Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 215-223

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-11-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 5, pagina 215-223

28-10-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31392Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844)Pagina 223-232
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844)Pagina 193-206
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Comptabiliteitswet 2001 houdende bepalingen inzake een nadere splitsing van de Rijksbegroting (Tweede wijziging van de Comptabiliteitswet 2001) (29833); het wetsvoorstel Regeling van het beroepsgoederenvervoer en het eigen vervoer met vrachtauto's (Wet wegvervoer goederen) (30896); het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Gerechtsdeurwaarderswet in verband met de bevoegdheid van deurwaarders om informatie op te vragen en elektronisch te betekenen in geval van derdenbeslag (31240), en van 4 andere wetsvoorstellen (31118, 31119 en 31360 en 31503)Pagina 206-207
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met de verstrekking van bijdragen aan zorgaanbieders die inkomsten derven ten gevolge van het verlenen van medisch noodzakelijke zorg aan bepaalde groepen vreemdelingen en van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten met het oog op verzekering van bepaalde groepen minderjarige vreemdelingen (31249)Pagina 207-215
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392)Pagina 215-223
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844)Pagina 245-253
Lijst van besluiten (dinsdag 28 oktober 2008)Pagina 253-254
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met de verstrekking van bijdragen aan zorgaanbieders die inkomsten derven ten gevolge van het verlenen van medisch noodzakelijke zorg aan bepaalde groepen vreemdelingen en van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten met het oog op verzekering van bepaalde groepen minderjarige vreemdelingen (31249)Pagina 232-245
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 28 oktober 2008)Pagina 254-255
Presentie en opening (dinsdag 28 oktober 2008)Pagina 193-193
Noot (zie blz. 206): JBZ instemmingsbesluit 28 oktober 2008 m.b.t. Ontwerpkaderbesluit wijziging kaderbesluit 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijdingPagina 256-256

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing
van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse
Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392).De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.De heer Hermans (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie heeft op dit punt een heel korte inbreng. Tijdens
de uitvoerige behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer en twee
schriftelijke ronden in de Eerste Kamer zijn forse debatten gevoerd over de
manier waarop deze omissie wordt geregeld. Wie is bevoegd om het kiesrecht
voor het Europees Parlement te verlenen aan Nederlanders die ingezetenen zijn
van de Nederlandse Antillen en Aruba? Met name in het nader verslag geeft
de regering volgens mijn fractie een adequaat antwoord op deze vraag op basis
van artikel 46. Daarin staat de regeling ten aanzien van actief en passief
kiesrecht. De Nederlandse wetgever kan de toekenning van het kiesrecht beperken
tot ingezetenen van Nederland, maar heeft ook de vrijheid om dit recht toe
te kennen aan Nederlanders die buiten Nederland wonen. Deze mogelijkheid is
gerealiseerd toen in 1985 zowel voor de Tweede Kamer als voor het Europees
Parlement het actief kiesrecht werd uitgebreid tot alle Nederlanders in het
buitenland.De VVD-fractie wil hierover een aantal opmerkingen maken. In de eerste
plaats stellen wij de vraag of het logisch en ook wenselijk is dat Nederlanders,
ongeacht of zij kort of lang in het buitenland verblijven, actief en passief
kiesrecht krijgen voor het Europees Parlement. Over deze vraag kunnen wij
lang debatteren. Laat duidelijk zijn dat de VVD-fractie voor het wetsvoorstel
zal stemmen. Toch ligt deze vraag wat mijn fractie betreft hierachter. In
vele gevallen verblijft men al jarenlang in het buitenland. Zeker als men
niet op Europees grondgebied verblijft, is het vreemd dat men dit kiesrecht
krijgt.In de tweede plaats heb ik namens de VVD-fractie een vraag gesteld in
het verslag over de verandering van de LGO- en de UPG-status die nu ontstaat.
De staatssecretaris verwijst hiervoor naar een brief aan de Tweede Kamer hierover.
Dit lijkt mij een erg interessant punt, want als deze status gaat veranderen,
is wat wij nu doen slechts van tijdelijke aard. De staatssecretaris antwoordt
dat er vooralsnog niets verandert aan de status binnen de Europese Unie van
de eilanden die straks in de bijzondere positie komen. Welke status onder
het verdrag van de Europese Unie wenselijk c.q. mogelijk is, zal volgens de
staatssecretaris onderwerp van nader overleg zijn. Met andere woorden –
dit klinkt misschien wat zwaar – wij zorgen hier voor noodwetgeving,
reparatiewetgeving en snelle wetgeving. Wij zouden heel principieel kunnen
bezien of dit de allerbeste weg is. Het weghalen van de omissie is echter
hierbij ten principale een belangrijk element.De VVD-fractie zal dus voor dit wetsvoorstel stemmen, maar maakt daarbij
deze opmerkingen. Verder heb ik nog een opmerking die wellicht wat buiten
de orde van de vergadering valt. U mag mij afkappen, voorzitter. Wij hebben
zojuist een vergadering van de commissie voor Binnenlandse Zaken gehad. Daar
kwam een vraag aan de orde die het beleidsterrein van de staatssecretaris
betreft. Ik kan deze vraag uiteraard ook formeel via een brief stellen, maar
wellicht wil de voorzitter mij toestaan nu één korte vraag te
stellen over een iets ander onderwerp, wat overigens ook de Kieswet raakt.
Ik vraag de staatssecretaris namens de commissie wat er waar is van, of wat
de opvatting is van de staatssecretaris over een wetsvoorstel aangaande het
beperken van de openingstijden van stembussen bij de verkiezingen voor het
Europees Parlement in juni. Wat zijn de beweegredenen hierbij? Wat onderneemt
zij op dit punt? De staatssecretaris zal niet op bijster veel steun kunnen
rekenen van de zijde van de commissie voor Binnenlandse Zaken als deze beperking
zonder debat of daadwerkelijke wetswijziging zal plaatsvinden. Ook als er
een wetswijziging komt, zal zij niet op veel steun daarvoor kunnen rekenen.
De andere woordvoerders zullen dit ongetwijfeld ook zelf aangeven. Wij hebben
jarenlang met potlood gestemd. Nu wij dit weer gaan doen, kan het niet plotseling
allemaal veel lastiger zijn. Ik hoop niet dat dit te maken heeft met het feit
dat wij niet meer op prime time op televisie de uitslagen van de verkiezingen
zouden kunnen bekijken. De democratie gaat voor de televisie.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie is vóór kiesrecht voor het Europees
Parlement voor Nederlanders op de Nederlandse Antillen en op Aruba. Dit hebben
wij al in het voorlopig verslag verklaard. In dit opzicht feliciteren wij
de heren Eman en Sevinger, in wie wij bovendien geestverwanten herkennen.
Het Europese Hof heeft, huiselijk gezegd, uitgesproken dat het gelijkheidsbeginsel
met zich meebrengt dat geen onderscheid mag worden gemaakt bij de toekenning
van het actieve en passieve kiesrecht voor het Europees Parlement tussen Nederlanders
die in "de West" wonen en andere Nederlanders die buiten de EU wonen.
Zij moeten óf allemaal geen kiesrecht, óf allemaal wel kiesrecht
krijgen voor het Europees Parlement. Het Europese Hof maakt duidelijk dat
het aan de lidstaat, het Koninkrijk der Nederlanden is om zich tot het ene
of het andere standpunt te bekennen. In het voorliggende wetsvoorstel ter
wijziging van de Kieswet wordt gekozen voor het tweede standpunt. Ook de ruim
200.000 Nederlandse ingezetenen, ofwel praktisch het gehele landsvolk van
zowel de Nederlandse Antillen als Aruba wordt het kiesrecht voor het Europees
Parlement gegeven. Ook deze keuze steunt de CDA-fractie. Dat hebben wij reeds
in het voorlopig verslag laten blijken. Hierdoor wordt volgens mijn fractie
de cohesie binnen het Koninkrijk versterkt.Waarom dan nu nog langer gedraald? Waarom scharen wij ons daarom nu niet
vol enthousiasme achter het wetsvoorstel? Uit de schriftelijke voorbereiding
heeft de regering kunnen opmaken dat de CDA-fractie vette vraagtekens plaatst
bij de keuze van het vehikel waarmee dit kiesrecht aan wal wordt gebracht
op de zes eilanden. Dit gebeurt door een wijziging van de Kieswet van het
land in Europa. Uiteraard is dit een praktische oplossing, want zij is snel
realiseerbaar. Met name de uitspraak van de afdeling Bestuursrechtspraak van
de Raad van State leert ons dat haast is geboden. Immers, de verkiezingen
zullen volgend jaar al plaatsvinden. Er moet geregis­treerd worden, er
zijn termijnen geldig et cetera. Voor zover ons bekend is, is er ook in de
beide andere landen geen bezwaar gemaakt tegen de keuze voor het verkrijgen
van het kiesrecht. De Raad van State benadrukt wel dat, indien voor een uniforme
regeling van het kiesrecht wordt gekozen, de rijkswet aangewezen zou zijn,
maar de Raad laat dit punt overigens rusten.Zoekt de CDA-fractie dus spijkers op laag water, een neiging die niet
altijd ten onrechte aan constitutionalisten en andere juristen wordt toegedicht?
De CDA-fractie meent dat dit nu niet het geval is, omdat er een aantal belangrijke
en minstens impliciete opvattingen schuilgaat achter de keuze voor de route
via de Kieswet in plaats van voor de route via een consensusrijkswet. Wij
hopen dat dit debat een verdere aanscherping van de rol van het land Nederland
bij de attributie en clausulering van het kiesrecht voor Nederlanders in de
beide andere landen van het Koninkrijk laat zien. De regering is in ieder
geval tijdens de schriftelijke voorbereiding explicieter geworden over haar
keuze voor de Kieswet. Dat is een winstpunt van dit debat.De kern van de stellingname van de regering is, dat het Europees Parlement
de LGO-gebieden niet vertegenwoordigt en de Nederlanders in het land Nederland
wel. Daarom is het volgens de regering alleen aan de wetgever van het land
Nederland om het kiesrecht van de Nederlanders voor het Europees Parlement
ook op de Nederlandse Antillen en Aruba te regelen. De regering lijkt er terecht
inmiddels wel van overtuigd dat indien zij iets anders zou zeggen, het Statuut
voor het Koninkrijk dwingt tot een rijkswet op grond van het stelsel van het
Statuut. Artikel 46 hebben wij als zodanig niet genoemd. De CDA-fractie heeft
nooit beweerd dat het Europees recht zich verzet tegen, of dwingt tot attributie
via de Kieswet van het stemrecht voor Nederlanders op de Nederlandse Antillen
en Aruba, en zij doet dit ook nu niet. Europa staat volgens ons buiten deze
vraag. Ook het Europese Hof stelt dat Europa de regeling van het kiesrecht
bij de huidige stand van zaken, "in the current state of community law",
overlaat aan de lidstaat, mits deze het gelijkheidsbeginsel hanteert. Ook
mevrouw Ten Horn zal het hierover gaan hebben. De afzonderlijke lidstaten
regelen dit stemrecht uiteraard bij het licht van de afzonderlijke constituties.
Frankrijk doet het zus, Engeland zo, en ook Nederland zal het doen bij het
licht van de constitutie van het Koninkrijk. Voor Nederland is de hoogste
regeling het Statuut. Dat onderscheidt naast koninkrijksaangelegenheden zoals
de nationaliteitsregeling, artikel 3, het beginsel van de territoriale autonomie
van de drie delen van het Koninkrijk. Om de uitleg daarvan draait het voor
ons. Onze fractie wil de regering in dit verband daarom de volgende vragen
voorleggen.Ten eerste: acht de regering het juist dat nadat er gekozen is voor verschaffing
van het kiesrecht voor het Europees Parlement aan vrijwel alle inwoners van
de Nederlandse Antillen en Aruba – die zijn immers vrijwel allemaal
Nederlander – deze inwoners desondanks, na de Europese verkiezingen,
niet zijn vertegenwoordigd in het Europees Parlement? Als de regering dit
vindt – wij hebben deze vraag eerder gesteld, maar geen antwoord gekregen – dan zouden wij willen weten of er meer voorbeelden
in de wereld zijn waarbij mensen stemrecht bezitten voor vertegenwoordigende
organen die hen, de kiezers, niet vertegenwoordigen.Het tweede punt, dat hierop lijkt, betreft het Verdrag van Lissabon, waarvan
wij natuurlijk ook wel weten dat het geen geldend recht is. Het is echter
niet onwaarschijnlijk dat het geldend recht wordt. Het Verdrag van Lissabon,
dat door Nederland is geratificeerd, spreekt in artikel 14 over het Europees
Parlement als een orgaan dat bestaat uit vertegenwoordigers, niet meer van
de volkeren, maar van de burgers van de Unie, die daarin degressief evenredig
vertegenwoordigd zijn. Moeten wij hierin de Nederlanders in de Nederlandse
Antillen en Aruba, overigens ook nu al Europees burger, dus bijna alle landskinderen,
als niet-vertegenwoordigd zien?Ten derde: is het nu verder zo dat indien in de toekomst Den Haag, wij
hier, de nationale wetgever van dit deel van Europa, het kiesrecht weer zou
willen afnemen van de kiezers daar, in de Nederlandse Antillen en Aruba, dat
simpelweg kan doen door wijziging van de Nederlandse Kieswet? Een andere conclusie
lijkt toch moeilijk mogelijk.Ten vierde: deze opvatting van de regering betekent toch ook dat kennelijk
de plaats van ingezetenschap, Ghana, China, Canada, Curaçao, voor irrelevant
wordt gehouden? Nederlanders die ingezetenen zijn van een land binnen het
Koninkrijk – dat ondertekenaar van de Europese verdragen was, zij het
niet voor alle delen in dezelfde mate – waar zij feitelijk een landsvolk,
dat van de Nederlandse Antillen respectievelijk Aruba, vormen, vallen ter
zake onder het patronaat van het Binnenhof, c.q. de wetgever van het land
Nederland. Zou het, nog afgezien van formele argumenten, ook om die reden
alleen al niet verkieslijker en wenselijker zijn om de beide andere landsdelen
formeel bij de organisatie van het kiesrecht voor hun burgers ter zake van
het Europees Parlement te betrekken?Ten vijfde: tegenwoordig is eigenlijk nauwelijks meer een argument te
vinden – dat was tot voor kort nog wel zo, en dat is ook de positie
van de Nederlandse regering geweest voor het Hof – in een verschil in
binding. Het Hof heeft nadrukkelijk de "linkage", zoals dat naar
ik meen wordt genoemd, als niet-relevant, als geen objectieve rechtvaardiging
voor het maken van verschillen, aangeduid. Dit heeft niet direct betrekking
op dit onderwerp, maar het geeft wel aan dat ook het bindings­argument,
dat tot nu toe minstens impliciet een rol speelde, dat nu in ieder geval veel
minder doet.Dat zijn de vijf punten van mijn fractie: de vraag of het principieel
juist is dat de kiezers die actief en passief kiesrecht hebben, een orgaan
kiezen dat hen vervolgens niet vertegenwoordigt; de positie van het Verdrag
van Lissabon; de irrelevantie die erachter zit van de plaats van ingezetenschap,
binnen of buiten het Koninkrijk; het feit dat kennelijk het ene land het kiesrecht
van de inwoners van het andere land binnen het Koninkrijk beslissend kan regelen;
en het laatste argument dat ik gaf. Deze vragen zouden wij onder de aandacht
willen brengen van de regering. Dat hebben wij uiteraard in andere bewoordingen
al bij de schriftelijke voorbereiding gedaan.Tot slot zij herhaald dat onze fractie geen hindernis zal opwerpen voor
de toekenning van het kiesrecht voor het Europees parlement aan de Nederlandse
ingezetenen van de Nederlandse Antillen en Aruba, de beide andere landen,
ook niet indien wij daarmee de zeer opvallende uitleg van de regering, namelijk
dat het Europees Parlement zijn kiezers in de Nederlandse Antillen en Aruba
na de verkiezingen niet representeert, impliciet moeten aanvaarden. Wij doen
echter wel een dringend beroep op de regering om in de komende jaren, in ieder
geval voor de volgende Europese verkiezingen van 2014, nog eens ernstig stil
te staan, mede in het licht van de constitutionele hervormingen die gaande
zijn in koninkrijksverband, in het licht van de eventuele inwerkingtreding
van het Verdrag van Lissabon, niet opgejaagd door fatale termijnen zoals nu,
en gesteld voor de noodzaak, de uitoefening van het kiesrecht op termijn te
uniformeren, bij de vraag of deze weg van de Kieswet niet moet worden verlaten
en moet worden ingeruild voor de koninklijke weg van de consensusrijkswet.
Desnoods overwegen wij in tweede instantie ter zake een motie, maar uiteraard
wachten wij eerst de beantwoording door de regering met veel belangstelling
af.De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter. De Partij van de Arbeidfractie juicht toe dat naar aanleiding
van de uitspraak van de Raad van State actie is ondernomen om het kiesrecht
van het Europees Parlement aan te passen als het gaat om Nederlanders die
in het buitenland woonachtig zijn. In dat opzicht zeggen wij de staatssecretaris
en de regering graag dank. Wij menen dat het van belang is om de strijd met
het gelijkheidsbeginsel op te heffen, die ook door het Hof van Justitie van
de Europese Gemeenschappen is geconstateerd.Bij haar keuze om alle Nederlanders buiten Nederland, dus ook Nederlanders
die ingezetenen zijn van de Nederlandse Antillen of Aruba kiesrecht voor het
Europees Parlement toe te kennen, beschouwt de regering als voordeel dat geen
inperking plaatsvindt van de groep Nederlanders in het buitenland die nu reeds
gebruikmaakt van het kiesrecht voor het Europees Parlement. Administratief
wordt die optie bovendien als de meest eenvoudige beschouwd. De regering laat
zich ook leiden door een missie van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa, de OVSE, die in november 2006 de verkiezingen voor de Tweede Kamer
heeft waargenomen en die de meest inclusieve oplossing bepleitte, waarbij
het kiesrecht dus aan de grootst mogelijke groep wordt toegewezen.Al in onze bijdrage aan het voorlopig verslag brachten wij als mening
naar voren dat de regering een wat weinig inhoudelijke afweging maakte ten
opzichte van de vraag aan welke ingezetenen buiten de Europese Unie het kiesrecht
voor Europese verkiezingen wordt toegekend. De Kiesraad heeft er bijvoorbeeld
nadrukkelijk op gewezen dat er mogelijke rechtvaardigingsgronden bestaan voor
het maken van onderscheid tussen Nederlandse kiesgerechtigden in de Nederlandse
Antillen en Aruba en overige kiesgerechtigden in het buitenland. De regering
erkent in dit opzicht dat de Nederlandse Antillen en Aruba deel uitmaken van
het Koninkrijk der Nederlanden. Ook wijst de regering er zelf op dat lidstaten
van de Europese Unie hierin verschillende keuzen maken en dat bijvoorbeeld
ook verblijfsduur als criterium wordt gehanteerd. Desalniettemin worden dus
alle Nederlanders buiten Nederland in gelijke zin behandeld.Ook een vanuit de Tweede Kamer gevraagde principiële motivering van
de keuze van de regering bleef bij de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel
daar achterwege. Bij de plenaire behandeling in de Tweede Kamer wierp de staatssecretaris
zelf de vraag op – dat was in zekere zin dezelfde vraag als hier door
de heer Hermans aan de orde werd gesteld – waarom het kiesrecht voor
het Europees Parlement zich niet beperkt tot Nederlanders woonachtig in Europa,
hetgeen zou kunnen. Het antwoord op de vraag gaf de staatssecretaris helaas
niet, ook niet nadat wij als Eerste Kamer om een inhoudelijke en principiële
beantwoording hadden verzocht. De regering maakt vooral een pragmatische keuze.
Alleen op deze wijze kan worden verzekerd dat de inwoners van de Nederlandse
Antillen en Aruba bij de komende verkiezingen voor het Europees Parlement
in juni gebruik van hun kiesrecht kunnen maken.Wij vinden dit toch een wat teleurstellende gang van zaken. Enigszins
teleurgesteld zijn wij ook over de argumentatie voor de keuze van regeling
in de Kieswet en niet bij rijkswet. De heer Dölle heeft hierover uitvoeriger
gesproken dan ik nu zal doen. Het is bekend dat vanuit de staatsrechtelijke
wereld, en met name door de heer Hoogers in het Nederlands Juristenblad, de
vraag is gesteld of de Nederlandse wetgever wel bevoegd is. De Eerste Kamer
heeft uitdrukkelijk gesuggereerd om daarover in bredere kring juridisch advies
te vragen. De regering meent dat op grond van het statuut het land Nederland
binnen het koninkrijk bevoegd is om het kiesrecht voor het Europees Parlement
te regelen. Dat is maar een opvatting. Dit is de staatssecretaris wel bekend.
Breder juridisch advies kan wat de regering betreft pas in het kader van de
evaluatie van de wet aan de orde zijn. Een schoonheidsprijs verdient het toch
eigenlijk niet, dat wij in deze fase nog met zoveel vragen zitten als blijkt
bij de behandeling van dit wetsvoorstel. Ik denk dat wij ook niet in deze
tijdnood hadden hoeven terechtkomen. De registratie van kiezers voor de Europese
Verkiezingen moet in december van start gaan. De uitspraak van de Raad van
State ligt er bijna twee jaar. Eman en Sevinger, twee in Aruba woonachtige
Nederlanders, waren al jaren aan het procederen. Het is goed om nu te constateren
dat zij geestverwanten van de heer Dölle zijn. Wij hadden niet de indruk
hoeven hebben dat er sprake is van reparatie op noodwetgeving.De PvdA-fractie staat net als andere fracties voor de vraag of wij onze
goedkeuring aan het wetsvoorstel kunnen geven. Met de geplaatste kanttekeningen
moet de geconstateerde strijd met het gelijkheidsbeginsel worden opgeheven,
maar volgens ons had het op een wat zorgvuldiger wijze gekund. Wij menen dat
de stelling van de regering, dat Nederland geen autonome landsbevoegdheid
van andere landen uit eigen hoofde en zonder machtiging uitoefent, in de komende
jaren zeker juridische onderbouwing verdient. Op de toezegging daarvan doelde
ik. Het lijkt ons van belang dat de juridische onderbouwing in ieder geval
in de komende jaren beter wordt verschaft dan nu het geval is.Mevrouw Ten Horn (SP):Voorzitter. De leden van de SP-fractie juichen toe dat het verschil tussen
Nederlanders buiten de EU en alle meerderjarige Nederlanders die ingezetenen
zijn van de Nederlandse Antillen en Aruba verdwijnt, als ook deze Kamer instemt
met het onderhavige wetsvoorstel. Het stond Arubaanse en Antilliaanse Nederlandse
burgers altijd al vrij om zich kandidaat te stellen voor de Europese verkiezingen
en lid te worden van het Europees Parlement, omdat zij door lidstaat Nederland
nooit van het passief kiesrecht waren uitgesloten. Het actief kiesrecht voor
het Europees Parlement was echter door Nederland beperkt tot de Nederlanders
op Aruba en de Nederlandse Antillen die tenminste tien jaar in Nederland hebben
gewoond of in Nederlandse openbare dienst waren. Die ongelijkheid ten opzichte
van andere Nederlanders buiten de EU zal nu worden opgeheven. Dit verheugt
de SP-fractie. Daarmee zal de Nederlandse Kieswet niet meer in strijd zijn
met het communautaire gelijkheidsbeginsel. Al over een maand zal de registratieperiode
voor kiezers in het buitenland voor de Europese Parlementsverkiezingen van
start gaan. Wij zijn met de behandeling van deze wet dus nog maar nipt op
tijd.Mijn fractie heeft nog enkele vragen. De staatssecretaris verkeert met
grote regelmaat op de Nederlandse Antillen en Aruba. Hoe leven de verkiezingen
voor het Europees Parlement daar volgens de staatssecretaris? Eind juni, tijdens
het debat in de Tweede Kamer, was de verwachting over het gebruik van het
straks toegekende kiesrecht niet al te optimistisch gestemd. Is deze indruk
nog veranderd? Hoeveel van de circa 210.000 Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
kiesgerechtigden zullen naar schatting van de staatssecretaris gaan stemmen?
Verwacht de staatssecretaris grote verschillen tussen de kiesgerechtigden
van de BES-eilanden, Aruba, Curaçao en Sint Maarten? Wanneer is voldoende
bekend of naast de briefstembureaus bij de Nederlandse vertegenwoordigingen
extra briefstembureaus nodig zullen zijn op andere locaties?Als voorbeeld van een onderwerp voor een opkomst bevorderende campagne
noemde de staatssecretaris in het debat met de Tweede Kamer de spaartegoedenrichtlijn.
Had de staatssecretaris een vooruitziende blik? Heeft de staatssecretaris
dit onderwerp nog steeds voor ogen voor de campagne? Heeft zij nog andere
onderwerpen voor de campagne voor ogen?Nu nog hebben de Nederlandse Antillen en Aruba de LGO-status. Wanneer
deze te zijner tijd zou veranderen in een UPG-status, verandert er dan ook
wat in de status van hun ingezetenen ten opzichte van het Europees Parlement?
Is de staatssecretaris bereid deze vraag te betrekken bij de reeds toegezegde
evaluatie van de kieswetwijziging of kan zij deze vraag vandaag al beantwoorden?
Mijn fractie wacht met belangstelling de antwoorden van de staatssecretaris
af.De vergadering wordt van 15.15 uur tot 15.23 uur geschorst.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. Ik wil de leden van de Eerste Kamer bedanken voor hun medewerking
aan de snelle behandeling van dit wetsvoorstel. Ik merk dat er brede steun
is voor de inhoud van datgene wat voor ons ligt. Daarmee zal het voor de Nederlandse
inwoners van de Antillen en Aruba mogelijk worden om bij de komende verkiezingen
voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement hun stem uit te brengen
en om dus gebruik te maken van een fundamenteel recht als het
kiesrecht. Dat deze inwoners deze mogelijkheid krijgen, werd door alle leden
gesteund.De keus is hiermee gemaakt om het kiesrecht voor de leden van het Europees
Parlement toe te kennen aan alle buiten het Europese deel van Nederland woonachtige
Nederlanders. Zij krijgen dit kiesrecht op de dezelfde voet als andere Nederlanders,
namelijk via registratie vooraf van de kiesgerechtigdheid met tevens de mogelijkheid
van het uitbrengen van een briefstem. Ik acht dit een principiële keus.
Op dit punt verschil ik dus van opvatting met de heer Rehwinkel. Deze keus
is niet gemaakt op pragmatische gronden, maar om principiële redenen.
Wij wilden het kiesrecht aan iedereen in de verschillende landen van ons Koninkrijk
toekennen. Zoals mevrouw Ten Horn en de heer Dölle aangaven, is dit echt
een principiële keus.De regering geeft hiermee ook gevolg aan een eerdere uitspraak van de
Raad van State en het Europese Hof van Justitie naar aanleiding van een zaak
aangespannen door de heren Eman en Sevinger. Zij zijn terecht door de heer
Dölle genoemd. De heren Eman en Sevinger zijn lid van de Arubaanse Staten.
Zij hebben in 2004 tevergeefs getracht om zich te laten registreren als kiezer
voor de leden van het Europees Parlement. De Raad van State oordeelde toen
dat een wetswijziging noodzakelijk was om dit ongerechtvaardigde onderscheid
op te heffen en hij zag daarbij verschillende mogelijkheden. Deze mogelijkheden
waren: toekenning van het kiesrecht voor het Europees Parlement aan alleen
Nederlanders woonachtig binnen de Europese Unie, toekenning van het kiesrecht
aan alle Nederlanders in het buitenland en toekenning van het kiesrecht aan
alle Nederlanders in het buitenland onder beperkende voorwaarden. De regering
heeft gekozen voor de meest inclusieve variant: toekenning van het kiesrecht
aan alle Nederlanders in het buitenland. Ik vind dat dus een principiële
keus.Ik zeg dit met nadruk omdat bij deze keus niemand het kiesrecht wordt
ontnomen. Dit is een van de redenen die bij onze afweging heel nadrukkelijk
een rol heeft gespeeld.Tijdens de voorbereiding van deze behandeling en bij de inbreng van de
leden in eerste termijn zijn kritische vragen gesteld. Er is gevraagd of de
Nederlandse wetgever wel bevoegd is om aan de Nederlanders woonachtig op de
Nederlandse Antillen het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement
toe te kennen. Zou dit niet veeleer een zaak zijn van de Antilliaanse respectievelijk
Arubaanse wetgever? En: is hier niet sprake van een rijksaangelegenheid?Mijn standpunt is dat alleen de Nederlandse wetgever bevoegd is tot het
regelen van deze kwestie. Bovendien ben ik van mening dat verkiezingen noch
op grond van het Europese recht noch op grond van het Statuut een rijksaangelegenheid
zijn en dat zij dat ook niet zouden moeten worden. Daarover is een aantal
kritische vragen gesteld. Ik zal die kort behandelen. Wat alle kanttekeningen
betreft: wij zijn van plan om deze verkiezing te evalueren. De heer Rehwinkel
vroeg dit nadrukkelijk. De bevindingen van deze evaluatie zal ik uiteraard
met deze Kamer delen. De evaluatie biedt ons de gelegenheid om opnieuw te
bezien of de verkiezingen voor het Europees Parlement op de Nederlandse Antillen
en Aruba heroverweging behoeft. Ik ben graag bereid om dat te onderzoeken.
Ook in de Tweede Kamer heb ik toegezegd om dat te doen. Bij deze evaluatie
kunnen natuurlijk punten worden betrokken die door de heren Dölle en
Rehwinkel zijn ingebracht.Mijn keus brengt de mogelijkheid om deel te nemen aan deze verkiezingen
voor de Nederlanders woonachtig buiten Europa snel binnen bereik. Daarvoor
hebben de heren Eman en Sevinger gestreden. Zij wilden snel van dit kiesrecht
gebruik kunnen maken. Daarom is de gepresenteerde oplossing aan de orde. Ik
ben echter bereid om alle aspecten die de leden hebben ingebracht bij de evaluatie
te betrekken.De heer Dölle zei: de landen zijn niet vertegenwoordigd. Dat is inderdaad
zo, maar de Nederlandse burger is wel vertegenwoordigd. Dat is de lijn. Dus
niet het land is vertegenwoordigd. Voor de Nederlander op Aruba of de Antillen
geldt hetzelfde als voor de Nederlander in Canada of Venezuela: de Nederlandse
burger wordt in het Europees Parlement vertegenwoordigd. Op dit punt is er
dus geen onderscheid tussen de Nederlander op Aruba en de Antillen en de Nederlander
in Canada en Venezuela of waar dan ook. Die Nederlanders mogen stemmen.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. Wij hebben, ook in de schriftelijke voorbereiding, nadrukkelijk
vermeden om te stellen dat het Europees Parlement landen vertegenwoordigt.
Wij hebben nadrukkelijk gezegd dat nadat de 210.000 burgers, die de twee landsvolkeren
aldaar vormen, het kiesrecht hebben gekregen, naar onze opvatting het Europees
Parlement hen vertegenwoordigt. Dan komt de rest van het verhaal: de vraag
hoe je de verkiezingen moet organiseren, maar daarover komt de staatssecretaris
ongetwijfeld nog te spreken.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ja.Voorzitter. Na deze algemene opmerkingen, wil ik kort een aantal punten
behandelen. De heer Hermans sprak over de wenselijkheid van het kiesrecht
voor mensen die al jaren in het buitenland wonen. Zijn vraag mag zeker gesteld
worden, maar ik heb die niet gesteld, omdat ik heel erg heb geredeneerd op
grond van de wenselijkheid van het toekennen van het kiesrecht. Daarover ging
de zaak van de heren Eman en Sevinger. Bij het punt dat de heer Hermans aan
de orde stelde, kun je vragen hebben en het kan wellicht bij de evaluatie
aan de orde komen, maar nogmaals, ik heb die invalshoek niet gekozen bij de
opstelling van dit wetsvoorstel. Voor mij gold daarvoor een andere grondslag.De heer Hermans sprak vervolgens over de keus tussen de status van UPG
en die van LGO. Hij vroeg zich af of met het voorstel noodwetgeving werd gepresenteerd.
Ik ben niet van mening dat dit noodwetgeving is. Dit voorstel biedt wel de
mogelijkheid om zo snel mogelijk tot een regeling te komen. Daarom hebben
wij hiervoor gekozen. Dit wetsvoorstel maakt het inderdaad mogelijk om op
een pragmatische manier het kiesrecht voor de verkiezingen van 2009 binnen
het bereik van Nederlanders in de Nederlandse Antillen en Aruba te brengen.
Daarop was de inzet van de heren Eman en Sevinger gericht.Dan wil ik iets zeggen over het verband tussen dit wetsvoorstel en de
kwestie UPG/LGO. Op zichzelf is er geen relatie tussen dit wetsvoorstel en
die kwestie, want de LGO-status van de eilandgebieden verandert niet met het
verlenen van het kiesrecht voor het Europees Parlement aan inwoners woonachtig
op de Nederlandse Antillen en Aruba. De geachte afgevaardigde heeft terecht
aangegeven dat ik op 9 oktober over de keus tussen de UPG- en LGO-status
voor de Antillen en Aruba met de Tweede Kamer heb gesproken. In dat overleg
was er Kamerbreed steun voor de oplossing die door het kabinet is gekozen
om voorlopig voor de eilanden de LGO-status te handhaven. Voor de BES-eilanden
zijn wij uiteindelijk zelf verantwoordelijk, maar ook Curaçao en Sint
Maarten, het land Nederlandse Antillen, hebben er zelf voor gekozen om voorlopig
de LGO-status te behouden, omdat een wijziging het staatkundige traject waarmee
we bezig zijn zou doorkruisen. Er is dus geen relatie van de UPG/LGO-kwestie
met dit wetsvoorstel. Voor het verlenen van het kiesrecht voor het Europees
Parlement is die kwestie nu dus niet relevant. Ik meen dat ik dat zo het beste
kan weergeven.De heer Hermans had nog een vraag buiten dit wetsvoorstel; over hoe het
zit met de beperking van de openingstijden. Ik heb dat ook in de krant gelezen,
zelfs voordat er überhaupt over gesproken was, maar dat komt vaker voor.
Er is een hele discussie geweest over het niet meer stemmen met stemcomputers
en het stemmen met rood potlood. Het is voor de gemeenten lastig dat er nu
weer met de hand geteld moet worden. De rapporten van onder meer de commissie-Korthals
Altes op basis waarvan wij tot dat besluit zijn gekomen, zijn bekend. In de
contacten met de gemeenten is overwogen om die tijd in te korten. Ik zal in
een brief aan de Kamer laten weten dat wij bij de evaluatie van de Europese
verkiezingen bekijken hoe het gaat met het stemmen met het rode potlood en
het tellen met de hand en wat voor problemen dat oplevert. Op korte termijn
zal de Eerste of Tweede Kamer geen voorstel bereiken om de Kieswet op dit
punt te wijzigen. Ik ga ervan uit dat ik hiermee het punt voor de commissie
heb afgehandeld.Ik denk dat de heer Dölle terecht de heren Eman en Sevinger feliciteert.
Dat is ook de reden waarom ik voor snelheid met dit wetsvoorstel heb gekozen.
Ik heb gekeken hoe wij met een principiële keuze en een pragmatische
oplossing zo snel mogelijk het kiesrecht kunnen bereiken.De heer Dölle steunt de uitbreiding van het kiesrecht, maar vraagt
waarom er dan toch zo wordt gedraald. Ik vind inderdaad dat kiesrecht geen
rijksaangelegenheid is. Noch het kiesrecht, noch het organiseren of houden
van verkiezingen is in het Statuut benoemd als koninkrijksaangelegenheid.
Er is ook geen koninkrijksparlement. Vanuit die redenering hebben wij dit
voorstel opgebouwd. Ik denk dat deze redenering nog steeds hout snijdt. De
Raad van State heeft deze redenering ook niet betwist.De heer Dölle (CDA):Ik heb nooit beweerd dat de regeling van het kiesrecht voor Nederlandse
ingezetenen in de Antillen en Aruba een koninkrijksaangelegenheid was; sterker
nog ik heb het met nadruk schriftelijk ontkend. Het is in onze opvatting een
landsaangelegenheid, maar het zou beter zijn om het een consensusrijkswet
te noemen. Dat was mijn redenering.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dit is de keuze die wij hebben gemaakt. Ik heb gehoord dat u vond dat
het beter zou zijn om uiteindelijk tot een consensusrijkswet te komen. U bestrijdt
de redenering niet, maar u vindt die andere opvatting beter. Ik wil de vijf
elementen die u daarover hebt ingebracht, bij de evaluatie betrekken. Het
gaat dan om de principiële kant, het vertegenwoordigd zijn, de plaats
van het ingezetenschap et cetera. Ik zal daarop terugkomen. Als het een consensusrijkswet
had moeten zijn, hadden wij hier zeker niet gestaan, zoals u ook weet. Dan
waren wij zeker nog niet bij elkaar geweest om over dit wetsvoorstel te spreken.
Mijn mensen hebben de afgelopen weken over consensusrijkswetten over de politie
en over andere zaken in het kader van het staatkundige traject gesproken en
dat kost echt heel veel tijd. Ik neem deze punten wel serieus, net als de
punten van de heer Rehwinkel. Ik wil deze punten bij de evaluatie betrekken,
maar wij hebben er principieel voor gekozen om dit kiesrecht op zo kort mogelijke
termijn in de praktijk te brengen.Ik denk dat ik de punten van de heer Rehwinkel in algemene zin heb beantwoord.
Wat betreft die inclusieve opvatting, wij hebben een principiële keuze
gemaakt om dat kiesrecht toe te kennen. Wij hebben geen beperking ingevoerd,
omdat de strijd van de heren Eman en Sevinger juist was gericht op uitbreiding.
Zo heb ik het opgevat. De heer Rehwinkel heeft gelijk met zijn redenering
dat beide slechter ook gelijk is, zoals in de sociale zekerheid ook wel gebeurt.
Dat had ook gekund, maar ik vind dit principieel niet juist, als ik kijk naar
waar wij vandaag de dag staan met het kiesrecht voor het Europees Parlement.Een andere vraag van de heer Rehwinkel is of het allemaal de schoonheidsprijs
verdient. Dat denk ik niet, daar heeft hij gelijk in. Ik vind het wel een
principiële keuze die het kiesrecht op korte termijn binnen bereik brengt.
Die andere punten moeten wij dan maar bij de evaluatie betrekken. Dat zeg
ik toe, want dat heb ik in de Tweede Kamer ook al toegezegd. De heer Rehwinkel
en de heer Dölle maken het wat breder. Ik zal dat in brede zin bij de
evaluatie betrekken.Mevrouw Ten Horn steunt de keuze om het kiesrecht snel binnen bereik te
brengen, waarvoor ik haar dank. Zij vroeg in hoeverre de verkiezingen voor
het Europees Parlement naar de indruk van de staatssecretaris leven. Deze
is niet veel anders dan wat ik in de Tweede Kamer heb gezegd. Daarin is niet
zoveel veranderd. Ik kan niet zeggen hoeveel mensen er bij de verkiezingen
worden verwacht. Men moet zich registreren, dus wij weten van tevoren hoeveel
mensen gaan stemmen. Ik zal de Kamer daarvan op de hoogte houden. De taak
van Binnenlandse Zaken is om een campagne te voeren om de opkomst te bevorderen,
maar de inhoudelijke campagnes moeten gewoon door partijen worden gevoerd.
Wij zullen heel specifiek op de Antillen en Aruba een opkomstbevorderende
campagne voeren, om te proberen zo veel mogelijk mensen naar de stembus te
trekken. Ik heb daarvan de eerste schetsen gezien, omdat de registratie al
in december gaat starten, zoals een aantal woordvoerders heeft opgemerkt.Het aantal stembureaus zit ook in de evaluatie. Na afloop van de evaluatie
moeten wij bekijken of dat goed heeft gewerkt. De vraag over de LGO-status
heb ik beantwoord in reactie op de heer Dölle. Als er een ontwikkeling
is en de status wijzigt, zullen wij erop terug moeten komen. Daarvan houd
ik de Kamer op de hoogte.De heer Hermans (VVD):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden en voor het
feit dat zij met een evaluatie komt en nader juridisch advies zal inwinnen
om te kijken of de wetgeving op termijn ook de schoonheidsprijs kan gaan verdienen.
Ik denk dat dit heel belangrijk is. Zij heeft ervoor gekozen om niemand het
kiesrecht te ontnemen, maar dit juist uit te breiden, om de antidiscriminatie
te kunnen bewerkstelligen. Dat begrijp ik, maar dan zou de principiële
vraag aan de orde moeten komen of het juist is dat mensen die al jaren in
het buitenland verblijven en die weliswaar de Nederlandse nationaliteit hebben,
maar niet ingezeten zijn en zeker niet in Europa wonen, de mogelijkheid hebben
om te stemmen voor het Europees Parlement. Dank voor die beantwoording. Ik
heb in eerste termijn al gezegd dat de VVD-fractie zal instemmen met het voorliggende
wetsvoorstel.Ik dank de staatssecretaris ook voor haar antwoord over de openingstijden
bij de stembureaus in Nederland. Ik heb het zo vertaald dat de staatssecretaris
niet met een voorstel komt vóór de Europese verkiezingen en
dat geëvalueerd wordt wat de effecten zijn van de huidige situatie en
het opnieuw per rood potlood stemmen. Zo nodig wordt bekeken of het noodzakelijk
is om te komen tot een aanpassing. Die komt dus pas daarna aan de orde. Het
kan overigens niet zo zijn dat het feit dat de media niet voor twaalven over
de uitslag kunnen berichten leidt tot een beperking van stemrechtmogelijkheden
voor Nederlanders.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris hartelijk voor haar antwoorden.De staatssecretaris wijst bij alles naar de evaluatie. Zij zegt een principiële
keuze te hebben gemaakt. Zij wil geen kiezers uitsluiten en kiest dus voor
de inclusiefoplossing. Die principiële keuze delen wij. Zij heeft ook
gezegd pragmatisch te zijn. Volgens haar was bij het volgen van de weg van
de rijkswet het stemrecht niet doorgegaan. Dan had het te lang geduurd. Ook
dat snappen wij. Toch stappen wij niet af van ons bezwaar. Nu is de situatie
misschien nog te verdedigen. Als echter de maximaal 210.000 mensen hun stem
hebben uitgebracht en dus vertegenwoordigd zijn in het Europees Parlement,
moet dat geregeld worden naar ons Nederlandse staatsrecht. De constitutie
zit zo in elkaar dat het kiesrecht een gelegenheid is van de afzonderlijke
landen. Hier zijn echter genoeg redenen om te pleiten voor een consensusrijkswet.
Wij hebben al gezegd dat wij, met de regering, vinden dat het regelen van
het kiesrecht geen koninkrijksaangelegenheid is. In beginsel valt het binnen
de territoriale autonomie van de afzonderlijke landen. Of je moet de mensen
die in de West wonen, beschouwen als een soort equivalent van de Friezen om
utens. Ik neem echter niet aan dat dit de bedoeling is.Wij vinden een en ander kortom iets te vrijblijvend. Ik neem aan dat de
staatssecretaris het ons niet euvel duidt dat wij de leden van de Eerste Kamer
een motie willen voorleggen over het punt of er in de toekomst wel of geen
rijkswet moet komen. Wij steunen de wet voor nu.De voorzitter:Door de leden Dölle, Bemelmans-Videc, Vedder-Wubben, Doek en Willems
wordt de volgende motie voorgesteld:De Eerste Kamer,in vergadering bijeen,gehoord de beraadslaging over wetsvoorstel31392 (Kiesrecht
Europees Parlement Nederlandse ingezetenen Nederlandse Antillen Aruba),overwegende dat het Europees Parlement na aanvaarding van dit voorstel
ook de Nederlandse kiezers in de Nederlandse Antillen en Aruba vertegenwoordigt;overwegende dat alsdan het kiesrecht van de kiezers in de Nederlandse
Antillen en Aruba verankerd dient te zijn in de rechtsvaststelling die uit
het constitutioneel bestel voortvloeit;verzoekt de regering, binnen drie jaren te bevorderen dat het kiesrecht
voor het Europees Parlement in een (consensus) rijkswet wordt opgenomen,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt letter G (31392).De heer Rehwinkel (PvdA):Ik kan het niet helemaal volgen. De staatssecretaris zegt toe het aspect
van hoe de regeling plaatsvindt onderdeel te maken van de evaluatie. Het lijkt
mij goed dat daar nog eens goed naar gekeken wordt. Er wordt immers verschillend
over gedacht. De heer Dölle gaat echter voor het wetsvoorstel stemmen
en dient ook nog een motie in. Hij vindt echter toch nu al dat het bij consensuswetgeving
moet worden opgelost? Het ligt dan toch meer voor de hand om tegen het wetsvoorstel
te stemmen?De heer Dölle (CDA):Dat is een optie. Wij zien het anders. Volgens het Hof en de regering
representeert het Europees Parlement de Nederlandse Antillen en Aruba niet.
Het volgt dus niet uit de LGO-status. Als de mensen daar, net als de Nederlanders
in China, New York en Ghana, zijn gaan stemmen, kunnen wij dus niet meer vrijblijvend
evalueren. Wij kunnen dan niet meer zeggen dat de uitkomst kan zijn dat het
voortaan bij de Kieswet blijft. Het doel van de motie is om een baken, een
oriëntatiepunt, mee te geven aan de regering voor de evaluatie. Die gaat
immers over veel meer dan de vorm waarin het kiesrecht moet worden neergelegd.
Het gaat ook om allerlei andere zaken. Doel is dat de Kamer haar oordeel geeft
over een juiste interpretatie van de verhoudingen tussen de drie landen en
het Statuut. Dat lijkt mij buitengewoon zinnig.De heers Rehwinkel (PvdA):Wij moeten het zo Döllehelder maken als het is. De heer Dölle
zegt eigenlijk tegen de staatssecretaris dat zij niet meer in brede kring
advies hoeft te vragen. De Kamer spreekt met de motie immers nu al uit dat
het via consensuswetgeving moet gebeuren. Daarover moeten wij duidelijk zijn.
Ik wijs er nog eens op dat de staatssecretaris toegezegd heeft nog eens goed
naar de regeling te laten kijken. Zij zal daarover in bredere kring juridisch
advies vragen. Wij moeten vooral duidelijk zijn op dit punt en niet al te
omzichtig met elkaar omgaan. De heer Dölle was immers ook
al bang dat de staatssecretaris hem iets euvel zou duiden.De heer Dölle (CDA):Dat is nu eenmaal mijn manier van praten. Dat is beleefd.Ik begrijp het punt van de heer Rehwinkel nadrukkelijk niet. In de schriftelijke
voorbereiding heb ik er twee keer op gewezen dat wanneer 210.000 landskinderen,
de gehele bevolking van Aruba en de Nederlandse Antillen, een stem uitbrengen
op het Europees Parlement, het vervolgens vreemd is als dat parlement die
mensen niet vertegenwoordigt. Wij vinden dat er wel sprake van vertegenwoordiging
is. De vraag is vervolgens wie het kiesrecht regelt. Als het een koninkrijksaangelegenheid
zou zijn, wat het niet is, regelt het Rijk het. In alle andere gevallen is
het aan het land. Een uitzondering daarop is een rijksconsensuswet. Daarvoor
is veel te zeggen. Om een aantal redenen bevelen wij die oplossing aan. Het
probleem dat ik met de opstelling van de heer Rehwinkel heb is dat een vrije
evaluatie ertoe kan leiden dat het onze Kieswet blijft die het kiesrecht van
de mensen daar regelt en ook kan intrekken.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. De tweede termijn van de Kamer kende een beperkt aantal sprekers.Ik begin bij de heer Hermans. Ik heb inderdaad toegezegd de principiële
vragen te betrekken bij de evaluatie. Daarbij hoort ook de door de heer Hermans
opgeworpen vragen. Ik heb alleen de vragen van de heren Rehwinkel en Dölle
expliciet genoemd. Die gaan over nader en breder juridisch advies. Zo zie
ik het wel.Dat de media voor 24.00 uur zouden moeten melden zou voor mij, eerlijk
gezegd, nooit een punt zijn om de openings- of sluitingstijden van stembureaus
aan te passen. Dan moeten de media dat maar voor 01.00 uur doen. Een terecht
punt vind ik wel dat de uitvoering voor de gemeenten weer veel lastiger wordt.
Als u die onderzoeken en de reacties op de uitspraken van de commissie-Korthals
Altes en de debatten daarover wat beter hebt gelezen, zult u dat herkennen.
Het betekent echt een teruggang van de stemcomputers. Dat is een reëel
probleem waaraan wij ook serieus aandacht moeten besteden. In dat kader ben
ik met de gemeenten in gesprek over de wijze waarop dat zou moeten en wat
daarbij kan worden gedaan. In dat kader waren de openings- en sluitingstijden
een van de voorstellen. Wij zullen nu eerst de evaluatie afwachten en zullen
er daarna op terugkomen. Zoals u weet, mochten wij ook van de Tweede Kamer
geen enkel elektronisch hulpmiddel meer inzetten ten behoeve van het tellen.
Dat maakt ook dat er echt handmatig moet worden geteld. We mochten dus helemaal
niets meer. Vanuit dat oogpunt is het wel goed om eens goed te kijken naar
de uitvoeringskant. Dat was eigenlijk de aanleiding voor mij om de gesprekken
aan te gaan. Het probleem voor de media interesseert mij evenmin; het gaat
inderdaad om de democratie en het gaat om de uitvoering door de gemeenten.De heer Dölle heeft inderdaad gelijk met de opmerking dat ik veel
naar de evaluatie verschuif. Dat komt ook door wat uiteindelijk in de Tweede
Kamer aan de orde is geweest. Ik ben blij dat hij de "inclusieve"
keuze deelt, dat hij dat ook als een principiële keuze ziet en dat hij
ook ziet dat voor dit moment met name die pragmatiek aan de orde is.In de motie wordt al een keuze gemaakt en dat is nu net het verschil in
opvatting tussen de heer Dölle en mij, zoals zojuist ook in het interruptiedebatje
met de heer Rehwinkel aan de orde kwam. Ik wil aanvaarding van de motie toch
ontraden, omdat ik eerst het onderzoek en de evaluatie wil doen en daar wat
breder naar wil kijken. Ik neem de punten in ieder geval mee. Daaruit kan
ook de noodzakelijkheid van de consensusrijkswet naar voren komen. Dat kan
een van de opties zijn, hetzij omdat het juridisch onderzoek dat uitwijst
hetzij omdat de praktische uitvoering dat wenselijk maakt. Niet alleen de
juridische maar ook de praktische uitvoering kan dat wenselijk maken, omdat
de medewerking van andere landen nodig is, bijvoorbeeld op het punt dat mevrouw
Ten Horn aanhaalde over stemmen in meer stemlokalen. Dat punt is ook in de
Tweede Kamer aan de orde geweest. Dan is in alle gevallen de medewerking van
de landen aan de orde, want ik moet dan ook gebruik maken van een bevolkingsadministratie
of iets dergelijks. Dan zal het in alle gevallen anders geregeld moeten zijn.
Behalve de juridische argumenten kunnen er dus ook praktische argumenten uit
de evaluatie naar voren komen om het anders te regelen. Ik zou dat nu juist
serieus uit die evaluatie laten komen. In die zin heb ik geen behoefte aan
de motie op dit moment.De heer Dölle (CDA):De staatssecretaris begon met de opmerking dat de fractie van het CDA
al een keuze maakt. Dat woord houdt een beetje in dat we zouden kunnen kiezen
voor de Kieswet, voor dit of voor dat. Neen, het is onze overtuiging dat in
die situatie die in de motie geschetst wordt, dus na de verkiezingen –
in de toekomst – het Statuut met zich brengt dat de regeling van het
kiesrecht in die gebieden moet plaatsvinden of door de Staten of eventueel
door consensus. Daar kunnen ook andere redenen voor zijn, die de staatssecretaris
ook terecht noemt. Zo leggen wij dat uit. Dat oordeel leggen wij voor aan
de collega's en wellicht leggen zij het anders uit. Wij leggen het Statuut
echter op deze wijze uit. Het is voor ons dus geen kwestie van kiezen voor
a of voor b.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat is dus een verkeerde aanduiding maar desalniettemin blijft het punt
hetzelfde. U duidt het anders aan, want u ziet het niet als een keuze. Ik
wil best uw aanduiding meenemen maar dan nog blijft dat het gericht is op
een bepaalde uitkomst terwijl ik het wat meer in de breedte zou willen zien.
Ik heb al toegezegd de punten serieus mee te nemen bij de evaluatie.Ten slotte wil ik nog opmerken dat ik het u nooit euvel duid als u een
motie indient. Ik heb dat twaalf jaar aan de overzijde ook regelmatig gedaan
en ik weet, dat dit het goed recht is van deze Kamer of van die aan de overzijde
om moties in te dienen. Ik heb echter op dit moment echt geen behoefte aan
deze motie.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor haar reactie in tweede termijn.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Conform het Reglement van Orde zal de volgende week dinsdag over de motie
worden gestemd.De heer Dölle (CDA):En uiteraard is het commentaar van de staatssecretaris – aanvankelijk "ontraden"
en later "geen behoefte aan de motie" – daarbij ook van belang!De voorzitter:Het is niet aan mij om daar iets van te vinden, zoals u weet!De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20082009-215-223.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl