Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 339-347

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-12-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 7, pagina 339-347

18-11-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27178Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 18 november 2003)Pagina 362-364
Presentie en opening (dinsdag 18 november 2003)Pagina 339-339
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met een verhoging van de strafmaat bij structurele vormen van discriminatie (27792)Pagina 348-353
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wet op het Centraal bureau voor de statistiek (28277); - Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de bevordering van de opwekking van duurzame elektriciteit (28782); - Wijziging van de Kostenwet invordering rijksbelastingen (28917)Pagina 339-339
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178)Pagina 339-347
Lijst van besluiten (dinsdag 18 november 2003)Pagina 362-362
Stemmingen over moties, te weten: - de motie-Platvoet c.s. inzake de ontwikkeling van een systematiek voor de presentatie van inkomensbeelden van alle inkomenscategorieën (29200, C); - de motie-Platvoet c.s. inzake een notitie over lastenverlichting voor minder draagkrachtigen (29200, D)Pagina 339-339
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178)Pagina 353-362

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een
rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178).De voorzitter:Ik heet de minister van VROM, die voor het eerst in de Eerste Kamer aanwezig
is ter verdediging van een wetsvoorstel, van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Voorzitter. Ook ik heb genoteerd dat deze minister voor de eerste keer
in deze Kamer een wetsontwerp verdedigt. Ook van onze kant welkom!Het gaat vandaag over een wetsontwerp ingediend door de voor-vorige minister
uit een voor-vorig kabinet. Het is ingediend door minister Pronk, overgenomen
door minister Kamp en nu door deze minister in laatste instantie in de Eerste
Kamer te behandelen. Ruim drie jaren geleden is dit wetsontwerp ingediend,
maar al in 1996 is de wenselijkheid van het introduceren van een dergelijke
procedure in een brief van de toenmalige minister van VROM aan de Kamer aan
de orde gesteld. De verwachting was dat er nog veel grote ruimtelijke investeringsprojecten
te zouden komen in de daaropvolgende jaren. Discussies over de inhoud van
een nieuw uit te brengen Vijfde Nota ruimtelijke ordening en de rol die een
rijksoverheid daarin zou moeten spelen waren daar ongetwijfeld mede debet
aan.Het denken over de rol en betekenis van ruimtelijke planning bij het nemen
van investeringsbeslissingen van allerlei aard en de vastlegging daarvan in
wetgeving heeft echter niet stilgestaan. Nadenken over nut en noodzaak van
dit wetsontwerp is dan ook hier op dit moment op zijn plaats in de context
van dit veranderende denken; veranderend denken meer in de richting van ontwikkelingsplanologie
en minder in die van toelatingsplanologie. Meer in het afschaffen van regels
dan dat er nieuwe bijgevoegd zouden moeten worden. Zowel uit het regeerakkoord
als uit de daden en woorden van de huidige minister komt naar voren dat er
meer onderhandelend en middels overeenstemming met alle partijen tot beleid
en vooral tot uitvoering van beleid gekomen moet worden dan via afdwingbare
regels, waarvan onduidelijk is of de handhaving op de naleving gegarandeerd
is. Meer ruimte voor het eigen initiatief van verschillende partijen en meer
vertrouwen dat lokale en provinciale overheden zelf weten aan te geven wat
van belang is voor hun grondgebied. En van grote investeringsprojecten in
een nieuwe vijfde nota ruimtelijke ordening is al helemaal geen sprake meer.
De context waarin we nu over deze wetswijziging spreken is dus veranderd.Bij de rijksprojectenprocedure gaat het om een wettelijke regeling voor
de besluitvorming over ruimtelijke investeringsprojecten die van zodanig belang
zijn dat het Rijk de regie van de publieke besluitvorming van begin tot het
eind in eigen hand wenst te houden, zo staat op blz. 1 van de memorie van
toelichting te lezen. Het gaat echter niet om alle investeringsprojecten.
Het gaat om ruimtelijke investeringsprojecten, niet zijnde investeringsprojecten
waarop de Tracéwet van toepassing is (dat wil zeggen maatregelen de
hoofdinfrastructuur betreffende) en niet die waarop de Luchtvaartwet van toepassing
is. En dat zijn nu precies de investeringsprojecten waarbij het beste de voorbeelden
te bedenken zijn.Waarom wenst het Rijk die regie in eigen hand te houden? Tijdwinst en
tegengaan van stroperigheid zijn kort samengevat als belangrijkste motieven
te onderkennen.Het is en blijft de vraag of de stroperigheid verminderd en de snelheid
van besluitvorming bevorderd wordt door middel van een eenduidige regie vanuit
het Rijk. Met deze wet ontstaat weliswaar de mogelijkheid voor het Rijk om
projecten van nationaal belang van de planning tot en met de uitvoering in
eigen hand te houden, maar de meeste stroperigheid wordt volgens deskundigen,
ondersteund door eigen waarneming, veroorzaakt door de tijd die Rijk en andere
bestuursorganen nemen voor hun besluitvorming. Het gaat om projecten die van
spoedeisend maatschappelijk en nationaal belang zijn. Wat rijksprojecten precies
zijn, wordt uit het wetsvoorstel niet duidelijk. Er is niet gekozen voor een
nadere definiëring en wettelijke verankering daarvan. Het is een politieke
afweging, zo wordt gesteld, of de Tweede Kamer instemt met het besluit van
onze ministers, na overleg met de ministerraad. Een eenvoudige meerderheid
in de Tweede Kamer volstaat derhalve. Er zijn nauwelijks nadere voorwaarden
geformuleerd waaraan een rijksproject moet voldoen. Door amendering in de
Tweede Kamer zijn de begrippen "spoedeisend maatschappelijk belang" en "projecten
met een bovenlokale ruimtelijke dimensie" toegevoegd. Maar het blijft gissen
wat de betekenis van die toevoegingen zal zijn. Bij de behandeling in de Tweede
Kamer ook in het verslag van deze Kamer zijn verschillende voorbeelden genoemd
om scherper te krijgen waar het over kan gaan. Bij verschillende genoemde
voorbeelden kan mijn fractie zich wel wat voorstellen, zoals hoogspanningsleidingen,
maar veel minder bij voorbeelden van windmolenparken, asielzoekerscentra,
gevangenissen voor bolletjesslikkers. Deze voorbeelden zijn voor ons zeer
omstreden. Een windmolenpark op het grondgebied van slechts één
gemeente kan spoedeisend maatschappelijk belang zijn en een bovenlokale ruimtelijk
dimensie of effect hebben, aldus de beantwoording van onze vragen om verheldering
van de begrippen "spoedeisend maatschappelijk belang" en "bovenlokale ruimtelijke
dimensie dan wel effect". Met de beste wil van de wereld kunnen wij niet bedenken
hoe de argumentatie daarvan eruit zal zien. Wij hebben dan ook de indruk dat
het amendement-Spies ruimer wordt uitgelegd dan is beoogd als in de beantwoording
van onze vragen gesproken wordt over "projecten met een bovenlokale ruimtelijke
dimensie of met bovenlokale ruimtelijke effecten, met andere woorden een bovenlokale
uitstraling, uitwerking of gevolgen". Het weglaten van het begrip "ruimtelijk"
hierin is opmerkenswaardig. Een windmolenpark heeft nauwelijks een bovenlokale
ruimtelijke dimensie, maar uiteraard wel een bovenlokale uitstraling. Een
windmolenpark, dan wel een asielzoekerscentrum, dan wel een gevangenis voor
bolletjesslikkers lijken ons bij uitstek kwesties, waarmee nationale belangen
gemoeid zijn, maar waarover lokale en provinciale overheden binnen rijkskaders
besluitvorming moeten kunnen laten plaatsvinden. Dat strookt helemaal met
de toelichting op het aangenomen amendement-Spies. Maar ook bij het mogelijk
minder omstreden voorbeeld van projecten op het terrein van de rivierverruiming
en bestrijding van hoogwateroverlast kan de vraag gesteld worden
of transactie en overleg met andere overheden niet binnen de bestaande wetgeving
een plek zou kunnen krijgen en beter op zijn plaats is dan het als rijksoverheid
in de plaats treden van bevoegdheden die toebedeeld zijn aan gemeentelijke
overheden. Pas wanneer transactie onmogelijk lijkt en er sprake is van een
spoedeisend maatschappelijk en nationaal belang ligt het "buitenspel zetten"
van lagere overheden in de rede. In de gedachtegang van mijn fractie betekent
dit dus dat eerst andere wegen bewandeld moeten worden voordat dit instrument
ingezet wordt voor de tot dusverre genoemde voorbeelden. Dat legt de accenten
net anders dan in de voorliggende wet inclusief de memorie van toelichting
gebeurt en naar ons oordeel meer in lijn met het veranderend denken over de
rol van ruimtelijke planning en daarbij behorende onderhandelingsstrategieën.
Maar al te veel en al te gemakkelijk worden gemeentelijke overheden beschouwd
als verlengstuk dan wel als uitvoeringsorganisatie van het rijksbeleid en
niet als zelfstandig democratisch gekozen bestuursorganen met eigen bevoegdheden
en eigen verantwoordelijkheden, die het dichtst bij de burger staan. De fractie
van de PvdA maakt er zich zorgen over dat in toenemende mate getornd wordt
aan de door ons gevoelde centrale rol die gemeenten in dit staatsbestel spelen
en blijvend behoren te spelen. Wij willen dan ook niet lichtvaardig omgaan
met het ontnemen van bevoegdheden aan gemeenten. Deelt de minister onze zienswijze
en is zij met ons van mening dat het hoogst zelden zal mogen voorkomen dat
de rijksprojectenprocedure in gang gezet zal worden? Deelt zij ook onze interpretatie
over de betekenis van het amendement-Spies?Mevrouw de voorzitter. Zoals hiervoor reeds aangegeven, zoeken wij en
hebben wij ook in de schriftelijke rondes gezocht naar meer houvast in de
definiëring van wat een rijksproject is of kan zijn. Als antwoord op
onze schriftelijke vragen op dit punt is onder andere verwezen naar eerdere
discussies ingevolge art. 39 van de WRO, de PKB met een bijzondere status.
Verwezen wordt naar de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede
Kamer, waarin staat dat het moeilijk is om in algemene zin in het kader van
een wettelijke definitie aan te geven wanneer er sprake is van een groot project
van nationaal belang. Elementen als de aard van een project, de kosten voor
het Rijk, het schaalniveau en de eventuele nationale dan wel internationale
uitstraling van een voorgenomen project zullen een rol spelen, maar de beslissing
is en blijft uiteindelijk een politieke. Deze aanpak, aldus het antwoord,
blijkt in de praktijk goed te werken. Vervolgens worden de voorbeelden genoemd
van de Betuweroute en de hogesnelheidslijn. Soms is het mogelijk en zelfs
zeer gewenst om je door ervaringspraktijk te laten overtuigen. In dit geval
echter is de praktijkervaring voor ons eerder reden om argwanend te zijn.
Het maken van een goede kosten-batenanalyse blijkt in het geval van de Betuweroute
toch dermate onvoldoende geweest te zijn, dat de Tweede Kamer keer op keer
op keer met omvangrijke overschrijdingen is geconfronteerd, dan wel zelf mede
oorzaak was van die overschrijdingen en er nu zelfs een parlementair onderzoek
naar start. Het is dan ook ons dwingend advies om een diepgaande kosten-batenanalyse
onderdeel te laten uitmaken van de politieke afweging die plaats vindt bij
de bepaling of een project onder de werkingssfeer van deze wet zal moeten
vallen.Ik wil tot slot nog een enkele opmerking maken over de relatie met de
fundamentele herziening van de WRO die inmiddels bij de Tweede Kamer ligt.
De indiening van deze wet was oorspronkelijk voorzien in 2001 en nu noteren
we 2003. Binnenkort vindt een hoofdlijnendebat in de Tweede Kamer plaats en
op grond van de kritische geluiden van Raad van State en van betrokken organisaties
en partijen in de samenleving is moeilijk te voorspellen hoe de voortgang
van deze wet zal verlopen. Dit is voor de behandeling van de voorliggende
wet een complicerende factor. Door bijna alle fracties en ook in het advies
van de Raad van State is aangedrongen op snelle herziening van de WRO om er
voor te zorgen dat niet langer regelgeving op elkaar wordt gestapeld, maar
dat wordt gestreefd naar harmonisatie en uniformering. Dit betekent ook dat
de planologisch-juridische inbedding van de rijksprojecten mogelijk op korte
termijn niet versterkt zal worden, waar wel hoop op was.In januari 2003 hebben wij gevraagd naar de rol van de projectenprocedure
op gemeentelijk en provinciaal niveau in de fundamentele herziening. Als antwoord
is in de memorie van antwoord op bladzijde 2 opgenomen dat: "Het wetsvoorstel
fundamentele herziening WRO (...) op alle drie de overheidsniveaus (zal) voorzien
in een projectenprocedure." Dit antwoord kunnen wij niet rijmen met de wettekst
die nu voorligt. De projectenprocedure wordt op alle overheidsniveaus vervangen
door bestemmingplanprocedures.Compleet nieuw is de mogelijkheid van de provinciale en rijksoverheid
om zelfstandig bestemmingsplanprocedures te voeren die dan overigens in de
plaats treden van de projectprocedures. De slagvaardigheid en bevoegdheden
voor Rijk en provincies worden daardoor vergroot, omdat zij deze bevoegdheid
tot heden niet hebben. Voor gemeenten betekent het echter meer in plaats van
minder voorschriften en voor gemeenten is een wijziging van bestaande bestemmingsplannen
zonder de mogelijkheid om snelle aanpassingen door middel van een artikel
19 of te wel projectprocedure te voeren, tijdrovender en dat terwijl het hele
beleid er op gericht is dat er meer geïnvesteerd wordt, dat de bouwstromen
weer op gang komen en dat bureaucratie en regelgeving verminderd worden. Mocht
de fundamentele herziening van de WRO zoals die nu voorligt deze Kamer bereiken,
dan zullen wij het onder andere met dit punt zeer moeilijk hebben. Mocht die
fundamentele herziening er niet op korte termijn komen, dan zitten wij met
het probleem dat de mogelijkheid om een project onder de werkingssfeer van
een rijksprojectenprocedure te brengen, niet op korte termijn ingebed wordt
in een planologisch-juridisch kader.Wij wachten het antwoord van de minister met belangstelling af.De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ik wil graag beginnen met het hartelijk welkom
heten van de minister bij haar debuut in deze Kamer. Het is al weer lang geleden
dat wij hier over een ruimtelijkeordeningonderwerp gediscussieerd
hebben. Ik kon het niet precies nagaan, maar ik geloof dat het meer dan vier
jaar geleden is dat wij hier hebben gediscussieerd over een strikt ruimtelijkeordeningonderwerp,
namelijk over de omvorming van artikel 19 tot een zelfstandige gemeentelijke
projectprocedure.Dit is eigenlijk een opmerkelijke conclusie, want in vier jaar tijd is
er dus bitter weinig ingrijpende wetgevende arbeid op het terrein van de ruimtelijke
ordening verricht. Er is veel aangekondigd, maar weinig echt gerealiseerd.
Laten wij daarom hopen dat we deze minister hier vaker zullen treffen dan
haar ambtsvoorgangers. De heer Kamp hebben wij hier nooit gezien, maar dit
lag niet aan hem, maar aan het kabinet waar hij in zat, en de heer Pronk frequenteerde
deze Kamer toch voornamelijk als milieuminister.Daarbij valt deze minister, wat ons betreft, met haar neus in de boter,
want aan het wetsvoorstel dat hier vandaag aan de orde is, kleven tal van
principiële kanten. Wij zijn heel nieuwsgierig om van de minister te
vernemen hoe zij daarover denkt. Het gaat bijvoorbeeld niet alleen om de introductie
van een nieuw RO-instrument, maar ook over de vraag hoe dat nieuwe instrument
zich verhoudt tot de historisch-planologische logica van de ruimtelijke ordening
in Nederland. Want hoe je het ook wendt of keert, je kunt deze rijksprojectenregeling
moeilijk anders zien dan als een centralistisch element in een wettelijke
omgeving die in principe decentraal is opgebouwd en geordend. De vraag is
dan hoe zich dat nu tot elkaar verhoudt en of dat nieuwe element eigenlijk
niet wezensvreemd is en misschien wel de hele logica ondermijnt. Niet voor
niets zijn in de vakpers verhitte discussies gevoerd over de vraag of dit
nu een verrijking betekent of een bedreiging van de ruimtelijke planvorming
in ons land. Hierbij tendeerde de meerderheid naar het laatste standpunt.Ik heb mij de afgelopen dagen nog eens gebogen over de stukken die de
schriftelijke voorbereiding in deze Kamer hebben opgeleverd. Achteraf gezien
doet het allemaal wat komisch aan. Weliswaar is het allemaal gortdroge kost
en moeilijk verteerbaar proza, maar het spel kwam erop neer dat wij als Eerste-Kamerleden
ons in alle mogelijke bochten wrongen om de minister te verleiden om tot een
iets nauwkeuriger definitie te komen van de begrippen "nationaal belang",
"bovenlokaal" en "maatschappelijk spoedeisend". En hoe ijveriger wij ons best
deden, des te behendiger wisten de minister en haar voorgangers de klippen
te omzeilen door in principe niets uit te sluiten. Dat gebeurde vaak door
de begrippen naar elkaar te laten verwijzen: iets is van nationaal belang
als het bovenlokaal is, en dan is het ook logisch dat iets van bovenlokaal
belang al snel in aanmerking komt voor de titel "nationaal belang". Of iets
wordt spoedeisend als er een versnelling kan worden bereikt. Als je de stukken
tot je neemt, kun je moeilijk anders concluderen dan dat de argumenten van
de regering vaak een verbluffend tautologisch karakter hadden, met als nette
resultaat dat niks wordt uitgesloten, en alles kan, mits de meerderheid van
de Tweede Kamer ermee instemt.Dat is niet de manier waarop naar de mening van mijn fractie de ruimtelijke
ordening in Nederland geregeld zou moeten worden. Wij hechten aan een duidelijke
RO-systematiek, aan een heldere planologische grondslag voor besluiten, met
zorgvuldige en consistente regels, waarin alle bestuurlijke lagen op een inzichtelijke
manier op elkaar betrokken zijn en weten wat ze van elkaar mogen verwachten
en waarvoor ze elkaar moeten opzoeken. Dat kost vaak tijd, maar daar storen
wij ons niet bovenmatig aan. Haastige spoed is zelden goed.De WRO in Nederland is van oorsprong decentraal opgebouwd, met het bestemmingsplan
als hoeksteen. De gedachte daarachter was een rationele planologie mogelijk
te maken, een procedureel goed georganiseerd afwegingskader waarin belangen
zorgvuldig beschermd en gewogen konden worden. Dat systeem uit het midden
van de jaren zestig is de laatste decennia steeds meer onder druk komen te
staan. Sommige zaken moesten sneller geregeld kunnen worden, sommige belangen
konden niet het geduld opbrengen om een hele procedure te doorlopen. Op gemeentelijk
niveau ontstond zodoende wat wij wel hebben genoemd de "grote leugen"-praktijk:
met een beroep op artikel 19 en onder aankondiging van het wijzigen van het
bestemmingsplan werden uitzonderingen op de regels toegestaan.Omdat het jaarlijks om vele tienduizenden artikel 19-procedures ging,
is er uiteindelijk voor gekozen om op gemeentelijk niveau te komen tot een
gemeentelijke projectprocedure, die minister Pronk hier in juni 1999 door
de Kamer wist te loodsen. De laatste maal dat wij hier over ruimtelijke ordening
in de wetgeving spraken. Ik herinner me dat nog goed omdat het mijn maidenspeech
was, en wij het voornemen hadden om aantekening te vragen bij dit wetsvoorstel
uit vrees voor een opmars van wat wij noemden de "ad-hocplanologie" of "incidentenplanologie".
Uiteindelijk lieten wij ons echter overtuigen door de minister, niet in de
laatste plaats omdat hij toen voor het eerst uitvoerig inging op zijn voornemen
om te komen tot een fundamentele herziening van de WRO.In dat kader zou de verhouding tussen het uitzonderlijke en het structurele,
tussen de verschillende bestuurslagen, tussen centraal en decentraal, tussen
bestemmingsplannen, streekplannen, structuurplannen en nationale plannen opnieuw
doordacht worden, met als bedoeling tot een nieuw afgewogen wetgevingskader
te komen, dat dynamisch zou moeten zijn zonder dat het tot een ad-hocplanologie
zou moeten leiden. Letterlijk stelde minister Pronk bij die gelegenheid dat
hij niet met verdere projectwetgeving zou komen voordat de WRO herzien zou
zijn.Die belofte is de minister niet nagekomen. Daarmee kom ik meteen op een
van onze meest principiële bezwaren tegen de voorliggende wetswijziging.
Wij willen projectprocedures op alle drie de bestuurlijke niveaus beoordelen
tegen de achtergrond van het hele nieuwe WRO-gebouw. Dat maakt het mogelijk
om gemeentelijke, provinciale en rijksprojectenprocedures met elkaar in verband
te brengen. Pas als je weet hoe het hele bouwwerk in elkaar zit, is het naar
onze mening mogelijk om uitzonderlijke situaties te benoemen die in de vorm
van projecten geregeld moeten worden. Die afwegingen zijn nu niet goed mogelijk;
wij introduceren een rijksprojectenprocedure zonder zicht te hebben op het
decors en zonder dat de dringende noodzaak om nu tot een dergelijke procedure
te komen ook maar een moment wordt bewezen.De regering kan geen enkel project benoemen waarvan zij met zekerheid
kan zeggen dat daarop de rijksprojectenprocedure binnen afzienbare termijn
kan worden toegepast. Als die noodzaak dus niet kan worden aangetoond, ligt
het vanuit de optiek van zorgvuldige wetgeving – waarop wij in deze
Kamer bij uitstek letten – en vanuit het belang van een nieuw en uitgebalanceerd
wetgevingskader voor de ruimtelijke ordening, voor de hand om met de invoering
van de rijksprojectenregeling, samen met bijvoorbeeld een provinciale projectprocedure,
te wachten tot de gehele WRO op de schop gaat.Ik zou het bijvoorbeeld heel verstandig vinden om in zo'n omvattend kader
diepgaand na te denken over de verhouding tussen het PKB-instrumentarium en
de rijksprojectenprocedure. Daarbij moet precies in kaart worden gebracht
hoe deze instrumenten zo op elkaar kunnen ingrijpen dat een goede planologische
grondslag van ruimtelijke ingrepen verzekerd is. Wij krijgen nu niet de kans
om zo'n discussie te voeren, want de regering wil vooruitlopend op de fundamentele
herziening de rijksprojectenregeling per se nu al introduceren. De argumentatie
daarvoor is naar mijn mening altijd armetierig geweest. Ja, het was afgesproken
in een regeerakkoord uit 1998. Dat argument vervalt natuurlijk vanaf het moment
dat er wordt gewerkt aan een algehele herziening; een fatsoenlijke wetgever
schuift dat daar natuurlijk onder. Dat de regering dat niet heeft overwogen,
en tegelijkertijd op geen enkele manier de toepassing van de rijksprojecten
aan nadere criteria wil binden, doet ons het ergste vrezen. Daarmee wordt
de deur opengezet voor een opportunistische aanpak.Mijn fractie vreest een aanzuigende werking van de rijksprojectenprocedure.
Er is al heel wat gewonnen als de minister vandaag zou melden dat zij alles
in het werk stelt om dat te voorkomen. Wat is namelijk het risico? Het kost
niet veel moeite, een scenario te bedenken waarin in de praktijk een soort
tweedeling ontstaat tussen de gebruikelijke, inefficiënte en omslachtige
WRO-regels aan de ene kant en de slagvaardige en efficiënte projectaanpak
aan de andere kant. Dat beeld rijst nu al op uit de stukken. De beeldvorming
die de regering met dit wetsvoorstel in de hand werkt, nodigt uit tot een
vlucht in de projectplanologie. Waarom zou je namelijk moeilijk doen als het
snel kan? Dat ondermijnt uiteindelijk de gehele WRO-systematiek, waaraan wij,
ondanks alle tekortkomingen en de noodzaak tot verbeteringen, nog steeds grote
waarde hechten. In principe moet de toepassing van een rijksprojectenprocedure
een uitzondering zijn. De regel is dat wij in dit land werken binnen het reguliere
WRO-kader. Onderstreept de minister deze zienswijze? Als zij het daarmee eens
is, en dus een eerste voorkeur uitspreekt voor het reguliere ordeningsinstrumentarium,
zou het logisch zijn dat bij het vaststellen van een rijksprojectenbesluit
zorgvuldig wordt beargumenteerd waarom voor een rijksprojectenprocedure is
gekozen, welke winst wordt geboekt ten opzichte van het gewone WRO-kader en
welke dringende redenen dit rechtvaardigen. Is de minister het daarmee eens?
Is zij voornemens om deze argumentatie in voorkomende gevallen ook te geven?Ik waag te betwijfelen of het zin heeft, maar het is vandaag de laatste
gelegenheid om de minister te verleiden tot een nadere definiëring van
de begrippen "nationaal belang", "bovenlokaal" en "maatschappelijk spoedeisend".
Moet een rijksproject eigenlijk aan al die kenmerken voldoen of wegen deze
niet even zwaar? Is het nationaal belang afhankelijk van toevallige politieke
meerderheden of is er meer over te zeggen? Wat is precies de stem van andere
bestuursorganen in het bepalen van rijksprojecten?Collega Meindertsma heeft een aantal vragen opgeworpen over de plaats
van het overleg met lagere overheden over zaken zoals windmolenparken, asielzoekerscentra
en gevangenissen voor bolletjesslikkers. Ik sluit mij daar graag bij aan.
Je kunt al snel vermoeden dat gemeenten niet per se op deze zaken zitten te
wachten en dat de rijksprojectenprocedure een methode is om hen dat toch maar
even door de strot te duwen. Dat lijkt mij niet de bedoeling; dat zou bijna
een vorm zijn van oneigenlijk gebruik. Hoezeer ik ook vind dat er zoveel mogelijk
windparken moeten komen in dit land, zie ik niet goed in hoe ik ze via de
rijksprojectenregeling zou kunnen realiseren door de argumenten "nationaal
belang" of "spoedeisend" te gebruiken. Anders gezegd, ik zie niet in waarom
voor dit type vaak heel gevoelige projecten de reguliere procedures buitenspel
moeten worden gezet. De minister mag mij dat nog een keer uitleggen.Juist om deze onduidelijkheid te vermijden heeft mijn fractie er altijd
voor gepleit om de toepassing van de rijksprojectenprocedure in aanvang te
beperken tot zaken waarover grote maatschappelijke consensus bestaat, dat
er echt een nationaal belang wordt gediend en dat daardoor rampen of andere
grootschalige narigheid kunnen worden voorkomen, dan wel collectieve genoegens
mee kunnen worden gerealiseerd. Dan gaat het bijvoorbeeld om zaken waarbij
de veiligheid van de bevolking in het geding is, zoals het voorkomen van overstromingen,
het creëren van overloopgebieden of het verhogen van de dijken. Energievoorzieningen
zoals hoogspanningskabels kunnen er ook heel goed onder vallen. Daar heeft
vrijwel niemand problemen mee, dus waarom beperkt de minister de toepassing
van de rijksprojectenprocedure in aanvang niet daartoe, hangende de fundamentele
herziening van de Wet op de ruimtelijke ordening?Volgens artikel 39a, lid 3, kan alleen de Tweede Kamer instemmen met een
rijksprojectenbesluit. De Eerste Kamer speelt geen rol, tenzij er sprake is
van een wijziging van een PKB. Dan gaan we wel over de PKB-wijziging, maar
niet over het rijksprojectenbesluit. Ik vind dat vreemd en de argumentatie
flinterdun. Het is niet logisch om de procedure voor een besluit min of meer
gelijk te stellen aan de PKB-procedure, zegt de minister in de memorie van
antwoord aan deze Kamer. Waarom niet?Ik zou zeggen dat het wel logisch is om bij zaken van nationaal belang
beide Kamers gelijke rechten te geven. Wij hebben het recht om hier allerhande
AMvB's te bespreken, als wij daar behoefte aan hebben. Wij hebben dat bijvoorbeeld
gedaan, toen wij met staatssecretaris Remkes in debat gingen over een AMvB
in het kader van het welstandstoezicht. Dat mogen wij allemaal wel, maar dat
recht zouden wij niet hebben als het gaat om ingrijpende investeringsbeslissingen
over projecten van nationaal belang. Daar kan ik niet bij. Ik
krijg hierover graag nadere uitleg van de minister.Ik rond af met twee opmerkingen. De eerste betreft de rechtsbescherming
van burgers die geconfronteerd worden met een verplichte wijziging van een
bestemmingsplan, zonder dat zij daarvoor in hun eigen gemeente verhaal kunnen
halen. Zij kunnen wel bezwaar maken, maar dan moeten ze heel goed bij de les
zijn en alle consequenties overzien. Ik heb het idee dat deze aanpak niet
bevorderlijk is voor het vertrouwen in de rechtsstaat. De kans dat burgers
met succes de nationaalbelangmachine kunnen stoppen, is bijna nul. Dat is
een extra reden om de minister tot de grootst mogelijke terughoudendheid aan
te sporen.De tweede opmerking betreft artikel 39g, waarin staat dat het rijksprojectenbesluit
van rechtswege vervalt als het niet binnen tien jaar wordt uitgevoerd. Ik
dacht eerst dat ik het niet goed las, maar er staat echt tien jaar. Aan dit
hele wetsvoorstel kleeft de geur van haast en van slagvaardigheid. Alles moet
kordaat en efficiënt besloten worden. Er moet goede regie gevoerd worden.
Dan zou je op z'n minst verwachten dat de overheid zichzelf ook streng de
maat neemt en binnen een periode van vier of vijf jaar in staat is om met
de uitvoering te beginnen. Maar nee, daarvoor meet ze zichzelf een termijn
van tien jaar toe. Stel dat het zes, zeven of negen jaar duurt voordat de
uitvoering een feit wordt, dan kun je je in alle redelijkheid afvragen waarom
deze uitzonderlijke procedure wordt gevolgd. Kan de minister de keuze voor
tien jaar nog eens uitgebreid toelichten?Dat brengt mij tot mijn allerlaatste opmerking. Efficiency en slagvaardigheid
worden als kenmerken gezien van deze nieuwe regelgeving, alsof in de regels
de grootste belemmeringen zitten. Was het maar zo eenvoudig. Wij weten allemaal
heel goed dat die belemmeringen misschien nog wel meer zitten in de organisatie
van de besluitvorming, ambtelijk mismanagement, eindeloze vergadercircuits
en andere bestuurlijke stroop, zoals ik het maar even noem. Het zou de minister
sieren als zij in haar eerste optreden in deze Kamer van de gelegenheid gebruikmaakt
om duidelijk te maken hoe zij dat probleem denkt aan te pakken. Ik sluit niet
uit dat daar meer efficiencywinst te boeken is dan dat met een vlucht in projectprocedures
bereikt kan worden. Wij zijn buitengewoon benieuwd naar het antwoord van de
minister.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Namens de fracties van de ChristenUnie en de SGP waarvoor
ik het woord mag voeren, heet ik de minister hartelijk welkom. Ik hoop op
een zeer vruchtbare samenwerking in deze periode.De leden van onze fracties hebben met belangstelling kennis genomen van
dit wetsvoorstel. Het oogmerk is een versnelling van ruimtelijke procedures.
Wat kun je daar nu op tegen hebben? Niets, zo vinden wij, mits dat op een
duidelijke en zorgvuldige wijze gebeurt. Daarover zijn veel opmerkingen te
maken. In de schriftelijke voorbereiding is dat gebeurd. Mevrouw Meindertsma
heeft het expliciet aan de orde gesteld, waarbij wij ons aansluiten.Veel tijdverlies bij het realiseren van grote projecten blijkt niet zozeer
het gevolg te zijn van allerlei stroperige procedures, maar van een niet-adequate
afstemming tussen overheden onderling en tussen overheden en invloedrijke
belangenorganisaties. Mij dunkt dat met goed procesmanagement nog een wereld
valt te winnen. Wordt er voldoende aandacht geschonken aan goed procesmanagement,
zodat er veel sneller gewerkt kan worden? Wat wordt er precies aan gedaan?Ik wil een relatieverende opmerking maken bij dit wetsvoorstel. In welke
vorm komt het terug in de voorgenomen nieuwe Wet ruimtelijke ordening die
aanhangig is bij de Tweede Kamer? In hoeverre praten wij over een voorstel
dat thans alweer aan wijziging onderworpen is? Uiteraard zal er materieel
zo min mogelijk worden gewijzigd, maar er zullen ongetwijfeld de nodige aanpassingen
plaatsvinden in verband met de nieuwe systematiek van de Wet ruimtelijke ordening
in wording. Kan de minister over de nodige aanpassingen van dit wetsvoorstel
in dit verband al iets zeggen? Hoe zinvol is het dat wij vandaag spreken over
een wellicht op dit moment al verouderd wetsvoorstel?Het thans bij de Tweede Kamer aanhangige wetsvoorstel ten behoeve van
de fundamentele herziening van de ruimtelijke ordening impliceert een flinke
versterking van de positie van het bestemmingsplan. Zo vervalt de zelfstandige
projectprocedure op grond van artikel 19 WRO. De rijksprojectenprocedure betekent
naar onze mening een aantasting van de positie van het bestemmingsplan en
een inperking van het bestaande decentrale stelsel van de WRO. Past de rijksprojectenprocedure
derhalve wel bij de filosofie van de nieuwe WRO, zo vragen wij de minister.In het ruimtelijk spoor gaat de eigen verantwoordelijkheid van de medeoverheden
door dit wetsvoorstel rijksprojectenprocedure naar onze overtuiging flink
teloor. Wij vragen ons af of de mogelijkheid van een projectcommissie, vergelijkbaar
met een landinrichtingscommissie met daarin onder meer vertegenwoordigers
van decentrale overheden, niet meer structurele aandacht verdient. Hierbij
zou eventueel de mogelijkheid kunnen worden ingebouwd, te komen tot conflictoplossing
en besluitvorming door de rijksoverheid, indien men er gezamenlijk niet uitkomt.
Daarmee houd je naar onze mening de balans tussen de decentrale overheden
en de rijksoverheid in evenwicht.Enkele jaren geleden heeft de Staatscommissie voor de waterstaatswetgeving
onzes inziens een waardevol pleidooi gehouden voor zo'n projectcommissie.
Dat advies werd op 21 december 1998 uitgebracht. Onze fracties bepleiten daarvoor
een wettelijke grondslag te creëren. Wat is de mening van de minister
hierover?Ik verwijs in dit verband naar de zeer behartigenswaardige conclusies
van Paul Pestman in zijn proefschrift In het spoor van de Betuweroute. Pestman
bepleit hierin een veel sterkere rol van met name de decentrale overheden
bij grote projecten. Aan de hand van concrete projecten toont hij aan dat
decentrale overheden weldegelijk in staat zijn om met onderbouwde plannen
te komen die tot een betere inpassing van zo'n project in het landschap leiden.
Pestman bekritiseert in dit verband in het bijzonder die wetgeving, zoals
de Tracéwet, waarbij gemeenten geen formele positie hebben bij de inpassing
van grote projecten omdat het projectbesluit direct geldt als een vrijstellingsbesluit
ex artikel 19 Wet ruimtelijke ordening. Deze fundamentele kritiek geldt derhalve
naar onze mening ook de nu gekozen constructie in het wetsvoorstel
voor de rijksprojectenprocedure. Er kan snel een besluit worden genomen, maar
dat kan eenvoudig leiden tot nieuwe conflicten tussen Rijk en gemeente, Rijk
en provincie of de drie genoemde overheden. Onze vraag is hoe de minister
aan de hand van dit wetsvoorstel deze kritische notities beoordeelt. Wordt
aan de noodzakelijke beïnvloedingsmogelijkheden van de decentrale overheden
voldoende recht gedaan? Wij menen van niet. Er moet immers voorkomen worden
dat de betrokken decentrale overheden vooral de nadelen van een grootschalig
project ondervinden, terwijl de voordelen meer de samenleving als geheel ten
goede komen.Ik sluit af met een vraag. Het gaat om een heel ingrijpend besluit waarover
wij discussiëren. Waarom is de Eerste Kamer er dan naast gezet? Waarom
is niet de lijn gekozen van de PKB? Ik sluit mij hierbij aan bij collega Van
der Lans.Men kan zich voorstellen dat wij met heel veel belangstelling het antwoord
van de minister afwachten.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik heet namens mijn fractie de minister van harte welkom.Toen ik deze wijziging van de Wet op de ruimtelijke ordening onder ogen
kreeg, moest ik glimlachen. Met voorliggende wijziging wil de minister een
rijksprojectenprocedure in het leven roepen die tot doel heeft, de besluitvorming
over ruimtelijke projecten te stroomlijnen en te versnellen. Een mooi streven,
maar snel en gestroomlijnd is de besluitvorming over de rijksprojectenprocedure
zelf geenszins verlopen. Het is al opgemerkt dat de procedure reeds in het
regeerakkoord van 1998 is aangekondigd. Respectievelijk de ministers Pronk,
Kamp en nu Dekker hebben de wet verdedigd. De rijksprojectenprocedure heeft
een lange geschiedenis. Voor mij echter is de materie relatief nieuw. Ik weet
niet zeker of ik nu het grote nadeel heb van een relatief geringere dossierkennis
of misschien het voordeel van een frissere blik. Ik heb in ieder geval twee
opmerkingen. Zeker in dit huis moeten wij wetgeving toetsen op helderheid
en noodzakelijkheid. Naar de opvatting van mijn fractie voldoet de voorgestelde
rijksprojectenprocedure aan geen van beiden. Zij is helder noch noodzakelijk.
Hopelijk kan de minister ons overtuigen van ons ongelijk.Veel van de opmerkingen die ik maak zijn al door mijn voorgangers gemaakt.
Dit toont de eensgezindheid die er in deze Kamer bestaat in de kritiek op
de voorliggende wijziging. Wil de minister hierop ingaan?Onduidelijk is voor welke projecten de rijksprojectenprocedure is bedoeld.
In de memorie van toelichting uit 2000 stelt het toenmalige kabinet dat de
rijksprojectenprocedure bedoeld is voor projecten die van zodanig belang zijn
dat de rijksoverheid de regie van de besluitvorming van begin tot eind in
eigen hand wenst te nemen. De ministers kunnen ondermeer tot zo'n procedure
besluiten. Het kabinet geeft echter toe dat in algemene zin moeilijk aan te
geven is wanneer een project de kwalificatie van rijksproject zal verkrijgen.
Onduidelijk is dus waarmee wij vandaag moeten instemmen. Gedurende het debat
in de Tweede Kamer en in de commissie in de Eerste Kamer kwamen de verschillende
ministers met uiteenlopende criteria, zoals eerder al opgemerkt is. Een rijksprojectenprocedure
kan worden ingesteld bij projecten van nationaal belang, in geval van dringende
maatschappelijke redenen en in geval er sprake is van spoedeisend maatschappelijk
belang. Tijdens de behandeling in de commissie van deze Kamer bleek het voor
de minister niet eenvoudig om deze uiterst vage criteria nader te definiëren.
Collega Van der Lans merkte al terecht op dat de termen vooral naar elkaar
verwijzen en daarmee dus volslagen betekenisloos zijn. Onduidelijk is ook
hoe nationaal belang zich verhoudt tot provinciale en gemeentelijke belangen
en hoe bijvoorbeeld belangen op het gebied van economie, milieu en veiligheid
zich tot elkaar verhouden. Verder kan ik instemmen met de opmerking van Van
der Lans, dat er toch wel een grote tegenstrijdigheid is tussen centrale en
decentrale ruimtelijke ordening.Van "dringende maatschappelijke redenen" worden weinig voorbeelden genoemd
door de minister. Nadere preciseringen als "bovenlokale uitstraling" kunnen
mijn fractie niet erg overtuigen. Hetzelfde geldt voor de belofte van niet-lichtzinnig
gebruik van dit instrument.Over de vraag wanneer een project van spoedeisend belang is, mag in ieder
geval deze Kamer, zo heb ik begrepen, niet meer meebeslissen. Klopt het dat
in het geval van een door de ministerraad gestarte rijksprojectenprocedure
de Eerste Kamer geen medezeggenschap meer heeft? Welke overwegingen liggen
hieraan ten grondslag?Zoals gezegd: op de vraag concrete voorbeelden te noemen van projecten
waarvoor deze procedure in de nabije toekomst zal moeten gaan gelden, weet
de minister niet eenvoudig antwoord te geven. In vrij algemene termen spreekt
zij van rivierverruiming, hoogwateroverlast en andere infrastructurele projecten.Grote ruimtelijke projecten maken in Nederland vaak veel protesten en
emoties los. Ook de besluitvorming gaat vaak gepaard met veel politiek en
juridisch gedoe. De rijksprojectenprocedure moet deze besluitvorming efficiënter
maken. Daarmee lijkt de minister aan te geven dat al het politieke en juridische
getouwtrek overbodig is. Was dat maar waar. Recente problemen met grote ruimtelijke
projecten tonen helaas dat dit niet het geval is. Als vorige kabinetten beter
hadden geluisterd naar kritiek, zouden wij nu bijvoorbeeld niet met een overcomplete
Betuwelijn zitten die ons waarschijnlijk opzadelt met structurele tekorten
van tientallen miljoenen euro's per jaar.De besluitvorming in Nederland over grote ruimtelijke projecten verloopt
soms zeer bureaucratisch. Het zou ons heel wat waard zijn als die doorzichtiger
kan worden. De voorgestelde rijksprojectenprocedure, zo vreest mijn fractie,
maakt de besluitvorming misschien wel sneller, maar daarmee nog niet beter
of doorzichtiger.De minister belooft dat de inspraakmogelijkheden en de rechtsbescherming
van burgers in het geval van een rijksprojectenprocedure niet worden aangetast.
Als dat zo is, hoe denkt de minister dan tijdwinst te kunnen boeken?Dat brengt mij op het punt van de noodzakelijkheid. In mei heeft het kabinet
bij de Tweede Kamer een nieuwe wet op de ruimtelijke ordening ingediend. Hierin
staan opnieuw de besluitvorming over grote ruimtelijke projecten en de bevoegdheden
van de verschillende overheden centraal. Het lijkt er daarom
op dat de voorliggende rijksprojectenprocedure al heel snel overbodig gaat
worden. Nogmaals dus de vraag: kan de minister concreet aangeven welke grote
ruimtelijke projecten volgens haar mogelijk nog met deze rijksprojectenprocedure
gerealiseerd zullen worden, voordat een fundamentele herziening van de wet
op de ruimtelijke ordening is doorgevoerd? Kan zij geen projecten noemen,
dan is deze wijziging overbodig. Als zij wél projecten kan noemen,
dan wil ik graag met haar de discussie aan of het in deze gevallen mogelijk
is om versnelling en stroomlijning op een andere wijze te bewerkstelligen,
bijvoorbeeld door een betere informatievoorziening aan betrokken gemeenten,
provincies, belangengroepen en Tweede en Eerste Kamer.Slechte ervaringen in het verleden hebben ertoe geleid dat mijn fractie
niet lichtzinnig wil omgaan met besluitvorming over grote ruimtelijke projecten.
De Raad van State beklemtoonde in 2000 al dat vertragingen bij de totstandkoming
van projecten niet alleen worden veroorzaakt door wettelijke procedures, maar
vooral door slechte politieke besluitvorming. Valt niet hier, zo vraag ik
de minister, veel meer winst te boeken? Moet de minister niet veel meer kiezen
voor een betere overeenkomst tussen overheden en belangenorganisaties? De
heren Van der Lans en Van den Berg en mevrouw Meindertsma hebben hier ook
al op gewezen. De voorgestelde rijksprojectenprocedure is naar onze opvatting
niet helder en met het oog op de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening wellicht
overbodig. Mijn fractie wacht de nieuwe wet daarom met belangstelling af.
Ook eventuele voorstellen voor verbetering van de politieke besluitvorming
ziet mijn fractie met veel interesse tegemoet.De heer Ten Hoeve (OSF):Mevrouw de voorzitter. Ik sluit mij natuurlijk graag aan bij de woorden
van welkom voor de minister. Ik vind het jammer dat ik dit nu juist bij dit
wetsvoorstel moet doen, want mijn voorganger Martin Bierman heeft op 17 januari
toen dit voorstel in de commissie werd behandeld, al gezegd dat hij er met
gemengde gevoelens kennis van had genomen en dat geldt nog steeds.Het algemene gevoelen is dat het ruimtelijkeordeningsbeleid aan vernieuwing
toe is. Daarbij zal slagvaardigheid zeker een rol moeten spelen. Het is echter
de vraag of deze verandering wel op deze wijze nu moet worden doorgevoerd.
Mijn voorganger gaf in zijn vragen aan de minister al aan dat bij grote projecten
"een langdurige procedure ook z'n voordelen kan hebben", omdat er daardoor
"meer doordacht geopereerd" zou kunnen worden en "de kans op missers" kleiner
wordt. Ik concludeer dat er op zijn minst een afweging zou moeten worden gemaakt
tussen slagvaardigheid enerzijds en zorgvuldigheid anderzijds ook al duurt
dat langer.De minister zegt dat de rijksprojectenprocedure niet is bedoeld als spoedprocedure.
De procedure is echter wel bedoeld om per wet of in een planologische kernbeslissing,
maar eventueel ook sneller dan met wetgeving of planologische kernbeslissing
kan worden bereikt, namelijk met een besluit van de minister, te kunnen optreden.
De procedure heeft verder de bedoeling om het ruimtelijk beleid van lagere
overheden op eenvoudige wijze aan de kant te zetten.De projectenprocedure via wetgeving of een planologische kernbeslissing
kennen behoorlijke procedures, maar de snelle methode gaat wel erg snel. De
minister stelt een besluit vast, inclusief een meer of minder goede motivering
en beschrijving, voert overleg met provincies, gemeenten en waterschappen
die het aangaat, geeft vier weken de tijd voor bedenkingen en geeft vervolgens
de Tweede Kamer ook vier weken de tijd om te reageren. Het besluit zet dan
het streekplan aan de kant en het bestemmingsplan moet worden aangepast.Dit gaat wel erg snel. Ik zeg met mijn voorganger dat een wat moeilijker
en langduriger procedure ons misschien voor missers kan behoeden. Juist bij
betrekkelijk grote en ingrijpende projecten mogen niet te gemakkelijk en te
snel besluiten worden genomen. Wij weten intussen toch ook wel hoe ondeugdelijk
de informatie vaak is waarop beslissingen worden genomen. Te snel een beslissing
willen nemen, kan de risico's nog verder vergroten. Het is niet onze bedoeling om nu al een barrière op te werpen tegen
de projectenprocedures in de nieuwe WRO. De wet zal in haar geheel op haar
merites moeten worden beoordeeld. Wij hebben echter wel het gevoel dat met
deze aanpassingen van het huidige regiem wat erg gemakkelijk wordt omgesprongen.Wij vinden dat het te gemakkelijk gaat om te besluiten dat iets maar een
projectenprocedure moet worden. Daarbij worden de lagere overheden te gemakkelijk
aan de kant gezet. Tot slot zijn wij van mening dat deze procedures te gemakkelijk
door het parlement, dat wil zeggen uitsluitend door de Tweede Kamer kunnen
worden geloodst.Wij geven er de voorkeur aan dat het Rijk – waar dat nodig is –
de regie deelt met andere bevoegde gezagen om de terminologie te gebruiken
van de minister in de nadere memorie van antwoord. Dit is misschien wat lastiger,
maar het kan wel onheil voorkomen. Kan de minister aangeven of zij nog mogelijkheden
ziet om extra zekerheden in te bouwen in ieder geval voor de lagere overheden
en het parlement en kan zij aangeven of dit nu kan gebeuren of dat dit moet
wachten op de algehele herziening van de wet?De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Van Dalen-Schiphorst, die haar maidenspeech zal
houden.Mevrouw Van Dalen-Schiphorst (CDA):Voorzitter. Als zesde en laatste spreker in de rij wil ook ik niet nalaten
om de minister van harte welkom te heten, hoewel ik mij zou kunnen voorstellen
dat zij onderhand het gevoel krijgt dat het allemaal wat erg veel is en zich
afvraagt of er misschien een addertje onder het gras zit. Welnu, dat laatste
is volgens mij niet het geval.Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening dat
voorligt, heeft een lange weg afgelegd. De vraag zou dan ook gesteld kunnen
worden of het niet zinvol zou zijn nog maar even te wachten en dit onderdeel
meteen in de fundamentele herziening van de Wet op de Ruimtelijke Ordening
mee te nemen. Voor deze wetswijziging is drie jaar nodig geweest en ik vrees
dat de fundamentele herziening geen kortere weg zal afleggen.
Wij kunnen dan toch maar beter de rijksprojectenprocedure afhandelen. Een
vraag in die geest hoeft u dan ook niet van de CDA-fractie te verwachten.Belangrijk doel van de wetswijziging is het verminderen dan wel opheffen
van stroperigheid in bepaalde procedures. Dat is een uitspraak die de CDA-fractie
zeer aanspreekt. Een cruciaal punt in alle nota's en verslagen is het begrip
projecten van nationaal belang. Een heldere definitie daarvan is tot op dit
moment niet gegeven. Tot op zekere hoogte kunnen wij daar begrip voor opbrengen.
Uit de Memorie van Antwoord, maar ook uit het advies van de Raad van State
blijkt dat van een nadere omschrijving is afgezien met het oog op de juist
zo gewenste flexibiliteit. Toch doet zich de vraag voor hoe voorkomen kan
worden dat het instrument oneigenlijk wordt ingezet. Flexibiliteit en snelheid
mogen er naar onze mening niet toe leiden dat het begrip en de toepassing
ervan uitdijen. In de Tweede Kamer is ter voorkoming daarvan een aantal amendementen
ingediend. Eén van de aangenomen amendementen was het amendement-Spies.
Hierin werd een nadere afbakening gegeven van het begrip nationaal belang:
"Onder projecten van nationaal belang worden verstaan projecten met een bovenlokale
ruimtelijke dimensie of met bovenlokale ruimtelijke effecten." Bedoeld werd
te voorkomen dat de procedure kan worden "misbruikt voor het realiseren van
projecten met bescheiden omvang, waarvoor bij de betreffende gemeente en lokale
bevolking geen draagvlak bestaat". De antwoorden die hierop in de verschillende
stadia werden gegeven, hebben niet tot meer duidelijkheid geleid. Ik zou haast
zeggen: integendeel; het was nogal verwarrend. De ene keer werd een voorbeeld
gegeven met inderdaad de genoemde criteria, de volgende keer een voorbeeld
waarbij de bovenlokale ruimtelijke dimensie of ruimtelijke effecten geen rol
speelden. Er bestaat nog steeds behoefte aan een duidelijke en eenduidige
bepaling van het begrip projecten van nationaal belang. De vraag aan de minister
is dan ook helderheid op dit punt te verschaffen, zodat in de uitvoering van
de wet geen willekeurige ongelijkheden gaan ontstaan. Een tweede, maar niet minder belangrijk punt is het ontbreken van betrokkenheid
van de Eerste Kamer bij de rijksprojectenprocedure. In het verleden, naar
ik heb begrepen al in 1985, heeft de toenmalige Eerste Kamer zich met succes
ervoor sterk gemaakt om betrokken te worden bij planologische kernbeslissingen.
De redenen hiervoor laten zich eenvoudig raden. Het ging weliswaar niet om
wetgeving in de strikte zin, maar wel om beslissingen van een ingrijpend en
verstrekkend karakter. In de discussies die geleid hebben tot de besluitvorming
over de PKB's heeft dit punt een zwaarwegende rol gespeeld en wel zo zwaar
dat de rol van de Eerste Kamer expliciet is opgenomen in de procedure, met
uitdrukkelijk een behandelingstermijn van vier weken.Naar onze mening behandelen wij op dit moment een niet minder belangrijke
procedure. De argumenten die golden bij de PKB hebben naar ons inzicht niet
aan kracht ingeboet. Toch komt de Eerste Kamer in dit voorstel niet in beeld.
Het mogelijke argument dat dit een onnodig langere weg betekent voordat het
project ter hand kan worden genomen, delen wij niet. Immers, net als bij de
PKB kan het voorgenomen besluit tegelijkertijd aan de Tweede en Eerste Kamer
worden toegezonden, waarna een termijn van vier weken wordt gesteld waarbinnen
beide Kamers kunnen reageren.Wij hebben de volgende vragen. Is de regering bereid om rijksprojectenbesluiten
ook toe te zenden aan de Eerste Kamer zodat deze daar desgewenst met haar
over kan debatteren? Uiteraard geldt in dit geval ook de termijn van vier
weken. Is de regering bereid om de rijkscoördinatieregeling in de nieuwe
Wet op de ruimtelijke ordening zo te wijzigen dat een besluit tot aanpassing
van deze regeling niet alleen de instemming van de Tweede Kamer, maar ook
die van de Eerste Kamer behoeft?Wij hopen dat wij de regering, in dit geval mevrouw Dekker, niet met deze
vragen hebben overvallen. Wij beseffen dat deze in een eerdere ronde niet
aan de orde zijn geweest. Wij vonden de vragen echter toch van een zodanige
importantie dat wij het niet konden nalaten om deze te stellen.De voorzitter:Mevrouw Van Dalen, ik wil u van harte gelukwensen met het uitspreken van
uw maidenspeech in deze vergadering. U hebt uw bijdrage aan dit debat pas
vanmorgen aangekondigd. U hebt ons dus weinig kans gegeven om uw doopceel
uitgebreid te lichten. Ik wil er toch enkele woorden aan wijden.Uw lidmaatschap van de Eerste Kamer sluit aan bij een lange periode in
een andere politieke functie, namelijk het lidmaatschap van Provinciale Staten
van Overijssel, van 1987 tot 2003. U was daar onder andere vice-voorzitter
van de CDA-fractie en lid van de onderhandelingsdelegatie voor de samenstelling
van het collegeprogramma en voor de samenstelling van het college. Daarmee
hebt u veel praktijkervaring opgedaan in het politieke metier. Ook in theoretische
zin bent u goed voorbereid op het werk van deze Kamer als medewetgever. U
volgde gedurende een reeks van jaren aan de Open Universiteit de studie bestuurskunde,
met als hoofdrichting overheid en recht. U rondde deze af in 1998. Het volgen
van deze studie naast de eerder genoemde activiteiten, met name de politieke,
heeft voor u ongetwijfeld tropenjaren opgeleverd. Uit uw dagelijks werk als
directeur van het Regionaal Indicatieorgaan Overijssel en uit diverse eerder
vervulde nevenfuncties blijkt uw affiniteit met de zorg voor ouderen en gehandicapten.In onze Kamer houdt u zich specifiek bezig met de beleidsterreinen volkshuisvesting,
ruimtelijke ordening en milieu en sociale zaken en werkgelegenheid. Vanuit
deze brede oriëntatie en met uw lange politieke ervaring kunt u een waardevolle
bijdrage leveren aan het werk van de Senaat. Ik wens u dat graag toe en ik
hoop dat u er veel plezier aan zult beleven in de komende periode.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De beraadslaging zal worden hervat na de behandeling van het wetsvoorstel
inzake de verhoging van de strafmaat voor structurele discriminatie.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-339-347.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl