Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk 18 van de Wet milieubeheer (Handhavingsstructuur) (29285)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 2147-2153

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 32, pagina 2147-2153

08-12-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29285Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bodembescherming en enkele andere wetten in verband met wijzigingen in het beleid inzake bodemsaneringen (29462)Pagina 2137-2144
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005 (29800 XV)Pagina 2105-2134
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (Registratie gegevens externe veiligheid inrichtingen, transportroutes en buisleidingen) (28767)Pagina 2145-2147
Regeling van werkzaamheden (woensdag 8 december 2004)Pagina 2105-2105
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 november 2004 over de beleidsnota Verkeersemissies (29667)Pagina 2134-2137
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet op de economische delicten ten behoeve van de invoering van een systeem van handel in emissierechten met het oog op het beperken van de emissies van stikstofoxiden (handel in NOx-emissierechten) (29766)Pagina 2154-2159
Presentie en opening (woensdag 8 december 2004)Pagina 2085-2085
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 8 december 2004)Pagina 2159-2160
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk 18 van de Wet milieubeheer (Handhavingsstructuur) (29285)Pagina 2147-2153
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enkele andere wetten met het oog op de instelling van plusregio's (Wijzigingswet WGR-plus) (29532); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen in verband met de afschaffing van de verplichte bundeling en integratie van gemeenschappelijke regelingen in samenwerkingsgebieden en daarmee samenhangende wijzigingen (27008)Pagina 2085-2105

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van hoofdstuk 18 van de Wet milieubeheer (Handhavingsstructuur) (29285).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Samsom (PvdA):Voorzitter. Het blijkt telkens weer: de handhaving van de milieuwetgeving
is de achilleshiel van Pieter van Geel en van het milieubeleid in het algemeen.
Het is dus niet voor niets dat wij al enige tijd veel aandacht vragen voor
de handhaving. De laatste tijd is daar een punt bij gekomen: de integriteit
van de handhaving. Sinds het laatste overleg over de begroting, waarin de
staatssecretaris voor milieu toezegde om de zaak samen met Justitie nog eens
verder uit te zoeken en in kaart te brengen, had ik even het gevoel dat er
voortgang werd geboekt. De handhaving in Petten, die wij gisteren bespraken,
geeft mij echter een geheel ander gevoel. De staatssecretaris stelde klip
en klaar dat de handhaving daar nu op orde is.Er wordt rond Petten gehandhaafd door een extern ingehuurde consultant,
die tevens betrokken is geweest bij de advisering over het opstellen van de
vergunning. De goede man loopt samen met het management een rondje over het
terrein, nadat hij van tevoren heeft opgebeld of hij even langs kan komen.
Dat is geen manier van handhaven. Als dat de standaard is die staatssecretaris
in zijn hoofd heeft met dit wetsvoorstel, is het dus droevig gesteld met de
handhaving.De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat wij uit dit wetsvoorstel eigenlijk
helemaal niet kunnen opmaken welke standaard de staatssecretaris in zijn hoofd
heeft. Het wetsvoorstel is een welkome verbetering, vooral omdat de samenwerking
tussen gemeentes bij handhaving steviger wordt verankerd. Verder doet het
eigenlijk niets anders dan de weg bereiden voor een AMvB waarin dan feitelijk
alle regels voor de handhaving worden georganiseerd. De constructie om de
uitwerking van regels niet in wetten maar in besluiten vorm te geven, is soms
nodig om enige flexibiliteit en slagkracht in de regelgeving te houden. Dit
nuttige instrument moet echter niet worden misbruikt om zoveel mogelijk inhoud
van wetgeving te onttrekken aan volwaardige democratische controle; dat is
een gevaarlijke tendens. Ik verwijs in dat verband naar de Europese wetgeving,
waar de beruchte "commitology" ervoor zorgt dat alle inhoud wordt verkruimeld
door een bureaucratie van honderden commissies. Dit verschijnsel is een van
de oorzaken van het steeds groter wordende democratische tekort. Die commitology
moeten wij hier niet willen hebben. Mijn fractie dient dan ook een amendement
in om de AMvB aan een voorhangprocedure te binden. Eigenlijk is dat niet de
beste oplossing, want als iets echt belangrijk is, moet je het in de wet zelf
regelen. Dit amendement regelt in ieder geval een betere democratische controle.De positie van de toezichthouders wil ik eruit lichten. Het gaat om mensen
die dagelijks op pad zijn om te controleren of milieuwetgeving wordt nageleefd.
Het gaat om belangrijk werk. De situatie in Petten laat zien wat er gebeurt
als je dat een tijdje laat versloffen. Die toezichthouders controleren niet
alleen bij bedrijven maar ook bij gemeenten en provincies zelf, die toevallig
hun werkgever zijn. Er is weinig fantasie nodig om te bedenken in welke lastige
positie handhavers en toezichthouders soms kunnen komen. Om geen misverstand
over die fantasie te laten bestaan, geef ik hier een geanonimiseerd citaat
van een ex-handhaver die ik op mijn speurtocht in deze kwestie tegenkwam:
"Al meerdere keren heb ik mijn werkgever, de gemeente, moeten aanschrijven
op het overtreden van milieuwetgeving. Dat zijn handhavingsbrieven die aan
het college van burgemeester en wethouders zijn gericht, en
door de burgemeester en de gemeentesecretaris of de wethouder zelf moeten
worden ondertekend. Die brieven worden dus ook in afschrift verzonden naar
het Openbaar Ministerie en de regionale politie. Een tweetal brieven van mij
zijn daarbij aanleiding geweest voor grote uitgaven door de gemeente zelf.
Nu zit ik niet bij een gemeente om carrière te maken, maar geloof mij
maar als ik zeg dat dit soort acties slecht zijn voor je loopbaan." Zo is
het deze man of vrouw ook vergaan.Dit is maar één voorbeeld van de vele. De handhavers voelen
zich dus niet zelden geïsoleerd en/of miskend. Toezichthouders die een
keer beet hebben bij bedrijven, krijgen veelvuldig nul op het rekest bij hun
bestuur. "Ach, ik ken die bedrijfsleider, ik bel wel even." "Weet wel hoe
belangrijk het bedrijf is voor de lokale economie." Bestuurlijke handhaving
valt of staat dus bij goede toezichthouders die een volledige operationele
onafhankelijkheid en vrijheid hebben. Daarom heb ik nog een amendement ingediend
om de positie van die toezichthouders te versterken. Het amendement geeft
de minister in de wet de expliciete opdracht om die toezichthouders uit hun
geïsoleerde positie te bevrijden. Ik moet toegeven dat het amendement
geen schoonheidsprijs verdient, want er wordt nog eens een kromme zin aan
een al kromme zin toegevoegd, maar dat is het lot van ons als medewetgever.
Ik hoop in ieder geval van harte op de steun van de rest van de Kamer en,
indien mogelijk, van de staatssecretaris zelf.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Gemeenten, provincies en waterschappen hebben de afgelopen
jaren een aanzienlijke voortgang geboekt bij de uitvoering van hun handhavingstaken.
De resultaten van de zo noodzakelijke professionalisering worden steeds zichtbaarder.
Veel gemeenten bereiken per 1 januari 2005 de overeengekomen doelen en
hebben ons daarvan in de afgelopen weken in groten getale melding gedaan.
Naar verwachting voldoet straks meer dan 95% aan de gemaakte afspraken. Wat
ons betreft is dat een compliment waard. Tegelijkertijd vindt de CDA-fractie dat een aantal knelpunten nog steeds
onvoldoende wordt aangepakt. Veel bedrijven hebben met tal van verschillende
toezichthoudende instanties te maken. Een bedrijf als Corus schat dat jaarlijks
zeker honderd toezicht- en controlebezoeken plaatsvinden. Daar komt bij dat
de verschillende toezichthouders allemaal een eigen interpretatie hebben van
de regels die zij moeten handhaven. Dat leidt er dan weer toe dat veel bedrijven
de overheid als een veelkoppig monster ervaren. Ieder voor zich weet elke
toezichthouder uitstekend waar hij of zij mee bezig is, maar het totaal wordt
voor bedrijven steeds ondoorzichtiger en slechter te begrijpen, laat staan
te waarderen. De ergernis neemt zeker toe als ook nog eens erg veel aandacht
wordt besteed aan administratie- en papierencontroles. Daarmee neemt het draagvlak
voor handhaving af, zowel bij bedrijven als bij de handhavende instanties.
Elk wetsvoorstel op het gebied van handhaving moet naar het oordeel van de
CDA-fractie dan ook getoetst worden aan de vraag of het bijdraagt aan een
minder versnipperde en meer eenduidige handhaving.Hoewel wij deze vraag voorzichtig positief beantwoorden voor het wetsvoorstel
handhavingsstructuur, hebben wij daar nog wel een aantal vragen over. Het
wetsvoorstel heeft namelijk feitelijk niets met de uitvoering van handhavingsactiviteiten
te maken. Vanuit de aanname dat samenwerking leidt tot een effectievere en
efficiëntere handhaving, wordt de mogelijkheid geïntroduceerd een
samenwerkingsstructuur dwingend op te kunnen leggen. Dat is haast een contradictio
in terminis. De CDA-fractie onderschrijft zonder meer de inzet op samenwerking.
Dat komt direct voort uit het uitgangspunt van subsidiariteit, een van de
leidende beginselen van onze partij. Het afdwingbaar kunnen maken van die
samenwerking staat feitelijk echter haaks op dat uitgangspunt en toch wordt
daarvoor in dit wetsvoorstel gekozen. Daarbij wordt aangesloten bij de systematiek
van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daarmee is behoorlijk wat ervaring
opgedaan en die ervaringen zijn over het algemeen ook positief. Dat sterkt
ons in de opvatting dat dit wetsvoorstel bij kan dragen aan een betere handhaving. Veel gemeenten en enkele provincies zijn hard op weg naar een meer integrale
handhaving. Handhaving van grijze, groene, rode en blauwe wetten wordt in
veel gevallen dan ook organisatorisch in één eenheid ondergebracht.
Niet alleen wordt de handhaving daardoor beter, maar het leidt ook tot een
efficiëntere inzet van mensen en middelen. Dit is de vormgeving van één
loket waaraan bedrijven behoefte hebben en waarvan wij ook hier hebben geconcludeerd
dat wij die kant op willen, bijvoorbeeld met de VROM-vergunning. De gemeente
Houten is een voorbeeld van een gemeente die dat al behoorlijk heeft ingevoerd.
Het wetsvoorstel heeft alleen betrekking op de milieuhandhaving. Dat leidt
bij de handhavingsinstanties die voor een integrale handhaving hebben gekozen,
tot de angst dat zij nu gedwongen kunnen worden om hun integrale handhaving
weer te moeten ontvlechten en de milieuhandhaving bij een samenwerkingsverband
moeten onderbrengen. Wij hebben daarover vragen gesteld, maar die zijn naar
ons idee nog onvoldoende scherp beantwoord. De staatssecretaris geeft weliswaar
aan dat het wetsvoorstel maatwerk mogelijk maakt en dat desintegratie een
onbedoeld neveneffect zou zijn. Wat moet naar het oordeel van de staatssecretaris
het zwaarst wegen? Het samenwerkingsverband voor de milieuwethandhaving of
de integrale handhaving binnen de eigen organisatie? Met andere woorden: kan
een gemeente gedwongen worden om ten koste van de integraliteit de milieuwethandhaving
elders onder te brengen?Al bij de schriftelijke vragen heeft de CDA-fractie aandacht gevraagd
voor het risico dat handhavende instanties zich eindeloos met structuren en
overleggen gaan bezighouden en te weinig met de feitelijke handhaving. Mede
in dat kader zijn wij erg benieuwd naar de stand van zaken rond de AMvB ex
artikel 18.3, waaraan de heer Samsom refereerde. In dat artikel wordt bepaald
dat bij AMvB in het belang van een doelmatige handhaving regels worden gesteld.
Kan de staatssecretaris wat preciezer aangeven op wat voor soort regels wordt
gedoeld? Sterker nog, wij vragen ons oprecht af wat de toegevoegde waarde
is van een AMvB met extra voorschriften voor de overlegstructuur
of het handhavingsprogramma, laat staan het jaarverslag. Om die reden dien
ik samen met collega De Krom een amendement in, dat ertoe strekt dat van artikel
18.3, lid 2 het laatste stukje, vanaf "alsmede", wordt geschrapt.Ik heb enkele vragen over de vorderingsbevoegdheid die op grond van artikel
18.8a aan de minister wordt toegekend. De minister kan in het kader van het
tweedelijnstoezicht bij tekortschietende handhaving alsnog van B en W of van
GS vorderen dat zij handhavend optreden. De fractie van het CDA vindt deze
bevoegdheid terecht een sluitstuk om het systeem uiteindelijk te kunnen laten
werken. Wel vragen wij ons af of ook is overwogen aan GS een soortgelijke
bevoegdheid toe te kennen. GS kunnen immers ook samenwerking verplichtend
opleggen.Daar komt bij dat wij naar het oordeel van de fractie naar een herbezinning
op het tweedelijns toezicht toe moeten. Wij vragen ons af of wij op termijn
het tweedelijns toezicht moeten laten bestaan. Als het al zou moeten blijven
bestaan, is het dan niet veel logischer om een tweedelijns toezicht op gemeenten
door de provincie te laten uitvoeren en het tweedelijns toezicht op de provincies
door het Rijk? Is de staatssecretaris bereid om die herbezinning voor te bereiden?
Op welke termijn denkt hij dat te kunnen doen? Ik denk daarbij aan de relatie
met de code interbestuurlijke verhoudingen, die 9 november tussen Rijk,
provincies en gemeenten is afgesproken.Wij blijven vinden dat de keuze voor de politieregio als uitgangspunt
voor de omvang van het samenwerkingsverband een verkeerde is. De samenwerking
op het gebied van de milieuwethandhaving vindt op dit moment vooral plaats
op de schaal van de WGR-regio's. Die komen soms wel, maar meestal niet overeen
met de grenzen van de politieregio's. Wij zouden het een verkeerde ontwikkeling
vinden als nu ter wille van de schaal van de politieregio's functionerende
samenwerkingsverbanden ter discussie werden gesteld. Dat leidt tot een hoop
gedoe over structuur en gaat ten koste van de uitvoering. Graag verkrijg ik
de toezegging van de staatssecretaris dat gemeenten vrij zijn om de schaal
en de vorm van samenwerking te kiezen die zij willen.Wij onderschrijven de mogelijkheid in het wetsvoorstel om waterschappen
te verplichten deel te nemen aan een samenwerkingsverband. Dat past in het
streven naar een integrale en eenduidige handhaving en de versterking van
het ene loket. Tegelijkertijd onderkennen wij dat een verplichte samenwerking
voor waterschappen soms praktische problemen met zich kan brengen, meer praktische
problemen dan voor gemeenten en provincies, alleen al omdat de schaal van
waterschappen niet aansluit bij welke regionale indeling dan ook. Hoe wil
de staatssecretaris met de specifieke positie van de waterschappen omgaan?In de Kamer is bij verschillende gelegenheden aandacht gevraagd voor de
steunpunten, die een belangrijke rol vervullen bij het ondersteunen van de
professionalisering van de handhaving. Veel gemeenten hebben zorg over het
afbouwen van de ondersteuning van de steunpunten handhavingsbeleid per medio
2005. Nu zal naar mijn mening juist in de toekomst elke van de handhavende
instanties haar eigen verantwoordelijkheid moeten willen nemen in het al dan
niet overeind houden daarvan. Nu bereiken ons signalen dat nu de vanuit VROM
gefinancierde ondersteuning stopt de andere departementen de stekker uit de
samenwerking willen trekken. Als men overtuigd is van de meerwaarde van samenwerking
en de ondersteuning daarvoor door de steunpunten, kunnen naar het oordeel
van de fractie van het CDA de rijksheren in de regio – ik noem in ieder
geval de AID en de Inspectie Verkeer en Waterstaat – niet stellen dat
zij in elk geval geen bijdrage meer leveren. Ieder naar zijn eigen deel, zou
ons idee zijn. Hoe staat de staatssecretaris hier tegenover?Als ik de nota naar aanleiding van het verslag goed begrijp, is de evaluatie
breder dan het wetsvoorstel. De evaluatie moet zicht geven op het succes of
het falen van de milieuwethandhaving. Dit wetsvoorstel beoogt niet meer te
zijn dan een instrument dat leidt tot een effectievere en efficiëntere
handhaving. Mogen wij ervan uitgaan dat die evaluatie dus ook verder gaat
dan het beoordelen of de structuur en het overleg vorm hebben gekregen?Voor de CDA-fractie is het van belang te kunnen beoordelen of de handhavingspraktijk
aantoonbaar verbetert. Dat betekent ook aandacht voor integrale handhaving
en het hebben van één loket, alsmede waardering van de handhaving
door de klanten, bedrijven en burgers. Kan de staatssecretaris dit toezeggen?Verder onderschrijven wij van harte dat in elk geval ook de vraag aan
de orde komt of de huidige bevoegdhedenstructuur voldoet of moet worden aangepast.
Wij doen de staatssecretaris de suggestie om de ervaringen die nu in Limburg
worden opgedaan met het onderbrengen van alle handhavende instanties op één
punt, mee te nemen in de evaluatie.De heer De Krom (VVD):Voorzitter. De handhaving van de milieuwetgeving laat te wensen over door
een drietal oorzaken. In de eerste plaats door een teveel aan ondoorzichtige
en complexe regelgeving; daarover spraken en spreken wij uitvoerig in dit
huis. In de tweede plaats door gebrek aan professionaliteit en expertise;
ook daar wordt een slag gemaakt. En in de derde plaats door de versnippering
in de uitvoering. Ter illustratie daarvan is het toch veelzeggend dat in dit
land ongeveer 600 organen zich bij gemeenten, provincies, waterschappen en
het Rijk bezighouden met die handhaving. Ik zal niet in herhaling vervallen
over al deze problemen en daarom ga ik niet verder in op de beide eerste aspecten
die ik noemde. Ik beperk mij tot de bespreking van het voorliggende wetsvoorstel.Daar waar de handhaving niet goed verloopt, verkrijgen de provincies ten
aanzien van de gemeenten en waterschappen een aanwijzingsbevoegdheid om aldus
samenwerking dwingend op te leggen via de Wet gemeenschappelijke regelingen.
Het ministerie van VROM krijgt een zelfde bevoegdheid ten aanzien van de provincies.
Het kan provincies bovendien dwingen hun coördinerende taak goed te vervullen
en kan een aanwijzing geven om een regionale handhavingsdienst in te stellen.
Daarnaast kan VROM straks ook de handhaving door de lagere overheden bevorderen. De VVD-fractie is voorstander van dit wetsvoorstel. Het geeft zowel het
Rijk als de provincies een belangrijk instrument in handen om de handhaving
effectiever te maken. Ik zeg daar uitdrukkelijk bij dat het wel spaarzaam
moet worden gebruikt, want het staat op zichzelf op gespannen voet met de
autonomie van de provincies, gemeenten en waterschappen. Wat ons betreft mag
het gebruik van dit instrument dan ook niet meer zijn dan een laatste hulpmiddel
om de kwaliteit van diezelfde handhaving te verbeteren.De bewijslast om het instrument in te zetten, ligt wat mijn fractie betreft
steeds bij de hogere overheid die het wil toepassen. Ik heb te dien aanzien
een vraag. Tegen het besluit van de provincies, zo lees ik in de stukken,
staat beroep open bij de Raad van State, maar tegen dat van het Rijk niet.
Waarom is dit verschil er eigenlijk? Gaan wij niet verzanden in eindeloze
procedures die overheden tegen elkaar voeren op kosten van de belastingbetaler?
Hoe gaat de staatssecretaris dit voorkomen en zal hij ingrijpen als dit uit
de hand loopt?Samenwerking kan dwingend worden opgelegd, maar daarbij heb ik de vrij
principiële vraag hoe succesvol dat is, als de betrokken partijen het
zelf niet willen. Hoe kijkt de staatssecretaris daar tegenaan? De antwoorden
die de staatssecretaris in het kader van de schriftelijke voorbereiding geeft
op vragen hierover, vind ik niet erg overtuigend.Wat betreft het "zwakke broeder, sterke broeder"-argument merk ik het
volgende op. Op zichzelf steunt de VVD-fractie de staatssecretaris in zijn
standpunt dat gemeenten of waterschappen die hun zaakjes wel voor elkaar hebben,
niet kunnen worden uitgesloten van samenwerking met hen die nog een stuk te
gaan hebben. Ik vraag mij wel af waarom de staatssecretaris denkt dat dit
in de praktijk geen probleem zal zijn. Ik kan mij de argumentatie van die
sterke broeders op zichzelf wel voorstellen, want op free-rider-gedrag zit
niemand te wachten en zeker niet de organen die hun zaakjes voor elkaar hebben.Als het OM deelneemt aan het handhavingsoverleg, kan alle informatie die
in het kader van de handhaving wordt verzameld, onderdeel worden van een strafdossier
tegen een milieuovertreder. Als vergunninghouders dat weten, zullen zij minder
snel geneigd zijn om het achterste van hun tong te laten zien. Dat kan op
zichzelf nadelige gevolgen hebben voor het succes van de handhavingsinspanningen.
Ik zou het op prijs stellen als de staatssecretaris dit punt zou kunnen toelichten.Voorzitter. Bij AMvB worden kwaliteitscriteria vastgelegd voor een goede
handhaving. Wij hebben in dit huis al veel gesproken over de wens om te komen
tot één loket met een eenmalige informatieverstrekking. Ik zou
het op prijs stellen als de staatssecretaris kon toezeggen dat ook dit in
de AMvB over de kwaliteitscriteria kan worden vastgelegd, dus dat er gewoon
een criterium wordt opgenomen voor de te leveren kwaliteit.De staatssecretaris heeft niet voorzien in een voorhangprocedure bij deze
AMvB. De kwaliteitscriteria zijn summier. Zij zijn opgenomen in de bijlage
bij de memorie van toelichting. Zij stemmen de VVD niet tot tevredenheid,
temeer niet daar de staatssecretaris voorlopig alleen deze criteria wil gebruiken.
De VVD-fractie heeft enkele aanvullingen genoemd. Om die reden steunt de VVD-fractie
het amendement dat zojuist door de fractie van de Partij van de Arbeid ter
zake is ingediend.Staatssecretaris Van Geel:Voorzitter. Een aantal leden van uw Kamer plaatst dit wetsontwerp in het
bredere kader van de handhavingsstructuur en -cultuur van dit land. Het is
dan goed te weten dat de structuur een element is in het proces van lange
adem. Uiteindelijk willen wij komen tot een betere milieuhandhaving. Dat is
de kern van het verhaal.Ik herinner de leden aan de discussienota waarmee met name de versnippering
van de handhaving manifest is geworden. Deze nota dateert van een tijd waarin
de meeste woordvoerders nog niet de huidige functie hadden. Zij voelen zich
echter met recht verantwoordelijk voor de problematiek. Terecht heeft de heer
De Krom aan het ontstaan van de discussie gerefereerd. Er is ook aangegeven
dat uniforme kwaliteitscriteria voor handhaving ontbreken. Daardoor is sprake
geweest van een gebrekkige kwaliteit en van kwetsbaarheid van milieuhandhaving.Dat doet niet af aan het feit dat er ook op andere terreinen veel verbeteringen
mogelijk zijn. Daarbij denk ik aan capaciteitsinzet, aan de handhavingscultuur
en aan de verschillende kleursporen van handhaving. De aangedragen elementen
kunnen echter tot kwaliteitsverbetering leiden en de versnippering wegnemen.
Daartoe is het professionaliseringstraject ingezet. Daarover hebben wij regelmatig
met de Kamer gesproken. Ook hebben wij druk op de ketel gehouden door termijnen
te stellen, zodat het verbeteringstraject voor de verschillende vormen van
handhaving door de bevoegde gezagen in acht wordt genomen. Ik ben het met
mevrouw Spies eens dat dit proces een veelbelovende start heeft gemaakt. Ondanks
de bezuinigingen, de problemen die er bij de gemeentelijke overheden zijn
en de gemaakte keuzen wordt breed gevoeld dat professionalisering noodzakelijk
is.Tegen mevrouw Spies zeg ik dat naar onze mening elk bevoegd gezag verantwoordelijk
is voor de mogelijkheden van handhaving en voor het vrijmaken van de benodigde
middelen. Gisteren hadden wij een discussie over de situatie in Petten en
over de vraag hoeveel geld nodig is voor verbeteringen daar. Ik wijs erop
dat de desbetreffende gemeenten op dergelijke punten een eigen verantwoordelijkheid
dragen. Ieder behoort zijn eigen taak te doen en op dat punt de wettelijke
bepalingen na te komen. Wij hebben geprobeerd om via de SEPH's in financiële
zin de samenwerking te intensiveren en te versterken. Daarbij is geopereerd
op tijdelijke basis, maar de termijn is in overleg met de Kamer door VROM
verlengd. In het overleg met de verschillende partners heb ik aangegeven dat
als de resultaten positief zijn – dat is bij de verschillende SEPH's
niet altijd onverdeeld het geval – en als het geld ook daadwerkelijk
is uitgegeven – dat is ook niet altijd het geval, want er zijn nog ongebruikte
budgetten – en als er verder fatsoenlijk is gerapporteerd – dat
gebeurt ook niet altijd op tijd – er bij ons de bereidheid is om echt
na te gaan of deze ondersteuningsstructuur in de een of andere vorm kan worden
versterkt.Ik zal mij nog verstaan over de vraag of er nog andere departemen ten en betrokkenen zijn die hieraan kunnen bijdragen. Het is duidelijk
dat veruit de meeste ondersteuning kwam van het ministerie van VROM.Mevrouw Spies (CDA):Ik heb uitdrukkelijk niet willen pleiten voor een voortgezette financiering
volledig onder verantwoordelijkheid van VROM. Alle handhavende instanties,
die concluderen dat zij geprofessionaliseerd zijn, moeten hun deel voor hun
rekening nemen. Het is geen goed signaal als VROM als enige overweegt de financiering
voort te zetten.Staatssecretaris Van Geel:Dan had ik u enigszins verkeerd begrepen. Ik ben in positieve zin verrast
over uw visie. Ik ben het er volstrekt mee eens. In principe hoort het de
verantwoordelijkheid van een ieder te zijn. Wel moeten wij proberen de ondersteuning
maximaal te laten zijn binnen de randvoorwaarden die ik heb aangegeven inzake
hoeveelheid en verantwoording.De kern van de structuur is dat wij de kwaliteitseisen gaan vastleggen
in een algemene maatregel van bestuur. De eisen gelden voor alle besturen
van gemeenten, provincies, waterschappen en voor de ministers van VROM en
Verkeer en Waterstaat. Het zijn minimumcriteria, maar wij zijn bezig te kijken
naar outputcriteria. Ook gaan wij in een proeftuin werken met kengetallen
over aantallen bedrijven en controles, uitgesplitst naar deskundigheid. Het
zijn hulpmiddelen voor het maken van de juiste bestuurlijke keuzes.Er is gevraagd om overleg over de criteria rondom de AMvB. Waarom is er
geen voorhang geregeld? De hoofdregel is dat er geen formele betrokkenheid
van het parlement is. Zou een voorhangprocedure een toegevoegde waarde kunnen
hebben? De AMvB voor de kwaliteitseisen zal gelden voor iedereen die met bestuursrechtelijke
handhaving belast is. Het geldt dus niet voor burgers en bedrijven. Wij publiceren
géén ontwerp in de Staatscourant. Ik wijs erop dat er al veel
bestuurlijk en ambtelijk overleg is gevoerd en nog gevoerd zal worden op grond
van Provinciewet en Gemeentewet. In de informatie aan de Tweede Kamer rondom
de ontwerp-AMvB is aangegeven hoe de kwaliteitscriteria zullen worden ingevuld.
De Kamer bevraagt mij voortdurend over administratieve lasten, regeldruk en
proceskosten. Wij hebben in de discussie rond de herijkingsbrief aangegeven
dat wij echt proberen om het hele regelgevingsproces te stroomlijnen. Wij
proberen de slagvaardigheid te vergroten. Wij proberen procedures te verkorten,
ook op andere beleidsterreinen. Wij zijn bezig met een wetsvoorstel waarmee
bepalingen voor voorpublicatie, voorhang en nahang zullen worden geschrapt.
Ik heb aangegeven dat ik het beter vind om inhoudelijke discussies met de
Kamer te voeren over beleidsnotities en daaruit op te maken wat zij nu eigenlijk
wil. Een verstandige staatssecretaris zal vervolgens naar de Kamer luisteren.
Daarom vraag ik mij af of het nodig is om het proces zo te codificeren en
misschien zelfs te mummificeren. Aangezien de betrokkenheid van de Staten-Generaal
door het amendement niet beter geregeld zal worden dan ingevolge mijn voorstel,
ontraad ik de aanvaarding ervan.De heer Samsom (PvdA):Ik ben het met de staatssecretaris eens dat democratie niet altijd even
efficiënt is, maar dat is nog geen reden om de democratie te passeren.
Verder heeft de staatssecretaris gezegd dat er in de AMvB niet zo gek veel
anders geregeld wordt dan waar wij het eerder over gehad hebben. Stel dat
een van de kwaliteitseisen gaat over het inhuren van externe consultants die,
met een dubbele pet, ook nog andere functies hebben in hetzelfde traject.
Ik kan mij voorstellen dat de heer De Krom en ik daarover van mening verschillen
en dat wij daarover dus een debat willen in de Kamer. Die politieke keuze
voor een bepaald kwaliteitscriterium moet in de Tweede Kamer besproken kunnen
worden. Daarom vinden de heer De Krom en ik overigens beiden dat voorhang
noodzakelijk is.Staatssecretaris Van Geel:Het heeft geen zin om mijn argumenten te herhalen. Ik snap dat dit amendement
mede geplaatst wordt tegen de achtergrond van de controlerende taak van de
Kamer en de sturende taak van de regering. Dat is van alle tijden. Tegen de
achtergrond van de discussie over de regeldruk, de administratieve lasten
en een betere scheiding van bevoegdheden vraag ik mij af of het nodig is om
specifiek op VROM-gebied deze procedure toe te passen. Ik heb namelijk al
toegezegd dat ik zal aangeven wat ik beleidsmatig wil en dat de Kamer daarover
met mij van gedachten zal kunnen wisselen. Aangezien ik dus echt betwijfel
of dit in een geformaliseerde voorhang- en achterhangprocedure moet geschieden,
ontraad ik de aanvaarding van dit amendement. Overigens is dit in het licht
van de discussie over de herijking een herhaling van zetten. Nu dit evenwel
bij diverse wetsvoorstellen ter sprake is gebracht, lijkt het mij zaak om
op zo kort mogelijke termijn integraal met de Kamer te spreken over het stuk
dat de minister en ik aan het voorbereiden zijn inzake de voorhang- en nahangprocedure.In hun amendement op stuk nr. 9 stellen de leden Samsom en Van Velzen
voor om in het tweede lid van artikel 18.3 "en tussen die toezichthouders"
te vervangen door "tussen die toezichthouders en tussen die bestuursorganen
en de onder hun gezag werkzame toezichthouders". Ik moet de aanvaarding hiervan
ontraden. De transparantie moet straks gegarandeerd worden ingevolge de AMvB
over de kwaliteitseisen. Ik verwijs hierbij naar de memorie van toelichting
waarin is aangegeven dat gehandeld moet worden volgens de in de protocollen
vastgelegd systematiek van interne borging van de wijze waarop handhavers
hun werk uitvoeren. Dat staat al in de kwaliteitscriteria. Dat zo zijnde vraag
ik mij af wat de meerwaarde ervan is om het alsnog te regelen. Er is dan namelijk
sprake van overregulering. Daar komt bij dat het amendement raakt aan de relatie
tussen werkgever en werknemer, hetgeen mij niet wenselijk voorkomt aangezien
ik de consequenties hiervan niet goed kan overzien. Derhalve ontraad ik aanneming
van dit amendement.De heer Samsom (PvdA):De staatssecretaris zou dan nader moeten aangeven welke die consequenties
zijn. Het is wel degelijk de bedoeling van dit amendement om in te grijpen
in de positie van de werkgever en de werknemer. Dat gebeurt dan op zo'n manier
dat de positie van de werknemer, in dit geval de toezichthouder, versterkt
wordt. Dit is geen overregulering. Als de Kamer echt iets belangrijk vindt,
laat zij het niet aan gedelegeerde wetgeving over, maar zet
zij het in de wet zelf.Staatssecretaris Van Geel:Dat is het politieke punt, waarover wij het al hebben gehad. Het is de
vraag of het via een wetsvoorstel geregeld moet worden of via een AMvB. De
positie van handhavers en dergelijke personen raakt mij echt wel, maar ik
zeg nogmaals dat het amendement overregulering inhoudt. Ik ben overigens best
bereid om de Kamer nog voor volgende week een korte notitie over de arbeidsrechtelijke
aspecten te doen toekomen.Met het amendement op stuk nr. 11 heb ik grote moeite. De informatievoorziening
heeft juist betrekking op heel essentiële punten, zoals samenwerkingsprojecten,
ketenhandhaving en situaties waarin er sprake is van meer dan één
bevoegd gezag. Het is mijns inziens essentieel dat de bevoegdheid bestaat
om de informatievoorziening af te dwingen. Daarnaast wijs ik op de afspraken
die in de augustusbrief uit 1997 zijn gemaakt en in het bijzonder op de bestuursovereenkomsten
en de bestuurlijke afspraken in het professionaliseringstraject. Ik doe een
dringend beroep op mevrouw Spies om mijn overwegingen ter zake nog eens in
ogenschouw te nemen. Zoals het amendement nu geformuleerd is, kan ik niet
anders dan aanneming ervan ontraden. De informatievoorziening is essentieel
en daarom moet zij ook geborgd worden.Mevrouw Spies (CDA):In lid 2 van dat artikel staat ook dat er regels worden gesteld met betrekking
tot de strategische, de programmatische en onderling afgestemde uitoefening
van handhavingsbevoegdheden. Het kan niet anders dan dat daarmee ook informatieverstrekking
wordt bedoeld. Het staat dus eigenlijk twee keer in het zelfde lid van dit
artikel.Staatssecretaris Van Geel:Ik begrijp dat u erkent dat dit soort informatievoorziening geregeld moet
zijn. Ik wil daar nog eens goed naar kijken. Ik zal u daar voor de stemming
van volgende week over berichten.De voorzitter:De Kamer moet de toegezegde nadere informatie dan wel voor aanstaande
dinsdag krijgen.Staatssecretaris Van Geel:Dat is volstrekt helder. Mevrouw Spies zegt dat mijn zorgen niet nodig
zijn omdat het al is geregeld. Ik wil dat eerst grondig laten beoordelen.
Ik begrijp dat er geen verschil van mening is over de vraag waarvoor die informatie
nodig is. De Kamer krijgt daar voor volgende week dinsdag bericht over.Mevrouw Spies heeft gevraagd of de vorderingsbevoegdheid ook kan worden
toegekend aan gedeputeerde staten. Dat is niet nodig. Deze bevoegdheid vloeit
voort uit het tweedelijnstoezicht en betreft de concrete handhaving. De rol
van de provincie is beperkt tot de regie over de professionalisering.Mevrouw Spies is ingegaan op de verplichte samenwerking. In mijn hart
ben ik ervan overtuigd dat het probleem het best opgelost kan worden via vrijwillige
samenwerking. Dat betekent dat de bestuurders van de onderscheiden organen
daar zelf prioriteit aan geven. De zaak zal dan via handhavingsplannen gestructureerd
worden aangepakt. Verplichte samenwerking wordt alleen opgelegd als er onvoldoende
waarborgen zijn dat er aan de kwaliteitseisen wordt voldaan. Overigens is
er geen zekerheid dat verplichte samenwerking tot de gewenste oplossing leidt.
Mijn moeder placht te zeggen dat zekerheden op het kerkhof liggen. Het is
echter ook geen optie om niets te doen als blijkt dat de vrijwillige samenwerking
in onvoldoende mate van de grond komt.De heer De Krom heeft in dit verband gesproken over de sterke en de zwakke
broeders onder de gemeenten. In de provincie Limburg wil men dit probleem
op een zeer elegante manier oplossen. Er is een artikel over waarin dit goed
wordt beschreven. Ik zoek het er even bij. Gemeenten die dit beleid zelfstandig
op een goede, geïntegreerde manier uitvoeren, worden in de Limburgse
oplossing niet belast met verplichte samenwerking. Ik kreeg het artikel zo-even
aangereikt. Ik zal het de Kamer doen toekomen. Het laat een oplossing zien
die een aantal voordelen integreert. Ik doel dan op integratie op vlakken
waar het goed verloopt en waarbij ingrijpen door de provincie goed aan de
orde is. Het artikel laat kortom een heel elegante en integrale oplossing
zien van het probleem van zwakke en sterke broeders. Het vormt een compliment
voor de wijze waarop Limburg dit oppakt.De heer De Krom (VVD):Ik heb gevraagd of het hogere orgaan gebruik van het instrument van aanwijzing
goed en duidelijk moet motiveren.Staatssecretaris Van Geel:Daarmee ben ik het volstrekt eens. Dat zal bij provinciale staten en de
verschillende gemeenten dan ook een rol spelen. Als het absoluut noodzakelijk
is, moet dit gebeuren voor de handhavingstructuur en de kwaliteitsborging.
Daarbij moeten zij die de boel al uitstekend op orde hebben, zo weinig mogelijk
last ondervinden van de te nemen maatregelen. Dat is het Limburgse model.Het tweedelijnstoezicht kent een eenvoudige en heldere structuur. Mevrouw
Spies wees op Thorbecke. Die filosofie is op alle terreinen toe te passen.
Bij de gemeentefinanciën bestaat ook een keurige lijn. De Kamer is betrokken
bij het project Andere overheid, waarin dit punt rijksbreed onderwerp van
discussie is. Minister Remkes is hierbij de coördinerend minister. Een
commissie onder leiding van de heer Alders bekijkt bovendien hoe wij de toezichtsfunctie
in het openbaar bestuur kunnen regelen. Ik vind het moeilijk, zo niet onmogelijk,
om vooruit te lopen op de uitkomsten van de commissie-Alders. In het debat
over de begroting is door mijzelf en de minister gezegd dat de discussie niet
gevoerd wordt op basis van vooringenomenheid of de instelling dat alles moet
blijven zoals het is. De discussie wordt door ons open gevoerd en is gericht
op de inhoud. De taken die wij krijgen op basis van wetgeving en Europese
regelgeving, inclusief borging en verantwoordelijkheid, moeten wij waar kunnen
maken. Bij het milieubeleid is dat een belangrijk punt.De vraag van mevrouw Spies over de WGR en de politieregio's zal ik bekijken.
Het zoeken is daarbij naar een elegante oplossing. Ik zie een aantal beren
op de weg. Er is immers maatwerk nodig. Ook moeten er knopen doorgehakt worden.
Het heeft het kenmerk van een procrustesbed. Er moet opgerekt en afgekapt
worden om een dekkende structuur te krijgen. Dat moet gepaard gaan met zo
weinig mogelijke rafelranden in de regio-indeling. Ik zal specifiek naar dit
punt kijken. Ik heb niet paraat hoe dat efficiënt kan
gebeuren. Het vertrekpunt is echter dat daarbij maatwerk en wijsheid om de
hoek komen kijken.Mevrouw Spies (CDA):Volgens mij is in de nota naar aanleiding van het verslag heel nadrukkelijk
de politieregio als uitgangspunt genomen al wordt er wel bij vermeld dat maatwerk
mogelijk moet zijn. Ik vind dat uitgangspunt zou moeten zijn dat maatwerk
mogelijk moet zijn en dat afhankelijk van de huidige samenwerking voor ofwel
de WGR-regio ofwel de politieregio wordt gekozen. Naar mijn stellige overtuiging
is op dit moment in negen van de tien gevallen de WGR-regio het samenwerkingsgebied
en niet de politieregio.Staatssecretaris Van Geel:Ik denk dat wij hetzelfde bedoelen als wij het ene het uitgangspunt noemen
en het andere het vertrekpunt. Dat laatste is toch het punt van waaruit je
gaat redeneren, het uitgangspunt is veel meer normatief. Ik heb in ieder geval
uw boodschap goed begrepen en zal vooral kijken naar de wisselwerking tussen
die beide regio's. Het moet in ieder geval goed op de huidige situatie aansluiten
en zo min mogelijk rafelige randen hebben, dus zo min mogelijk afwijken van
de huidige situatie. Dat lijkt ook mij een heel belangrijk vertrekpunt.Voorzitter. De heer De Krom vroeg mij nog een beschouwing over de mogelijke
spanning tussen de bestuurlijke handhaving en de rol van het openbaar ministerie.
Ik kan daar op dit moment best wat over zeggen, maar ik zou hem dat liever
schriftelijk willen doen toekomen. Het maakt geen deel uit van de kern van
dit wetsvoorstel dus kan dat best op een iets later moment.De heer De Krom (VVD):Graag!Ik heb nog wel gemist het antwoord op mijn vraag waarom tegen het besluit
van provincies beroep bij de Raad van State openstaat en niet tegen besluiten
van het Rijk.Staatssecretaris Van Geel:Voorzitter. Volgens mijn aantekeningen is tegen de besluiten van provincies
ook geen beroep bij de Raad van State mogelijk, behoudens als het gaat om
gebiedsgerichte aanwijzingen, dus de verplichte handhavingsdienst. Ten principale
is er dus sprake van een gelijke positie.De heer De Krom (VVD):Voorzitter. Ik zou toch wel graag de vinger aan de pols willen houden.
Is de staatssecretaris bereid ons te informeren over het aantal malen dat
van die aanwijzingsbevoegdheid gebruik wordt gemaakt?Staatssecretaris Van Geel:Dat wil ik graag doen, want er is hierover wel meer informatie te verschaffen.
Ik kan immers ook niet voorspellen hoe het een en ander financieel verloopt,
of er extra of juist niet extra activiteiten nodig zijn. Ook wij zullen de
komende tijd dus de vinger aan de pols moeten houden om te bezien hoe zich
dat verder ontwikkelt. Ik zeg dan ook graag toe dat wij ook dit zullen meenemen
in de rapportage over handhaving die wij u halfjaarlijks of jaarlijks doen
toekomen.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Ik denk dat we, met hier en daar wat vragen, positief kunnen
zijn over dit wetsvoorstel.Het wetsvoorstel bevat ook een bepaling over het verslag dat na twee jaar
wordt uitgebracht. Het lijkt ons – ik spreek namens de hier vertegenwoordigde
fracties – goed om daar een paar piketpalen voor te slaan. Vandaar de
volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het wetsvoorstel handhavingsstructuur voorziet in een
bepaling dat binnen twee jaar na inwerkingtreding van de wet een verslag over
de doeltreffendheid en effecten van deze wet in de praktijk wordt uitgebracht;overwegende dat hierbij in elk geval aandacht besteed moet worden aan
de integrale handhaving, de ervaringen met de 1-loketaanpak en de ervaringen
van bedrijven en burgers die de overheid ook op het gebied van handhaving
nu geregeld als een veelkoppig monster ervaren;overwegende dat de Code interbestuurlijke verhoudingen streeft naar vermindering
van het verticaal toezicht en vermindering van administratieve lasten;overwegende dat voor het beoordelen van de doeltreffendheid ook gekeken
zou moeten worden naar de mate waarin de huidige bevoegdhedenstructuur voldoet;verzoekt de regering, deze aspecten te betrekken in het genoemde verslag
en de Kamer hierover binnen 2 jaar na inwerkingtreding van deze wet verslag
te doen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Spies, De Krom en Samsom.Ik stel vast dat niet voldoende leden aanwezig zijn om de in het Reglement
van orde vereiste ondersteuning te kunnen leveren. Ik stel de aanwezige leden
voor, ermee akkoord te gaan dat de motie toch onderdeel uitmaakt van de beraadslagingen.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:De motie krijgt nr. 12 (29285).Staatssecretaris Van Geel:Voorzitter. Ik heb genoteerd welke piketpalen er voor het verslag zijn
geslagen. Piketpalen sla je om het uiteindelijke speelveld te bepalen waarbinnen
door bestuurders, in dit geval mijzelf, kan worden geopereerd. Ik heb er geen
problemen mee om binnen dit raamwerk het verslag uit te brengen. Als de Kamer
deze motie overneemt, zal ik haar dus graag uitvoeren.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, dinsdag a.s. te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-2147-2153.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl