft dan automatisch een dubbele nationaliteit.
 
 Vervolgens wil ik nog op andere argumenten wijzen en daarbij denk ik aan
de wereld van de verdragen. Het Verdrag van Straatsburg is van 1963 en dus
ruim 30 jaar oud. Intussen is de wereld letterlijk en figuurlijk zeer in beweging
geweest. Daarom is ook het tweede protocol tot stand gekomen. De heer Schutte
vroeg wat de stand van zaken is in verband met dat tweede protocol. Straks
zal ik nog op die vraag ingaan. Een feit is dat daarmee een beweging op gang
is gekomen met als doel een vereenvoudiging voor het hebben van een dubbele
nationaliteit. Op dit punt zijn er op dit moment weer besprekingen gaande
in de permanente commissie van de Raad van Europa over de mogelijkheden van
een eventueel nieuw verdrag. Ik herinner mij dat de heer Korthals zei: daarover
zijn ambtelijke besprekingen gaande, maar wordt dat ook nog bestuurlijk gevolgd,
wordt daar gestuurd? Het is duidelijk dat die ambtelijke besprekingen plaatsvinden
onder de verantwoordelijkheid van de regering. Wellicht is het goed om een
tussenrapportage te vragen, opdat u op de hoogte wordt gehouden van de vorderingen
van die besprekingen.
 
 Ik wil met deze algemene punten zeggen dat ik de oproep van uw Kamer tot
zorgvuldigheid heb verstaan en dat ik de noodzaak daarvan volstrekt deel.
Ik vind met bijna alle sprekers het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit
door naturalisatie een echt belangrijk en zwaarwichtig moment. Derhalve vind
ik dat er grote zorgvuldigheid moet worden betracht en dat er een waarborg
moet zijn voor dat expliciete keuzemoment. Het mag dus geen automatisme zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris zegt het nu in algemene bewoordingen.
Ik neem aan dat zij dat wil concretiseren, bijvoorbeeld aan de hand van de
gerealiseerde cijfers sinds de circulaire in 1991 verscheen. Wij hebben van
de zijde van het Inspraakorgaan Turken de cijfers gekregen van het aantal
genaturaliseerde Turken in die jaren. Dan zie je dat er in 1990 sprake was
van 1950 naturalisaties en in 1994 van 26.000. Dat heeft ongetwijfeld te maken
met de praktijk in Turkije. Vindt de staatssecretaris dat die cijfers wijzen
op een zorgvuldige toetsing? Of betekent zorgvuldigheid in deze situatie naar
haar mening dat, als iemand bijvoorbeeld een beroep doet op moeilijkheden
in de sfeer van het erfrecht – dat speelt in Turkije – dit op
zichzelf al voldoende is om de hoofdregel te laten passeren?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! De heer Schutte vraagt terecht om een aantal
cijfers. Ik kom er straks nog op terug. De aantallen zijn inderdaad in sterke
mate gestegen. Ik wees al op de staat van inlichtingen, de vragen die daarover
heel concreet worden gesteld. Ik vind dan ook dat dit niet wegneemt dat er
van zorgvuldigheid sprake moet zijn. Daarvan is in de afgelopen periode ook
sprake geweest. Het is niet voor niets dat wij grote achterstanden hebben
gehad; ik kom ook daarop nog terug. Enerzijds zijn de aantallen gestegen,
anderzijds moest een uitdrukkelijke individuele behandeling aan de orde zijn.
Ik heb een voorkeur voor enkelvoudige nationaliteit, maar dit wetsvoorstel
strekt er nu juist toe om de mogelijkheid te creëren of liever gezegd
wettelijk vast te leggen om die te hoge drempel voor een aantal mensen op
weg naar het Nederlands staatsburgerschap te slechten. Ik meen ook dat de
vraag om de Nederlandse nationaliteit een dubbel belang dient. Het gaat niet
alleen om het belang van de betrokken indiener van dat verzoek. Er is ook
het algemeen belang, dat zo weinig mogelijk vreemdelingen die zich duurzaam
in onze Nederlandse samenleving bevinden een rechtspositie hebben die ongelijk
is aan die van Nederlanders.
 
 Ik wil graag zo goed mogelijk ingaan op een aantal vragen van uw Kamer
en vervolgens reageren op de onderscheiden amendementen.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Voorzitter! Heeft de staatssecretaris een registratie bijgehouden vanaf
1991 van het aantal mensen dat gevraagd heeft om Nederlander te worden en
bovendien het aantal dat vrijwillig afstand heeft gedaan van de oude nationaliteit?
Of kent zij die cijfers niet?
 
 
 
 
 Voorzitter: Zijlstra
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Ik heb die cijfers op dit moment niet ter beschikking. Ik
meen dat ze er niet zijn, maar ik zal er voor alle zekerheid naar informeren.
Als ze er zijn, zal ik ze u zeker doen toekomen.
 
 Er zijn vele vragen gesteld door uw Kamer. De heer Dittrich heeft als
eerste gesproken over een aantal onderdelen van artikel 8: het moeten beschikken
over voldoende kennis van de Nederlandse taal en het maatschappelijk verkeer.
Hij heeft gevraagd: hoe zit dat eigenlijk, er was toch een onderzoek gevraagd?
Dat onderzoek is inderdaad gevraagd aan de stichting Centrum voor volwasseneneducatie.
Aan deze stichting is opdracht gegeven om te komen tot een objectieve inburgeringstoets,
met de nadruk op "objectieve". Wij verwachten dat dat advies in mei op tafel
zal liggen. Wij zullen met elkaar een datum moeten afspreken voor de toepassing.
Ik denk dat wij gelijktijdig met de inwerkingtreding van de gewijzigde wet
de objectieve inburgeringstoets van toepassing kunnen verklaren.
 
 Deze toets gaat vooral over het taalvereiste. Het kunnen lezen en schrijven
maakt er op dit moment geen onderdeel van uit. De rijkswet schrijft voor dat
men moet zijn ingeburgerd, dat wil zeggen zich in de Nederlandse samenleving
hebben doen opnemen en het Nederlands voldoende beheersen om zelfredzaam te
zijn. Daarvoor is in mijn ogen mondelinge taalvaardigheid voldoende.
 
 In de toets zal, zoals ook door het CDA verzocht, ook getoetst worden
op kennis van de Nederlandse samenleving en staatsinrichting. De vraag is
gesteld of dit geen te hoge barrière is. Veel Nederlanders dragen daar
ook geen kennis van, zo wordt verondersteld. Ik wil op dit punt geruststellende
woorden spreken. Het ligt in de bedoeling, de toets op twee groepen uit te
testen. Allereerst op een groep lageropgeleide Nederlanders. Op deze wijze
wil men beoordelen of de vragen op het terrein van de staatsinrichting en
de maatschappelijke oriëntatie niet te moeilijk zijn. Verder zal de toets
ook worden uitgetest op een representatieve groep allochtonen.
 
 Is hierbij een soort beroepsmogelijkheid aanwezig? Ik denk dat deze vraag
wat te vroeg gekomen is. De inburgeringstoets is een standaardtoets, die in
het hele land op uniforme wijze wordt afgenomen in een gesprek met een onderwijskundige.
Wij proberen daarmee willekeur in de beoordeling te voorkomen. In de ontwikkeling
wordt gedacht aan de mogelijkheid van beroep, niet zozeer bij de IND alswel
bij de instelling van volwasseneneducatie waar de toets is afgelegd. Wij zullen
dat in de procedure meenemen.
 
 De heer Rabbae heeft de eis van kennis van de staatsinrichting te hoog
genoemd. Ik vraag hem, het resultaat van de tests met de toets af te wachten.
De toets zal de Kamer overigens worden toegestuurd. Het taalniveau in het
gesprek zal worden getoetst aan de hand van vragen over de Nederlandse samenleving.
Daarbij zal worden aangesloten bij kennis van die samenleving. Te denken valt
aan vragen over de rechten die men krijgt, bijvoorbeeld het kiesrecht, alsmede
aan vragen over het functioneren van de samenleving. Hoe zit een gemeentehuis
in elkaar? Welke functies zijn er? Hoe bereik je een arbeidsbureau? Het gaat
om zaken die van praktisch belang voor de mensen zijn. Verder zullen zaken
aan de orde komen als de leerplicht en de positie van de vrouw. Ik kan het
mij voorstellen dat ik op het moment dat de toets op tafel ligt met de LAO
van gedachten zal wisselen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De staatssecretaris spreekt over de positie van de vrouw. Hoe staat zij
tegenover de geconstateerde achterstandspositie en de moeilijkheden die juist
dit punt bij naturalisatie kunnen optreden? Het is bijvoorbeeld mogelijk dat
de man wel, maar de vrouw niet genaturaliseerd kan worden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ik wil het onderzoek graag afwachten. In de toets wordt het een en ander
aan de orde gesteld over de positie van de vrouw in de Nederlandse cultuur.
Het lijkt mij goed om daarover naar aanleiding van de toets nog eens te praten,
graag nadat de test op beide genoemde groepen heeft plaatsgevonden.
 
 De heer Dittrich vroeg nog naar de relatie tussen het inburgeringstraject
en de inburgeringstoets. Het inburgeringstraject slaat speciaal op de nieuwkomers.
Het start eigenlijk al op het moment van binnenkomst, als men tenminste een
redelijke zekerheid heeft dat men hier kan blijven. In zo'n traject kan de
betrokken vreemdeling deelnemen aan basiseducatie en volwasseneneducatie.
Dat is erop gericht om zo goed mogelijke kansen op de arbeidsmarkt te krijgen.
Naturalisatie is pas na vijf jaar aan de orde. Als iemand dan al dat hele
inburgeringstraject heeft doorlopen, zal hij in de naturalisatieprocedure
natuurlijk niet opnieuw de inburgeringstoets behoeven af te leggen. Het niveau
van de inburgeringstoets ligt op het laagste niveau van taalvaardigheid
dat ook in het inburgeringstraject wordt aangeboden. In het regulier onderwijs
uit het inburgeringstraject – de basiseducatie en de volwasseneneducatie –
wordt ook aandacht besteed aan de lees- en schrijfvaardigheid. Dat gaat duidelijk
wat verder dan bij de inburgeringstoets.
 
 Op dit moment wordt de taalkennis nog per gemeente beoordeeld. In dat
kader is gevraagd naar de lange wachtlijsten voor cursussen Nederlands en
maatschappijleer. Bij schrijnende gevallen of duidelijke tekortkomingen op
dit punt ten aanzien van mensen die voor naturalisatie in aanmerking willen
komen, komt artikel 10 in beeld. Dat artikel is er juist voor bestemd om rekening
te kunnen houden met dit soort bijzondere omstandigheden.
 
 Verder wil ik een toelichting geven over de aantallen in behandeling zijnde
naturalisaties en de achterstanden die daarbij zijn ontstaan. Ik heb daarover
recent het een en ander aan de Kamer doen toekomen. De oorzaken voor deze
achterstanden liggen nogal voor de hand. Het aantal aanvragen is immers geweldig
toegenomen. In 1988 lag het totaalaantal aanvragen voor naturalisatie op 7861.
In 1994 zijn er ongeveer 50.000. In zes jaar is dus sprake van een gigantische
stijging, maar dat komt ook door de versoepeling van de afgelopen drie jaar.
Met de behoorlijk gecompliceerde procedure die daaraan ten grondslag ligt,
heeft dat tot achterstanden geleid. Ik heb de Kamer daarover een brief geschreven
op 5 december 1994.
 
 Nog recent, op 14 februari, is de Kamer op dat punt een aantal maatregelen
doorgegeven. Ik noem de task force die bij de Immigratie- en naturalisatiedienst
is ingesteld om de achterstanden in te halen en de voorraden op dat punt tot
de normale werkvoorraad terug te brengen. Ik heb daarbij de Kamer bericht
dat de in 1994 beproefde procedure, waarin het verzoek voor een groot deel
wordt behandeld door de gemeente, per 1 januari 1996 landelijk kan worden
ingevuld. Ik heb de Kamer een brief gestuurd over het pilotproject. Dat is
een geslaagd project waarover alle betrokkenen tevreden zijn. Derhalve kon
worden geconcludeerd dat wij deze methode nader kunnen gaan toepassen.
 
 De heer Dittrich heeft, met anderen, een aantal vragen gesteld over de
voorstellen inzake artikel 15. Ik zal die vragen gecombineerd behandelen.
De voorstellen met betrekking tot artikel 15 hebben tot doel geen automatisme
te brengen in het verlies van Nederlanderschap, dus de keerzijde van de medaille
van de naturalisatie, bij de vrijwillige verkrijging van een vreemde nationaliteit
of het langdurig bezit van een vreemde nationaliteit naast het Nederlanderschap.
Hoeveel Nederlanders in het buitenland woonachtig zijn, is niet exact bekend.
Enige jaren geleden is namelijk de registratie van Nederlanders bij de Nederlandse
vertegenwoordigingen in het buitenland afgeschaft. Wel kan er op basis van
de bij ambassades en consulaten aanwezige gegevens van worden uitgegaan, dat
het ongeveer 600.000 Nederlanders betreft. Van deze groep hebben in het totaal
21.881 in het buitenland wonenden zich laten registreren voor deelname aan
de in mei 1994 gehouden Tweede-Kamerverkiezingen. Dat is één
zo'n graadmeter.
 
 Het aantal in het buitenland wonende bipatride Nederlanders dat voldoet
of sinds 1 januari voldaan heeft aan de vereisten uit artikel 15, lid c, is
ook niet exact bekend. Daarvan wordt geen registratie bijgehouden. Uit de
vele vragen die de afgelopen jaren zijn gesteld door de in het buitenland
wonende Nederlanders en uit de ontvangen reacties van deze groep kan worden
afgeleid dat het hier om enkele tienduizenden personen zou gaan. Het ligt
voor de hand dat de meeste gevallen zich voordoen in de emigratielanden Australië,
Canada, Nieuw-Zeeland, Verenigde Staten en Zuid-Afrika.
 
 De voorgestelde verliesregeling voor artikel 15 gaat ervan uit dat de
bipatride Nederlander die na meerderjarigheid meer dan tien aaneengesloten
jaren in het buitenland verblijft, zijn Nederlanderschap verliest indien hij
geen duidelijk signaal gegeven heeft, dat te willen behouden. Dat signaal
kan door het aanvragen van een Nederlands reisdocument of een verklaring dat
men het Nederlanderschap wil behouden vrij gemakkelijk gegeven worden. Vanaf
het moment van verstrekking van het reisdocument of van genoemde verklaring
gaat een nieuwe termijn van tien jaar in. Wij hebben gekozen voor het moment
van de verstrekking van het reisdocument of die verklaring omdat de verstrekking
van officiële documenten precies het moment weergeeft waarop de betrokken
persoon aan de vereisten in de Nederlandse wet heeft voldaan. Omdat die datum
op het document vermeld staat, kan er bij de betrokken personen geen misverstand
bestaan over de begindatum van de termijn van tien jaar. De consulaire medewerkers
op de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland zijn toegerust om
de afgifte van reisdocumenten binnen de door de Paspoortwet gestelde termijn
van twee maanden te realiseren. Als bovendien de geldigheidsduur van een paspoort
in acht wordt genomen, kan niet worden gesteld dat Nederlanders de dupe kunnen
worden van het niet tijdig afgeven van een paspoort. Ik wijs erop dat het
voorstel bedoelt bipatride Nederlanders in het buitenland hun Nederlanderschap
te laten behouden als zij een band, van welke aard ook – maatschappelijk,
cultureel, emotioneel – met Nederland hebben.
 
 Personen die het aangaat zijn heel goed op de hoogte van de wijzigingen
die hen betreffen. Er is in de afgelopen periode goede voorlichting gegeven
via allerlei Nederlandse verenigingen, via Radio Nederland Wereldomroep, via
folders die op de ambassades en consulaten lagen. Ik meen te kunnen zeggen
dat er niet zoveel mensen nog niet op de hoogte zijn van de wijzigingen in
de rijkswet. Als zij helemaal niet op de hoogte zijn, hebben zij totaal geen
contact onderhouden met de Nederlandse ambassade en hebben zij ook geen kennis
genomen van allerlei publikaties erover. Kortom, dan kan er nauwelijks gesproken
worden van een echte band met Nederland.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik heb de staatssecretaris in eerste termijn gevraagd om een cijfermatige
onderbouwing van deze kennis. Naar aanleiding van schriftelijke vragen van
de heren Apostolou en Dittrich heeft zij aangegeven dat er daadwerkelijk informatie
is verstrekt via allerlei kanalen. Ik heb de staatssecretaris toen gevraagd
of zij kan onderbouwen in hoeverre er met deze maatregelen werkelijk resultaat
is geboekt. Zojuist merkte zij op dat verondersteld kan worden dat mensen
die nu nog niet van de maatregelen op de hoogte zijn nauwelijks
een band met Nederland hebben. Graag krijg ik van haar een wat concreter beeld
van de kennis die er bij Nederlanders in het buitenland over dit onderwerp
bestaat.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Ik heb niet de cijfers voorhanden van het aantal mensen dat
om informatie heeft gevraagd. Wel heb ik van het ministerie van Buitenlandse
Zaken vernomen dat er voor 1 januari veelvuldig om informatie is gevraagd.
De ambassades en consulaten hebben gemeld dat er na die tijd nauwelijks meer
vragen zijn binnengekomen. Men heeft dus voor die tijd wel degelijk actief
geïnformeerd. Op de vraag hoe vaak er om informatie is gevraagd, kan
ik helaas geen antwoord geven.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Voorzitter! Ik heb toch goed begrepen dat er geen weging plaatsvindt van
de redenen waarom een Nederlander in het buitenland Nederlander wil blijven?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat heeft u goed begrepen.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Een Nederlander in het buitenland kan dus gewoon een formulier of een
verklaring aanvragen zonder dat er gesproken behoeft te worden om de redenen
waarom de aanvraag wordt ingediend.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Inderdaad. Er is actief voorlichting gegeven en er is gewezen op de mogelijkheden.
Het is aan de mensen zelf om de motieven te bepalen waarom men wil aanvragen.
 
 Voorzitter! De heer Dittrich heeft gevraagd in welke gevallen iemand die
buiten het Koninkrijk woont voor naturalisatie in aanmerking komt. Dat betreft
twee categorieën. Enerzijds oud-Nederlanders en anderzijds personen die
ten minste drie jaar gehuwd zijn met een Nederlander. Voor deze personen geldt
het vereiste van woonplaats in Nederland niet. Wel gelden de voorwaarden –
zie ook de artikelen 8 en 9 – van kennis van de Nederlandse taal en
geen bezwaar tegen het verblijf. Dit zijn dus de twee categorieën die
daarvoor in aanmerking komen. Zij komen alleen voor naturalisatie in aanmerking
wanneer zij niet wonen in het land waarvan zij de nationaliteit hebben. Alweer
moet ik helaas bekennen dat hierover geen cijfermatige gegevens beschikbaar
zijn. Ik kan mij voorstellen dat de Kamer die graag wil hebben, maar aangezien
ze niet beschikbaar zijn, kan ik ze niet geven.
 
 De heer Schutte sprak over de ontwikkelingen sinds de ondertekening van
het Verdrag van Straatsburg in 1963. Ruim 30 jaar later volgde het tweede
protocol. De heer Schutte gaf aan dat Frankrijk en Italië het protocol
wel hebben aanvaard en Denemarken en Duitsland niet, en vroeg zich af of Nederland
niet erg zijn eigen weg gaat. Wij zijn nagegaan waarom Denemarken en Duitsland
hebben gekozen voor de enkelvoudige nationaliteit. Zoals in dit debat ook
af en toe te horen was, bleek men te vrezen voor een soort verscheurde loyaliteit
bij een dubbel staatsburgerschap. Dit betekent niet dat wij, nu Nederland
die weg niet kiest, helemaal alleen staan. Ik meld dat Frankrijk, Italië,
het Verenigd Koninkrijk en Ierland ook de weg van de dubbele nationaliteit
kiezen.
 
 Het tweede protocol is nu door Italië geratificeerd. Frankrijk is
bijna zover. Nederland heeft kortgeleden ondertekend en vorige week is er
een blanco advies van de Raad van State binnengekomen, dat snel zal worden
doorgeleid. Er zijn natuurlijk ook enkele landen die de dubbele nationaliteit
wel zien zitten en die het tweede protocol niet hebben ondertekend –
ik noem het Verenigd Koninkrijk en Ierland – omdat zij ook geen partij
waren bij het Verdrag van Straatsburg. Het zijn echter wel landen die de dubbele
nationaliteit hebben en daar geen probleem in zien.
 
 De heer Dittrich vroeg of het niet logisch zou zijn, het verdrag op te
zeggen als verder wordt gegaan in een richting die steeds verder af komt van
dat verdrag uit 1963. Het wetsvoorstel zou volgens hem op gespannen voet staan
met het verdrag. Naar mijn mening zou het niet goed zijn als wij tot opzegging
van het verdrag zouden overgaan. De formele reden hiervoor is dat er niet
echt sprake is van spanning tussen het wetsvoorstel en het verdrag. Daarnaast
gaan wij materieel gezien verder met het tweede protocol, dat is gebaseerd
op voortzetting van het Verdrag van Straatsburg en waarbij de gedachte is
dat de integratie van langdurig in Nederland verblijvenden uitdrukkelijk in
het belang is van zowel de vreemdeling als de staat van verblijf. Ik zou bovendien
het verdrag ook niet graag opzeggen omdat dit ons wat grond onder de voeten
weghaalt om mee te blijven discussiëren over de ontwikkelingen die gaande
zijn. Ik sprak al over de permanente commissie die aan het discussiëren
is. Volgens mij is het goed dat Nederland zijn eigen inbreng in de lopende
ontwikkelingen blijft hebben. Ik herhaal maar even mijn toezegging aan de
heer Korthals, dat ik zal vragen om een tussentijds verslag over de bespreking.
Ik ben dus uitdrukkelijk geen voorstander van een voorstel tot opzegging van
het verdrag.
 
 De heer Schutte sprak over de meervoudige nationaliteit. Bij Nederlanders
die in het buitenland wonen en die de nationaliteit van hun gast aannemen,
is er sprake van een eenduidige keuze: men woont er zo lang en men maakt dan
de keuze die het verlies van het Nederlanderschap betekent. Het lijkt mij
goed, hierbij te bedenken dat erg veel oud-Nederlanders dit verlies eigenlijk
zeer betreuren. Hierbij spelen vaak emotionele overwegingen mee, maar die
zijn toch wel invoelbaar. Vaak is de keuze voor de andere nationaliteit, met
verlies van het Nederlanderschap, tot stand gekomen onder druk van een aantal
omstandigheden. Zo is in sommige landen het uitoefenen van bepaalde beroepen
of functies niet mogelijk als men de nationaliteit niet overneemt, bijvoorbeeld
een ambtelijke functie. Men kan ook in een land terecht zijn gekomen waarin
men pas gebruik kan maken van sociale-zekerheidsrechten als de nationaliteit
wordt overgenomen. Kortom, men heeft die keuze vaak gedaan onder druk van
de omstandigheden. Dat wil echter niet zeggen, dat men deze keuze niet tegen
een emotionele achtergrond of niet met grote moeite heeft gemaakt. Had men
een andere keuze gehad, dan hadden veel oud-Nederlanders dat Nederlanderschap
volgens mij graag behouden.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Maar geeft dit niet juist het verschil aan met de situatie waarin allochtonen
in Nederland kiezen voor de Nederlandse nationaliteit? Dat gebeurt immers
niet zozeer onder druk van de omstandigheden. Die keuze willen wij vrij maken.
Die keuze wil men dan doen, mits men vrij is de oude nationaliteit
te handhaven. In die zin is deze situatie niet helemaal spiegelbeeldig.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Niet helemaal, maar Nederlanders die nu een signaal geven, kunnen strakjes
hun nationaliteit behouden. Ik meen dat dit voor hen van grote waarde kan
zijn. Zij moeten zelf een signaal geven: daarover ben ik het met de heer Schutte
eens.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Dat zijn dan over het algemeen Nederlanders die min of meer tegen hun
zin een andere nationaliteit hebben gekregen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ja, dat is juist.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik heb brieven gekregen van Nederlanders in Canada. Als je in Canada ambtenaar
wilt worden, moet je de Canadese nationaliteit aannemen. Er zijn heel veel
Nederlanders die er moeite hebben, dat zij hun Nederlanderschap moeten opgeven
voor het aannemen van de Canadese nationaliteit. Zij zijn niet gedwongen om
die nationaliteit aan te nemen. Maar doen zij dat uit vrije wil, dan verliezen
zij hun Nederlanderschap en dat betreuren zij. In die zin is er wel een parallellie
met hetgeen wij hier bespreken. Het gaat ook daarbij om integratie.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Daaruit blijkt in ieder geval dat het moment waarop je van de eigen nationaliteit
afstand moet doen, emotioneel is. Dat geldt volgens mij voor erg veel mensen.
 
 Voorzitter! Ik ga graag ik op een aantal vragen van de heer Verhagen.
Zijn amendementen zal ik straks apart behandelen.
 
 De heer Verhagen heeft geduid op de schijnsamenlevingen. In artikel 8,
lid 4, is geregeld, dat een ongehuwde vreemdeling die ten minste drie jaar
met een ongehuwde Nederlander in dit Koninkrijk samenleeft in een duurzame
relatie anders dan het huwelijk, naturalisatie kan aanvragen. Die bepaling
ziet uiteraard niet op schijnsamenlevingen. De gemeenten moeten toetsen of
partners drie jaar aaneengesloten op hetzelfde adres hebben gewoond. Daarnaast
wordt bij de naturalisatie getoetst of betrokkenen over een verblijfstitel
beschikken en er geen bezwaar bestaat tegen hun voortgezet verblijf. Vreemdelingendiensten
controleren op dit punt en blijven hoe dan ook alert op schijnrelaties. Immers,
de betrokken vreemdeling zal als regel een vergunning tot verblijf hebben
op basis van de samenleving met een Nederlander. Is die samenleving niet reëel
of ontbonden, dan is daarmee de grondslag voor de verblijfsvergunning vervallen
en bestaat bezwaar tegen verblijf voor onbepaalde tijd en dus ook tegen naturalisatie.
Om die schijnrelaties nog effectiever te kunnen bestrijden, wordt in de tweede
tranche – daarop kom ik later nog terug – een regel van vernietiging
van de verlening van het Nederlanderschap in gevallen van fraude ingevoerd.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dat is helder. Sinds kort zijn echter juist extra maatregelen ingevoerd,
opdat de ambtenaar kan toetsen of er sprake is van een schijnhuwelijk. Zelfs
al wordt aan een samenlevingsvorm bijvoorbeeld een notarieel contract gekoppeld,
de notaris zal nooit de toets uitvoeren die de ambtenaar van de burgerlijke
stand wel kan uitvoeren.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat is volgens mij juist. Overigens gaan wij straks in een heel ander
verband nog in op allerlei vormen van samenleving. Ik meen inderdaad dat controle
bij een huwelijk iets makkelijker is dan bij een samenleving, die allerlei
vormen kan aannemen. Daarover ben ik het met de heer Verhagen eens.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Trekt de staatssecretaris daaruit de conclusie dat ter zake van naturalisatie
samenlevingsvormen anders dan een huwelijk voor de wet gelijkgesteld moeten
worden aan het huwelijk?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Kan de heer Verhagen dat herhalen?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 In dit wetsvoorstel wordt in artikel 8, lid 4a, voorgesteld om met betrekking
tot samenlevingsvormen dezelfde regel toe te passen als ten aanzien van huwelijken.
Dat voorstel is gebaseerd op de gedachte dat een samenlevingsvorm, niet zijnde
een huwelijk, voor de wet gelijkgesteld wordt, zoals wij dat bij andere zaken
ook doen. Als je dan constateert dat er voor de controle op schijnhuwelijken
veel betere mogelijkheden zijn, moet je dan toch op het standpunt blijven
staan dat een samenlevingsverband gelijk is aan een huwelijk? De controlemogelijkheden
om na te gaan of er sprake is van een schijnsamenleving zijn minder groot.
Moet je die rechtsgelijkheid dan toch zo ver doortrekken dat je voor lief
neemt dat er schijnsamenlevingen zijn die zullen leiden tot naturalisatie?
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Mag ik de heer Verhagen hierover een vraag stellen? Ik heb
altijd begrepen dat een criterium voor samenleven het duurzaam samen zijn
is van twee partners gedurende een bepaalde tijd. Op grond daarvan kan men
in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning op grond van de Vreemdelingenwet
dan wel voor naturalisatie. Daarbij gaat het niet om het gelijk stellen van
samenleven en van gehuwd zijn voor de wet. Dat is iets heel anders. In mei
zullen wij daarover met deze staatssecretaris van gedachten wisselen. Bij
deze wet gaat het erom te bewijzen dat het een duurzame relatie betreft op
basis waarvan men in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning dan wel
voor naturalisatie. Mijns inziens zijn dat twee verschillende zaken.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dat klopt. De staatssecretaris gaf echter toe dat de mogelijkheden voor
controle op een schijnhuwelijk iets gemakkelijker zijn dan de mogelijkheden
voor controle op een schijnsamenleving. Ik vraag daarom de staatssecretaris
of zij desondanks van mening is dat voor de Wet op het Nederlanderschap de
mogelijkheden voor naturalisatie voor een samenlevingsverband dezelfde moeten
zijn als voor een huwelijk.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Daaraan zijn wel dezelfde voorwaarden verbonden die in de wet geformuleerd
zijn, zoals de termijn van drie jaar. Er worden dus nogal wat eisen gesteld
waaraan ik vasthoud. Voor het overige zijn de mogelijkheden dezelfde.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Voorzitter! Ik ben heel benieuwd naar de bijdrage van het CDA aan de discussies
die wij in mei zullen hebben over samenlevingsvormen. Ik maak toch een
bepaalde tendens op bij het CDA om het huwelijk open te stellen voor andere
samenlevingsvormen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Die discussie wachten wij met spanning af.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Het CDA heeft uitvoerig gediscussieerd over samenlevingsvormen. De heer
Oostlander heeft daarover verschillende geschriften gepubliceerd. Ik zal deze
de heer Dittrich graag toezenden. Op het moment dat er sprake is van een duurzame
samenlevingsvorm behoort deze ook een bepaalde waardering te krijgen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Wij zien die discussie tegemoet.
 
 De heer Verhagen heeft gesproken over de problemen van de dubbele nationaliteit
die aan de orde zijn geweest bij het overleg van een Marokkaans-Nederlandse
ambtelijke commissie. Het verband met dit wetsvoorstel kan niet echt gelegd
worden. Er is inderdaad een gemengde ambtelijke commissie bijeen geweest op
20 januari om een aantal problemen te bestuderen die bestonden tussen het
ministerie van justitie in Marokko en het ministerie van Justitie in Nederland.
Deze bespreking was duidelijk toegespitst op problemen van familierechtelijke
aard. Zij hadden onder meer te maken met de erkenning in Marokko van beslissingen
van Nederlandse rechterlijke instanties. Marokkanen die gewoonlijk in Nederland
verblijven, kunnen voor familierechtelijke problemen de Nederlandse rechter
inschakelen. Daarover is gesproken. Beslissingen van de Nederlandse rechter
in die gevallen worden op dit moment door Marokko niet algemeen erkend. Dat
vraagstuk is in die commissie aan de orde geweest. Verder is het probleem
aan de orde geweest van in Nederland gesloten huwelijken tussen Marokkanen,
die ginds niet worden erkend. Deze problematiek is echter bezijden dit wetsvoorstel.
 
 De heer Verhagen vroeg voorts in hoeverre ik als staatssecretaris verantwoordelijk
ben voor naturalisaties in de overige rijksdelen. In de wet is die verantwoordelijkheid
duidelijk geregeld. Volgens artikel 7 van de rijkswet wordt het Nederlanderschap
verleend op voordracht van de minister van Justitie van het Koninkrijk. Dat
is dus de Nederlandse minister. De Antilliaanse en Arubaanse ministers van
justitie hebben daarbij volgens lid 2 van artikel 7 een adviserende taak.
De Nederlandse minister van Justitie, dus de minister van Justitie van het
Koninkrijk, heeft daarin een verantwoordelijkheid. Mijn verantwoordelijkheid
moet natuurlijk beperkt zijn tot de vraag of ook op de Antillen en op Aruba
voldoende aandacht is geschonken aan de inburgering daar ter plaatse van de
betrokken persoon. De Antilliaanse en Arubaanse autoriteiten schenken daaraan
ruime aandacht, zo is mij bekend.
 
 De heer Van den Berg vroeg zich af of het besluit om alvast met de praktijk
te beginnen wel legitiem is. Ik heb in het begin al gezegd dat ik het niet
fraai vind. Zo'n (geweldige) discrepantie tussen de praktijk en het neerleggen
in wetgeving moet zoveel mogelijk worden voorkomen, maar dat is iets anders
dan dat het niet legitiem zou zijn. Er is met medeweten van de Kamer op grond
van een circulaire en een parlementair debat een praktijk in gang gezet. Met
enige relativering van de gang van zaken zouden wij het toch uitdrukkelijk
zo moeten zien.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Voorzitter! Ik zal er niet verder op doorgaan, maar omdat ik dit een belangrijk
punt vind, wil ik er nog wel op wijzen dat je op deze manier in Nederland
wetgeving bij motie invoert. Dat moet bepaald niet gebeuren. Ik wil er in
tweede termijn eventueel nog wel op ingaan, maar ik vind het echt een heel
slechte zaak. Je kunt wel zeggen dat wij alleen vooruitlopen op wetswijziging,
maar zo'n wijziging duurt om te beginnen drie jaar en dan moet nog maar worden
bezien of de wet erdoor komt.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Ik heb heel bewust de heer Korthals geciteerd met "regeren
bij motie", juist omdat ik zijn argumentatie gerechtvaardigd vind. Het is
nu eenmaal gebeurd en ik kan niet anders, maar ik ben het van harte met hem
eens dat de gang van zaken niet correct is en dat het een precedentwerking
kan hebben. De Eerste Kamer is er inderdaad niet eens bij betrokken geweest,
het is gewoon geen normale behandeling geweest. Het was weliswaar legitiem
in het licht van wat er toen bekend was en wat er toen is afgesproken, maar
het is natuurlijk heel wat anders of het ook fraai is uit een oogpunt van
wetgeving.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik heb er in dit verband in eerste termijn al op gewezen dat
er in 1983 een cultureel verdrag tussen Marokko en Nederland is gesloten.
De heer Van Leijenhorst van het CDA was toen staatssecretaris van Onderwijs
en Wetenschappen en hij heeft daaraan gewerkt. Dat verdrag was toen feitelijk
al in werking getreden en in Marokko werden onderwijzers geworven om in Nederland
te werken, terwijl veel maatschappelijke organisaties zich ertegen hebben
verzet. Ik heb niet begrepen dat de VVD zich daartegen toen krachtig verzet
zou hebben. Maar goed, dat is niet de hoofdzaak. De stelling van de heer Korthals
is helemaal juist, maar het gaat mij erom, of het nu de bedoeling van de VVD-fractie
is dat er geen verdrag meer tot uitvoering mag worden gebracht voordat het
is geratificeerd en dat er geen sprake meer mag zijn van een praktijk via
wetgeving bij motie voordat in dit huis alles bij wet is geregeld?
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Dat is altijd de bedoeling geweest en dat blijft onze bedoeling. Er is
een hele wetgevingsprocedure, die zeer zorgvuldig is opgezet. Je kunt een
wet niet wijzigen bij motie of daarop vooruitlopen. Het is duidelijk welke
kwalijke gevolgen dat kan hebben, want als de wetswijziging niet doorgaat,
is er in de praktijk een uitvoering geweest die de Kamer niet heeft gewild.
Er is niet over gesproken in de Tweede en in de Eerste Kamer. De Raad van
State heeft er niet over geadviseerd en evenmin zijn de Antillianen en de
Arubanen erover geraadpleegd, terwijl het toch een rijkswet is. Dat is dus
een foute procedure en ik vind dat het nooit meer mag gebeuren.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Akkoord, maar u stelt hopelijk net als ik vast dat een kabinet van VVD
en CDA in 1983 een verdrag met Marokko tot uitvoering heeft gebracht voordat
het de Kamer was gepasseerd. Dat was eigenlijk ook niet netjes, maar daarover
heeft de VVD-fractie geen tamtam gemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Ik weet niet precies wat u bedoelt. Ik begrijp dat er
in 1983 een verdrag is gesloten tussen Nederland en Marokko en dat men vooruitlopend
op de ratificatie al is begonnen met de uitvoering. Als dat waar is, zou dat
een onjuiste praktijk zijn geweest.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ik wil nog een kanttekening maken bij het vorige debatje, want anders
zouden er misschien woorden blijven hangen. Ik dacht dat ik de heer Korthals
hoorde zeggen dat de praktijk eigenlijk niet is wat wij gewild hebben. Ik
bestrijd dat in de zin dat wij nu nog verder kunnen spreken hoe je dat individuele
keuzemoment toespitst. De elementen uit die motie hebben zich toch laten vertalen
naar de praktijk van de uitvoering, inclusief het individuele keuzemoment
en inclusief de actieve voorlichting over voor- en nadelen en de zorgvuldigheid
van de individuele aanvragen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik dacht dat ik de staatssecretaris goed beluisterde, toen zij haar interventie
begon met de mededeling dat het een goede zaak zou zijn als mensen die geen
reden hebben om hun oude nationaliteit te behouden, afstand doen van die oude
nationaliteit. Het debat van de vorige week draaide om die vraag en daar zal
het morgen ook wel weer om gaan, maar die vraag is nooit zo expliciet aan
de orde geweest in de praktijk gedurende de afgelopen jaren.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Nu in de wet nog eens wordt vastgelegd wat de praktijk is, zouden wij
dat individuele keuzemoment nog wat explicieter vorm kunnen geven. Het is
echter zo dat uitdrukkelijk is gevraagd of men op de hoogte is van de voor-
en nadelen en of men ondanks het wegen van voor- en nadelen de aanvraag wil
doorzetten. Het debat spitst zich toe op de rol die de overheid daarin heeft.
Zijn het de motieven van betrokkenen of weegt de overheid die motieven nog
een keer?
 
 De heer Apostolou heeft over de toescheidingsovereenkomst met Suriname
gevraagd of artikel 15A, onder b, nog wel nodig is en hoe het staat met het
protocol op de toescheidingsovereenkomst. Het protocol is door Nederland en
Suriname ondertekend en ligt nu voor advies bij de Raad van State van het
Koninkrijk. Artikel 15A, onder b, maakt duidelijk dat de toescheidingsovereenkomst,
zoals elk verdrag, voorrang heeft boven de Nederlandse wetgeving. Het artikel
heeft dus betekenis zolang de toescheidingsovereenkomst nog geldt. Zo zal
met name artikel 6, vierde lid, van deze overeenkomst nog gelden en wel tot
25 november 1998. Uitdrukkelijk is in de toescheidingsovereenkomst geregeld
dat een Nederlander die op grond van de overeenkomst Surinamer wordt, het
Nederlanderschap blijft verliezen conform de regels van de overeenkomst. Dit
ligt anders voor een Nederlander die na de inwerkingtreding van het onderhavige
wetsvoorstel – en ik hoop dat dit gebeurt – op grond van de interne
Surinaamse nationaliteitswet, dus niet de toescheidingsovereenkomst, wordt
genaturaliseerd tot Surinamer. Die persoon zal dan het Nederlanderschap niet
verliezen.
 
 De heer Apostolou heeft het een en ander naar voren gebracht over de mogelijke
nationaliteitsrechtelijke fraude via de Dominicaanse Republiek, waarvan de
Antillen het slachtoffer worden. Als ik het goed zie, doelt hij op een vorm
van fraude die mogelijk was onder de oude Wet op het Nederlanderschap van
1892. Die wet heeft tot januari 1985 gegolden. Tot die datum kon een buitenlandse
vrouw bij haar huwelijk met een Nederlander door middel van een eenvoudige
kennisgeving, een optie, de Nederlandse nationaliteit verkrijgen. Indertijd
zijn veel Dominicaanse vrouwen door een huwelijk op een van de Caribische
eilanden Nederlandse geworden. Daaronder bevonden zich naar alle waarschijnlijkheid
nogal wat schijnhuwelijken. Als Nederlandse vrouwen hebben zij vervolgens
tussen 1985 en 1988 gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te opteren voor
de Nederlandse nationaliteit voor hun minderjarige kinderen op grond van de
overgangsregeling van artikel 27 van de rijkswet. Bij deze opties is met grote
regelmaat gefraudeerd, onder meer door het gebruik maken van valse of vervalste
geboorteakten. De wet is inmiddels per 1 januari 1985 gewijzigd en vrouwen
kunnen bij hun huwelijk met een Nederlander niet meer opteren. De optiemogelijkheid
voor kinderen is opgehouden te bestaan per 1 januari 1988. Met betrekking
tot de opties die op grond van artikel 27 zijn gemaakt, is en wordt nog steeds
via het ministerie van Buitenlandse Zaken informatie gevraagd bij de Dominicaanse
autoriteiten. Reeds langere tijd – en nog steeds – worden geboorteakten
heel duidelijk geverifieerd. Dit had en heeft ook nu tot gevolg dat een aantal
opties van kinderen kon en kan worden teruggedraaid. Aan die opties worden
dus de rechtsgevolgen onthouden. Met betrekking tot de Nederlandse Antillen
moet ik hierbij opmerken dat de autoriteiten van deze landen de suggestie
is gedaan om via dezelfde procedure te werk te gaan en rechtsgevolgen ook
in hun landen te onthouden aan indertijd ten onrechte uitgebrachte opties
ten behoeve van die kinderen. Omdat artikel 27 van de rijkswet is uitgewerkt,
is frauderen op deze wijze thans niet meer mogelijk.
 
 De Nederlandse Antillen en Aruba worden veelvuldig geconfronteerd met
schijnerkenningen. Dat probleem wordt door dit wetsvoorstel bestreden. Ik
hoop dat hiermee de Antillen en Aruba ook een handvat gegeven is om fraude
effectief te kunnen tegengaan.
 
 De heer Apostolou heeft gevraagd hoe gemeenten handelen met mannen die
hun huwelijk door verstoting hebben ontbonden en die opnieuw zijn gehuwd of
opnieuw willen trouwen. Ik zal hierop antwoorden met een verwijzing naar de
handleiding voor de toepassing van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Deze
handleiding is in 1994 opnieuw vastgesteld. Bij brief van 3 augustus 1994
is zij aan alle gemeenten toegestuurd. In de handleiding is zeer uitvoerig
ingegaan op het punt dat de heer Apostolou noemde. Ik heb geen mogelijkheid
en ik mis ook de formele bevoegdheid om de gemeentelijke praktijk intensief
te controleren. Nu dit probleem opnieuw en heel duidelijk omschreven is en
onder de aandacht is gebracht van de gemeenten, vertrouw ik er echter op dat
de gemeenten er ook zorgvuldig en adequaat naar zullen handelen.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik heb dit punt naar voren gebracht, omdat ik gehoord heb dat gemeenten
verschillend handelen. De staatssecretaris heeft dergelijke berichten blijkbaar
niet ontvangen. Mocht er toch een verschil in behandeling zijn, wat
zijn dan de mogelijkheden van het ministerie om correcties aan te brengen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Het zou plezierig zijn als er harde gegevens bekend waren. Misschien kan
de heer Apostolou mij van dienst zijn door dit soort signalen door te geven.
Ik ben zeer wel bereid, actief te informeren naar de praktijk en de desbetreffende
gemeenten actief te wijzen op de toepassing van de handleiding. Ik denk dat
wij minstens dat kunnen doen. Wij willen immers met z'n allen graag voorkomen
dat het fout gaat.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik neem aan dat de Nederlandse wetgeving van toepassing is op Nederlandse
onderdanen of mensen die de Nederlandse nationaliteit willen verkrijgen. Met
andere woorden, er hoort een echtscheiding plaats te vinden en er kan dus
niet volstaan worden met verstoting.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Akkoord. Dan heb ik het goed begrepen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Tegen de heer Rabbae zeg ik dat ik al ben ingegaan op de eisen
van kennis van zaken, de Nederlandse staatsinrichting, en dergelijke. Ik hoop
dat ik voldoende duidelijk heb gemaakt hoe wij met een en ander willen omgaan.
 
 De heer Hendriks heeft gevraagd of het mogelijk is dat Nederlanders die
het Nederlanderschap tijdens hun verblijf in Nederland vrijwillig hebben verloren
en die sindsdien onafgebroken hun hoofdverblijf hebben gehad in Nederland,
met terugwerkende kracht het Nederlanderschap kan worden gegeven. Ik vind
dit toch een wat onwaarschijnlijke positie. Personen die in een bepaald land
naturaliseren, zullen als regel in dat land wonen. Door de naturalisatie verliezen
zij thans op grond van artikel 15A het Nederlanderschap. Volkenrechtelijk
is de vreemde naturalisatie van een in Nederland wonende Nederlander ongewenst.
Gevallen van dergelijke naturalisaties zijn mij ook niet bekend. Ik heb dit
nog eens ambtelijk laten nagaan, maar ze zijn bij ons niet bekend. Ons recht
kent ook niet de naturalisatie met terugwerkende kracht. Wel is in de overgangsbepaling
van het wetsvoorstel, onder artikel 14, IV, eerste lid, voorzien in herkrijging
van het Nederlanderschap met terugwerkende kracht. In het daarin geregelde
geval is echter geen sprake van naturalisatie.
 
 De heer Hendriks stelde ook een vraag over een loyaliteitsconflict in
het toch echt wel hypothetische geval van oorlog tussen Nederland en Marokko.
Hij had het daarbij over bipatride mensen in het leger, over officieren en
zelfs over kamerleden. Ik heb toch wel enige moeite met zo'n hypothese. Maar
goed, ik zal toch proberen om hierop te antwoorden. Vorige week werd bij interruptie
al heel duidelijk gezegd dat men zich, als men in het Nederlandse leger dient,
aan de bevelen van de Nederlandse autoriteiten en superieuren houdt. Dat is
heel duidelijk. Een eventueel bipatride kamerlid heeft een duidelijke belofte
gedaan toen hij kamerlid werd en daaraan zal hij zich zeker houden; ik heb
er geen enkele twijfel over.
 
 De heer Janmaat heeft naar voren gebracht dat naar zijn mening opeenvolgende
kabinetten de hand hebben gelicht met de voorwaarden tot naturalisatie, vooral
die voor inburgering. Ik herinner de Kamer eraan dat tot 1 januari 1985 naturalisatie
grotendeels plaatsvond bij wet en dus geheel onder goedkeuring van de Kamer.
De heer Janmaat was toen zelf al lid van deze Kamer en heeft toen overigens
vaak aangevoerd wat hij nu weer te berde heeft gebracht. Dit heeft nooit geleid
tot niet-aanvaarding van de naturalisatiewetsvoorstellen in deze Kamer. Ik
concludeer dat zijn mening niet door de rest van de Kamer wordt gedeeld. Ik
kan de Kamer ervan verzekeren dat het beleid op dit punt sinds 1 januari 1985
niet veranderd is en dat aan de vereisten van inburgering nog steeds de nodige
aandacht wordt geschonken en ook zal worden geschonken.
 
 Ik ga nog graag op de amendementen in, die essentieel zijn voor de uiteindelijke
besluitvorming over dit wetsvoorstel. Het eerste amendement is van de heer
Apostolou, op stuk nr. 16. Hij wil hiermee in de term "feitelijke woonstede"
het woord "feitelijke" laten vervallen en volstaan met het woord "woonstede".
Hiermee komen wij op de definitie van "hoofdverblijf" in dit wetsvoorstel,
identiek aan die van "woonplaats" in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. "Woonplaats"
heeft in het burgerlijk recht een zeker subjectief element. De wet en de jurisprudentie
voor het begrip "woonplaats" of "werkelijk verblijf" dwingen ertoe, voor iedere
betrokkene na te gaan hoe het zit, niet alleen met het geheel van feitelijke
omstandigheden, maar ook met de daaruit af te leiden bedoeling van de betrokkene.
Het hoeft geen betoog dat het laatste, de bedoeling van de betrokkene, de
intentie, moeilijk vast te stellen is en dat iedere beslissing op dit punt
die voor de betrokkene negatief uitvalt, in rechte zal worden aangevochten.
De toevoeging van het bijvoeglijke naamwoord "feitelijke" geeft aan het begrip
"woonstede" een meer objectieve betekenis, waarin de persoonlijke intentie
van de betrokken persoon geen rol speelt.
 
 Belangrijker is het nog dat wij met het begrip "hoofdverblijf" duidelijk
aansluiten bij het begrip "hoofdverblijf" dat in de vreemdelingenrechtspraak
is ontwikkeld. Vanwege deze aansluiting van dit wetsvoorstel bij het vreemdelingenrecht
zie ik liever niet dat het amendement doorgang vindt. Het is geen halszaak,
maar ik geef duidelijk de voorkeur aan de bewoordingen die wij in het wetsvoorstel
bezigen.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik heb het amendement gemotiveerd met de opmerking dat het overeenkomt
met datgene wat in het Burgerlijk Wetboek staat. U kiest dus niet daarvoor,
maar voor aansluiting bij de Vreemdelingenwet?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ja, dat is precies het verschil in afweging.
 
 Het amendement op stuk nr. 17, van de heer Apostolou, is in feite doorkruist
door de derde nota van wijziging, die met de terminologie geheel daarbij aansluit.
Ik weet daarom niet helemaal zeker of dat amendement nu nog aan de orde is.
Wellicht wil de heer Apostolou zijn amendement intrekken. Dat hoor ik wel
in tweede termijn.
 
 Met het amendement op stuk nr. 20, dat slaat op artikel 3, lid 3, probeert
de heer Verhagen een voorstel naar voren te halen dat in de tweede tranche
van wijzigingen aan de orde is. Ik heb daar geen moeite mee. Door de nieuwe
Vreemdelingenwet is er een klein gaatje geprikt in de dijk van de Rijkswet
op het Nederlanderschap. Maar artikel 3 heeft duidelijk betrekking
op de derde generatie kinderen, kinderen met een tweede generatie vader of
moeder die bij hun geboorte geen hoofdverblijf in Nederland hebben, bijvoorbeeld
omdat de verzorgende ouder niet in Nederland woont. Ik kan hierover duidelijk
zijn, want ik heb geen bezwaar tegen dit amendement.
 
 De heer Verhagen heeft onder de nrs. 21 en 22 nog twee amendementen ingediend.
Op die amendementen ben ik zojuist in mijn betoog al enigszins ingegaan. Het
amendement op stuk nr. 21 beoogt uitdrukkelijk in de wet neer te leggen dat
verzoekers niet alleen moeten beschikken over mondelinge maar ook over schriftelijke
kennis van de Nederlandse taal of de taal van de Nederlandse Antillen of Aruba.
Het amendement op stuk nr. 22 introduceert het vereiste dat de verzoekers
moeten kunnen aantonen dat zij beschikken over voldoende kennis van de Nederlandse,
Nederlands-Antilliaanse of Arubaanse staatsinrichting en maatschappij. In
feite borduurt hij met zijn amendementen voort op de vragen die hij ook heeft
gesteld in het eindverslag. Op die vragen hebben wij in de nota naar aanleiding
van het eindverslag geantwoord dat wij zouden komen tot meer uniformiteit
en objectievere weging van die inburgeringstoets.
 
 Voorzitter! Ik heb daar al het een en ander over gezegd. Gezien mijn toezegging
van zoëven, zou ik de heer Verhagen willen vragen om te wachten op de
toets die wij krijgen van de stichting Centrum voor volwassenen en die nog
wordt getest op de onderscheiden bevolkingsgroepen. Ik heb daarvoor de maand
mei als termijn gesteld. Het lijkt mij heel wel mogelijk om daarover met de
Kamer een bespreking te hebben. Het lijkt mij dan ook goed wanneer de heer
Verhagen zijn amendement niet doorzet, maar ermee wacht totdat dit debat plaatsvindt,
want een en ander kan dan samenvallen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft in haar antwoord heel nadrukkelijk
aangegeven dat er een vorm gezocht wordt om de kennis van de staatsinrichting
en van de Nederlandse samenleving bij die toets te betrekken. Ik heb niet
van haar gehoord dat de schriftelijke taalvaardigheid onderwerp zou kunnen
zijn van nadere discussie bij de bespreking van de toets in mei.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 U heeft gelijk dat ik dat moet onderscheiden, want ik heb uitdrukkelijk
moeite met het element van schriftelijk beheersen van de Nederlandse taal.
Daar is een aantal argumenten voor te noemen en u kent die waarschijnlijk
ook. Dit zou duidelijk tot problemen leiden voor veel mensen. Het gaat dan
om mensen die analfabeet zijn of heel weinig onderwijs genoten hebben. Wij
hebben die eis tot op heden ook nimmer gesteld. Zelf denk ik dat het voldoende
is wanneer men zichzelf wegwijs kan maken, men zich kan bewegen in de Nederlandse
samenleving en men voldoende beheersing heeft van de taal zonder dat men per
se die taal behoeft te kunnen lezen, laat staan schrijven. Het lag ook meer
in mijn bedoeling om daarover pas een gesprek te hebben als die toets er is.
Toch is het goed dat u mij ernaar vraagt, want ik ben geen voorstander van
die schriftelijke taalbeheersing. Nu heeft u vorige week gezegd, dat als het
heel moeilijk ligt, wij deze mensen ook kunnen laten vallen onder artikel
10. Die redenering is niet juist. Artikel 10 wil uitdrukkelijk een hardheidsclausule
zijn voor heel a-typische gevallen. Ik heb dat nog eens nagevraagd. Vorig
jaar hebben 73 personen het Nederlanderschap gekregen met toepassing van artikel
10. Hier gaat het om veel grotere aantallen en ik zou deze taalkwestie niet
onder artikel 10 willen laten vallen. Ik wil mij houden aan het minimum, de
basisvoorwaarde van het mondeling verkeer in de samenleving met een mondelinge
kennis van de Nederlandse taal.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik kan mij voorstellen dat de staatssecretaris wederom kiest voor een
enge interpretatie van de hardheidsclausule.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Anders wordt het begrip hardheid uitgerekt.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Maar er is binnenkort ook nog discussie over de tweede tranche waarbij
op dit punt ook het een en ander voorzien is.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ja, dat is ook een gelegenheid om de discussie voort te zetten.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik wil de heer Verhagen iets vragen. Dat rijmt ook nog. Ik
zou dus wel slagen voor de toets.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 U bent daarvoor toch al geslaagd.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Mijnheer Verhagen, u streeft naar gelijke behandeling. Gelijke behandeling
is ook een principe van de Grondwet en op grond van dat gegeven is de commissie
Gelijke behandeling ingesteld. Gelijke behandeling zal ook voor het CDA een
principe zijn. Ik wil echter op het volgende wijzen. Stel dat een half miljoen
van de autochtone Nederlanders analfabeet zou zijn, dan zou men daarmee rekening
houden. Helaas is die verhouding voor de allochtonen nog negatiever. Ik hoop
daarom dat u inziet, dat de wetgever redelijk moet zijn bij het stellen van
eisen aan de kennis van de Nederlandse taal als het gaat om mensen in alle
segmenten van de Nederlandse samenleving. Ik heb al gezegd dat men aan mensen
die academisch geschoold zijn hogere eisen mag stellen, maar wij moeten wel
reëel blijven en een redelijk beleid voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Voorzitter! Op dit punt zal ik in tweede termijn terugkomen, want het
lijkt mij nu niet het geschikte moment hierover een debat te voeren. In verband
met het punt van gelijke behandeling, wijs ik nog wel op het volgende. In
mijn eerste termijn heb ik aangetoond, dat mensen met de Nederlandse nationaliteit
die hier ook geboren en getogen zijn op grond van de leerplicht al een bepaalde
kennis van de Nederlandse taal hebben. Je moet uiteraard niet uitgaan van
een academische scholing. Daarvoor heb ik helemaal niet gepleit. Ik heb gevraagd
aansluiting te zoeken bij de alfabeteringscursussen die worden aangeboden.
Toen ik dat zei, werd geantwoord dat het in dezen met name ging om mensen
van de eerste generatie en om mensen die hier al heel lang wonen. Hierover
kunnen wij nog in tweede termijn spreken. Ook op dit punt verschillen wij
enigszins van mening met de heer Rabbae. Dat zal binnenkort wel blijken uit
het eindverslag. Daarin wordt heel nadrukkelijk voorgesteld om ten aanzien
van de mensen die hier al lang verblijven überhaupt geen eisen meer te
stellen met betrekking tot de inburgering, aangezien men van
de idee uitgaat, dat mensen die hier al lang wonen, voldoende ingeburgerd
zijn. Dan wordt er dus niet meer getoetst.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Over de tweede tranche krijgen wij nog een behandeling. Daarop komen wij
dus zeker terug. Wat de amendementen op de stukken nrs. 21 en 22 betreft,
merk ik samenvattend nog het volgende op. Enerzijds pleit ik ervoor te wachten
tot wij de resultaten hebben van het onderzoek en eventueel een discussie
hebben gevoerd over de tweede tranche. Anderzijds wil ik duidelijk maken,
dat ik geen voorstander ben van het introduceren van eisen ten aanzien van
de schriftelijke vaardigheid van de Nederlandse taal.
 
 Voorzitter! Ik kom vervolgens toe aan het meest essentiële punt van
het debat van vorige week en nu. Het amendement op stuk nr. 23 van de heer
Verhagen is vervangen door dat op stuk nr. 24 van zijn hand. Daarnaast is
aan de orde het amendement van de heer Dittrich en het amendement op stuk
nr. 27 van de heer Apostolou. Deze amendementen betreffen de hoofdmoot van
de behandeling van dit wetsvoorstel. Alle genoemde amendementen hebben betrekking
op artikel 9 c.q. 8 en betreffen het schrappen van het in die artikelen neergelegde
afstandsvereiste.
 
 De indiening van de amendementen is gepaard gegaan met genuanceerde interpretaties
van de motie-Soutendijk-van Appeldoorn/Apostolou. Zojuist heb ik daar ook
over gesproken. In de motie is duidelijk aangegeven, dat van een individueel
keuzemoment sprake moet zijn. In feite ging vorige week het debat over de
vraag: Wat is de rol van de overheid daarbij? Moet zij de motieven van de
betrokkenen wegen of moet zij dat niet doen?
 
 Allen zullen met mij van mening zijn, dat er absoluut geen sprake kan
zijn van een automatisme. Dat is helder. Uit de stukken is mij gebleken, dat
mijn voorganger destijds de motie-Soutendijk-van Appeldoorn/Apostolou heeft
verwelkomd en die heeft gezien als steun voor zijn beleid. Dat heeft hij aangegeven
met de circulaire van december 1991. Hij wilde dus invulling geven aan de
afstandseis, maar het individuele keuzemoment zou nader bepaald moeten worden.
 
 Voorzitter! Er wordt in het proces van naturalisatie heel uitdrukkelijk
algemene informatie verschaft over de consequenties van het mogelijke bezit
van meer dan één nationaliteit. Dit is een goede rol van de
overheid. Wij hoeven er ook niet omheen te draaien dat het voor- en nadelen
kan opleveren. Daarover kan men van alle kanten informatie krijgen, bijvoorbeeld
van de ambassade van het land van herkomst en van organisaties van minderheden.
Uitdrukkelijk wordt men actief geïnformeerd over de voor- en nadelen
van het hebben van een dubbele nationaliteit.
 
 Wij hebben het er al over gehad dat het voor lang niet iedereen een individueel
keuzemoment kan zijn. Nu wij een wettelijke basis geven aan het laten vallen
van de afstandseis, moeten wij wellicht nog eens naar artikel 9 kijken. Wij
vullen het in in de wet. Ik zou mij kunnen voorstellen dat wij dat individuele
moment van keuze van betrokkene en van weging van voor- en nadelen nog explicieter
formuleren. Daartegen zou bij mij geen bezwaar bestaan. Van de overheid mag
uitdrukkelijk gevraagd worden dat echt gebleken is dat er van een bewuste,
expliciete keuze sprake is. Zij zal zich moeten vergewissen van dat expliciete
moment van keuze en die expliciete weging van argumenten. Dat is naar mijn
mening overigens wat anders dan dat de overheid zelf de zwaarwegende of emotionele
redenen zou wegen. De toenmalige minister Hirsch Ballin heeft daar ook het
een en ander over gezegd. Daarvan vinden wij ook wat in de notitie. Het staat
er letterlijk: de vereiste mate van gewetensnood kun je nooit adequaat in
de regelgeving formuleren, want de overheid kan dat nooit in voldoende mate
objectief toetsen. Het gaat om emotionele momenten, emotionele motieven. Ik
vind ook dat een overheid die niet mag wegen. Dat is aan betrokkenen zelf.
Misschien kunnen wij elkaar op dat punt wat tegemoetkomen in dit debat. Wellicht
kunnen wij nog een formulering vinden dat van de overheid mag worden geëist
dat gebleken is dat van een bewuste keuze sprake is geweest via een expliciete
vraagstelling, hoe wij dat ook precies verwoorden.
 
 In dat verband vroeg de heer Korthals de vorige keer naar aanleiding van
het amendement van de heer Verhagen: wat kost je dat nu eigenlijk? Het was
een korte vraag, maar ik wil er toch concreet op antwoorden. Daar is een berekening
van gemaakt. Die had ik toen al voorhanden. Men heeft een tijdsfactor genoemd:
dat kost je ongeveer zoveel tijd per individueel geval. Ik heb keurig opgekregen
dat het ƒ 937.500 zou kosten.
 
 
 
 
 
 De heer Korthals (VVD):
 
 Per geval?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Neen, zo duur is zelfs de heer Verhagen niet. Het is kostbaar, maar dat
is niet het belangrijkste argument. Ik denk dat het belangrijkste argument
is dat het wegen van de motieven, als die aanwezig kunnen zijn voor een keuze,
uitdrukkelijk aan degene die de aanvraag doet zelf is. De overheid moet zich
vanwege het zwaarwichtige belang van het moment ervan vergewissen dat die
keuze bewust is gemaakt, dat men de voor- en nadelen heeft afgewogen en dat
in de staat van inlichtingen of hoe wij dat ook inrichten uitdrukkelijk is
gebleken dat dit aan de orde is geweest.
 
 Er ligt een drietal argumenten en amendementen. In het amendement van
de heer Apostolou wordt gesproken over de staat van inlichtingen. Ik moet
nog zeggen dat mij ambtelijk is gemeld dat dit een wat technische term is
die je er beter uit zou kunnen laten. Het amendement van de heer Dittrich
sluit wetstechnisch geheel aan bij de huidige rijkswet. Ik heb ook inhoudelijk
geen bezwaar tegen het amendement van de heer Apostolou, zij het dat er een
lichte voorkeur is om een en ander te verwoorden in artikel 9. Ik kom bij
het amendement van de heer Verhagen. Als wij maar vaststellen dat de overheid
gebleken moet zijn dat er sprake is van een zwaarwegend keuzemoment voor betrokkene,
zij het met afweging van de redenen door betrokkene zelf, is het misschien
mogelijk dat wij elkaar oprecht tegemoetkomen en hier een oplossing vinden
voor een wet die voor veel mensen van groot belang kan zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik ben blij met de wijze waarop de staatssecretaris onze amendementen
heeft becommentarieerd. Ik ben bereid om met de collega's te spreken over
de amendementen. Wat de wetstechnische plaatsing betreft, heb ik geen probleem
met artikel 9. Ik nodig mijn collega's uit om gezamenlijk
te trachten een voorstel te formuleren in de geest van de woorden van de staatssecretaris.
Ik vraag met name de heer Verhagen of hij daartoe ook bereid is.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Tijdens mijn eerste termijn heb ik al duidelijk aangegeven dat er met
mij te praten valt over de inhoudelijke bewoordingen van een amendement om
recht te doen aan beide posities. In alle openheid zeg ik er wel het volgende
bij. De staatssecretaris heeft een aantal bezwaren geformuleerd tegen de diverse
amendementen. In wezen gaat het om het amendement van de heer Dittrich en
het amendement van mijzelf. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat in het compromis
de bewoordingen van het amendement van de heer Dittrich worden overgenomen.
Er moet recht gedaan worden aan de door ons allen uitgesproken wens om te
komen tot een duidelijke integratie in onze samenleving van de langdurig hier
verblijvende vreemdelingen.
 
 
 
 
 
 De heer Apostolou (PvdA):
 
 Ik begrijp heel goed wat de heer Verhagen zegt. Mijn enige punt is eigenlijk
dat wij niet iets tot stand moeten brengen wat weer verwarring gaat scheppen.
Ik hoop dat wij met elkaar tot een tekst kunnen komen waarmee geen enkel misverstand
kan ontstaan.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Daar moeten wij altijd van uitgaan. Als ik de staatssecretaris goed begrepen
heb, kan er over mijn amendement niet al te veel misverstand bestaan, behalve
dat het ƒ 900.000 kost.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Los van de kosten gaat het erom dat wij een wet opstellen die goed uitvoerbaar
is. Er moet duidelijkheid komen voor de mensen die het betreft. De wet moet
goed uitvoerbaar zijn en daarmee enige besparing van kosten opleveren. Vooral
ook moet helderheid ontstaan over het belang van het moment. Deze zaken onderstrepend
moeten wij een tekst vinden. Ik ben er buitengewoon optimistisch over. Er
gaan immers nog een avond, een nacht en een ochtend voorbij voor het moment
dat wij hierover verder zullen spreken. Wij moeten elkaar vinden in het belang
van de mensen die het aangaat. Daarover is een aantal mensen het eens, overeind
latend dat sommige mensen anders over een dubbele nationaliteit denken.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Gaat de staatssecretaris ervan uit dat wat er uiteindelijk in de wet komt
te staan in lijn moet liggen met de praktijk van de afgelopen drie jaar?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Het moet in lijn liggen met de praktijk die naar mijn mening in de geest
is van de motie-Soutendijk-van Appeldoorn/Apostolou en de circulaire die daarop
gevolgd is. Wellicht moet een verdere toespitsing plaatsvinden op de actieve
rol van de overheid op het zich bewust zijn en verifiëren van het moment
dat de keuze gedaan wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Zou de staatssecretaris, wellicht om ons te sturen, ons kunnen dienen
met zo concreet mogelijke gegevens over het aantal gevallen waarin naturalisatie
is toegestaan en over het aantal gevallen waarin naturalisatie niet kon worden
toegestaan vanwege de dubbele nationaliteit, of omgekeerd, waarin dubbele
nationaliteit de facto is geaccepteerd? Ik heb cijfers gegeven over het aantal
Turken. Daarbij gaat het om ongeveer de helft van het totaal van de afgelopen
jaren. Wij weten wat hiervan over het algemeen de oorzaak is. Het is mijn
voorlopige conclusie dat het de praktijk van de afgelopen jaren is geweest
dat ieder die een bezwaar aanvoerde, dat ook gehonoreerd gekregen heeft. Ik
weet niet of dat de bedoeling is.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ook voor mij geldt dat ik nog een avond, een nacht en een ochtend heb
om hiernaar te kijken. Ik kan niet helemaal beoordelen in hoeverre deze cijfers
beschikbaar zijn, maar ik wil zo goed mogelijk aan de vraag van de heer Schutte
voldoen.
 
 Ik kom op het amendement van de heer Dittrich op stuk nr. 26 inzake de
regeling van de nationaliteitsrechtelijke gevolgen van de erkenning van kinderen.
Het voorgestelde artikel 6, eerste lid, onder c, eist dat het erkende minderjarige
kind gedurende een ononderbroken periode van ten minste drie jaar door de
erkenner verzorgd en opgevoed is alvorens een optie op dat Nederlanderschap
kan worden uitgebracht. Het amendement van de heer Dittrich tracht een regeling
te geven indien buiten enige schuld van het kind of de erkenner de aaneengesloten
periode van drie jaar niet is bereikt. Ik denk dat de indiener daarmee een
positieve invulling wil geven aan artikel 6. Ik meen echter dat het door hem
daarvoor voorgestelde niet past in het systeem van de rijkswet. Dat wordt
althans in mijn ambtelijke notitie ter zake gesteld. Artikel 10 betreft alleen
de naturalisatieprocedure en niet de opties. De opties komen straks in de
tweede tranche terug. Ik begrijp dat de heer Dittrich in zijn amendement beoogt
een vrijstelling te geven van het vereiste van meerderjarigheid, zodat het
erkende minderjarige kind dat niet gedurende een periode van drie aaneengesloten
jaren door de Nederlandse erkenner verzorgd en opgevoed is, om bijzondere
redenen zou kunnen verzoeken op grond van artikel 10 van de rijkswet te worden
genaturaliseerd.
 
 Voorzitter! Ik merk aan mijzelf dat ik een en ander niet helder te pakken
heb. Dat doet, zo vind ik, niet erg recht aan de vraag van de heer Dittrich
over zijn amendement op stuk nr. 26. Ik dacht namelijk dat wij die redelijk
positief zouden kunnen beantwoorden, maar ik wil er graag morgen nog even
op terugkomen. Anders doe ik hem onvoldoende recht.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Wilt u dat dan aan het begin van het debat doen, zodat ik in mijn tweede
termijn daarop kan reageren?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ja, dat lijkt mij heel correct.
 
 Hiermee heb ik de amendementen behandeld. Het lijkt mij dat een aantal
amendementen van groot belang is voor de besluitvorming over dit wetsvoorstel.
Ik heb goede hoop op een goede afloop.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 16.55 uur tot 18.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-50-3191-3202.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl