Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1997 (25000 XVI);  - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport XVI) voor het jaar 1995 (slotwet) (24861);  - Financiële verantwoording van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) over het jaar 1995 (24844, nr. 19) en van een aantal moties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 2692-2741

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-12-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 33, pagina 2692-2741

03-12-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24861Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24844Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25004Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25000-XVIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Grondwaterwet (verbreding heffingsdoeleinden) (24546)Pagina 2690-2690
Presentie en opening (dinsdag 3 oktober 1996)Pagina 2681-2681
De benoeming van de voorzitter van de KamerPagina 2691-2692
Het opmaken van een voordracht van drie kandidaten ter vervulling van een vacature in de Hoge Raad (25105)Pagina 2690-2691
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 3 december 1996)Pagina 2682-2684
Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1997 (25000 XVI); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport XVI) voor het jaar 1995 (slotwet) (24861); - Financiële verantwoording van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) over het jaar 1995 (24844, nr. 19) en van een aantal motiesPagina 2692-2741
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 3 december 1996)Pagina 2741-2743
Vragen van het lid M.B. Vos aan de vice-premier, de minister van Binnenlandse Zaken, over de besluitvorming ten aanzien van de HSLPagina 2684-2690

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 237 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1997 (25000 XVI);het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van uitgaven
en ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport XVI)
voor het jaar 1995 (slotwet) (24861);Financiële
verantwoording van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI)
over het jaar 1995 (24844, nr. 19),- van:- de motie-De Jong over doelmatigheid in de zorg (25004, nr. 8);- de motie-Oudkerk c.s. over een plan
van aanpak (25004, nr. 9);- de motie-Oudkerk
c.s. over uitwerking van de plannen voor 1997 (25004, nr. 10);- de motie-Oudkerk c.s. over de zorg voor CVA-patiënten
(25004, nr. 11);- de motie-Oedayraj Singh
Varma/Nijpels-Hezemans over ontwikkeling naar een vraaggestuurde zorg (25004, nr. 12);- de motie-Van Blerck-Woerdman c.s.
over capaciteitsaanpassing (25004, nr. 13);- de motie-Nijpels-Hezemans/Oedayraj Singh Varma over vrije artsen- en apotheekkeuze
(25004, nr. 14);- de motie-Nijpels-Hezemans
c.s. over uitvoering van de motie-Vliegenthart (25004, nr.
15);- de motie-Van Boxtel/Vliegenthart over de huidige BKZ-systematiek
(25004, nr. 16);- de gewijzigde motie-Van
Boxtel/Oudkerk over de niet-wettelijk vergoede kosten van de zorg (25004, nr. 24);- de motie-Van Boxtel c.s. over de
besparingstaakstelling voor fysiotherapie (25004, nr. 18);- de motie-Van der Vlies c.s. over extra geld voor de gehandicaptenzorg
(25004, nr. 19);- de motie-Marijnissen over
intrekking van de maatregel beperking fysiotherapie (25004,
nr. 20);- de motie-Marijnissen over de voorgenomen eigenbijdrageregeling
(25004, nr. 21);- de motie-Marijnissen c.s.
over beschikbaarstelling van een deel van de meevaller van 850 mln. voor het
bestrijden van de belangrijkste knelpunten in de zorg (25004,
nr. 22).(Zie notaoverleg van 18 november 1996.)De (algemene) beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Mijnheer de voorzitter! Je zou haast denken: welke grote regisseur zit
erachter, die mij als eerste de gelegenheid geeft om te zeggen "mijnheer de
voorzitter!". Ik hoop dat ik nog vele uurtjes plezierig onder uw leiding mag
vergaderen en ook meerdere keren deze woorden nog mag uitspreken. Mijn gelukwensen
en veel sterkte bij de nieuwe baan.Mijnheer de voorzitter! Staan tijdens de behandeling van dit begrotingshoofdstuk
elk jaar vooral het stelsel en andere "harde" materiële
elementen binnen de sector centraal, de meer immateriële, zoals u wilt,
medisch-ethische aspecten daarentegen blijven veelal onderbelicht. Ook in
de memorie van toelichting wordt onder het kopje medisch-ethische vraagstukken
in een aantal zinnen slechts summier aandacht besteed aan bijvoorbeeld het
vraagstuk van het levensbeëindigend handelen. Minister Sorgdrager was
het die in een discussie in deze Kamer over het vraagstuk van het levensbeëindigend
handelen opmerkte, dat de overheid zich in dit soort kwesties eigenlijk geen
waardeoordeel kan aanmatigen, of kan aanmeten. Volgens deze minister doet
de overheid er het verstandigste aan zich aan te sluiten bij de uitkomsten
van de maatschappelijke discussie. Naar aanleiding bijvoorbeeld van berichten
dat het praktijk zou zijn dat foetussen met een erfelijke oogziekte worden
geaborteerd, heeft ze daartoe eveneens een oproep gedaan.Het is dan ook niet verwonderlijk dat bij de discussie inzake criteria
prenatale diagnostiek door het kabinet eerder dit jaar het standpunt is ingenomen
dat het van overheidswege opstellen van een lijst van aandoeningen die prenataal
opgespoord mogen worden, principieel bezwaarlijk is. De overheid zou daarmee
een oordeel hebben over de vraag welke aandoening te dragen is en welke de
individuele draagkracht te boven zou gaan. Zo'n oordeel, aldus het kabinet,
komt alleen de toekomstige ouders toe.Ook de ingestelde overleggroep op het terrein van de neontologie past
in dit patroon, evenals de gang van zaken op het terrein van het experimenten
met embryo's en geslachtscellen. Zelfregulering staat kennelijk hoog in het
vaandel. Een normatief kader, waaraan het kabinet de ontwikkelingen op medisch-ethisch
terrein zou moeten beoordelen, kan onze fractie niet ontdekken. Door de keuze
echter exclusief aan betrokkenen te laten, maakt het kabinet ook een keuze.
Het kiest daardoor impliciet en voluit voor het zelfbeschikkingsrecht. Niet
de overheid stelt een norm, de grenzen, maar eenieder voor zich.In de visie van de CDA-fractie leidt zelfbeschikking tot de kille ideologie
van een autonome mens die de ander niet nodig heeft en die zelfs de hulpaanbieder
in grote problemen kan brengen. Het CDA kiest voor een samenleving, waarin
mensen bewust voor hun verantwoordelijkheid willen staan, voor zichzelf, voor
de ander en voor de Schepping als geheel. Het komt dan aan op het dragen en
willen meedragen van verantwoordelijkheid. Zelf verantwoordelijk zijn houdt
natuurlijk ook een zelf beslissen in, maar wel een zelf beslissen waarin men
de verantwoordelijkheid ten opzichte van anderen, de naasten, beleeft en bewaart.Vanuit die visie heeft de CDA-fractie in de eerste helft van dit jaar
intern een discussie gevoerd over problemen die men zoal kan tegenkomen op
het terrein van leven en dood. Medische ethiek omvat niet alleen deze vraagstukken,
maar in feite het hele terrein van volksgezondheid, van mensen in hun waarde
laten tot de keuze bij nieuwe ontwikkelingen. Het gaat dus zeker niet alleen
om de immateriële aspecten, maar bijvoorbeeld ook om de principiële
vraag van voorrangsbehandeling. De neiging bestaat daarover niet te praten.
En dat is verwonderlijk, want in de praktijk wordt geselecteerd.De wachtlijsten in de zorg groeien immers nog steeds. Als de vraag naar
voorzieningen de mogelijkheden overtreft, zijn keuzes onvermijdelijk. Inventieve
zorgverzekeraars proberen die wachtlijsten soms via collectieve contracten
te omzeilen en ook bedrijvenpoli's zijn daarvan een voorbeeld. Zowel de Landelijke
huisartsenvereniging als de Koninklijke Nederlandse maatschappij tot bevordering
der geneeskunst heeft reeds gewaarschuwd voor een tweedeling in de gezondheidszorg.
De minister neemt als uitgangspunt dat slechts medische redenen de plaats
op de wachtlijst bepalen. Daarmee ben ik het van harte eens. Maar bij schaarste
is het niet ondenkbaar dat allen of velen een gelijke indicatie hebben en
wat dan? Kan de minister bij de reeds toegezegde notitie nog eens ingaan op
dat aspect van de wachtlijsten en duidelijk maken wat bij gelijke medische
redenen toch een rangorde kan aangeven? Is de minister voorts nog steeds voor
een vorm van wachttijdgarantie, zoals die in Zweden bestaat?Volgens de fractie van het CDA mag over één ding nooit onduidelijkheid
bestaan, namelijk over de waarde van leven. Ook ieder ziek en gehandicapt
leven is waard om geleefd te worden. Er mag geen tweedeling ontstaan in de
zorg. Ik ga ervan uit dat ook de minister dat standpunt nog steeds ondersteunt.Gezondheidszorg is gebaat bij een openbare discussie. Als die tot openheid
en tot heldere democratische besluiten leidt, geeft dat duidelijkheid aan
gebruikers en aanbieders van zorg.U zult begrijpen dat ik in de context van mijn bijdrage niet alle aspecten
van medisch-ethisch handelen kan meenemen, maar wij zullen de discussie graag
op een later tijdstip verder voeren. We verzoeken de minister in haar reactie
niet alleen in te gaan op euthanasie en het desbetreffende rapport, maar daarbij
ook de bredere context van ethisch-medische aspecten in de zorgverlening te
betrekken.Die discussie past ook goed binnen het uitgangspunt dat door de bewindslieden
zelf wordt gekozen, namelijk een versterking van verantwoordelijkheden van
zorgaanbieders, van patiënten, van verzekerden en van zorgverzekeraars.
De fractie van het CDA onderschrijft dat uitgangspunt. Op de bewindslieden
rust dan echter wel de plicht heel helder te maken waar de grenzen van verantwoordelijkheden
beginnen en ophouden. En helaas is dat op een aantal terreinen niet altijd
duidelijkheid en zeker niet goed zichtbaar.De heer Van Boxtel (D66):Waar legt het CDA de grenzen van verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld als
het gaat om zorg- of hulpverleners?Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Er zijn twee grote delen. Het eerste betreft euthanasie en het tweede
heeft betrekking op het leven en de keuzes. Er zouden dusdanige grote wachtlijsten
kunnen ontstaan, dat wij dat niet willen. Dan zou er dus sprake moeten zijn
van extra volumegroei in de zorgsector. Dat is een mogelijkheid.Als er wel gekozen moet worden, moet door de medisch-ethische commissie
van ieder ziekenhuis worden nagedacht over de vraag waar de grens ligt. Als
er echt ingegrepen moet worden en er is bijvoorbeeld slechts één
operatiekamer beschikbaar, dan is het naar mijn mening een heel moeilijke
afweging voor artsen en specialisten. Daarom hebben wij de
plicht daarover verder na te denken.Uit contacten met de medische wereld is mij gebleken dat die selectie
toch gemaakt moet worden en dat de keuze soms heel moeilijk is. Daarom moet
er helderheid komen met betrekking tot de wachtlijsten. Dan weten de mensen
waarop zij kunnen rekenen.Ik voel ook niet voor het criterium oud of jong. Men zou zich meer de
vraag moeten stellen of de ingreep mogelijkerwijs ertoe kan leiden dat de
patiënt normaal kan verder leven. Er zijn immers soms ingrepen waarbij
men zich afvraagt of die zouden moeten plaatsvinden, omdat zij bijvoorbeeld
alleen levensverlengend zijn. Het levensverlengend handelen of het levensbevorderend
handelen zou een van de criteria kunnen zijn om met elkaar over de wachtlijsten
te praten.De heer Van Boxtel (D66):Ik wacht dat debat af. Ik hoop alleen dat ook de CDA-fractie niet zover
wil gaan dat wij in de Kamer zo ongeveer gaan regelen hoe het er wat de afweging
betreft in de spreekkamer precies aan toe zou moeten gaan.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik vind dat dit op veel terreinen geldt. Wij moeten niet een jurisprudentieachtige
instelling worden. Ik vind wel dat wij de brede contouren moeten vastleggen.Voorzitter! Allereerst maak ik een aantal opmerkingen over het algemene
financiële kader. De CDA-fractie heeft sinds het aantreden van dit kabinet
gewezen op het gebrek aan visie op het terrein van de volksgezondheid. Het
financiële kader werd te krap vastgesteld: de zorg mocht deze kabinetsperiode
jaarlijks slechts met 1,3% groeien, terwijl de groei zich jaarlijks beweegt
tussen de 2% en 3%. Daar waar er een gezonde spanning is om efficiency te
bewerkstelligen, gaan wij akkoord. Maar als het resulteert in onvoldoende
zorg, dan is er een reëel probleem. Zo is het wonderlijk, zo niet onjuist,
dat een deel van de groei wordt opgevangen door het aanspreken van reserves.
De reserves zijn opgebouwd uit verschillende elementen, zoals onderhoud, reorganisatie
en risicodekking voor bezuinigingen. Onaanvaardbaar hoge reserves zijn ook
voor ons niet realistisch, maar dat geldt zowel voor aanbieders van zorg als
voor zorgverzekeraars. Ook ontstaat er rechtsongelijkheid. De ene instelling
moet wel reserve inleveren en de andere niet, omdat de ene instelling wel
reserve heeft en de andere niet. Ik hoorde pas van een directeur van een grote
instelling een mooie uitleg over het gebruik van reserves: "Omdat je geld
op de bank hebt staan, wordt je salaris gekort. Zo beleef ik dat. Geef ons
liever een richtlijn voor aanvaardbare reserves." Het aanspreken van reserves
blijkt een incidenteel karakter te hebben. Reserves kunnen uiteraard maar
één keer worden "opgegeten". Op die manier komt geen structurele
financiering tot stand. En des temeer blijkt dat de groei van 1,3% dus een
gemiddelde blijft. Als je nu lagere tarieven vaststelt op basis van het aanspreken
van de reserves, kom je volgend jaar, dus structureel, weer in de problemen.
Wij blijven daarom aandringen op meer financiële ruimte, naast uiteraard
doelmatigheidseisen.Was het bij het sluiten van het regeerakkoord nog de bedoeling om door
een aantal maatregelen op het gebied van de kostenbeheersing de jaarlijkse
groei om te buigen in de gewenste richting van 1,3%, de harde werkelijkheid
is helaas anders. Of deze bewindsvrouwen blijven achter de feiten aanlopen,
of zij stellen hun hoop op minister Zalm. Want ondanks de door het kabinet
toegestane overschrijding van het BKZ in 1997 met 376 mln., blijven de tekorten
fors oplopen.In D66 vindt de CDA-fractie een bondgenoot voor meer financiële ruimte
in de toekomst, zo bleek bij de behandeling van het JOZ. Ook de minister heeft
op bijeenkomsten van haar partij kritiek uitgeoefend op het niet realistische
strakke keurslijf van het regeerakkoord waarbinnen zij zich moet bewegen.
Maar eenmaal weer in het Haagse, schikt zij zich weer in haar lot. Desgevraagd
verwijst zij naar het regeerakkoord. De kiezers moeten kennelijk nog even
geduld hebben om meer ruimte te krijgen. Hopelijk gebeurt dat na de volgende
verkiezingen.Stond aanvankelijk een stap-voor-stapbenadering voorop met bereikbare
maatregelen, thans lijkt deze bewindsvrouwe een spijtoptant van dit kabinet.
De voorgenomen convergentie is van de baan, de aangekondigde maatregelen terzake
van de psychotherapie zullen het papier waarop zij zijn geschreven naar aan
zekerheid grenzende waarschijnlijkheid niet ontstijgen. Een in de uitvoering
buitengewoon bureaucratische en daarmee ingewikkelde eigenbijdrageregeling
zal slechts voor één jaar gelden. De volgens staatssecretaris
Terpstra onaanvaardbare wachtlijsten in de gehandicaptenzorg zullen desondanks
blijven bestaan. Over de gebitten heb ik zeer recent een notitie gezien. Ik
kan daar nog niet volledig op reageren. Ik heb begrepen dat de gebitten niet
terugkomen in het ziekenfondspakket. Wij zijn echter de laatste dagen zo overvoerd
met allerlei informatie, dat ik de notitie over de gebitten nog niet goed
heb kunnen lezen. Ik kan nog iets aan dit lijstje toevoegen, maar het maakt
het niet veel helderder als elke keer weer een beleidsmaatregel wordt ingetrokken.
In juni 1995 heeft de heer Lansink een motie aan de Kamer voorgelegd, waarin
de regering werd verzocht eerst na overleg met Zorgverzekeraars Nederland
en de Vereniging van vrijgestelde fysiotherapeuten te komen tot een aanpassing
van de beleidsvoornemens op het gebied van de fysiotherapie. Die motie werd
echter verworpen, mede vanwege het feit dat de PvdA haar niet steunde. Nu
komt de PvdA op haar schreden terug als het gaat om de fysiotherapie. De CDA-fractie
is er benieuwd naar of de bewindsvrouwe ook terug zal keren op haar schreden
dan wel of zij blijft bij haar voornemens op het punt van de fysiotherapie.
Zo langzamerhand vraag je je wel af waar wij dan blijven met de geloofwaardigheid
van de Kamer.Een van de instrumenten voor verdeling van verantwoordelijkheden, wat
een van de uitgangspunten is van deze bewindsvrouwe, is de verzekeringsvorm.
Volgens de minister is het een zaak van het volgende kabinet om onder andere
te oordelen over uitbreiding van het ziekenfonds met de zelfstandigen. Dat
is helaas een gemiste kans. Hoewel wij echt niet voor het "grand design" zijn,
is het systeem van verantwoordelijkheden wel erg ondoorzichtig geworden. Ik
blijf het maar het herhalen: wij blijven voor een IZA-achtige regeling. Wij
hopen dat daarover volgend jaar een heldere notitie komt, zodat daarover binnen
korte tijd kan worden beslist. Dat systeem is niet alleen gemakkelijker te
koppelen aan eigen bijdragen in de eerste lijn, maar ook aan
eigen bijdragen in de vervolglijnen. Je kunt daarmee helderder maken waar
je de eigen bijdrage legt voor de thuiszorg, de tandarts, de hulpmiddelen,
de WVG en noem maar op. Als er één ding nijpend is voor veel
mensen in onze samenleving, dan is dat wel de cumulatie van eigen bijdragen.
Zojuist hebben wij nog een petitie in ontvangst genomen van de STIOM, de stichting
uit de Haagse Schilderswijk. Zij gaf nog eens helder aan hoeveel mensen met
een laag inkomen in de knel komen door de cumulatie van eigen bijdragen. In
maart heb ik de minister bij de behandeling van de armoedenota gevraagd om
dat wat meer inzichtelijk te maken en daarbij ook te kijken naar het inkomensbegrip.Na verloop van een jaar bleek dat de coalitiefracties, ondanks de afspraken
in het regeerakkoord, op wezenlijke onderdelen van mening verschillen. Nominale
eigen risico's leiden tot enthousiasme in liberale kringen en tot verdriet
bij PvdA en D66. Zijn de laatste twee fracties voorstander van het voornemen
te komen tot een convergentiewet, voor de VVD-fractie is dit een schrikbeeld.
Augustus vorig jaar werd weliswaar melding gemaakt van een hernieuwd akkoord,
maar de verschillen zijn onderhuids blijven bestaan. De nu voorgenomen tijdelijke
eigenbijdrageregeling van maximaal ƒ 200, die januari aanstaande zal
moeten ingaan, is daarvan een voorbeeld. Voorts is een ingewikkeld systeem
van compenserende maatregelen voorzien. De beoogde regeling is, getuige ook
de uitspraken van "verzekeringsbaas" en vooraanstaand liberaal Wiegel, nauwelijks
uitvoerbaar. Gevreesd moet worden dat de uitvoeringskosten in het beste geval
de beoogde besparingen zullen benaderen, temeer nu besloten is de huisarts
buiten de regeling te houden, als gevolg waarvan het beoogde remeffect niet
zal worden bereikt. Dat merkte mijn collega De Jong ook al op bij de behandeling
van het JOZ. Gevoegd bij de wetenschap dat de maatregel slechts tijdelijk
zal zijn in afwachting van een meer definitieve regeling, versterkt dit ons
in onze overtuiging dat getracht is onverzoenlijke tegenstellingen te overbruggen
en dat ook hier sprake is van beleid waarbij een duidelijke beleidsvisie op
de verantwoordelijkheidsverdeling ontbreekt. Ik overweeg om in tweede termijn
een motie in te dienen over de eigenbijdrageregeling.De CDA-fractie heeft in het recente verleden reeds een beargumenteerd
pleidooi gehouden voor een verzekeringssystematiek waarbij de door ons verlangde
solidariteit wordt gekoppeld aan de eigen verantwoordelijkheid van de burger.
Ik verwijs in dat verband naar de motie die mijn collega Lansink in juni 1995
namens de CDA-fractie heeft ingediend. Deze is echter door gebrek aan steun
van de fracties van PvdA, VVD en D66 verworpen.Het veld van de volksgezondheid is erg in beweging. Dat blijkt onder andere
uit de vele informatie, onder andere van de bewindslieden, waarmee wij zijn
overspoeld. Ik schroom bijna om hierover te beginnen, want het was een storm
van informatie. Het lijkt af en toe op een vorm van crisismanagement. Het
maakt de positie van de Kamer ook moeilijk om op het laatste ogenblik nog
zoveel informatie binnen te krijgen. Ik hoop dat er, als wij deze begroting
de volgende keer weer behandelen, vooraf meer tijd beschikbaar is voor het
verwerken van de informatie en de brieven.Een van de zaken waarbij tot uitdrukking komt dat er veel in beweging
is, betreft de zorgvernieuwing. Het centraal stellen van de hulpvraag van
de patiënt en de veranderingen in de maatschappij, de wetenschap en de
behandelmethodes, houden een oproep tot die zorgvernieuwing in. Veel instellingen
zijn daar volop mee bezig. Zij proberen hun kennis uit te dragen. De financiële
randvoorwaarden en regels mogen dit proces niet belemmeren. De CDA-fractie
heeft voorgesteld om vooral de voorlopers financieel te stimuleren en niet
te remmen in hun ontwikkeling als het gaat om de zorgvernieuwing. Wij hebben
gevraagd om daarvoor extra geld vrij te maken, namelijk een bedrag van 10
mln. per jaar. Ook bij zorgvernieuwing gaat de kost meestal voor de baat uit.De voorgestelde 3% voor de flexizorg vinden wij weliswaar een stap in
de goede richting, maar toch aan de magere kant. Er is zo'n grote behoefte
aan substitutie van zwaar naar licht, van inrichting naar thuisverzorging,
dat het onzes inziens meer dan noodzakelijk is om een groter deel van het
budget flexibel in te zetten. Dat bevordert de samenwerking. Graag een reactie
van de bewindslieden.Voordat ik over de zorg kom te spreken, wil ik de grote waardering van
mijn fractie uitspreken voor degenen die zich elke dag opnieuw, met volledige
inzet, maximaal inspannen voor de verpleging en verzorging van hen die daarvan
afhankelijk zijn. Wij zijn in dit land in staat tot grote prestaties op het
gebied van de medische technologie en de topzorg. Soms vraag je je echter
wel eens af of de care niet is achtergebleven. Is de zorg niet te veel achtergebleven?
In de intramurale en transmurale sector ontstaan tekorten aan verzorgend en
verplegend personeel. In de toekomst zullen die tekorten naar verwachting
nog verder groeien. Het lijkt welhaast of het vak van verzorgenden en verplegenden
zijn aantrekkingskracht heeft verloren. In het kader van het Jaaroverzicht
zorg hebben wij ook onze zorg uitgesproken over een tekort aan specialisten
en huisartsen.De kwaliteit van zorg staat of valt met degenen die elke dag letterlijk
"aan en rond het bed staan". Dat is de reden dat mijn fractievoorzitter de
Kamer tijdens de laatste algemene politieke beschouwingen via ons plan van
aanpak een motie heeft voorgelegd, waarin de regering wordt verzocht om 100
mln. structureel beschikbaar te stellen voor "meer handen aan het bed". Helaas
heeft deze motie geen meerderheid gekregen. De problematiek blijft echter
bestaan. Wij vernemen graag van de regering welke oplossingen zij op korte
termijn voorhanden heeft.Als ik in mijn bijdrage meer aandacht besteed aan de zorg dan aan het
genezen, betekent dat niet dat ik dit van ondergeschikt belang vind. In deze
sector zijn de meeste mensen echter zeer langdurig op hulp aangewezen. Binnen
die groep zijn veel mensen niet in staat om hun eigen wil kenbaar te maken.
Daar komt bij dat deze sector de laatste maanden geleden heeft onder een vorm
van management, die niet altijd helder was. Dat is de reden dat wij nu op
een aantal beleidsterreinen terugkomen, in afrondende zin. Ik loop een paar
sectoren door.Eerst de gehandicaptenzorg. Aan deze sector kan ik zeker niet voorbijgaan,
ondanks het feit dat er al zoveel uur over is gediscussieerd. De
problemen zijn veel ouders tot aan de lippen gestegen. De wachtlijsten gelden
niet alleen voor de intramurale sector, de verscheidenheid aan woonvormen,
maar ook voor de sociaal-pedagogische diensten. De hulpvraag neemt toe, dus
ook de wachtlijst bij de SPD'en. Een vroege en lichte vorm van hulp kan de
zwaardere vorm van hulp voorkomen. Er is sprake van parallellie met de jeugdhulpverlening.
Het uitgangspunt is altijd geweest: zo licht mogelijk en zo dicht mogelijk
bij huis.Gelukkig heeft de Kamer breed onderkend dat er op dit terrein niet kon
worden volstaan met het bedrag dat bij het regeerakkoord was afgesloten. Bij
de behandeling van het Jaaroverzicht zorg kwam er 40 mln. incidenteel beschikbaar
voor de zorg. Daar zijn wij blij mee. Nog blijer zijn wij met de toezegging
van de minister van Financiën. Hij is van mening dat dit bedrag structureel
moet worden gemaakt en dat de sector het verdient dat er een goede oplossing
komt. Ik vind het dan wel wonderlijk dat bij de demonstratie van ouders van
gehandicapte kinderen een bedrag van 50 mln. werd genoemd. Wat is er beschikbaar,
40 mln. of 50 mln.? Is er dus 10 mln. extra of is dat het bedrag van 10 mln.
uit de reserves? Mocht er 10 mln. extra zijn, dan vraag ik om daarvan een
groot deel te besteden aan de sociaal-pedagogische diensten. Het beleid is
er immers op gericht zoveel mogelijk mensen vanuit de zwaardere naar de lichtere
vormen over te hevelen. Maar zelfstandig begeleid wonen vraagt meer dan een
voorzichtig begeleiden. Dat vraagt om begeleiding in het kader van arbeidsintegratie
en dag- en vrijetijdsbesteding. De SPD dient daarvoor versterkt te worden.Tijdens het overleg hebben wij ook aangekondigd een amendement op te zullen
stellen ten behoeve van het bedrag van 100 mln. voor de versterking van de
gehandicaptenzorg. Wij zijn nog steeds van mening dat daar structureel meer
geld voor beschikbaar moet worden gesteld. Ik heb gehoord dat er voor de lichamelijk
gehandicapten toch dit jaar al 25 mln. beschikbaar komt in het kader van het
oplossen van de problemen. Dat neemt niet weg dat wij nog steeds van mening
zijn dat er een substantieel bedrag extra beschikbaar moet worden gesteld
voor de gehandicaptenzorg. Ik heb nog geen amendement ingediend omdat ik de
bewindslieden de gelegenheid wil geven om duidelijk antwoord te geven. Ik
kan op basis van hun gegevens en toelichting mijn amendement aanpassen. Ons
aanvankelijk amendement was erop gericht een bedrag van 100 mln. beschikbaar
te stellen voor de gehandicaptenzorg. Als de minister nu al aangeeft structureel
veel geld beschikbaar te stellen, zou het wat dwaas zijn als ik mijn amendement
al had ingediend.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Het is mij niet geheel duidelijk. De CDA-fractie vraagt om
meer geld voor de gehandicaptenzorg. Zij vindt in mij een partner op dat dossier.
Wat is echter het niveau van dat verzoek? In het amendement dat door mevrouw
Dankers in het JOZ-overleg werd ingebracht, maar dat nog niet formeel werd
ingediend, ging het om een bedrag van 100 mln. Het kabinet biedt tot nu toe
40 mln. incidenteel, met de toezegging van minister Zalm dat dit bedrag structureel
beschikbaar dient te worden gesteld. Ik heb een motie ingediend waarin een
bedrag van 75 mln. is opgenomen. Op welk niveau wil de CDA-fractie het antwoord
van de regering morgenochtend "afmijnen"?Mevrouw Doelman-Pel (CDA):100 mln.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is helder.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Voorzitter! Mijn collega Dankers heeft bij de bespreking van de notitie
"De perken te buiten" duidelijk aangegeven dat er soms een bovengemiddelde
groei is van de zorg voor gehandicapten. Zij heeft daarbij aangekondigd eventueel
een motie in te dienen. Op welke wijze lost de staatssecretaris dat probleem
op?Voorzitter! Ik kom op de thuiszorg en het persoonsgebonden budget. Bij
een beleid dat steeds meer toegroeit naar het scheiden van wonen en zorg,
met als eerste stap een betere toerekening van kosten aan het woon- en zorgdeel,
passen een goed opgezet netwerk van thuiszorg en een integrale onafhankelijke
indicatiestelling. Wij zijn op de goede weg. Er verschijnt in het voorjaar
een notitie. Ik wil nog een en ander hieraan toevoegen. Het toegroeien naar
een echt onafhankelijke indicatiestelling, waarbij de cliënt, de zorgvrager,
het uitgangspunt is en niet de aanbieder, blijkt een moeilijk traject. De
CDA-fractie heeft het persoonsgebonden budget toegejuicht, maar niet de wijze
van uitvoering. Veel geld wordt "vermorst" door de bureaucratische vormgeving.
Wij vragen de staatssecretaris dan ook nadrukkelijk te kijken naar de uitvoering
ervan. Bovendien vindt de CDA-fractie dat het persoonsgebonden budget echt
thuishoort in de onafhankelijke indicatiestelling. Het blijkt dat ziekenfondsen
of zorgverzekeraars hun budget willekeurig aan een instelling kunnen toedelen,
waarna vervolgens indicering plaatsvindt. Wil je een geïntegreerde zorg
en een duidelijk herkenbare indicatiestelling, dan hoort het persoonsgebonden
budget daarbij. Dat geldt ook in relatie tot de mantelzorg, want het lijkt
erop dat die echt onder druk komt te staan, juist vanwege het persoonsgebonden
budget. De mantelzorg, en trouwens het hele vrijwilligerswerk, is een waardevolle
vorm van zorg. Dat vindt de staatssecretaris ook nog altijd. Wij vinden dat
dit daar zeker thuishoort en dat staat nog los van het feit dat de indicatiestelling
rondom het persoonsgebonden budget misschien helderder wordt. Veel ouderen
maken hiervan gebruik, maar ook veel jongeren, chronisch zieken en vele groepen
in onze samenleving willen tijdelijk of langdurig van het persoonsgebonden
budget of van de thuiszorg gebruik maken.Rondom de ouderen is een belangrijke operatie uitgevoerd. Er zijn echter
nog wel wat uitvoeringstechnische problemen die moeten worden opgelost. Dat
staat nog los van het feit dat pas in de toekomst duidelijk zal worden of
een capaciteitsreductie wordt gerealiseerd dan wel of de vraag naar verzorging
in een verzorgingshuis of een verpleeghuis zal toenemen in plaats van afnemen.
Uiteindelijk worden toch 5000 bedden ingeleverd, en dat is heel wat.Dan kom ik op de verpleeghuiszorg. Wij zijn natuurlijk vreselijk blij
met het budget dat beschikbaar komt voor de bouw, voor meer bedden en meer
privacy. Het is echter slechts een eerste aanzet. Er zou een meerjarenplan
gemaakt moeten worden, opdat zichtbaar wordt wanneer de privacy
is bereikt. Een meerpersoonskamer moet een uitzondering worden en geplaatst
worden in de zorgbehoefte. Een eenpersoonskamer moet het uitgangspunt van
beleid zijn. Als er veel geld over is of als er extra geïnvesteerd moet
worden, dan vallen de verpleeghuizen naar onze mening onder de bouwimpuls.Bestaan er heldere criteria voor het toewijzen van de bedden in de provincies?
Dat is opnieuw de vraag. Het laatste plan om extra geld uit te zetten voor
de bouw van allerlei instellingen heeft die vraag weer bij ons opgeroepen.
Zorgplannen zijn misschien een goed middel om zulk soort plannen te kunnen
toetsen. Uiteindelijk blijkt het hebben van voldoende, goed en goed opgeleid
personeel in de zorg een belangrijk instrument.Bij de bespreking van het Jaaroverzicht zorg heb ik met belangstelling
geluisterd naar mevrouw Van Blerck, die nogal wat kritische kanttekeningen
plaatste bij de geestelijke gezondheidszorg. Ik heb het idee dat juist deze
zorg geweldig in beweging is en steeds meer toewerkt naar het centraal stellen
van de cliënt. Op deze snelste en lichtste manier wil men de cliënt
de hulp bieden die noodzakelijk is. Ik zie dat op allerlei manieren veel vernieuwing
en veel samenwerking totstandkomt. Er zijn echt veel goede initiatieven. Uiteraard
pleit ik wel voor een kritische bewaking. Niet alleen het organisatorische
deel moet worden bewaakt, maar ook de hulpvraag.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Bij de behandeling van het JOZ heb ik hierover gesproken. Daarbij ben
ik niet zozeer op de inhoud ingegaan. Ik heb wel naar voren gebracht dat de
GGZ naar mijn mening absoluut niet thuishoort in de AWBZ. Naar ons idee is
zij immers geen onverzekerbaar risico. Dat staat even los van alle vernieuwingen,
die ik allemaal prima vind. Dat was de essentie.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Dan is dat helder. Ik vond dat mevrouw Van Blerck nogal kritisch was.
Zij vroeg of er wel protocollen waren, enz. Zij is toch wel voor kwaliteitsbewaking
en protocollen hebben toch altijd iets met kwaliteit te maken.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Zeker. Ik vind nog steeds dat er protocollen moeten komen en dat effectmetingen
moeten worden gedaan. Dat dient er juist toe die kwaliteit te waarborgen.
Dat staat even los van allerlei ad-hocvernieuwingsdrang die overal zichtbaar
is. Ik vind dat je dat juist in de hand moet houden.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Je moet ertegen waken dat je alleen de lichtere gevallen behandelt en
dat je de mensen met een chronische ziekte achterop de lijst zet. Dat is mijn
enige zorg. Ik vind zorgvernieuwing, verandering en samenwerking prachtig,
maar ik meen dat je erop moet letten waaruit de patiëntenpopulatie bestaat.
Ik wil best net als mevrouw Van Blerck nadenken over de vraag of de geestelijke
gezondheidszorg helemaal tot de AWBZ gerekend moet worden, maar ik meen dat
er vele vormen van zijn die daarin wel thuishoren. Het lijkt mij heel moeilijk
om te bepalen welke delen er niet in thuishoren, want dan zou je moeten onderkennen
welke medische verschijnselen of welke ziekten wel tot de AWBZ en de onverzekerbare
risico's horen. Ik denk altijd dat het om een scheiding van genezen en zorg
gaat.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dat ben ik helemaal met u eens. Bij de behandeling van het JOZ heb ik
dan ook gezegd dat volgens ons niet aan de orde is welke ziekten erbij zouden
moeten behoren, maar dat wij een tijdscriterium aanleggen: tot een jaar en
daarna. Tot een jaar komt het niet in de AWBZ en daarna wel, net als bij de
curatieve zorg.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik denk dat het goed is dat er in de GGZ nog altijd een zorgvernieuwingsfonds
is. Als ik het goed begrijp, mag de maatschappelijke opvang daar vanaf 1998
geen gebruik meer van maken. Deze sector ligt heel dicht tegen de GGZ-sector
aan, zodat zij soms bijna dezelfde doelgroep hebben. Daarom vind ik het wat
wonderlijk dat de maatschappelijke opvang geen gebruik meer mag maken van
dat zorgvernieuwingsfonds.Zoals zijzelf zeggen, zijn huisartsen de poortwachters voor de hele gezondheidszorg.
Zij hebben een belangrijke rol. Dat wordt door de minister ook erkend. Ik
vind dat het beleid daarop gericht moet zijn en dat het beleid een versterking
van de huisarts moet inhouden.Het lijkt alsof er langzamerhand een verschil ontstaat tussen de woorden
en de werkelijkheid. De intensieve thuiszorg is verdwenen in de knip. De huisartsen
kunnen dus niet meer declareren voor die extra hulp. Een ander voorbeeld is
het verschuiven van mensen van het ene verzekeringspakket naar het andere.
Dat kan grote gevolgen hebben voor het inkomen van huisartsen. Het verlies
van patiënten aan een verzorgingshuis, als daar straks verpleeghuisartsen
worden aangesteld, telt voor hen behoorlijk aan.Ook de intensieve thuiszorg en de stervensbegeleiding vragen veel inzet
en tijd van een huisarts. Bij het rapport over euthanasie hebben wij gezien
hoe belangrijk dat is. Als de huisarts in de knel komt, komt ook zijn functie
in de knel. Zij bewaken een poort waartoe zij voldoende moeten zijn toegerust,
zowel in financieel opzicht als door hun opleiding.Dan kom ik op het welzijnsdeel van de begroting. Je hoort wel eens dat
de emancipatie zou zijn voltooid en dat het welzijnsbeleid uit is. Niets is
minder waar. De emancipatie moet worden voortgezet en het welzijnsbeleid is
meer dan ooit nodig. Het vindt tegenwoordig zijn legitimatie in de begrippen
sociale cohesie, participatie, burgerzin, sociale vernieuwing en burgerplicht.
Dat zijn allemaal begrippen die veel door de politiek worden gebruikt. Laatst
verbond de minister-president het al of niet slagen van zijn beleid met het
begrip sociale cohesie. In essentie gaat het nog steeds om hetzelfde: mensen
betrekken bij de samenleving. Voor degenen die door wat voor omstandigheden
dan ook achterblijven, moeten nieuwe mogelijkheden worden aangeboden.Veel welzijnswerk is gedecentraliseerd. Dat is prima, want dicht bij de
burger, maar voor het Rijk is en blijft er een taak.Ik ben in de memorie van toelichting op zoek gegaan of ik een lijn kon
ontdekken voor dat beleid in meerjarig perspectief, maar die kon ik niet zo
goed vinden. In het vroege voorjaar zou ik graag nader willen overleggen over
het beleid en de daarmee samenhangende bezuinigingen.Er zijn nogal wat bezuinigingen aangekondigd voor 1998. Het NIZW is een
organisatie die heeft bewezen op veel terreinen actief te kunnen zijn. Zij
is inspirerend voor het veld en heeft aandacht voor initiatieven van vrijwilligers
en beroepskrachten. Om allerlei redenen moest er 3 mln. bezuinigd worden.
Dat is aanvaard. Tot ieders verrassing werd voor het jaar 1998 weer een bezuiniging
aangekondigd van 1 mln. Dat is een niet bepaald stimulerende werkwijze. Enerzijds
wordt steeds meer verwacht, anderzijds wordt door deze bezuinigingen slechts
onrust gecreëerd.Ik geef nog een voorbeeld. Transact, een organisatie gespecialiseerd in
hulp aan slachtoffers van seksueel geweld, weet niet waar zij per 1 januari
1998 aan toe is. De minister erkent de kwaliteit, vindt dat de kennis behouden
moet blijven, en geeft aan dat zij daar ook gebruik van wil maken. De organisatie
heeft geen moeite met de overdracht van ervaring aan derden en wil ook best
de derde geldstroom aanboren. Maar van de organisatie kan niet verwacht worden
dat zij kennis en ervaring vasthoudt, als er geen basissubsidie voorhanden
is. Zij wil daarom duidelijkheid van VWS. Seksueel geweld wordt in al zijn
verschijningsvormen steeds als zeer ernstig ervaren. De specifieke hulpverlening
aan slachtoffers en daders kan dan ook niet gemist worden. Zij vraagt om een
heel specifieke aanpak en deskundigheid. Gooi niet alles weg, voordat je zekerheid
hebt over de voortgang. Een structureel basisbedrag voor Transact lijkt daarom
de aangewezen weg.Het meest in het oog springende voorbeeld is de stichting De Ombudsman.
Ik kan letterlijk herhalen wat vorig jaar bij de begrotingsbehandeling is
gezegd door mijn collega, namelijk: "Een laagdrempelige voorziening die een
uiterst nuttige functie vervult bij de oplossing van problemen, die de minst
weerbare en minst draagkrachtige burgers ondervinden." Wij zijn blij dat het
rapport van de commissie-Albeda onze opvatting bevestigt. De bezuiniging op
de stichting De Ombudsman steekt daar schril bij af. Natuurlijk vernemen wij
graag de reactie van de staatssecretaris op het rapport, maar een volledige
afhankelijkheid van de omroepen lijkt ons geen goede weg.Dit zijn drie voorbeelden waarbij ook bezuinigd wordt, maar er zijn nog
meer voorbeelden te noemen, zoals Tjandu, een organisatie die zich bezighoudt
met Molukse drugsverslaafden. Ook van die kant wordt meer duidelijkheid gevraagd
over taken en functie. Graag krijg ik hierop een reactie van de bewindslieden.Er is echter meer. Dat het emancipatiebeleid in alle onderdelen van het
ministerie wordt geïntegreerd, is een gevolg van het ingezette beleid,
maar bepaalde aspecten behoren tot de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris.
Ik denk bijvoorbeeld aan de kinderopvang in de breedte. Wij zouden graag weer
eens nader worden geïnformeerd, en dan speciaal over de ontwikkelingen,
de gastouderprojecten en de buitenschoolse opvang. Ook al stelt de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid veel geld beschikbaar, ik ga ervan uit
dat deze staatssecretaris nog altijd de regie heeft in het kader van de kinderopvang.
Wat dit betreft, is het emancipatie in de breedte, hoewel de kinderopvang
soms meer lijkt op een bedrijfssector. Die opvang heeft vooral veel relatie
met het welzijn van kinderen en ouders.Over sport kan ik heel kort zijn, voorzitter, omdat enige dagen geleden
de nota Sport is verschenen. De eerste indruk is wat teleurstellend. Zeker
na een lange wachttijd heb je heel hoge verwachtingen. De CDA-fractie gaat
ervan uit dat hierover een aparte discussie zal volgen, waarbij wij uitgebreid
op een en ander kunnen ingaan. Sport is bij uitstek een middel voor ontspanning
en ontmoeting, voor het bevorderen van teamgeest en het is zeker een van de
medeopvoeders in de samenleving. Bij de behandeling van de nota zullen dit
belangrijke uitgangspunten voor ons zijn.Gelukkig gaat de aangekondigde bezuiniging op basis van het criterium
"ledental" niet door. Alleen projectmatige subsidies zullen de pluriformiteit
van de bonden schaden. Daarom betreuren wij het dat daarop lijkt afgekoerst
te worden. De staatssecretaris zou de maatschappelijke waarde van sport en
het belang van vrijwilligersorganisaties, door de staatssecretaris steeds
onderkend, moeten ondersteunen door de budgetfinanciering nu en in de toekomst
te waarborgen. Dit kan men zien in het kader van mijn eerder gemaakte opmerking
over de functie van medeopvoeder en de overdracht van normen en waarden, die
ook in sportverenigingen plaatsvindt. Daarom geven wij steun aan de georganiseerde
sport. Daar passen wat ons betreft zeker de levensbeschouwelijke organisaties
in, organisaties die ook aanspreekbaar moeten zijn en willen zijn op die overdracht.
Te denken valt aan racismebestrijding, vandalismepreventie en het fair-playprogramma.Ik rond af, voorzitter. Ondanks het feit dat ik lang aan het woord ben
geweest, heb ik het gevoel dat veel onderwerpen nog zijn blijven liggen. Ik
wil daarmee niet aangeven dat die delen van de volksgezondheid niet interessant
of niet belangrijk zouden zijn. De keuze is echter gevallen op de onderwerpen
die ik behandeld heb. Het uitgangspunt van delen van verantwoordelijkheid
heeft onze steun, maar het vraagt wel om heldere keuzes en om een goed overleg
met alle partners in het veld, waar ook de patiëntenorganisaties bij
horen. Keuzes maken in de politiek is een must, zeker voor de verantwoordelijke
bewindslieden, en zeker ook voor een langere termijn. Collega De Jong sprak
in het kader van het gehandicaptenbeleid bij de behandeling van het JOZ over
"krakend door de bocht". Dit krakend door de bocht gaan is niet fraai, maar
als je de bocht niet meer ziet of niet wilt zien, dan is er echt een probleem.De heer Middel (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Na uw benoeming, hedenmiddag, ben ik de eerste
vertegenwoordiger van de fractie van de PvdA die hier het woord voert. Ik
wil u vanaf deze plaats met uw benoeming feliciteren. Ik kan u zeggen dat
u vandaag aan de vertegenwoordigers van mijn fractie een makkie heeft. De
heer Oudkerk en ik zijn vandaag "kneuzen", want het is niet zo best met ons
welzijn en met onze gezondheid. Wij doen overigens ons best.De voorzitter:Dit betekent nog niet dat ik aan u een makkie heb. Dat moet nog blijken.De heer Middel (PvdA):In elk geval blaken wij niet van zelfvertrouwen en dat is bij ons iets
zeer ongewoons. Zoveel zelfkennis hebben wij wel...Voorzitter! De heer Oudkerk zal op de volksgezondheid ingaan. Ik richt
mij op GGZ, welzijn en sport. Ieder mens heeft recht op een fatsoenlijk leven.
Dat is een open deur, maar het is wel waar. Deze uitspraak sluit aan bij onze
Grondwet, bij de Universele verklaring van de rechten van de mens en bij de
beginselprogramma's van vrijwel alle politieke partijen die hier vertegenwoordigd
zijn, ook bij de partij die van zichzelf zegt dat ze niet over beginselen
beschikt en die nu even niet in deze zaal vertegenwoordigd is. Ieder mens
heeft recht op een fatsoenlijk leven. Daarover bestaat in de politiek én
in de samenleving een brede consensus, waarmee wordt getoond dat Nederland
een beschaafd land is, althans wil zijn, kán zijn en wat ons betreft
móét zijn. Voor ieder mens een fatsoenlijk leven, dus ook voor
jongeren die afhankelijk zijn van de jeugdhulpverlening, voor ouderen die
aangewezen zijn op de thuiszorg of een bejaardenoord, voor gehandicapten voor
wie fatsoenlijk leven is gekoppeld aan de beschikbaarheid en toegankelijkheid
van voorzieningen, voor de groeiende groep landgenoten die onder de armoedegrens
geraakt zijn en voor wie levenslange uitsluiting van een normaal, dus fatsoenlijk
leven dreigt.Afgelopen zaterdag stelde in NRC Handelsblad de ook in VWS-kringen bekende
hoogleraar Kees Schuyt, dat er in ons land vermoedelijk veel meer sprake is
van welzijnstekorten dan van welvaartstekorten. De welvaart is in ons land
té ongelijk verdeeld, maar het welzijn zeker ook. Dat laatste wisten
we trouwens al van tal van SCP-studies. Er is, aldus Schuyt, bij velen een
"tweederangsgevoel". Géén gelijkwaardig burgerschap wordt een
bedreiging van de democratie. Een dreiging, aldus nog steeds Schuyt, die elke
politieke partij zich moet aantrekken, óók de sociaal minder
fijngevoelige. Schuyt noemt hier geen namen. Hij concludeert dat niet armoede,
maar sociale overbodigheid in onze samenleving het grootste probleem is. Sociale
overbodigheid bedreigt ongeveer een kwart van de bevolking, geconcentreerd
in bepaalde groepen die wonen in specifieke wijken. We kennen allemaal deze
wijken. Sommigen onder ons hebben er zelfs een geadopteerd, wat overigens
naar mijn weten niet geleid heeft tot meer dan een symbolische betekenis.
Probleemwijken, achterstandswijken, je kunt er veel benamingen aan geven,
maar weerbare wijken zijn het zeker niet. Deze wijken vormen de kelder van
onze samenleving en in deze kelder is het kil.De heer Van Boxtel (D66):Ik zou de heer Middel willen vragen om wat minder badinerend te zijn over
degenen die zo'n wijk hebben geadopteerd. In onze fractie merk ik dat dit
wel degelijk invloed heeft, gelet op de signalen die terugkomen. Ik weet niet
hoe dat bij de PvdA gaat, maar bij ons werkt dit goed. Overigens heb ik er
zelf geen geadopteerd.De heer Middel (PvdA):Ik heb er ook geen geadopteerd, maar ik ben zelf in zo'n wijk opgegroeid.
Ik ken dat soort wijken dus wel. Ik heb zeker niet de bedoeling gehad om badinerend
te doen over het feit dat gelukkig vrij veel collega's een wijk hebben geadopteerd.
Het heeft aandacht opgeleverd; men weet beter waar men het over heeft. Echter,
het is vooral een symbolische betekenis. Dat is overigens geen minderwaardige
betekenis. Als de heer Van Boxtel deze link legt, is dat zijn keuze. Ik zou
dat niet willen doen. Wij moeten realistisch blijven. Ik zie niet zo gauw
dat grote groepen mensen achter de trommel aanlopen en roepen: hoi, we zijn
geadopteerd door een Kamerlid!Voorzitter! Ik had het over de kelder van de samenleving en daarin is
het kil. Wie voorbijgaat aan die kilte, toont grove onverschilligheid. Je
mag zelf een fatsoenlijk leven leiden, maar wat stelt fatsoen voor als voor
velen in je omgeving datzelfde fatsoen onbereikbaar lijkt? Sociaal fatsoen
is niet op bestelling te leveren, maar de overheid beschikt wel over de instrumenten
om een voedingsbodem voor fatsoen te creëren. Voorwaarden voor fatsoen,
dát kan de overheid bieden. En daarmee wordt de onverschilligheid doorbroken
en wordt een beetje inhoud gegeven aan solidariteit. Er wordt perspectief
geboden. Er lijkt een maatschappelijk draagvlak te zijn voor een dergelijk
beleid dat wij nog steeds welzijnsbeleid kunnen noemen. Er zijn volop goede
bedoelingen en wij hebben een staatssecretaris voor welzijn die oprechte betrokkenheid
toont. Maar daarmee zijn wij er niet. Dat heeft de staatssecretaris inmiddels
zelf ook ervaren.De identificatie met de schrijnende welzijnstekorten in ons land moet
gepaard gaan met zoveel distantie dat je nog wel beleid kunt maken. Je moet
je niet verliezen in de ernst van de ellende, maar je moet een uitweg bieden.
Daarvoor is een visie nodig, daarvoor is geld nodig, daarvoor is expertise
nodig, daarvoor zijn maatschappelijke initiatieven en organisaties nodig en
daarvoor is bovenal lef nodig. Vooral aan dat laatste ontbreekt het.Juist het departement met de "W" van "welzijn", de hoofdletter van het
woord dat wij gelukkig nog steeds in het vaandel van het regeringsbeleid voeren,
moet laten zien waarom het ooit is opgericht. Meer en meer wordt de schijn
gewekt dat het door ons elk jaar weer bepleite activerend welzijnsbeleid in
de praktijk neerkomt op het beheren van de restanten van wat vroeger vooral
door CRM en WVC is opgebouwd.Maar er is een visie. Die is twee jaar geleden neergelegd in de nota Naar
eigen vermogen. Die is bekritiseerd door de PvdA. Ik zou bijna zeggen: natuurlijk.
Maar ook wij konden niet ontkennen dat er tenminste een visie was. Er zijn
nog steeds budgetten, om in het jargon van de staatssecretaris te spreken,
voor bijvoorbeeld projecten en experimenten, alsmede een landelijke infrastructuur
waarmee ander geld gegenereerd kan worden. Initiatieven dienen zich aan en
er zijn maatschappelijke organisaties van allerlei signatuur die bereid zijn
hun nek uit te steken. Ik noem woningbouwcorporaties, gezondheidscentra, werkgelegenheidsprojecten,
onderwijsinstellingen, sportverenigingen en kerkelijke verbanden. Dat zijn
allemaal voorbeelden van verzet tegen onverschilligheid.In dit krachtenveld moet er regie zijn. Er moet gestuurd worden, gestimuleerd,
ondersteund en aangejaagd. Kortom, daar ligt bij uitstek een taak voor de
"W" van VWS. Maar die mist blijkbaar de lef die daarvoor nodig is. Toch moet
het van die "W" van welzijn komen, de enige die het kan en die tegelijkertijd
niet de sterkste partij is in deze tijd van overheersend marktdenken. Dat
is de paradox van het hedendaagse welzijnsbeleid.De heer Rijpstra (VVD):Misschien komt het in het betoog van de heer Middel nog
aan de orde, maar hoe kijkt hij aan tegen de decentralisatie van het welzijnsbeleid?
Ik denk aan de taken van de provincies en de gemeenten in dezen.De heer Middel (PvdA):Wij zijn hartstikke voor decentralisatie. Wij zijn blij dat het uitvoerend
werk naar de gemeenten is gegaan. Dit geldt ook voor de ondersteuning door
de provincies. Maar dat geeft de rijksoverheid geen legitimatie om vervolgens
niet meer zoveel te doen.De heer Rijpstra (VVD):Dat begrijp ik, maar die controletaak is ook op lokaal niveau en op provinciaal
niveau. Als het wat dat betreft in onze provincie niet helemaal goed gaat,
zoals wij hebben kunnen lezen, dan...De heer Middel (PvdA):Uw partij in "onze provincie" heeft dat gezegd.De heer Rijpstra (VVD):Dat zegt mijn partij. Maar dan hebben juist de controleurs (provinciale
staten of gemeenteraadsleden) de taak om te zeggen dat zij het welzijnsbeleid
in de provincie of gemeente meer aandacht willen geven.De heer Middel (PvdA):Ik hoop dat het geen verschil in mentaliteit is tussen ons, dat u spreekt
over controle, als het om welzijnsbeleid gaat, en ik spreek over initiëren,
stimuleren en ondersteunen.De heer Rijpstra (VVD):Natuurlijk houdt controle voor mij het volgende in. Op het moment dat
iets wordt geïnitieerd of opgezet, moet het effect van dat beleid worden
nagegaan. Ik meen dus dat wij over hetzelfde praten.De heer Middel (PvdA):Als u dat bedoelt, vind ik ook dat daar waar het werk wordt uitgevoerd
er uiteraard sprake moet zijn van politieke controle. Maar de Welzijnswet
geeft de rijksoverheid een heel specifieke taak, als het gaat om initiëren,
stimuleren, ondersteunen en zorgen voor het in beweging blijven van de samenleving.
Zij moet er dus voor zorgen dat initiatieven kansen krijgen en dat niet overal
het wiel opnieuw uitgevonden hoeft te worden, in die zin dat als in de ene
plaats iets goeds gebeurt, dit niet in de andere plaats opnieuw bedacht hoeft
te worden. Er kan dan even een dwarsverband gelegd worden. Daar moet een infrastructuur
voor zijn; daar moet de overheid voor zijn.De heer Rijpstra (VVD):En dat ontbreekt volgens u.De heer Middel (PvdA):Dat ontbreekt te veel; het ontbreekt niet volledig. Ik zal zo aangeven
wat wij daaraan kunnen doen. Wij zijn het overigens meer met elkaar eens dan
waarop het aanvankelijk leek. Dat stemt mij gerust.Voorzitter! Ik had het over de paradox van het welzijnsbeleid. Verleden
jaar pleitte ik vanaf deze plaats voor de herovering van de publieke ruimte,
voor een strijd voor veiligheid op straat en leefbaarheid in de buurt. Iedereen
kent, denk ik, het gezegde dat de politie je beste kameraad is, maar als je
de politie vraagt wie háár beste kameraad is, dan is het antwoord:
het opbouwwerk, het buurtwerk in de achterstandswijken. "Community building"
heet dat in het jargon, waarbij de trefwoorden zijn: preventie, integratie
en zingeving.In mijn pleidooi van vorig jaar kwam ik, heel bescheiden, met twee projectvoorstellen:
één over het aanstellen van buurtconsulenten tezamen met VROM,
gemeenten en woningbouwcorporaties, en één over positieve prikkels
voor uitkeringsgerechtigden die maatschappelijk zinvolle taken vervullen.
In haar reactie toonde de staatssecretaris, zoals wij dat van haar kennen,
enig enthousiasme, maar vervolgens gebeurde er lange tijd niets. Als ik goed
ben geïnformeerd, voorzitter – ik hoop echt dat ik het mis heb –
ging pas na een halfjaar een eerste briefje naar de collega-staatssecretaris
van VROM.Het idee van buurtconsulenten werd gelukkig wel opgepakt door zowel de
Nationale woningraad, de grootste koepel van woningbouwcorporaties, als het
Landelijk centrum opbouwwerk. Maar wie schetst mijn verbazing, toen ik dit
weekend thuis een beleidsbrief van VWS over lokaal sociaal beleid ontving,
waarin op bladzijde 12, onder het kopje integraal beleid, wordt gemeld dat
er behoefte is aan sociale activering, community development, en dit alles
naar aanleiding van een breed onderzoek in vijf steden. De staatssecretaris
deelt mee dat zij voornemens is met haar collega van VROM te bezien op welke
wijze er ook op rijksniveau samen kan worden gewerkt. Alsof niet een vol jaar
eerder op deze plaats eenzelfde analyse was geformuleerd en dezelfde vraagstelling
naar voren kwam, waarop de staatssecretaris vanaf haar plaats hetzelfde antwoord
gaf; een jaar geleden! Waar ben je dan mee bezig? Wat is er dan in dat jaar
gebeurd behalve dat onderzoek in die vijf steden? Welk beleid is ontwikkeld?
Ik hoop echt dat ik dit verkeerd zie, voorzitter, maar als dat niet zo is,
zal een trieste conclusie over het activerend welzijnsbeleid getrokken moeten
worden.Voorzitter! Het wettelijk kader van het welzijnsbeleid is uitgesproken
zwak. De Welzijnswet is een slap aftreksel van wat ooit de kaderwet specifiek
welzijn had moeten zijn of worden. Op landelijk niveau zit veel welzijnsgeld
bij andere departementen, wat het integraal beleid bepaald niet bevordert.
Geldstromen zijn ondergebracht onder aparte titels zoals "sociale vernieuwing"
of "grotestedenbeleid". Het uitvoerend welzijnswerk en de ondersteuning daarvan
zijn gedecentraliseerd en dit alles, mijnheer Rijpstra, wil de Partij van
de Arbeid niet terugdraaien. Maar het lijkt ons wel tijd worden om een nieuw
wettelijk kader te creëren, via bijvoorbeeld – het is een gedachtegang –
een wet op de sociale integratie, die niet alleen in plaats van de Welzijnswet
komt, maar breder is en lagere overheden meer ruimte geeft. Een wet op de
sociale integratie ondersteunt gemeenten in hun strijd tegen verloedering
en verpaupering. Wij willen graag bij gelegenheid hier verder op ingaan, maar
nu niet.De heer Rijpstra (VVD):Ik proef toch een beetje en-en: én decentralisatie, maar óók
sturing van bovenaf. Heb ik dat goed begrepen? Ik kan mij nog niet zo goed
voorstellen hoe u dat ziet.De heer Middel (PvdA):Sturing van bovenaf, als het gaat om het opzetten van projecten, die natuurlijk
op lokaal niveau moeten worden uitgevoerd, maar waarbij beleidsverantwoordelijkheid
van meer departementen nodig is. Ik geef het voorbeeld van de buurtconsulenten:
daar kan VWS met een prachtig verhaal komen en het heeft ook heel wat te bieden,
maar als VROM niet meewerkt en als de woningbouw corporaties
niet meewerken, heb je er niets aan. Je moet dus zorgen dat er samengewerkt
wordt op het lagere niveau, via projecten. Als het dan opgepikt wordt op het
decentrale niveau – als het daar "geïmplementeerd" wordt, zoals
dit met een mooi woord in ons jargon heet – dan moeten de gemeenten
vervolgens zelf de uitvoering ter hand nemen; daar moeten wij ons niet mee
bemoeien.De heer Rijpstra (VVD):Dan kiest u voor de top-downbenadering en niet voor wat van onderop komt.De heer Middel (PvdA):Nee, natuurlijk niet. Ik vond het voorbeeld van Meppel – een stad
die wij beiden goed kennen – een aardig voorbeeld. Daar komt een initiatief
op vanuit de bevolking, vanuit het particulier initiatief. Men wil daarbij
ondersteuning, ook vanuit de rijksoverheid, en men vraagt aan VWS om ervoor
te zorgen dat ook andere departementen zich ermee gaan bemoeien. Welnu, dan
is er de vraag van onderop aan de rijksoverheid om mee te helpen en tegelijkertijd
zorg je dat de ervaringen die daar worden opgedaan met het project, ook in
andere plaatsen – in Limburg, Brabant en noem maar op – bekend
worden, zodat men daar niet het wiel opnieuw hoeft uit te vinden. Absoluut
geen betutteling derhalve. Ik wil nooit meer naar de tijd terug dat als gevolg
van de gouden koorden van CRM, de gemeenten precies moesten doen wat CRM in
alle wijsheid – dat was vaak heel wijs – goed dacht.De heer Fermina (D66):Voorzitter! Ik ken de heer Middel als een zeer praktisch man, die zomin
mogelijk wetten en regelingen wil hebben, maar als ik hem nu zo hoor, dan
denk ik: weer een wet, weer een regeling en weer op weg naar een bureaucratische
gang van zaken. Vindt hijzelf niet dat wij hetgeen wij nu al hebben, eerst
eens even goed moeten nakijken en goed moeten kijken hoe wij eruit kunnen
komen, voordat wij op zoek gaan naar andere mogelijkheden die leiden tot veel
bureaucratie?De heer Middel (PvdA):De interruptie van de heer Fermina bewijst – ik zeg dat enigszins
onbescheiden – dat wij er verder over moeten doorpraten, want als er
iets is wat ik niet wil, is het wel meer bureaucratie of nog meer wetten.
Ik wil juist van die Welzijnswet af, omdat die Welzijnswet eigenlijk niets
voorstelt. De Welzijnswet geeft alleen maar aan wat gemeenten en provincies
mogen – dat kunnen ze ook zonder Welzijnswet – en wat er op rijksniveau
overblijft. Verder zit in die Welzijnswet alleen maar het heel specifieke
welzijn. Allerlei andere welzijnstaken zijn gedecentraliseerd, bijvoorbeeld
de inburgering bij Binnenlandse Zaken, onderwijsachterstanden bij OCW, buurtbeheer
bij VROM en noem al die projecten maar op. Ze zijn ondergebracht bij allerlei
andere departementen. Wij proberen die samen te brengen en verkokering tegen
te gaan. Ik wil niet zeggen dat sociale vernieuwing tot bureaucratie heeft
geleid, maar het onderbrengen van allerlei zinvolle functies in verschillende
geldstromen, lijkt mij erg ondoorzichtig. Daarom pleit ik voor een brede aanpak
vanuit het departement, waar men ook weet waarover het gaat als er over welzijn
wordt gesproken.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Voorzitter! Bedoelt de heer Middel dat hij in feite de Wet sociale vernieuwing
wil omzetten in een wet sociale integratie? Daarin zitten bijvoorbeeld de
bijverdienregeling, de bijstand, de incentiveregelingen, vrijwilligerswerk
en noem maar op. Dat zijn allemaal regelingen die niet via de Wet sociale
vernieuwing kunnen. Misschien zou er op die manier iets nieuws uit de sociale
vernieuwing moeten ontstaan.De heer Middel (PvdA):Ik sluit helemaal niet uit dat het daar uiteindelijk op neerkomt. Wij
hebben nu echter in het kader van de sociale vernieuwing afgesproken dat gemeenten
het na een aantal jaren helemaal overnemen. Maar er blijft natuurlijk ellende
bestaan en dat manifesteert zich het meest in gemeenten, op lokaal niveau.
Er moet het een en ander blijven gebeuren. Er blijft dus een taak bestaan
voor de rijksoverheid om dat samen met de gemeenten aan te pakken. Daarvoor
moeten geldstromen gebundeld worden en er moet een regie gevoerd worden. De
achtergrond van de gedachte is ook dat men bij VWS, vanuit Rijswijk of Den
Haag, wel kan zeggen dat men het even gaat regelen omdat men de expertise
heeft, maar gemeenten hebben geen boodschap aan alleen maar het mooie verhaal
zonder geld erbij. Wij moeten er toch voor zorgen dat er zoveel mogelijk wordt
samengewerkt.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Maar dat vindt ook plaats bij de sociale vernieuwing. Daar wordt het geld
gebundeld. Je zou daaraan een uitbreiding en eventueel een andere naam moeten
geven.De heer Middel (PvdA):Maar als je verder op uw insteek doorborduurt, kun je uitkomen bij datgene
waar ik voor pleit: in plaats van die Welzijnswet en allerlei sectorale regelingen,
te komen tot een wet op de sociale integratie waarbij de achterliggende gedachte
heel simpel is. Uitgaande van het feit dat ieder mens recht heeft op een fatsoenlijk
leven – ik neem aan dat u dat ook onderschrijft – ligt er vooral
voor gemeenten een taak om daarvoor de voorwaarden te creëren. Hoe ze
het doen, is een tweede, maar ze moeten er gewoon voor zorgen dat het gebeurt
en wij zorgen voor het instrumentarium daarvoor.De heer Fermina (D66):Wat denkt de heer Middel van het grotestedenbeleid waarmee wij op dit
moment bezig zijn? Mist u het daar ook?De heer Middel (PvdA):Het grotestedenbeleid is, zoals het woord het al zegt, een beleid voor
grote steden. Enorm veel maatschappelijke ellende is geconcentreerd in de
grote steden, maar als je te veel naar de grote steden kijkt, dan ontgaat
je wat er op het platteland gebeurt. De heer Rijpstra kan dit, over schrijnende
welzijnstekorten gesproken, als provinciegenoot uit Drenthe erkennen. Op het
platteland mankeert ook nog heel wat aan welzijn. Ik wil nu geen negatieve
kwalificatie geven aan het grotestedenbeleid. Integendeel, het is heel goed
dat het er is. Ik wil uw staatssecretaris, die natuurlijk ook een beetje de
mijne is, daarvoor de nodige lof geven, maar nogmaals, het grotestedenbeleid
alleen is niet voldoende.Voorzitter! Ik hield dus een pleidooi om een andere keer verder te praten
over de sociale integratie, maar ik ben blij dat hier nu de eerste bouwstenen
zijn gelegd. Ik verwacht overigens niet dat de staatssecretaris dit binnen
een halfjaar zal regelen, want zij heeft eerst nog zoveel
andere dingen te regelen. Maar het denken erover moet in ieder geval op gang
komen. Een wet op de sociale integratie ondersteunt gemeenten in hun strijd
tegen verloedering en verpaupering. Binnenkort gaat VWS, tijdens het voorzitterschap
van Europa, een groot internationaal congres beleggen. Dat congres gaat uitgerekend
over sociale integratie. Nederland kan daar hopelijk melden hoe voorkomen
wordt dat het welzijnsbeleid verzandt in bureaucratische procedures en hoe
dat beleid daarentegen activerend werkt. Ook de onlangs ingestelde Raad voor
maatschappelijke ontwikkeling, die overigens nog steeds niet wettelijk is
geregeld, gaat zich alvast met het thema sociale cohesie bezighouden. De staatssecretaris
heeft trouwens steun uit onverdachte en onverwachte hoek gekregen. Het wordt
nu echt leuk mevrouw Terpstra. In zijn Elseviercolumn van 22 juni jl. pleit
prof. Pim Fortuyn, die zoals bekend over alles een mening heeft, voor een
ministerie dat zich bezighoudt met samenlevingsopbouw. Fortuyn voegt daaraan
toe dat dit ministerie er al is, maar dat de naam ervan, namelijk Welzijn,
zo truttig is. Dat is een typische Fortuynterm. Fortuyn wil een nieuwe naam;
hij wil nieuw elan en een echte minister.Welnu, in een nieuwe naam zit het hem echt niet en een minister is voor
het welzijnsbeleid niet per definitie beter dan een staatssecretaris. Maar
wat nieuw elan, vooral geloof in eigen kunnen, kunnen wij wel gebruiken.Duidelijk is dat de Partij van de Arbeid meer van het beleid van deze
staatssecretaris verwachtte dan er tot nu toe uitgekomen is. Want steeds weer –
het is niet leuk om te zeggen, maar het moet wel gezegd worden – moet
vanuit de Kamer, en niet in de laatste plaats vanuit de Partij van de Arbeid,
druk worden uitgeoefend bij de thuiszorg, bij het ouderenbeleid, bij de gehandicaptenproblematiek,
bij het activerend welzijnsbeleid en, naar valt te vrezen, zelfs bij de sport.
Uit De Telegraaf van vorige week dinsdag citeer ik onze collega Bolkestein,
die zegt: "De taken van Erica Terpstra zijn veelomvattend en de problemen
waarmee zij heeft te kampen, liegen er niet om." Dat is waar, maar met alle
ellende die je over je heen krijgt, kan een stagnerend beleid niet worden
goedgepraat.Het is langzamerhand een trieste traditie dat bij elke begrotingsbehandeling
wij van de Partij van de Arbeid en ook anderen genoodzaakt zijn op de bres
te staan voor de maatschappelijke opvangvoorzieningen. Ook nu dus. Een paar
dagen geleden verscheen het verdelingsplan van de bekende 15 mln. Maar het
blijft tijd voor een brede discussie over de witte vlekken, over het scheiden
van wonen en zorg, over de capaciteit die tekort blijft schieten, over de
inzet van AWBZ-geld. De maatschappelijke opvang is langzamerhand een basisvoorziening
geworden, die het niet verdient om telkens weer "ad hoc-erig" benaderd te
worden.Verder past de fractie van de Partij van de Arbeid een "mea culpa". Ik
moet er eerlijk voor uitkomen: ik heb vorig jaar een inschattingsfout gemaakt.
In de ijver om bezuinigingen bij enkele organisaties te verminderen, is op
twee onderdelen een onjuiste dekking gevonden, niet technisch onjuist, maar
inhoudelijk onjuist. Om anderen te sparen, moesten de Rode Hoed en het Nederlands
gesprekscentrum extra bloeden. Zo wilden wij dat. Maar achteraf bezien had
dat anders gekund. Juist de Rode Hoed en het Nederlands gesprekscentrum genereren
een veelvoud van het bedrag dat zij als subsidie ontvangen en doen daar vervolgens
dingen mee die uit het oogpunt van maatschappelijke ontwikkeling zeer nuttig
zijn. Via een amendement dat gelukkig medeondertekend is door de beide coalitiepartners,
waarbij dekking is aangegeven waar ik later niet op terugkom, dat beloof ik
bij dezen, wil ik de kortingen op deze beide instellingen terugdraaien.Wat wij ook willen terugdraaien is de door de staatssecretaris aangekondigde
extra bezuiniging van 1 mln. per 1998 voor het Nederlands instituut voor zorg
en welzijn (NIZW). Mevrouw Doelman heeft ook al over dit instituut gesproken
en ik weet zeker dat ook nog andere sprekers er aandacht aan zullen geven.
Dit NIZW is een ontwikkelingsinstituut dat op zichzelf al het resultaat is
van een forse sanering, zij het dat dit toen herstructurering werd genoemd.
Het is de enige counterpart van VWS op het brede terrein van zorg en welzijn
en het vervult functies die VWS zelf niet kan of wil uitvoeren. Daarbij komt
dat uitgerekend het NIZW het ene na het andere verzoek krijgt om weer iets
innovatiefs te doen, of om vage abstracties om te zetten in concreet beleid.
Zo nodig zal mijn fractie de Kamer een uitspraak voorleggen, al hoop ik dat
het niet nodig is.Het vorig jaar vroeg ik de minister om te bewerkstelligen dat het Landelijk
oudercontact van varenden, die met de schipperskindereninternaten te maken
hebben, alsnog onder de werking van de Wet medezeggenschap zorginstellingen
worden gebracht. Rond de wet, die toen nog niet in de Eerste Kamer was behandeld,
heeft zich het een en ander afgespeeld. Maar hoe staat het met het oudercontact?
Het vorig jaar sprak de Kamer zich uit voor een onderzoek naar de verbreding
van de financiering van een onafhankelijke stichting De Ombudsman. De heer
Esselink, helaas is hij niet meer in ons midden, ging ons hierin voor. Wij
steunden hem daarin. Daarmee gaf de Kamer in feite aan zeer te hechten aan
voortzetting van de werkzaamheden van de ombudsman.Er kwam een onderzoek, maar de staatssecretaris wilde zelf niet de onderzoekscommissie
instellen. Ik denk dat zij daar spijt van kreeg, toen zij onder ogen kreeg
hoe de commissie uiteindelijk was samengesteld: de voorzitter is een ex-minister
van het CDA, Albeda, de leden waren allen ex-staatssecretaris voor respectievelijk
de PvdA, Cohen, de VVD, Dees, en D66, Glastra van Loon. De leden zijn dus
paars en de voorzitter is CDA. Wat een ontzettend zware commissie. Als uitgerekend
zo'n commissie met een rapport komt, heb je maar heel weinig politiek gevoel
nodig om te weten dat je dat rapport dan niet achteloos terzijde kunt schuiven
met de mededeling dat je er geen geld voor over hebt. En dat is precies wat
er gebeurd is met dit onderzoek, dat trouwens door VWS zelf betaald is. Een
blik op de inhoud van het rapport leert dat de opstellers pleiten voor een
grotere bijdrage van de omroepen en dus voor minder rijksgeld. Wij vragen
de staatssecretaris om een heroverweging.Nu het toch over hulpverlening en media gaat: de afgelopen weken kregen
wij ook bezoek van de stichting Korrelatie, die aanloopt tegen een structureel
tekort van een paar ton. Hoopvol keek men vanuit Korrelatie naar de staatssecretaris,
in wie men een voormalig Kamerlid herkende dat zich altijd
warm had gemaakt voor Korrelatie. Wat is het perspectief voor Korrelatie?
Misschien dat de staatssecretaris een antwoord heeft?Voorzitter! Het is volgens de fractie van de PvdA te lang geleden dat
er in de Kamer breed gedebatteerd is over de positie, de functies en het perspectief
van de geestelijke gezondheidszorg. En toch speelt op dit terrein veel: denk
aan de domeindiscussie – wat hoort wel en wat hoort niet tot het domein
van de GGZ – de knip in de financiering, de wachtlijsten, de samenwerking
tussen intramuraal en ambulant en niet te vergeten de positie van de patiënten
en cliënten.Als we over armoede en sociale uitsluiting spreken, doen we er goed aan
eens te kijken naar mensen van wie verwacht wordt dat zij kunnen resocialiseren
met een zak- en kleedgeld dat gebaseerd is op normen van dertig jaar geleden.Tijdens het debat over het Jaaroverzicht zorg zijn door verschillende
fracties tal van prangende vragen naar voren gebracht die, ook na lezing van
de antwoorden, mijn fractie ertoe brengen te pleiten voor het naar voren halen
van het GGZ-debat. Het pas verschenen rapport van de Raad voor de volksgezondheid
is op het juiste moment gekomen.De heer Marijnissen (SP):Ik heb het hele welzijnsverhaal van de heer Middel gehoord. Hij begon
zijn verhaal met de opmerking dat welzijn iets is waarop iedereen recht heeft.
Ik denk dat er inderdaad niemand in deze Kamer is die dat bestrijdt. Hoe komt
het dan toch dat ik uw verhaal zo hol vind klinken, mijnheer Middel? U hebt
net gezegd dat u ziek bent. Dat zou een verklaring kunnen zijn, maar volgens
mij is er meer aan de hand. Uw verhaal is zo abstract en een beetje zweverig.
U gebruikt nu wel de staatssecretaris als een soort bliksemafleider, in het
bijzonder als het om welzijn gaat, maar ik zou u toch de volgende vraag willen
stellen. Bent u met mij van mening dat de kaders die paars geschapen heeft
in augustus 1994 – waarvoor ook uw partij verantwoordelijk is –
een zeer zware wissel trekken op deze staatssecretaris? Met andere woorden,
dat het niet geheel ten onrechte was dat deze staatssecretaris tijdens de
commissievergadering de handen ten hemel hief en zei: met dit regeerakkoord,
met dit geld kan ik nooit uit de voeten?De relatie tussen sociaal-economische omstandigheden, gezondheid en welzijn
is door u ook aangehaald. Is het niet juist dit paarse kabinet geweest dat
op tal van terreinen op het punt van sociale zekerheid, volkshuisvesting,
etc., heeft bijgedragen aan een aanslag op het welbevinden van mensen waarvoor
u nu zo in abstracto opkomt?De heer Middel (PvdA):Ik mag altijd graag naar de heer Marijnissen luisteren, maar soms irriteert
hij mij ook, vooral met zijn laatste zin waarin hij zegt dat ik zo in abstracto
voor mensen opkom. Als u vindt dat mijn betoog hol klinkt, mijnheer Marijnissen,
kan ik dat natuurlijk makkelijk afdoen met de opmerking: dat ligt dan aan
u. Ik doe dat echter niet, want daarvoor respecteer ik u te veel.De heer Marijnissen (SP):Zo flauw bent u niet.De heer Middel (PvdA):Nee, zo kennen wij elkaar niet. Ik ga er wel op in. Ik heb in mijn betoog
aangegeven dat dingen anders kunnen dan dat het nu gaat. Ik heb daarbij concrete
voorbeelden gegeven. U hoeft het daarmee niet eens te zijn, maar u kunt niet
zeggen dat ik vaag of abstract ben. Ik geef concreet aan wat er aangepakt
kan worden, wie erbij betrokken kunnen worden, hoe je dat moet doen, enzovoorts.
Als ik meer tijd had, zou ik er veel meer over kunnen zeggen en andere voorbeelden
kunnen geven.U hebt echter een punt als u zegt dat wijzelf het regeerakkoord meegetekend
hebben en dat wijzelf medeverantwoordelijk zijn voor het beleid van de staatssecretaris
dat wij nu staan te bekritiseren. U vraagt zich ook af of zij niet een beetje
gelijk heeft als zij zegt dat zij niet meer budget heeft.Kijk, er is een regeerakkoord gesloten. Er zijn compromissen gesloten,
misschien zijn sommige onderdelen deze en gene door de strot geduwd. Het welzijnsbeleid
is zeker niet positief uit die onderhandelingen gekomen. Dat is absoluut waar.
Als echter op een bepaald moment, op grond van omstandigheden, ontwikkelingen,
cijfers die bekend worden, geluiden uit de samenleving, blijkt dat dingen
echt uit de hand lopen en als de Kamer die geluiden vertaalt in een oproep
aan de regering om er iets aan te doen, dan mag de staatssecretaris niet meer
blijven zeggen dat het niet anders kan. Dan weet zij namelijk dat zij op dat
moment de steun heeft, niet alleen van de eigen regeringsfracties maar zelfs
ook van een groot deel van de oppositie, om er iets aan te gaan doen. Op zo'n
moment kun je het niet maken om te zeggen: ik heb niet meer budget.Gelukkig is de staatssecretaris, gelet op een aantal voorbeelden, ook
over de brug gekomen. Op donderdagmiddag kon nog niks en op maandag bleken
er ineens tientallen miljoenen beschikbaar te zijn. Toen bleek er wel wat
te kunnen, dankzij de druk vanuit de Kamer. Dus er is wel degelijk iets gebeurd.
Maar u heeft gelijk, mijnheer Marijnissen, als u zegt dat bij de formatie
van paars – ik zou bijna zeggen: paars I – welzijn er niet al
te royaal af is gekomen. Daaruit moeten wij lering trekken voor de formatie
van het volgende kabinet-Kok, wanneer er wellicht ook meer geld beschikbaar
is dankzij de economische groei. Dan moet worden bezien hoe het anders moet.
Uw laatste opmerking, dat de PvdA juist verantwoordelijk zou zijn voor het
afbraakbeleid in de richting van de mensen die onderaan liggen in de samenleving,
vind ik een beetje beneden uw gebruikelijke niveau.Uitgerekend PvdA-minister Melkert is de eerste die met een armoedenota
komt. U kunt kritiek hebben op de inhoud daarvan, maar Melkert is de eerste
die de problematiek echt serieus duidt en met oplossingen komt. Die oplossingen
komen zowel vanuit Sociale Zaken als vanuit andere departementen. Erica Terpstra
doet eraan mee, anderen doen er ook aan mee. Zo zijn er meer voorbeelden.
Ik wijs op het creëren van banen. "Werk, werk en nog eens werk" is niet
de oplossing voor alles, maar dit kabinet is erin geslaagd om banen te creëren.
Voor het eerst in de geschiedenis worden uitkeringsgelden actief ingezet om
banen te creëren. U bent daar niet volop tevreden over, mijnheer Marijnissen,
maar het gebeurt wel. U hoeft het niet met ons eens te zijn, maar u kunt de
PvdA niet verwijten dat zij niets doet voor de mensen die onderaan
liggen in de samenleving, de mensen voor wie de sociaal-democratische partij
PvdA ooit is opgericht.De heer Marijnissen (SP):Het gaat om twee dingen. Volgens mij ligt er geen motie in deze Kamer
waaraan de fractie van de PvdA haar steun heeft gegeven en waarin wordt aangegeven
dat er structureel meer geld voor de zorg moet komen, dat het uitgavenkader
moet worden aangepast en dat het geld dus simpelweg bij Zalm weg moet. Mijn
vraag is kort en helder: mag ik concluderen dat u bereid bent om zo'n motie
nu wel te steunen en volgende week aan een meerderheid te helpen? Dat is één.Dan kom ik bij het volgende punt. U kunt wel zeggen dat er een armoedenota
door de heer Melkert is gepresenteerd. Dat ontken ik niet. U heeft ook gelijk
als u zegt dat die nota mij niet ver genoeg gaat. Maar tegelijkertijd hebben
wij te maken gehad met de privatisering van de Ziektewet. Wij hebben te maken
gehad met de marktwerking in de WAO. Ik hoef alle wetten niet op te sommen.
Die hebben wel alle hun invloed gehad op het welbevinden van de mensen voor
wie u nu zo opkomt. Dat kunt u toch niet ontkennen?De heer Middel (PvdA):Dat laatste is een beetje een herhaling van de discussie van vorig jaar.
Ik ga eerst op het eerste punt in. Met het ondertekenen van een motie ben
je er niet. Mijn collega Oudkerk, die straks nog aan het woord zal komen –
als hij althans zodanig is hersteld dat hij overeind kan komen! – heeft
zich werkelijk het leplazarus gewerkt de afgelopen tijd. Hij heeft willen
aantonen – terwijl er weerstand was van velen, met name uit de kring
van de gezondheidssector zelf – dat er in de gezondheidssector buitengewoon
veel bespaard kan worden. Hij heeft onlangs de nota Gepaste zorg deel 2 uitgebracht.
Daaruit blijkt dat als je het goed aanpakt, honderden miljoenen kunnen worden
vrijgemaakt, waarmee vervolgens dingen kunnen worden gedaan ter wille van
de zorg die eenieder wil. Laten wij eerst daarnaar kijken voordat wij hier
met z'n allen schreeuwend moties gaan ondertekenen, moties waarin wordt aangegeven
dat dit en dat moet gebeuren. Laten wij eerst naar de inhoud van het beleid
kijken. Overigens zult u ook weten, mijnheer Marijnissen, dat de PvdA niet
schroomt om als het echt nodig is, een motie van de SP te ondersteunen. Dat
weet u inmiddels.De heer Marijnissen (SP):Dat van die honderden miljoenen van Oudkerk – laten wij ze maar
meteen oormerken als de Oudkerkmiljoenen! – moeten wij nog maar afwachten.
Ik heb de reacties in het land, onder andere van de ziekenhuizen, op het rapport
deel 2 gehoord. Men is buitengewoon sceptisch. Wij kunnen toch niet tegen
de ouders van de gehandicapte kinderen zeggen: u moet wachten tot de Oudkerkmiljoenen
boven tafel zijn. Dat gaat toch niet! Wij moeten toch ook niet wachten tot
het volgende regeerakkoord om vast te stellen dat wij structureel met tekorten
te maken hebben! Met andere woorden, ik doe een beroep op u – zeker
omdat ik weet dat u best bereid bent om moties van de SP te steunen –
om bij deze gelegenheid in de Kamer uit te spreken: er moet meer geld komen
voor de volksgezondheid en voor de zorg, daar dient dit paarse kabinet voor
te zorgen.De heer Middel (PvdA):Ik waardeer doorgaans de humor van de heer Marijnissen. Dat meen ik oprecht.
Maar ik vind dat hij nu een en ander een beetje belachelijk maakt. Ik kan
mij goed voorstellen dat vanuit instellingen een beetje verbolgen wordt gereageerd
als door mijn collega Oudkerk wordt aangetoond dat dingen veel goedkoper kunnen.
Men voelt zich een beetje, om het plat te zeggen, in het kruis getast. Ik
kan mij dat heel goed voorstellen. Maar ik vind wel dat collega Oudkerk, die
op dit terrein toch niet de eerste de beste is en die zich gesteund weet door
mensen die er ook verstand van hebben, het recht moet hebben om eens met de
minister te debatteren over de plannen waarmee hij komt en over de eventuele
opbrengsten daarvan. Ik vind dat je dat niet zomaar kunt wegwuiven en ik vind
ook dat je dan niet de gehandicapten er maar bij moet halen. Dat kun je niet
maken. Daarvoor is de zaak te serieus.Ik zou natuurlijk graag willen dat er meer geld voor zorg komt. Er is
trouwens nog steeds elk jaar een budgetverhoging, een geplande budgetverhoging.
En elk jaar moet minister Borst – dat weet u, mijnheer Marijnissen,
waarschijnlijk nog beter dan ik – vertellen dat zelfs de geplande budgetverhoging
niet genoeg is. Dan komt er nog meer geld bij. Wat dat betreft is de situatie
niet zo hopeloos als u schetst. Het verschil tussen uw partij en de mijne
is dat mijn partij regeringsverantwoordelijkheid draagt en ook wil dragen.
Uw partij draagt sinds kort alleen nog maar verantwoordelijkheid in de gemeente
Oss, en doet dat tot nu toe trouwens vrij aardig. Als je echter regeringsverantwoordelijkheid
wilt dragen en de samenleving tegelijkertijd fundamenteel wilt veranderen,
voorzover dat stapsgewijs mogelijk is, en als je weet dat je in een minderheidspositie
zit en daar voorlopig ook nog wel zult blijven, dan betekent dit dat je compromissen
moet sluiten. Als je wilt opkomen voor mensen waarvoor je partij ooit is opgericht
en waar je je legitimatie aan ontleent, dan moet je wel eens dingen doen die
je liever niet doet. Als je echter helemaal niks doet, dan sta je net als
de SP aan de kant. Je kunt dan wel mooie verhalen houden en de lachers op
je hand krijgen, maar dan bereik je uiteindelijk voor diezelfde mensen te
weinig. Dat is het probleem dat ik met uw partij heb, hoeveel sympathie ik
er soms ook voor heb.De heer Marijnissen (SP):Ik wil de heer Middel wel verklappen dat de SP best regeringsverantwoordelijkheid
wil. Het zal misschien nog wel even duren, maar als de groei zich zo doorzet,
dan komt er misschien een moment waarop dat aanstaande is. De PvdA heeft in
1994 voor het regeerakkoord getekend. Het is evident dat wij met structurele
grote problemen te maken. Daar moeten wij keer op keer in commissievergaderingen
over spreken. Elke keer eindigen die lange discussies met de mededeling van
de bewindslieden: wij kunnen helaas niet anders. Ik doel dan op de dubbele
loyaliteit. Moet de PvdA-fractie dan niet op een bepaald moment onderkennen
dat een vierkante cirkel echt niet kan en dat er geld bij moet? Moet de PvdA,
ook de PvdA-bewindslieden in het kabinet, er niet voor zorgen dat er structureel
meer geld komt voor de zorg? Dat is de essentie van de vraag.De heer Middel (PvdA):De essentie van de vraag is niet dat er structureel meer geld komt voor
de zorg. Ik heb net namelijk aangetoond dat dit structureel
het geval is, zowel gepland als ongepland. Er komt elk jaar meer geld voor
de zorg bij, maar dat is nog steeds niet voldoende. Als op een bepaald moment
knelpunten blijken, dat is er in dit land gelukkig een zeer brede Kamermeerderheid
van PvdA, D66, zeker uw groeiende partij die in de peilingen inmiddels op
3 zetels staat, het CDA en soms ook de VVD die zegt: Erica, je kunt het niet
maken om te zeggen dat je budget op is, je zorgt maar dat je meer krijgt!
Het zijn mijn partijgenoten en ook mensen van andere fracties die de ambtenaren
van VWS bloednerveus maken met hun verhalen van: ga daar nog eens kijken,
ga daar nog eens kijken, ga daar nog eens kijken. Dan blijkt iedere keer weer
dat er toch geld gevonden kan worden. Daarvan hebben wij de laatste weken
de bewijzen gezien. Het bleek bij de wachtlijsten, bij de thuiszorg en bij
het ouderenbeleid. Wij blijven echter alert en wij gaan hiermee door. Wij
doen dat dus wel degelijk.De voorzitter:Mijnheer Middel, ik stel voor dat u nu uw betoog vervolgt en rekening
houdt met het feit dat mijn chronometer nu weer loopt. Die was bijna vastgeroest.
Let u ook op de spreektijd die u voor uzelf had gereserveerd?De heer Middel (PvdA):Ik ben bijna klaar, voorzitter. Onder de vorige Kamervoorzitter was het
altijd zo dat interrupties niet bij de spreektijd hoorden. Ik neem aan dat
dit beleid ongewijzigd is.De voorzitter:Het is misschien goed dat u ook naar deze voorzitter luistert. Die zei
dat de chronometer geruime tijd heeft stilgestaan en bijna was vastgeroest.
Snapt u? Mijn taal is misschien iets meer verhullend dan die van mijn voorganger,
maar dit moet toch duidelijk zijn.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Mijn oren zitten dicht vanwege de griep.De heer Marijnissen (SP):Dat dacht ik al!De heer Middel (PvdA):Tot slot kom ik op de sport. Vorig jaar beëindigde ik mijn bijdrage
in eerste termijn met een parafrase naar Wim Kan en Corrie Vonk: uitdrukking
geven aan het belang van sport is meer dan met je hoedje, je vlaggetje en
je toeter op de voorste rij bij sportevenementen zitten. Dat was een beetje
ironisch, maar toch serieus bedoeld. Dit jaar waren er vele EK's, WK's, olympics
en paralympics. Bij dat alles was er doorgaans één constante
factor, meestal op de voorste rij. Inderdaad, dat was Erica Terpstra. Dat
is ook goed, daar hebben wij geen kwaad woord over te zeggen. Maar natuurlijk
moet wel de vraag worden gesteld wat ondertussen aan beleid is ontwikkeld.
Het duurde een jaar minus drie dagen, voordat de door de Kamer gevraagde sportnota
uitkwam. Wij zullen daar, naar ik aanneem, nog uitgebreid apart over spreken.
Waar sport breed moet worden aangepakt, ten behoeve van zowel de breedte-
als de topsport, lijkt VWS er toch tamelijk alleen voor te staan. Het jaarlijkse
rijksbudget voor sport daalt met 2 mln. Dat is meer dan 4%. Vorig jaar pleitte
de PvdA voor het gebruik van sport als integratiekader. Nu schrijft de staatssecretaris
in de eerdergenoemde brief over lokaal sociaal beleid dat sport een zeer geschikt
middel blijkt om opnieuw sociale cohesie in een wijk tot stand te brengen.
Laat dat dan niet over aan het grotestedenbeleid alleen! Trek zelf ook meer
naar je toe, want VWS is toch het coördinerende sportdepartement?De maatschappelijke functie van sport staat buiten kijf. Mijn collega's
Rijpstra en Van Blerck schreven daarover gisteren een mooi verhaal in de Volkskrant.
De staatssecretaris van Sport én Welzijn kan onze samenleving een onschatbare
dienst bewijzen, wanneer zij er als eerste in slaagt om een link te leggen
tussen sport en sociale activering. Op ad-hocbasis is deze link in de praktijk
al aanwezig. Sommige gemeenten zijn er succesvol mee, maar in het rijksbeleid
blijven sport en welzijn om elkaar heen draaien. De maatschappelijke verankering
van de sport valt niet af te lezen aan de toeschouwersaantallen in stadions
of aan bobo's op de tribune. Vroeger was sport iets voor de elite, waar de
gewone mensen, de arbeiders, geen geld en vooral geen tijd voor hadden. Later
werd dat gelukkig anders en ontstonden er volkssporten als wielrennen, schaatsen
en voetbal. Nu zie je dat de onderkant van de samenleving afhaakt als het
om actieve sportbeoefening gaat, terwijl sport pas echt is verankerd als ook
de onderkant eraan meedoet. Wie eenmaal aan sport meedoet, die doet daarna
weer eerder helemaal mee. Daar gaat het om!De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Ik ben de eerste spreker die zowel het afscheidsdebat van
de heer Deetman als uw debuutdebat als voorzitter heeft mogen ondergaan. Mijn
felicitaties!Kijkend naar de knelpunten in onze zorg, zo vlak vóór het
eind van het jaar, ontkom je niet aan de gedachte dat er nog het een en ander
moet worden geregeld. Ik wijs op de financieringsproblemen met het kunstgebit,
de andere vergoedingssystematiek voor de fysiotherapie, de wachtlijsten voor
de verzorgingstehuizen, de privacy in de verpleeghuizen, de wachtlijsten en
andere problemen in de gehandicaptenzorg en de wachtlijsten voor sommige operaties
in de curatieve zorg.Het is bijna paradoxaal. Enerzijds zegt de minister terecht dat wij het
in vergelijking met andere landen helemaal niet gek doen – die constatering
deel ik – maar anderzijds hebben wij hier de nodige problemen. Maar
wij doen er wel wat aan. Ik wil in eerste instantie ingaan op de kwestie van
het kunstgebit, de fysiotherapie en de gehandicaptenzorg.Eerst het kunstgebit. De minister blijft, ook in haar brief van vanmiddag,
bij haar voornemen om de kunstgebitfinancieringsproblematiek via de aanvullingsfondsen
te regelen. De vergoedingen die de verzekeraars nu bieden en de premiestelling
achten wij echt onvoldoende. In de motie-Oudkerk/Van Boxtel wordt de minister
gevraagd om het gebit dan maar weer krachtens de Ziekenfondswet te vergoeden.
Financieel gaat het ons om de minder draagkrachtigen. Zorginhoudelijk gaat
het ons om de vervangende prothese voor met name de mensen die onvoldoende
hebben kunnen profiteren van de zo verbeterde jeugdtandzorg na 1970. De minister
zegt in de brief van vorige week dat zij met betrekking tot het wel of niet
vergoeden niet louter en alleen een onderscheid op basis van leeftijd kan
maken, maar dat zij tevens inhoudelijke overwegingen moet hebben. Welnu, dat
is de basis! De prothesedragers van nu zijn vrijwel uitsluitend
mensen die in 1970 nog geen 18 jaar waren. Als het op deze wijze gebeurt,
dan kost dat volgens ons een bedrag tussen de 60 mln. en 75 mln. De minister
wil natuurlijk iets over de dekking daarvan horen. Het is volgens mij mogelijk
om het clustertarief – dat is het abonnementstarief in de Ziekenfondswet
voor tandartsen – enigszins te verlagen en om tot een bijstelling te
komen van de harmonisatie van de ziekenfondstarieven en de particuliere tarieven.
Dit kan en dit moet. Al in oktober heb ik tijdens een debat over de tandzorg
gezegd dat de PvdA sterke aanwijzingen had dat er "creatief werd gedeclareerd"
door sommige tandartsen als het gaat om tandsteen- en tandvleesbehandelingen.
De Ziekenfondsraad – ik constateer dat niet met vreugde – heeft
onze conclusie nu onderschreven. De raad heeft "onmiskenbare aanwijzingen",
maar men wil "nog niet" van fraude spreken. Daarnaast blijkt uit gegevens
van Anova, dat men van die kant 60% meer declaraties voor vullingen heeft
ontvangen, sinds deze in het aanvullend pakket zijn ondergebracht. Is dat
zorginhoudelijk te verklaren?In de eerste plaats vraag ik de minister het gebit onder strenge condities
weer op te nemen in het pakket. In de tweede plaats vraag ik haar om met de
NMT en de verzekeraars over genoemde zaken met spoed te overleggen, met name
over het creatief declareren, en om de Kamer zo spoedig mogelijk, liefst voor
het kerstreces, op de hoogte te stellen van de uitkomst van het overleg. Ik
vind dat de burger recht heeft om te weten waarvoor hij zijn ziekenfonds-
en aanvullende premie betaalt.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Vindt de heer Oudkerk dat dit alleen voor boven-65-jarigen moet gelden?
Ik heb nog geen zorginhoudelijke argumenten daarvoor gehoord.Het is bekend dat veel mensen voor het normale gebitsonderhoud niet meer
naar de tandarts gaan. Het gevolg daarvan is dure kaakchirurgische hulp of
een kunstgebit, ook als men nog geen 65 is. Wil de heer Oudkerk die groep
erbuiten laten vallen?De heer Oudkerk (PvdA):Ik heb inderdaad – ik dacht tijdens de behandeling van het JOZ –
een scheiding aangebracht tussen mensen boven en onder de 65 jaar. Uit de
brief van de minister blijkt dat dit mogelijk leeftijdsdiscriminatie is. Voor
het aanbrengen van een knip moeten er duidelijke zorginhoudelijke motieven
zijn. Ik heb mij laten informeren dat de jeugdtandzorg met name na 1970 bijzonder
goed is geworden, maar dat de mensen die 18 waren en ouder in 1970, wat de
verbeterde jeugdzorg betreft als het ware de boot hebben gemist. Die groep
wordt opgescheept met een kunstgebit. Ik kan daar de inhoudelijke argumenten
van bevestigen. Dat geldt echter niet voor de leeftijdsgrens.Wat de tweede vraag betreft, heb ik ook de zorg dat men vanwege de hoge
premies voor het aanvullende pakket – sommige verzekeraars berekenen
overigens een veel lagere premie – maar niet meer naar de tandarts gaat
omdat het te duur is. Uiteindelijk komen deze mensen – zoals ook geldt
voor de groep van 18-jarigen en ouder in 1970 – in aanmerking voor een
kunstgebit. Ik vind dat wij daarvoor aandacht moeten hebben, maar het gaat
mij vandaag in eerste instantie om hetgeen ook door de Ziekenfondsraad naar
buiten is gebracht, namelijk dat er een financieel probleem is voor mensen
die een kunstgebit niet alleen moeten aanschaffen, maar na acht of tien jaar
moeten vervangen. Dat is het grootste knelpunt. Laten wij in ieder geval proberen
om het grootste knelpunt als eerste uit de wereld te helpen. Ik sluit niet
uit dat er ook nog andere knelpunten zijn. De minister heeft zelf buiten deze
Kamer aangegeven – ik meen op een D66-bijeenkomst – dat het om
de tandzorg voor ouderen boven de 65 jaar gaat.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Vindt de heer Oudkerk dat het kunstgebit weer terug moet in het ziekenfonds?De heer Oudkerk (PvdA):U hebt mij goed gehoord. Ik vind het – vanmiddag half zes, na de
brief van vanmiddag tien over drie – nog steeds niet voldoende. In de
motie staat dat als wij een en ander niet voldoende vinden, het kunstgebit
terug moet in het ziekenfondspakket. Ik hoor graag of de minister morgen alle
verzekeraars over de streep heeft getrokken. Ik constateer ook uit de brief
van vanmiddag dat er torenhoge premieverschillen zijn. Sommige verzekeraars
bieden een en ander voor ƒ 5 aan, maar andere voor ƒ 20 of meer.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Wenst de PvdA-fractie het eerste gebit uit te sluiten van
opname in het ziekenfondspakket? Zo ja, waarom?De heer Oudkerk (PvdA):Daarvoor geldt een zorginhoudelijke reden, aangegeven door tandartsen
en tandtechnici. Je zou het eerste gebit kunnen zien als – een vreselijk
woord – eindonderdeel van het aanvullende pakket waarvoor je je hebt
verzekerd. De conclusie van de heer Marijnissen is dus juist.De heer Marijnissen (SP):De Ziekenfondsraad kijkt uitdrukkelijk anders aan tegen de inhoudelijke
argumentatie. Hij is niet zo pessimistisch over de premie op tandeloosheid.
Met andere woorden: het is met name een financieel probleem. Geldt dat dan
niet voor het eerste gebit?De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Mij is verteld – ik geef mijn mening graag voor een
betere – dat er voor het opnemen van het eerste kunstgebit – aan
het eind van de tandtechnische zorg – in het pakket in het kader van
de aanvullende verzekering een modus gevonden kan worden. Dat is nu ook al
het geval. De problemen beginnen als men na acht of tien jaar een kunstgebit
moet vervangen. Men is dan tussen de ƒ 1200 en ƒ 1400 kwijt.
Zo heb ik het in ieder geval begrepen.De heer Marijnissen (SP):Mag ik de fractie van de Partij van de Arbeid eraan houden dat wij bij
de behandeling van deze begroting eindelijk een punt kunnen zetten achter
deze, zich nu al maanden voortslepende discussie? Bij heel veel mensen die
dit betreft, gaan zo langzamerhand ook zorginhoudelijke aspecten een rol spelen.
Zij wachten nog even totdat duidelijk wordt of het wel of niet terugkomt in
het ziekenfondspakket. Met name uitspraken van de minister-president hebben
daar bijvoorbeeld toe geleid.De heer Oudkerk (PvdA):Wij hebben daar inderdaad twee maanden over gepraat, want
het eerste debat was in oktober. Ik ben het met de heer Marijnissen eens,
dat wij tijdens deze begrotingsbehandeling moeten trachten hier een punt achter
te zetten en wel in die zin dat er duidelijkheid komt. Dat onderschrijf ik.De heer Marijnissen (SP):Moet ik "trachten" vertalen als "het zal gebeuren"?De heer Oudkerk (PvdA):Nee, wat mij betreft zal het gebeuren. In de brief van de minister heb
ik echter gelezen dat dit via een ministerieel besluit kan worden gerealiseerd
en dat er zelfs op 31 december om drie minuten voor twaalf nog voldoende tijd
is om de zaak weer per 1 januari in het ziekenfondspakket te brengen. Eerlijk
gezegd vind ik dat tegenover de mensen die het aangaat, niet in de rede liggen.
Vandaag praten wij over de begroting van Volksgezondheid. Ik zie het als een
soort afronding van alle debatten die wij hier in de Kamer over verschillende
onderwerpen hebben gevoerd. Hierna gaan wij natuurlijk verder, dat weet ik
ook wel, maar ik heb de wens dat deze zaak vandaag of morgen zal worden afgerond.Voorzitter! Ik ga in op de fysiotherapie. In de motie van de heer Van
Boxtel en de coalitiepartners is verzocht de meeropbrengst in te zetten voor
een meer op indicatie gerichte vergoeding. De minister schreef ons dit weekend
hierover dat zij zich niet bij voorbaat rijk wil rekenen. Dat lijkt mij prima.
Zij vindt dat de cijfers over de eerste vijf maanden van 1996 onvoldoende
zeggen over het hele jaar. Naar mijn mening baseert de minister haar raming
en dus de uitgavenplafonds meestal op gegevens van soms twee of drie jaar
geleden. Dat zou dan wel betrouwbaar zijn. Ik meen dat dit argument niet zoveel
hout snijdt. Als wij de minister volgen, moeten wij weer een heel jaar wachten
op de evaluatie van de Ziekenfondsraad. Dat is wel heel lang. Dan is het al
volgend jaar december. Al drie maanden ligt er een goed rapport van de voorlopige
Raad voor de volksgezondheid, waarin op inhoudelijke gronden wordt aangegeven
hoe de vergoeding zou moeten worden ingericht. Collega Van Boxtel en ik hebben
tijdens de behandeling van het JOZ al gezegd dat er een mooi Amsterdams model
is. Er zijn overigens ook mooie Brabantse modellen. Ik vind dat de minister
daaraan toch meer aandacht mag geven, opdat de huidige vergoedingensystematiek
wordt verbeterd. Ook vraag ik haar aandacht voor de tarieven van fysiotherapeuten.
De minister zegt dat zij niet garant hoeft te staan voor het inkomen van fysiotherapeuten.
Dat is waar, maar dit is toch iets anders. Ik vraag de minister met klem in
haar eerste termijn uitgebreid op de fysiotherapie en de vergoeding, die naar
mijn mening verbeterd mag worden, in te gaan.Mijn volgende punt gaat over de gehandicaptenzorg. Ik haal even de uitspraak
van minister Zalm aan: het kabinet zal bij de bespreking van de Voorjaarsnota
en de Kaderbrief een structurele aanpak voor de wachtlijstproblemen moeten
realiseren. Dat betekent dat wij ervan uitgaan dat het kabinet in het voorjaar
hiervoor de structurele middelen beschikbaar stelt. De incidentele bijdrage
van de staatssecretaris van een week of drie geleden betekent voor 1997 een
versnelling, die eigenlijk voorzien was voor 1998. Dat is een goed begin en
dat is het halve werk. Daarvoor zeg ik hartelijk dank. Het betekent echter
nog geen vermindering van het probleem. De andere helft van het werk voor
1997 moet dus nog worden gedaan. Uit gegevens van de budgethoudersvereniging
"Naar keuze" blijkt dat in 1996 een forse onderuitputting zal ontstaan. Ik
spreek nu dus over dit begrotingsjaar. 27,5 mln. is belegd, maar 15 mln. zal
niet tot besteding komen. De resterende 15 mln. is nog niet eens toegekend.
Van de totaal beschikbare 42,5 mln. blijft dus 30 mln. onbesteed. Het doorschuiven
van deze onderuitputting naar 1997 is wellicht de andere helft van het werk.
Daarbij moet naar onze mening prioriteit gegeven worden aan de spraak en de
taal. Ik vraag de staatssecretaris op deze voorstellen morgen te reageren.
Tevens horen wij graag van haar wat de vrijdag gepresenteerde plannen concreet
betekenen voor de mensen in verpleeghuizen in 1997, 1998 en 1999. Daarbij
denk ik met name aan de privacy.Tijdens het notaoverleg zorg heeft de PvdA gepleit voor twee dingen: een
beter inzicht in cijfers en ramingen en een maximale inzet op doelmatigheid.
De minister ziet ons voorstel voor een planbureaufunctie als een ondersteuning
van haar beleid. Dat is mooi. Ik constateer met vreugde dat de minister enkele
voorstellen over doelmatigheid heeft overgenomen die waren gedaan in de vorig
jaar door ons gepresenteerde nota Gepaste zorg. Ik wil wel iets zeggen over
dat doelmatigheidsstreven. Dat kan en mag niet los gezien worden van een gewenste
ordening van de zorg, van de sector, en het moet altijd zorginhoudelijk worden
onderbouwd. Anders beschouwt het veld, en naar mijn mening terecht, al die
efficiencymaatregelen gewoon als bezuinigingen. Dat doet geen recht aan hun
vaak fantastische creativiteit en hun inzet. Dat wil ik hier toch gezegd hebben.Voorzitter! De neiging bestaat om maand na maand over concrete knelpunten
te spreken. Ik ontkom daar zelf ook niet aan. Die knelpunten moeten worden
opgelost, maar zij hebben misschien ook te maken met het feit dat wij niet
precies weten waar wij heen willen met de agenda voor 2000-plus wat betreft
de volksgezondheid. Het kabinet zet op andere terreinen wel in op de agenda
voor 2000-plus, bijvoorbeeld bij de infrastructuur en de AOW, maar niet bij
het zorgdossier. Daarom vraag ik de minister of het kabinet een bladzijde
van de agenda voor 2000-plus kan reserveren voor een visie op de organisatie
en de financiering van onze gezondheidszorg op de wat langere termijn. Ik
beschouw dat niet als over het graf heen regeren, maar als noodzakelijk.Het gaat ons om de volgende vragen. Hoe wens je de solidariteit te organiseren?
Wat is de reikwijdte van de sociale ziektekostenverzekering? Mijn collega
Van Boxtel heeft hierover al meerdere malen gepraat. Met hem ben ik van mening
dat het kabinet de contouren en de richting nog vóór de volgende
kabinetsperiode moet schetsen. Het gaat om de reikwijdte en de omvang van
de noodzakelijke zorg. Wij zitten nog met 126 zorgvormen van de Ziekenfondsraad,
die voorlopig als ondoelmatig worden gezien, maar wel in het pakket zitten.
Er is ontzettend veel activiteit op dat gebied. Wij vragen het kabinet om
de voor- en nadelen van de door ons voorgestelde gepastezorgpolis en de wettelijke
en juridische consequenties van dat soort polisvoorwaarden nog eens op een
rij te zetten.Een ander punt is de samenhang van verzekeringen die collectief aan werknemers
worden aangeboden. Het gaat om de employee-benefitmodellen, om een lelijk
woord te gebruiken. Hypotheek, auto, pand en zorgverzekeringen worden in één
pakket aangeboden. Hoe beschermen wij werknemers bij ontslag tegen uitval
van een deel van hun zorgverzekering? In hoeverre geeft het kabinet die ontwikkeling
de vrije hand? Waar ligt de grens van de marktwerking?Over de sturing en beheersinstrumenten hebben collega Van Boxtel en ik
al een aantal keren gesproken. Wij geven heel veel regie aan de verzekeraars.
Wij hebben een kwaliteitswet voor de zorginstellingen en voor de beroepsbeoefenaren.
Waarom kunnen wij dan niet tot een kwaliteitswet voor verzekeraars komen?
De minister is nu bereid om een goed zorgverzekeraarschap te definiëren.
Ik zie niet in waarom dit niet op termijn wettelijk ingekaderd kan worden.De heer Van Boxtel (D66):Zou u dat regime ook op particuliere verzekeraars van toepassing willen
laten zijn, naast de eisen van goed verzekeraarschap, die wij al eerder hebben
bepleit? Dat zouden wij in de Ziekenfondswet kunnen regelen.De heer Oudkerk (PvdA):Het probleem is dat wij zowel met voormalige ziekenfondsen als met voormalige
particuliere verzekeraars zitten. Ik zou het interessant vinden om te kijken
welke van die richtlijnen, protocollen, aanbevelingen, misschien zelfs wettelijke
maatregelen ook in Europees verband op voormalig particuliere verzekeraars
van toepassing kunnen worden. Die scheiding is toch wat weg. Ik denk dat Europese
wet- en regelgeving daarvoor iets meer mogelijkheden biedt, omdat het gaat
om de uitvoering van iets wat wij met z'n allen betalen. Dat is een groot
sociaal goed. Nogmaals, ik heb daar geen direct antwoord op.De heer Van Boxtel (D66):Het zou goed zijn om die vragen door te geleiden naar de Verzekeringskamer.
Dat het onderscheid verdwijnt, zou een uitwerking op de hele sector kunnen
hebben.De heer Oudkerk (PvdA):Die suggestie wil ik graag overnemen, want dat lijkt mij een prima idee.Dan kom ik op de internationalisering. Sommige medicijnen worden in het
ene land wel vergoed en in het andere land niet, terwijl dat soms maar tien
kilometer van elkaar is. Hoe gaan wij om met wachtlijsten en wachttijden,
orgaandonatie en bloedvoorziening en met medisch-ethische kwesties? Kan Nederland
hierover bij het voorzitterschap van Europa al een voorschot nemen op de agenda
voor 2000-plus?Naar onze mening zou er op de agenda 2000-plus ook ruimte moeten zijn
voor gezondheidseffectrapportages. Zo'n GER zal net zoveel invloed moeten
uitoefenen als een milieueffectrapportage. Er zal ook een visie moeten zijn
hoe ontschotting van beleid van verschillende departementen vorm zou kunnen
krijgen.In het licht daarvan en van de prima ideeën van het kabinet over
het persoonsgebonden budget, stel ik voor dat het kabinet de Raad voor de
volksgezondheid opdracht geeft om te kijken of je een soort patient-benefitmodel
zou kunnen ontwikkelen, waarbij meerdere diensten, al of niet op het gebied
van de volksgezondheid, in een geïntegreerd pakket worden aangeboden.
Voor chronisch zieken zou recht gedaan kunnen worden aan de individuele ontschotting
op maat door een relatie tussen wonen, zorg, vervoer, en noem maar op. Ik
vraag het kabinet om vóór de volgende begroting de contouren
van de bladzijde van de agenda 2000-plus over volksgezondheid te schetsen.Mijnheer de voorzitter! Ik kom tot de wachtlijstproblematiek in de curatieve
zorg. Wat ons betreft mag er geen sprake zijn van voorrang van werkenden boven
niet-werkenden. Dat is klip en klaar. Wel moeten wij oog hebben voor wat wij
als overheid zelf voor geest uit de fles hebben gelaten met TZ-Arbo, WULBZ
en PEMBA. Beleidsafstemming tussen het socialezekerheidsstelsel en het gezondheidszorgstelsel
is tot nu toe gewoon onvoldoende totstandgekomen. Er ligt een prima rapport
van de Raad voor de volksgezondheid. Wij vragen het kabinet zo spoedig mogelijk
een standpunt hierover aan de Kamer kenbaar te maken.Het CPB zegt dat wachtlijsten de werkgevers jaarlijks 340 mln. kosten;
30% komt door aandoeningen van het bewegingsapparaat en nog eens 30% door
psychische aandoeningen. Op het KNMG-congres anderhalve week geleden bleek
dat richtlijnen voor deze aandoeningen wel bestaan, maar dat de afstemming
van zorg tussen het curatieve circuit en het bedrijfsgeneeskundige Arbo-circuit
nog veel te wensen overlaat. Wij dachten dat wij voor deze begrotingsbehandeling
een nota van de minister zouden krijgen over de wachtlijsten in de curatieve
zorg. Ik begrijp dat dit niet gelukt is, of ik moet iets geweldigs gemist
hebben bij mijn post dit weekend. Ik wil een aantal suggesties doen voor als
de minister later deze maand met deze nota komt.1. Een uniforme wachtlijstregistratie is een eerste vereiste, maar ook
dient onderzocht te worden hoe wachtlijsten ontstaan. Wij hebben kort voor
de zomer gesuggereerd een soort wachtlijstbrigade op te richten die iedere
wachtlijst kan onderzoeken, maar ook kan nagaan hoe knelpunten kunnen worden
weggewerkt.2. Gebruikmaken van 06-informatienummers, maar misschien ook van andere
vormen van automatisering om patiënt en dokter duidelijk te maken waar
geen wachtlijst meer is en waar wel. Misschien kan de minister samen met patiëntenorganisaties
hiervoor plannen ontwikkelen.3. Daarnaast moeten de beroepsgroepen wat ons betreft een wettelijke taak
krijgen om aan te geven wat noodzakelijke zorg is, onder welke indicatiestelling
en wat de maximaal aanvaardbare wachttijd is, medische gezien. Het gaat ons
met name om de wachtlijsten in de orthopedie, oogheelkunde, cardiologie en
geestelijke gezondheidszorg.4. Voor de zomer hebben wij de suggestie gedaan om qua wachtlijsten aan
te sluiten bij de lokale initiatieven van specialisten. Wij vragen de minister
opnieuw daarvoor aandacht te hebben.5. Ik vraag aandacht voor flexibele werktijden, zowel in de huisartsenzorg
als in de ziekenhuiszorg. De CAO ziekenhuiswezen laat daar alle ruimte voor.
Ik heb op een ander moment wel eens gesuggereerd dat huisartsen een keer per
week of een keer per twee weken een avondspreekuur zouden kunnen draaien om te trachten op die manier problemen op te lossen.6. De regionale ordening – misschien is dit wel het belangrijkste –
betreft ook een verankering van samenwerking tussen huisarts en Arbo-arts,
bedrijfsarts en verzekeringsgeneeskunde. Na 1 januari 1998 heeft iedere werknemer
naast een huisarts ook een bedrijfsarts. Op genoemd KNMG-congres bleek dat
er erg veel onduidelijkheid was over wie wat op welk moment doet. Volgens
mij heeft de overheid de verplichting de beroepsbeoefenaren in het nieuwe
socialeverzekeringsstelsel duidelijk te maken wat zij moeten doen en met name
wat zij moeten laten. Wij vragen de minister om een nota waarin de knelpunten
in de relatie huisarts-bedrijfsarts, richtlijnen voor inhoudelijke en organisatorische
samenwerking, op elkaar afgestemde opleidingen, kwaliteitseisen voor bedrijfsartsen
en concrete stimuleringsplannen de hoofdmoot zullen vormen.De heer Van Boxtel (D66):Ik ben het van harte hiermee eens, maar ik heb nog een directe vraag.
Vindt de heer Oudkerk dat bedrijfsartsen autonome verwijzers naar ziekenhuizen
mogen zijn, bijvoorbeeld voor specialistische hulp, of vindt hij dat dit aan
de huisarts moet zijn voorbehouden?De heer Oudkerk (PvdA):Ik kan mij voorstellen dat dit voor sommige vormen van zorg – maar
ik durf niet te zeggen welke vormen van zorg dit zouden moeten zijn –
niet alleen wenselijk is, maar ook een goed idee zou zijn. In principe blijft
het wenselijk dat de huisarts primair de verwijzer is. Als het pragmatischer
is dat de bedrijfsarts het doet, in overleg overigens met de huisarts, zie
ik geen enkele reden waarom het in sommige gevallen niet zou kunnen.Ten slotte wat de wachtlijsten betreft, nog het volgende. Als echte knelpunten
ontstaan of zijn ontstaan, moeten die volgens ons met een financiële
impuls worden weggenomen, zodat alle verbeteringen die ik net gesuggereerd
heb met een "schone lei" kunnen beginnen. Wij vragen de minister hoe het zit
met de besprekingen met SZW en de werkgevers in dezen. Wij suggereren een
wachtlijstpotje te maken waar instellingen onder heel scherpe condities uit
zouden kunnen putten. Nadrukkelijk stel ik hier nogmaals dat dit geld ten
goede moet komen aan alle patiënten en dus niet alleen aan werknemers
met bepaalde klachten op psychisch of orthopedisch terrein.Waar dat geld in de toekomst vandaan zou moeten komen, hebben wij in onze
nota Gepaste zorg deel 2 trachten aan te geven. Ik wil er in het kort iets
over zeggen. Vorig jaar zijn wij bij het opstellen van de nota Gepaste zorg
gestuit op de inkoopfunctie van zorginstellingen. Er blijken zorginstellingen
in Nederland te zijn die met een ongekende creativiteit soms honderdduizenden
en zelfs miljoenen guldens op materiële kosten van inkoop weten te besparen
en dit direct ten goede laten komen aan de zorg voor de patiënt. Het
is die zorg die in veel instellingen onder druk staat. In de gezondheidszorg
is deskundig, bekwaam maar ook tevreden en gemotiveerd personeel noodzakelijk.
Dus wat ons betreft: handen af van de directe zorg.Van nature gaat de meeste aandacht uit naar de primaire zorg, de zorg
voor de patiënt. De inkoop blijkt bij sommige instellingen een ondergeschoven
kindje te zijn. Ik heb het hierbij over bewaking, catering, energie, kantoorartikelen,
onderhoud, schoonmaak en technische installaties. Toen wij hierop stuitten,
hebben wij een enquête laten instellen onder inkopers van zorginstellingen
en is door de universiteit van Twente een zestal instellingen op hun inkoopmanagement
doorgelicht. Daarnaast waren er twee prima rapporten van de Nederlandse vereniging
van inkopers. Wat opvalt is dat slechts 20% van de hoofden inkoop in de algemene
ziekenhuizen deel uitmaakt van het managementteam. Ook valt op dat het aantal
facturen vaak heel hoog is, met alle kosten van dien. Soms is ook het aantal
leveranciers zeer hoog. Soms blijkt dat een beperkt aantal leveranciers zorgt
voor een aanzienlijk deel van de facturenstroom. Het kopen van kantoorartikelen
bijvoorbeeld gebeurt in het beste geval bij 60 leveranciers en in het slechtste
geval bij 180 leveranciers. Onze conclusie is dat inkoop her en der onvoldoende
gestructureerd is.Dit alles kan niet alleen aan het veld worden overgelaten. Immers, iedere
gulden in de zorg kan maar één keer worden uitgegeven. Wij hebben
in ons rapport dan ook een aantal suggesties gedaan om te bewerkstelligen
dat het ministerie samen met het veld nagaat hoe de inkoopfunctie kan worden
verbeterd. Op die manier kan meer geld worden ingezet om de wachtlijstproblematiek
op te lossen. Ten eerste gaat het erom de Europese richtlijn voor aanbestedingen
ook voor zorginstellingen van toepassing te verklaren. Ten tweede denken wij
aan aanpassing van de budgetopbouw. Er kan worden geschoven tussen personele
en materiële kosten in een wellicht door de minister te stimuleren overleg
tussen verzekeraar en instelling. Ten derde wijzen wij op de bestaande wet-
en regelgeving die in de Kwaliteitswet zorginstellingen is beschreven. Wellicht
is het mogelijk om hier een AMvB aan te hangen in verband met de kwaliteit
van de inkoop. Ten vierde noemen wij iets dat wij hebben gepikt uit Zweden.
Daar heeft de overheid de inkoop duidelijk verbeterd door elektronisch bestellen
en automatisering te stimuleren. Wij vragen de Nederlandse overheid om dit
ook te doen. Zo zijn er meer suggesties.Nogmaals, elke gulden kan maar één keer worden uitgegeven.
Als men alleen budgetkortingen op instellingen loslaat, ervaart men dat niet
als stimulerend. Door besparingen op de interne bedrijfsvoering direct ten
goede te laten komen, wellicht in de instelling zelf, aan de zorg –
men denke aan het verkorten van de wachtlijsten – doet men iets waar
de patiënt wat aan heeft. Wij vragen de minister om met het ministerie
van Economische Zaken, de Nederlandse vereniging van ziekenhuisdirecteuren,
de Nederlandse vereniging van inkopers en de NZF een inventarisatie te maken
van de reeds in gang gezette initiatieven ter verbetering van de inkoopfunctie
en daarbij de bestaande rapporten aangaande de doelmatigheid in de bedrijfsvoering
van een aantal instanties te betrekken. Wij vragen de minister een plan van
aanpak te maken, eventueel na nader advies van de RVZ, en de Kamer daarover
te informeren. Voorzitter! Gelet op de relevantie van het rapport, niet alleen
voor deze begroting maar ook voor komende begrotingen, heb ik de eer u een
exemplaar aan te bieden, met de vraag of het als noot aan de Handelingen kan
worden toegevoegd.De heer Van Boxtel (D66):Wij hebben nog niet de gelegenheid gehad om dit rapport
goed te bekijken. Het stuk is immers net uit. Echter, via de media hebben
wij uit werkgeverskringen alweer reacties vernomen als: onzin, het zijn maar
zes ziekenhuizen. Kortom, er is sprake van een antagonistische reactie. Hoe
krijgen wij nu zicht op een juiste beoordeling? Hoe kan blijken dat wat u
zegt, wel deugt en dat die reacties niet deugen, of andersom? Dat is toch
wat lastig.De heer Oudkerk (PvdA):Wij baseren ons op een aantal rapporten, op een enquête en op het
rapport van de Nederlandse vereniging van inkopers in de zorgsector zélf.
Ik wil hier geen schuldvraag stellen. Ik denk dat het management van ziekenhuizen
vaak gewoon geen idee heeft – misschien is het allesomvattende onwetendheid
zonder dat daaraan een moreel oordeel moet worden toegekend – wat er
allemaal wordt ingekocht. Kijk ik naar de reactie van de Nederlandse vereniging
van ziekenhuisdirecteuren, gegeven tijdens het congres dat hierover vrijdag
werd gehouden, dan blijkt dat men enthousiast is. Men zegt: als dat mogelijk
is, licht ons dan ook maar door; kom maar langs, want misschien zijn besparingen
te realiseren. Mij heeft de reactie van de NZF in zoverre verbaasd, dat zij
naar mijn bescheiden mening al gereageerd hebben zonder de inhoud van het
rapport tot zich te nemen. Misschien was het niet voldoende duidelijk dat
het mij absoluut niet om de zorg ging. Dat doen zij namelijk fantastisch.
Het gaat mij evenwel om de facilitaire zorg eromheen, de inkoop. In die zin
was de reactie dus verbazend en teleurstellend. Ik kan niet zeggen wie er
gelijk heeft. Ik kan alleen zeggen dat wij erop gestuit zijn. De beoordeling
is uiteindelijk aan anderen over de besparingen die door de Nederlandse vereniging
van inkopers zelf op 460 mln. per jaar worden geschat. Wij zijn voorzichtiger.
Het is dus de vraag of die besparingen van 460 mln. haalbaar zijn.De heer Leerkes (Unie 55+):Ik wens u uiteraard van harte geluk met de aanbieding van het rapport.
Ik sta ook wel achter een gezamenlijke inkoop, maar toch vraag ik mij af of
het u bekend is dat er indertijd een Rijksinkoopbureau (RIB) was dat de gemeentes
opdroeg om alles via dat bureau te bestellen. De gemeentes hebben dat toen
braaf gedaan. Maar in sommige gevallen is gebleken dat door het bureaucratische
gedoe in het RIB de dienstkleding voor verpleegkundigen bij een geneeskundige
dienst belangrijk duurder was dan in een gewone winkel in de stad. Hoe kijkt
u daar tegenaan? Hoe wordt volgens u die organisatie?De heer Oudkerk (PvdA):Ik weet niet hoe die organisatie wordt. Dat moet het veld met behulp van
adviescommissies en van het ministerie regelen. Ik onderschrijf wel volledig
de uitspraak, dat soms centrale inkoop vele malen ondoelmatiger, duurder of
wat dan ook is dan niet-centrale inkoop. Met andere woorden: je moet goed
kijken wat je voor het een doet en wat je voor het ander doet. Ik wil hier
niet de indruk wekken dat het met centrale inkoop wel in orde komt. Dat zou
geen recht doen aan het onderzoek en evenmin aan de aanbevelingen. Die gaan
namelijk veel verder. Het gaat om centrale inkoop op heel kleine gebieden;
vaak gaat het om andere zaken.De voorzitter:Naar aanleiding van de aanbieding van het rapport zo-even merk ik op dat
volgens de regels van dit huis, u en mij bekend, dit soort rapporten alleen
aan de Handelingen kunnen worden toegevoegd als de Handelingen niet duidelijk
zijn zonder die toevoeging. Na een vluchtige kennisneming van het rapport,
komt het mij voor dat dit nu niet het geval is. De volgende optie is dat de
fractie het rapport met een brief aan de Kamervoorzitter aanbiedt dan wel
aan de voorzitter van de desbetreffende commissie.De heer Oudkerk (PvdA):Ik conformeer mij vanzelfsprekend aan de regels. Misschien is het pas
echt duidelijk of de Handelingen volledig duidelijk zijn. Nogmaals, ik conformeer
mij aan de regels.Voorzitter! Ik wil nog iets zeggen over de oprichting van een fiscaal
kenniscentrum. Chronisch zieken en gehandicapten worden vaak met alle mogelijke
ziektekosten geconfronteerd. Vaak weten zij niet op welke wijze zij die ziektekosten
soms fiscaal kunnen aftrekken. De Nationale commissie chronisch zieken heeft
met het oog op het soms gecompenseerd krijgen van ziektekosten die men voor
eigen rekening heeft moeten nemen, geopperd om een fiscaal kenniscentrum voor
chronisch zieken en gehandicapten in het leven te roepen. Voor alle duidelijkheid
merk ik op dat het de bedoeling is dat allerlei organisaties op enigerlei
wijze betrokken raken bij dit centrum en daaraan een financiële bijdrage
leveren. Ik vraag de minister dan ook alleen maar om een startsubsidie aan
dit kenniscentrum te geven.Ten slotte nog iets over de CVA-zorg en de thuiszorg. Wij hebben als fractie
grote moeite met de reactie van de minister op de motie die wij coalitiebreed
hebben ingediend over de zorg voor de mensen die een beroerte hebben gehad
en die naar onze mening recht doet aan substitutie van ziekenhuiszorg naar
verpleeghuiszorg en van verpleeghuiszorg naar thuiszorg. De reactie is nogal
rigide en er spreekt onwil uit. Enerzijds wordt de problematiek onderkend
en anderzijds worden er geen echt concrete stappen gedaan om een en ander
te verbeteren. De stimulus van VWS, van de minister, ontbreekt daar waar het
veld juist zo mateloos actief is.Als ik kijk naar de cijfers van de stichting CVA en de mij geworden ambtelijke
opstelling ten opzichte van sommige veldinitiatieven, komt bij mij de vraag
op wat de minister nu eigenlijk wil. Haar schriftelijke antwoorden op onze
suggesties bevatten toch tegenstellingen. Zij wil stimuleren en faciliteren
in woorden, maar de daden ontbreken. Zij erkent bijvoorbeeld dat verkorting
van verpleegduur van CVA-patiënten met zich brengt dat mensen met andere
ziektes eerder van de wachtlijst voor een verpleeghuis kunnen, dus eerder
aan de beurt zijn, maar tot mijn verbazing laat de minister het bij die constatering.
Zij wil geen ingewikkelde discussies over besparingen, zo schrijft zij, omdat
die niet zouden kunnen leiden tot een verbetering van zorg voor deze patiëntengroep.
Ik snap de minister niet. Het veld ligt soms mijlenver voor, daar waar het
om die patiënten gaat, op een van de grootste wensen van de minister,
namelijk het herschikken van zorgprocessen en een kwalitatief betere behandeling.
Het veld vraagt de minister de voetangels en klemmen te verwijderen, waar
het soms in verstrikt raakt en soms in verstrikt is. Ik vind
dat de minister dat kan doen en ook moet doen.De motie terzake ontraden – dat heeft de minister gedaan –
is het ontlopen van de verantwoordelijkheid die het veld zelf wel, maar de
minister niet durft te nemen. De minister wil geen budgetkorting opleggen
om een en ander te faciliteren en daar steun ik haar in, want dat geeft alleen
maar hakken in het zand van óf de ziekenhuizen óf de verpleegtehuizen
óf de thuiszorg. Maar de minister heeft onzes inziens wel de plicht
om met het veld te kijken hoe budgetverschuivingen kunnen worden gerealiseerd
ten behoeve van de patiënt, en op welke wijze remmende regelgeving dient
te worden aangepast. Voorlopig handhaaf ik dus mijn motie.De voorzitter:Ik moet u erop wijzen dat u in blessuretijd terecht bent gekomen. Als
er nog een algemene reserve aanwezig is bij uw fractie, dan kunt u daar uiteraard
gebruik van maken, maar het verschijnsel is gesignaleerd en zit in mijn boekhouding.Ik geef nu graag het woord aan mevrouw Oedayraj Singh Varma als laatste
spreker vóór de dinerpauze.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil ook beginnen met u te feliciteren. Ik hoop dat wij
onder uw leiding vele pittige, maar vooral vruchtbare discussies mogen voeren
en, als het kan, met de nodige humor.Voorzitter! Het koningskoppel, minister Borst, de ervaren bestuurder afkomstig
uit de volksgezondheid, en staatssecretaris Terpstra, de doorgewinterde politica,
de lieveling van de ouderen en de gehandicapten en de oud-topsporter, is te
veel bezig met een beleid op korte termijn. Zij voldoen te veel aan de eis
van het regeerakkoord: niet meer dan 1,3% groei. Ondertussen wordt door vooraanstaande
paarse Eerste-Kamerleden, maar ook door minister Borst zelf, geroepen dat
dit percentage te laag is en dat er in de volgende periode meer geld moet
komen. Alsof er niet nú geregeerd wordt en de bewindslieden niet nú
bij machte zijn aan schrijnende situaties een einde te maken.Het beleid is zo langzamerhand voor niemand meer te volgen. Een groep
ouderen moest uit het ziekenfonds en mag er nu wel weer in, en de studenten
moeten eruit. De enige relatie tussen die twee groepen is dat hun aantal ongeveer
even groot is. De tandarts moest uit het pakket en nu blijkt het kunstgebit
er weer in te komen, althans, als het aan de Kamer ligt. Over de poging van
de minister om met de ziekenfondsen te regelen dat het wordt opgenomen in
de aanvullende verzekering, hebben wij even na drieën een brief gekregen.
Ik heb deze brief vluchtig doorgenomen, maar de minister weet dat ik daar
geen voorstander van ben; dat heb ik al eerder gezegd. GroenLinks is van mening
dat de verzorging van het gebit, het eigen en het kunstgebit, thuishoort in
het basispakket van het ziekenfonds. De terugkeer van het kunstgebit kan daartoe
een eerste stap zijn. Het is overigens onzinnig om daarbij een leeftijdsonderscheid
te maken. Gelukkig heeft minister ook al aangegeven dat dit eigenlijk niet
kan. Wat GroenLinks betreft, moet de hele prothese terug en wel voor iedereen.
De minister houdt vast aan de aanvullende verzekering, maar de FNV heeft berekend
dat 43% van de mensen met een minimuminkomen niet meer naar de tandarts gaat:
die zullen zich dan ook niet aanvullend verzekeren. Ik vraag de minister wat
wij met die mensen gaan doen.Voorzitter! Een rode draad in het onderdeel volksgezondheid uit de begroting
moet zijn: solidariteit. De solidariteit in de gezondheidszorg – tussen
gezond en minder gezond, tussen rijk en arm – moet er zijn, maar het
ziekenfondspakket wordt steeds kleiner. Men dient zich voor steeds meer zaken
aanvullend te verzekeren en de nominale premie is aanzienlijk. Ondanks de
maximering van de eigen betalingen komt de verschuiving van de lasten grotendeels
terecht bij degenen die het meest gebruikmaken van de gezondheidszorg. Bovendien,
hoe lager het inkomen, hoe hoger het percentage dat daarvan aan de gezondheidszorg
wordt uitgegeven. Mensen met een minimuminkomen besteden 6% tot 7% van hun
inkomen aan nominale betalingen, terwijl mensen met een inkomen van ƒ
45.000 een percentage van 3 kwijt zijn.Van de eigenbijdrageregeling in de Ziekenfondswet die voor 1997 bedacht
is, heb ik al eerder gezegd dat dit eigenlijk van de gekke is. Het is raar
om voor één jaar een systeem in te voeren dat handenvol geld
kost, ook voor wat betreft de opzet van een administratief systeem en een
goede voorlichting. Ik begrijp het niet en velen met mij begrijpen dit niet.
Het eigenbijdragesysteem is voor geen mens te snappen, zeker niet als nu al
gezegd wordt dat er in 1998 een ander eigenbijdragesysteem wordt ingevoerd.
Waarom doet de minister het dan toch, ondanks de hoge kosten? GroenLinks heeft
bedenkingen tegen eigen bijdragen in de volksgezondheid, maar als het toch
gebeurt, moet het wel gebeuren op basis van het inkomen. Wij vragen de minister
om het jaar 1997 te gebruiken voor een onderzoek naar een rechtvaardig inkomensafhankelijk
systeem van eigen bijdragen en daarbij ook de eigen bijdragen te betrekken
die gelden voor voorzieningen in de AWBZ, de thuiszorg, gehandicaptenzorg,
verpleeghuiszorg. Waar het eigenbijdragesysteem niet in voorziet, is een procedure
die voorkomt dat patiënten de dupe worden van fouten die optreden in
de administratieve organisatie. Als een patiënt het niet eens is met
de hoogte van de rekening – hij heeft bijvoorbeeld een declaratie gekregen
voor acht behandelingen door de fysiotherapeut, terwijl hij ervan overtuigd
is dat er maar zes behandelingen zijn geweest – kan hij nergens verhaal
halen. Dat brengt de verzekerde in een onaanvaardbaar zwakke positie ten opzichte
van de verzekeraar. Wij stellen voor dat als de meerderheid van de Kamer kiest
voor het systeem van eigen bijdragen, geregeld wordt dat na elke vorm van
zorgverlening de patiënt direct een gespecificeerde rekening krijgt van
de verleende zorg.Bij de fysiotherapie moet de rol van de huisarts groter worden. Wanneer
deze, in overleg met de fysiotherapeut, behandeling noodzakelijk acht, is
vergoeding een logisch gevolg. Vindt de huisarts dat bijvoorbeeld nog negen
behandelingen dringend nodig en op zijn plaats zijn, dan moeten die behandelingen,
wat ons betreft, vergoed worden.Het oplossen van de wachtlijsten in de gehandicaptenzorg krijgt nu eindelijk,
terecht, wat meer prioriteit. Daarbij blijft het van belang dat mensen die
met wat extra ambulante zorg thuis kunnen blijven wonen, geholpen worden.
Om alle 38 SPD'en te kunnen laten beschikken over een vormings-
en vrijetijdsconsulent is 2 mln. nodig. Wij zijn ervoor dit geld vrij te maken
uit het budget van 40 mln. dat extra beschikbaar is gekomen. Overigens zullen
wij minister Zalm houden aan zijn volgende uitspraak, gedaan op 26 november:
Het is glashelder dat het kabinet natuurlijk niet zal volstaan met een eenmalig
bedrag van 40 mln. Bij de bespreking van de Voorjaarsnota zal het kabinet
een structurele aanpak van de wachtlijstproblematiek en de daarbijbehorende
budgettaire gevolgen moeten realiseren. Dat is een morele plicht. Aldus minister
Zalm. Eigenlijk is het treurig dat die morele plicht blijkbaar voor 1997 nog
niet geldt, althans nog niet voldoende. Ik begrijp dat niet zo goed, voorzitter,
want hoe zit het met de 29 gehandicapte jongeren in Heliomare en de 36 gehandicapte
jongeren in Werkenrode? De accommodatie voor die jongeren is op 1 januari
1997 beschikbaar. En wat doen wij met de kinderen van rond de 12 jaar met
een indicatie voor bijvoorbeeld Groot Emmaus? Moeten die de straat op?De heer Rouvoet (RPF):Ik ben het met mevrouw Varma eens dat er extra geld moet komen voor de
SPD'en. Anderen hebben daar ook al over gesproken. Ik vraag haar echter of
het verstandig is om nu al te zeggen dat het geld wel van de 40 mln. af mag
die voor de problematiek van de wachtlijsten ter beschikking is gesteld, terwijl
er nog suggesties en initiatieven liggen om te kijken of er elders ruimte
is waar dit geld vandaan gehaald kan worden.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Het liefst haalde ik dat geld ergens anders vandaan als die mogelijkheid
er zou zijn. Maar is die mogelijkheid er niet, dan valt te overwegen om het
van die 40 mln. te halen. Maar ik vraag in ieder geval aandacht voor die vormings-
en vrijetijdsconsulten.Voorzitter! Er is nog steeds een tekort aan voorzieningen voor dak- en
thuislozen en vrouwenopvang. De voorgenomen bezuiniging is inmiddels ongedaan
gemaakt bij de APB. De eerder vastgestelde korting van 4,6% – dat is
2,3 mln. – staat echter nog steeds overeind. Voor een deel is die korting
tenietgedaan door een extra bedrag van 15 mln. dat over de centrumgemeenten
wordt verdeeld. Dat extra geld is weliswaar laat toegekend, want de motie-Vliegenthart/Frissen
dateert uit 1993, maar het is er toch gekomen. Maar wat doet de staatssecretaris
aan het tekort in voorzieningen en plaatsen, bijvoorbeeld in Zwolle in de
wijk Holtenbroek? De stichting De Goot is al zo lang bezig om mensen in een
opvang te krijgen. Tegen de heer Middel wil ik zeggen dat ik de wijk Holtenbroek
met veel plezier heb geadopteerd en de bewoners ontvangen mij daar graag.
Dit is geen symbolische adoptie en ik neem aan dat dit ook geldt voor mijn
andere collega's. In die wijk wonen veel allochtonen tussen veel autochtonen
en er komt geen gesprek op gang tussen die twee groepen. Het minimale dat
ik zou willen bereiken in die wijk is dat die twee groepen met elkaar in contact
komen. Je kunt als Kamerlid ook niet veel méér doen. Maar je
moet er wel aan werken. Ik nodig de heer Middel uit een keer met mij daar
naartoe te gaan. Het is een ontzettend fijne wijk, ondanks het feit dat het
een wijk is met veel problemen.De heer Middel (PvdA):Bedankt voor de uitnodiging. Ik ga graag mee. Ik heb trouwens nog een
andere afspraak met mevrouw Varma: we zouden nog naar Amsterdam gaan. Ik moet
echter één ding rechtzetten: ik heb niet gezegd dat de adoptie
symbolisch is, ik heb gesproken over de symbolische betekenis van adoptie.
Dat bedoel ik niet negatief. Als u dat zo opvat, vind ik dat jammer. Adoptie
is prachtig.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Hoe symbolisch de betekenis van adoptie ook is, je kunt er een bepaalde
invulling aan geven. Ik denk dat elk Kamerlid die een wijk heeft geadopteerd,
dat op zijn of haar eigen manier zal doen. Wat ik in de wijk Holtenbroek zou
willen bereiken, is dat de autochtone en de allochtone bevolking met elkaar
in gesprek komen. Ik denk dat je daarmee een begin kunt geven aan de invulling
van een multiculturele samenleving.Ik vervolg mijn betoog. De opvang van en de zorg voor verslaafden kan
beter en efficiënter door de gehele verslavingszorg, ambulant en klinisch,
onder te brengen bij de AWBZ. Nu wordt de ambulante zorg gefinancierd via
de gemeenten. Als die krap bij kas zitten, wordt er juist op deze voorzieningen
bezuinigd. De klinieken worden door de AWBZ betaald. Ik zou de minister en
de staatssecretaris willen vragen hoe zij hierover denken. Ook hoor ik graag
van de staatssecretaris wat de positie is van Tjandu, de drugsopvangorganisatie
van Molukkers.Na de stimuleringsmaatregel uit het tijdperk d'Ancona is er met de kinderopvang
pas op de plaats gemaakt. Van uitbreiding is nauwelijks sprake meer, hooguit
van handhaving van het aantal gerealiseerde plaatsen. Het aantal plaatsen
is niet toereikend. De pijn in de kinderopvang zit vooral in de naschoolse
opvang. Er zou een stimuleringsmaatregel moeten komen ten behoeve van de naschoolse
opvang, met name voor 10- tot 14-jarigen. Her en der in het land zijn initiatieven
genomen die wat ons betreft ondersteuning van het Rijk zouden kunnen gebruiken.
De inkomensgebonden eigenbijdrageregeling in de kinderopvang wordt per 1 januari
niet meer dwingend opgelegd. De vraag is welke consequenties dat gehad heeft.
Kan de minister de consequenties van de decentralisatie van het kinderopvangbeleid
naar de gemeenten in kaart brengen? Hoe zit het met de evaluatie? Kan die
in 1997 plaatsvinden? In hoeverre is het aantal plaatsen uitgebreid dan wel
teruggelopen? Er staan 133.000 kinderen op de wachtlijsten, terwijl de gemiddelde
wachttijd anderhalf jaar is. In kleinere gemeenten zijn zelfs kinderdagverblijven
gesloten.Het enthousiasme van staatssecretaris Terpstra voor sport vertaalt zich
niet in dadendrang, alhoewel ook GroenLinks waardering heeft voor het verschijnen
van een integrale sportnota. Het zal een hele toer worden om de concrete actiepunten
te realiseren. Sportverenigingen hebben het moeilijk door onder meer stijgende
huurprijzen, toenemende milieueisen en een gebrek aan kader. De vele duizenden
sportverenigingen draaien vrijwel volledig op vrijwilligers. Wanneer een vereniging
in staat wordt gesteld voor een aantal uren een professionele kracht aan te
stellen, zal de vereniging beter draaien en zullen vrijwilligers ook beter
functioneren. Daarbij denken wij niet zozeer aan banenpoolers, hoewel ook
die een belangrijke functie binnen een vereniging kunnen hebben, maar vooral
aan mensen van het CIOS, die ook op sportief gebied de verenigingen
een impuls kunnen geven, en eventueel ook aan mensen die op organisatorisch
gebied hun sporen verdiend hebben, dan wel aan mensen in het onderwijs, wachtgelders
bijvoorbeeld, die de vereniging aantrekkelijk kunnen maken voor jeugdigen.
Wij vragen de staatssecretaris op dit punt met een plan te komen.De heer Rijpstra (VVD):Dat vind ik heel mooi, maar hoe denkt GroenLinks deze banen, die noodzakelijk
zijn, in te vullen.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Daarvoor noemde ik de banenpoolers en de wachtgelders. Verenigingen moeten
aantrekkelijk voor jeugdigen worden gemaakt. In grote steden valt te constateren
dat heel veel allochtone jongeren niet naar sport gaan. Er zouden bijvoorbeeld
banenpoolers of wachtgelders ingezet kunnen worden om dat te stimuleren, om
mensen en vooral jongeren te betrekken bij de sportverenigingen. Sportverenigingen
verliezen veel leden. Het is belangrijk jongeren aan te sporen mee te doen
aan sport en de sportverenigingen weer leven in te blazen.De heer Rijpstra (VVD):Ik ben het volstrekt met u eens. Maar u sprak over de dadendrang waaraan
het de staatssecretaris volgens GroenLinks ontbrak. Als er nu iets is wat
deze staatssecretaris heeft gerealiseerd, dan is het Jeugd in beweging, waarin
juist alle door u genoemde zaken naar voren komen de komende vier jaar. Ik
denk dat het met die dadendrang wel meevalt.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Het moet in ieder geval voortvarender.Voorzitter! Nog een aantal losse punten. Ik heb eigenlijk nog een heleboel
dingen in te brengen, maar ik heb niet zoveel tijd. Ik zal niet spreken over
het substitutierecht van apothekers bij medicijnen. Ik weet dat mevrouw Nijpels
daarover het woord zal voeren. Ik heb met haar overleg gevoerd en sluit mij
bij haar opmerkingen terzake aan.Ik zou wel even willen stilstaan bij de drogisten. Wanneer krijgen wij
de discussie over de rol van drogisten bij het op recept schrijven van zelfzorgmedicijnen?Wij hebben vanmiddag om half twee van mensen uit de achterstandswijken
in Den Haag een rapportje gekregen, waarin ook gezegd wordt dat mensen die
de Nederlandse nationaliteit hebben en in achterstandswijken wonen, onverzekerd
zijn en daardoor medische zorg moeten missen. Kan de minister aangegeven hoe
het zit met het fonds voor onverzekerden, niet alleen voor niet-Nederlanders
maar ook voor Nederlanders? Hoe gaat dat fonds werken? En is dat fonds er
ook voor mensen met een chronische ziekte?Het is prima dat het patiëntenfonds in 1999 aangevuld wordt tot meer
dan 32 mln. Hoe zit het echter in 1997 en 1998? Volgens mij is er dan geen
groei van de middelen voorzien.Ik zou de staatssecretaris willen vragen of het waar is dat het aantal
dierproeven is toegenomen. Als dat werkelijk zo is, is dat dan niet in tegenspraak
met de lijn die door de staatssecretaris gevolgd wordt voor dierproeven en
het dierwelzijn. De staatssecretaris is daarvoor verantwoordelijk. Wat denkt
zij daaraan te doen?Voorzitter! Transact wil marktgericht werken. Dat is prima. Toch zijn
er enkele functies bij Transact waarvoor ik overheidssteun noodzakelijk acht,
bijvoorbeeld voor het ondersteunen van de Vereniging tegen seksuele kindermishandeling,
voor de omslag naar een marktgerichte organisatie en voor taken van voorlichting
en informatie.Ik had veel meer willen zeggen, maar ik heb helaas geen tijd meer.De vergadering wordt van 18.20 uur tot 19.50 uur geschorst.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Mijnheer de voorzitter! Vorige week mocht ik bij de behandeling van een
wetsvoorstel als laatste de vorige Kamervoorzitter bedanken voor zijn prettige
leiding. Vandaag mag ik u, de nieuwe voorzitter, gelukwensen met uw nieuwe
functie. Ik wens u veel succes in de komende periode!Ik wil in mijn bijdrage een aantal punten aan de orde stellen. Bij de
behandeling van het JOZ op 18 november heb ik hoofdzakelijk de financiële
zaken besproken. Ik vind daarom dat die nu niet opnieuw aan de orde hoeven
te komen. Overigens vraag ik de minister wel hoe zij tegen de behandeling
van het JOZ en van de begroting aankijkt. Ik heb de indruk dat bij beide gelegenheden
over dezelfde onderwerpen wordt gesproken en dat er weinig eenheid is in de
onderwerpen die wij behandelen. Het ene Kamerlid behandelt onderwerpen bij
de ene gelegenheid, het andere Kamerlid behandelt die onderwerpen bij de andere
gelegenheid. En sommige Kamerleden behandelen de onderwerpen bij beide gelegenheden.
Ik hoop dat de minister duidelijk aangeeft hoe zij dit ervaart.In mijn bijdrage zal ik ingaan op de ouderenzorg, op het persoonsgebonden
budget en op de wachtlijsten in de care- en in de curesector. Tevens zal ik
nog enkele losse onderwerpen aan de orde stellen. Ik begin met de ouderenzorg.
Meer dan 90% van de ouderen wordt gewoon thuis oud. En met wat mantelzorg
van kinderen, vrienden en buren en met een bezoekje van de huisarts en wat
medicijnen redden zij het. Voor hen die niet tot deze groep behoren, moet
de overheid een goed langetermijnbeleid voeren.Ik kijk in dit verband even iets verder terug dan de overgangswet. Dit
kabinet heeft bij haar aantreden een door minister d'Ancona vastgestelde bezuiniging
op de bejaardenoorden van 100 mln. ongedaan gemaakt. Deze positieve start
heeft zich voortgezet in de herstructurering van de ouderenzorg. De door deze
staatssecretaris in gang gezette Overgangswet verzorgingshuizen betekent een
omslagpunt in de ouderenzorg. Door middel van deze wet wordt een zorgcontinuüm
gecreëerd waar de overgang tussen de ene en de andere zorgverleningsinstantie
vloeiend kan verlopen. Ook is de vermogenstoets voor verzorgingshuizen afgeschaft.
De VVD-fractie vindt dat de staatssecretaris moet worden geprezen voor deze
enorme omslag. Mede als gevolg van de aanmelding als "groot project" zijn
de toekomstige mogelijkheden voor de Kamer direct zichtbaar gemaakt. Het is
dan buitengewoon verleidelijk om al wat zich aan positieve mogelijkheden openbaart,
ook direct in te willen voeren ofwel concreet te willen maken. Dat dit op
korte termijn onmogelijk is, is logisch. Te vaak wordt het in de ogen van
de VVD-fractie de staatssecretaris persoonlijk toegerekend.In het kader van de toekomstige gang van zaken bij de verzorgingshuizen
binnen de AWBZ wil ik nog eens iets anders aan de orde stellen. Wij pleiten
voor een experimenteerartikel in de AWBZ die enerzijds de verpleeg- en verzorgingshuizen
de mogelijkheid biedt private activiteiten te ontwikkelen en anderzijds de
scheiding van wonen en zorg stimuleert. Om met het laatste te beginnen: mijn
fractie stelt het kabinet de vraag of het verstandig is de komende jaren in
de overgangssituatie af te wachten of er wel wat terechtkomt van die scheiding
van wonen en zorg. Daarom pleiten wij voor een experimenteerartikel waarin
staat dat daar waar nieuwbouw komt, direct de scheiding tussen wonen en zorg
kan worden doorgevoerd. Aan bestaande tehuizen is de keuze om zich om te vormen
tot verpleeghuis nieuwe stijl dan wel verzorgingstehuis nieuwe stijl met de
nadruk op wonen. Een aantal van deze verzorgingstehuizen nieuwe stijl, ofwel
woonzorgcomplexen, kan nu al een aanvaardbare huurprijs c.q. koopprijs op
de markt zetten. De huizen die dit voor elkaar hebben, worden beloond doordat
zij op het moment waarop zij in staat zijn een reële woonprijs in de
markt te zetten, als verstrekking worden opgenomen in de AWBZ. Het andere
onderdeel van het experimenteerartikel is dat zij ruimte krijgen om bijvoorbeeld
met andere marktpartijen serviceflats en groepswoningen op te zetten om zo
hun leegstand weer rendabel te maken. Een financieringsmixture komt deze markt
ten goede. Het veld wordt door positieve prikkels geactiveerd en er komt beweging
in. Geef het veld ook eens de ruimte om met plannen te komen die door verzekeraars
en departement worden getoetst. Bovenal zal het ten goede komen aan ouderen,
die nu eenmaal hogere eisen stellen aan hun omgeving. De behoefte aan variatie
in bouw en inrichting zal alleen maar toenemen. Het klinkt misschien wat paradoxaal,
maar de eenheidsworst die de verzorgingstehuizen momenteel bieden, zal de
tweedeling onder de ouderen vergroten. De wat rijkere oudere zal zeker naar
aanleiding van de hoge inkomensafhankelijke bijdrage zelf zijn plan trekken
en zijn eigen oplossingen creëren, terwijl de AWBZ door ons allen wordt
betaald en ook voor allen is bedoeld.Belangrijk in deze context is de scheiding tussen publiek en privaat geld,
zoals dat in onze optiek, conform hetgeen wij tijdens de behandeling van het
JOZ hebben aangegeven, ook moet gelden voor de ziekenhuizen die de markt opgaan.
Er moet namelijk worden voorkomen dat publieke en private activiteiten in
toenemende mate vervlechten. De instellingen moeten deze activiteiten dusdanig
scheiden, dat volledig verantwoording kan worden afgelegd over publiek geld.
Met andere woorden: wij moeten ook hier oppassen dat publiek geld niet wordt
uitgegeven aan private activiteiten. Evenals bij de ziekenhuizen zijn hier
heldere spelregels vereist die vooraf aangeven wat wel en wat niet mogelijk
is.Kortom, de VVD-fractie vraagt om een experimenteerartikel voor lokale
initiatieven, zoals dat ook bij de specialisten en de ziekenhuizen is gebeurd.
Er is onderhand voldoende elan bij de verzorgingstehuizen om hiermee aan de
slag te gaan. Een ge- leidelijke overgang van verzorgingstehuizen naar de
verstrekking zal plaatshebben. Aan het eind van de rit blijven die huizen
over waar niets anders rest dan sanering, een prijs die vroeg of laat toch
betaald moet worden. Kan de staatssecretaris een onderzoek naar zo'n experimenteerartikel
toezeggen, waarin ook de waarborg van scheiding tussen publiek en privaat
geld wordt meegenomen?Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik probeer mevrouw Van Blerck te begrijpen, maar kan zij een voorbeeld
geven van private geldstromen die de publieke geldstroom zouden moeten steunen?
Dat bedoelt zij immers in feite als zij voor een goede scheiding pleit.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik kan nu nog niet met zekerheid zeggen of zij elkaar per se moeten steunen.
Als verzorgingstehuizen hun leegstand op een andere manier kunnen invullen
dan via publiek geld, dan vind ik dat zij die mogelijkheid moeten krijgen.
Wel moet dan duidelijk zijn dat geen publiek geld naar private activiteiten
gaat. Over het omgekeerde valt eventueel te praten, maar het moet wel helder
zijn. Het gaat ons erom dat de stromen duidelijk zichtbaar blijven.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Maar dat heb je in feite al gerealiseerd als er een goede scheiding is
van wonen en zorg en als beide kostencomponenten worden toegerekend. Dan kun
je in je kamers immers bij wijze van spreken ook een ander laten wonen. Dat
drukt dan niet op je exploitatie.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dat zou natuurlijk een prachtig vooruitzicht zijn, maar zover zijn wij
helaas nog niet. Via een experimenteerartikel kan datgene wat wij bij de Overgangswet
verzorgingstehuizen hebben besproken, wat sneller worden gerealiseerd. De
nieuwe verzorgingstehuizen die het wonen en de zorg hebben gescheiden, komen
wat ons betreft dan meteen als verstrekking onder de AWBZ te vallen.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Dan moet je wel een duidelijk zicht hebben op de kosten van het wonen.
Daar draait in feite alles om.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Daar kom ik dadelijk nog over te spreken.De heer Van Boxtel (D66):Over de wenselijkheid van de scheiding van wonen en zorg bestaat geen
misverstand, want daar hebben wij al eerder over gedebatteerd. Ik heb indertijd
het voorbeeld van Humanitas in Rotterdam genoemd, die dat al doet. Bij de
overgangswet bejaardenoorden hebben wij echter ook een motie van de coalitie
aangenomen waarin staat dat er experimentenregio's voor de ouderenzorg moeten
komen. Daar past dit toch gewoon in?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Die experimentenregio's zijn natuurlijk prima, maar een experimenteerartikel
in de AWBZ gaat naar mijn idee nog een stapje verder.De heer Van Boxtel (D66):Dat snap ik, maar de motie hield in dat zo'n experiment op grond van artikel
20 ex Besluit zorgaanspraken mogelijk kan worden gemaakt. Ik vraag mij af
wat dit voorstel van de VVD toevoegt aan de al aangenomen motie.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Volgens mij kan een en ander via dit experimenteerartikel nog sneller
zijn beslag krijgen. De motie over wonen en zorg hebben wij destijds niet
voor niets ingediend. Wat ons betreft kan het niet snel genoeg gaan. Dan is
de scheiding helder. Dan kan dat deel van de verzorgingstehuizen dat al is
gerealiseerd zelfs nog vóór die datum als verstrekking in de
AWBZ, maar daarover moet wel duidelijkheid bestaan.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Voorzitter! Mevrouw Van Blerck verlaat daarmee in feite het idee van de
staatssecretaris. De staatssecretaris geeft aan dat er een groot verschil
is tussen verzorgingstehuizen en verpleeghuizen. Mevrouw Van Blerck zegt echter
dat een deel van de verzorgingstehuizen verpleeghuizen moet worden. Of begrijp
ik dat verkeerd?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ja, wij willen niet in die zin interfereren in het beleid. Het gaat natuurlijk
om die af te bouwen plaatsen in verzorgingstehuizen. Dat is volgens ons helemaal
niet nodig als je deze weg opgaat, want dan krijgen de verzorgingstehuizen
een positieve prikkel om de plaatsen op een verantwoorde manier te vullen.
Dat zal waarschijnlijk wel gepaard moeten gaan met verbouwingen, want een
klein kamertje is niet aantrekkelijk genoeg. Daarover hebben wij het al gehad.
Wij willen die positieve prikkel sneller realiseren.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Het gaat nu niet om een prikkel om te bereiken wat mevrouw
Van Blerck voorstaat, want wat dat betreft is er sprake van een Kamerbreed
ondersteund proces. Als je echter een experiment start, dan gaat het om de
voorwaarden waaronder je dat doet en het perspectief dat je ermee wilt verkennen.
Als je experimenteert, zonder dat er daarna iets is om dat regulier op te
vangen, dan raak je alleen maar gefrustreerd. Hoe ziet mevrouw Van Blerck
dat?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het moet binnen de kaders die wij in mei met elkaar hebben besproken.
Daarover geen misverstand. Ik wijs alleen op het risico van leegstand. Die
kan worden opgevuld als de regelgeving soepeler is. Daarom willen wij daar
een versnelling in aanbrengen. Het gaat mij er niet om het perspectief te
veranderen. Dat is niet aan de orde. Wij zijn wel van mening dat de leegkomende
plaatsen sneller kunnen worden opgevuld als je met zo'n artikel werkt.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw Van Blerck vindt kennelijk dat dit nu niet of niet voldoende gebeurt.
Waar liggen de belemmeringen dan?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het woonzorgdossier is buitengewoon ingewikkeld. Daarover hebben wij het
al gehad, maar wij zijn daar nog lang niet uit. Het is echter buitengewoon
belangrijk om daar op de kortst mogelijke termijn wel uit te komen. Daarover
zijn wij het allemaal eens. Dit is een methode om wat dat betreft druk op
de ketel te zetten. Dat is mijn doelstelling.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Voorzitter! Creëert mevrouw Van Blerck nu een soort omweg om daarmee
capaciteitsreductie te voorkomen? Realiseert zij daarmee in feite geen ophoging
van de capaciteit door de zorgcomponent wel volledig ten laste te brengen
van de AWBZ en de wooncomponent niet?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Als dat uiteindelijk de uitkomst is, dan vind ik dat prima.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Is mevrouw Van Blerck bereid om de financiële gevolgen daarvan voor
haar rekening te nemen?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Wij zijn bereid om dat met elkaar te bekijken. Nogmaals, een en ander
moet op de private markt zijn weg vinden.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Bedoelt mevrouw Van Blerck nu dat de zorgcomponent privaat moet worden
gefinancierd?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Neen, de zorgcomponent betalen wij met zijn allen via de AWBZ. Daar heeft
iedereen recht op.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Daar ben ik het mee eens. Als mevrouw Van Blerck de zorgcomponent in stand
wil laten en de wooncomponent privaat wil financieren, dan heeft dat als consequentie
dat, naast de capaciteit die al in de provinciale plannen zit, extra capaciteit
qua zorg wordt gerealiseerd. Dat levert in ieder geval een overschrijding
op van het financiële kader van de staatssecretaris. Ik ben blij dat
de VVD wil meedenken over een manier om de intramurale capaciteit in stand
te houden – in die zin is wat mevrouw Van Blerck zegt nieuw voor mij –
maar ik weet niet of dat haar bedoeling is. Dat wil ik graag weten.De voorzitter:Er is op dit punt stevig geïnterrumpeerd. Tot op heden heeft dit,
lijkt mij, voldoende helderheid verschaft. Mevrouw Van Blerck mag nog ingaan
op de vraag van mevrouw Vliegenthart, maar daarna moet zij haar betoog vervolgen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! De scheiding van wonen en zorg is absoluut noodzakelijk. Wat
betreft het totaalplaatje daarvan – maar dat hebben wij nog steeds niet –
zal mijns inziens uiteindelijk een heel moeilijke afweging plaatsvinden. Dat
zal, naar ik hoop, gebeuren in het kader van een volgend regeerakkoord, want
aan dat plaatje hangt een buitengewoon duur prijskaartje. Dan moet een en
ander worden gerealiseerd, ook om te laten zien dat het kan. Ik ben daarvan
overtuigd. De scheiding van wonen en zorg is voor de VVD-fractie dus een essentieel
punt. Wij hopen dat de staatssecretaris dit beschouwt als een buitengewoon
belangrijke prioriteit.Voorzitter! Ik kom op de procedure rondom bouwbesluiten. Regeren is vooruitzien,
daar zijn wij het allemaal over eens. Bij het formuleren van nieuw beleid
en het evalueren van bestaand beleid is het belangrijk dat er verder wordt
gekeken dan de paar voorliggende jaren. Die periode wordt steeds korter. Essentieel
is ook dat daarbij zoveel mogelijk de financiële consequenties worden
betrokken. In april volgend jaar krijgt de Kamer een overzicht van de tussenstand
van allerlei besluiten en hetgeen daarmee samenhangt. Dat is buitengewoon
belangrijk, want je moet weten wat er over vier, zes of tien
jaar wordt gerealiseerd, gebaseerd op wensen, verlangens en mogelijkheden.
Wij vragen de minister en de staatssecretaris om met nadruk de mogelijkheden
te bekijken voor vereenvoudiging van regelgeving rondom de bouw van allerlei
accommodaties voor ouderen en gehandicapten.Ik was onlangs op een werkbezoek in een verpleegtehuis. De aanbouw van
60 nieuwe plaatsen was daar bijna gerealiseerd. De directeur vroeg mij hoelang
ik dacht dat men daarmee bezig was geweest. Ik antwoordde tien à twaalf
jaar. Het was zestien jaar. Ik vind dat buiten alle proporties. Wij hechten
allemaal bijzonder veel belang aan het wegwerken van wachtlijsten. Iedereen
vindt dat er op korte termijn iets moet gebeuren. Gezien de tijd die nodig
is voor het realiseren van een accommodatie, kunnen wij nog wel zestien jaar
wachten voordat onze wensen gerealiseerd zijn. Dat is niet goed. Als er van
die gemiddelde tien à twaalf jaar twee jaar afgehaald kan worden, zijn
wij in het wegwerken van de wachtlijsten al een stapje verder.De privacy in de verpleegtehuizen is een probleem dat niet uit de lucht
komt vallen. Sinds jaar en dag liggen mensen helaas met zes personen op één
kamer. Dat is niet verdedigbaar. Wij zijn dan ook zeer verheugd dat de staatssecretaris
hierin verandering aanbrengt. Dit betekent niet dat wij verwachten dat er
morgen geen zespersoonskamers meer bestaan, want dat kan niet. Het betekent
wel dat zij zich daadwerkelijk inzet om deze situatie te verbeteren. Afgelopen
vrijdag werd bekend dat het bedrag van 150 mln. ten goede komt aan de verbetering
van de privacy. Wij juichen dat van harte toe. Wij vinden dat de staatssecretaris
ook op dit terrein echt haar licht niet onder de korenmaat hoeft te zetten,
want er gebeuren veel goede dingen. Kan de staatssecretaris nog aangeven in
welke context de bedragen van 150 mln. en 700 mln. geplaatst moeten worden?Ik heb uit een krantenbericht begrepen dat de kwestie van de kijk- en
luistergelden geregeld is. Is dat waar? Geldt dat alleen voor de verzorgingstehuizen
of ook voor andere instellingen waar veel mensen bijeenwonen? Als dat zo is,
onze complimenten hiervoor.De invoering van het persoonsgebonden budget betreft een omslag waarvoor
de staatssecretaris zich buitengewoon hard heeft gemaakt. Het traditioneel
op aanbod gerichte zorgveld is door deze vraaggestuurde impuls danig opgeschud.
De belangrijkste impuls die van het PGB uitgaat, is dat de klantgerichtheid
bij instellingen wordt bevorderd, beter gezegd: afgedwongen. Voor de cliënten
is het in ieder geval een bevrijding. De mogelijkheden zijn uitgebreid en
de keuzevrijheid krijgt werkelijk inhoud. Vervolgens is er natuurlijk de kritiek
die erop wordt gespuid. Er is teveel bureaucratie rondom het PGB ontstaan.Wat is nu de gedachte achter al die regels die om het PGB zijn gewikkeld?
Anders gezegd: had het PGB overlevingskansen gehad zonder deze regels? Ik
denk van niet. Er is een aantal problemen. Vooral de staatssecretaris heeft
dat aangegeven. De ministerraad was er niet mee akkoord gegaan. Anders was
het helemaal niet van de grond gekomen. Ik meen echter dat zonder die regels
95% van die zaken ook goed was verlopen. Juist die 5% waarbij het niet zo
goed was gegaan, had de verdere uitbouw van het PGB belemmerd. Wij kunnen
allemaal weten dat als er verhalen in de media verschijnen van mensen die
met gemeenschapsgeld smijten of dat anderszins verkeerd besteden, dit meteen
was aangegrepen om het instrument overboord te zetten. Ik vind dat het tot
nu toe prima gaat. De bureaucratie rondom dit instrument moet echter verminderen.
Wij wachten graag de evaluatie af, maar ik ga ervan uit dat betere maatregelen
worden genomen.Over het beperkte budget wordt ook nog wel eens wat gezegd. Het totale
budget voor zorg is 63 mld. De geldstromen worden verdeeld over de verschillende
zorgterreinen. Als voor een nieuw instrument geld moet worden vrijgemaakt,
dan moet het uit deze 63 mld. komen. Het is niet mogelijk om een nieuw zorgcircuit
naast het al bestaande op te bouwen. Het geld moet dus ergens vandaan komen.
Deels wordt dit vrijgemaakt bij bestaande instellingen. De staatssecretaris
heeft hieraan een extra budget toegevoegd. Het is een noodzakelijk kwaad,
maar – de term zegt het al – het is noodzakelijk.Om te beginnen zitten er natuurlijke beperkingen aan hetgeen je bij bestaande
instellingen kunt weghalen. Zij hebben voldoende vraag en kunnen niet zomaar
ineens inkrimpen. Dat beleid neemt jaren in beslag en zal worden gevoerd tot
er een evenwicht bestaat tussen mensen die de verantwoordelijkheid en de rompslomp
van een PGB wel aankunnen en zij die zorg in natura prefereren. Wij moeten
niet overhaast handelen en zo de unieke Nederlandse infrastructuur van de
hulpverlening schaden.Dan noem ik nog de onbekendheid van het instrument. Het is nieuw in Nederland
en dat heeft een aantal gevolgen dat niet in een keer is te overzien. Veel
tot op heden onbetaalde mantelzorg wordt via het PGB vervangen door betaalde
hulp. Als dit massaal gebeurt, zijn de financiële gevolgen niet te overzien.Wij menen dat de staatssecretaris juist handelt door het PGB te sparen
voor een voortijdig einde. Daar is de PGB ons, en ook haar denk ik, te dierbaar
voor. Wij vinden de voorzichtige weg te prijzen boven het al te hard van stapel
lopen met alle gevolgen van dien. Er moet vooral geleerd worden van gemaakte
fouten, van zaken die anders liepen dan werd verwacht en van onverwachte neveneffecten.
Anders worden niet alleen het instrument zelf, maar ook ons gezondheidszorgsysteem
en uiteindelijk de cliënt de dupe.Wat is de mening van de staatssecretaris over het Duitse PGB-systeem?
Daarbij kan men kiezen tussen zorg in natura en tweederde van het geld. Wat
zijn hiervan volgens haar de gevolgen voor de cliënt?In de ogen van onze fractie is het hoog tijd om zaken zoals de thuiszorg
en het verzorgingstehuis beter te definiëren. De definitie van een verzorgingstehuis
is breed: meer dan vijf personen boven de 65. De particuliere instellingen
vragen in groten getale het PGB aan. Wij hebben hierover al eerder gesproken
en de staatssecretaris zegt dat zij daar een stokje voor zal steken. Ik wil
graag weten hoe dat precies gezien moet worden. Het is van tweeën één:
ook deze bewoners betalen de AWBZ-premie en kunnen dus niet zomaar buiten
alles worden gehouden. Ik wil graag dat ook dit in de evaluatie van het PGB
wordt betrokken.Dan kom ik op de grenzen waarbinnen thuiszorg wordt geleverd. Wij vinden
dat die goed moeten worden gedefinieerd. De kosten van één
uur thuiszorg zijn om en nabij de ƒ 100. Een dag in een verzorgingstehuis
kost gemiddeld ƒ 130. De kosten van een dag verpleeghuiszorg bedragen
ongeveer ƒ 225. Momenteel is de vuistregel bij de thuiszorg dat maximaal
2,5 à 3 uur per dag verpleeghuiszorg wordt geleverd. Het is echter
op basis van de wet niet duidelijk op hoeveel uur iemand nou precies recht
heeft en op basis van welke criteria. Ook de indicatiecommissies hebben hierop
geen eenduidig antwoord. Is de staatssecretaris bereid ons een notitie te
sturen met daarin de vergelijking tussen de intramurale en de extramurale
kosten? Wil zij daarbij aangeven hoe zij op basis hiervan eventuele grenzen
wil trekken? Ook een doorrekening hiervan naar de verzorgingstehuizen en verpleeghuizen
moet hiervan onderdeel uitmaken.Wij hebben heel veel gesproken over de wachtlijsten in de zorgsector.
Wij zijn van mening dat de staatssecretaris dit probleem niet in één
keer kan oplossen. Dat is absoluut onmogelijk. Als wij morgen alle problemen
hadden willen oplossen, dan had er tien jaar geleden al beleid op gevoerd
moeten worden. Ik daag al diegenen die zeggen dat dit morgen al kan, uit om
dat hard te maken, want naar mijn idee kan dat gewoon niet.Ik heb het hele weekend bij de brievenbus gezeten, maar ik heb de toegezegde
notitie van de minister over de wachtlijsten in de curesector niet mogen ontvangen.
Wij maken ons zorgen, omdat er wel van alles doorgaat. De minister wijst alles
af. Ik denk dat het de hoogste tijd is om hierover een kabinetsstandpunt te
ontvangen. Wij hebben onze mening al eerder geventileerd. Ik heb nu geen tijd
meer om dat nog een keer te doen. Bij een volgende gelegenheid wil ik dat
graag herhalen.De heer Van Boxtel (D66):Voordat de minister haar brief uit laat gaan, willen wij mevrouw Van Blerck
graag de gelegenheid geven om uiteen te zetten hoe zij dit ziet.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):In juni van dit jaar hebben wij hierover een algemeen overleg gehad, waar
wij uitgebreid onze visie hebben gegeven, die ik gaarne herhaal. Wij hebben
daar een hele discussie over gehad. Ik zal het kort weergeven. Wij zijn van
mening dat een probleem van organisatorische aard, zoals de minister het heeft
genoemd, opgelost kan worden. Dan hebben wij geen probleem meer. Als er geen
probleem is, hoef je dat in de politiek niet te maken. Maar ik denk dat er
op een aantal terreinen wel wachtlijsten blijven, zoals bij de hartchirurgie,
orthopedie, psychotherapie en oogartsen. Daar zullen wij uiteindelijk iets
op moeten vinden. Wij hebben gezegd dat wij er geen bezwaar tegen hebben als
reguliere instellingen, zoals de ziekenhuizen, hun capaciteit beschikbaar
stellen aan anderen in de onrendabele uren, wanneer er niet gewerkt wordt.
Die anderen betalen daarvoor, maar dat budget moet wel binnen het ziekenhuisbudget
blijven, zodat zij een uitbreiding kunnen betalen. Dat moet niet worden afgeroomd
door de tarieven. Als je dat doet, wordt de capaciteit uiteindelijk groter
voor iedereen, en de wachtlijsten worden korter. Dat verhaal heb ik in juni
gehouden.De voorzitter:Daarover is toen van gedachten gewisseld, neem ik aan.De heer Van Boxtel (D66):Dat was marginaal, als een aanloop in afwachting van het kabinetsstandpunt.De heer Oudkerk (PvdA):Mevrouw Van Blerck zegt dat de minister alles afwijst. Dat is een nogal
cryptische zin. Wat wijst de minister af dat zij niet afwijst? Dat wil ik
in dit debat wel duidelijk horen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):De minister zegt dat zij initiatieven die zwemen naar omzeiling van wachtlijsten
niet goed vindt. Wij zeggen dat je er daarmee niet komt. Alle ontwikkelingen
in het land gaan gewoon door. Dan krijg je de bedrijvenpoli's en de privé-klinieken
waar men zonder meer terecht kan. Ik vind dat de overheid de voorwaarden moet
stellen waaronder een en ander wel kan. Ik heb steeds gezegd dat private en
publieke middelen buitengewoon goed gescheiden moeten worden. Je moet precies
weten hoe of wat. Met publiek geld mogen nooit private activiteiten worden
betaald. Dat is absoluut buiten de orde. Maar je moet wel met iets komen en
niet alleen zeggen dat het niet mag, want het gaat gewoon door. Dat vinden
wij op zichzelf een slechte ontwikkeling. Daarom vind ik dat je met een voorstel
moet komen.Over de preventie heb ik destijds bij het tabaksontmoedigingsbeleid aangekondigd
een extra impuls te vragen voor antirookcampagnes voor de jeugd. Wij zijn
van mening dat cultuurverandering de enige manier is om een werkelijke vermindering
van het aantal rokers, met name onder jongeren, te bewerkstelligen. Specifieke
voorlichting op scholen en andere campagnes juichen wij van harte toe. Ik
heb een amendement ingediend waarbij wij vragen om een extra impuls op dit
terrein.De heer Van der Vlies (SGP):Dat de VVD-fractie een move wil maken om het debat op het financiële
aspect wat te omfloersen, kan ik mij best voorstellen. Ik wil naar de inhoud
kijken. Maar dan kom ik tot dat miljoen uit de loonbijstelling. Is dat een
grabbelton waaruit iedereen zomaar kan graaien? Zoals u weet, heb ik ook een
aantal wensen. Ik zie nu al twee amendementen die nogal forse bedragen uit
de pot loonbijstelling van ongeveer 16 mln. willen halen. Waar slaat dat neer
in negatieve zin?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik wil eerst even opmerken dat ik niet kan instemmen met de opmerking
van de heer Van der Vlies, dat wij een bepaalde move zouden willen maken.
Ik heb in het algemeen overleg over de tabaksaccijnzen met nadruk gezegd dat
wij met name op preventiegebied er meer uit zouden willen halen. Toen is mij
gevraagd: kunnen wij daar ook extra geld voor tegemoetzien? Ik heb daarop
geantwoord: op dit moment kan ik dit niet zeggen, maar bij de begrotingsbehandeling
kom ik er zeker op terug. In die zin is mijn stellingname heel reëel.Wij hebben een dekking aangegeven en het staat de heer Van der Vlies vrij
om diezelfde dekking te gebruiken.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Ik heet u welkom op deze stoel. Ik hoop dat u daarop een goede
tijd mag doormaken.Ik wil drie punten aankaarten, namelijk het vrijwilligerswerk, het maatschappelijk
werk en sport. Ik begin met het vrijwilligerswerk. Nog altijd
verricht meer dan een kwart van de bevolking met enige regelmaat vrijwilligerswerk.
Het vrijwilligerswerk is een hoeksteen van de maatschappij. De Engelse term
"civil society" geeft dit heel mooi weer. Het vrijwilligerswerk staat echter
onder druk. In het verenigingsleven zien wij dat het vaak moeilijk is aan
vrijwilligers te komen. Er worden diverse redenen voor aangevoerd: de individualisering
van de maatschappij, de jeugd heeft liever een betaald baantje dan vrijwilligerswerk,
de lastendruk voor de bestuurders en betaald werk verdringt ook wel eens vrijwilligerswerk.De samenleving heeft vrijwilligers nodig. Het voor elkaar klaar staan
zonder dat daar direct iets voor terug verwacht hoeft te worden, is een groot
goed. Het zijn die immateriële waarden die het soms doorgeslagen accent
op de materiële waarden weer in evenwicht brengen. Vrijwilligers zijn
in een samenleving onontbeerlijk om ook de sociale samenhang te bevorderen.
Het is terecht dat in de begroting wordt gesteld dat het voorbereiden van
beleid en een effectieve uitvoering ervan niet mogelijk zijn zonder goede
afstemming en overleg met organisaties en instellingen.De VVD-fractie wil het vrijwilligerswerk stimuleren en met name onder
jongeren. Alhoewel ik mij realiseer dat het hebben van een baantje als je
16 jaar bent materieel veel betekent, zou ik het doen van het vrijwilligerswerk
toch sterker onder de aandacht van de jongeren willen brengen, waarbij ik
met name denk aan de jeugd tussen 15 en 19 jaar. Via de scholen zou een campagne
voor het doen van vrijwilligerswerk gestimuleerd kunnen worden. Het is van
groot belang om deze jongeren te doordringen van het feit dat zij in een samenleving
staan die zij vorm moeten geven. Is de staatssecretaris bereid met haar collega
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen te bezien of het doen van vrijwilligerswerk
meer onder de aandacht van de jeugd kan worden gebracht? Wellicht kan zij
volgende week bij het nationale jeugddebat dit naar voren brengen.Twee vragen resten mij nog op dit terrein. Heeft de staatssecretaris enig
idee hoe en in welke mate tegenwoordig de vrijwilligers verzekerd zijn voor
het vrijwilligerswerk dat zij doen? Met een terugblik op de algemene beschouwingen:
hoe staat het met de verhoging van de onbelaste vrijwilligersvergoeding tot
circa ƒ 2000 per jaar? Is daar al zicht op? Hoever zijn wij daarmee?
Wanneer kan dat doorgaan?De heer Middel (PvdA):Er is, zoals u misschien weet, een regeling getroffen voor die verzekering.
Mijn vraag heeft betrekking op de belastingfaciliteit met betrekking tot vrijwilligerswerk.
Elk jaar moeten wij het daarover weer hebben. Vindt u het niet merkwaardig
dat er blijkbaar iets zodanig mis is in ons optreden, dat wij er niet in slagen
om het eindelijk eens goed te regelen? Zo ja, kunnen wij het nu eens goed
regelen?De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Ik voel dit als een ondersteuning. Wij hadden dit eigenlijk
al bij de algemene beschouwingen wat krachtiger moeten regelen. Ik ben het
met u eens dat wij er elk jaar weer over praten. Vorig jaar deed uw collega
Vliegenthart het ook. Ik denk dat wij het antwoord van de staatssecretaris
moeten afwachten en in tweede termijn moeten nagaan hoe wij hiermee moeten
omgaan. Ik ben het met u eens dat het nu goed geregeld moet worden.Voorzitter! Het maatschappelijk werk is een onderdeel van het beleid dat
niet zo vaak aan bod komt. Het is werk dat bijna geruisloos doorgaat; veel
mensen verrichten in deze sector belangrijk werk. Mijn fractie is van oordeel
dat de diverse terreinen van het maatschappelijk werk naar voren mogen komen.
Ik vraag vooral aandacht voor de relatie tussen schoolmaatschappelijk werk
en jeugdhulpverlening. Schoolmaatschappelijk werk zien wij voornamelijk in
het speciaal onderwijs en het wordt bekostigd door het ministerie van OCW.
Daarnaast zien wij dat gemeenten zelf het schoolmaatschappelijk werk willen
bekostigen omdat zij het belang van preventie en tijdige hulpverlening aan
jongeren inzien.Uit gesprekken die ik heb gevoerd met mensen uit het schoolmaatschappelijk
werk, is mij gebleken dat er niet een bepaalde lijn valt te ontdekken ten
aanzien van het specifieke onderdeel schoolmaatschappelijk werk. Als wij in
deze tijd spreken over een vaak te zware taak voor de leraar, kan juist dit
werk de psychosociale problemen in de eerste lijn aanpakken. Door de goede
contacten die het maatschappelijk werk met de bureaus voor jeugdzorg, de vertrouwensartsen
en de raad voor de kinderbescherming heeft, worden er resultaten bereikt.
Het zou goed zijn wanneer de positie van de schoolmaatschappelijk werker zou
worden verstevigd, ook in de relatie met de allochtone gezinnen. Een actief
beleid, gericht op de werving van allochtone schoolmaatschappelijk werkers,
dient te worden ondersteund.Is de staatssecretaris bereid het werkveld van het maatschappelijk werk
en het door mij aangegeven specifieke onderdeel daarvan eens te beschrijven
en de Kamer in 1997 hierover een notitie voor te leggen? Het is van belang
dat wij aan de hand daarvan wat dieper op deze zaak ingaan.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Het vorige jaar heeft mijn collega Van de Camp bij de behandeling van
de onderwijsbegroting met nadruk over het schoolmaatschappelijk werk gesproken.
Plaatst u dit werk binnen het onderwijs of moet het elders worden ondergebracht?
Ik wijs erop dat de verantwoordelijkheid voor maatschappelijk werk is gedecentraliseerd
naar de gemeenten. Ook vanuit het jeugdhulpverleningsbeleid kan men komen
tot schoolmaatschappelijk werk als men dat nodig vindt in het kader van de
preventie. Of wenst u een heel nieuwe stroom te creëren?De heer Rijpstra (VVD):Neen. Ik ben het met u eens dat deze taak is gedecentraliseerd. Echter,
gebleken is dat ondoorzichtig blijft hoe een en ander is geregeld. Dat kan
liggen aan de decentralisatie of aan de gemeenten. Hoe dan ook, ik zou graag
zien dat dit eens goed in kaart werd gebracht. Het verloopt via verschillende
schijven en ook in het land vraagt men zich af hoe dit nu precies zit. Over
het belang van het maatschappelijk werk en het schoolmaatschappelijk werk
zijn wij het eens. Wat ons betreft zou dit nog wat meer mogen worden gestimuleerd.
Mijn vraag aan het adres van de staatssecretaris is: breng dit eens met uw
collega in kaart.Voorzitter! In de naam van het departement waarover wij nu spreken, komt
ook het woord "Sport" voor. Er is echter méér dan sport; het
begrip "bewegen" dekt in feite de lading van al die activiteiten
die niet onder sportbeoefening kunnen worden gerangschikt. Dat zijn er vele,
waaronder Meer bewegen voor ouderen, Nederland in beweging en Actieve leefstijl.
Er is veel belangstelling voor sport.Allereerst wil ik een relatie leggen met de volksgezondheid. Het doen
aan sport levert de samenleving ruim 1,6 mld. per jaar op, zoals diverse onderzoeken
bevestigen. Als wij erin zouden slagen om het aantal blessures terug te brengen –
en daarmee het aantal verzuimdagen – zouden de opbrengsten nog belangrijk
hoger kunnen worden. Hierdoor zouden de uitgaven in de gezondheidssector aanzienlijk
kunnen worden verminderd. Deskundig kader en goede preventie zijn hier van
groot belang.Echter, ook een ander element kan een belangrijke bijdrage aan deze besparing
leveren. Ik doel hier op de rol van de poortwachter, de huisarts. Uit gesprekken
is gebleken dat de huisarts onvoldoende is toegerust om sportblessures te
herkennen en om een adequaat behandelingsplan voor te schrijven. Dit wordt
ook door de Landelijke huisartsenvereniging erkend. Het plan is om hieraan
veel meer aandacht te geven bij de opleiding van huisartsen. Om de al werkende
huisartsen bij te scholen, is een plan van aanpak nodig. En de afdeling sportgeneeskunde
van het Nederlands olympisch comité-Nederlandse sportfederatie (NOC-NSF)
wil in nauwe samenspraak met de Landelijke huisartsenvereniging komen tot
een proefproject waarin de huisarts wordt bijgeschoold in het herkennen van
sportblessures en het voorschrijven van een adequaat behandelingsplan en waarbij
de resultaten van die bijscholing worden gemeten. De VVD-fractie ondersteunt
dit plan van harte en vraagt de minister of zij bereid is om daarvoor ƒ
300.000 uit de project- en onderzoeksgelden beschikbaar te stellen als die
aanvraag van NOC-NSF binnenkomt. Dan wordt dat pilotproject mogelijk.De integrale sportnota is verleden week gepresenteerd. Wij zullen hierover
nog uitvoerig met het veld en de staatssecretaris van gedachten wisselen.
Opvallend is echter dat er veel meer geld naar de sport is gegaan dan alleen
de begrotingsgelden. De afgelopen jaren was dat ruim 64 mln. Dan spreek ik
alleen nog maar over de extra VWS-gelden. Ook premier Kok heeft afgelopen
zomer aan Unicef ƒ 800.000 geschonken voor Olympic Aid om kinderen
in oorlogsgebieden aan sport te laten doen. Ook de Wereldbank gaat samenwerken
met het Olympisch Comité voor verbetering van de leefomstandigheden
in ontwikkelingslanden door het promoten van sport aldaar. Dat is een heel
goede zaak.Toch is er kritiek van NOC-NSF op het feit dat er bezuinigd wordt en dat
de sportverenigingen het heel zwaar hebben. In dat verband merk ik nog op
dat van de Toto- en Lottogelden, waarvan jaarlijks 70 mln. in totaal naar
de sport gaat, er maar 1%, dus ƒ 700.000, naar de sportverenigingen
gaat. Daar moet dus ook eens intern worden nagegaan of de 70 mln. misschien
anders verdeeld kan worden.De heer Fermina (D66):U zei dat er ook kritiek was van de zijde van NOC-NSF. Wat is uw reactie
daarop? Is die kritiek reëel of stelt u er wat anders tegenover?De heer Rijpstra (VVD):Kritiek moet altijd gefundeerd zijn. Dat geldt ook in deze Kamer. Als
je het ergens niet mee eens bent, moet je ook aangeven waarom dat zo is. De
kritiek op het sportbeleid, die mij ook wel raakt, vind ik toch niet terecht.
Wij hebben verleden jaar heel duidelijk afgesproken op welke wijze wij de
komende jaren met de sportbegroting omgaan. Laten wij wel wezen: de sportbegroting
bedraagt 0,48% van de totale begroting van VWS, dus slechts 48 mln. Ik heb
net het voorbeeld gegeven van de Toto- en Lottogelden. Als er dus kritiek
is, moet er ook intern gekeken worden naar de besteding van de gelden uit
andere bronnen. Ik heb ook al aangegeven dat in deze kabinetsperiode 64 mln.
extra van VWS richting de sport gaat. Tegen deze achtergrond vind ik de kritiek
dan ook niet terecht.De heer Fermina (D66):Toevallig was ik gisteren met de PvdA bij NOC-NSF en toen hebben wij juist
dit onderdeel uitvoerig besproken. Wij hebben duidelijk vernomen dat er geen
kritiek op de staatssecretaris is, omdat het nu ontzettend slecht met de sport
gaat. De kritiek is opbouwend bedoeld. Vandaar mijn vraag: vindt u de kritiek
opbouwend of beschouwt u die alleen maar als kritiek vanwege het hebben van
kritiek?De heer Rijpstra (VVD):Je hebt niets aan kritiek als die niet opbouwend is. Daar bereik je niets
mee. Ik heb in de brief gelezen waaruit de kritiek bestaat. Daar doen wij
wat mee en daar horen wij wat mee te doen. Ik vind het wel te gemakkelijk
om te zeggen: er moet meer geld bij en dus geef die zak met geld maar. Dat
gaat mij ook te ver.Voorzitter! Mijn fractie is van mening dat wij met de sportnota op de
goede weg zitten.Het doen aan sport is een vrijwillig gekozen activiteit, maar de basis
ligt bij de sportvereniging en die sportvereniging heeft het zwaar, zo merk
ik aan het adres van de heer Fermina op. De Nederlandse culturele sportbond
heeft een onderzoek gedaan naar de relatie die de ouders van jeugdleden hebben
met de sportclub van hun kinderen. Ik wil u één citaat geven
van een verenigingsbestuurder: "Ja, dan denk ik: vroeger stonden ze bij ons
in de rij om met z'n allen mee te gaan. Nu zijn er ouders die hun zoon nog
nooit hebben zien spelen. Ja, dan denk ik: hier kan ik met mijn pet niet bij.
Maar ik weet ook niet wat je eraan moet doen, hoor." Aldus een verenigingsbestuurder.Dat vind ik toch wel een typerende reactie voor het geheel. Sportverenigingen
hebben het zwaar door een teruglopend ledenaantal; zij hebben het zwaar, doordat
er minder vrijwilligers zijn, en zij hebben het zwaar door een toenemende
administratievelastendruk. Het is nog eens in kaart gebracht. De sportwereld
heeft gezegd: de ecotaks komt op ons af en dat betekent structureel circa
15% extra energielasten. Voor burgers en bedrijven kan dat gecompenseerd worden,
maar verenigingen hebben die mogelijkheid niet. Er zijn voorts de milieuwetten:
er moeten veel aanvragen worden gedaan. Men moet zich nu ook inschrijven in
het handelsregister. Dat zijn allemaal zaken die meespelen. En ook ontbreekt
het wel eens aan kader. Je kunt je afvragen of er nog taken zijn die door
vrijwilligers verricht kunnen worden. En zijn er nog wel vrijwilligers te
vinden?Mijn vraag aan de staatssecretaris is hoe zij nu aankijkt tegen die noodkreten
uit de verenigingen – laten wij het daar maar eens op houden.
Dat onderzoek is nu gedaan. Ik wil overigens wel opmerken dat er grote verschillen
zijn tussen de diverse provincies in Nederland, ook qua deelname aan het verenigingsleven.
Als je kijkt naar de organisatiegraad in de sport – het is toevallig
zo, collega Middel; ik kan het niet helpen – dan heeft de provincie
Drenthe de meeste leden per 1000 inwoners, terwijl Zuid-Holland daar ver achteraan
komt.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! De heer Rijpstra moet niet zo bescheiden doen. Het komt doordat
wij zoveel aan sport doen!De heer Rijpstra (VVD):Ja, dat is waar. Het was bedoeld om even aan te geven dat er landelijk
grote verschillen zijn. Ik denk dat het goed is om dat in beeld te hebben.
Ik verneem graag een reactie van de staatssecretaris op dit geheel.Voorzitter! Als de sportvereniging nog toekomst wil hebben, dan is een
nieuwe kijk op die toekomst, ook door de sportvereniging, noodzakelijk. Dat
is natuurlijk iets van de vereniging zelf, maar ook de overheid vindt het
doen aan sport van groot belang en straalt dit uit met Jeugd in beweging en
de sportnota. Een visie op dat verenigingsleven is derhalve nodig. NOC-NSF
zou haar verantwoordelijkheid moeten nemen om verder met de sportvereniging
te gaan en verder te analyseren: waar moet die vereniging de komende jaren
naartoe, niet alleen financieel, maar ook inhoudelijk?Voorzitter! Jeugd in beweging is van start gegaan. Een van de doelstellingen
is om de jeugd, met name de jeugd van 15 jaar en ouder, aan sport te laten
blijven doen of juist te activeren om aan sport te gaan doen. En ook het benaderen
van deze leeftijdscategorie is van groot belang. Als voorbeeld – morgenavond
spreken wij daarover – kijk ik naar de uitwassen van het voetbalvandalisme,
waar juist de jeugd van 15 tot 19 à 20 jaar meeloopt met die verrekte
harde kern. Het is dan van groot belang om die jeugd te bereiken. Ik wijs
op initiatieven zoals in Arnhem en Utrecht, waar door middel van gerichte
aandacht voor deze jongeren door opbouwwerkers, ook gericht op actieve sportbeoefening,
de dialoog met die jongeren op gang wordt gebracht; dat levert ook resultaat
op. Ook een actie als "sport, tolerance and fair play" is een heel belangrijke,
maar staat of valt met de uitvoering. Het gaat er immers om gedrag dat niet
als gewenst wordt gezien te veranderen. Daar moet energie in worden gestoken,
zowel op de scholen alsook in de sportverenigingen. Het is de mentaliteit
waar wij over spreken.Mijn fractie is ervan overtuigd dat Jeugd in beweging hiertoe een bijdrage
kan leveren. Wij steunen daarom de extra gelden die voor 1997 beschikbaar
worden gesteld voor Jeugd in beweging. Maar, zo vragen wij ons af, is het
niet beter om dit vanaf 1998 – dan kijk ik even iets verder –
structureel te doen en in ieder geval lopende het project Jeugd in beweging?
Want bij een structurele benadering kunnen meer projecten worden toegewezen
en waarschijnlijk zijn ook sponsors dan meer geïnteresseerd in het project.De relatie volksgezondheid-Jeugd in beweging is duidelijk te leggen. Ik
heb al eerder aangegeven om welke grote bedragen het gaat als mensen in deze
samenleving aan sport gaan doen. Zou het niet wenselijk zijn om vanuit de
hoek van de volksgezondheid een bijdrage aan Jeugd in beweging te geven? Ziet
de minister mogelijkheden om in het volgend begrotingsjaar 1998, de relatie
tussen volksgezondheid en Jeugd in beweging met een structurele bijdrage van
5 mln. te begroten? Als het project Jeugd in beweging gaat lopen, zal volgens
de VVD blijken dat de sportverenigingen te maken krijgen met een toename van
het aantal leden. Dat kan als die sportverenigingen daadwerkelijk veel actie
ondernemen.Voorzitter! Het project Jeugd in beweging heeft ook te maken met wat er
op jongere leeftijd gebeurt. Ik doel dan op het basisonderwijs. Keer op keer,
jarenlang, heeft de Kamer in moties uitgesproken dat vakleerkrachten lichamelijke
opvoeding in het basisonderwijs ingezet moeten worden. Juist nu, met het in
gang gezette project Jeugd in beweging, liggen er ongekende mogelijkheden.
Ik noem de aanstelling van vakleerkrachten lichamelijk opvoeding bij de gemeenten.
Ik geef als voorbeeld de deelgemeente Zuidoost-Amsterdam met 88.000 inwoners.
Daar heeft men vakleerkrachten die les geven aan de groepen 5 t/m 8. Daarnaast
hebben zij een counselingfunctie bij de jongere kinderen, maar ze zijn tevens
in de naschoolse activiteiten actief om juist de relatie met de sportvereniging
te leggen, om de kinderen in de naschoolse activiteiten bezig te laten zijn
en om ze met sport in aanraking te brengen. Dan ben je bezig zoals wij het
in het project Jeugd in beweging voor ons zien, maar ook zoals wij het in
heel Nederland willen zien. Daarom vinden wij het zeer teleurstellend, dat
in de sportnota geen aanzet is gegeven om vakleerkrachten lichamelijke opvoeding
vanaf groep 5 verplicht te stellen. Mijn fractie meent dat dit in de sportnota
van het kabinet geregeld had dienen te worden. Graag verneem ik de reactie
van de staatssecretaris hierop, maar ik wil nu reeds aankondigen dat ik overweeg,
hierover een Kameruitspraak te vragen.Voorzitter! Uit recent onderzoek in Rotterdam blijkt dat twee van de drie
basisschoolkinderen niet meer buiten spelen.De heer Fermina (D66):Voorzitter! Ik ken de liefde van de heer Rijpstra voor het project Jeugd
in beweging. Maar wij hebben allemaal gezegd dat de sportnota binnenkort zal
worden behandeld. Nu stelt de heer Rijpstra er hier al een vraag over, maar
ik heb mij daarop nog niet voorbereid omdat ik mij keurig heb gehouden aan
het feit dat die behandeling nog zal komen.De heer Rijpstra (VVD):Daar heeft u volstrekt gelijk in. Die sportnota wordt nog uitvoerig besproken.
Maar mijn fractie vindt dat dit onderdeel, dat niet nieuw is en dat niet alleen
bij onderwijs hoort, wel in de sportnota had moeten komen. Het kabinet heeft
deze nota onder verantwoordelijkheid van de staatssecretaris uitgebracht.
Wij spreken het kabinet aan en dus de staatssecretaris van Onderwijs, want
zij is hiermee akkoord gegaan, omdat wij dit onderdeel goed geregeld willen
hebben. Evenals de vrijwilligers waarover de heer Middel sprak, is dit voor
ons een onderdeel waarop wij niet te lang meer willen wachten. Vandaar dat
ik na het antwoord van de staatssecretaris overweeg om een Kameruitspraak
te vragen.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik begrijp wel dat u vindt dat het te maken heeft met de verlengde schooldag
en dus met het onderwijs. Maar als u het echt bij Onderwijs
wilt onderbrengen, zult u toch een amendement moeten indienen op de begroting
van Onderwijs die binnenkort in stemming komt. Anders heeft u het nakijken.De heer Rijpstra (VVD):Dat is een goede suggestie, waar ik niet eens aan gedacht heb. Ik had
een andere insteek. Het kabinet meent dat de vakleerkrachten van belang zijn
om de naschoolse activiteiten te stimuleren. Volgend jaar zal de klassenverkleining
in het basisonderwijs van start gaan. Dat betekent dat er formatie komt en
dat is de gelegenheid om die vakleerkrachten aan te stellen. Wij hebben dan
immers niet te maken met wachtgeldconsequenties, hetgeen de kritiek is van
OCW. Hier zie ik een mogelijkheid om dat op korte termijn te realiseren.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik zie uw amendement met belangstelling tegemoet.De voorzitter:Met het oog op uw tijd, tevens onze tijd, verzoek ik u af te ronden.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Collega's hebben gewezen op de problematiek van het NIZW en
Transact. Ik deel de opmerkingen die daarover zijn gemaakt en ik wacht het
antwoord daarop af. Met betrekking tot de opmerkingen die over de stichting
De Ombudsman zijn gemaakt, wacht ik eerst het antwoord van de staatssecretaris
af, alvorens wij ons oordeel geven.De voorzitter:Ik wil graag op dit moment reeds een opmerking maken die te maken heeft
met de tijd. Wij moeten om 23.00 uur onze vergadering beëindigen. Dat
is de regel die wij onszelf hebben voorgehouden en die wij hebben aanvaard.
Dat is onze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.Als ik kijk naar de nettospreektijden, waarvan ik de interrupties dan
al heb afgetrokken, moet ik constateren dat twee fracties in hun eerste termijn
praktisch al hun tijd hebben opgemaakt, zodat er voor de tweede termijn zo
goed als niets rest. En twee fracties zijn al over de hun toegemeten tijd
heen gegaan. Dat betekent dat die fracties in de tweede termijn achteruit
moeten praten. Maar dat levert geen tijdwinst op.Dus moeten wij de klok van 23.00 uur in de gaten houden. Maar dat doen
wij dan ook zelf. Ik zou een beroep op u willen doen om, als u interrumpeert,
en die vrijheid is er in uitbundige mate, die interrupties kort te houden.
Ook vraag ik de sprekers hun antwoord op die interrupties zeer beknopt te
houden. Dan redden wij het wel. Ik wil dit graag nu gezegd hebben.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Van harte gelukgewenst met uw nieuwe functie. Gelet op uw
alerte klokwerk, bent u al snel ingewerkt. Dat gaat goed.De voorzitter:Dat is zo moeilijk niet, hoor. Dat leer je in anderhalve minuut, binnen
je eigen spreektijd.De heer Van Boxtel (D66):Zo is dat. Heel goed! Ik ga ook meteen van start.De heer Middel heeft het al even aangehaald en ook ik had met dat punt
willen beginnen: de bewindslieden van VWS hebben op dit moment een zware tijd.
Want economisch gaat het voor de wind, maar velen staan buitenspel. Zoals
prof. Schuyt afgelopen zaterdag in NRC Handelsblad zo prachtig analyseerde,
is niet alleen de armoede een probleem, maar is vooral de "sociale overbodigheid"
is een groot probleem. Echte armoede bedreigt minder dan 3% van de bevolking,
terwijl ongeveer een kwart van onze bevolking te maken heeft met een gevoel
van sociale overbodigheid, door langdurig niet aan de onderkant van de samenleving
te zitten, maar aan de zijkant. Dat komt dan vooral voor bij bepaalde groepen
van de bevolking, in specifieke wijken.Ik zou daar toch een wat ander accent aan willen geven en eens naar voren
willen brengen dat dit zo langzamerhand een vraagstuk in wat bredere zin is
van geestelijke volksgezondheid. Het is de vraag of een samenleving ook echt
moet blijven accepteren dat een kwart van de mensen langdurig buitenspel blijft
staan.De inleiding van de begroting van de bewindslieden rept ook over dit probleem.
Er is een apart hoofdstuk over sociale uitsluiting. Maar de concrete beleidsmaatregelen
erbij zijn lastig te vinden. Zou het niet verstandig zijn om naast de vele
initiatieven en bureaucratieën die wij hebben om mensen weer aan het
werk te brengen, ook tijd en aandacht te schenken aan de reductie van die
overbodigheidsgevoelens? Het klinkt gemakkelijk, ik vind het ook ingewikkeld,
maar ik vind het toch een vraagstuk waar wij eens goed bij moeten stilstaan.Als waar is wat Schuyt zegt, namelijk dat er sprake is van welzijnstekorten
dan wel welbevindenstekorten, dan zou toch een herwaardering op haar plaats
zijn. Welke mogelijkheden zien de bewindslieden hiertoe?Gisteren nog liet de heer Bomhof in een krantenartikel in NRC Handelsblad
zien dat met name de minima in de afgelopen tien jaar een enorme inkomensval
hebben doorgemaakt. Ik citeer uit dit artikel: "De Nederlandse economie is
25% sterker dan in 1985, maar de sociale minima hebben ongeveer 25% minder
vrij te besteden. Er is kennelijk ƒ 50 per maand bezuinigd op eten
en drinken. Die cijfers laten zien dat op minimumniveau Nederlanders al minder
uitgeven aan eten en drinken dan verstandig wordt geacht door het Voorlichtingsbureau
voor de voeding en het Nibud."Dat is in mijn ogen een vraagstuk van fysieke volksgezondheid op langere
termijn. Gelukkig, daar moeten wij ook eerlijk in zijn, is er in Nederland
nog steeds geen sprake van massale ondervoeding, of massale armoede. Dat zou
overdreven zijn. Maar de voortekenen zijn niet best. Ik hoop dat deze bewindslieden
die verantwoordelijk zijn voor volksgezondheid en welzijn in het kabinetsbeleid
bijdragen aan mogelijke oplossingen voor dit vraagstuk.De tijd dat ik op de sprekerswachtlijst stond, was te overzien. Als zesde
spreker heb je nog niet echt te klagen. Maar met de wachtlijsten in de gezondheidszorg
is het lastiger gesteld. Zowel in de verpleeg- en verzorgingshuissector als
in de gehandicaptensector zijn wachtlijsten. Maar ook in ziekenhuizen voor
oogoperaties, voor orthopedische ingrepen en voor hartchirurgie. Eenzelfde
probleem doet zich voor bij de Riagg's. Ondertussen neemt ten gevolge van
de vergrijzing de vraag toe. Soms praten wij over de vergrijzing alsof dat
een probleem is van de volgende eeuw, maar daar hebben wij
nu al mee te maken. Het ouder worden van de naoorlogse babyboomgeneratie levert
een toenemend probleem op. In het verkeers- en vervoersbeleid spreken we vaak
over het dreigend verkeersinfarct. Ik zou in de gezondheidszorg langzamerhand
willen gaan praten over de zorgfile.Twee jaar terug vroeg ik staatssecretaris Terpstra naar de financierbaarheid
van de AWBZ op langere termijn, ook in het licht van de toen gevoerde AOW-discussies.
Ik kreeg een opgewekt antwoord: in principe hoefde ik me geen zorgen te maken.
Toch doe ik dat wel. Er dreigen nu capaciteitsproblemen. Wij weten nog niet
wat we wel en niet uit de AWBZ blijven vergoeden.Hetzelfde geldt in feite voor de zorg in ziekenhuizen en voor specialist
en medicijnen. We wachten nog op de brief van de minister over die problematiek.
Maar is er eigenlijk al geld gereserveerd om die acute problemen op te lossen?
Wij denken namelijk dat het niet alleen kan blijven bij beleidsvoornemens
of organisatorische aanpassingen. Die zullen moeten, maar zullen niet voldoende
zijn, dat geef ik op een briefje!Is het niet raadzaam om alvast eens naar hetzelfde potje te kijken dat
nu gebruikt is voor de gehandicaptensector? Ik heb dat nog eens nagekeken
in de begroting. Onder het hoofdstukje bouwkaders staat dat beroemde bedrag
van 172 mln., waar nu 40 mln. is uitgehaald voor de gehandicaptensector. Wat
D66 betreft zouden grote delen van dat bedrag ingezet kunnen worden voor de
algemene wachtlijstproblematiek. Waarom niet? Het gaat om geld bestemd voor
een nieuwe meldingsregeling van instellingen. Ik denk dat wij die regeling
best een jaar kunnen opschuiven en die gelden kunnen vrijspelen voor het oplossen
van de acute wachtgeldproblemen. Vindt de minister dit een aantrekkelijk idee?
Is in het verlengde hiervan, de heer Zalm bereid nog iets extra's voor de
zorg te doen uit de pot incidenteel overschot? Is daarover al bestuurlijk
overleg gevoerd?Voor alle helderheid – ik zeg het nog maar eens – ik pleit
er niet voor extra geld in bodemloze putten te stoppen. Ik prijs iedereen
in deze Kamer die creatieve ideeën heeft over besparingsmogelijkheden
in de zorg, zo ook collega Oudkerk, die net een tweede nota Gepaste zorg heeft
uitgebracht. Ik kan echter niet tegen mensen in de wachtkamer vertellen dat
ze nog even geduld moeten hebben omdat wij in Den Haag nadenken over meer
doelmatigheid. Ik heb het twee weken geleden al gezegd: die processen lopen
niet gelijk. Dat is zoiets als: "Patiënt overleden, maar het was een
mooie operatie!". Dat moeten wij voorkomen!Voorzitter! Wij zijn blij dat er nu op ons verzoek – en ik dank
staatssecretaris Terpstra daarvoor – een onderzoek komt naar de inkomensafhankelijke
eigen bijdrage in de AWBZ. Wij hebben verheugd kennisgenomen van de mogelijkheid
die het CAK heeft geboden om in 1997 aan te vangen met het schaduwdraaien
van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage met een maximum van 1% van het
belastbaar inkomen.Is het nu mogelijk om een beperkte steekproef te laten doen bij de ziekenfondsen
en ook daar via schaduwdraaien bij het CAK onderzoek te doen naar een inkomensafhankelijk
maximum in het Ziekenfondswetgedeelte? Ik hoop in dezen op een positieve reactie
van de minister.Voorzitter! De coalitie heeft in het dossier volksgezondheid nogal wat
tegenstellingen te overbruggen. Dat is ook helemaal niet erg, want dat gebeurt
in alle openheid. Het feit dat het kabinet in deze regeerperiode de vingers
nog niet wil branden aan een fundamentele herziening van de Ziekenfondswet
kan ik, ook om uitvoeringstechnische redenen, wel begrijpen. Maar wanneer
start het toegezegde onderzoek; wie voert het uit, wat is het tijdpad en wanneer
kunnen wij de resultaten beoordelen? Kan het kabinet hierin inzicht geven?Bij de bespreking van het Jaaroverzicht zorg, twee weken geleden, heeft
D66 gevraagd naar de mogelijkheid om de anticonceptiva voor ziekenfondsmedeverzekerden
uit een oogpunt van privacy buiten de administratie te houden, bijvoorbeeld
door de Rutgersstichting in te schakelen. Ik heb hierop noch tijdens de bespreking
noch in de schriftelijke antwoorden een reactie gehad, graag krijg ik die
nu wel!Voorzitter! De ontwikkeling van de zorgchip wordt door de Raad voor de
volksgezondheid als kansrijk en efficiënt gezien. In hoeverre wordt echter
de privacy gewaarborgd en op welke wijze vindt gezamenlijke beleidsontwikkeling
met het ministerie van Economische Zaken plaats met betrekking tot de elektronische
snelweg binnen de medische wereld?De verdergaande automatisering heeft soms ook haar schaduwkanten. Nog
dit voorjaar bespraken we met de minister het zorginformatiebeleid, waarbij
het beleid van het departement gericht is op faciliteren en stimuleren en
op het aan het veld overlaten van het ontwikkelingswerk. Nu lees ik echter
onlangs berichten dat de huisartsenautomatisering – met name de pakketten
Promedico en Micro-HIS, zo'n 70% van het totale gebruik – voor een groot
deel in handen lijkt te komen van een volle dochter van OPG, een farmaceutisch
distributiebedrijf dat op dit moment zijn hand ophoudt vanwege geleden schade
door de Prijzenwet. Vindt de minister dit een goede ontwikkeling en in hoeverre
is hier toch meer dan een toeschouwersrol voor de overheid weggelegd? Ik verneem
graag een reactie van de minister.Twee weken geleden sprak ik over de ziekte van Saumon. En ik heb met collega
Vliegenthart een motie ingediend die deze ziekte wil bestrijden. Ik zal hierop
nu niet inhoudelijk ingaan. Ik hoop dat de minister hierover contact opneemt
met minister Zalm. Het schriftelijke antwoord van de minister is: wacht nog
even, ik ga praten met de heer Zalm. Ik wijs erop dat ik hecht aan een Kameruitspraak.
Daarom handhaaf ik deze motie.Omdat de minister schriftelijk heeft toegezegd dat er volgend jaar in
het JOZ een aparte bijlage gewijd zal worden aan de niet-collectieve uitgaven
in de zorg, trek ik, mede namens mijn collega's Oudkerk en Van Blerck, deze
motie in.Voorzitter! In het verlengde van de motie-Oudkerk over de planbureaufunctie
vraag ik de minister nog eens of er geen behoefte is aan een wet op de informatievoorziening.
Het ministerie kan dan van allerlei categorieën hulpverleners echte informatie
opeisen, informatie waarnaar men nu steeds beleefd moet vragen. Men moet talloze
adviesbureaus inzetten om de informatie bij elkaar te krijgen. Ik wijs op
de problematische toestanden bij het op papier krijgen van
de informatie over de thuiszorg. Ik denk dat een wet op de informatievoorziening
hier een uitweg zou kunnen bieden. Ik vraag de bewindslieden hierop een reactie
te geven.De heer Oudkerk heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de fysiotherapie,
opmerkingen waar ik mij bij aansluit. Ik ben in eerste instantie toch van
plan om de ingediende motie boven tafel te houden. Het gaat om een beter indicatiemodel
én om een tariefsverbetering en dus niet om een inkomensverbetering.
En dat was de teneur van de schriftelijke antwoorden. Ik verneem hierop graag
een inhoudelijke reactie.Op de tandarts en het kunstgebit zal ik ook niet ingaan. Ook deze kwesties
zijn inmiddels naar voren gebracht. Ik moet wel kwijt dat ik het creatieve
declaratiegedrag van de tandartsen echt slecht vind. Als dit op grote schaal
voorkomt, moet de NMT een hartig woordje spreken met de eigen achterban. Dat
verspeelt natuurlijk ieder krediet om eventuele zaken uit de collectieve sector
naar het vrije gedeelte te brengen. Als dat de effecten zijn, gaan wij natuurlijk
de verkeerde kant op.Ik kom te spreken over privacy en beroepsgeheim. Het medisch dossier speelt
een cruciale rol in de hulpverlening. Ik schrok dan ook van het artikel in
het Nederlands Juristenblad, van 1 november jl., van de hand van prof. Hubben,
een artikel met de kop "Justitie plaatst medisch beroepsgeheim onder druk".
In de afgelopen maanden is in ziekenhuizen onrust ontstaan doordat het steeds
vaker voorkomt dat politie van hen afgifte van het medisch dossier verlangt
en dit ook daadwerkelijk kan afdwingen via een bevel van de rechter-commissaris.
Ik kan mij de zorg van de hulpverleners voorstellen, want het was en is de
bedoeling van de wetgever dat een dergelijk verzoek dan wel bevel slechts
in hoogst uitzonderlijke situaties gerechtvaardigd wordt geacht. Want uitgangspunt
is dat de arts of het ziekenhuis verplicht is gegevens over de patiënt
geheim te houden, en terecht. Het mag immers niet zo zijn dat zieke mensen
niet naar de dokter gaan uit angst voor bijvoorbeeld eventuele vervolging,
omdat gegevens door de arts aan derden wordt verstrekt. Bij de nu gaande ontwikkelingen
krijg ik toch een beetje het gevoel dat het beroepsgeheim langzaamaan op de
tocht komt te staan. En dat is ongewenst. Hubben geeft een juridische analyse
waarom het afdwingen van een bevel door de rechter-commissaris op grond van
de wet, namelijk het Wetboek van Strafvordering, en jurisprudentie niet mogelijk
is. Het gaat in het bijzonder om de vraag wie beslist of er sprake is van
uitzonderlijke omstandigheden. De rechter-commissaris meent dat hij dat is
en dus dat een bevel moet worden opgevolgd, maar Hubben stelt dat dit geen
grond in de wet vindt. Kan de minister hier eens in eerste instantie op reageren?
Vindt zij dit ook een zorgelijke ontwikkeling? En zou zij vervolgens over
dit punt contact willen opnemen met de minister van Justitie en haar willen
vragen hoe hiermee moet worden omgegaan? Is de rechter-commissaris bevoegd
of moet hierover bijvoorbeeld de meervoudige kamer oordelen? Of moet er een
richtlijn komen? En is het niet raadzaam om dit punt in te brengen bij het
regulier overleg tussen de hoofdinspectie voor de volksgezondheid en justitie?Uit het hoofdredactioneel commentaar van NRC Handelsblad van 7 november
jl. vernam ik dat in de politieregio Noord-Brabant-Zuidoost een convenant
is gesloten tussen hulpverleners en politie. De Haagse huisartsenvereniging
zou ook al in die richting denken. Kent de minister die convenanten en, zo
nee, zou zij die dan eens willen bestuderen en ook de Kamer een kopie van
het convenant willen doen toekomen? Kan de minister in overleg met de minister
van Justitie aangeven of deze convenanten rechtsgeldig zijn? D66 wil niet
de rechtsgang frustreren, maar wil evenmin het medisch beroepsgeheim, vanwege
de toegankelijkheid tot de zorg en de privacybescherming, te grabbel gooien.
Het gaat om het bewaken van het juiste evenwicht! Dat lijkt toch in het geding
te komen.Over het beroepsgeheim merk ik nog het volgende op. Er zijn zorgverzekeraars
die de ritformulieren, met medische gegevens, bij ambulancediensten opvragen
teneinde de mogelijkheid van regres te bekijken. Als ambulancediensten dat
weigeren, wordt de betaling gestaakt. Hoe oordeelt de minister over dat soort
praktijken?In het debat over de Wet op de orgaandonatie – wat is eigenlijk
de stand van zaken op dit moment – stond in het bijzonder het beslissysteem
centraal. De gezondheidsbescherming van de potentiële ontvanger was in
verhouding minder aan de orde. Dit is echter gezien de internationale dimensie
zeer relevant. Zie ook de commotie over de implantatie van "oude" donorharten
in het academisch ziekenhuis Groningen. Wat vindt de minister overigens van
deze kwestie?Interessant is het artikel van mevrouw Roscam Abbing dat onlangs verscheen
in het Tijdschrift voor Gezondheidsrecht. Wat betreft de gezondheidsbescherming,
steekt de kwaliteitsregeling van de Wet op de orgaandonatie mager af bij het
wettelijk systeem voor het menselijk bloed, dat zowel bescherming van de donor
als van de ontvanger regelt. Via orgaantransplantaties kunnen ook allerlei
ziekten worden overgedragen. Nu is er natuurlijk een kwaliteitswet, maar die
is heel ruim en je kunt je afvragen of die wet voldoende garanties biedt.
Ook ligt de vraag voor waar voor de overheid de grenzen liggen van aanvaardbare
veiligheidsrisico's. De bewaking en de bevordering van de veiligheid van producten
zijn een verantwoordelijkheid van de overheid. Van haar mag dan ook een maximale
inspanning worden verwacht. Wie vorige week de discussie over bloed heeft
gevolgd, kan begrijpen dat het vreemd is dat wij niet op dezelfde wijze omgaan
met de risico's van orgaantransplantaties. Vanwege de internationale uitwisseling
van organen is het ook wenselijk om standaardisatie op Europees niveau te
verkrijgen. Wij kunnen immers wel eigen strenge veiligheids- en kwaliteitseisen
maken, maar dan moeten ook andere landen dit doen. Tsjechië bereidt bijvoorbeeld
de toetreding tot Eurotransplant International voor. Hanteert het dezelfde
kwaliteits- en veiligheidseisen als Nederland? Hoewel er al veel is gedaan
in Europees verband, zijn er geen afdwingbare regels. Hoe kijkt de minister
tegen de veiligheidsrisico's bij orgaantransplantaties aan en is zij bereid
om daar maatregelen voor te nemen, al dan niet op grond van de Wet op de orgaandonatie?
Wil zij dat eventueel het komend jaar als voorzitter van de EU in Europees
verband beter gaan regelen?Over de rechtvaardige verdeling van organen heb ik bij de wetsbehandeling
het nodige gezegd. Toen is het mij niet gelukt om een motie aanvaard te krijgen
die de regering verzocht te bewerkstelligen dat de overheid in een positie
wordt gebracht dat zij invloed heeft op de totstandkoming van verdeelcriteria
van organen. Ik herhaal dat pleidooi toch nog eens, niet omdat ik mijn verlies
niet kan nemen, maar om mijn bezorgdheid te uiten over de vraag of wij wel
kunnen controleren of die verdeling rechtvaardig plaatsvindt. Ik heb het dan
met name over Eurotransplant International, waarin Nederland participeert.
Ik bedoel absoluut niet te zeggen dat Eurotransplant niet rechtvaardig zou
verdelen. Nee, het gaat om het punt hoe wij en andere landen met wachtlijsten
en verdeling omgaan. Daarover bestaan nu rechtsonduidelijkheid en rechtsonzekerheid.
Zo schrijft in bepaalde landen de wet voor dat een orgaan altijd eerst ter
beschikking moet worden gesteld voor een patiënt uit het desbetreffende
land. Wij kennen een dergelijke bepaling niet. Zo is het ook mogelijk om in
meerdere landen op een wachtlijst te gaan staan. Dat lijkt mij niet solidair
en niet rechtvaardig. Daarom zijn, net als voor bloed, voor menselijke organen
internationaal afdwingbare regels nodig. Kan de minister dit vraagstuk aankaarten
als Nederland voorzitter is van de EU?Tot slot kom ik op twee korte punten en dan geef ik het woord graag aan
de heer Fermina.De voorzitter:Dat recht wil ik mij voorbehouden.De heer Van Boxtel (D66):Prima. Ik zei dit alleen maar omdat wij tot dezelfde fractie behoren.Ik heb een vraag aan de minister over het patiënten- en consumentenbeleid.
Voor 1997 en 1998 zijn op dit punt geen extra gelden beschikbaar gesteld,
terwijl dat wel aan de NC-PF was toegezegd. Wij praten hier al jaren over,
maar het blijkt nog steeds moeilijk te zijn. De minister juicht de vorming
van een stichting toe. De 3 mln. die onder Simons al was toegezegd, krijgt
de patiëntenorganisatie echter nog steeds niet. Ik vind dat daarvoor
nu toch geld moet worden gevonden. Kan de minister ook een reactie geven op
het door de NC-PF aangereikte punt, dat de minister aan Zorgonderzoek Nederland
weliswaar heeft aangekondigd dat er een onderzoeksprogramma patiënten-consumentenbeleid
is, maar dat het daarvoor begrote bedrag op dit moment zegge en schrijve 0
mln. is, terwijl dat eerst 4 mln. was?Mijn laatste punt betreft de bezuiniging op Transact, waarover ook al
door anderen is gesproken. D66 vindt dat die bezuiniging ongedaan moet worden
gemaakt nu blijkt dat Transact op een aantal terreinen kostendekkend kan draaien.
Een aantal functies dreigt verloren te gaan. Het gaat vooral om de functies
die zich richten op slachtoffers van seksueel geweld. Transact vervult daarbij
een unieke rol. Wij vinden dat het beleid van die stichting moet worden veiliggesteld.
Het is niet voldoende om naast de uitvoering van nieuw beleid ook de reeds
bestaande functies op dit terrein in stand te houden. Deelt de minister die
mening? Is zij bereid voor de geschetste problemen een oplossing te bieden
en daarin uiterlijk in het voorjaar van 1997 inzicht te verschaffen?De heer Fermina (D66):Voorzitter! Gefeliciteerd. Vroeger hadden wij op het seminarie een prefect.
Als hij wilde dat wij stopten, dan keek hij even over zijn bril heen. Dan
wisten wij hoe laat het was. U kijkt ook vaak over uw bril heen, voorzitter,
in de trant van: "Niet te lang! stoppen ermee!". Vanaf deze plek kan ik goed
in de gaten houden wanneer ik ermee moet stoppen, voorzitter.De voorzitter:Ik zal u in de gaten houden.De heer Fermina (D66):Voorzitter! De staatssecretaris zei gisteravond in het programma Netwerk
dat zij van plan is om meer aandacht te besteden aan de uitvoering van haar
beleid. Ik hoop dat dit ook betekent dat de "W" van Welzijn meer aandacht
krijgt, want naar mijn mening komt die "W" te weinig uit de verf. Dit is des
te spijtiger, nu de welzijnsdimensie binnen een aantal beleidsterreinen steeds
nadrukkelijker erkenning krijgt.Een veelheid van onderwerpen ligt voor het oprapen. Volkshuisvesting gaat
niet alleen meer over bouwen, maar ook over leefbaarheid. De samenhang tussen
de sociale en de economische infrastructuur van wijken kan nog veel verder
worden ontwikkeld. Er worden interessante aanzetten gegeven in het kader van
het grotestedenbeleid van Binnenlandse Zaken, maar die zijn gemakkelijk te
verbreden naar alle andere wijken, gelet op de leefbaarheid daar. Sociale
Zaken gaat niet alleen over uitkeringen, maar ook over activering en reïntegratie.
De armoedebestrijding vergt een actief samenspel tussen de gemeentelijke sociale
diensten, de zorgvoorzieningen en de klassieke welzijnsinstellingen. Op die
manier kunnen de mensen die nu onvoldoende gebruikmaken van hun rechten daadwerkelijk
actief worden bereikt. Onderwijs gaat niet alleen over kennisoverdracht, maar
ook over de manier waarop het opvoeden van kinderen de verantwoordelijkheid
van verschillende partijen kan zijn. Gezondheidszorg gaat niet alleen over
medische behandeling, maar ook over sociale ongelijkheid, arbeidsintegratie
en aangepast wonen. Ik sluit mij wat dat betreft geheel aan bij de opmerkingen
van de heer Middel terzake. Voorts wijs ik op de activiteiten in het kader
van de sociale vernieuwing en het grotestedenbeleid van Binnenlandse Zaken.Hoe moeten de inspanningen op deze verschillende beleidsterreinen worden
samengebracht? Van het ministerie van VWS, en daarmee van de staatssecretaris,
zou mogen worden verwacht dat het als verbindende schakel en als spin in het
web fungeert. Ik mis wat dat betreft het elan van de nota Naar eigen vermogen,
terwijl wij daar twee jaar geleden veel over spraken.Ik schetste een aantal aandachtspunten op het terrein van zorg en welzijn.
Mijn fractie begrijpt niet waarom het Nederlands instituut voor zorg en welzijn
opnieuw met 1 mln. wordt gekort. Het NIZW is van wezenlijk belang, want het
speelt een essentiële rol op deze terreinen. Ik wacht het antwoord van
de bewindslieden graag af, maar in tweede termijn komt mijn fractie waarschijnlijk
met een motie hierover.Dan kom ik op de kwestie van de projecten, de experimenten en het onderzoek.
De onlangs door de minister aan de Kamer gezonden brief over het PEO-programma
volksgezondheid en zorg hebben wij naast de brief van verleden
jaar gelegd. Het volgende valt dan op. Met de vormgeving van de nieuwe intermediaire
organisatie Zorgonderzoek Nederland zijn vorderingen gemaakt. Dat juichen
wij toe. Echter, de inhoud van de jongste brief staat daarmee enigszins in
contrast. Er blijkt nauwelijks enige visie te zijn op hoe het nu verder moet.
Het is ons ook opgevallen dat een aantal onderwerpen dat in de brief van 1995
nog werd genoemd, in de nieuwe brief helemaal is verdwenen. Mogen wij van
de minister vernemen of zij de oorspronkelijke doelstelling van een bundeling
van de diverse budgetten in het kader van het PEO-programma volksgezondheid
en zorg nog steeds onderschrijft?Dan kom ik op de 06-nummers. Doordat ik de afgelopen weken verplicht rust
moest nemen, zijn deze nummers niet aan mijn aandacht ontsnapt. Ik heb het
niet over de babbelboxen. Ik heb het over gewone 06-nummers. Al bellend, kwam
ik erachter dat er bijna voor elke denkbare ziekte, ieder psychisch probleem
en elk pijntje een apart 06-nummer bestaat. Daar kunnen patiënten, cliënten
en geïnteresseerden naartoe bellen. Dan worden ze te woord gestaan. Het
is mijn fractie niet duidelijk welke nummers of informatielijnen wel en welke
niet door de overheid worden gefinancierd. Kan de staatssecretaris hierover
duidelijkheid verschaffen? Op dit gebied zou de stichting Korrelatie een coördinerende
rol kunnen vervullen. Is er al een onderzoek naar deze nummers ingesteld?Door meerdere sprekers is al uitvoerig ingegaan op de stichting De Ombudsman.
Ook mijn fractie vindt het jammer dat er nog geen goed antwoord is verschenen
op het advies van de commissie-Albeda. Het is een laagdrempelige instelling.
Indien de staatssecretaris niet duidelijk kan aangeven welke kant zij daarmee
op wil gaan, zullen wij in tweede termijn een motie indienen.De heer Middel (PvdA):Ik hoop dat de heer Fermina ook een motie indient als de staatssecretaris
de in zijn ogen verkeerde kant opgaat.De heer Fermina (D66):Ik beoordeel zelf of de staatssecretaris de goede of de verkeerde kant
opgaat.De heer Middel (PvdA):U formuleerde het anders, dus ik hoop dat u het bedoelt zoals ik het formuleer.De heer Fermina (D66):De federatieopvang. Het budget voor maatschappelijke opvang zal vanaf
1 januari 1998 via een doeluitkering MO ten goede komen aan de huidige 44
centrumgemeenten. Betekent dit dat de middelen voor MO dus niet zullen worden
opgenomen in de voeding van een eventueel te vormen vitaliteitsfonds in het
kader van het grotestedenbeleid? Moet de federatieopvang zich zorgen maken
over de continuïteit van de beschikbare middelen voor MO met name als
het gaat om de middelen vanuit de AWBZ? De opvanginstellingen zijn immers
geen echte GGZ-instellingen en lopen daarom risico; en dat zou wel zeer ten
nadele zijn van met name de experimenten ten behoeve van ex-psychiatrische
patiënten.Voorzitter! BOPZ. Nu ik het over psychiatrische patiënten heb, vraag
ik de minister of er een oplossing in de BOPZ kan worden gevonden voor de
mensen die weliswaar geen direct gevaar vormen voor henzelf of hun omgeving,
maar niet in staat zijn om hun eigen situatie goed te beoordelen en daarom
niet meewerken aan behandeling. Wat vindt de minister van een "zelfbindingscontract",
dus een contract waarin cliënten zelf afspraken neerleggen waaraan zij
zich dienen te houden. Wij hebben over deze mogelijkheid intensief contact
met de stichting Ypsilon gehad.Een ander probleem in dit verband vormen de psychiatrische patiënten
die in justitiële inrichtingen verblijven en daar meestal niet de behandelingen
kunnen ondergaan die nodig is. Heeft de minister met haar collega van Justitie
overleg gevoerd over de vraag of het mogelijk is om deze mensen in psychiatrische
ziekenhuizen te behandelen? Mijn collega Boris Dittrich heeft op deze vraag
tijdens de behandeling van de begroting van Justitie geen duidelijk antwoord
gekregen, vandaar dat ik het nu opnieuw vraag. De heer Kaasjager stelt een
rapport op over de samenwerking tussen Justitie en VWS. Hoever staat het daarmee?Tijdens het algemeen overleg hebben wij uitvoerig stilgestaan bij de zorg
voor gehandicapten. Onze inzet blijft het totstandbrengen van een veranderende
visie op mensen met een handicap of chronische ziekte. Zij zijn net als ieder
ander primair mens, met gelijke rechten en plichten. Zoals ik al eerder heb
gezegd, mag het gehandicaptenbeleid geen "gunstenbeleid" zijn. Daarom memoreren
wij nogmaals de belofte van de staatssecretaris, dat zij nog voor het einde
van dit jaar met voorstellen over de aanpassing van de Wet gelijke behandeling
zou komen.Onlangs werd mijn fractie opmerkzaam gemaakt op de huidige situatie van
indicatiestelling door artsen en de GG en GD voor parkeervergunningen en -voorzieningen.
Dit leidt ertoe dat gehandicapten voor hun aangepaste auto bij het ene loket
en voor een parkeervergunning bij het andere loket moeten zijn. Dubbele keuringen,
dubbele indicaties, dus extra kosten en overlast. Kan hier iets aan gedaan
worden? Ik weet dat dit gemeentelijk beleid is, maar ik leg het toch op het
bord van deze bewindslieden, want het is voor de personen in kwestie heel
problematisch.Wij hebben begrepen dat er extra middelen komen voor de Riagg's voor preventie
en het tegengaan van seksueel misbruik van mensen met een handicap. Dit vinden
wij zeer belangrijk. Komen ook de SPD'en in aanmerking voor dit budget?Hoe denkt de staatssecretaris over de mogelijkheid van een "achtervang"
voor uitbehandelde, licht verstandelijk gehandicapten met een gedragsstoornis,
die op dit moment eigenlijk nergens terecht kunnen? Men heeft ons tijdens
een bezoek gemeld dat dit een groot probleem is.Ook hoort mijn fractie graag van de staatssecretaris hoe zij de eerste
klinische opvang van jonge schizofrene patiënten wil bevorderen. Het
is immers bekend dat "vroegherkenning" kan voorkomen dat een patiënt
een lange psychiatrische carrière tegemoet gaat.Mijn fractie is van mening dat de GGZ-sector zijn zaakjes redelijk goed
op orde heeft: er is geen sprake van budgetoverschrijdingen en er is in toenemende
mate sprake van goede samenwerking. Er is goed overleg met verzekeraars en
cliënten, dat leidt tot concrete resultaten: de sector neemt initiatieven
ten aanzien van vermaatschappelijking van de zorg, flexibilisering van de
verstrekkingen etc. Ik las onlangs een artikel waarin prof.
Van Dantzig pleit voor een plaats van de GGZ die even belangrijk en waardig
is als die van de somatische zorg. Misschien heeft de staatssecretaris dat
artikel niet gelezen, maar ik zou toch graag haar mening hierover vernemen.
Mede daarom wil ik dat de GGZ voorlopig een integrale aanspraak blijft in
de AWBZ. Ik heb echter nog steeds zorgen over de taakstelling van 40 mln.
Daarover hebben wij met de staatssecretaris gesproken, maar er is nog steeds
geen beslissing genomen over de invulling hiervan. Denkt de minister aan het
eventueel verhogen van de eigen bijdrage voor psychotherapie? En zo ja, hoe
verhoudt zich dat dan tot de verviervoudiging van de eigen bijdrage sinds
1993? Belemmert dit niet de toegang tot de zorg? Is de minister van mening
dat het uitwerken van de Biesheuvelvariant voor vrijgevestigde psychiaters
los van de rest van de GGZ een goede zaak is? Ik heb begrepen dat een gedeelte
buiten de Biesheuvelvariant blijft.Zal de aangekondigde beleidsbrief OGGZ van de minister van VWS richting
geven aan en de ontwikkeling stimuleren van vormen van vermaatschappelijking
van de GGZ – dak- en thuislozen, vluchtelingen, etc. – en daarvoor
goede randvoorwaarden bieden?Wat denkt de minister van de opvatting van het indicatiestellingsoverleg,
dat gemeenten betrokken moeten zijn bij het bestuurlijk orgaan voor indicatiestelling
in de regio, maar op het terrein van de GGZ niet de regie bij de indicatiestelling
moeten voeren, zoals wel het geval is bij de andere zorgsectoren in de AWBZ?
Wat vindt de minister van de opvatting van de GGZ-sector, dat een rigide scheiding
tussen wonen en zorg in de praktijk zal leiden tot grotere praktische problemen
voor de GGZ-cliënten?Mijn fractie is voorstander van de in Borg voor zorg aangegeven oplossingen
voor de financiering van de verslavingszorg. Daarmee worden immers de financiële
schotten tussen de ambulante en de overige verslavingszorg en de GGZ geslecht.
Besluiten over de financiering van de verslavingszorg zijn herhaaldelijk uitgesteld.
Wanneer kunnen wij die verwachten?Mijn fractie maakt zich zorgen over de hiaten in de hulpverlening aan
jongeren met psychische stoornissen. Wat wordt er gedaan voor kinderen met
concentratiestoornissen en voor autistische kinderen? Mijn fractie ontvangt
hierover graag een notitie van de staatssecretaris.Ik heb begrepen dat het vroegtijdig opsporen van ontwikkelingsstoornissen
bij kinderen door bezuinigingen op de GG en GD in gevaar komt. Hoe verhoudt
zich dit tot de beleidsuitspraken van de bewindslieden dat opvoedingsondersteuning
en vroegtijdige signalering prioriteit hebben?Over sport kan ik kort zijn omdat wij binnenkort de sportnota zullen behandelen.
De fractie van D66 is niet gelukkig met de bezuinigingen op onderdelen van
de sport. De lokale sportverenigingen krijgen nog meer moeite om de eindjes
aan elkaar te knopen en kunnen de contributies niet zomaar verhogen. De gemeenten
hebben al problemen met het instandhouden van de voorzieningen. Er zou geld
bij moeten, gezien de betekenis van sport in de samenleving en het appèl
dat op sport wordt gedaan. De bezuinigingen treffen ook de post arbeidsaangelegenheden,
dus de trainers en coaches van verenigingen. Spannen wij hiermee het paard
niet achter de wagen? Zowel het lokale beleid als de werkgelegenheid wordt
getroffen. Ik nodig de staatssecretaris uit in overleg met minister Melkert
een additioneel werkgelegenheidsplan voor de sportsector te maken. Daarmee
kan een bestuurlijke ondersteuning worden verzorgd. Trainers-vrijwilligers
kunnen worden bijgeschoold, een bestuurlijk en technisch kader kan worden
gevormd en jeugdteams kunnen worden begeleid.Een convenant van VWS met de sportorganisaties en de VNG over een meerjarige
groei van de middelen voor sport in de toekomst zou een goede zaak zijn en
zeker een passende omlijsting van de intersectorale nota.In de brief van de minister van 23 oktober jl. staat het vergroten van
de toegankelijkheid van de reguliere zorg centraal. Kan de algemene hulpverlening
gezien de taakstelling van onder andere de Riagg's wel volledig in de plaats
komen van de specifieke hulpverlening aan oorlogsgetroffenen? Welke rol kan
het platform voor probleem- en behoeftesignalering in dezen spelen? Wanneer
wordt dit platform opgericht?Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Mijnheer de voorzitter! Nogmaals gefeliciteerd met uw benoeming, het is
mij een eer en genoegen om bij uw eerste leiding aanwezig te mogen zijn en
er deel van uit te mogen maken.Voor de derde keer in deze kabinetsperiode heb ik het relatieve genoegen
namens mijn fractie een bijdrage te leveren aan het debat over de begroting
voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Bij mijn voorbereiding ontkwam ik
niet aan de indruk dat ik het voor de derde keer over ongeveer hetzelfde moest
hebben. De problemen die zich voordoen in de sectoren volksgezondheid en welzijn,
zijn nagenoeg dezelfde als in 1994 en 1995. Zij zijn ook in 1996 nog niet
opgelost. Natuurlijk wil ik niet beweren dat er helemaal niets is gebeurd,
maar de activiteiten hebben zich toch vooral beperkt tot veel praten, veel
schrijven en te weinig luisteren.Ook dit jaar staat de veel te krap geraamde volumegroei van 1,3% weer
voorop. Dat men in 1994 nog enigszins voorzichtig was met voorspellingen over
een mogelijk gunstige economische ontwikkeling is nog verklaarbaar. Maar ik
begrijp niet dat het paarse kabinet in 1996 vooral zichzelf prijst, als de
economie zich inderdaad gunstig blijkt te hebben ontwikkeld, en nog steeds
weinig oog en oor heeft voor problemen die in de zorgsector in vrijwel gelijke
mate toenemen. Het zijn geen luxeproblemen waarmee wij geconfronteerd worden.
Het gaat om schrijnende gevallen, het gaat om kwaliteitsverlies, het gaat
om een toenemende tweedeling tussen arm en rijk.We moeten het blijkbaar normaal gaan vinden als mensen in een verzorgings-
en verpleeghuis maximaal eenmaal per week onder de douche kunnen. We moeten
voorlopig maar aanvaarden dat veel mensen, jong en oud, eindeloos moeten wachten
op noodzakelijke zorg, een medische behandeling of een plaats in een instelling
of gezinsvervangend tehuis.De minister van Financiën incasseert de ene meevaller na de andere
en roept juichend dat wij de EMU in kunnen, maar om de gevolgen
van verkeerd beleid, bijvoorbeeld de gebitsprothese en eigenlijk de hele tandheelkunde
uit het ziekenfonds, de te lage inkomensgrens voor AOW-gerechtigden om tot
het ziekenfonds te kunnen toetreden en de veel te rigoureuze fysiotherapiemaatregelen
in één keer te herstellen, daar is geen geld voor.Beide bewindslieden van VWS hebben er bijna een sport van gemaakt om dingen
vooruit te schuiven. Of er meer geld nodig is voor de totale ouderenzorg,
horen wij omstreeks 1 april, terwijl de hele Kamer al in juni van dit jaar
heeft vastgelegd dat er meer geld nodig is. In het voorjaar kunnen we een
kabinetsvisie op de thuiszorg tegemoetzien, terwijl ik de sterke indruk heb
dat de Kamer en de samenleving een vrij duidelijke visie hebben, en die ook
een- en andermaal naar voren hebben gebracht. Rond de jaarwisseling krijgen
wij te horen hoe het kabinet de wachtlijstenproblematiek op denkt te lossen.De schriftelijke antwoorden op de tijdens het notaoverleg over het JOZ
gestelde vragen over fysiotherapie zijn deels onvolledig en deels onbevredigend.
Vragen die over de tussentijdse aanpassing van de lijst met aandoeningen zijn
gesteld, zijn niet beantwoord, net zomin als de vraag of niet al te drastisch
is gesnoeid in het aantal behandelingen.Het rapport van Coopers & Lybrand heeft een te hoog "aannamegehalte"
en geeft geen betrouwbaar beeld. De minister wil zich niet bij voorbaat rijk
rekenen en dus wachten we de evaluatie over het gehele jaar 1996 af. Betekent
dit dat we in het hele jaar 1997 niets doen?Voorzitter! Er lijkt enige beweging te komen in de zo dringend noodzakelijke
verbetering van de privacy in verpleeghuizen. Ik ben blij dat de vijf- en
zespersoonskamers over een aantal jaren niet meer zullen bestaan en dat het
de bedoeling is op wat langere termijn de drie- en vierpersoonskamers te laten
verdwijnen. Dat zou dus moeten inhouden dat er alleen nog een- en tweepersoonskamers
overblijven. Als nog moet worden onderzocht of de realisatie daarvan consequenties
heeft voor het noodzakelijke exploitatiebudget – hetgeen natuurlijk
zo is – vraag ik mij af of het er binnen een overzichtelijke termijn
wel van komt. Er moet gewoon meer geld in het vooruitzicht gesteld worden
voor die onmenselijke toestanden, zoals nog eens indringend geëtaleerd
in een advertentie van de NVVZ in de dagbladen. Wordt er bij de planning ook
uitgegaan van de toenemende vraag door de dubbele vergrijzing, de lange wachtlijsten
en de aard van de zorgbehoefte, bijvoorbeeld meer psychogeriatrische patiënten?Natuurlijk is verbetering van houding en bejegening goed. Maar pas op
staatssecretaris, zelfs respect en aandacht zijn niet gratis, helaas. Het
kost altijd meer tijd om rekening te houden met de wensen en behoeften van
de individuele cliënt, en aan voldoende tijd ontbreekt het nu net. Bedoelt
de staatssecretaris met correcte bejegening ook dat volwassen mensen niet
meer om zes uur in hun bed gestopt moeten worden, omdat anders het "schema"
niet kan worden afgewerkt?Mijn simpele vraag hoe het nu zit met de reeds een jaar geleden toegezegde
ontheffing voor kijk- en luistergeld in verzorgingshuizen, kon tijdens het
JOZ-overleg nog niet worden beantwoord. Ik heb de indruk dat hierover nu iets
meer te zeggen is. Kloppen de mediaberichten dat dit per 1 januari 1997 allemaal
geregeld is? Geldt dat ook voor bijvoorbeeld serviceflats en andere woonzorgcomplexen?Hoewel de minister het regelmatig heeft over de vrijwillige convergentie
tussen ziekenfondsen en particuliere verzekeringen, blijft het tobben op dat
gebied. Wat zou zij denken als zij een brief van haar ziekenfonds krijgt waarin
aangekondigd wordt dat zij per 1 januari 1997 een eigen bijdrage van maximaal ƒ
200 moet betalen en waar uitdrukkelijk bij vermeld is dat dit uitsluitend
voor ziekenfondsverzekerden geldt? Dat wekt dan op zijn minst de indruk dat
particulier verzekerden dat niet hoeven. En dat is dan ook het geval. Ik kreeg
vorige week twee van dergelijke brieven onder ogen en dacht: "jawel hoor,
de kloof tussen arm en rijk is weer een beetje groter". Wordt het geen tijd
de convergentiewet maar weer eens uit de kast te halen? Gezien de antwoorden
op mijn vragen over onderscheid tussen ziekenfonds- en particulier verzekerden
met betrekking tot fysiotherapie lijkt mij dat ten minste een stok achter
de deur.Voorzitter! Tijdens het notaoverleg JOZ heb ik samen met mevrouw Varma
een motie ingediend teneinde de vrije arts- en apotheekkeuze voor bewoners
van verzorgingshuizen te handhaven. Zowel uit de mondelinge als uit de schriftelijke
reactie van de staatssecretaris bleek dat zij er welwillend tegenover staat
(van een VVD-bewindsvrouw had ik zelfs gedacht dat zij ervoor op de bres zou
staan), maar dat zij geen garantie kan en wil geven. Wij zijn bereid deze
motie te wijzigen en in tweede termijn een gewijzigde versie aan de Kamer
voor te leggen, als dat procedureel kan.Aanvullend op mijn argumenten, aangevoerd tijdens het notaoverleg over
het JOZ, wil ik nog opmerken dat het een vergissing is dat overheveling van
medische zorg naar de verpleeghuisarts kostenbesparend zou zijn. Voor minder
dan het abonnementstarief voor een ziekenfondspatiënt kan geen adequate
zorg geleverd worden. Bovendien is het de bedoeling meer verpleeghuisartsen
aan te stellen, hetgeen kostenverhogend werkt, terwijl de huisartsen er al
zijn.In dit kader kan erop gewezen worden dat er ook geslaagde experimenten
zijn rond huisartsenzorg voor verpleeghuis geïndiceerde ouderen. Bij
het GON-project in Nieuwegein vallen deze ouderen onder de medische verantwoordelijkheid
van de huisarts. Huisartsen krijgen voor medische zorg die zij in dit kader
verlenen een jaarbedrag van ƒ 1500 per patiënt. Het kan dus blijkbaar
ook nu al bij AWBZ-gefinancierde zorg.Voorzitter! Over het persoonsgebonden budget kan ik kort zijn. Degenen
die het ontvangen zijn enthousiast. De uitvoering laat nog veel te wensen
over. Er bestaan nu al lange wachtlijsten en die hebben de neiging te groeien,
omdat het budget ontoereikend is. Er is een motie ingediend door mevrouw Varma
en mij, beogende de vraaggestuurde zorg serieus te nemen, de randvoorwaarden
te verbeteren en voldoende middelen beschikbaar te stellen. De reactie van
de bewindslieden was: "Wij nemen het PGB serieus, wij zijn bezig de randvoorwaarden
te verbeteren, maar we wachten eerst de evaluatie af." Mijn vraag is: is die
er al? Daarop volgt: "Vervolgens moeten wij bezien wat er structureel verder
moet worden gedaan en pas daarna of er meer middelen beschikbaar
moeten worden gesteld." Wat doen wij intussen met de wachtlijsten? Laten wij
die voorlopig nog maar even groeien? Ik vind dat geen voorbeeld van serieus
nemen.Voorzitter! Ik kan nog wel een poosje doorgaan met het opsommen van beleidsterreinen
in de zorg die meer geld nodig hebben, zoals de thuiszorg (75 mln. extra is
te weinig) en de gehandicaptenzorg (40 mln. extra is te weinig), maar ik vrees
dat de bewindslieden daar weinig oren naar hebben. Ondertussen gaat het economisch
niet slecht in ons land, gelukkig. Maar het naijleffect voor de inactieven,
de minima, de chronisch zieken en de gehandicapten laat te lang op zich wachten;
zij merken er bitter weinig van. Ik hoop dat de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid nog wat in zijn portemonnee heeft om de cumulatie van bijvoorbeeld
eigen bijdragen en betalingen enigszins te compenseren en dat er in de fiscale
sfeer misschien nog mogelijkheden zijn of dat er in het kader van de volgende
verkiezingen wat extra's uit de hoge hoed getoverd kan worden. Maar het blijft
dan toch behelpen.Is er dan niets meer uit de sector zelf te halen? Jawel hoor, de PvdA
haalt 400 mln. uit doelmatiger inkoop. Hoewel ik het fraaie boekwerk nog niet
helemaal gelezen heb, lijkt het me op het eerste gezicht een plan dat ten
minste serieus genomen moet worden. Ik ben benieuwd of de bewindslieden er
al een reactie op hebben. Toch wil ik ook wijzen op het gevaar van monopolieposities
en het daardoor ontbreken van concurrentie, waardoor de voordelen wel eens
zouden kunnen tegenvallen.Voorzitter! Mijn fractie is van mening dat de bewindslieden in hun strijd
tegen franje en overdaad en het streven naar meer doelmatigheid gesteund moeten
worden. Maar er kleven gevaren aan. Meer economische groei betekent immers
hogere looneisen, niet geheel onterecht, maar als die groei ook niet voor
een deel gespendeerd wordt aan de zorginhoud dan betekent het algauw dat hogere
loonkosten in combinatie met het aandraaien van financiële duimschroeven
uit doelmatigheidsoverwegingen ten koste gaan van de handen aan het bed en
van de kwaliteit van de zorg.In dit verband zal ik ook maar eens een paarse kreet slaken: doelmatigheid
waar het kan, meer geld waar het moet. En doelmatiger kan het bijvoorbeeld
nog steeds in de geneesmiddelensector. Ik ben werkelijk van mijn stoel gevallen
toen ik in de schriftelijke antwoorden op het JOZ moest lezen dat de specialisten
nog even geen tijd hebben om met de minister te praten over het generiek voorschrijven
van geneesmiddelen, omdat zij nog onderling aan het krakelen zijn over de
reorganisatie van hun koepelorganisaties. Maar mijn schoenen vielen pas echt
uit toen de minister vervolgens schreef dat het gezien de ontwikkelingen ook
niet opportuun is het onderwerp doelmatig voorschrijven op landelijk niveau
aan te kaarten. Zij hoopt op initiatieven op lokaal en regionaal niveau en
streeft ernaar te komen tot een stimuleringsbeleid voor de komende jaren,
waarbij zij een bottom-upbenadering voorstaat.Voorzitter! Het is toch te gek voor woorden dat huisartsen en apothekers
volop bezig zijn om patiënten uit te leggen dat een generiek geneesmiddel
hetzelfde werkt als een merkgeneesmiddel, maar alleen veel goedkoper is, dat
de specialisten dat niet doen en dat voor hen een stimuleringsbeleid gevoerd
moet worden voor de komende jaren? Wat houdt zo'n stimuleringsbeleid dan wel
in? Is het de minister bekend dat de farmaceutische industrie soms veel geld
betaalt om specialisten hun merk te laten voorschrijven en dat er soms tegen
elkaar op geboden wordt door verschillende industrieën die een gelijkwerkend
geneesmiddel willen verkopen? Wordt het geen tijd dat het recht om generiek
af te leveren door de apotheker wettelijk wordt vastgelegd? Ik overweeg om
daar in tweede termijn maar weer eens een Kameruitspraak over te vragen. Voor
patiënten is het toch niet meer te volgen dat de huisarts generiek en
de specialist op merknaam voorschrijft? Als de specialisten onwillig zijn
en de apothekers in principe moeten afleveren wat de specialisten voorschrijven,
wordt het tijd dat het recht op substitutie wettelijk wordt geregeld.Voorzitter! Ik ben blij dat de minister al een onderzoek laat doen naar
geneesmiddelenbudgettering voor huisartsen. Maar waarom beperkt zich dat tot
huisartsen en worden de specialisten daarin niet meegenomen? Moeten die dan
weer met fluwelen handschoentjes worden aangepakt? Heeft de minister al een
idee wanneer de resultaten van dat onderzoek bekend zijn?Met betrekking tot het verlagen van de GVS-limiet wil ik de minister toch
aanraden niet te lang te wachten met het vaststellen van een peildatum. Zoals
ik bij de behandeling van het JOZ al heb uitgelegd, kost elke dag dat dit
langer duurt dan nodig is, geld.Een ander punt betreft de geneesmiddelendonaties. De hoeveelheid geneesmiddelen
die retour gebracht wordt bij de apotheek, is gigantisch. Er wordt dus blijkbaar
nog steeds te veel voorgeschreven. Dit is overigens óók een
reden voor budgettering. In grote delen van de wereld is er een tekort aan
medicijnen. Helaas spoort de behoefte van die landen niet met het aanbod hier.
Bovendien zijn onze bijsluiters daar niet te lezen. Vernietiging van geneesmiddelen
is, behalve erg zonde, ook een dure aangelegenheid. De meeste Nederlanders
zijn gelukkig erg begaan met het lot van mensen in arme landen of in landen
waar een oorlogssituatie heerst. Ze willen helpen en zamelen in. Er is een
aantal schriftelijke vragen over dit onderwerp gesteld, waarop ook antwoorden
zijn gegeven. Toch zou ik nog twee vragen aan de minister willen stellen.
Kan zij ons op niet al te lange termijn inzicht geven in de activiteiten van
de inspectie op dit terrein, bijvoorbeeld door middel van een rapportage?
Voorlichting op dit gebied is belangrijk. Is de minister bereid uitbreiding
van de campagne van de werkgroep geneesmiddelendonaties mogelijk te maken,
teneinde een groter bereik te bewerkstelligen?Voorzitter! Over de jeugdvoorlichting over de Tweede Wereldoorlog komen
wij nog te spreken. Op dit moment wil ik even kort stilstaan bij de hulpverlening
aan oorlogsgetroffenen. In de begroting wordt verondersteld dat door "demografische
ontwikkelingen" de hulpvraag zal afnemen. Op dit moment blijkt echter dat
er juist een toename is van de vraag om hulp. Veel kampkinderen gaan dezer
jaren met pensioen en zij hebben vaak nu pas tijd en ruimte in hun leven voor
het verwerken van oude ervaringen. Wij wachten af wat er in de aangekondigde
brief over dit onderwerp staat, maar wij pleiten er in ieder geval voor om
niet op basis van demografische gegevens alléén
over te gaan tot inkrimping van de budgetten.Voorzitter! Waarom is de subsidie van de stichting Tjandu ten behoeve
van de verslavingszorg voor de Molukse gemeenschap met 25% ofwel ƒ
190.000 teruggebracht, terwijl de minister zelf eerder lovend sprak over de
aanpak van Tjandu?Het Nederlands instituut voor zorg en welzijn (NIZW) wordt voor de zoveelste
maal getroffen door een bezuiniging. Mijn fractie vraagt zich af wat hier
de achterliggende gedachte bij geweest is. Het NIZW schrijft in zijn brief
van 24 oktober het volgende: "Enig overleg van de kant van de staatssecretaris
over de vraag welke activiteiten afgebouwd moeten worden, heeft – zoals
steeds in het verleden – niet plaatsgevonden." Kan de staatssecretaris
hier eens nader op ingaan?Voorzitter! Het invoeren van een nieuwe financieringsstructuur voor de
vergoeding van de opleiding van blindengeleidehonden is uitgesteld tot 1 januari
1998. Hierdoor komt de stichting SOHO, die hulphonden opleidt voor mensen
met een handicap, in grote problemen, waardoor de opleiding van deze honden
waarvoor ook al een lange wachtlijst bestaat, in ernstig gevaar komt. Mijn
fractie pleit ervoor dat in de nieuwe financieringsstructuur sociale hulphonden
gelijkgesteld worden aan blindengeleidehonden. Onderzoek in de Verenigde Staten
heeft aangetoond dat de investering in de opleiding van een hulphond leidt
tot een rendement van minimaal drie keer de opleidingskosten in uitgespaarde
zorg. De enorme vooruitgang in sociale participatie en zelfredzaamheid van
de hondenbezitter is nauwelijks in geld uit te drukken. De vraag naar deze
honden is dan ook groot én groeiend. Is de staatssecretaris bereid
om er hangende de herstructurering van de vergoedingen van blindengeleidehonden
in overleg met de stichting SOHO voor te zorgen dat de opleiding van hulphonden
niet stagneert en zelfs misschien kan worden uitgebreid?De gebitsprothese moet wat mijn fractie betreft weer gewoon terug in het
ziekenfonds. Het was een foute en ondoordachte maatregel. Je moet je fouten
kunnen erkennen en proberen het weer goed te maken. Mijn moeder zei altijd
als ik iets doms gedaan had: Wie zijn gat verbrandt, moet op de blaren zitten.Wij zijn blij dat er geen efficiencykorting op de subsidie voor de ouderenbonden
wordt toegepast. Echter, wij maken met het CSO bezwaar tegen de suggestie
om de subsidiëring te beperken tot tijdelijke subsidiëring, gezien
het belang van de activiteiten van de ouderenbonden voor alle ouderen. Er
kan dan ook geen sprake zijn van het omvormen van infrastructurele subsidie
naar instellingssubsidie. Velen, inclusief het ministerie, maken gebruik van
de uitstekende infrastructuur van de ouderenbonden. Wil de staatssecretaris
daarop ingaan?De belabberde financiële situatie van de kleine amateursportverenigingen
baart ons zorgen, terwijl het toch zo belangrijk is dat de jeugd voldoende
mogelijkheden heeft om sportief bezig te zijn. De staatssecretaris kan hiervoor
nog veel meer argumenten aanvoeren dan ik. Wij hebben echter de indruk dat
de aangekondigde projecten het financiële probleem van de vele verenigingen
niet voldoende oplossen. Is de staatssecretaris bereid daar nog eens goed
naar te kijken?Ingenomen zijn wij met de voortgang inzake een patiëntenfonds. Vaak
hebben wij aangedrongen op een goede onafhankelijke financiering van patiënten-consumentenorganisaties.
Niet helemaal gerust zijn wij over het verloop van de toekomstige financiering.
Kan de minister wat meer structurele zekerheid bieden dan zij in haar brief
van 28 november doet?In het recente verleden is gebleken dat de staatssecretaris het belang
van alternatieven voor dierproeven daadwerkelijk financieel vertaald heeft.
Bovendien heeft zij andere ministeries aangespoord om hieraan een bijdrage
te leveren. Helaas hebben die nog niet allemaal gereageerd. Is de staatssecretaris
bereid om bij haar collega's van LNV, SZW, Verkeer en Waterstaat en OCW nogmaals
aan te dringen op een adequate bijdrage ten behoeve van de ontwikkeling en
toepassing van alternatieven voor dierproeven?De Overgangswet verzorgingshuizen is door de Tweede Kamer aanvaard. En
dat is een goede zaak. Begin volgend jaar zullen wij zien of er werkelijk
een op de toekomst gerichte planning met daarbijbehorende financiering voor
de totale ouderenzorg inclusief de thuiszorg tot stand kan komen. Dat vinden
wij een minder goede zaak, omdat er ten minste nú al voldoende financiële
middelen beschikbaar gesteld hadden moeten zijn. De motie van de vrijwel verzamelde
oppositie, ingediend bij het JOZ, wil ik dan ook nog eens onder de warme aandacht
van iedereen aanbevelen.Ik hoop dat ik bij de begrotingsbehandeling volgend jaar met de bewindslieden
mag constateren dat de wachtlijstproblematiek wordt opgelost, dat de ouders
van verstandelijk gehandicapten niet meer de barricade op hoeven, dat er een
duidelijke visie ligt op de thuiszorg, dat de kwaliteit van de zorg niet verder
achteruit is gegaan, dat de toegankelijkheid voor mensen met een kleine beurs
is verbeterd en dat de vermaledijde regeling van de eigen bijdrage in het
ziekenfonds is veranderd in een IZA-achtig systeem met inkomensafhankelijkheid.
Ik wens de bewindslieden nu alvast alle succes om dat tot stand te brengen.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ook ik feliciteer u met uw benoeming tot voorzitter van deze
Kamer. Ik wens u veel wijsheid toe bij de vervulling van die functie. Vooral
wens ik u toe dat uw wens in vervulling gaat dat u voorzitter voor alle leden
mag zijn.Als er één begrotingshoofdstuk is waarbij de politieke en
de maatschappelijke discussies overheerst worden door de financiën, dan
is het wel het voorliggende hoofdstuk van VWS. Dat is ook wel begrijpelijk.
Duurder wordende zorg, grenzen van de groei, kostenbeheersing en beperkingen
in het zorgaanbod zijn zaken die de burgers en de talloze organisaties in
het veld direct aan den lijve ondervinden en in de portemonnee merken. De
werkdruk bij zorgaanbieders, capaciteitsproblemen, wachtlijsten, wij hebben
er de achterliggende periode alweer menig debat over gevoerd, met wat mij
betreft als dieptepunt het gedoe rondom de wachtlijsten in de gehandicaptenzorg.
Wij hoeven het JOZ-debat vandaag niet over te doen, maar ik wil wel gezegd
hebben dat wij het kabinet zullen houden aan de toezeggingen omtrent een structurele
inzet op dit punt, alsook dat daarmee de kous niet af is. Er is meer
nodig en niet alleen voor de verstandelijk gehandicapten, maar ook voor de
mensen met een lichamelijke handicap en de SPD'en.Mijnheer de voorzitter! Hoe belangrijk de discussies over de cijfers en
bedragen ook zijn – zeker voor alle betrokkenen; ik doe daar niets aan
af – we kunnen het ons niet permitteren om niet verder te kijken. Er
is méér dan het geld en de verdeling ervan. Vandaar dat ik in
dit debat – overigens noodgedwongen nogal beknopt – wil ingaan
op een drietal ontwikkelingen in de gezondheidszorg waar ik zorg over heb:
de vereconomisering, de vertechnisering en de geneticalisering, met de vraag
of de minister op mijn beschouwingen terzake zou willen ingaan. Hierbij worstel
ik ook met het probleem dat collega Doelman aanhaalde, namelijk dat er een
heleboel onderwerpen blijven liggen. Bij mij zijn dat er nog veel meer, gegeven
de zeven minuten spreektijd die ik tot mijn beschikking heb; maar dat is dan
een kwestie van mijn keuze. Eerst nu de vereconomisering.Voorzitter! Was gedurende de opbouw van de naoorlogse verzorgingsstaat
in Nederland het motto nog dat het geld de zorg volgde, als gevolg waarvan
de totale kosten van de gezondheidszorg zich tussen bijvoorbeeld 1960 en 1970
maar liefst konden vervijfvoudigen, in de loop van de jaren zeventig groeide
het besef dat de grenzen van de groei waren bereikt en dat kostenbeheersing
in de zorg onontkoombaar werd. Daarmee deden voorheen onbekende begrippen
hun intrede in de zorg: marktwerking, keuzevrijheid van de "zorgconsument",
concurrentie en commercialisering. Ik verwijs kortheidshalve naar de rapporten
van de commissie-Dekker en de commissie-Dunning en naar het plan-Simons. Het
is echter zeer de vraag of deze economisch gekwalificeerde tendens zich wel
verdraagt met het wezen van de gezondheidszorg. Immers, de markt gaat uit
van het vrije spel van vraag en aanbod, van de keuzevrijheid van het autonoom
geachte individu en van het recht van de sterkste, terwijl het in de zorg
juist gaat om de zwakkere, zijn noden, afhankelijkheid en zorgvraag, en om
de dienstbaarheid en de zorgverlening die daarop het antwoord moeten vormen.Een pendant van deze vereconomisering is de commercialisering van de zorg;
ik denk aan de bedrijfsmatige aanpak van ziekenhuizen, met name het stichten
van bedrijfspoli's en privé-klinieken, en aan de dreigende tweedeling
in de zorg – wij hebben er eerder over gesproken – ook in de sfeer
van de wachtlijsten. Ik vraag de minister of zij het met mij eens is dat het
marktdenken op de keper beschouwd wezensvreemd is aan de zorgsector en dat
marktwerking om die reden slechts beperkt toepasbaar is, binnen zekere marges,
in de zorg en in ieder geval geen leidend beginsel, geen hoofddoelstelling
van beleid kan zijn.Voorzitter! Een tweede trend in de gezondheidszorg waar ik aandacht voor
vraag, is de overheersende rol van de medische technologie. Natuurlijk, we
hebben veel aan de techniek te danken. Maar de zegenrijke gevolgen mogen ons
niet de ogen doen sluiten voor ook de schaduwzijden. Zo is er het verschijnsel
van de dubbele vergrijzing en daarmee samenhangend de zogenaamde vervangende
ziekten. De minister weet, denk ik, waar ik op doel. We kunnen ook denken
aan de sleutelgatchirurgie: het inbrengen van sondes via die techniek voorkomt
het ontstaan van littekens, maar er kunnen gemakkelijk inwendige beschadigingen
ontstaan die later voor veel meer ongemak en ook voor hogere kosten kunnen
zorgen. Ik noem verder de geslachtskeuze; we denken aan de discussies die
wij gehad hebben over de Genderkliniek. Voorts noem ik de in-vitrofertilisatie
na de menopauze. Moet een verbod op dit laatste niet overwogen worden, zoals
we ook bij de Genderkliniek, bij de geslachtskeuze, hebben gedaan, zo vraag
ik aan de minister.Ook is er het in ethisch opzicht zwaar beladen thema van de prenatale
diagnostiek, waaraan het gevaar van een perfectionistische visie op het leven
verbonden is en een verabsolutering van een bepaalde opvatting over kwaliteit
van leven, in de zin van: "als we gehandicapt leven kunnen voorkomen, dan
mogen we dat toch zeker niet nalaten?". We hebben daar eerder over gedebatteerd.
Een dergelijke houding kan ontstaan. In de Verenigde Staten kent men de "wrongful
life action", waarbij de ouders kunnen stellen dat een gehandicapt kind eigenlijk
niet geboren had willen worden en dat, nu dat wel is gebeurd, de arts, bijvoorbeeld
door het weigeren van een abortus provocatus, nalatig is en derhalve aansprakelijk
en gehouden tot schadevergoeding. Hierachter gaat de gedachte schuil dat de
medische wetenschap er niet alleen is om mensen gezond te maken, maar ook
om gezonde mensen te maken! Is de minister het met mij eens dat in zo'n benadering
het gevaar levensgroot aanwezig is dat de medisch-technische mogelijkheden
autonoom worden, zonder dat de vraag naar de morele aanvaardbaarheid van de
toepassing ervan voldoende wordt gesteld en ook tijdig wordt gesteld? Wie
of wat bepaalt in haar visie de grenzen van de technische ontwikkeling: is
dat het budget – dus achteraf – of hoort de politiek richtinggevend
en normstellend te zijn?Mijnheer de voorzitter! We komen over de euthanasie en de meldingsprocedure
nog uitvoerig met elkaar te spreken, maar in dit kader wil ik de vraag onder
ogen zien of ook de euthanasiediscussie niet mede moet worden gezien in het
licht van de vertechnisering van de zorg. Technologische mogelijkheden kunnen
ook ondraaglijk lijden veroorzaken en langs die weg de vraag naar euthanasie
oproepen. Daarnaast stelt de Amerikaanse psychiater en psychoanalist Herbert
Hendin in NRC Handelsblad van 28 november jl., kijkend naar de Nederlandse
euthanasiepraktijk, dat veel artsen niet gemotiveerd zijn om meer te leren
over de palliatieve zorg, omdat het gemakkelijker is euthanasie te leren.
Alvorens deze gedachte verontwaardigd van de hand te wijzen, zullen we ons
eerlijk moeten afvragen hoe het komt dat er onmiskenbaar sprake is van een
zekere gewenning aan het verschijnsel euthanasie, ook een maatschappelijke
gewenning, terwijl bijvoorbeeld de bereidheid om de hospicebeweging daadwerkelijk
in staat te stellen om in de terminale fase ook "care beyond cure" te verlenen,
ontbreekt.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Ik wil de heer Rouvoet een opmerking meegeven en ik wil hem
een vraag stellen. In de eerste plaats viel het mij in het artikel van de
heer Hendin op, dat hij voortdurend euthanasie en levensbeëindigend handelen
niet op verzoek door elkaar haalt, hetgeen het hele verhaal
een beetje omlaag bracht in mijn ogen. Ik wil de heer Rouvoet vragen om het
een niet tegenover het ander te plaatsen en ik hoop ook dat hij dit in het
vervolgdebat niet zo gaat doen. Ook mijn fractie meent dat palliatieve zorg
heel goed is en dat het misschien nog sterker dan nu verankerd moet worden
in het medisch handelen, maar dat doet niets af aan de vrije wil die sommigen
uiten om toch gebruik te maken van euthanasie. Het is dus niet het een tegenover
het ander.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik heb al gezegd dat wij het euthanasiedebat op een later
moment zullen voeren. Ook mij is opgevallen dat de terminologie in dat artikel
in NRC Handelsblad niet helemaal consequent is, maar dat hebben wij natuurlijk
ook een beetje aan onszelf te wijten, want dat geldt ook al voor de meldingsprocedure
voor euthanasie. Er zijn, zoals de heer Van Boxtel weet, nogal wat gevallen
binnen die meldingsprocedure waarbij van een verzoek geen sprake is en die
toch vallen onder de meldingsprocedure euthanasie. Dat hangt een beetje met
de materie samen. De heer Van Boxtel moet niet alleen met het hoofd schudden.
Als hij het er niet mee eens is, moet hij het debat aangaan. Ik ben het met
hem eens dat wij die zaken uit elkaar moeten houden en wij zullen dat zeker
in het debat, dat nog komt, moeten doen. Het was mij opgevallen dat dit in
het artikel van Hendin niet consequent gebeurt. Maar dat is niet de reden
waarom ik dat artikel aanhaal. Ik zeg niet dat dit het verhaal is waar ik
op terugval en waarmee wij het moeten doen. Voordat wij de gedachtegang in
dat artikel verontwaardigd van de hand wijzen en zeggen dat die man er helemaal
naast zit – die geluiden heb ik immers ook gehoord – hoop ik dat
collega Van Boxtel in mijn woorden ook beluisterd heeft dat ik dit artikel
aanhaal omdat het aangeeft dat er een spanning zit tussen de bereidheid die
wij hebben om palliatieve zorg te bevorderen – het is mij niet ontgaan
dat de minister bij de presentatie van de uitkomsten van de evaluatie er het
nodige over gezegd heeft – en het feit dat er nog geen vertaling is
naar bereidheid om de hospicebeweging daadwerkelijk financiële steun
en ruimte te geven. Wij moeten ons afvragen of dat niet in relatie gezien
moet worden met de "vertechnisering" van de gezondheidszorg, waarbij de techniek
een makkelijker route is in het geheel dan de veel zwaardere en met veel meer
moeite gepaard gaande route van palliatieve zorg en care beyond cure.De heer Van Boxtel (D66):Er moet geen misverstand bestaan over het feit dat wij evengoed hechten
aan goede palliatieve zorg. Wij hebben ons daar nooit tegen uitgesproken,
hetgeen niets afdoet aan het standpunt over de euthanasie. Ik schudde mijn
hoofd omdat in de huidige meldingsprocedure wel degelijk onderscheid wordt
gemaakt tussen euthanasie en levensbeëindigend handelen niet op verzoek.
De winst van het afgelopen onderzoek is juist dat er veel meer inzicht is
gekomen ten opzichte van het onderzoek van de commissie-Remmelink, vijf, zes
jaar geleden.De heer Rouvoet (RPF):Ik begrijp dat en ik heb dat verwijt niet in de richting van de fractie
van D66 genoemd. Ik stelde de vraag aan de minister of zij niet meer ruimte
ziet voor financiering van de hospicebeweging. Ik wil nog een opmerking maken
over uw interventie. U zei dat wij dit niet tegenover elkaar moeten uitspelen,
maar dat wij het naast elkaar moeten laten staan omdat er ook ruimte moet
zijn voor de autonome beslissing tot euthanasie. Wij komen daar absoluut over
te spreken. Maar als u dat als uitgangspunt kiest in de discussie over euthanasie,
krijgen wij wel een probleem als er geen verzoek ligt, vooral bij de wilsonbekwamen,
want dan kunt u met dat uitgangspunt niet uit de voeten.De heer Van Boxtel (D66):Ook daarover mag geen misverstand blijven bestaan. In de eerste reactie
hebben wij al gezegd dat levensbeëindigend handelen niet op verzoek,
zowel medisch, ethisch als juridisch, een volstrekt andere casus is dan euthanasie,
waarbij het altijd gaat om vrije wilsuiting.De heer Rouvoet (RPF):Wij komen daar nog op terug.De voorzitter:Wil de heer Rouvoet zijn betoog voortzetten en ook op zijn eigen horloge
letten?De heer Rouvoet (RPF):Ik zal proberen binnen zeven minuten ook nog zelf de tijd te bewaken.Voorzitter! Ik sloot dit stukje af met de volgende vraag. Wie of wat bepaalt
in de visie van de minister de grenzen van die technische ontwikkeling? Is
dat het budget of hoort de politiek richtinggevend en normstellend te zijn?
Daarnaast heb ik de discussie over de euthanasie kort aangestipt.In het algemeen geldt overigens dat de care al gauw bij de cure lijkt
te worden achtergesteld. Ook anderen hebben daar opmerkingen over gemaakt.
De financiële ruimte voor ouderenzorg, verpleeghuizen, thuiszorg en gehandicaptenzorg
staat aanmerkelijk vaker ter discussie dan de curatieve zorg. Wij zouden er
mijns inziens een eer in moeten stellen om ons in internationaal verband niet
alleen of primair voor te laten staan op de nieuwste apparatuur en toepassing
van de laatste medische technologie, maar zeker ook op het niveau en de kwaliteit
van de verzorging van hen die daarop aangewezen zijn.Ik kom bij een derde trend, de geneticalisering. In het verlengde van
de vertechnisering is sprake van een toenemend belang van de genetica. Inzicht
in de genetische informatie van de mens, de patiënt, de verzekerde, het
embryo, wordt van grote betekenis geacht. De mogelijkheden nemen voortdurend
toe, zonder dat de ethische bezinning en politieke inkadering en begrenzing
daar gelijke tred mee houden. Ik noem als voorbeeld de pre-implantatiediagnostiek.
Ik herinner de minister voorts aan haar toezegging aan mijn partijgenoot in
de Eerste Kamer, prof. Schuurman, om de Gezondheidsraad te vragen zich te
buigen over de ethische aspecten van het transplanteren van dierlijke organen
in mensen, bijvoorbeeld van varkensnieren, met het oog op het tekort aan nierdonoren.
Hoe staat het daarmee?Staccato nog enkele vragen op dit terrein. Hoe oordeelt de minister over
het "human genome project", met name over de ethische gevolgen ervan? Niet
alleen in de Verenigde Staten en Japan is men daarbij betrokken; ook in Europa
zijn wij daar actief bij betrokken. Vindt de minister met mij dat er eigenlijk
op korte termijn een soort kaderwet genetische manipulatie zou moeten komen?
En zou er geen maatschappelijke en beleidsmatige toetsing moeten
komen, voordat bepaalde kennis in klinisch-genetische centra wordt toegepast?Geneticalisering en vercommercialisering komen samen in de discussie over
patenten op geninformatie. Uit commercieel oogpunt is de interesse in de informatie
die het menselijk genoom biedt begrijpelijk. Het motto is immers: "Geef mij
uw genen en ik zal u zeggen wie u bent." Is de minister het met mij eens dat
een fixatie op genetische informatie dreigt, met wellicht een navenante onderschatting
van bijvoorbeeld omgevings- en gedragsfactoren?Hoe staat het overigens met de brief die de Kamer in het najaar had zullen
ontvangen over een brede maatschappelijke discussie over medisch-ethische
zaken? Wanneer kunnen we die tegemoetzien?Tot slot nog één concreet punt, veel concreter misschien
dan de andere onderwerpen die ik aan de orde heb gesteld. Bij een werkbezoek
aan de Schilderswijk werden wij ermee geconfronteerd dat mensen die hun nominale
premie ziekenfondsverzekering niet (kunnen) betalen, door de zorgverzekeraars
nogal eens worden uitgeschreven. Dit is bij mijn beste weten in strijd met
de Ziekenfondswet en in strijd met de bij herhaling door de minister ingenomen
stelling, dat niet-betaling van de nominale premie niets afdoet van de aanspraken
krachtens de ziekenfondsverzekering! Dit probleem klemt temeer nu we vanaf
1 januari a.s. te maken krijgen met eigen bijdragen ingevolge de Ziekenfondswet.
Wil de minister toezeggen dat zij over die praktijk van uitschrijving een
gesprek zal aangaan met de zorgverzekeraars om daaraan een einde te maken?Ik sluit mij ten slotte kortheidshalve aan bij de vragen die andere sprekers
gesteld hebben over de kortingen bij het NIZW en de stichting Tjandu.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Namens de fractie van de SGP sluit ik mij graag aan bij de
felicitaties die in uw richting zijn uitgesproken. Het volgende zal ik mede
namens de fractie van het GPV uitspreken.In het inleidende hoofdstuk van de begrotingsstukken, met toch een meer
algemene beschouwing, is geen paragraaf opgenomen over medisch-ethische aangelegenheden.
Wel staat onder het kopje curatieve somatische zorg een passage waarin slechts
procedureel wordt aangegeven welke stukken in het komende jaar kunnen worden
verwacht. Ik vind dat eerlijk gezegd wat teleurstellend. Het mag toch niet
voorkomen dat de regering zich niet verantwoordt voor enkele algemene beleidslijnen
over de beschermwaardigheid van het menselijk leven, juist in een periode
waarin de medische technologie vele mogelijkheden biedt, waardoor bezinning
op de vraag wat kan en mag bij de grenzen van leven en dood uiterst relevant
is? Het heet tegenwoordig te gaan om een menswaardig bestaan. Zonder de erkenning
van fundamentele ethische normen is zulk een begrip bedreigend voor hulpbehoevenden,
aldus een stelling bij een binnenkort te verdedigen proefschrift. Is de minister
het toch wel met deze stelling eens?Vorige week werden de resultaten van het evaluatieonderzoek naar de meldingsprocedure
inzake levensbeëindigend handelen openbaar. Wij komen daarover bij leven
en welzijn volgend voorjaar met de regering te spreken. Omdat het kabinetsstandpunt
nu wordt voorbereid, vraag ik de minister nadrukkelijk om een extra impuls
aan de palliatieve zorgverlening te geven. We hebben hierover onlangs gesproken,
en ik heb de minister toen geprezen om wat nu op dit gebied wordt gedaan,
maar ik denk dat er na de onderzoeksresultaten des temeer aanleiding is om
hieraan nog extra aandacht te schenken.Eind juni 1996 heeft collega Schutte aandacht gevraagd voor de financiering
van abortusklinieken. Gegeven een daling van het totale aantal abortus provocatus,
ligt een aanpassing van het financiële kader zonder meer voor de hand.
Wat ons betreft zou de overheid een veel sterkere daling actief moeten bevorderen
door middel van aanscherping van de wet- en regelgeving terzake. De benadering
van de minister in haar recente brief erover spreekt ons in die zin aan, dat
zij inderdaad het aanbod wil laten aansluiten bij de vraag. Toch vraag ik
haar of het niet méér op de weg van de overheid ligt een beheersing
van het aanbod af te dwingen en daarvoor de kaders te scheppen, dan in te
zetten op het instrument van zelfregulering. Kun je daarin in deze context
echt veel vertrouwen hebben? Hoeveel tijd gunt de minister de instellingen
overigens?Voorzitter! Er is de laatste weken in diverse gremia aandacht gevraagd
voor de publieke moraal. Een meer specifiek punt heeft betrekking op aanstootgevende
reclame. Ik wijs in dit verband op een omslagartikel in Elsevier van afgelopen
week over reacties op en effecten van "de verseksualisering van de samenleving".
Velen ergeren zich daaraan. Men kan nauwelijks meer over straat gaan zonder
geconfronteerd te worden met prikkelende reclame-uitingen. Daarenboven voorzien
deskundigen in toenemende mate allerlei schadelijke gevolgen voor mensen,
niet in het minst voor jeugdigen. Ligt hier niet een taak voor de overheid
en voor deze bewindslieden; een overheid die in het volksgezondheidsbeleid
zo de nadruk wil leggen op het voorkomen van lichamelijke en geestelijke schade,
met name onder jongeren?Ik nodig de bewindslieden uit hierop hun visie te geven en tevens concreet
aan te geven wat zij hieraan zullen gaan doen. Wat ons betreft behoeft het
geen betoog dat de overheid de taak heeft deze ongebondenheid te beteugelen.
Het mag niet zo zijn dat er in de samenleving zo slordig met de lichamelijke
integriteit van mannen en vrouwen wordt omgesprongen.Voorzitter! In de achterliggende weken hebben we al intensief gesproken
over de gehandicaptenzorg. Gelukkig heeft de regering ingezien dat het niet
acceptabel is het jaar 1997 de geschiedenis te laten ingaan als een historisch
dieptepunt op dit dossier. Er is 40 mln. beschikbaar gekomen, waarvoor dank!
Mag ik uit de brief over de invulling van dat bedrag afleiden dat hierover
overeenstemming is met de geledingen in de sector?De minister van Financiën heeft hier vorige week gezegd dat hij het
als een morele plicht beschouwt om op zijn minst het bedrag van 40 mln. structureel
te maken. Ik vraag hierbij de toezegging dat bij de eerstvolgende gelegenheid
de meerjarenramingen op dit punt worden aangepast. Het geheel overziende,
ligt er volgens mij voor volgend jaar nog een fors financieel probleem voor
de gehandicaptensector, gegeven het feit dat voor oplossing van de grootste
knelpunten onweersproken 75 mln. nodig wordt geacht. De regering
heeft mijn motie op stuk nr. 19 bij het JOZ – ik herinner eraan dat
we eerder ook een roemruchte motie nr. 19 hebben gehad; ik vond het een prachtige
coïncidentie – ontraden, vanwege het eraan toegedichte incidentele
karakter. Ik heb echter gepoogd aan te sluiten bij de opmerkingen die van
regeringszijde zijn gemaakt. De redenering was: voor 1997 eenmalig een dip
in de financiële mogelijkheden, maar daarna het perspectief dat het beter
wordt. In dat licht moet mijn pleidooi voor dit moment worden gezien: intensivering
consulenten SPD; uitbreiding van de PGB-budgettering; audiologische centra;
logeerfunctie; tijdelijke opvang. Kortom, er is genoeg te doen. Ik sla nu
niet met de vuist op tafel, maar de emotie draag ik nog steeds in mij.Voorzitter! De staatssecretaris heeft vorige week een uitgebreide beleidsbrief
naar de Kamer gestuurd over haar beleid inzake de bevordering en verbetering
van de privacy voor verpleeghuisbewoners. Dit naar aanleiding van mijn motie,
de daarop gevoerde correspondentie én het advies van de voorlopige
Raad voor de volksgezondheid en zorggerelateerde dienstverlening. Ik ben de
staatssecretaris erkentelijk voor de aanpak van het probleem van de geringe
privacy in verpleeghuizen. In de brief wordt een tweesporenaanpak gepresenteerd:
het bouwkundige aspect en het aspect van attitude en bejegening. Ik ben blij
dat nu gericht gewerkt gaat worden aan verbetering van de woon- en leefomstandigheden
van verpleeghuisbewoners. De recente besluitvorming van bouwprioriteiten voor
de periode 1997 t/m 2000 laat zien dat er in de komende jaren forse stappen
vooruit zullen worden gezet. Dat kan niet worden ontkend. Ik kan dan ook heel
royaal positief zijn. Nagenoeg alle klaarliggende initiatieven kunnen worden
gehonoreerd. Ik leid uit de beleidsbrief echter wel af dat het tevens de intentie
is in de daaropvolgende periode tot en met 2004 de omslag naar een- en tweepersoonskamers
te voltooien.Een enkele vraag nog. De staatssecretaris gaat er vooralsnog van uit dat
voor de ombouw geen extra investeringskosten behoeven te worden geraamd. Als
dat zo is, is het prima. Mocht onverhoopt blijken dat er toch financiële
knelpunten komen, dan vraag ik wel de garantie dat het proces van vernieuwing
niet zal stagneren en dat alles er dan op gericht zal zijn de extra middelen
vrij te maken. Laat dat nu eens klip en klaar worden toegezegd.Voorzitter! Onlangs werden wij geattendeerd op het feit dat het in ons
land mogelijk is via Internet medicijnen te ontvangen die hier uitsluitend
op recept verkrijgbaar zijn. Het bijzondere in deze casus is dat het gaat
om middelen die kunnen worden gebruikt bij het doden van zichzelf. Welke instrumenten
heeft de regering in de wet- en regelgeving ten aanzien van medicijnverkoop
en -verstrekking om te voorkomen dat men ongecontroleerd de beschikking krijgt
over letterlijk levensgevaarlijke middelen? Wat vindt de minister overigens
van de ontwikkelingen rondom de postorderfarmacie? En hoe moet het convenant
tussen de KNMP en het Zilveren Kruis in dit licht worden gezien?Wij moeten alle goede gelegenheden te baat nemen om de verslavingszorg
effectiever te laten zijn. In dit verband vraag ik aandacht voor een nieuwe
vorm van behandeling, zoals de stichting De Hoop gaat beproeven in Engeland,
namelijk het onder narcose laten afkicken van verslaafden aan opiaten, uiteraard
met toestemming van betrokkene. Wil de minister toezeggen dat zij deze ontwikkeling
nauwlettend zal volgen – ik heb er ook nog geen oordeel over –
en is zij bereid om eventuele grootschaliger experimenten die in het kader
van deze therapie nodig zijn te ondersteunen, opdat uiteindelijk de druk op
meer traditionele behandeling kan verminderen? Dat is immers het perspectief
dat wordt geschetst.Ik kom nog even terug op de schriftelijke beantwoording over arbeidsrehabilitatie
van ex-verslaafden naar aanleiding van het notaoverleg over het JOZ. Deze
vraag is schriftelijk beantwoord. Ik heb er nog niet eerder op kunnen reageren.
Ik doe dat dus nu. Gewezen wordt op een nadere overweging rond de inpassing
in de AWBZ-systematiek. Wanneer worden hierover beleidsconclusies getrokken?Ik heb begrepen dat enige tijd geleden het evaluatierapport over de werking
van de Wet bijzondere opneming in psychiatrische ziekenhuizen gereed is gekomen.
Ik vraag de minister om bij het uitbrengen van het kabinetsstandpunt terzake
mee te nemen het gegeven dat in de praktijk is gebleken dat de aandacht bijna
volledig uitgaat naar de patiënt en nauwelijks naar zijn directe omgeving.
Het zou best kunnen zijn dat mede hierdoor preventieve behandeling en maatregelen
onvoldoende mogelijkheden krijgen. Wanneer kunnen wij overigens het genoemde
kabinetsstandpunt verwachten?Voorzitter! Onlangs heeft de staatssecretaris een verdelingsplan voor
de 15 mln. voor dak- en thuislozenzorg naar de Kamer gezonden. Het is positief
dat er uiteindelijk stappen gezet worden om de zogenaamde witte vlekken weg
te werken, een en ander in goed overleg met alle betrokkenen. Dit laat onverlet
dat er nog een discussie komt over de definitieve bestuurlijke vormgeving
van de maatschappelijke opvang. Ik vraag de staatssecretaris ten behoeve van
die discussie ook het aandeel van de maatschappelijke opvang dat wordt gefinancierd
uit de AWBZ goed in beeld te brengen, opdat wij de juiste samenhang kunnen
zien.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter! Een van de kenmerken van machtspolitici is hun
overmatig gebruik van eufemismen. Eufemismen – ook wel omschreven als:
wollig taalgebruik – zijn een zeer beproefd middel om de waarheid enigszins
te verhullen en onderwijl toch een beleid te voeren waarvan de burger in het
land zich niet bewust is dat het wordt gevoerd. Een van die eufemismen van
paars is het begrip "eigen verantwoordelijkheid". Want eigen verantwoordelijkheid
klinkt buitengewoon sympathiek. Dat betekent immers geen betutteling. En wie
is in de jaren negentig voor betutteling? Bovendien refereert men aan de geëmancipeerde
burger, de ontwikkelde burger. Maar als zo vaak klinkt het mooi, maar is de
werkelijkheid anders.Eigen verantwoordelijkheid kan alleen in combinatie met rechten en invloed
op omstandigheden. Er moet voldaan zijn aan een aantal minimumvoorwaarden
op het punt van scholing, werk, huisvesting en gezondheid. Kenmerk is nu juist
dat daaraan in deze samenleving niet is voldaan. Velen hebben een gebrek kige scholing achter de rug. Zoals men weet, is het standenonderwijs
weer terug in dit land. Velen hebben geen werk. De heer Van Boxtel refereerde
aan wat Schuyt afgelopen zaterdag naar voren heeft gebracht, terecht. Schuyt
wees op de overbodigheidsgevoelens. Velen wonen in slechte huizen en in een
slechte omgeving. Ik wijs op het twee weken geleden gepubliceerde rapport
van de woningcorporaties. En velen beschikken over een slechte gezondheid.
Ik wijs in dit verband op Mackenbach, RIVM enzovoorts. Het refereren aan de
eigen verantwoordelijkheid lijkt nu meer een alibi voor het verkleinen van
de collectieve sector en van de collectieve lasten; dat bedoelde ik met het
"eufemisme".In de memorie van toelichting bij de begroting leggen de bewindslieden
al op bladzijde 1 uit dat zij toch ook wel van paars zijn, want ook zij vinden
het belangrijk dat de collectieve lasten in ons land worden teruggebracht
omdat dit goed is voor "werk, werk, werk". Dat verbaast mij elke keer weer,
want dat staat er elk jaar in. Daarmee is in twee zinnetjes aangegeven waarom
deze twee bewindslieden het voor hun rekening nemen dat wij hier elke week
in commissievergaderingen moeten zeuren om een paar centen meer.Maar wat blijkt uit de beantwoording van feitelijke vragen? Dan blijkt,
zoals ik de heer Middel zo-even al hoorde zeggen, dat er elk jaar meer geld
gaat naar de zorg. In absolute zin klopt dat, maar afgemeten aan het bruto
nationaal product niet. Wat is het dan toch heerlijk om uit het proza van
de bewindslieden te mogen citeren? In 1990 ging het toen nog om 9,5% van het
BNP. Dat percentage groeide natuurlijk als gevolg van de vergrijzing en allerlei
andere demografische ontwikkelingen in 1993 naar 10. Inmiddels zitten wij
weer op 9,3. Dat is lager dan in 1990. In absolute zin groeit het bedrag,
maar ik citeer de bewindsvrouwe zelve als ik zeg dat het relatief nu aanzienlijk
lager is dan in 1993.Het kabinet heeft geoordeeld dat wij de collectieve lasten omlaag moeten
brengen. Dat werkt wel slecht uit in de zorg. Maar, zo verdedigt het kabinet
dan, als de collectieve lasten dalen, krijgen meer mensen werk. Wat wilt u
nu, mijnheer Marijnissen? U praat altijd over sociaal-economische gezondheidsverschillen.
Hoe meer mensen werken, hoe gezonder het is. Dat is eigenlijk zo'n beetje
de redenering. Maar het mag toch duidelijk zijn dat de persoon in kwestie,
de ouder die zijn gehandicapt kind niet "kwijt" kan in de opvang, geen enkele
boodschap heeft aan dit soort mooie macroverhalen. Dat is natuurlijk waar
het om draait: het gierende dilemma dat wij ons blijkbaar door de economie
laten opleggen. Wij zijn gedwongen de economie een "kans" te geven zodat meer
mensen werk kunnen krijgen, maar dat dwingt ons tegelijkertijd in een soort
strafkamp. Immers, wij zijn in dit rijke land blijkbaar niet in staat om geld
uit te trekken voor zaken die allen in de Kamer noodzakelijk vinden.De SP is tegen betutteling en is ook tegen te hoge verwachtingen, gericht
aan het adres van de overheid. Mensen zijn naar onze opvatting zelf verantwoordelijk
voor hun eigen leven en geluk. Dat is al moeilijk zat. Ik zeg dit ook in verband
met de eigen verantwoordelijkheid die het kabinet de mensen extra in de maag
wil splitsen. Moeten al die mensen onder het mom van paarse eigen verantwoordelijkheid
dan ook nog al die besognes rond verzekeringen erbij hebben? Dat element heb
ik nog weinig gehoord. Ik doel dan op al dat gedoe. Is er geen nuttiger tijdsbesteding
dan alle aanbieders van verzekeringen af te bellen en te vragen wat zij te
bieden hebben? Natuurlijk wil ik dan graag bellen met mevrouw Van der Ven
van de FBTO, met de mevrouw van de voorzitter van D66. Maar wat is dit voor
een nuttige tijdsbesteding? Moeten wij weer terug naar voor de oorlog, toen
mensen hun eigen verzekering mochten gaan zoeken? Dat heet eigen verantwoordelijkheid
in de ogen van het paarse kabinet, maar de vraag is of dit soort eigen verantwoordelijkheid
niet veel te veel een doel op zichzelf is geworden en dus met name ideologisch
van karakter is.De heer Van Boxtel (D66):Mag ik de heer Marijnissen er toch even op wijzen dat hij met zijn vermeende
grap de plank misslaat? Bij de FBTO van mevrouw Van der Ven gaat het om een
particuliere verzekeraar, terwijl zijn opmerking met name sloeg op de aanvullende
verzekering van ziekenfondsverzekeraars.De heer Marijnissen (SP):Ik dacht dat u wilde zeggen dat mevrouw Van der Ven nog geen lid is van
D66.Mijnheer de voorzitter! Eigen verantwoordelijkheid moet inderdaad ons
doel zijn. Maar dat kan onder de huidige verhoudingen onmogelijk het uitgangspunt
zijn. Zo dat wel het geval is, en dat is nu het geval, leidt dat tot tweedeling
en verpaupering. Als wij het hebben over verzekering in welke vorm dan ook,
bijvoorbeeld in het eerste en tweede compartiment, dan hebben wij het over
het algemeen over noodzakelijke zorg. Die noodzakelijke zorg reken ik tot
de basisvoorzieningen, zoals onderwijs en een fatsoenlijk openbaar vervoer.
Dat zijn zaken die in een beschaafde samenleving dus collectief worden geregeld,
niet alleen omdat dit een kenmerk is van een beschaafde samenleving, waarin
geen tweedeling thuishoort, maar ook omdat dit in mijn optiek macro-economisch
evident goedkoper is.Dan een ander thema. Een van de taken van de gezondheidszorg zou moeten
zijn, het waar mogelijk bijdragen aan het terugdringen van de verschillen
in gezondheid. Dat zou allereerst moeten door een versterking van de preventie.
Dat kan op twee manieren. In de eerste plaats moet de sociaal-economische
ongelijkheid worden bestreden. Zoals bekend, leidt die tot sociaal-economische
gezondheidsverschillen. Ik moet echter vaststellen – ik zeg dat wederom
aan het adres van de heer Middel – dat het paarse kabinet de sociaal-economische
ongelijkheid in dit land met tal van maatregelen heeft bevorderd. Daarmee
draagt het paarse kabinet dus ook bij, bewust of onbewust – ik moet
welhaast zeggen, bewust – aan de vergroting van de sociaal-economische
gezondheidsverschillen. Men hoeft mij niet te geloven, maar ik verwijs naar
de vakliteratuur. Daarin wordt bevestigd wat ik zeg.Er is nog een andere vorm van preventie: staan voor een goede zorg die
voor iedereen toegankelijk is! Het Sociaal en cultureel planbureau stelde
daarom dat het op peil houden van een goed werkend systeem van zorgverlening
een eerste vereiste is, als het gaat om de gezondheid van bewoners in achterstandswijken.
Ik heb de volgende vragen voor de minister. Hoe denkt de minister over het
vormen van bijvoorbeeld netwerken in de eerste lijn met bijbehorende
financiële en organisatorische middelen? Met het laatste doel ik met
name op de invloed van gemeenten en woningcorporaties op het beleid. Hoe zit
het in het algemeen met de deelname van mensen uit lagere-inkomensgroepen
aan bevolkingsonderzoeken? Tussen twee haakjes: wat weerhoudt de minister
van een uitbreiding van het bevolkingsonderzoek borstkanker naar vrouwen van
70 jaar en ouder? Naar mijn optiek zijn er geen wetenschappelijke gronden
meer voor uitsluiting. Ik heb het dan nog niet eens over leeftijdsdiscriminatie.Vorig jaar rond deze tijd bleek uit een rapport van de inspectie dat de
collectieve preventie door de gemeenten gebrekkig wordt uitgevoerd. Volgens
de inspecteur voeren gemeenten nauwelijks facetbeleid. Er is, landelijk gezien,
een soort wildwest aan het ontstaan. De gemeenten hebben vooral de centen
op het oog. Ik heb zelf zeventien jaar in de gemeenteraad gezeten. Ik kan
uit eigen ervaring meedelen dat de openbare gezondheidszorg op lokaal niveau
heel laag op het prioriteitenlijstje staat. Dat hoeft geen verbazing te wekken
als je er even over nadenkt. Op grond van electorale motieven – wij
hoeven elkaar geen mietje te noemen – hebben de politieke partijen buitengewoon
weinig redenen om zich daar druk over te maken. Dat is de simpele vaststelling
van een feit, net zoals er maar weinig politieke partijen in gemeenteraden
opkomen voor het belang van het onderhoud van de riolering.Ik vraag de minister of wij op korte termijn verbetering kunnen verwachten
als het gaat om de bestede gelden en de uitvoering van de wettelijke taken.
Hoe staat het met het gemeentelijke gezondheidsbeleid? Wat te denken van de
plannen over de privatisering van de GGD'en? Heeft de minister al actie ondernomen,
zodat de GGD'en ten minste voldoen aan de wettelijke eisen op het gebied van
de deskundigheid met betrekking tot de collectieve tandzorg? Wanneer komt
de evaluatie van en het kabinetsstandpunt over de jeugdgezondheidszorg? Wat
gaat het kabinet doen met de conclusies van het onderzoek naar de hogere sterfte
onder migrantenkinderen? Zoals bekend, ligt er een aanbeveling om consultatiebureaus
en schoolgezondheidsdiensten in gebieden met grote groepen allochtone volwassenen
en kinderen meer geld te geven.Het behouden van de huidige toegankelijke gezondheidszorg is het belangrijkste
aandachtspunt, aldus Mackenbach. Deze visie wordt door het kabinet gedeeld.
Maar ook hier is de werkelijkheid anders. Dat het goed mis is met de toegankelijkheid,
lieten de ruim 1000 gehandicapten en hun ouders afgelopen vrijdag in Den Haag
zien. Het is voor elk beschaafd mens duidelijk dat die 175 mln. er structureel
moet komen, hoe dan ook. Ik kon er helaas zelf niet bij zijn, maar ik zag
een reportage van Twee Vandaag. Twee Vandaag had de moeite genomen om met
enkele ouders uit het zuiden van het land mee te reizen. Dan zie je een moeder,
die zegt: "Mijnheer, ik ben in de zevende hemel, want mijn kind kan nu worden
geplaatst." Dat kind was een mongool van 34 jaar. De moeder zei: "Ik ga toch
mee. Ik vind het ontzettend belangrijk dat dit probleem wordt opgelost, want
mijn zoon staat al vanaf zijn tweede op de lijst." Het kind is 34 jaar!! Ik
heb een interview van de minister in de Brabantpers gelezen. Daarin zegt de
minister dat de suggestie wordt gewekt alsof dit een probleem is dat pas nu
wordt ontdekt en dat zij het maar moet oplossen. Niemand beweert dat. Niemand
ontkent dat dit probleem een lange historie heeft. Natuurlijk zat het CDA
in vroegere kabinetten. Maar wat hebben de mensen die met deze problemen te
maken hebben daar nu aan? Zij zien deze minister zitten en verwachten van
haar een oplossing.Mijnheer de voorzitter! Een ander punt met betrekking tot de toegankelijkheid
betreft de thuiszorg. De acties in de thuiszorg en ook de inzet van menig
Kamerfractie hebben dit jaar 45 mln. extra opgeleverd. Maar desalniettemin
vindt de Kamer dat nog steeds onvoldoende, en terecht. De recente rapporten
van de Gehandicaptenraad en het Comité voorzorg, dat de staatssecretaris
vorige week nog 150.000 handtekeningen overhandigde, maken de noodzaak nog
eens pijnlijk duidelijk. De massale klachten over toegankelijk, kwaliteit
van de zorg, werkdruk en problemen met eigen bijdragen zijn niet anders dan
zeer ernstig te kwalificeren. Zeer verontrustend is ook dat moegestreden werkers
de thuiszorg de rug toekeren.Hier raken wij een ander aspect, namelijk de wijze waarop de overheid
met zorg in het algemeen omgaat en de niet beoogde gevolgen daarvan. Dat is
de afname van de motivatie. Ook bij mensen op de werkvloer wint het cynisme
het langzamerhand van het oude idealisme. Natuurlijk hebben wij in de jaren
tachtig afgerekend met de gedachte dat elke verplegende een soort Florence
Nightingale moest zijn. Het was de opkomst van "Nu '91", de emancipatie van
verzorgers en verzorgenden en van verplegers en verpleegsters. Tegelijkertijd
moeten wij vaststellen dat er altijd een element van idealisme heeft gezeten
in de mensen die in de thuiszorg werken. Ik vraag de staatssecretaris dan
ook of dat gesappel rond een aantal miljoenen voor de thuiszorg niet mede
oorzaak kan zijn van het groeiend cynisme. Ik noem het feit dat verzorgers
zich verplicht zien om als een soort witte tornado twintig adressen op een
avond af te raffelen en het onbevredigende gevoel mensen te moeten achterlaten
waaraan meer tijd besteed zou moeten worden. Is het raar dat juist in die
kringen het cynisme het langzamerhand van het idealisme wint?Mijnheer de voorzitter! Vindt de staatssecretaris het aanvaardbaar dat
mensen om financiële redenen afzien van thuiszorg? Is de staatssecretaris
bereid snel wat te doen aan de opwaardering van de opleiding van het personeel;
kwaliteitseisen voor eenieder die in de thuiszorg werkt en waardering via
verbetering van de arbeidsvoorwaarden, met name van de alfahulpen?Mijnheer de voorzitter! Noodzakelijke voorzieningen moeten voor iedereen
in gelijke mate toegankelijk zijn. De gang van zaken rond de tandzorg is een
duidelijk voorbeeld dat dit niet meer het geval is. De brief van de minister
heeft mij in het geheel niet overtuigd. Slechts drie à vier ziekenfondsen
bieden het door de minister beloofde aanvullingsfonds. De overige verzekeraars
bieden aanvullende verzekeringen van ƒ 8 tot bijna ƒ 20 per
maand. Het probleem is dus niet opgelost. Ik vraag de voorzitter dan ook bij
dezen om de eerder door mij ingediende en vervolgens aangehouden motie bij
deze beraadslagingen te betrekken, zodat zij volgende week in stemming kan
worden gebracht.De voorzitter:Ik stel voor, aan het verzoek van de heer Marijnissen om zijn motie over
het weer in het ziekenfonds- en standaardpakket opnemen van de gebitsprothese
(24124, nr. 41) bij deze beraadslaging te betrekken, te voldoen.Daartoe wordt besloten.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter! Het blijft niet alleen bij de gebitsprotheses,
waarover de motie gaat. Het probleem is groter. Mensen met lagere inkomens
zijn minder aanvullend verzekerd, zo blijkt uit de evaluatie van de Ziekenfondsraad.
Uit het FNV-onderzoek blijkt dat mensen met lagere inkomens ook minder vaak
naar de tandarts gaan. CBS-statistieken lieten hetzelfde beeld zien. Tandartsen
uit achterstandswijken laten ons hetzelfde horen. Afzien van tandzorg leidt
onvermijdelijk tot slechtere gebitsgezondheid. Een andere spreker merkte al
op dat dit automatisch leidt tot hogere kosten in de curatieve sfeer. Het
kan toch nooit de bedoeling van deze minister zijn de ongelijkheid in gebitsgezondheid
te vergroten? Wanneer is zij bereid de gehele maatregel te heroverwegen?Mijnheer de voorzitter! Eerlijk gezegd, erg hoopvol ben ik niet dat deze
minister bereid is dat te doen. Immers, ondanks alle slechte ervaringen zet
het kabinet met de invoering van een eigen bijdrage dit beleid toch in belangrijke
mate voort. De coalitieonderhandelingen in augustus 1994 hebben een administratief
monster opgeleverd dat eigenlijk maar beter nooit het levenslicht had kunnen
zien. Bij de behandeling van het JOZ heb ik hierover overigens een motie ingediend.
De regeling leidt tot hoge administratieve lasten en onzekere opbrengsten.
Het is mijn vaste overtuiging dat als deze eigen bijdrage eenmaal is ingevoerd
en wij dus de Rubicon over zijn, nog dit kabinet of een toekomstig kabinet –
het maakt niet uit of het paars of wat dan ook is – onherroepelijk zal
besluiten het bedrag van ƒ 200 te verhogen zodat het in ieder geval
geld gaat opleveren.Mijnheer de voorzitter! Nieuwe verhogingen of eigen bijdragen worden verzonnen
om financiële gaten te dichten. Waar blijven de voorstellen van de interdepartementale
werkgroep die zich buigt over de cumulatie-effecten? Uit het FNV-onderzoek
blijkt dat mensen met een minimuminkomen 6% tot 7% van hun inkomen kwijt zijn
aan nominale ziektekosten. Waar moeten mensen met een besteedbaar inkomen
van ƒ 400 dit geld vandaan halen? Dat dit niet lukt, maakten de hulpverleners
uit de Schilderswijk vandaag nog eens duidelijk. Bij een krap budget is de
keuze tussen vlees op tafel of de nominale premie betalen snel gemaakt. En
dan laat ik de aanvullende verzekering voor de tandzorg nog maar even voor
wat zij is.De voorzitter:Mijnheer Marijnissen, mag ik u even onderbreken? U overschrijdt de door
uzelf opgegeven spreektijd. Daarvoor wil ik u even waarschuwen. U zit nu in
uw eigen blessuretijd.De heer Marijnissen (SP):Hartelijk dank. Het is mijn voordeel dat ik daar zelf over ga. Ik moet
die tijd aan het eind van deze week bij de behandeling van Sociale Zaken inleveren.
Het is niet zo erg. Ik heb niet zoveel tijd meer nodig, hooguit nog vijf minuten.Dit kabinet heeft in plaats van voor meer geld voor zorg – volledigheidshalve
zeg ik daar "in relatieve zin" maar bij – gekozen voor de introductie
van marktwerking. Welke gevolgen dat kan hebben voor de zorg is duidelijk
geworden in de thuiszorg. Hoewel wij nog geduld moeten hebben van de minister,
zie ik alleen maar alles de verkeerde kant opgaan: machtige verzekeraars door
fusies, enorme reserves, een slag om verzekerden met reclame, sponsoring en
lucratieve aanbiedingen. Dit alles kan alleen maar leiden tot kostenverhoging
in macro-economische zin en tot tweedeling. Het is de bedoeling van de minister
dat de marktwerking uiteindelijk leidt tot een prijzenslag die voor de gemeenschap
uiteindelijk voordelig zal uitpakken. Ik zie daar absoluut niks in. Uit de
thuiszorg kunnen wij leren dat dit soort vormen van marktwerking per definitie
ten koste gaat van het personeel en de kwaliteit. Ik vind dan ook dat er een
fundamentele discussie over de marktwerking in de gehele zorg en niet alleen
over de marktwerking in de thuiszorg moet worden gevoerd. Ik kan mijn gevoel
van vreugde niet onderdrukken wanneer ik verwoord dat ik ook in deze Kamer
steeds meer scepsis aantref over het fenomeen marktwerking in combinatie met
de zorg. Hoe anders was dat nog een halfjaar geleden.De ontwikkeling tot tweedeling wordt versterkt door de privatisering in
de sociale zekerheid. Werkgevers hebben geen boodschap aan wachtlijsten en
wijken uit naar voorrangszorg. Maar wanneer de wachtlijsten niet opgelost
worden – mevrouw Van Blerck noemt dit punt terecht – en de ziekenhuizen
het geven van voorrangszorg wordt verboden, zullen de werkgevers uitwijken
naar privé-klinieken in het buitenland. Wij wachten dan net als mevrouw
Van Blerck vol ongeduld op de nota van de minister. Ik denk alleen dat wij
tegen die tijd met de VVD een meningsverschil zullen hebben over de privé-klinieken.Ik wil nog even iets zeggen over de sport. Ik begin met de heer Huibregtsen
van NOC-NSF. Mijnheer Huibregtsen zei een poosje geleden in HP/De Tijd het
volgende: "Wij zijn het dorpsplein kwijtgeraakt, zowel fysiek als psychisch.
Het is jammerlijk gesloopt. De overheid richt zich altijd op het oplossen
van problemen in plaats van op het voorkomen ervan. Ze slopen het dorpsplein
en klagen vervolgens over de verloedering van de samenleving."Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat dit dorpsplein een metafoor is.
Het is leuk om dan vervolgens een citaat voor te lezen van de heer Schuyt.
Hij werd al eerder door mij en anderen geciteerd, maar dit stamt uit een andere
tijd, uit 1987. De heer Schuyt schreef het volgende: "Sport is investering
in de leefbaarheid van de samenleving. De meeste sociale problemen komen voort
uit eerdere verwaarlozing van de sociale dimensie, totdat deze verwaarlozing
op een dag de samenleving opbreekt door ogenschijnlijk niet meer op te lossen
problemen zoals criminaliteit, voetbalvandalisme, ziekteverzuim, afnemende
motivatie en productiviteit, epidemische ziekten en erger."Mijnheer de voorzitter! Ik zal het nu niet hebben over voetbalvandalisme
en de oplossingen die de staatssecretaris heeft aangedragen, maar ik wil het
wel hebben over het belang van de sport. Nadat de jongeren uit de buurthuizen
zijn verdreven vanwege saneringen, dreigen de sportvelden nu eenzelfde lot
beschoren te zijn. 95% van de sportorganisaties ziet de toekomst met zorg
tegemoet. Er is een gebrek aan financiële middelen door toename
van lasten en vermindering van inkomsten.Ik vond het jammer dat de heer Rijpstra zo selectief shopte in het rapport
van NOC-NSF, en niet meldde dat er ook sprake is van een enorme druk op de
sportverenigingen als gevolg van de stijging van de gemeentelijke lasten.
Hij noemde wel de ecotaks, maar ik kan mij niet herinneren dat hij de toename
van de gemeentelijke lasten voor de accommodaties heeft genoemd.De heer Rijpstra (VVD):Daar hebt u volstrekt gelijk in. Vaak hebben sportverenigingen met hun
contributie geen gelijke tred gehouden met de stijging van bepaalde lasten.
Contributies zijn soms al tien of vijftien jaar op hetzelfde niveau gebleven.
Verenigingen hebben dan verzuimd om trendmatig mee te gaan. Er is dus een
spanningsveld aan beide kanten.De heer Marijnissen (SP):U komt zelf uit de lichamelijke opvoeding, dus uw affiniteit daarmee is
evident en onomstreden. Heel veel gezinnen kunnen hun kinderen helemaal niet
meer op sport doen, ondanks het feit dat die contributies niet zijn verhoogd.
Dat zou u toch ter harte moeten gaan. Als u zegt dat dit doorberekend moet
worden aan de leden, verzeker ik u dat er nog veel meer jonge kinderen, waarvan
wij allen van mening zijn dat juist zij zouden moeten bewegen, afhaken.De heer Rijpstra (VVD):Dan begrijpen wij elkaar verkeerd. Het gaat mij erom dat kinderen op jonge
leeftijd aan sport gaan doen. Dat kan, als gemeenten of verenigingen daar
goed beleid op loslaten. Lokaal sportbeleid is daar een mogelijkheid voor.
Het moet niet zo zijn dat verenigingen het contributiepeil houden van 1970,
zodat er nauwelijks een toename is in 1996. Er zijn prijsstijgingen en inflatie.
Daar moet een sportvereniging ook rekening mee houden.De heer Marijnissen (SP):Dat klinkt wel plausibel. Ik weet uit ervaring met de wereld van die verenigingen,
waarin ik misschien net zo thuis ben als u, dat zij nu al de grootst mogelijke
moeite hebben om die tweedeling, die mij zo bezighoudt, juist op dit punt
te voorkomen. Gelukkig hebben wij nog geen inkomensafhankelijke contributie
bij voetbalclubs. Laten wij dat vooral zo houden. Dat leidt onherroepelijk
tot nog meer afhaken van leden die de contributie niet meer kunnen betalen.De heer Rijpstra (VVD):Hebt u daar echt zicht op? Ik heb naar aanleiding van het rapport van
NOC-NSF aan de staatssecretaris gevraagd of daar wel zicht op is.De heer Marijnissen (SP):U moet mij geen wetenschappelijk rapport vragen, want die rapporten en
die nota's, dat geloof ik allemaal wel. Ik wil best een zaterdag met u op
stap gaan in de contreien waar ik vandaan kom. Dan zal ik u in contact brengen
met heel veel verenigingen die bestaan dankzij de inzet van heel veel vrijwilligers.
Dan wil ik u in contact brengen met de besturen en de vrijwilligers die het
verhaal dat ik u vertel, exact zullen beamen.De voorzitter:Het lijkt mij dat het voor ons aller welzijn goed zou zijn als u geleidelijk
aan het eind van uw betoog zou kunnen geraken.De heer Marijnissen (SP):Dat zal ik doen. Aan de bewindslieden zijn al vele vragen gesteld over
sport. Ik heb ook de sportnota gelezen. Mijn vraag is simpelweg: welke structurele
oplossingen denkt de staatssecretaris de Kamer te kunnen voorstellen.Ik sluit mij aan bij datgene wat de heer Rijpstra heeft gezegd over de
vakleerkrachten in het basisonderwijs.Elke nieuwe bewindspersoon begint met een bepaalde hoeveelheid krediet.
Sommige met veel, zoals deze twee bewindslieden. Dat is vaak op grond van
hun eigen verleden. Andere bewindslieden beginnen al met weinig krediet. Sommigen
zijn bereid veel krediet te geven aan nieuwe bewindslieden. Dat gold ook in
dit geval. Bij anderen overheerst de scepsis; eerst zien, dan geloven. Deze
bewindslieden hebben absoluut niet te klagen gehad, als het gaat om beginnen
met krediet. Beiden werden zij bij hun aantreden buitengewoon gewaardeerd,
ook door mij. Inmiddels moeten wij vaststellen dat het krediet aan het weglopen
is, zoals soms het droge zand op het strand tussen de vingers van een hand.
Mevrouw Terpstra ondervindt nu wat het is wanneer verwachtingen niet worden
waargemaakt. Mevrouw Borst heeft daar minder last van, maar ook zij ontkomt
niet aan het feit dat ook voor haar de klok tikt. Voor beide bewindslieden
geldt dat zij langzaam worden opgegeten door het dilemma dat verbonden is
aan de onverenigbaarheid van loyaliteiten. Langzaamaan komt ook de geloofwaardigheid
in het geding. Hoe geloofwaardig zijn de bewindslieden nog, wanneer zij categorisch
blijven weigeren van het kabinet meer geld te eisen? Hoe geloofwaardig zijn
de coalitiepartijen nog, wanneer zij blijven weigeren de feiten van het leven
onder ogen te zien? Hoe geloofwaardig is het te spreken over het welzijn van
mensen, maar niets structureels te doen aan bijvoorbeeld de wachtlijsten?De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Ik dacht: ik laat mijnheer Marijnissen maar praten, want over
alles wat hij zegt, heb ik in allerlei AO's al veel gehoord en heeft het kabinet
toezeggingen gedaan. Ik vind er bijna niets nieuws in. De laatste opmerking
is echt een gotspe. Ik heb vanavond nog suggesties gehoord, ook van coalitiepartijen,
om aanvullende middelen te vinden. Ik heb in mijn suggesties ongeveer 130
mln. "gestopt". De heer Marijnissen maakt dit met zijn retoriek belachelijk.De heer Marijnissen (SP):Dat is geenszins mijn bedoeling, voorzitter. Waarom het mij gaat, is dat
ik nog moet zien wat er van die 130 mln. overblijft. Ik stel vast –
en ik vind dat buitengewoon frustrerend – dat elk algemeen overleg dat
ik hier heb meegemaakt in die twee jaar voor 90% van de tijd over poen gaat,
met de opmerking dat de collectieve lasten niet omhoog mogen in dit stinkend
rijke land, maar dat wij helaas amper praten over een verbetering van de zorg.
Elke keer wanneer Kamerleden hier komen vertellen dat doelmatigheidsverhoging
ons op weg zal helpen en ons de miljoenen zal geven waarom wij allemaal zo
schreeuwen, denk ik maar één ding: elke citroen kent een laatste
druppel. Ik wil alle opties inzake doelmatigheidsverhoging bezien en het voordeel
van de twijfel geven, maar ik stel vast dat de problemen zo omvangrijk zijn
geworden, met name in de zorgsector, dat er naar mijn mening niet aan te ontkomen
valt dat spijkers met koppen worden geslagen. Dat is niet
gebeurd bij de laatste algemene beschouwingen en ook niet bij de laatste financiële
beschouwingen. De heer Van Boxtel heeft nu een aantal suggesties gedaan. Ik
moet maar afwachten wat er uiteindelijk van overblijft.De heer Van Boxtel (D66):Het is natuurlijk makkelijk om te zeggen: ik hoor het gewoon aan en ik
reageer niet. Ik vind echt dat u het bagatelliseert. Tienduizenden mensen
worden per jaar in dit land zeer fatsoenlijk geholpen. Internationaal kunnen
wij de toets der kritiek glansrijk doorstaan. Ik deel uw zorgen over oplopende
wachtlijsten en de toenemende vraag. Wij bezien voortdurend of het zorgbudget
omhoog kan. Het is in de afgelopen twee, drie jaar structureel bijgeplust.
Dat moeten wij gewoon onder ogen zien. Ik vind het onzin als u in algemene
termen opmerkt dat wij hier alleen maar om poen vragen. Ik wijs erop dat het
enige wat de overheid te verdelen heeft geld is. Daarbij komt enthousiasme
om het geld zo doelmatig mogelijk te verdelen. Daar moet een goede balans
in worden gevonden. U doet echt uw boek eer aan: het is alleen maar tegenstemmen.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter! Of wij tegen de begroting van dit ministerie zullen
stemmen, is nog te bezien. Wij hebben niet de gewoonte om tegen begrotingen
van ministeries te stemmen. Iets anders is dat ik hier voorstellen doe, die
door de coalitiepartijen categorisch worden afgewezen. Door de oppositie zijn
suggesties gedaan om de minister en de staatssecretaris te ondersteunen via
moties. Ik zag u onlangs in Den Haag Vandaag zeggen tegen mevrouw Terpstra:
als u een motie wilt hebben, kunt u die krijgen. Die motie is nooit ingediend
en kon dus nooit aangenomen worden, helaas. Ik zou graag willen dat deze bewindslieden
en de paarse coalitiepartijen eindelijk eens de daad bij het woord voegden
en niet zo benepen elke keer maar weer probeerden in hoekjes en gaatjes in
dit parlementsgebouw te elfder ure 40 mln. te vinden, maar structurele oplossingen
boden voor een structureel tekort aan middelen in deze sector.De heer Van Boxtel (D66):Het is echt te gek voor woorden. De staatssecretaris kon een motie krijgen.
Er is autonoom voor dit jaar incidenteel 30 mln. en structureel 45 mln. gevonden.
Er ligt een motie van de coalitiepartijen om eventueel meer geld aan te wenden
als CVA-besparing voor de thuiszorg mogelijk is. Wij zijn niet steeds aan
het sprokkelen, wij zijn gericht aan het kijken waar de problemen zitten.
Wat wij niet willen, is iedere keer maar weer een zak geld zomaar opentrekken
om dat geld vervolgens in de sector weg te laten lopen. Wij moeten een goed
evenwicht vinden tussen onderwijs, werk, gezondheidszorg enz. U heeft aan
mij een goeie woordvoerder gezondheidszorg, die pleit voor het belang daarvan,
maar u mag het niet doen voorkomen alsof de coalitie het allemaal maar laat
gebeuren terwijl u ten aanzien van al die dossiers mooi weer loopt te spelen.De heer Marijnissen (SP):Het is het kabinet dat mooi weer speelt. Een feit is dat er structurele
tekorten zijn; op een andere manier kan het niet worden verklaard. De problemen
zijn structureel van aard. Voorzitter! De heer Van Boxtel gebruikt het woord
bagatelliseren. Welnu, hij kan het niet maken om de problemen die er zo evident
zijn, te bagatelliseren. Ik wil die problemen oplossen. Natuurlijk gaat het
om een afweging van de belangen van onderwijs, openbaar vervoer, gezondheidszorg
enz. Daar denk ik graag over mee, maar als blijkt dat de overheid structureel
over te weinig middelen beschikt, gaat het mis. De regering heeft het over
werk, werk, werk en over verlaging van de collectieve lasten. Welnu, dan moet
ze ook niet raar staan te kijken wanneer men in de zorgsector structureel
geld tekortkomt.De heer Verkerk (AOV):Mijnheer de voorzitter! Even dacht ik dat de heer Marijnissen paars van
woede werd. Voorzitter! Ik wens u op deze eerste avond van uw voorzitterschap
veel succes toe. Dat geldt ook voor de volgende avonden en dagen. Ik wens
u succes toe bij het zoeken naar de middenweg tussen coulance en gestrengheid,
zoals u vanavond al hebt getoond.De voorzitter:Dan is dat alvast geregeld...De heer Verkerk (AOV):De heer Leerkes en ik hebben een bepaalde taakverdeling afgesproken bij
deze begrotingsbehandeling. Derhalve sluit ik mij aan bij het betoog dat hij
straks zal houden.Voorzitter! Ik begin met een opmerking over het niveau waarop sommige
geesten in ons land zich begeven. Ik heb het niet over de geheime stemming
voor leden van de Hoge Raad van vanmiddag, maar over het niveau van een nieuwslezer
van het NOS-journaal. Deze haalde onlangs niet het niveau waarop toch veel
ouderen en bejaarden zich bewegen. De hoogmoed straalde van de NOS-buis af
toen deze nieuwslezer op 30 november jl. vertelde dat een Mexicaanse vrouw,
wonend in de Verenigde Staten, 127 jaar was geworden. Daarbij werd haar oorspronkelijke
Mexicaanse geboortebewijs getoond. Ik citeer nu de nieuwslezer: "Als ze de
waarheid spreekt, is ze de oudste vrouw ter wereld." Met andere woorden: ze
kan wel liegen... Ik denk dat de bejaarde dame in kwestie zou antwoorden:
hoe durft 'ie, dat eigenwijze jong!Deze nieuwslezer dacht blijkbaar dat bejaarden er baat bij zouden hebben
zich ouder voor te doen dan zij in werkelijkheid zijn. Dat is in ons land
niet de bedoeling, zeker niet als men de gezondheidszorg voor ouderen en bejaarden
in aanmerking neemt. Die zorg neemt een hoogst belangrijke plaats in de samenleving
in en iedereen komt er op de een of andere manier mee in aanraking. Wij betalen
premies en eigen bijdragen en maken gebruik van de zorg. Echter, wij worden
geconfronteerd met een steeds veranderende zorgmarkt. Er wordt bezuinigd;
de marktwerking viert hoogtij; we worden klant voor een product dat we gaan
inkopen met een persoonsgebonden budget. Steeds minder medicijnen worden vergoed;
behandelingen komen voor eigen rekening, zoals fysiotherapie; we komen op
wachtlijsten te staan; er is een eigen bijdrage van ƒ 200. Voorzitter!
Al deze zaken maken groepen zorggebruikers onzeker. Ze leiden er ook toe dat
groepen die de zorg écht nodig hebben, daarvan geen gebruik meer maken.
De tweedeling in de zorg slaat toe.Gelukkig hebben wij in Nederland niet vaak te maken met rampen, maar dit
jaar waren er toch twee aangrijpende vliegrampen. Vooral het ongeluk met de
Belgische Hercules heeft bij ons de vraag opgeroepen hoe het in Nederland
gesteld is met de geneeskundige hulp bij rampen. Sinds 1992 ressorteert deze
hulp onder Binnenlandse Zaken. Echter, in dit ministerie is geen afdeling
te vinden waar specialisten zitten met betrekking tot dit onderwerp. De expertise
die binnen de afdeling op het voormalige ministerie van WVC aanwezig was,
is verdwenen. Het AOV betreurt dit zeer. Wij vinden dat het voor de volksgezondheid
van belang is dat er binnen het ministerie van VWS een afdeling komt die zich
met de geneeskundige hulp bij rampen bezig gaat houden. De coördinatie
van alle hulpdiensten kan blijven berusten bij het ministerie van Binnenlandse
Zaken. Graag verkrijgen wij hierop een reactie van de minister.Voorzitter! De gezondheidszorg kampt met lange wachtlijsten. Die lijsten
worden eerder langer dan korter. Dit probleem blijft bestaan bij handhaving
van het huidige groeicijfer voor het zorgbudget van 1,3%. De rek is er voor
grote gedeelten van de zorg allang uit.In de zorg voor verstandelijk gehandicapten is het aantal plaatsen veel
te gering. Mensen staan jarenlang op de wachtlijst om geplaatst te kunnen
worden in de instellingen. Er is meer geld vrijgemaakt voor deze vorm van
zorg, maar de wachtlijstproblematiek blijft nijpend. Het is niet alleen belastend
voor de gehandicapten zelf, maar juist ook voor de familie van de betrokkenen.
Het betreft een groep die niet voor niets het zeer moeilijke besluit heeft
genomen om hun familielid niet meer thuis te verzorgen. Wij verzoeken dan
ook om meer geld ter beschikking te stellen om juist deze wachtlijstproblematiek
te verminderen.Zoals iedereen wel weet, vergrijst Nederland. Met andere woorden: er komen
steeds meer ouderen in Nederland, ouderen die steeds meer thuis blijven wonen,
eventueel gebruikmakend van de thuiszorg. Maar voor sommigen is opname in
een verpleeghuis onontkoombaar. Ook hierbij is er echter sprake van wachtlijsten.
Wanneer men in een zorginstelling wordt opgenomen, verliest men tot overmaat
van ramp in de meeste gevallen zijn privacy: men moet zijn kamer delen met
meer personen. Goed, de staatssecretaris wil meer geld besteden aan privacy
voor de zorggebruikers, maar verwezenlijking van meer privacy door middel
van verbouwingen en renovaties zal toch nog wel enige tijd vergen. Wij juichen
het streven naar meer privacy natuurlijk ten zeerste toe, maar stellen toch
wel de vraag of de minister het budget voor de verpleeghuiszorg niet verder
moet aanpassen. Meer privacy in verpleeghuizen betekent immers meer kosten,
verbonden aan de verzorging van de patiënten, zoals hogere schoonmaakkosten.
De verhoging van dit soort kosten mag onzes inziens geen gevolgen hebben voor
de echte zorgverlening aan deze groep cliënten.Het aantal plaatsen in verzorgings- en verpleeghuizen neemt nog steeds
af. Dit is vooral rampzalig voor de provincies die te maken hebben met extra
vergrijzing van de bevolking, zoals Brabant en Overijssel. In Brabant zal,
zoals het deltaplan verpleeghuiszorg uitwijst, voor de intramurale zorg een
volumegroei van 1,6% en voor de thuiszorg zelfs van 4% nodig zijn om aan de
stijgende vraag te kunnen blijven voldoen. Het bieden van goede zorg staat
dus zeer sterk onder druk bij de door de bewindsvrouwen toegestane groei van
het algemene zorgbudget met 1,3% en van slechts 1% van de ouderenzorg.De thuiszorg blijft ons zorgen baren. Veel mensen krijgen niet de zorg
waar zij eigenlijk recht op hebben. Door het veel te krappe budget voor de
thuiszorg neemt de kwaliteit van die zorg af. Wij zijn blij met de extra 75
mln. voor deze zorg, hoewel dit een druppel op de gloeiende plaat is. Dit
geldt temeer daar becijferd is dat ongeveer 400 mln. bij het thuiszorgbudget
moet komen om de problemen op te lossen. Wij dringen er dan ook bij de minister
op aan om meer geld voor de thuiszorg ter beschikking te stellen.Er is in de begroting van VWS geld vrijgemaakt ten behoeve van de coördinatie
van de vrijwillige thuiszorg. Dit geld wordt via de ziekenfondsen in de verschillende
regio's verdeeld. Nu blijkt dat in diverse regio's de beschikbare bedragen
voor 1996 niet zijn gegaan naar organisaties die de vrijwilligers in de thuiszorg
coördineren en dat het geld is blijven hangen bij de ziekenfondsen. Wij
vinden het belangrijk dat de vrijwilligers een goede begeleiding krijgen van
hun activiteiten. Wij vragen de minister daarom ook om er bij de ziekenfondsen
op aan te dringen sneller over te gaan tot verdeling van de beschikbare bedragen
voor de coördinatie van de vrijwillige thuiszorg. Bij de behandeling
van het Jaaroverzicht zorg hebben wij de minister daarover al een vraag gesteld.
Het antwoord daarop heeft ons evenwel verbaasd. Wij ontvingen namelijk de
regeling, niets meer en niets minder. Graag vernemen wij de reactie van de
minister hierop.Voor doven en slechthorenden is ondertiteling van tv-programma's van essentieel
belang. Ook zij hebben het recht om de programma's op de tv te kunnen volgen;
alle programma's, dus niet alleen informatieve programma's, moeten dan ook
ondertiteld worden. Doven en slechthorenden moeten kunnen meepraten over opzienbarende
programma's op tv. Hun sociaal isolement wordt nu door veel tv-programma's
juist vergroot. Welzijn is ook voor deze categorie burgers een recht. Wij
vragen de bewindsvrouwen of zij dit punt onder de aandacht willen brengen
van staatssecretaris Nuis.Borstkankeronderzoek bij vrouwen boven de 70 jaar lijkt het AOV noodzakelijk,
vooral nu is gebleken dat borstkanker bij deze groep evenveel of zelfs vaker
voorkomt dan bij vrouwen onder de 70 jaar. Bovendien zijn de genezingskansen
even groot. De recente onderzoeken terzake zijn bekend. Wij pleiten er dan
ook voor dat vanaf 1997 weer borstkankeronderzoek bij vrouwen boven de 70
jaar wordt verricht. Tevens zal daarvoor bij deze groep de drempel verlaagd
moeten worden, zodat meer vrouwen deelnemen aan dat onderzoek. Hierbij kan
eraan gedacht worden om de onderzoekswagens te plaatsen vlakbij verzorgingscentra
en complexen ouderenwoningen. Graag verneem ik hierop de reactie van de minister.Hoever is het departement van de minister gevorderd met de veranderingen
in de computerprogramma's met het oog op de eeuwwisseling?Wat weet de minister over de aanpassing van de computerprogramma's in
het door haar departement bestreken veld in de gezondheidszorg?
Ik denk hierbij aan ziekenhuizen. Beschikken de bewindslieden over een overzicht
daarvan?De heer Leerkes (Unie 55+):Voorzitter! Van harte gefeliciteerd! Ik wens u sterkte op uw stoel.Voorzitter! Ik denk dat ik een open deur intrap, wanneer ik er vanavond
nog eens aan herinner dat ons voor wat de gezondheidszorg betreft zware tijden
te wachten staan. Een toenemende vergrijzing – binnen twintig jaar zal
het aantal ouderen verdubbeld zijn – en een toenemend aantal medische
verrichtingen zullen een gigantisch probleem opwerpen, bij de oplossing waarvan
ik de bewindslieden alle mogelijke sterkte toewens. Met name wordt er nu al
gesproken over het transplanteren van dierlijke organen. Je vraagt je in gemoede
af waar wij in de toekomst aan moeten sterven. Er is van alles mogelijk om
het leven in een goede kwaliteit te verlengen. Er zullen grote problemen op
ons afkomen.Dan vraag je je af hoe wij die snel stijgende kosten met z'n allen moeten
beperken. Hoe kunnen wij die te lijf gaan? Ik heb de minister al eens horen
zeggen: wij moeten ook eens op de kleintjes gaan passen. In dit verband wil
ik herinneren aan het plan dat de PvdA vanavond heeft gelanceerd, in de zin
van: wij moeten aan de minister voorleggen of het niet mogelijk is om voor
de ziekenhuizen gezamenlijk in te kopen. Dat zou een punt van aandacht zijn,
om eens te kijken of daar geld te halen is. Dan heb ik gelezen in de krant
dat er in een Hilversums ziekenhuis een proef genomen is met het bezuinigen
op ofwel het beter omgaan met elektriciteit. Het blijkt een gigantisch bedrag
te zijn dat daar te winnen is als daar eens beter naar gekeken wordt.Er zijn nog meer van die zaken waarvan ik zeg: kan dat niet een beetje
anders? Zoals me dit weekend een verpleegkundige vertelde, die vorig jaar
25 jaar in dienst was van een ziekenhuis en die een receptie aangeboden had
gekregen met de daarbijbehorende enveloppe met inhoud; dat was al geregeld
in de CAO. Dat was allemaal heel normaal: een receptie wordt je aangeboden.
Maar toen zei zij: wat schetst mijn verbazing, toen aan het eind van het jaar
alle jubilarissen, de koperen en de zilveren, nog eens uitgenodigd werden
voor een gigantisch en, wat men noemde, grenzeloos feest in een vijfsterrenhotel?
Wat wij daar gezien hebben, zo zei zij, was werkelijk grenzeloos en moet kapitalen
gekost hebben. Dan vraag je je af: waar zijn wij in vredesnaam mee bezig?Een ander punt – daar heb ik het al eens met de minister over gehad
en ik zou het op prijs stellen wanneer wij daar eens een duidelijk antwoord
op krijgen – betreft de specialisten in de ziekenhuizen: de maatschappen.
Deze week zijn er een paar mensen bij mij op bezoek geweest in verband met
een organisatieonderzoek; zij hebben een rapport uitgebracht, getiteld: "Naar
een maatschap nieuwe stijl". Daarbij is eens kritisch gekeken naar het omgaan
door de specialisten in de ziekenhuizen met die maatschappen. Iedere specialist
heeft zo zijn eigen administratieve medewerksters. Er zijn in een wat groter
ziekenhuis talrijke maatschappen die allemaal een beetje langs elkaar heen
werken. Er is een spanningsveld tussen die maatschappen en de directie van
de ziekenhuizen. Daar zou veel voordeliger gewerkt kunnen worden.Ik zou de minister het volgende willen vragen. Stel dat je een Zweeds
model zou gaan hanteren, waarbij je zegt: wij gaan de specialisten in de ziekenhuizen
in loondienst aannemen. Het betekent dat we hen gaan overhevelen in loondienst,
zoals dat hier en daar al is gebeurd met bijvoorbeeld de kinderartsen. Wij
hebben gevraagd om informatie over waar dat in Europa al gebeurt. Vandaag
hebben wij daar voor wat betreft Zweden een antwoord op gekregen. Het zal
de minister bekend zijn dat de specialisten in Zweden in loondienst zijn van
de overheid. Zij hebben contracten voor een 40-urige werkweek. Als er langer
gewerkt moet worden, wordt dat uitbetaald of zij krijgen het in vrije tijd
terug. Er zijn schommelingen in de salariëring van de specialisten, maar
de arbeidsvoorwaarden zijn voor allen gelijk. De specialisten die werken in
bestaande private ziekenhuizen doen dit op parttimebasis en zijn tegelijkertijd
in loondienst van de overheid.Voorzitter! De huidige structuur in onze ziekenhuizen is diep verankerd
in de geschiedenis van die gezondheidszorg, vooral van na de oorlog. Het zal
heel moeilijk zijn om daarin verandering aan te brengen. Ik zou de minister
nog eens willen vragen om erover na te denken hoe wij op een andere manier
dan die ons nu voor ogen staat, de uitvoerders in de gezondheidszorg bij die
kassa kunnen weghalen.Het is duidelijk dat de specialisten maar ook de fysiotherapeuten buiten
de ziekenhuizen een beetje in staat waren hun eigen inkomen te bepalen. Toen
de minister een jaar geleden zei dat het aantal behandelingen van de fysiotherapeut
zou worden ingeperkt, was deze hele Kamer in rep en roer. Later zei zij dat
er ook naar de behandelingen van de psychotherapeuten moest worden gekeken.
Weer stak dezelfde storm op. Maar in werkelijkheid zal dit stuk van de gezondheidszorg
nog eens goed moeten worden doorgelicht. Ik zou het zeer op prijs stellen
wanneer de minister ons te zijner tijd zou meedelen wat zij er werkelijk van
vindt.Een ander punt waarover vanavond gesproken is, is de preventie in de gezondheidszorg.
Hier en daar hangen op de stations plakkaten met een sigarettenmerk. Daaronder
staat dat roken gevaarlijk is voor de gezondheid. Wij zien dat al jaren en
daar kijkt geen hond naar. Dat maakt op niemand enige indruk. Ook als wij
een pakje sigaretten twee kwartjes duurder maken, ligt daar niemand wakker
van. Die twee kwartjes verdien je in het weekend met je bijbaantje er wel
bij. Iets anders is het volgende dat ik de minister wil vragen. Kunnen wij
niet wat realistischer voorlichting geven in het middelbaar onderwijs? Ik
geef een voorbeeld. In het verleden heb ik een groep scholieren ontvangen
op de gemeentelijke geneeskundige dienst. Ik heb ze meegenomen naar het laboratorium
voor de pathologie en hen laten zien wat er aan de hand is met bloedvaten,
longweefsel en het hart als mensen veel roken. Zij konden flessen met preparaten
zien van leverweefsel van mensen die veel te veel gedronken hadden. Die kinderen
zijn zich wezenloos geschrokken. Je moet de voorlichting aanschouwelijk maken.
Zou de minister daar eens over willen nadenken? Hoe zouden wij dat kunnen
doen in de opleiding?Er is nog een mogelijkheid van preventie. Mensen die 40 jaar geworden
zijn, krijgen vaak overgewicht. Ook kan er sprake zijn van
verhoogde bloeddruk; er komt wat stress in de samenleving. Die factoren zijn
er wel. In een folder van de Hartstichting staat: hoge bloeddruk, deed het
maar een beetje pijn! Je voelt het niet, maar het is er wel en het is ook
gevaarlijk. Waarom kan niet via een bedrijf een eenvoudig onderzoek gedaan
worden naar de bloeddruk en de cholesterol. Op de televisie hebben wij kunnen
zien dat slechts een klein prikje in de top van de vinger nodig is voor een
druppel bloed. Daaraan kun je precies afmeten hoe hoog het cholesterolgehalte
is. Zo is er een aantal zaken waarnaar wij beter zouden moeten kijken om mensen
langer en gezonder te laten leven. Dat zou minder kosten geven in de gezondheidszorg.Voorzitter! Ik zie dat het bijna elf uur is en dan loopt uw wekker af.
Ik wil de staatssecretaris nog tot slot een vraag stellen over beweging, vooral
voor ouderen. Er zijn fitnesscentra in Nederland die hebben aangeboden om
in bepaalde wijken middagen te organiseren voor ouderen zodat die ook bewegen.
Het zou goed zijn voor de gezondheid van deze mensen wanneer dit eens goed
werd bekeken.De (algemene) beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik deel nog mede dat de heer Van Boxtel de gewijzigde motie-Van Boxtel/Oudkerk
(25004, nr. 24) heeft ingetrokken.Ik ben nog een antwoord verschuldigd aan mevrouw Nijpels, die vroeg of
het Reglement van orde het toelaat een motie te wijzigen. Dat antwoord is
dat zolang een motie nog niet in stemming is, zij kan worden gewijzigd.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Voorzitter! Ik heb de motie bij het notaoverleg over het JOZ ingediend
en dus niet bij deze begroting. Maar dat maakt kennelijk niets uit.De voorzitter:De regering zal morgenochtend antwoorden.Sluiting 22.56 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-2692-2741.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl