Algemene financiële beschouwingen inzake het in 2006 te voeren beleid naar aanleiding van de Miljoenennota 2006 (30300), het Belastingplan 2006 (30306) en de Wet Vpb-pakket 2006 (30307)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 441-481

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-12-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 10, pagina 441-481

12-12-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30306Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30307Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30300Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 12 december 2005)Pagina 481-482
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ter implementatie van richtlijn 2004/8/EG inzake de bevordering van warmtekrachtkoppeling (Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ter implementatie van de richtlijn warmtekrachtkoppeling) (30038); - Goedkeuring van de wijziging van de statuten van de Stichting International Reference Centre for Community Water Supply and Sanitation (IRC) en intrekking van de Machtigingswet IRC (30067); - en nog vier andere wetsvoorstellen (30134, 30144, 30151, 30190)Pagina 441-441
Presentie en opening (maandag 12 december 2005)Pagina 441-441
Algemene financiële beschouwingen inzake het in 2006 te voeren beleid naar aanleiding van de Miljoenennota 2006 (30300), het Belastingplan 2006 (30306) en de Wet Vpb-pakket 2006 (30307)Pagina 441-481
Lijst van besluiten (maandag 12 december 2005)Pagina 481-481

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 233 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde zijn:de algemene financiële beschouwingen
inzake het in 2006 te voeren beleid naar aanleiding van de Miljoenennota 2006
(30300), het Belastingplan 2006 (30306) en de
Wet Vpb-pakket 2006 (30307).De voorzitter:Ik heet de minister en de staatssecretaris van Financiën van harte
welkom.De beraadslaging wordt geopend.De heer Leijnse (PvdA):Voorzitter. Het wordt door mijn fractie bijzonder op prijs gesteld dat
wij vanavond de minister van Financiën in ons midden mogen verwelkomen
voor de algemene financiële beschouwingen. Uiteraard is ook de staatssecretaris
van harte welkom, zeker als hij de zilveren staven heeft meegenomen die hem
dit weekend in Engeland zijn geworden! Er zijn tijden geweest – ik praat
nu over de Engelse oorlogen – dat een Hollandse staatssecretaris die
zich in Plymouth vertoonde, subiet werd opgehangen of in ieder geval in de
kerker werd geworpen. Tegenwoordig wordt de man met zilver behangen; dat mag
je wel een belangrijk resultaat van de Europese Unie noemen.De waardering van mijn fractie geldt toch in de eerste plaats de aanwezigheid
van de minister. Hij was het immers die nog vorige week een heroïsch
gevecht in de ministerraad heeft geleverd om de schatkist te beschermen tegen
de spilzucht van het CDA. Een volle week heeft de minister onder vuur gelegen,
een volle dag heeft hij moeten vechten in de kabinetsvergadering. En eerst
vrijdagavond laat mocht hij de overwinning noteren: met een hand pepernoten
kon de Heer Verhagen worden gecontenteerd. En dan nu alweer hier om met de
Eerste Kamer te debatteren, op het gevaar af dat de CDA-fractie opnieuw om
pepernoten zal vragen!Zonder ook maar iets af te willen doen aan de eclatante overwinning van
de minister in het kabinet, moet ik hem toch een paar kritische vragen stellen.
De inzet van de heer Verhagen is, als ik het goed zie, steeds gebaseerd geweest
op twee uitgangspunten, ten eerste dat de koopkrachtontwikkeling in 2006 bevredigend
is en ten tweede dat de overheid los daarvan wel enige compensatie mag geven
voor de stijgende energieprijzen. De overheid profiteert daar immers ook flink
van. De minister heeft het eerste uitgangspunt altijd omarmd, te meer toen
nieuwe ramingen een nog wat gunstiger koopkrachtbeeld lieten zien. Het tweede
uitgangspunt heeft hij altijd verworpen: niet nodig op grond van de koopkracht
en overigens ook geen taak van de overheid. Begrijp ik het goed, dan is er
in de door het kabinet gevonden oplossing geen sprake meer van compensatie
voor de energiekosten. Graag hoor ik van de minister of dit inderdaad zo is.
Is er inderdaad geen verband met de stijgende stookkosten? Dit lijkt mij ook
voor de toekomst van belang.Met betrekking tot de tegemoetkoming die wel wordt gegeven, rijst de vraag
hoe die zich verhoudt tot de koopkrachtverdeling. Wie profiteren er het meest
van en wat betekent het voor de koopkracht van deze groepen in 2006? Omdat
het om een relatief klein bedrag gaat, zullen alleen belangrijke koopkrachteffecten
optreden als de extra middelen bij een niet te grote groep terechtkomen. Is
dat zo? En moeten wij dan niet concluderen dat het oorspronkelijke koopkrachtbeeld
voor die groepen helemaal niet zo bevredigend was als de minister en de heer
Verhagen steeds hebben geroepen? Waarom repareren wat je op zich al heel goed
vindt? Misschien wil de minister aan deze kleine inconsistenties nog eens
een beschouwing wijden. Dan snapt de burger er misschien ook nog iets van.Het blijft natuurlijk de vraag of de bloedstollende taferelen die zich
vorige week aan gene zijde van het Binnenhof hebben afgespeeld, werkelijk
iets met de koopkracht te maken hadden. In de mimiek van de minister was ook
een duidelijke irritatie te bespeuren over de opstelling van de coalitiepartner.
Dat het CDA af en toe een sociaal gezichtje wil opzetten, allez, maar waarom
moet dat altijd ten koste gaan van andere partijen? Waarom moet de VVD dan
weer als een asociale partij worden neergezet, die de burgers niks gunt? Dat
voelt niet lekker aan en helpt de coalitie niet verder. Bovendien is het niet
de eerste keer.Nu moet ik zeggen dat de minister zijn irritatie op een buitengewoon handige
manier heeft omgezet in een tegenactie. Eerst heeft hij zijn CDA-collega De
Geus zover gekregen het voorstel-Verhagen namens het kabinet in de meest hoekige
termen af te wijzen en vervolgens komt hij zelf met een compromis dat er veel
socialer uitziet dan dat van de heer Verhagen. Hij bepleitte immers compensatie
voor iedereen en de minister bedient, terecht, alleen de laagste inkomens.
Per saldo is dus het sociale gezichtje van de VVD hierbij meer gebaat dan
het sociale gezichtje van het CDA. Wij moesten weer even terugdenken aan het
gedoe rond VUT en prepensioen, toen de minister als reddende engel kon optreden,
nadat de CDA-collega met de sociale partners in een patstelling was terechtgekomen.De minister kan dus geprezen worden. Hij heeft het handig gespeeld en
de laagste inkomens worden er ook nog wat beter van. Maar het is toch de vraag
of dit soort spelletjes een goede minister van Financiën niet een beetje
onwaardig zijn. Had het niet van meer statuur getuigd de heer Verhagen en
de meerderheid van de Tweede Kamer zijn € 35 per persoon te gunnen
en alle aandacht en energie te richten op wat er werkelijk toe doet: de deplorabele
toestand van de economie? De uitvinder van de Zalmsnip had er beter aan gedaan
de burger met een genereus gebaar het "Verhagen-piepkuiken" te gunnen
en over te gaan tot belangrijker zaken. De minister zal toch niet werkelijk
denken dat het geringe vertrouwen van de burgers in de politiek in het algemeen
en in de huidige regeringscoalitie in het zeer bijzonder kan worden verbeterd
met acties zoals die van vorige week? De vertrouwenscrisis zit dieper, veel
dieper en ze raakt onze economische prestatie in de kern.In de afgelopen jaren heeft de regering aanzienlijke begrotingstekorten
moeten financieren. De EMU-saldi zijn nooit zelfs maar in de buurt geweest
van de nullijn die door het CDA tot inzet van de verkiezingen van 2003 is
gemaakt, hetgeen ook iets zegt over de realiteitswaarde van die inzet. Bovendien
zien wij dat de regering aanzienlijke lastenverzwaringen heeft moeten doorvoeren
om de inkomsten op peil te houden en het tekort niet verder te laten oplopen.
In de uitgavensfeer is uiterste terughoudendheid betracht, gesteund door een
groeiende uitgavendiscipline, waarvoor de minister zeker lof verdient. Technisch
zien de begroting en de begrotingsuitvoering er daarom gezond uit en lijken
de overheidsfinanciën met een EMU-tekort van 1,2% BBP dit jaar
en een waarschijnlijk te hoge voorspelling van 1,8% voor volgend jaar
op de goede weg.Maar er is meer in de wereld dan het EMU-saldo van vandaag, en zelfs dan
het EMU-saldo van morgen. Er is ook de economische prestatie van ons land
en de toekomstbestendigheid ervan. En er is de sociale prestatie van onze
economie, in termen van werkgelegenheid en welvaartsverdeling, en de psychologische
prestatie: durven wij de toekomst met vertrouwen tegemoet te zien? Het is
op deze bredere doelstellingen dat de regering met haar financiële beleid
geen voldoende scoort. Ik refereerde al eerder aan het slinkende
vertrouwen van de burger. Dat betreft niet alleen de politiek, maar onze economie
en samenleving in den brede.Mensen zien dat onze economie minder groeit dan elders in Europa gebruikelijk
is. Zij zien dat wij jaar na jaar achterblijven bij de ons omringende landen,
hoe weinig briljant die het ook doen. Nederland zakt op bijna alle relevante
indices voor toekomstgerichtheid en innovatievermogen naar een lagere plaats.
En wie wel eens een buitenlandse krant leest – wie dat met onze talenkennis
nog kan – stelt vast dat Nederland zelden meer genoemd wordt. In de
meeste Europese vergelijkingen ontbreekt ons land, in de nieuwsrubrieken komt
het niet meer voor. Wij zijn in Europa een onbetekenende uithoek geworden.De burger heeft in de afgelopen jaren een flink stuk vertrouwen in de
Nederlandse economie verloren. Het consumentenvertrouwen is laag en de binnenlandse
bestedingen zeer terughoudend. Besparingen blijven hoog, maar investeringen
willen niet werkelijk van de grond komen. De burger ziet vooral een combinatie
van langjarige loonmatiging en stijgende lasten en vraagt zich af waar het
eind is van die neerwaartse spiraal. En niet alleen burgers, maar ook ondernemers
hebben weinig vertrouwen in de toekomst. Bij de presentatie van de Miljoenennota
was de kritiek van VNO-NCW en MKB Nederland nog het hardst. Men constateerde
weer een miljard lastenverzwaring voor het bedrijfsleven, ondanks de verlaging
van het Vpb-tarief. Werkgevers en werknemers gelijkelijk ontevreden maken
is ook een soort evenwicht, maar het levert geen vertrouwen op. Ik zou graag
van de regering vernemen hoe zij bij werkgevers en werknemers het vertrouwen
denkt te herstellen.De minister heeft zo zijn eigen bijdrage geleverd aan het verdwijnen van
het vertrouwen. Als het niet goed gaat, is het altijd gemakkelijk de aandacht
af te leiden naar een zondebok. De binnenlandse zondebok lag natuurlijk voor
de hand: de paarse kabinetten en het onverantwoorde gedrag van de socialisten
daarin. Zeer in het bijzonder de belastingherziening 2001 en de daarmee gepaard
gaande lastenverlichting van 5 mld. springen daarbij in het oog: budgettair
onverantwoord, economisch nutteloos en sociaal volkomen verkeerd verdeeld.
De jongeheer Wiegel zou het wel geweten hebben: "Wij moeten weer puinruimen",
zou hij geroepen hebben. Maar ja, dat kon de minister, die zelf als eerste
verantwoordelijk is voor deze misser, natuurlijk niet doen. Misschien wel
daarom moest de zondebok buiten de landsgrenzen worden gezocht. Dat sloot
ook aan bij het nieuwe xenofobe populisme dat zich sinds 2002 ter rechterzijde
van de VVD heeft ontwikkeld en dat van ons land ook geestelijk steeds meer
een klein eiland maakt.De minister is er in hoge mate verantwoordelijk voor dat Europa tot de
zondebok is gemaakt voor de matige Nederlandse prestatie. Zijn gehamer op
de Duitse en Franse overtredingen van de Europese begrotingsnorm, in zich
gerechtvaardigd, heeft in het buitenland vooral irritatie opgewekt. Men vond
het nogal schoolmeesterachtig. Binnenslands begon de opstelling van de minister
steeds meer kenmerken van een kruistocht tegen Europa te krijgen: zij houden
zich niet aan de afspraken. Maar nadat in 2003 ons land zelf geruisloos de
Europese tekortnorm had overschreden, met een feitelijk EMU-tekort van ruim
3%, was dit verhaal niet langer geloofwaardig. Daarna heeft de minister
zich op een ander thema gericht: de netto afdrachten. Nederland zou per hoofd
van de bevolking het meest afdragen aan en het minst profiteren van de Europese
samenwerking. Boodschap aan het volk: zij komen niet alleen hun afspraken
niet na, ze profiteren ook nog eens schaamteloos van onze zuurverdiende rijkdom.
Europa als de grote uitvreter; dat riekt naar populisme. En de resultaten
zijn er dan ook naar: in geen land van de Unie heeft een zo groot deel van
de bevolking zich tegen de Europese Grondwet gekeerd als in ons land.De opstelling van onze minister van Financiën in Europees verband
mag niet alleen inhoudelijk worden beoordeeld. Natuurlijk, de Fransen en Duitsers
hebben herhaaldelijk de tekortnorm overschreden en dat kon de Unie niet ongemerkt
laten passeren. Natuurlijk, de afdrachten aan de Unie moeten in redelijk evenwicht
zijn met de opbrengsten van de samenwerking, zoals het Franse conservatisme
ten aanzien van de landbouwsubsidies en het Britse vasthouden aan de afdrachtkorting
op zichzelf zorgen baren. Maar de wijze waarop de Nederlandse minister van
Financiën zich opstelt, heeft ook een binnenlands politieke betekenis.Het voortdurende gehamer op onze nettobetalerpositie begon langzamerhand
een opvallend anti-Europese ondertoon te krijgen. De minister heeft zich daardoor
laten meevoeren en zichzelf overboden in steeds grotere bedragen die Europa
zonder tegenprestatie van de Nederlandse burger af zou nemen. Totdat het Centraal
Planbureau hem er op moest wijzen dat zijn schatting bijna een kwart te hoog
was uitgevallen en dat de opbrengsten ook niet puur boekhoudkundig mogen worden
benaderd, maar voor een handelsland als Nederland breder liggen. Het kon dus
wel een beetje minder met die heilige verontwaardiging.De heer Van Raak (SP):De minister kan zich ongetwijfeld zelf het beste verdedigen, maar ik wil
daartoe nu toch een poging doen. De langstzittende minister van Financiën
verdient dat wel een keertje.De heer Leijnse maakt volgens mij een fout met de volgorde. Hij zegt dat
Nederland nee tegen de Europese grondwet gezegd heeft, mede omdat de minister
van Financiën gehamerd zou hebben op de onevenredig grote bijdrage van
Nederland aan de EU. Volgens mijn herinnering is de minister hierop pas gaan
hameren, nadat dat nee was uitgesproken. Ik kan mij verder ook herinneren
dat de minister tot aan 1 juni een fervent voorstander was van Europa
en de Europese grondwet. Ik vind eigenlijk dat de minister zich voor het referendum
niet kritisch genoeg heeft uitgelaten over Europa.De heer Leijnse (PvdA):De minister heeft wel degelijk ruimschoots voor het referendum op de nettobetalingpositie
van Nederland gehamerd. Het is ook feitelijk waar dat Nederland een stevige
nettobetaler is, maar daarbij moet wel aandacht zijn voor de revenuen van
de Unie voor een handelsland als Nederland. Het binnenlandse politieke effect
van die opstelling en het gehamer op dat punt is geweest dat mensen Europa
zijn gaan wantrouwen: men profiteert van onze centen. Deze boodschap heeft
de minister niet letterlijk in de mond genomen, maar lag onder hetgeen hij
wel zei. Ik spreek niet over de opstelling van de minister ten aanzien van
het Europees referendum. Hij pleitte met alle kabinetsleden voluit voor een "ja".
Het gaat mij om de onderliggende boodschap bij zijn overige
uitingen, met name over het Europees financieel beleid.Volgens het CPB kon het met de heilige verontwaardiging dus wel een beetje
minder. Toen was de schade echter al aangericht en had het Nederlandse volk
al besloten dat het met deze uitvreters voorlopig geen verdere samenwerking
wenste. Misschien kan de minister nog eens reflecteren op zijn rol in dit
Europese hoofdstuk en aangeven, wat hem bewogen heeft en hoeveel effect zijn
acties nu eigenlijk hebben gehad. Misschien kan dan ook een moment van inkeer
intreden en kan de minister wat afstand nemen van de populistische connotaties
die zijn acties hebben opgeroepen. Dat zou helpen.Ik geloof dat het Europese hoofdstuk in het afgelopen jaar een metafoor
geworden is voor de politieke onvrede en het gebrek aan vertrouwen bij de
Nederlandse burger. In die zin mogen degenen die in dit hoofdstuk een belangrijke
rol hebben vervuld zeker wel eens nadenken over hun aandeel in die groeiende
onvrede en dat slinkende vertrouwen. Naast Europa is er echter meer. Het kabinet
heeft zichzelf herhaaldelijk geafficheerd als een club met "een boodschap
in de wereld", een sekte die het licht heeft gezien waar de meerderheid
van de bevolking nog in duisternis wandelt. Die boodschap was dat na jarenlang
wanbeheer nu ingrijpende hervormingen nodig waren die pijn zouden doen. Onder
dit nogal pretentieuze motto werd vervolgens een aantal hervormingen, dat
reeds door vorige kabinetten en de SER in gang waren gezet, in deze kabinetsperiode
in wetgeving omgezet. Hierbij leek het belangrijkste credo van het kabinet
te zijn: haast je! De hele zaak moest voor 1 januari 2006 zijn afgerond,
zodat de onvermijdelijke kinderziekten het voorverkiezingsjaar niet te zeer
zouden belasten. Dat is aardig gelukt en een felicitatie waard. Zoals gewoonlijk
bij sektariërs leek het tweede credo evenwel belangrijker: hoe meer pijn,
hoe beter de hervorming. Het verzet tegen de maatregelen was voor het kabinet
vooral het bewijs dat nog zeer velen het licht niet hadden gezien en dat de "boodschap"
dus nodig was.De heer Terpstra (CDA):Ik verdedig niet de minister want dat ging bij de heer Van Raak ook al
mis. Heb ik goed begrepen dat de heer Leijnse zegt dat de meeste hervormingen
die dit kabinet heeft ingevoerd al zijn voorgesteld door het vorige kabinet?
Waarom heeft de PvdA dan tegen het aannemen van die hervormingen gestemd?De heer Leijnse (PvdA):Ik heb gezegd dat veel hervormingen die dit kabinet in wetgeving heeft
omgezet, reeds in een vorige kabinetsperiode zijn voorbereid door het kabinet
of de SER. Uit de dossiers van het prepensioen en de zorg blijkt dat er in
feite sprake is van een continue ontwikkeling.De heer Terpstra (CDA):U komt ruwweg op 95%.De heer Leijnse (PvdA):Dat is niet in een percentage te vatten. Er doet zich continuïteit
voor in de beleidsontwikkeling. Dat ligt ook voor de hand, want dit soort
majeure zaken kost vaak meer tijd dan één kabinetsperiode. De
reden waarom een fractie uiteindelijk tegen een voorstel stemt, heeft altijd
te maken met de afweging van verschillende redenen. Mijn fractie vond de levensloopregeling
zo belangrijk dat zij voor het wetsvoorstel daarover heeft gestemd. Bij het
wetsvoorstel over de zorg vond mijn fractie dat de feitelijke uitwerking de
toets der kritiek niet kon doorstaan. Om die reden heeft zij daartegen gestemd.
Hoe een dergelijke afweging wordt gemaakt, hoef ik u als vertegenwoordiger
van de CDA-fractie niet te vertellen.Zelfbenoemde zieners hebben nu eenmaal niet graag dat iedereen het met
hun eens is, want dat vermindert de superioriteit van hun inzicht. Het kabinet
heeft er dus alles aan gedaan om de sociale partners, het maatschappelijke
middenveld in den brede en de burgers in het algemeen zoveel mogelijk te schofferen
in hun redelijke bedenkingen bij hetgeen allemaal inderhaast op de rit is
gezet. Dat de kwaliteit van de uitkomst daar vaak onder geleden heeft bewijst
het VUT-/prepensioenpakket. Het element van langer doorwerken had veel effectiever
kunnen worden aangepakt als met de sociale partners goede afspraken waren
gemaakt over doorzetting van het traject dat al in 1996 door de Stichting
van de Arbeid en in 1999 door de SER was uitgezet. Hetzelfde geldt voor de
basisverzekering in de gezondheidszorg, waarover al jaren brede politieke
consensus bestaat en die veel beter had kunnen landen als er niet allerhande
onzin over vrije marktwerking, concurrentie, keuzevrijheid en kostenconfrontatie
bijgehaald was. Het kabinet heeft hervormingen tot stand gebracht die na de
voorbereiding door vorige kabinetten volstrekt voor de hand lagen, op een
wijze die het draagvlak onder die hervormingen vooral heeft verkleind.De boodschap van het kabinet wekt geen vertrouwen. De Nederlander wordt
voorgehouden dat hij lui en verwend is, niet hard genoeg werkt, te vroeg met
pensioen wil, te weinig wil betalen voor zorg, kinderopvang en andere diensten,
en vooral wel eens een beetje minder solidair en wat meer zelfzuchtig mag
zijn. De organisaties die de uitdrukking zijn van solidariteit, gezamenlijkheid
en maatschappelijke verantwoordelijkheid worden systematisch in de hoek gezet
en op hun beperkte eigenbelang teruggeworpen. Voortdurend wordt van de toekomst
een zwart beeld geschilderd, waarin meer bedreigingen dan kansen zijn gelegen.
Ik geloof niet dat het kabinet zich bewust aan bangmakerij overgeeft, al laat
het het oor soms te veel hangen naar de spin doctors en hun goedkope clichés.
Het kabinet lijkt mij zozeer overtuigd van het eigen gelijk en van zijn speciale
missie, dat er geen ruimte is voor de gedachte dat ook bij burgers en maatschappelijke
organisaties redelijke opvattingen kunnen leven. De regering verzuimt niet
alleen maatschappelijke consensus te vormen waar dat kan, maar zij wil het
ook niet. De socioloog Van Doorn noemde dat onlangs een "neoconservatieve
maakbaarheidsideologie", een geloof in de alwetendheid van de overheid,
meer in het bijzonder van de regering. Hij heeft erop gewezen dat dit neoconservatisme
aanzienlijk agressiever en onrealistischer is dan het veel versmade linkse
maakbaarheidsdenken van de jaren zeventig.Het is vooral deze van de samenleving afgekeerde houding die het vertrouwen
bij burgers, consumenten en ondernemers aantast. De – "vertrouwde" –
samenhang verdwijnt zichtbaar uit onze samenleving en daar komt vooral onderling
wantrouwen voor in de plaats. Groepen worden tegen elkaar opgezet: wij tegen
de rest van Europa, wij tegen de nieuwe lidstaten, "echte" Nederlanders
tegen migranten, de jongere tegen de oudere werknemers, de werkenden
tegen de gepensioneerden. Steeds is het thema: wie profiteert te veel van
wie, en hoe kunnen wij dat afrekenen? Het thema van deze tijd zou juist moeten
zijn: wie kan er het meeste aan bijdragen om samen vooruit te komen? Samenhang,
vertrouwen en samen vooruitkomen zijn in het algemeen geen thema's van het
kabinetsbeleid. De zogenaamde hervormingsagenda heeft vooral een retrospectief
karakter: men wil een vermeend te ver doorgeschoten solidariteit terugdringen
en eigen verantwoordelijkheid en keuzevrijheid daarvoor in de plaats zetten.
Maatschappelijke samenhang en collectieve risicodeling worden daarin vooral
negatief benaderd: zij kweken passiviteit en remmen de ontwikkeling. Maatschappelijke
dynamiek ontstaat in die visie louter uit individualiteit, concurrentie en
geobjectiveerd wantrouwen. Met het oog op de toekomst is vooral een prospectieve
agenda nodig, waarin de nadruk ligt op het uitbreiden van potentiële
groeimogelijkheden. Waar liggen de kansen voor Nederland in een snel veranderende
wereld? Hoe belangrijk zijn een sterke maatschappelijke samenhang en de zekerheid
van onderlinge risicodekking voor het vermogen om die kansen daadwerkelijk
te pakken? Hoeveel collectieve zekerheid moeten wij bieden om burgers en bedrijven
te verleiden, voluit te investeren in toekomstige kansen?Uit de cijfers over groeiende armoede en toenemend voortijdig schoolverlaten
blijkt dat bijna 20% van onze jeugd zonder perspectief en zonder voldoende
toerusting opgroeit. Meer dan 64.000 ongediplomeerde schoolverlaters per jaar
vormen de basis van een nieuwe onderklasse die er op de moderne flexibele
arbeidsmarkt niet aan te pas zal komen. Werkloosheid en sociale achterstand
liggen in het verschiet, een toestand waar men door de onverminderd hoge jeugdwerkloosheid
op jonge leeftijd alvast aan mag wennen. De onmacht die de regering tegenover
dit probleem tentoonspreidt brengt grote sociale risico's voor de toekomst
met zich mee. Frankrijk is er inmiddels hardhandig achtergekomen dat het probleem
van de integratie vooral een probleem van sociaal-economische achterstelling
is, maar hier te lande babbelt men het liefst door over de rol van de islam
en het ongelijk van de multiculturele samenleving, alsof dat er iets mee te
maken heeft. Het schort aan de wil om keihard te werken aan een verbetering
van de perspectieven van die 64.000 jongeren en om te investeren in hun toekomstkansen.
Daarvoor is een majeure investering in het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt
noodzakelijk, een deltaplan om de onderkant van onze samenleving en de arbeidsmarkt
niet te laten wegzakken. Daarvoor is het inzicht nodig dat wij ons niet kunnen
permitteren om zoveel talent te verspillen en om zoveel mogelijkheden bij
jongeren onbenut te laten. Daarvoor is kortom het inzicht nodig dat de kennissamenleving
niet alleen functioneert door de geniale ingeving van enkelen, maar vooral
door de betere intellectuele prestatie van de grote massa.Het Innovatieplatform, veel verguisd maar toch ook niet helemaal overbodig,
heeft erop gewezen dat Nederland veel te weinig investeert in onderwijs en
kennisproductie. De zogeheten "Kennisinvesteringsquote" is lager
dan in andere Europese landen en met name in het beroepsonderwijs wordt met
te grote groepen en onderbetaalde leerkrachten gewerkt. Nederland zou, met
het oog op de toekomst, een systematische en substantiële langetermijninvestering
in onderwijs en kennis moeten doen. De regering lijkt niet overtuigd van de
noodzaak van dit investeringsprogramma. Hier en daar wordt af en toe wat gedaan
om de lastigste critici tevreden te stellen, maar een visie op de toekomst
ontbreekt. Ik hoor graag van de minister waarom de regering zo terughoudend
heeft gereageerd op de stelling dat de kennisinvesteringsquote te laag is.
Wat denk de regering daaraan te doen? Is de minister wellicht van mening dat
er geen sprake is van een probleem? Dat is dan ook goed om te weten. Ik licht
het punt van de kennisinvesteringen eruit omdat ik geloof dat het ontbreken
van een toekomstvisie waarin het accent ligt op de kansen en de potenties
van de Nederlandse economie, meer dan wat ook bijdraagt aan het ontbreken
van vertrouwen bij burgers, consumenten en ondernemers. Wij weten gewoon niet
waar wij heengaan, vrezen voor de toekomst en weten niet waar onze kansen
liggen. Het kabinet biedt geen licht in die duisternis.Op het punt van het vertrouwen heeft de president van De Nederlandsche
Bank onlangs een aantal behartigenswaardige opmerkingen gemaakt. Hij merkte
op dat het vertrouwen van de burgers in de politiek erbij gebaat is als belangrijke
ingrepen in bestaande rechten goed worden doordacht, geruime tijd van tevoren
worden aangekondigd en geleidelijk worden doorgevoerd. Jarenlang uit electorale
overwegingen niet over een toekomstig probleem willen praten om vervolgens
de burger met veel publicitair geweld en bangmakerij te overvallen om op korte
termijn een verandering door te drukken, is niet bevorderlijk voor het vertrouwen
in de politiek. Politici kunnen beter in een vroeger stadium eerlijk zijn
en de burger geleidelijk voorbereiden op zulke veranderingen.De heer Terpstra (CDA):Ongeveer een kwartier geleden zei u dat alle belangrijke hervormingen
in Nederland voorafgegaan zijn door jarenlange studies van de SER en voorbereidingen
door vorige kabinetten. Nu zegt u echter dat de president van De Nederlandsche
Bank gelijk heeft met zijn uitspraak dat veranderingen in een mum van tijd
worden doorgevoerd. Er zit een spanning tussen beide opmerkingen. Welke redenering
is juist: die van nu of die van een kwartier geleden? Of beide?De heer Leijnse (PvdA):Beide natuurlijk, dat begrijpt u. Ik heb zo-even aangegeven, dat de hervormingen
waarop een kabinet zich laat voorstaan altijd een voorgeschiedenis hebben.
Die voorgeschiedenis gaat vaak terug tot voorgaande kabinetten respectievelijk
tot advisering door de SER. Er is dus sprake van een aanloop. In die aanloop
moet de politiek helderheid creëren over de veranderingen die eraan komen.
Er moet daarbij gepraat worden over nuances en over varianten, ook als men
het daar dan nog niet over eens is. Het valt niet alleen de president van
De Nederlandsche Bank maar ook mij op dat politieke partijen soms de neiging
hebben om bepaalde onderwerpen tot taboe te verklaren en in feite tegen de
kiezer te zeggen: ga maar rustig slapen want wij zullen dit nooit doen. Iedereen
kent de betekenis van het woordje "nooit" in dit verband: wij komen "nooit"
aan de hypotheekrenteaftrek. De stelling van de president van De Nederlandsche
Bank is dat het kabinet zich niet alleen gedegen moet voorbereiden door middel
van bijvoorbeeld advisering of studies die het zelf entameert,
maar dat het ook duidelijk moet maken dat er iets op een bepaald terrein zal
gebeuren.De heer Terpstra (CDA):Volgens mij is men de afgelopen tijd niet de verkiezingen in gegaan met
het argument dat er niets zou worden gedaan op het gebied van de WAO en de
Volksgezondheid. Een hele hoop partijen zeggen van tevoren dat zij iets niet
doen en om dat vervolgens toch te doen, behalve het CDA.De heer Leijnse (PvdA):U leeft nog even in die geruststellende veronderstelling. Ik ga u nu twee
voorbeelden geven van punten waarop het CDA wel in gebreke is gebleven. Als
u tijd heeft, nemen wij die nog even door.De heer Biermans (VVD):Misschien mag ik ook nog een duit in het zakje doen. Naar mijn idee zijn
er twee Miljoenennota's in omloop. Ik heb naar mijn idee een compleet andere
versie gelezen. In het afgelopen halfuur is de bevolking blijkbaar vertrouwen
gegeven, maar ik hoor alleen maar dat die in de put wordt gepraat en dat er
zelfs oude koeien uit de sloot worden gehaald. Dan doel ik op de discussie
over Frankrijk en Duitsland. Ik ben ontzettend benieuwd naar wat onze nieuwe
minister-president in 2007 gaat wijzigen van alle hervormingen die dit kabinet
tot stand heeft gebracht. Wij weten nu in elk geval blijkbaar niet waar wij
naartoe gaan, als ik het goed begrijp. Ik ben benieuwd naar wat de heer Leijnse
van dit kabinet en van wat dit kabinet in de steigers heeft gezet, goed vindt
en het komende kabinet blijkbaar gaat uitvoeren. Ik vrees namelijk dat wij
nu nog twee bladzijden met pure droefenis krijgen.De heer Leijnse (PvdA):Dat laatste laat ik graag aan de heer Biermans over. Misschien kan hij
dat beter achteraf beoordelen. Ik begrijp dat hij mij een zeer algemene vraag
stelt, namelijk wat een volgend kabinet gaat doen. Maakt het uit hoe dat is
samengesteld?De heer Biermans (VVD):Ik heb afgelopen weekend begrepen dat wij een nieuwe minister-president
krijgen of in elk geval een andere.De heer Leijnse (PvdA):Ik begrijp dat u een wens uitspreekt. Daar zijn wij het over eens.De heer Biermans (VVD):Dan kan ik mij beter duidelijker uitspreken!De heer Leijnse (PvdA):Wat is uw vraag?De heer Biermans (VVD):Ik heb geconstateerd dat wij negen bladzijden vol pure ellende hebben
aangehoord. Mijn vraag is aan welke woorden van u de burgers of ik vertrouwen
moeten ontlenen voor de toekomst.De heer Leijnse (PvdA):In mijn ogen is het van wezenlijk belang dat een kabinet door zijn opstelling
vertrouwen geeft. Burgers hebben vertrouwen nodig om in onze economie te geloven.
Dat kun je ze geven door te laten zien dat er wordt geïnvesteerd in dingen
die Nederland kansen bieden en door die kansen in beeld te brengen. Burgers
moeten zien dat de mondiale economie niet alleen een bedreiging vormt, maar
ook kansen biedt. Dat vergt een goede analyse van waar wij bijvoorbeeld door
middel van een innovatiebeleid op zouden kunnen inspringen. Verder moet een
kabinet duidelijk maken waar de risico's liggen en hoe het die afdekt. Veel
burgers zien dat de sociale samenhang wordt bedreigd. Je hoeft bepaald niet
over de grens te kijken om vast te stellen dat de 64.000 schoolverlaters een
beduidend risico voor de toekomst vormen. Een kabinet moet laten zien dat
het een dergelijk risico onderkent en dat het bereid is om massief in te zetten
op beleid om dat risico af te dekken en om ervoor te zorgen dat het wordt
omgevormd in een kans. Het gaat om beleid dat inspireert tot het grijpen van
kansen.De heer Biermans (VVD):Ik ben van mening dat in de Miljoenennota voldoende aanknopingspunten
staan op dat vlak en dat bij de algemene politieke beschouwingen in deze Kamer
er uitgebreid over is gesproken. Wellicht kan ik straks een poging doen om
de heer Leijnse op te beuren met mijn verhaal.De heer Schuyer (D66):Ik begrijp wel dat de heer Leijnse een beetje jaloers was op de heer Noten
omdat hij geen algemene beschouwingen kan houden en de heer Noten wel, want
tot nu toe vraag ik mij af wat de minister van Financiën hier allemaal
mee te maken heeft, met uitzondering van zaken die de Europese Unie betreffen.
Daar kom ik straks in mijn bijdrage op terug. Ik pik twee dingen uit het praatje
van het afgelopen halfuur. De heer Leijnse is zich er wel van bewust dat het
Nederlandse onderwijs is geruïneerd door Wallage, Netelenbos en Ritzen
en dat mijn partij heftig heeft nagestreefd om het onderwijs te ontwikkelen
door er extra geld voor uit te laten trekken en dat zij daar in deze coalitie
in is geslaagd. Vervolgens heeft hij iets geroepen over het belastingstelsel.
Ik constateer dat zowel de Tweede-Kamerfractie als de Eerste-Kamerfractie
van de Partij van de Arbeid unaniem dat voorstel hebben gesteund en bovendien
dat dit is verdedigd door twee staatssecretarissen van PvdA-huize. Je kunt
bij dat stelsel op een aantal punten zonder meer kanttekeningen maken. Dat
doe ik ook. Zelfs de minister doet dat. Het is alleen buitengewoon onsportief
om dat op deze manier te presenteren.De heer Leijnse (PvdA):Ik laat de kwalificaties graag voor rekening van de heer Schuyer. Daar
moeten hij en ik nog maar eens over van gedachten wisselen. Ik zou nooit zeggen
dat het Nederlandse onderwijs een puinhoop is. Hij zegt het heel gemakkelijk,
maar deze kwalificatie gaat op geen enkele manier op. Ons onderwijs kan op
alle niveaus de vergelijking met het buitenland en met de internationale werkelijkheid
buitengewoon goed doorstaan.De heer Schuyer (D66):U hebt het over 64.000 schoolverlaters zonder diploma en verwijt dat dit
kabinet.De heer Leijnse (PvdA):Dat neemt niet weg dat er een zeer aanzienlijk manco is aan de onderkant
van het onderwijs en dat het beroepsonderwijs, met name op vmbo-niveau, tekortschiet,
waardoor het onvoldoende jongeren aan een diploma helpt waarmee ze op de arbeidsmarkt
uit de voeten kunnen. Wij hebben op dat vlak een aanzienlijk probleem. Ik
ga niet zwartepieten over de vraag aan wie dat allemaal ligt. Ik zeg alleen
dat het kabinet een agenda moet maken waarin dit probleem wordt
onderkend en aangepakt. Wij hebben geconstateerd dat in deze kabinetsperiode
het aantal ongediplomeerde schoolverlaters oploopt en niet daalt.De heer Schuyer (D66):Het is u kennelijk ontgaan wat er allemaal gebeurt. Vooral ten aanzien
van het vmbo zijn er in de afgelopen periode beleidswijzigingen doorgevoerd.
Het is te vroeg om na te gaan wat daarvan het resultaat is.De heer Leijnse (PvdA):Het moet u toch zijn opgevallen dat het aantal ongediplomeerde schoolverlaters
in de loop van de kabinetsperiode bijna verdubbeld is.De heer Schuyer (D66):Dat betekent dat die in 2002 naar school zijn gegaan.De heer Leijnse (PvdA):Ja, en?De heer Schuyer (D66):Toen was er nog een andere regering.De heer Leijnse (PvdA):Dat lijkt mij een beetje een gemakkelijke redenering. Het gaat mij erom
dat van de regering mag worden verwacht dat zij een buitengewoon serieuze
oplossing verzint voor een buitengewoon serieus probleem als dit in plaats
van een aantal losse maatregelen die her en der bij Voorjaarsnota's worden
genomen.Ik heb geen woord toe te voegen aan wat ik heb gezegd over de belastingherziening.
De belastingherziening is in retrospectief een misser geweest. Die had niet
op die manier en in die mate moeten plaatsvinden. De minister draagt daarvoor
als eerste de verantwoordelijkheid, maar ook anderen die in dat kabinet hebben
gezeten. Daar is geen twijfel over mogelijk.De heer Schuyer (D66):U moet wel uitleggen waarin die misser precies bestaat. Wij hebben net
een rapportage gekregen waaruit blijkt dat de doelstellingen, zoals een keurige
grondslagverbreding enzovoort, zijn gehaald. Ook de PvdA-fractie heeft die
omarmd. Waarschijnlijk doelt u op het feit dat het hoogste belastingtarief
volgens uw visie te ver naar beneden is gegaan. Dat is een politieke uitspraak
en geen uitspraak over resultaten van een belastingherziening.De heer Leijnse (PvdA):Dat laatste is juist, maar daar doel ik niet op. Ik doel op het feit dat
je een economische impuls verwacht als je een lastenverlichting van 5 mld.
in het kader van een belastingherziening biedt. Als die economische impuls
uitblijft en je in de periode daarop 8 mld. lastenverzwaring moet doorvoeren,
moet je je toch afvragen of je niet te veel gedimensioneerd hebt in je lastenverlichting,
respectievelijk of je die lastenverlichting niet op het verkeerde moment in
de economische cyclus hebt geboden. Uit een evaluatie moet blijken dat het
positieve economische effect van de lastenverlichting is uitgebleven.Een sterk voorbeeld van een kwestie waarin het aan elementaire eerlijkheid
ontbreekt, is de betaalbaarheid van de AOW. Iedereen die een beetje kan optellen
en aftrekken, kan het niet zijn ontgaan dat het aantal mensen dat de AOW-premie
moet opbrengen in de toekomst, te klein zal worden voor het aantal AOW-gerechtigden.
Dat zit hem niet alleen in de toename van het aantal 65-plussers, maar ook
en vooral in de geringe groei van de beroepsbevolking én de steeds
toenemende levensverwachting. Anders gezegd: het zou allemaal nog wel gaan
als er veel meer kinderen geboren werden en ouderen niet zo lang leefden,
maar dat is nu eenmaal niet zo. In dit licht is het onvermijdelijk dat wij
na 2010 geleidelijk tot een verdere verbreding van de groep premiebetalers
voor de AOW komen én de pensioengerechtigde leeftijd flexibiliseren,
zodat deze ook boven de 65 jaar kan uitvallen. Bejaarden moeten dus steeds
meer gaan meebetalen aan hun eigen AOW. Bovendien kan de pensioenleeftijd
niet eeuwig 65 jaar blijven. Wij hebben nog tijd, dus wij kunnen dit geleidelijk
aanpakken en flankerend beleid voeren, bijvoorbeeld om oudere werknemers gezond
te laten doorwerken.Een paar jaar geleden heeft de PvdA-fractie aan gene zijde van het Binnenhof
voorgesteld om te beginnen met fiscalisering van de AOW-premie. Hieruit is
het zogenoemde AOW-spaarfonds voortgekomen, dat erop neerkomt dat slechts
een deel van de AOW-premie door de werknemers wordt opgebracht en een ander
deel door alle belastingbetalers, dus ook de 65-plussers. Inmiddels is de
verhouding tussen die groepen ongeveer drievierde-eenvierde. Die zal in de
toekomst nog verder kantelen. Wij stellen vast dat de inkomenspositie van
ouderen de afgelopen jaren aanzienlijk verbeterd is en dat zij aanmerkelijk
minder vaak tot de groepen beneden de armoedegrens behoren dan in het verleden.
Daardoor is er ruimte voor een versnelde verdere fiscalisering van de AOW-premie.
Twee weken geleden heeft een themacommissie van de Tweede Kamer dan ook aanbevolen
om de AOW-premie versneld onder de algemene belastingheffing te brengen, zodat
ouderen meer gaan meebetalen. De reactie van de fracties van het CDA en de
VVD hierop was een goed voorbeeld van oude politiek: zij wilden over dit onderwerp
niet spreken. Het is dit taboe verklaren van zaken waarvan iedere burger op
zijn klompen kan aanvoelen dat ze vroeg of laat op ons afkomen, waarop Wellink
doelde toen hij zei dat de politiek zelf de vertrouwenscrisis veroorzaakte.
Ik verneem in dit licht graag van de minister hoe de regering denkt over de
versnelde fiscalisering van de AOW-premie en de flexibilisering van de pensioenleeftijd.De sfeer van kunstmatige, politieke taboes ten aanzien van een ander onderwerp
tast het vertrouwen van de burger ook aan: de hypotheekrenteaftrek. De president
van De Nederlandsche Bank noemt dit onderwerp dan ook. Iedereen in Nederland
heeft inmiddels in de gaten dat de huidige aftrek in deze vorm niet gehandhaafd
kan worden. Zij is onrechtvaardig, bevoordeelt de hogere inkomens onevenredig
en vormt een steeds groter risico voor de overheidsfinanciën. De huidige
regering heeft bij het regeerakkoord geweigerd, meer dan een zeer marginale
verandering aan te brengen in de aftrek: het belenen van de overwaarde van
het huis werd, ook bij verkoop, buiten de aftrek gebracht. Sindsdien is het
niet goed gegaan met de hypotheekrenteaftrek. Kan de minister bevestigen dat
in 2003 bij een raming van 8,9 mld. in feite een belastingderving van 10,5
mld. is opgetreden als gevolg van hypotheekrenteaftrek? Hoeveel belasting
zou er in 2004 volgens de ramingen zijn gederfd en hoeveel is er feitelijk
gederfd in dat jaar? Hoeveel wordt er volgens de huidige verwachtingen in
2005 gederfd?De aftrek is ook nog eens zeer gevoelig voor rentestijgingen. De belastingderving
zal snel en aanzienlijk oplopen als de rente op de kapitaalmarkt stijgt. Dat
gebeurt de komende jaren met enige zekerheid. Kan de minister duidelijk maken
wat de effecten van 1, 2 en 3% rentestijging op de belastinginkomsten
zullen zijn? Het lijkt onvermijdelijk dat Nederland in de komende jaren een
geleidelijke vermindering van de aftrekbaarheid van hypotheekrente doorvoert.
Hiervoor zijn verschillende verstandige voorstellen in omloop, zoals het geleidelijk
verminderen van de aftrekbare lening over een termijn van dertig jaar of het
aftoppen van de aftrek op een leningsbedrag van € 250.000 of € 300.000,
zodat het woningbezit onder de lagere en middeninkomens wordt ontzien. Om
tot een fatsoenlijke afweging van deze alternatieven te komen, is het echter
eerst nodig dat politieke partijen een serieus debat over de hypotheekrenteaftrek
willen voeren. Daar ontbreekt het nu aan. Het zou dus goed zijn als de minister
de gelegenheid van deze algemene financiële beschouwingen te baat zou
nemen om in de geest van Wellink ons eens enkele beschouwingen te geven over
de toekomst van de hypotheekrenteaftrek, opdat de burger weet waar hij aan
toe is en weer een beetje gaat geloven in de eerlijkheid van de politiek.Deze minister staat sinds de zomer van 1994 met een onderbreking van een
klein jaar aan het hoofd van het departement van Financiën. Over dat
jaar onderbreking wordt op het departement nog vaak gesproken. Dat is lang,
heel lang. Hoewel dit kabinet wat mij betreft op ieder gewenst moment mag
vertrekken, valt te vrezen dat de minister nog zeker anderhalf jaar op zijn
post zal moeten blijven. Het is nog geen tijd om terug te blikken en te evalueren,
al ben ik er van overtuigd dat er naast een aantal missers over de ontwikkeling
van de rijksbegroting ook veel goeds te melden zal vallen. Een bepaald positief
punt op het conto van deze minister is de voorzichtige ramingsmethodiek die
sinds 1994 in zwang is gekomen en die ons, in combinatie met de groeiende
uitgavendiscipline, voor vele tegenvallers heeft behoed.Dat gezegd zijnde, valt het des te meer op dat deze altijd zo voorzichtige
bewindsman voor 2006 en 2007 ineens alle behoedzaamheid laat varen. De groeiraming
is met 2,5% bijzonder hoog, veel hoger dan internationale deskundigen
voor Nederland voorzien. De olieprijs en inflatie worden daarentegen laag
geschat, wat niet overeenkomt met de verwachting van vrijwel alle deskundigen
dat de energieprijzen duurzaam hoog zullen blijven. Op deze wijze loopt de
minister een onevenredig risico op tegenvallers, wat hij dan weer bezweert
door in de pers luidruchtig "het einde van de bezuinigingen" aan
te kondigen.Het door de minister geschetste beeld voor 2006 en 2007 bevat grote risico's.
Er lijkt hier sprake van een verkiezingsbudget avant la lettre, misschien
al met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006. Of moeten wij
concluderen dat de minister ook nu weer overkomt wat er in zijn laatste regeerperiode
gebeurde, namelijk dat hij in het laatste jaar de greep op het geheel verliest
en de behoedzaamheid laat varen? Zou de minister in zijn antwoord nog eens
willen stilstaan bij de risico's in het begrotingsbeeld voor 2006 en 2007,
bij de huidige inzichten. En wat mij betreft, voorzitter, mag de minister
daarbij ook ingaan op de vraag, of het niet beter ware vandaag te stoppen
alvorens in het voorverkiezingsjaar wederom een kapitale misser te maken.Ik zie de antwoorden van de regering met buitengewone belangstelling tegemoet.De heer Biermans (VVD):Ik wil zeker weten dat ik de heer Leijnse goed heb begrepen. Als ik het
samenvat, vraagt de PvdA meer aandacht voor ongediplomeerde schoolverlaters.
Dat doet dit kabinet naar mijn idee ook. Verder heb ik genoteerd de fiscalisering
van de AOW en het langer doorwerken van mensen die AOW zouden gaan genieten.
Verder heb ik begrepen dat de heer Leijnse wil dat de aftrek van de hypotheekrente
definitief wordt afgeschaft.De heer Leijnse (PvdA):Ik laat de interpretatie van mijn betoog graag voor rekening van de heer
Biermans. Als wij allemaal onze bijdrage gaan recenseren, zijn wij een heel
eind verder.Op het laatste punt heeft hij het bij het verkeerde eind. Ik heb het woord
afgeschaft niet in de mond genomen. Misschien wil de heer Biermans mijn tekst
nog even nalezen?De heer Biermans (VVD):Ik heb genoteerd dat de hypotheekrenteaftrek de hogere inkomens onevenredig
bevoordeelt en een bedreiging is voor de overheidsfinanciën. Ik denk
dat er maar één conclusie mogelijk is: afschaffen dat risico!
Dat moet je gewoon vermijden.De heer Leijnse (PvdA):De heer Biermans moet vooral zelf zijn conclusies trekken, maar ik heb
het woord afschaffen niet in de mond genomen. Ik heb het woord beperken gehanteerd
en voorbeelden genoemd van hoe er beperkt kan worden. Als de heer Biermans
dat nu even naleest, zijn wij weer bij de les.De heer Biermans (VVD):Ik meende dat de heer Leijnse sprak van een geleidelijke afschaffing,
bijvoorbeeld in 30 jaar. Het eindpunt is dat onder een PvdA-kabinet de aftrek
van de hypotheekrente wordt afgeschaft.De heer Leijnse (PvdA):De heer Biermans heeft het niet goed begrepen. Mijn voorstel luidt dat
een hypotheek in een termijn van 30 jaar wordt afgelost, waardoor de aftrekbaarheid
inderdaad afloopt. Dat is niet hetzelfde als afschaffen van de hypotheekrenteaftrek.
Nogmaals, leest u het even na, mijnheer Biermans.De heer Terpstra (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het CDA heeft af en toe grote problemen met deze
minister. Dat is de afgelopen weken ook wel gebleken. Aangezien ik ervan ben
uitgegaan dat de heer Leijnse hierop uitgebreid zou ingaan, zal ik daarover
verder niets meer zeggen.Namens onze gehele fractie wens ik de minister van harte geluk met zijn
tienjarig ambtsjubileum. Hij is nu de langstzittende minister van Financiën
van ons land.Zelf ben ik uitgebreid geïnterviewd door een journaliste van het
blad Elsevier voor een portret van deze minister. Uit het feit dat niets van
mijn woorden in het artikel is opgenomen, blijkt onze grote waardering voor
deze bewindsman.Zoals elk jaar neem ik de Miljoenennota en de MEV als uitgangspunten voor
mijn bijdrage. Zoals de heer Leijnse zich uitgebreid heeft laten inspireren
door de heer Verhagen, heb ik mij laten inspireren door de financieel woordvoerder
van de PvdA, Ferd Crone. Die heeft het in zijn bijdrage met name gehad over
de zeven tijdbommen onder dit kabinetsbeleid.Door hem geïnspireerd, wil ik het hier hebben over een zevental mythes
die er onder meer over het beleid van dit kabinet bestaan. Ik dacht dat de
heer Leijnse twee daarvan naar voren heeft gebracht, dus ik zit redelijk goed.
Ik wil proberen zoveel mogelijk van deze mythes door te prikken.Voor de definitie van mythe baseer ik mij op de derde betekenis in de
Dikke van Dale: "als juist aanvaarde maar ongefundeerde voorstelling
van zaken".Terwijl in de Tweede Kamer de heer Crone de minister smeekte zijn bommen
te demonteren, vraag ik de minister hier alleen maar een lontje te houden
bij mijn bommetjes waarmee ik vooroordelen wil opblazen.Opvallend in de Miljoenennota vond ik de uitgebreide passages over de
positieve effecten van immigranten op onze economie door de eeuwen heen. De
VOC, de Hugenoten en de Vlamingen komen allemaal aan de orde. Daarna wordt
ingegaan op de problemen met bepaalde groepen of delen van groepen immigranten
in deze tijd. Wij steunen deze genuanceerde benadering en hopen dat die ook
merkbaar zal zijn in ons parlementair woordgebruik en in het te voeren beleid.Het CBS heeft de nationale rekeningen herzien. Vooral andere definities
met betrekking tot financiële diensten en rentebetalingen leiden tot
een hoger nationaal inkomen. Ook blijkt daaruit dat gezinnen de afgelopen
jaren meer hebben uitgegeven dan zij hebben verdiend, zij hebben dus ontspaard.
Bij een vrij plotselinge achteruitgang van de economie, lijkt mij dit vrij
logisch. Immers, men kan niet altijd snel de uitgaven aanpassen aan de nieuwe
situatie.Het gegeven van deze ontsparing is wel interessant omdat tot voor kort –
onder anderen zojuist door de heer Leijnse – door velen werd aangenomen
dat de mensen niets uitgeven en alles sparen omdat zij het vertrouwen in dit
kabinet hebben verloren. Dit mede door de oppositie steeds naar voren gebrachte
punt, blijkt dus een mythe te zijn. Wij zijn blij met het ontzenuwen van deze
mythe. Mythe nummer één is weg!Gemeten aan groeicijfers doen Azië, Amerika en de nieuwe EU-lidstaten
het goed. Europa als geheel blijft net als in voorgaande jaren duidelijk achter.
Binnen Europa is Duitsland een probleem, maar niet het enige. Ook Frankrijk
en Italië doen het slecht. Eerder dit jaar hebben de uitslagen van de
referenda in Frankrijk en ons land geleid tot politieke onduidelijkheid over
de koers van Europa, met alle negatieve gevolgen van dien voor de werkgelegenheid
en de welvaart. Vergeleken met de Verenigde Staten, doet Europa het slecht
op het gebied van de werkloosheid. Deze is in Europa bijna twee keer zo groot.Op het gebied van de overheidsfinanciën doet Amerika het een fractie
slechter, ongeveer 0,5%. Europa zit duidelijk beter met betrekking
tot de handelsbalans. Duitsland bijvoorbeeld heeft een overschot van 4,5%,
ook Nederland heeft een belangrijk betalingsbalansoverschot, terwijl Amerika
zit met een tekort van 6,5%. De onevenwichtigheden in de Amerikaanse
handelsbalans hebben onder meer te maken met de te hoge bestedingen en met
de verhouding tussen de Amerikaanse en de Chinese munt.Sommige schrijvers wijzen ook op een meer structureel probleem. De werkgelegenheid
in Amerika wordt steeds meer gevonden in de dienstensector. Amerika is aan
het deïndustrialiseren. Voor de werkgelegenheid is dit geen probleem,
maar wel voor het op peil houden van de export. Amerika zou volgens deze redenering
te weinig producten maken die voor Azië en bijvoorbeeld de olieproducenten
interessant zijn. Deelt de minister die analyse en kan dat risico zich ook
in Europa voordoen?Bij de algemene politieke beschouwingen heeft onze fractievoorzitter gevraagd
naar de perspectieven voor onze economie op de lange termijn. De minister-president
heeft deze op korte termijn toegezegd.In veel plannen van gemeenten wordt vooral gemikt op hoogwaardige en milieuvriendelijke
werkgelegenheid. Uiteraard hebben wij daar niets op tegen, maar volgens ons
is het een gevaarlijke mythe te geloven dat wij best zonder industrie en landbouw
verder kunnen. Ook deze mythe moet worden doorgeprikt: mythe nummer twee.Op grond hiervan zijn wij grote voorstanders van innovatie. Ook de heer
Leijnse heeft positieve dingen over innovatie gezegd en over het Innovatieplatform.
Nu de heer Rabbinge er niet is, kan ik de volgende zin wel uitspreken. Voor
de landbouw zien wij bijvoorbeeld veel mogelijkheden in de levering van grondstoffen
voor duurzame energie. Ik heb namelijk gelezen dat de heer Rabbinge daar niets
in ziet. Daarom ben ik blij dat hij er nog niet is, anders zou hij mij misschien
hebben tegengesproken en hij heeft meer verstand van landbouw dan ik. Ik verwoord
wel het CDA-standpunt.Wij zijn gelukkig met het feit dat er nu in de luchtvaartindustrie in
Nederland twee keer zoveel mensen werken als in de periode Fokker. Ook kunnen
wij hier noemen de belangrijke ontwikkelingen in de voedingsmiddelenindustrie
en in onderdelen van de scheepsbouw, zoals baggerschepen en jachten. Op die
gebieden doet Nederland het heel goed. Er zijn dus kansen genoeg.Nu ik het toch over kansen heb, wil ik de minister nog een vraag stellen
over een belangrijke sector in ons land, namelijk het bank- en verzekeringswezen.
Volgens Eurocommissaris McGreevy vinden er binnen Europa te weinig "boven
nationale" fusies plaats. Ziet de minister nog mogelijkheden deze sector
binnen Europa verder te versterken door bijvoorbeeld verdergaande samenwerking
of fusies binnen Nederland zelf?In het overleg met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft
mevrouw Vedder haar grote zorgen uitgesproken over de toekomst van onze pensioenindustrie
in het licht van de EU-richtlijn over het toezicht op pensioeninstellingen
(wetsvoorstel 30104). Wij willen geen werkgelegenheid verliezen alleen maar
omdat bij ons de kosten van het toezicht hoger zouden zijn. Het is een beetje
naar analogie van de ontwikkelingen bij de beleggingsinstellingen. Een aantal
is naar Luxemburg verhuisd, niet omdat Luxemburg een mooier land zou zijn
dan Nederland, maar omdat de kosten van het toezicht daar lager zouden zijn.
Ik verneem graag een reactie van de minister op dit punt.Voor ons land is het van groot belang wat er in Duitsland gebeurt. De
werkloosheid is hoog, de overheidsfinanciën niet op orde en de groei
van de economie stagneert. Als verzachtende omstandigheden heeft de CDA-fractie
altijd aangevoerd de hoge kosten die Duitsland heeft gemaakt voor de Duitse
eenheid en voor steun aan Oost-Europa. Wij zijn kritisch ten
aanzien van Duitsland wat de overheidsfinanciën betreft, maar ook mild
vanwege de grote Europese opdracht die Duitsland heeft vervuld. Wel loopt
de Duitse export goed. Duitsland heeft een groot overschot op de handelsbalans.Onlangs is de grote coalitie van CDU/CSU en SPD van start gegaan. Volgens
mij zijn er maar twee mogelijkheden: óf beide partijen houden elkaar
zo in evenwicht dat er niets gebeurt, óf deze coalitie is zo breed
dat de noodzakelijke hervormingen kunnen worden ingevoerd. Uiteraard hoop
ik voor Duitsland en Europa op het laatste. Heeft de minister al een voorlopige
mening kunnen vormen over de te verwachten effecten van het nieuwe Duitse
beleidspakket? Wel is mij opgevallen dat onze Oosterburen een nogal van Nederland
afwijkende definitie hebben van "rijk zijn". De "Reichensteuer"
gaat in bij een inkomen van € 250.000 per persoon. Bij ons zou iets
dergelijks al ingaan bij anderhalf à tweemaal modaal.Met betrekking tot de beperking van de aftrek van pensioenpremies zit
de PvdA op ongeveer € 45.000. Dat is bij de Duitsers ongeveer een
vijfde van "rijk zijn". Groen Links is iets royaler. De Robin-Hoodheffing
begint daar bij € 100.000. Het valt op dat de Duitse tarieven inclusief
de Reichensteuer lager zijn dan ons hoogste tarief dat begint bij € 53.000.Over de noodzakelijke hervormingen het volgende. Volgens de bekende scenario's
van het CPB in de studie "Nederland in Drievoud" gaat het in ons
land ruwweg gesproken beter naarmate wij ons positiever opstellen met betrekking
tot de globalisering en de collectieve sector harder aanpakken. Dit kan gebeuren
via financiële prikkels, maar successen zijn ook te halen met een relatief
grote verzorgingsstaat, met zeer harde toegangscriteria. Dit Scandinavisch
model wordt in de Miljoenennota als het Nordics-model behandeld. Denemarken,
Zweden en Finland doen het goed. Het consumentenvertrouwen is daar hoog, omdat
er overschotten zijn op de begroting. Deze conclusie spoort met een studie
van De Nederlandsche Bank, waaruit blijkt dat een overschot op de begroting
de meest bepalende factor zou zijn voor het consumentenvertrouwen. Deelt de
minister deze analyse?Volgens een artikel in de Staatscourant nr. 226 zou uit een studie van
het ministerie van Financiën blijken dat het Nordics-model voor ons land
ook bruikbaar is. Al deze aandacht kan niet toevallig zijn. Daar in ons land
veel waarde wordt toegekend aan het zelf opvoeden van de kinderen, zou het
Nordics-model misschien moeten worden aangevuld met een vierdaagse werkweek
voor beide partners.De heer Leijnse (PvdA):Dat laatste is interessant, omdat de arbeidsparticipatie in die landen
een stuk hoger is dan in Nederland. De heer Terpstra zegt dat die Scandinavische
landen een vrij uitgebreide verzorgingsstaat hebben en dat zij een begrotingsoverschot
hebben. Dat kan dan toch alleen maar betekenen dat zij relatief hoge belastingen
hebben?De heer Terpstra (CDA):Ja, maar dat heb ik ook geen bezwaar tegen. Ik vraag de minister alleen
of dat Scandinavische model, met een grotere verzorgingsstaat en hogere lasten –
dat is bijna altijd aan elkaar verbonden – ook voor Nederland een haalbaar
model zou zijn. Mijn vraag gaat niet zozeer over het model en over de belastingdruk
die daarbij hoort, maar over de criteria. In mijn CNV-tijd heb ik in de looncommissie
van het Europees vakverbond veel met Scandinaviërs mogen optrekken. De
Scandinaviërs waren allemaal sociaal-democraat en zij waren bikkelhard.
Het is de vraag of Nederland ook zo zou kunnen zijn.De heer Leijnse (PvdA):En zij heffen hoge belastingen. U moet het model wel in zijn geheel nemen.De heer Terpstra (CDA):Ik neem het model uiteraard in zijn geheel, dus inclusief die harde criteria.
Daar gaat juist mijn vraag over die ik straks aan de minister zal stellen.Volgens een recente studie van de Organisatie van Strategisch Arbeidsmarktonderzoek
zou een vierdaagse werkweek ook goed zijn voor de economie. Hoe kijkt de minister
aan tegen de bruikbaarheid van het Scandinavisch model en tegen de aanvulling
met de vierdaagse werkweek van beide partners? Is ons land mentaal wel geschikt
voor dit relatief harde model, gelet op bijvoorbeeld de commotie rondom de
dode mus uit Leeuwarden en de vergelijking van de problematiek in Haaksbergen
met de orkaanramp in New Orleans? Het probleem met de energie in Haaksbergen
sterkte overigens het door mij zeer gewaardeerde GroenLinks-Kamerlid Vendrik
in zijn verzet tegen de privatisering. Hij ging nog net niet zover om het
slechte weer als zodanig toe te schrijven aan de privatisering, maar de storing
en de trage oplossing van het probleem wel. Ook hier weer mythevorming. Volgens
mij zijn alle energiebedrijven in Nederland nog steeds in handen van de diverse
overheden. Omdat deze mythe niet geheel valt binnen de sector financiën
tel ik deze niet mee. De tweede reden om die niet mee te tellen, is dat ik
anders boven het getal zeven uit zal schieten.Een alternatief voor harde criteria is inderdaad het vergroten van de
financiële prikkels. In de hervormingsmaatregelen van dit kabinet zitten
beide elementen. Het valt mij op dat veel oppositiepartijen prikkels en marktwerking
om allerlei redenen fel afwijzen, behalve als het gaat om de mobiliteit en
het milieu. Daar verwachten deze partijen alle heil van het marktmechanisme.
Gratis openbaar vervoer, rekeningrijden, kilometerheffingen en parkeertarieven
kunnen niet hoog genoeg zijn. Ook schijnen deze heffingen geen enkele invloed
te hebben op de koopkracht. In ieder geval hoor ik links daar nooit over.
Deze mythe rondom marktwerking en koopkracht moet ook maar eens worden opgehelderd.In een groot aantal landen is men bezig met een discussie over noodzakelijke
hervormingen. Op dit punt heeft ons land dankzij dit kabinet, en dankzij de
voorgangers van dit kabinet, duidelijk een voorsprong genomen. Tussen de regels
door kun je in de MEV lezen dat wij het relatief goed doen met onze hervormingen
op het gebied van de bijstand, de WAO, de VUT en de WW. Vandaag of morgen
zullen wij daarvan de vruchten gaan plukken. Immers, de meeste Europese landen
moeten nog aan hun hervormingen beginnen. Interessant voor ons is ook de discussie
in Duitsland over het zorgstelsel. Het voorstel van de CDU/CSU lijkt heel
erg op ons nieuwe stelsel, ook al noemen zij het zelf het Zwitserse model.Dan kom ik op Nederland en de Europese Unie. Elk jaar behandelt het CPB
een of meer speciale onderwerpen in de MEV. Dit jaar zijn dat de Financiële
perspectieven voor Europa. De interne Europese handel is ruwweg 60%
meer gestegen dan de wereldhandel in het algemeen. Op grond van bepaalde berekeningen
zou dit hebben geleid tot 12% extra welvaart in Europa. Alhoewel wij
het Europese project zeker niet alleen financieel willen beoordelen, zijn
wij gelukkig met deze cijfers. Het toont aan dat ons land goed gedijt binnen
de Europese Unie.Uitgebreid wordt ook ingegaan op de nettobetalerpositie van de diverse
landen. Nederland scoort daarbij als hoogste, mede door het Rotterdameffect.
Ook daarop wordt uitgebreid ingegaan in de MEV. Hierover hebben wij twee vragen
aan de minister. Worden in de berekeningen van andere landen de invoerrechten
ook beschouwd als onderdeel van de nationale bijdrage? Kan de minister verder
nog eens duidelijk uitleggen waarom wij Rotterdam wel moeten meetellen en
dat de Europese Rekenkamer het niet goed ziet?Nederland heeft de langste periode van stagnatie achter zich. In de MEV
van vorig jaar is uitgebreid ingegaan op een vergelijking met de jaren dertig
en tachtig. De afgelopen jaren groeiden wij minder dan de Eurozone. In 2006
zou het omgekeerde het geval zijn. Op basis van gegevens uit de MEV heb ik
voor mijzelf enkele ruwe berekeningen gemaakt om de omslag in onze economie
te illustreren. Ik heb het gemiddelde genomen van de jaren 2002 tot en met
2005 en deze vergeleken met het jaar 2006. Uit deze cijfers blijkt een duidelijke
omslag ten goede. Het bruto binnenlands product groeit in 2006 met 2,5%
tegen 0,5% gemiddeld de afgelopen vier jaar. De werkgelegenheid stijgt
met 1% en daalde de afgelopen vier jaar met bijna 1% per jaar.Voor ik inga op de werkgelegenheid zou ik iets willen zeggen over de Armoedemonitor
van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Volgens die Armoedemonitor is de
armoede in ons land de afgelopen jaren gestegen van 580.000 naar 680.000 huishoudens.
Dit is gebaseerd op de definitie van het SCP, dat wil zeggen dat het minimum
in 1979 is doorgetrokken naar latere jaren. Op de website van de PvdA –
u merkt dat ik mij altijd breed laat voorlichten – werd ogenblikkelijk
gewezen op het beleid van dit kabinet, onder de kop "Bitterhard: Balkenende
en Armoede". Op de website werd de daling van de armoede bij ouderen
niet aan het kabinet toegeschreven. Dit gebeurt ook niet met de ombuiging
ten goede in 2006. Ook staat er niet bij dat ondanks de stijging van de armoede,
de armoede nu gelukkig relatief lager is dan in het jaar 1997. Wel zijn wij
het eens met de stelling op de website dat armoede niet als noodlot moet worden
gezien. We zullen er als samenleving samen iets aan moeten doen. Daarvoor
is echter een goede analyse van de oorzaken noodzakelijk.Uit de monitor blijkt dat armoede nu procentueel meer voorkomt bij huishoudens
met mensen onder de 65 jaar dan bij huishoudens met mensen boven de 65 jaar.
Dit is een trendbreuk met het verleden. De armoede bij ouderen is belangrijk
groter bij gewezen werknemers, die een groot deel van hun leven in het buitenland
hebben gewerkt en die in het buitenland en in ons land te weinig pensioen
hebben opgebouwd. Bij de armen onder de 65 jaar stijgt het aantal werkenden
relatief. Het peil van 235.000 werkenden onder de armoedegrens, ligt nu relatief
iets boven het niveau van 1990. De stijging van de armoede bij werkenden is
het grootst bij zelfstandigen. In het algemeen geldt dat de armoede relatief
het grootst is bij immigranten en hoger is naarmate men korter in ons land
verblijft. Dit is hoopvol voor de integratie in onze samenleving. Hoe langer
men hier is, des te beter deelt men in de welvaart. Dat is op zichzelf een
goede zaak.Van de 680.000 huishoudens leven 200.000 huishoudens langdurig in armoede.
Uit deze korte analyse blijkt volgens mij dat de armoede niet effectief bestreden
kan worden met een Robin-Hoodheffing en deze aan de armen te geven. Er zal
veel meer specifiek beleid voor de diverse groepen moeten worden ontwikkeld.
Daarbij zal werk en scholing een grote rol moeten spelen.De werkgelegenheid heeft zich de afgelopen jaren zeer verschillend ontwikkeld
per sector. Ook hier heb ik dezelfde ruwe berekeningen gemaakt. Terwijl in
de eerste periode de werkgelegenheid in de marktsector is gedaald met 2%
per jaar is deze in de zorg jaarlijks gestegen met 4%.De heer Leijnse (PvdA):Ik wil nog even terugkomen op de analyse die de heer Terpstra maakte van
de armoedesituatie, omdat die voor een belangrijk deel overeenstemt met wat
ik daar ook over gezegd heb. Hij laat alleen één ding weg. Als
je kijkt naar de verdeling van de armoede, zie je een opmerkelijke verschuiving
van boven 65 naar beneden 65. Dat is iets wat u in uw betoog aanhaalt en wat
ik ook heb genoemd. In de concentratie van de armoede zie je dat die meer
bij gezinnen terechtkomt, bij werkenden, bij allochtonen en bij gezinnen met
kinderen. Als je die combinatie maakt, is de vraag of je dan niet een concentratie
ziet optreden bij die groepen die bijvoorbeeld ook in de categorie schoolverlaters
buitengewoon goed vertegenwoordigd zijn. Zie je de armoedeproblematiek hier
dan niet convergeren met onvoltooide opleidingscarrières, met daardoor
weinig kansen op de arbeidsmarkt en dus met een voortzetting van die armoede
naar volgende generaties? Het is even de vraag of wij die analyse af kunnen
maken.De heer Terpstra (CDA):Mijn laatste zin was dat werk en scholing een grote rol moeten spelen.
Armoede begint als je van school afkomt zonder diploma, in een uitkering terecht
komt en daar niet meer uit kunt komen. Mijn stelling is dat het vrij moeilijk
is een algemeen beleid te formuleren, omdat die groepen zo van elkaar verschillen.
Je moet daarom iets specifieks voor de groepen doen. Daar hoort scholing bij,
werkgelegenheid en kwaliteit van het onderwijs. Naarmate minder kinderen zonder
diploma de school verlaten, des te beter dat is voor de toekomst. Dat ben
ik helemaal met u eens. Als het om belangrijke zaken gaat, zitten wij dus
steeds op één lijn, mijnheer Leijnse.De heer Van Raak (SP):Dit valt mij toch een beetje tegen. Ik snap dat de heer Terpstra graag
zeven mythes wil doorprikken. Hij is christen-democraat en daarom snap ik
die "zeven". Maar misschien is hij toch bereid om daar een achtste
aan toe te voegen, namelijk de mythe dat als een land rijker wordt, de inwoners
niet armer worden. Wij hebben in Nederland gezien dat de afgelopen jaren een
heel grote groep mensen armer is geworden, ondanks dat wij met zijn allen
rijker zijn geworden. Nu zegt de heer Terpstra dat dat volgens hem wel
goed komt, omdat het veel nieuwe Nederlanders blijken te zijn en dat die als
zij langer in Nederland zijn wel rijker zullen worden. Helaas is dat niet
het geval. Volgens mij is dit dan ook niet een teken dat het goed gaat met
de integratie, maar juist dat het slecht gaat met de integratie. De mensen
die de afgelopen jaren naar Nederland zijn gekomen, slagen er veel moeilijker
in om een plekje te krijgen in de samenleving. De heer Terpstra zegt dat het
nodig is om een scherpe analyse te maken, maar hij komt dan toch weer met
algemeenheden als werk en onderwijs, terwijl ik juist op dit punt de scherpte
zou willen hebben die ik van de heer Terpstra gewend ben. Wat voor maatregelen
zouden wij dan moeten nemen op het gebied van werk, onderwijs enzovoort om
te voorkomen dat die armoede de komende jaren weer verder zal toenemen?De heer Terpstra (CDA):Als het gaat om uw eerste opmerking over immigranten heeft u volgens mij
niet gelijk. Ik heb mij gebaseerd op wat het SCP er zelf van zegt, namelijk
dat relatief gezien immigranten hoog scoren als het gaat om armoede, maar
dat, als je ze onderverdeeld in "afkomstgroepen", voor de groepen
immigranten die het langst in Nederland wonen, de welvaartspositie relatief
het beste is.De heer Van Raak (SP):Dat kun je, met alle respect, natuurlijk ook omdraaien. Je kunt ook zeggen
dat de mensen die het meest recent zijn gekomen, de minste mogelijkheden hebben
gehad om zich een plaats te bevechten in onze samenleving.De heer Terpstra (CDA):Dat is precies hetzelfde.De heer Van Raak (SP):Maar de analyse is precies andersom. De heer Terpstra zegt dat mensen
minder arm zullen worden als zij hier maar lang genoeg zijn. Mijn idee is
dat de nieuwkomers van nu en de nieuwkomers van morgen veel meer kansen hebben
om in armoede te vervallen. Ik vrees dat over enkele jaren zal blijken dat
mijn interpretatie meer in overeenstemming is met de cijfers dan die van de
heer Terpstra.De heer Terpstra (CDA):Die vrees deel ik helemaal niet. Ik geloof in het omgekeerde. Als de cijfers
waarvan wij uitgaan, en die door het Sociaal en Cultureel Planbureau zijn
opgesteld, kloppen, zal het in de komende jaren beter gaan met de werkgelegenheid.
Dan zijn er dus meer mensen die kansen krijgen op de arbeidsmarkt. Uit cijfers
blijkt bijvoorbeeld dat Surinamers die al heel lang in Nederland wonen op
allerlei gebieden veel beter scoren dan Afghanen die een paar jaar geleden
zijn gekomen. Op zichzelf is dat logisch. Als Nederlanders naar de Verenigde
Staten emigreren, zijn zij ook niet binnen een jaar schatrijk. Je zult je
eerst moeten inwerken in het land en je zult vertrouwd moeten raken met de
cultuur. Naarmate dat langer duurt, zie je dat een groep zich beter integreert
in het land en economisch meer participeert. Datzelfde geldt voor de migranten
in ons land. Ik geloof veel meer in positieve dingen en de heer Van Raak gelooft
alleen maar in ellende. Dat is het enige verschil tussen ons. En dan is aan
zijn kant ook nog eens geen sprake van dankbaarheid.De heer Van Raak (SP):En mijn tweede punt?De heer Terpstra (CDA):Met zijn tweede punt heeft de heer Van Raak wel gelijk. Ik heb geen oplossing
voor het armoedeprobleem in Nederland. Het is een te moeilijk probleem om
in de Algemene Financiële Beschouwingen even te kunnen zeggen wat wij
moeten doen om de armoede helemaal uit ons land te laten verdwijnen. Volgens
mij zijn alle partijen geroepen om dit gezamenlijk op te lossen. Ik ben bang
dat de heer Van Raak de oplossing ook niet heeft. Maar ik ben te beleefd om
hem te vragen waaraan hij zelf had gedacht.De heer Van Raak (SP):Ik meen dat de heer Terpstra en ik samen heel goed naar de minister en
de staatssecretaris zullen moeten luisteren om te horen wat hun reactie is
op de verontrustende cijfers. Hun reactie moet scherp zijn. Als hun reactie
niet scherp genoeg is, neem ik aan dat niet alleen ik maar ook de heer Terpstra
daarbij in tweede termijn vraagtekens zal blijven plaatsen.De heer Terpstra (CDA):Samen met de heer Van Raak een vraagteken plaatsen vind ik nog niet zo
erg. Dat moet kunnen.De heer Van Raak (SP):Dus de heer Terpstra is het met mij eens dat het een groot probleem is
dat de armoede in Nederland snel toeneemt en dat steeds meer werkenden arm
zijn. Is hij het ook met mij eens dat wij een antwoord moeten krijgen op de
vraag hoe wij voor komend jaar en de daaropvolgende jaren, waarin de economie
misschien een beetje zal aantrekken, kunnen voorkomen dat nog meer armoede
in Nederland zal ontstaan? Is hij het met mij eens dat het kabinet dit antwoord
zal moeten geven?De heer Terpstra (CDA):Laten wij ons beiden baseren op de cijfers van het Sociaal en Cultureel
Planbureau. Die bron zegt wel, dat het in 2006 weer de goede kant op zal gaan
met de armoede. Zij zijn dus even optimistisch als ik. Dat is dus weer een
pluspunt voor het Sociaal en Cultureel Planbureau en voor mijzelf.De werkgelegenheid heeft zich de afgelopen jaren per sector zeer verschillend
ontwikkeld. Als je dezelfde ruwe berekeningen maakt als ik heb gemaakt ten
aanzien van het nationaal inkomen, blijkt daaruit dat de werkgelegenheid in
de afgelopen vier jaar is gedaald met 2% per jaar. In de zorgsector
is de werkgelegenheid in deze periode gestegen met 4% per jaar. Ook
bij de overheid is steeds sprake geweest van een positieve ontwikkeling. In
de overheidssector bedroeg de gemiddelde groei bijna 0,75% per jaar.
De gedachte dat dit kabinet alleen maar aan de markt denkt, de zorg verwaarloost
en de terugtredende overheid zou preken, vindt dus geen enkele steun in de
cijfers. Ook hier is dus sprake van een zekere mythevorming! Uiteraard kan
ik niet bewijzen dat 4% groei voor de zorg voldoende is. Het kan te
weinig zijn in verband met de sterke stijging van de behoefte. Ik kan wel
aantonen dat er de afgelopen jaren door veel kabinetten extra aandacht is
besteed aan de zorg. Ook dat ben ik eens met de heer Leijnse. Bij de groei
van het aantal werknemers bij de overheid moet overigens worden opgemerkt
dat ook politiemensen en onderwijzers onder deze groep vallen.Uit allerlei cijfers blijkt dat de werkloosheid zich steeds meer concentreert
in de laaggeschoolde groepen. Dat is het grootste werkgelegenheidsprobleem
in Europa. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen heeft onze fractievoorzitter
duidelijk gemaakt dat wij de hervormingen van de WAO, bijstand en WW, die
erop gericht zijn dat mensen weer aan het werk gaan, steunen. Sinds de voorstellen
van de commissie-Buurmeijer wordt gewerkt om de werkloosheidscomponent uit
de WAO te halen. Het is nooit de bedoeling geweest, noch van de commissie-Buurmeijer
noch van het CDA, dat deze hervormingen alleen maar zouden leiden tot meer
werklozen in de bijstand. Daarom zijn wij heel gelukkig met de resultaten
van de Werktop van 1 december jongstleden. Overheid, werkgevers en werknemers
moeten nu laten zien wat zij kunnen om zodoende het vertrouwen dat onze fractievoorzitter
tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen heeft uitgesproken in de sociale
partners, niet te beschamen. Dat is vanzelfsprekend niet ons hoofddoel. Het
hoofddoel is om meer mensen aan het werk te helpen. Een nevendoel is, dat
onze fractievoorzitter tevreden kan terugkijken op zijn tekst van enkele weken
geleden.Volgens sommigen zou dit neoconservatieve kabinet het poldermodel ondermijnen.
De heer Leijnse heeft de indruk gewekt daartoe te behoren. Dit nieuwe akkoord
is echter een onderdeel van een lange reeks akkoorden. Hiermee heb ik aangetoond
dat ook dit een fabeltje is. Hiermee is mythe nummer 5 doorgeprikt. Het kabinet-Balkenende
II is hoogstwaarschijnlijk het kabinet dat de meeste afspraken met de sociale
partners heeft gemaakt van alle kabinetten sinds dat van Ruys de Beerenbrouck.
Maar dat weet ik niet helemaal zeker. In ieder geval scoort het huidige kabinet
op dit gebied heel hoog.De heer Leijnse (PvdA):Ik heb het niet geteld, dus ik laat deze laatste uitspraak maar voor rekening
van de heer Terpstra.De heer Terpstra (CDA):Ik heb ze wel geteld.De heer Leijnse (PvdA):Het gaat natuurlijk om de kwaliteit van de afspraken. Ik wil even terugkomen
op het akkoord van de Werktop. Aan de ene kant is het begrijpelijk dat de
heer Terpstra zegt dat het goed is dat afspraken zijn gemaakt om ervoor te
zorgen dat de herkeurde WAO'ers die blijken weer te worden goedgekeurd –
en dat zijn er nogal wat – niet in de werkloosheid terechtkomen. Dat
is nooit de bedoeling geweest. De bedoeling is om hen weer aan werk te helpen.
Aan de andere kant moet je constateren dat wij deze afspraken heel hard nodig
hebben omdat is gebleken dat het huidige reïntegratiebeleid zeer onvoldoende
is om hen weer aan het werk te helpen. Uit de cijfers blijkt dat slechts 17%
van de weer goedgekeurde WAO'ers een baan vindt. Dat betekent dus, dat de
overige 83% via de WW in de bijstand terechtkomt. Dat kan nooit de
bedoeling van de opschoning van de WW zijn geweest. Ik hoop dat de heer Terpstra
het daarmee eens is.De heer Terpstra (CDA):De heer Leijnse zei nu hetzelfde als ik heb gezegd. Dan zijn wij het dus
eens.De heer Leijnse (PvdA):Dan is wel aardig om te constateren dat het goed is dat afspraken zijn
gemaakt met de sociale partners, maar wij moeten dan ook constateren dat de
fout al eerder is gemaakt. Bij de herkeuringen was er geen flankerend beleid
ten aanzien van reïntegratie. Het gevolg daarvan is, dat een substantieel
aantal mensen na de herkeuring in de bijstand is terechtgekomen.De heer Terpstra (CDA):De reïntegratie is een moeilijke zaak. Vroeger was er als het ware
een soort reïntegratiestaatsbedrijf via de arbeidsvoorziening. Dat is
niet succesvol gebleken. Paars I of Paars II heeft de hele zaak toen geprivatiseerd.
Er zijn toen dus private reïntegratiebedrijven aan de slag gegaan. Als
de heer Leijnse stelt dat 17% van de herkeurde mensen een baan heeft
gevonden, moet je vaststellen dat in ieder geval een deel van de reïntegratiebedrijven
goed werkt, maar nog lang niet 100%. Het feit dat dit percentage nog
maar 17 is, leidt naar onze mening tot de noodzaak om hierover afspraken te
maken. Het percentage moet worden opgekrikt. Daarover zijn de heer Leijnse
en ik het helemaal eens. Deze afspraken moeten worden gemaakt met de sociale
partners. Werkgelegenheid kun je niet op nationaal niveau regelen. Per bedrijf
moeten maatregelen worden genomen. De reïntegratie, werkgevers en werknemers
moeten hun best doen. Op de Werktop is afgesproken dat zij dat zullen doen.
Wij hopen dat dit succesvol zal zijn.De heer Leijnse (PvdA):Daarover zijn wij het allemaal eens. Ik hoop dat wij het ook eens zijn
over het feit dat het rijkelijk laat is. De herkeuringen zijn al zo lang aan
de gang. Tienduizenden mensen zijn al in deze situatie terechtgekomen. Als
je dan nog moet constateren dat het herplaatsingsbeleid maar 17% is,
zijn wij dus te laat met het reïntegratiebeleid.De heer Terpstra (CDA):Neen. Volgens mij kun je er moeilijk mee beginnen om andere normen ten
aanzien van de WAO toe te passen terwijl gelijktijdig de reïntegratie
dermate goed functioneert, dat sprake zou zijn van een soort automatisme.
Dat zou heel mooi zijn, maar er zou daarvoor een veel beter apparaat voor
de reïntegratie moeten zijn opgebouwd. Zolang wij dat nog niet hebben,
is sprake van een geleidelijk proces om het tot stand te brengen. Je kunt
niet van vandaag op morgen afspreken dat wij het wel even doen.De voorzitter:De laatste interruptie bij dit onderdeel.De heer Leijnse (PvdA):Als je gaat herkeuren met het expliciete doel om een substantiële
groep mensen uit de WAO te halen omdat je vindt dat hij daarin ten onrechte
is terechtgekomen, ligt het toch wel ontzettend voor de hand dat je tegelijkertijd
je reïntegratiebeleid moet intensiveren om deze mensen aan het werk te
helpen. Dat is niet gebeurd.De heer Terpstra (CDA):Maar het gebeurt nu toch met de afspraken die hierover zijn gemaakt.De heer Leijnse (PvdA):Maar wel te laat.De heer Terpstra (CDA):Een week te laat, dat zou kunnen.Voorzitter. Ik kom nu te spreken over de begroting zelf. Het financieringstekort
zou volgens de Miljoenennota in 2006 dalen tot 1,7%. De schuldquote
komt dan uit op 54,5%. In 2002 bedroeg het tekort 2% en de schuldquote
iets meer dan 50%. In de jaren daarna schoten wij zelfs door de 3%-norm.
De heer Leijnse heeft daarover reeds uitgebreid gesproken. Enkele
weken geleden werd ik opgeschrikt door het nieuws op RTL5 dat de staatsschuld
in ons land zou zijn gestegen. Terwijl iedereen kan weten dat dit kabinet
alle tegenvallers voor elk eenderde deel heeft opgevangen met bezuinigingen,
lastenverhogingen en een stijging van het tekort, werd de stijging van de
schuld toch nog als een geweldig belangrijk nieuwsfeit gebracht. In de pers
wordt zoveel aandacht besteed aan de bezuinigingen, dat velen in het land
wel moeten denken dat de aflossing van de staatsschuld bij dit kabinet boven
alles gaat. Ook dat is dus een mythe die bij deze is doorgeprikt. Dat was
alweer nummer 6. Gelet op het feit dat in de komende jaren de rente-uitgaven
zullen blijven stijgen, is het volgens ons correct dat het kabinet de belastingmeevallers
zoveel mogelijk gebruikt voor een vermindering van de staatsschuld.Daar de ontvangsten diepgaand door collega Essers zullen worden behandeld,
zal ik hier alleen ingaan op de uitgaven. Het Centraal Planbureau rekent de
zorgtoeslag tot de uitgaven. Het kabinet beschouwt deze echter als een lastenverlichting.
Volgens mij is dat dit jaar het enige verschil tussen kabinet en CPB. Is het
niet mogelijk om dergelijke meningsverschillen voor publicatie van de begroting
uit de wereld te helpen? Nu schept het alleen maar verwarring. Volgens de
MEV stijgen de uitgaven in 2006 met 5,75 mld., waarvan 2,5 mld. de zorgtoeslag
betreft. Aan de andere kant wordt 3,25 mld. bezuinigd, vooral op de ambtenaren,
de sociale zekerheid en subsidies. Het CDA kan zich vinden in de gestelde
prioriteiten op het gebied van uitgaven via de begroting zowel als via het
FES. Wij vinden onderwijs, kinderopvang, jeugdzorg, verpleegtehuizen, milieu
en mobiliteit heel belangrijk. Het is te waarderen dat het kabinet ook in
moeilijke tijden geld heeft gevonden voor deze belangrijke zaken.Behalve kijken naar de geldbedragen, is het ook van belang om na te gaan
wat er met het volume gebeurt. Uit het overzicht in de MEV blijkt dat alleen
bij de infrastructuur sprake is van een absolute daling in verband met het
aflopen van grote projecten. Het volume van alle andere uitgavenposten van
de overheid stijgt. Op grond van deze cijfers kunnen wij weinig begrip opbrengen
voor discussies over publieke armoede en private rijkdom. Ook dit is volgens
mij een mythe.Voorzitter. Ik kom nu toe aan mijn slotwoord. Wij hebben waardering voor
het feit dat het kabinet snel heeft gehandeld om de overheidsfinanciën
weer op orde te brengen. Een ontsporing van de overheidsfinanciën pakt
op de lange termijn altijd slecht uit voor de zwakkeren in de samenleving.
Daarnaast steunen wij de vele hervormingen van dit kabinet, mede voorbereid
door hun voorgangers, die zijn gericht op een grotere arbeidsdeelname en op
financiële houdbaarheid van onze sociale voorzieningen op de lange termijn.
Uit de cijfers blijkt dat dit beleid zijn vruchten gaat afwerpen. Belangrijke
knelpunten die resteren en die moeten worden aangepakt, zijn de werkkansen
van laaggeschoolden en de armoede in het land. Wij gaan ervan uit dat deze
problemen door dit kabinet met dezelfde daadkracht zullen worden aangepakt!
Ik dank u voor uw aandacht.De heer Essers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Na de uitgavenkant nu de ontvangstenkant. Met belangstelling
en waardering heeft mijn fractie kennisgenomen van het Belastingpakket 2006.
De belangrijkste conclusies die wij uit dit pakket trekken, zijn de volgende.1. De fiscaliteit speelt een cruciale rol bij de invoering van een aantal
nieuwe stelsels in 2006. Dit heeft consequenties voor de belastingplichtigen,
de inhoudingsplichtigen – met name de werkgevers – en de Belastingdienst.2. De eerste openingen in de richting van een negatieve inkomstenbelasting
lijken te zijn gemaakt.3. Er is een toenemende invloed van fiscale regelgeving ter stimulering
van maatschappelijk verantwoord ondernemen en vrijwilligerswerk.4. De invloed van Europa wordt steeds sterker in de belastingwetgeving.
Eén van de gevolgen daarvan is dat de dividendbelasting op termijn
zal worden afgeschaft.5. Er is sprake van een toenemende invloed van de belastingheffing op
de rechtsvormkeuze van ondernemers en op de wijze van bedrijfsopvolging.Ik zal het vervolg van mijn betoog baseren op deze vijf hoofdlijnen. Om
te beginnen zal ik het hebben over de toenemende invloed van de fiscaliteit.
Mijn fractie heeft veel waardering voor de daadkracht van dit kabinet. Dit
jaar is een aantal noodzakelijke hervormingsvoorstellen aangenomen, waarover
in het verleden vele kabinetten geen overeenstemming konden bereiken. Zo is
het jaar 2006 cruciaal voor de daadwerkelijke invoering van belangrijke regelingen
als de VPL, Walvis en het nieuwe zorgstelsel. Bij de burgers ontstaat langzaam
het besef dat er belangrijke veranderingen op komst zijn, maar de praktijk
leert dat er toch ook nog steeds veel onzekerheid en informatiebehoefte bestaat.
De inzet van het fiscale middel is in veel gevallen cruciaal voor het welslagen
van deze operaties. Er is al veel gezegd over het belang van de Belastingdienst
bij het uitkeren van de vele toeslagen, waaronder de zorgtoeslag.Wij hebben in dit verband een aantal vragen aan het kabinet. Wat is de
stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van de zorgtoeslag? Komt
het aantal ingeleverde formulieren overeen met de verwachtingen? Wat is de
inzet van het kabinet om de burgers ook in 2006 optimaal te informeren over
de toeslagen? Wat is de laatste stand van zaken inzake de bereikbaarheid en
de kwaliteit van de Belastingtelefoon? Ook het succes van de levensloopregeling
is mede afhankelijk van de fiscale begeleiding en voorlichting hieromtrent.
In hoeverre ziet het kabinet in de voorlichting over de levensloopregeling
nog een taak voor zichzelf weggelegd of wordt dit helemaal aan de sociale
partners en aan de verzekeraars overgelaten?De mate waarin veel hervormingsoperaties zullen slagen, is voor een belangrijk
deel afhankelijk van de medewerking van de werkgevers. Zij worden geconfronteerd
met een aanzienlijke toename van de administratieve lasten als gevolg van
onder andere de veranderingen in de loonaangifte 2006. Met instemming hebben
wij in dit verband kennis genomen van de toezegging van de staatssecretaris
dat de fiscus zich in de beginfase coulant zal opstellen bij vergissingen.
Kan de staatssecretaris deze toezegging nader toelichten? Bestaan er nog andere
voornemens om de werkgevers tegemoet te komen op dit terrein?Een ander gevolg van het almaar toenemende belang van de fiscaliteit is
de druk die daarvan uitgaat op de beschikbare capaciteit van de Belastingdienst.
Vorig jaar hebben wij in dit verband een vraag gesteld over de dreigende
vergrijzing van het inspecteursbestand. De regering antwoordde hierop dat
van vergrijzing geen sprake is. Niettemin werd medegedeeld dat de gemiddelde
leeftijd van de inspecteurs ongeveer 44 jaar is. Dat vinden wij aan de hoge
kant. Hoe is het hiermee thans gesteld? Is die gemiddelde leeftijd nu 45 jaar?
Kan in het antwoord van de regering ook rekening worden gehouden met de regionale
spreiding? In hoeverre zijn en worden er, afgezien van de bemensing van de
Belastingdienst/Toeslagen en de overhevelingsoperatie van de UWV's in het
kader van Walvis, nieuwe jonge mensen geworven door de Belastingdienst. Vanuit
de fiscale opleidingen in Nederland bereiken ons nog geen geluiden dat er
op structurele basis nieuwe mensen door de Belastingdienst worden geworven.
Wat zijn de plannen voor de toekomst?Efficiëntie voor zowel de Belastingdienst als de belastingplichtigen
lijkt te kunnen worden geboekt met het fenomeen van horizontaal toezicht.
Terwijl voor fraudeurs de handhavingsregimes worden verzwaard, ontstaan lichtere
handhavingsregimes voor de belastingplichtigen die hun verplichtingen correct
nakomen. In 2005 zou een pilot worden opgestart met ongeveer 20 beursgenoteerde
bedrijven. Wat is de stand van zaken omtrent deze pilot? Door prof. Zwemmer
is in het Weekblad voor Fiscaal Recht 2005/6638 op deze trend van horizontaal
toezicht serieuze kritiek geleverd. Die kritiek ziet met name op de reikwijdte
en effectiviteit van individuele handhavingsconvenanten, op het definiëren
van "fiscale grensverkenning", het uitsluiten van individuele mkb-bedrijven
van dit horizontale toezicht en vooral de op het eerste gezicht onverenigbaarheid
van de verhouding tussen Belastingdienst en belastingplichtige en het fenomeen
van horizontaal toezicht. De Belastingdienst neemt nu eenmaal een machtspositie
in. Hoe verhoudt zich dat ten opzichte van dat horizontale toezicht dat toch
veel meer uitgaat van een horizontale relatie? Wat is de reactie van de regering
op deze door prof. Zwemmer naar voren gebracht kritiekpunten? Naar onze mening
dient het horizontale toezicht aan duidelijke randvoorwaarden te worden verbonden.
Daarbij dient het gelijkheidsbeginsel een centrale rol te vervullen. Wij achten
een notitie over deze problematiek van de zijde van de regering dan ook gewenst.Ons tweede hoofdpunt betreft de negatieve inkomstenbelasting. Wij hebben
goede nota genomen van de aangekondigde rapportage over de integratie van
de zorgtoeslag en de buitengewone uitgavenregeling vóór de zomer
van 2006. Naar onze mening moet met behulp van dit onderzoek een efficiencyslag
kunnen worden gemaakt in de thans volstrekt onoverzichtelijke problematiek
van de buitengewone uitgaven en de zorgtoeslag. Ik zou een proefschrift over
deze problematiek zeer verwelkomen. Wij zien met spanning uit naar de resultaten
van dit departementale onderzoek.Wij stemmen in met de in het Belastingpakket 2006 voorgestelde aanpassingen
in de buitengewone uitgavenregeling, te weten de verhoging van de vermenigvuldigingsfactor
en de afschaffing van de maximum drempel. Van groot belang achten wij de recente
discussie in de Tweede Kamer over de negatieve inkomstenbelasting. De aankondiging
van een kindertoeslag per 1 januari 2008 lijkt een opening te bieden
voor de invoering van een dergelijke negatieve inkomstenbelasting in de toekomst.
Ook de al bestaande verzilveringsregeling in de sfeer van buitengewone uitgaven
lijkt een stap in die richting te zijn. Om tot een goede afweging te komen
inzake deze belangrijke problematiek ontvangt de CDA-fractie graag van de
regering een overzicht en analyses van de voors en tegens van een negatieve
inkomstenbelasting en van de instrumenten die daarvoor kunnen worden ingezet.De heer Schuyer (D66):De heer Essers zei dat hij een proefschrift over de negatieve inkomstenbelasting
van harte zou toejuichen. Maar dat vraagt hij toch aan de verkeerde persoon?
Daar kan hij zelf toch een goede bijdrage aan leveren?De heer Essers (CDA):Dat heb ik mij ook voorgenomen. Het was min of meer als een grapje bedoeld,
want wij zijn niet gewend om proefschriften te schrijven over buitengewone
uitgaven. Inmiddels is deze problematiek echter dermate ingewikkeld geworden
dat het een dergelijk onderzoek wel zou rechtvaardigen. Het zou de staatssecretaris
steunen waarschijnlijk.Mevrouw de voorzitter. Ons derde hoofdpunt betreft maatschappelijk verantwoord
ondernemen en vrijwilligerswerk. Met instemming heeft mijn fractie kennisgenomen
van de voorstellen met betrekking tot het schenkings- en successierecht ten
aanzien van algemeen nut beogende instellingen. De wijze waarop deze voorstellen
bij wege van nota van wijziging in het Belastingplan 2006 zijn terechtgekomen –
met dank aan de heer Cruijff – geven echter niet de indruk van een weloverwogen
masterplan van de zijde van de regering ten aanzien van de fiscale begeleiding
en stimulering van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Er bestaan vele
fiscale regels die bij voorbeeld milieuvriendelijke productietechnieken, het
in stand houden van monumenten en landgoederen, het verzamelen van voorwerpen
van kunst en wetenschap, groene, sociaal-ethische, culturele beleggingen en
het geven van leningen aan startende ondernemers stimuleren. Als gevolg van
een amendement op het Belastingplan 2006 komt er in deze sfeer per 1 januari
2007 een extra heffingskorting bij: de mantelzorgkorting. In de inkomsten-
en vennootschapsbelasting bestaan verder regelingen die de aftrek van giften
mogelijk maken, terwijl ook in de sfeer van het successierecht en andere belastingwetten,
zoals de btw en de motorrijtuigenbelasting, veel vrijstellingen bestaan die
goede doelen proberen te helpen. Verder is er nog de problematiek van de vrijgestelde
lichamen in de vennootschapsbelasting. Deze ziet op de vraag wanneer stichtingen
en verenigingen worden geacht een onderneming te drijven dan wel in concurrentie
te treden met commerciële bedrijven. Al deze regelingen bieden een erg
verbrokkeld beeld. Zij kennen ook allemaal hun eigen dynamiek en bureaucratie.
Wordt het niet tijd, zo vragen wij de regering, om te bezien of in deze sfeer
niet een meer samenhangende en geïntegreerde aanpak mogelijk en wenselijk
is? Leiden al deze maatregelen wel tot het gewenste doel? Graag vernemen wij
hierover de mening van de regering.Wat betreft de in het Belastingplan 2006 opgenomen maatregelen voor algemeen
nut beogende instellingen juichen wij het toe dat er vanaf 2006 voor de verschillende
heffingswetten één uniforme definitie van deze instellingen
wordt gehanteerd. Ook zijn wij het graag eens met het voornemen van de regering
om Nederlandse en buitenlandse algemeen-nutinstellingen gelijk te stellen.
Daarbij gaan wij ervan uit dat de regering het aangekondigde
onderzoek naar de controle en handhaafbaarheid voortvarend ter hand zal nemen,
waardoor de inwerkingtreding van deze gelijkstelling zo spoedig mogelijk zal
kunnen plaatsvinden. Graag ontvangen wij hiervan een bevestiging. Kan in dit
verband nu al een antwoord worden gegeven op een aantal praktische vragen
ter zake van die buitenlandse instellingen? Blijft bij voorbeeld de inspectie
Den Bosch het loket waar alle instellingen terecht moeten, inclusief de instellingen
die in een andere EU-lidstaat, of op de Nederlandse Antillen of Aruba zijn
gevestigd? Geldt voor de andere buitenlandse instellingen ook in de toekomst
dat zij een aanvraag via de inspectie buitenlanders in Heerlen moeten doen?
Verder bestaan er veel vragen over het beleid ter zake van het verkrijgen
van de status van algemeen-nutinstelling. Welke criteria voor de verschillende
categorieën van algemeen-nutinstellingen zullen worden gesteld? Onder
welke voorwaarden kan een beschikking worden ingetrokken, etc.? Wanneer wordt
hierover meer duidelijkheid verschaft?Verder bestaan er zorgen dat vanwege de eis dat de uitkeringen door deze
algemeen-nutinstellingen geheel of nagenoeg geheel – dat wil zeggen
voor ten minste 90%, zulks ter vervanging van de huidige 50%-grens –
moeten worden gedaan in het algemeen belang, vermogensfondsen die deels ook
uitkeringen doen aan bij voorbeeld familieleden of derden niet meer onder
de vrijstelling zullen vallen. Het gevolg daarvan is dat zij mogelijk gaan
uitwijken naar het buitenland waar flexibelere criteria gelden. Verdient het
in dat verband niet aanbeveling om in plaats van een 90%-grens een
70%-grens te stellen? Kan de regering expliciet bevestigen dat geen
verandering zal worden aangebracht in de behandeling van kerkgenootschappen
bij de toepassing van artikel 6.33 ten opzichte van de huidige situatie? Verder
zouden wij in dit verband graag van de regering een reactie willen ontvangen
op de door onder meer de sectie Notarieel recht van de Radboud Universiteit
Nijmegen geuite vrees dat als gevolg van het vervallen van de "vrij van
recht"-bepaling – artikel 5, lid 8, Successiewet 1956 – aanzienlijk
minder vermogen door erfenissen en legaten bij goede doelen zal terechtkomen.Wij juichen de voorgestelde verruiming en codificatie van de vrijwilligersregeling
van harte toe. Dat geldt evenzeer voor de bij amendement-Van Vroonhoven tot
stand gebrachte uitbreiding van de teruggaafregeling van energiebelasting
voor non-profitinstellingen tot multifunctionele centra zoals dorpshuizen,
die ruimtes ter beschikking stellen aan die non-profitinstellingen.Mijn fractie begrijpt echter niet het gemaakte onderscheid tussen vennootschapsbelastingplichtige
sportorganisaties, waarbij wel gebruik mag worden gemaakt van de vrijwilligersregeling,
en andere vennootschapsbelastingplichtige organisaties die van die regeling
geen gebruik mogen maken. Staat dit onderscheid niet op gespannen voet met
het gelijkheidsbeginsel, nu ook veel commerciële niet-sportorganisaties
in bij voorbeeld de medische en dienstverlenende sector noodgedwongen gebruik
maken van vrijwilligers? Wordt hier, met andere woorden, niet met twee maten
gemeten?Wat betreft de voorgestelde aanpassingen van de Natuurschoonwet 1928 in
verband met de bestrijding van zogenaamde postzegellandgoederen en het gebruik
van erfpacht als beheersinstrument van NSW-landgoederen, hebben ons vanuit
de Federatie Particulier Grondbezit en de Stichting Beheer Natuur en Landelijk
Gebied berichten bereikt dat de wijzigingen onbedoeld nadelig kunnen uitwerken
voor de eigenaren van historische moederlandgoederen. Het gevolg hiervan is
dat de instandhouding van de natuur op deze landgoederen eerder dreigt te
worden belemmerd dan gestimuleerd. Door hen wordt onder andere voorgesteld
om in het Belastingplan 2006 een zodanige wijziging op te nemen dat ingeval
van erfpacht niet de erfpachter, maar de hoofdgerechtigde van die onroerende
zaak wordt aangemerkt als eigenaar. Dat zou zowel voor de huur- als voor de
koopanaloge variant gelden. Graag vernemen wij de reactie van de staatssecretaris
op dit voorstel.Ons vierde punt is de invloed van Europa. De invloed van Europese regelgeving
op Nederlandse fiscale regelingen laat zich steeds sterker voelen. Als EU-ingezetenen
dreigen te worden gediscrimineerd of als grensoverschrijdende verplaatsingen
van burgers en bedrijven binnen de EU worden belemmerd, dreigt een conflict
te ontstaan met de vier vrijheden van het Europees Verdrag. Wanneer Nederlandse
activiteiten fiscaal worden bevoordeeld ten opzichte van buitenlandse, dreigt
een conflict te ontstaan met de staatssteunbepalingen in het EG-Verdrag. Ook
in het Belastingplan 2006 komen deze aspecten bij herhaling terug, tot zelfs
de regeling van de heffings- en invorderingsrente aan toe.Het toeval wil dat morgenvroeg, om half tien, de langverwachte uitspraak
van het Hof van Justitie van de EG inzake Marks & Spencer wordt gepubliceerd.
Uiteraard maken wij graag van de gelegenheid gebruik om de staatssecretaris
uit te nodigen, morgen een eerste reactie te geven op deze voor de toekomst
van de vennootschapsbelasting cruciale uitspraak.Bij deze behandeling van het Belastingplan 2006 vraagt de CDA-fractie
aandacht voor drie regelingen die expliciet dan wel impliciet in het belastingpakket
2006 voorkomen: de film-cv, de belastingheffing van woningcorporaties en de
dividendbelasting.De regeling van de film-cv is disproportioneel ingewikkeld geworden. Mijn
fractie betreurt dit en vraagt zich af of deze regeling niet op gespannen
voet staat met het gelijkheidsbeginsel. Waarom wordt een soortgelijke regeling
niet voorgesteld voor andere cultuursectoren of bijvoorbeeld voor de sportwereld?
Daarnaast vragen wij ons af, hoe de eis dat de kosten van een film voor meer
dan 50% betrekking moeten hebben op de voortbrenging in Nederland,
zich verhoudt tot de vrijheid van vestiging van het EG-Verdrag. Verder vragen
wij de regering hoe de toets van commerciële levensvatbaarheid en voldoende
marktpotentie van een film die bij de investeringsaftrek en de willekeurige
afschrijving moet worden aangelegd, zich verhoudt tot artikel 87, derde lid,
onderdeel d, van het EG-Verdrag. In die bepaling ligt de nadruk meer op de
culturele dan op de commerciële aspecten.De voorstellen over de belastingheffing van woningcorporaties raken evenzeer
aan de problematiek van ongeoorloofde fiscale staatssteun. Wij verzoeken de
regering om een reactie op de vragen in de brief van Aedes, de vereniging
van woningcorporaties, gericht aan de commissie Financiën van de Eerste
Kamer.Mede gelet op het streven naar een level playing field hebben wij een
jaar geleden, bij onze inbreng voor het belastingpakket 2005, gepleit voor
een structurele, integrale aanpak bij de belastingheffing van overheidslichamen in plaats van de huidige ad-hocbenadering. De staatssecretaris
wilde toen niet verdergaan dan een onderzoek toe te zeggen naar de belastingheffing
van openbare en bijzondere universiteiten. Ook dit onderzoek is nog niet afgerond,
blijkens de brief aan deze Kamer van 11 oktober jongstleden.Wij dringen er thans op aan om voor de zomer van 2006 een notitie te ontvangen
over de problematiek van belastingheffing van overheidslichamen, waarin niet
alleen op universiteiten wordt ingegaan, maar op overheidslichamen in het
algemeen, alsmede op de maatregelen die het kabinet zal nemen aangaande deze
problematiek. Indien nodig zal ik hierover een motie indienen. In een tijd
waarin de NMa en de AFM zich inzetten voor eerlijke concurrentie tussen bedrijven,
dient de overheid de materie van de belastingheffing van eigen overheidsbedrijven
voortvarend, op een structurele en geïntegreerde wijze aan te pakken.
Niet alleen uit de brief van 11 oktober, maar ook uit de recente commotie
over de belastingplicht van hulpsinterklazen blijkt dat de staatssecretaris
het streven naar een level playing field uitermate serieus neemt.Wij stemmen van harte in met de voorgestelde versoepeling van de inkoopfaciliteit
in de dividendbelasting. Wij vragen de regering wel om een reactie op de brief
van de Nederlandse Vereniging van Banken van 8 december over de samenloop
van de dividendbelasting en de levensloopregeling. In die brief wordt ervoor
gepleit om een vrijstelling van inhouding van dividendbelasting aan de bron
in te voeren. Dat lijkt een praktischer systeem dan nu wordt voorgesteld.Wij hebben ook vragen over de toekomst van de dividendbelasting als zodanig.
Deze belasting wordt de facto voor het leeuwendeel betaald door buitenlandse
aandeelhouders. Het is evident dat daarmee spanning ontstaat met het EG-Verdrag.
Opvallend is dat de staatssecretaris bij de behandeling van het Belastingplan
2006 in de Tweede Kamer heeft gezegd dat volledige afschaffing van deze belasting
thans nog een brug te ver is, gelet op de budgettaire aspecten en de ongewenste
lastenverschuiving die daaruit voortvloeit. Op den duur ziet hij echter geen
toekomst meer voor deze belasting, vandaar dat hij een stapsgewijze afbouw
van de dividendbelasting heeft aangekondigd.Wij vragen de staatssecretaris in hoeverre hij van mening is dat het EG-Verdrag
ruimte laat voor een dergelijke gefaseerde afschaffing. Dreigt Nederland niet
te worden ingehaald door het Europese Hof van Justitie, als de Nederlandse
regering nu al toegeeft dat de dividendbelasting niet deugt, maar dat het
te veel geld kost en een ongewenste lastenverschuiving betekent als deze in
een keer wordt afgeschaft? Kan Nederland de dividendbelasting dan niet beter
meteen helemaal afschaffen, mede met het oog op de versterking van de fiscale
concurrentiepositie?Het vijfde en laatste punt is de rechtsvormkeuze en bedrijfsopvolging.
Voor de versterking van de fiscale concurrentiepositie waarderen wij de inzet
van de staatssecretaris om het Nederlandse vennootschapsbelastingtarief zo
veel mogelijk concurrerend te laten zijn met andere EU-landen. Ook de voorgenomen
afschaffing van de kapitaalsbelasting per 1 januari 2006 waarderen wij
zeer.In het Belastingplan 2006 wordt al een voorschot genomen op een aantal
maatregelen die in de nota Werken aan winst zijn aangekondigd. Zo gaat het
vennootschapsbelastingtarief verder omlaag. Helaas is geen voorschot genomen
op de mkb-winstvrijstelling die in dezelfde nota is aangekondigd. Daarmee
komt het globale evenwicht tussen de belastingheffing van een ib-ondernemer
en die van een bv en een directeur-grootaandeelhouder verder onder druk te
staan. De regering betoogt dat de invloed van het Vpb-pakket 2006 tot het
omslagpunt bij een winstniveau van € 50.000 minimaal is. Naar onze
mening ziet zij daarbij over het hoofd dat dit omslagpunt afhankelijk is van
meer aspecten dan alleen het tarief.Als voorbeeld noem ik het feit dat de directeur-grootaandeelhouder per
1 januari 2006 de levensloopregeling mag toepassen, terwijl dat niet
is weggelegd voor de ib-ondernemer. Wij vragen de regering hoe de berekening
van het omslagpunt uitpakt als wel met de levensloopregeling rekening wordt
gehouden. Is er overigens wel een goede verklaring voor dit onderscheid in
behandeling bij de levensloopregeling? Zowel de directeur-grootaandeelhouder
als de ib-ondernemer is als ondernemer te beschouwen; de een alleen materieel,
de ander zowel formeel als materieel. De ib-ondernemer kan alleen de regeling
van de oudedagsreserve toepassen, die minder mogelijkheden heeft dan die van
de levensloop.Is door de regering ingecalculeerd dat directeuren-grootaandeelhouders
naar verwachting massaal gebruik zullen maken van de levensloopregeling? Onderschrijft
de regering de veronderstelling van prof. Stevens in de NRC van 30 november
jongstleden dat deze regeling na verloop van tijd als onbedoeld zal worden
gekwalificeerd en dat dga's hiervan in de toekomst zullen worden uitgesloten?Mijn fractie heeft de indruk dat de fiscale regelingen voor de bedrijfsopvolging
erg verbrokkeld en onsamenhangend zijn. Wij zijn niet overtuigd door het argument
van de regering dat elke heffingswet een andere achtergrond en een ander karakter
heeft. Vervolgens zal duidelijk moeten worden waarom die andere achtergrond
een andere invulling van de fiscale bedrijfsopvolgingsregeling vergt. Waarom
zou de aard van de overdrachtsbelasting een beperktere categorie van fiscaal
geprivilegieerde opvolgingsgerechtigden toelaten dan de inkomstenbelasting?
Ook binnen een- en dezelfde belastingwet, zoals de inkomstenbelasting, doen
zich niet te begrijpen verschillen voor, bijvoorbeeld tussen mogelijkheden
voor bedrijfsopvolging voor ib-ondernemers en directeuren-grootaandeelhouders.Wij zijn van mening dat er behoefte is aan een integrale, samenhangende
benadering van de bedrijfsopvolgingsproblematiek. Bij die gestroomlijnde aanpak
moeten niet alleen de verschillende heffingswetten worden bekeken, maar moet
er ook een koppeling worden gelegd met de civiel- en erfrechtelijke knelpunten
die zich op het terrein van de bedrijfsopvolging kunnen voordoen. Ik verwijs
hierbij naar de behandeling van het wetsvoorstel inzake personenvennootschappen.Een ondernemer loopt bij de bedrijfsopvolging tegen veel aspecten tegelijk
op; reden te meer voor een geïntegreerde aanpak van deze voor de nabije
toekomst uitermate belangrijke problematiek. Wij roepen de regering op om
zo spoedig mogelijk, bij voorkeur voor de zomer van 2006, met een rapport
te komen, waarin recht wordt gedaan aan een geïntegreerde aanpak van
de verschillende fiscale, civielrechtelijke en erfrechtelijke knelpunten
die zich bij bedrijfsopvolging kunnen voordoen.Tot slot vraag ik aandacht voor knelpunten die te maken hebben met de
herinvesteringsreserve. Met instemming hebben wij in het evaluatierapport
van de belastingherziening van 2001 gelezen dat de regering zal onderzoeken
of de zogenaamde boekwaarde-eis kan worden vervangen door een restwaarde-eis.Daarnaast levert ook de functioneel-economische vervangingstoets voor
bedrijfsmiddelen waarop in meer dan tien jaar pleegt te worden afgeschreven,
problemen op. Dat geldt in het bijzonder voor de visserijsector, zo bleek
uit een werkbezoek dat de commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
van de Eerste Kamer onlangs heeft afgelegd aan IJmuiden en Akersloot.Ik geef een voorbeeld en ik heb andere voorbeelden schriftelijk aan het
departement voorgelegd. Een visserijbedrijf ontvangt een saneringsbijdrage
voor het vissersvaartuig. Ter vervanging van dat vaartuig wordt een innovatief
kustvissersvaartuig aangeschaft met een garnalenvergunning. In de praktijk
blijkt dat de toepassing van de herinvesteringsreserve in zo'n geval wordt
geweigerd, met als gevolg dat de helft van de saneringsbijdrage wordt wegbelast.
Er doen zich ook problemen voor bij de waardering van de going-concern-waarde
van een visserijonderneming in het kader van alweer de bedrijfsopvolging.Wij verzoeken de staatssecretaris van Financiën om samen met de minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit te onderzoeken of er een oplossing
voor deze problematiek kan worden gevonden.Wij wachten met vertrouwen het antwoord van de regering af.De heer Biermans (VVD):Mevrouw de voorzitter. Namens de leden van de fractie van de VVD feliciteer
ik de minister van Financiën met het feit dat hij de langstzittende minister
van Financiën is. Hij heeft er deze kabinetsperiode voor gezorgd dat
het financieringstekort en de staatsschuld behoorlijk zijn verminderd. Onder
zijn bewind zijn de collectieve uitgaven slechts met 18% toegenomen,
bij een toename van de economie met 30%. Hij kwam met een begrotingsbeleid
dat is gekenmerkt door een grote mate van eenvoud, waardoor er meer rust in
de rijksfinanciën is ontstaan. Hij scheidde de drie zuilen van de collectieve
sector: de rijksbegroting, de zorg en de sociale zekerheid, en zorgt er zo
voor dat zij niet langer voor elkaars tekorten opdraaien. Verder worden meevallers
allereerst gebruikt om het financieringstekort te verminderen.De heer Thissen (GroenLinks):Geldt deze lof voor zijn hele periode als minister van Financiën
of slechts voor de periode in de kabinetten-Balkenende?De heer Biermans (VVD):Toch maar voor de hele periode.De heer Thissen (GroenLinks):Waarvan akte. U zwaait dus ook de kabinetten van de PvdA, de VVD en D66
in die zin lof toe.De heer Biermans (VVD):U bent net één zin te vroeg. Ik wilde namelijk net zeggen
dat achteraf wel geconstateerd kan worden dat in de vette jaren van Paars
II te weinig gespaard is. Hierop kom ik later in mijn betoog terug.De heer Thissen (GroenLinks):Dat is dus een smet op het blazoen van de zojuist door u toegejuichte
minister van Financiën, want hij was ook toen penningmeester van dit
land.De heer Biermans (VVD):Ik kom daar straks op terug.De staatssecretaris heb ik onlangs al geprezen met zijn classificatie
in de top 50 van 's werelds machtigste belastingexperts.De heer Leijnse (PvdA):Over Paars II zullen wij het even niet hebben, hoewel ik daar iets over
heb gezegd wat opmerkelijk afweek van wat u nu zegt. Zei u aan het begin van
uw betoog in uw loftuiting aan de minister van Financiën dat de staatsschuld
in deze periode is afgenomen?De heer Biermans (VVD):Ja, procentueel.De heer Leijnse (PvdA):Wilt u dat toelichten? Volgens mij is de staatsschuld immers juist toegenomen.De heer Biermans (VVD):Ook daarop kom ik straks terug. Ik heb eerst die loftuitingen jegens de
minister over de tafel heen laten gaan.De heer Leijnse (PvdA):Die moeten feitelijk natuurlijk wel kloppen.De heer Biermans (VVD):Straks kom ik terug op alle punten die ik heb genoemd, als u dat goed
vindt.Het is dus voorwaar een eer om vandaag en morgen met deze illustere persoonlijkheden
te mogen discussiëren; daarmee bedoel ik overigens iedereen in deze Kamer.Wij hebben moeilijke jaren met forse en diepe ingrepen ten gevolge van
de zeer noodzakelijke maatregelen uit de hervormingsagenda achter de rug.
Wij complimenteren het kabinet voor de getoonde moed om die agenda te implementeren.
De draagkracht en het concurrerende vermogen van Nederland zijn versterkt.
De vermogenspositie van gezinnen is versterkt. Wij feliciteren in dit kader
de leden van de Socialistische Partij, die bewezen hebben de beste beleggers
te zijn. De arbeidskosten zijn gematigd en de winstgevendheid van het bedrijfsleven
is verbeterd. Ook pensioenfondsen zijn qua vermogen versterkt. Afgelopen week
kwam zelfs het bericht dat het ABP de pensioenpremies met 0,5 mld. verlaagt.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of dat niet prematuur is. De dekkingsgraad
is immers nog te laag en de inflatiecorrectie is nog niet volledig. De overheid
spint garen bij deze verlaging. Graag ontvangen wij een reactie van de minister
hierop.De basis is gelegd voor een hogere arbeidsparticipatie door verbeteringen
van de sociale wetgeving – werk vóór uitkering –
en de afschaffing van de fiscale stimulering van de VUT- en andere prepensioenregelingen.
De flexibilisering van de arbeid, onder andere door een minder rigide ontslagrecht,
behoeft nog de nodige aandacht. Dat geldt ook voor de toelating van mede-Europeanen
en overige veelal hoogopgeleide werknemers die in Nederland werkzaam willen
zijn. Een ander aandachtspunt is de arbeidsproductiviteit. Nederland
blijft bij de meeste OECD-landen immers aanmerkelijk achter. Al deze punten
worden, zo blijkt uit het rapport 21minuten.nl, ook door de burgers onderschreven.De toonzetting van de Miljoenennota is gematigd optimistisch. De economische
groei wordt geraamd op 2,5%, het hoogste groeicijfer sinds 2000. De
belangrijkste impuls komt van de gestegen export, terwijl de export naar Duitsland
nog bepaald niet op niveau is. De Duitse economie is nog lang niet gezond.
Het is spijtig dat de Duitse regering pas medio volgend jaar met een plan
van aanpak ter zake van de te dure gezondheidszorg en de te hoge werkloosheid
komt. Het Duitse bedrijfsleven heeft nu al behoefte aan actie.Bedrijven maken weer winst en voeren hun vaak uitgestelde investeringsplannen
uit. De tijd van draconische afslankingen en kostenbesparingen is hopelijk
voorbij. Groei ontstaat alleen door innovatie oftewel door de passie om te
veranderen, samen te werken en lef te tonen. Het is goed dat de regering die
tendens versterkt met een investering van 2,3 mld. uit het Fonds Economische
Structuurversterking. Ook het consumentenvertrouwen neemt toe, wat leidt tot
ontsparingen. Op vertrouwen baseert ook een deel van de startende ondernemers
hun beslissing. Het is verheugend om te zien dat het aandeel vrouwen en starters
van buitenlandse origine fors toeneemt. Dat banken meer bereid zijn om starters
met een krediet te helpen, vinden wij positief.De overheidsfinanciën zijn "im Griff". De procedure inzake
het buitensporig tekort is medio 2005 geëindigd. De minister strijdt
nu voor een korting op de Nederlandse EU-bijdrage. De Europese Rekenkamer
van de EU valt hem aan op zijn rekenmethode, waarbij hij het zogenaamde Rotterdam-effect
meetelt ter bepaling van het netto bijdrageoverschot. Critici beschuldigen
de minister van overdrijving en zijn van mening dat dit zijn geloofwaardigheid
als onderhandelaar aantast. Vooralsnog zorgt deze minister in elk geval voor
een beperking van de Nederlandse bijdrage van 700 mln. Dat is veel geld, nietwaar
mijnheer Leijnse? De leden van de VVD-fractie zijn tevreden met de discussie
over de omvang van de EU-begroting. Een beperking daarvan is op haar plaats.De heer Schuyer (D66):Ik wijs de heer Biermans erop dat die 700 mln. alleen gecasht wordt als
er een akkoord komt over de meerjarenbegroting.De heer Biermans (VVD):Dat is een terechte opmerking, maar ik denk dat wij ervan mogen uitgaan
dat dat akkoord er komt. Dat geldt dan dus ook voor die 700 mln. of meer.
Daarover horen wij straks of morgen ongetwijfeld de mening van de minister.Een dezer weken is in het Europees Parlement het rapport van de Europese
Rekenkamer inzake de rechtmatigheid van de bestemming en de wijze van besteding
van de uitgave van 100 mld. over 2004 aan Europees geld besproken. Net als
in de afgelopen tien jaar bleek een goedkeurende verklaring niet mogelijk.
Er kan niet vastgesteld worden of het geld correct besteed is. De felle kritiek
op het financiële beheer van de Europese Commissie onderschrijven wij.
Graag ontvangen wij de visie van de minister hierop. Tevens vragen wij hem
in hoeverre Nederland zich tegenover de Europese Rekenkamer kan verantwoorden. De koopkracht van met name de kwetsbare groepen en de middeninkomens wordt
met 2,5 mld. ondersteund. Zeer recent hebben het Centraal Bureau voor de Statistiek
en het Sociaal en Cultureel Planbureau de Armoedemonitor 2005 over 2004 gepubliceerd;
de heer Terpstra heeft daar al zeer behartigenswaardige woorden aan gewijd.
Het blijkt dat de armoede marginaal tot 10% stijgt. Bij dit percentage
horen een aantal kanttekeningen, allereerst dat de armoedeval sinds 1994 is
gedaald van 16,1% tot 10%. De tweede opmerking betreft de verwachting
voor 2006 dat het percentage weer onder de 10 daalt. Verder is de langdurige
afhankelijkheid van een laag inkomen – die is gedefinieerd als "vier
jaar en langer" – van 7% in 1995 gedaald tot iets meer dan
3% in 2003. Tot slot: van de 65-plussers heeft nog één
op de vijftien een laag inkomen. In 2000 was dat nog één op
de zeven 65-plussers. Met deze kanttekeningen willen wij de relatieve armoede
niet bagatelliseren. Wel zijn wij van mening dat het beter is om ervoor te
zorgen dat iedereen die kan werken, werk heeft. Dat is economisch en sociaal
beter dan een structurele verhoging van de uitkeringen. De armoedeval is in
onze ogen nog steeds te groot.De heer Van Raak (SP):Het SCP en het CBS hebben ook aangegeven dat de armoedeval niet het grote
probleem is. Het grote probleem dat wij nu in Nederland hebben – dat
is eigenlijk een heel nieuw verschijnsel voor Nederland – is een grote
toename van het aantal werkende armen. Dat moet de heer Biermans erg aanspreken,
want hij zegt dat wij de mensen moeten laten werken, daarmee suggererend dat
dat een oplossing zou zijn voor de armoede. De heer Biermans kan wel zeggen
dat mensen moeten gaan werken, maar dat is voor lang niet iedereen een oplossing
voor het armoedeprobleem.De heer Biermans (VVD):Namens de VVD is mijn stelling dat wij in elk geval moeten zorgen voor
werk voor degenen die kunnen werken. Dat is het eerste verhaal. Voor degenen
die niet kunnen werken, moeten wij andere adequate regelingen treffen; daar
hebben wij vorig jaar over gediscussieerd. Het is echter in ieder geval belangrijk
dat degenen die kunnen werken, echt aan het werk gaan voor het aantal uren
dat zij kunnen werken.De heer Van Raak (SP):Durft u een stapje verder te gaan? Gaat u er met ons voor zorgen dat degenen
die werken in ieder geval geen laag inkomen hebben? Een laag inkomen in Nederland
is te weinig om een fatsoenlijk bestaan te hebben. Alleen maar mensen laten
werken, is blijkbaar niet voldoende. Wij moeten verder denken. Hoe is het
mogelijk om mensen die werken niet arm te laten zijn?De heer Biermans (VVD):Zoals u weet, ben ik naast Kamerlid ook ondernemer. Ons streven is erop
gericht dat de mensen bij ons op het bedrijf een fatsoenlijk inkomen hebben.
De overheid kan niet overal voor zorgen. De ondernemers en de werknemers moeten
ervoor zorgen dat het voor de rest goed komt. De overheid moet zorgen voor
vangnetten.Mevrouw de voorzitter. Dit kabinet is de strijd gestart voor een vermindering
van de administratieve lasten voor burgers en bedrijfsleven. Meer dan ooit
zijn wij ons ervan bewust dat administratieve lasten – of in de termen van de commissie-Stevens: hinderlijke regelgeving –
initiatieven ontmoedigt, groei van economische activiteiten vertraagt en het
vertrouwen van ondernemers en burgers in de overheid aantast. In deze kabinetsperiode
moet 4 mld. aan administratieve lasten voor het bedrijfsleven verdwijnen.
Het ziet ernaar uit dat deze doelstelling wordt gehaald.Het kabinet besteedt ook aandacht aan het terugdringen van de mechanismen
die ervoor zorgen dat steeds weer nieuwe administratieve lasten ontstaan,
zo lezen wij in de rijksbegroting voor Financiën. Wij vragen ons af aan
welke acties de minister in dezen denkt. Wij zijn in elk geval de mening toegedaan
dat Nederland te veel zbo's, pbo's, brancheverenigingen, keurings- en normeringsinstituten
en pressiegroepen heeft. Al die clubs hechten gelet op hun continuïteit
groot belang aan de afbakening van hun markt. Denk bijvoorbeeld aan de NEN-normen
in de bouw. Ook de formalisering van het maatschappelijke en economische leven
geeft hen grip. Zij proberen soms noodzakelijke wijzigingen tegen te houden,
bijvoorbeeld de FNV. Die club legt het wantrouwen van de bevolking over de
samenleving alleen neer bij het kabinet. Maar is het niet zo dat juist de
FNV in de VUT-discussie alleen oog had voor de gevestigde belangen van de
oudere achterban? Aan die belangen mocht niet getornd worden. Jong werd opgezet
tegen oud. Dat de formalisering van de maatschappij buitengewoon duur is,
vinden die organisaties van minder belang. Het bewustzijn moet ontstaan dat
polderen soms effectief, maar in elk geval altijd duur is.De politiek moet verder onzes inziens vaker genoegen nemen met materiële
normen. De politiek zou zich minder moeten bezighouden met incidenten en zich
meer moeten richten op middellange- en langetermijnvisies.De heer Terpstra (CDA):Omdat u niets ten gunste van de FNV zegt, zal ik dat maar doen. U hebt
kritiek op de FNV. Toch zijn alle akkoorden die met het kabinet zijn gesloten
en die de maatschappij vooruit helpen ook door de FNV gesteund. Moet u dit
standpunt dus niet een beetje nuanceren?De heer Biermans (VVD):Ik vind het een heel positief punt dat je op je vrienden kritiek kunt
hebben. In de VUT-discussie had de VVD in elk geval kritiek op die vriend.Voorzitter. Dat voorkomt het over onbenulligheden over elkaar heen vallen
van politici. Ook dat zorgt voor overbodige regels en het ondergraaft het
vertrouwen van de burger in de overheid. Incidentenpolitiek. Van een wet ter
bescherming van de mus tegen dominosteentjes of een wet ter bescherming van
de duif tegen rijksschatten leken wij onlangs niet ver meer verwijderd. Een
enkele keer – ik durf dat vanavond wel toe te geven – vertoef
ik in de fractiekamer van het CDA. De Handelingen van 1968/1969 beslaan daar één
meter, de Handelingen van 2001/2002 achtenhalve meter! Veelzeggend nietwaar?Uit een recent onderzoek van de Wereldbank blijkt dat nergens in de ontwikkelde
wereld een ondernemer zoveel tijd en geld kwijt is aan zijn belastingverplichtingen
als in Nederland. De gestandaardiseerde ondernemer uit het Wereldbankonderzoek
moet in Nederland jaarlijks gemiddeld 700 uur aan advies inhuren om aan alle
fiscale verplichtingen te voldoen. Het kan zijn – en dat is voor mij
een aantrekkelijke optie – dat het daarom in Nederland beter gaat dan
bijvoorbeeld in Duitsland, waar die ondernemer slechts 100 uur nodig heeft.
Het Europese gemiddelde bedraagt 200 uur. Italië telt na Nederland het
meeste aantal uren: 360 uur. Het kabinet werkt aan verbeteringen. Financiën
moet in 2007 940 mln. aan administratieve lasten gereduceerd hebben. Voor
2006 staat voor de vennootschapsbelasting het volstaan met een fiscale jaarrekening
voor kleine rechtspersonen op de agenda. De commerciële jaarrekening
zou moeten vervallen. De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de commerciële
jaarrekening civielrechtelijk niet altijd nodig is. Als dat zo is, is het
beter om uit te gaan van een commerciële jaarrekening en de fiscale jaarrekening
te laten vervallen.De vraag aan de staatssecretaris is verder of de wijzigingen van dit kabinet
Nederland in de middenmoot van de door de Wereldbank onderzochte landen brengt.
Wellicht is het een goede suggestie om de aangifte vennootschapsbelasting
tegen het licht te houden. Is het bijvoorbeeld werkelijk noodzakelijk om aan
iedere belastingplichtige de vraag te stellen of hij verzekeraar is? Ook de
consolidatieplicht kan sterk vereenvoudigd worden. En is de verplichte vermogensvergelijking
voor de IB-ondernemer wel noodzakelijk? De staatssecretaris kan het niet leuker
maken, maar misschien wel gemakkelijker.De heer Van Raak (SP):In 1968 was er dus één meter Handelingen en in 2002 achtenhalve
meter. In 1968 had de VVD een paar jaar geregeerd en in 2002 was dat algauw
een kwart eeuw. Is het dan niet ook een beetje de schuld van de VVD dat de
ondernemers bijna verdrinken in de regelgeving?De heer Biermans (VVD):Volgens mij heb ik gezegd dat dit het werk is van alle politici die hier
en aan de overkant werken en VVD'ers zijn ook politici. Wij doen daar dus
aan mee.Voorzitter. Mijn fractievoorzitter sprak tijdens de algemene politieke
beschouwingen van een selectieve overheid. Dat het kabinet de 1000 vergunningen
tegen het licht gaat houden, is zeer te prijzen. De overheid moet voor de
burger en het bedrijfsleven verleidelijk zijn, dat wil zeggen helpen met oplossingen
zoeken voor problemen, proactief en dienstbaar zijn, redeneren en handelen
met een positieve grondhouding. In dat licht prijst mijn fractie de initiatieven
van enkele Tweede-Kamerfracties om de investering van 1,5 mld. door Sabic
voor Nederland te behouden. Het kan toch niet zo zijn dat wij door een strakkere
opstelling dan Duitsland wel de uitstoot maar niet het economische profijt
van de nieuwe naftakraker van Sabic hebben.De belastinguitgaven belopen in 2006 7 mld. In de periode 2004 tot 2009
worden alle belastinguitgaven geëvalueerd. Het betreft ongeveer 120 regelingen.
Ook op dat terrein is dus wat afgepolderd. De leden van de VVD-fractie zouden
het zeer op prijs stellen als bij deze evaluatie de conclusies uit het proefschrift
over belastingsubsidies op het terrein van kunst en cultuur van mevrouw Sigrid
Hemels worden betrokken. Haar conclusie is onder andere dat de meeste belastingsubsidies
zich onttrekken aan de democratische controle en nog nooit geëvalueerd
zijn. Kortom, de transparantie moet verbeterd worden. Wellicht wil de staatssecretaris
die toezegging aan ons doen. In de Tweede Kamer heeft hij hierover
wel wat opmerkingen gemaakt, maar van een consistente visie was toen geen
sprake."Doordat de btw-lasten bij uitbesteden maximaal 19% hoger
kunnen zijn, kan het zelf uitvoeren van taken voordeliger zijn, ook al kunnen
private partijen efficiënter zijn in het uitvoeren daarvan. Daarmee kunnen
maatschappelijke efficiencyvoordelen verloren gaan. Het gaat om taken als
inzameling van huisvuil en het onderhoud aan gebouwen." Dit lezen wij
in de Rijksbegroting G voor het btw-compensatiefonds. Hierover stel ik namens
de leden van de VVD-fractie graag een aantal vragen.De eerste vragen gaan over de privatisering van bijvoorbeeld gemeentelijke
zwembaden. Uiteraard willen gemeenten bij privatisering dat het algemene belang,
zoals het gelegenheid geven tot zwemmen aan senioren of schooljeugd, gegarandeerd
blijft. Daartoe formuleren gemeenten in de privatiseringsovereenkomst zogenaamde
kerndoelen. In de praktijk lopen gemeenten soms aan tegen een heffing van
btw die kostprijsverhogend werkt, omdat de gemeente die btw niet gecompenseerd
krijgt. De VNG heeft op 20 juni 2005 hierover een brief aan de staatssecretaris
gestuurd. Wellicht kan de staatssecretaris aangeven, wanneer de privatiserende
gemeente tegen de kostprijsverhogende btw aanloopt en of dit in zijn ogen
wel gewenst is. Als hij van mening is dat deze situatie ongewenst is, vernemen
wij graag wat hij hieraan gaat doen.Het Kenniscentrum pps van Financiën adviseert overheidslichamen op
het gebied van publiekprivate samenwerking. De doelstelling van pps is een
betere prijs-kwaliteitverhouding te bereiken bij overheidsinvesteringen. Pps
is een manier van investeren en een andere manier van werken, die leidt tot
besparingen, onder handhaving van de gewenste kwaliteit. Uit onderzoek blijkt
dat Nederland kwantitatief ver achterloopt met pps-projecten. In Europa is
de waarde van pps-projecten in één jaar verdubbeld naar 54 mld.
Nederland loopt met een waarde van 1,1 mld. achteraan. Wil de minister toezeggen,
dat hij de fiscale belemmeringen van pps-constructies in beeld brengt? Gedacht
kan worden aan belemmeringen op het gebied van de overdrachtsbelasting, de
btw en de vennootschapsbelasting.Enerzijds achten de leden van de VVD-fractie de brief van 5 september
jongstleden van de minister inzake de btw-knelpunten bij pps-projecten niet
overtuigend. De btw belemmert in de praktijk wel degelijk pps-constructies.
Zou de praktijk daarom niet gebruikmaken van complexe btw-constructies? Bovendien
betekent het accepteren van de btw-druk nog niet dat deze niet bestaat. Anderzijds
is de brief niet duidelijk. Wij willen daarom de volgende vragen aan de minister
stellen, maar ik zie hem niet en sla de vragen dan maar even over.De voorzitter:U kunt doorgaan. De minister is weer aanwezig. Ik hoop dat de minister
ook verder aanwezig blijft.De heer Biermans (VVD):De minister formuleert een drietal voorwaarden waaronder specifieke compensatie
mogelijk is. Kan de minister deze voorwaarden nader duiden? Deze zijn voor
de praktijk te vaag en kunnen derhalve tot willekeur leiden. Bijvoorbeeld,
hoe wordt de ruimte voor efficiencyvoordelen gedefinieerd? Wat wordt verstaan
onder een duidelijke positieve meerwaarde door pps? Hoe wordt gemeten dat
de toename van de btw-druk door uitbesteding bij de keuze voor pps verstorend
werkt?In de brief wordt niet aangegeven hoe de financiële middelen voor
compensatie kunnen worden gegenereerd. Bedoelt de minister dat de extra inkomsten
aan btw tevens het compensatiebudget vormen?Door de brief wordt de indruk gewekt dat de specifieke compensatie beperkt
wordt tot pps. Als die indruk juist is, waarom stelt de minister de compensatie
dan niet open voor alle uitbestedingen van overheidstaken c.q. taken van algemeen
belang?Is de btw-vrijstelling voor diensten van therapeutische of geneeskundige
diensten ook van toepassing op cosmetische ingrepen met een medische noodzaak?Mevrouw de voorzitter. Doelstelling van de regering is het bereiken van
een houdbaar pad voor overheidsfinanciën, waarbij de staatsschuld op
termijn aanzienlijk wordt verkleind. Er wordt naar gestreefd om het structurele
EMU-tekort terug te brengen tot 0,5% van het BBP in 2007. De leden
van de VVD-fractie zijn van mening, dat de aanstaande periode van opgaande
conjunctuur moet worden gebruikt om overschotten op het overheidsbudget te
creëren en daarmee de staatsschuld te verlagen en zo een buffer te vormen
voor economisch mindere tijden. Er moet derhalve een meer anticyclisch financieel
beleid worden gevoerd om te voorkomen, dat de overheid in een neergaande conjunctuur
weer in een spagaat terechtkomt. Het vertrouwen van burgers en ondernemingen
in de overheid zal daardoor toenemen. Het verheugt de leden van de VVD-fractie,
dat de eerste meevaller van 3 mld. binnen is. Het is goed, dat de minister
van Financiën de hand op de knip heeft gehouden en niet is ingegaan op
de door electoraal gewin gestuurde generieke compensatie-eis voor gestegen
brandstofkosten van onder andere het CDA. Het door hem gesloten compromis,
dat een verhoging van de kinderkorting en een verhoging van de bijdrage aan
de bijzondere bijstand ten behoeve van de meest kwetsbare mensen inhoudt,
heeft de instemming van ons.Een van de succesfactoren van belastingheffing is de kwaliteit van de
fiscale wet- en regelgeving. Nu komt een heel kritische passage, ook in onze
richting. Deze kwaliteit is volgens een rapport van Ernst & Young niet
al te best. Wat is de visie van de staatssecretaris op het rapport? Om tot
verbetering van de kwaliteit van wetgeving te komen spreekt het beleid van
de staatssecretaris om in een vroegtijdig stadium ideeën over wetswijzigingen
aan de praktijk ter beoordeling voor te leggen, ons aan. Een andere succesfactor
is de belastingmoraal. Belastingplichtigen hebben in de visie van de leden
van de VVD-fractie het recht om binnen het wettelijk fiscale kader de voordeligste
weg te kiezen. Na het echec vorig jaar met de gedragscode met de belastingadviseurs
heeft de Belastingdienst inmiddels met twintig grote bedrijven een handhavingsconvenant
gesloten. De heer Essers sprak er ook al over. De overeenkomst wordt gehonoreerd
met de vrijwaring van controles en een snellere afhandeling van aangiften.
Het Freies Ermessen voor de ondernemer verdwijnt met die afspraken. Wat levert
de Belastingdienst bij het sluiten van die convenanten in, zo vragen wij ons
af. Wat gebeurt er als een belastingplichtige weigert om een convenant te
tekenen? En wat als een belastingplichtige een gesloten convenant opzegt?
Wat gebeurt er als achteraf blijkt dat de contracterende onderneming
in de ogen van de Belastingdienst toch aan fiscale grensverkenning heeft gedaan?
Wie beoordeelt dan uiteindelijk of dat het geval is? Ontstaat er geen rechtsongelijkheid
nu deze overeenkomsten alleen door grote bedrijven en niet door het mkb kunnen
worden gesloten? Miskennen de convenanten niet ten principale de verhouding
tussen de Belastingdienst en de belastingplichtigen die bestaat bij de gratie
van verticaal toezicht? Daarom heeft de fiscus toch rechtsmiddelen en kennen
wij de algemene beginselen van behoorlijk bestuur? Het geven van privileges
aan bepaalde belastingplichtigen hoort daar toch niet bij? Wij ontvangen graag
een reactie van de staatssecretaris op onze vragen.Mevrouw de voorzitter. Het jaar 2006 zal in het teken staan van wetten
in uitvoering. De tegemoetkomingen voor zorg, kinderen en wonen worden voortaan
door de Belastingdienst/Toeslagen uitbetaald. Met de stroomlijning van de
inkomensafhankelijke regelingen geeft het kabinet uitvoering aan het streven
naar meer transparantie voor de burger, vermindering van uitvoeringskosten
en een meer effectieve aanpak van de armoedeval. Verder moet de samenwerking
van de Belastingdienst en het UWV in 2006 vorm krijgen. Tot slot wordt 2006
het eerste jaar van de levensloopregeling en de nieuwe behandeling van VUT-
en prepensioenregelingen. Voor de Belastingdienst en het UWV derhalve spannende
tijden. De VVD-fractie spreekt haar waardering uit voor de inzet van de medewerkers
van die instanties.Met het fiscale pakket 2006 wordt een verdere bijdrage geleverd aan een
evenwichtiger inkomensbeeld door de introductie van de zorgtoeslag, een koopkrachtondersteuning
met 2 mld. en het stroomlijnen en verhogen van de kinderkorting. Verder bevat
het pakket versterkende maatregelen voor de economische infrastructuur, zoals
intensivering van de WBSO, uitbreiding van de faciliteiten bij de overdracht
van een onderneming en een verlaging van de tarieven van de Vennootschapsbelasting.
Tot slot zijn er verbeteringen van de milieubalans, zoals de stimulering van
energiezuinige auto's en het gebruik van biobrandstoffen, in het plan opgenomen.
De leden van de VVD-fractie ondersteunen het pakket. Wel hebben wij nog een
aantal vragen, die de minister of de staatssecretaris ongetwijfeld kan beantwoorden."Joop Wijn wordt ongeloofwaardig", zo kopte Het Parool op 9 november
jongstleden. Het artikel ging over de versterking van de armoedeval door de
introductie van belastingkortingen. De leden van de VVD-fractie vinden een
negatieve inkomstenbelasting, oftewel de verstrekking van een basisinkomen,
een ongewenste ontwikkeling. Graag vernemen wij de mening van de minister
hierover."VVD in senaat vraagt aandacht voor MKB", zo kopte het Financieele
Dagblad de dag na de algemene politieke beschouwingen in deze Kamer. Mijn
fractievoorzitter noemde het mkb de ruggengraat van de bedrijvigheid. Hij
vroeg aandacht voor de overdracht van bedrijven. Verder vroeg hij zich af
wat het mkb aan de overigens mooie verlaging van de vennootschapsbelasting
heeft. Is een verhoging van de zelfstandigenaftrek, omdat de 40.000 IB-ondernemers
daar niets aan hebben, niet op zijn plaats, zo vroeg hij zich af.Namens mijn collega's van de VVD-fractie stel ik de volgende vragen aan
de aanwezige bewindslieden. Hoe kijken zij naast de verlaging van het tarief
van de winstbelasting aan tegen een verlaging van de loonkosten om het vestigingsklimaat
en daarmee de nationale economie te verbeteren? Komen de gevolgen van het
beoogde verval van de afschrijvingen op onroerend goed niet te eenzijdig terecht
bij het mkb? Moet het plafond van de WBSO niet worden geschrapt? En is een
nieuwe fiscale faciliëring van scholingskosten niet gewenst? Moet er
niet nog meer geschrapt worden in de administratieve lasten voor het mkb?
Volgens berekeningen van MKB-Nederland moet het mkb maar liefst 13%
van de toegevoegde waarde uitgeven aan die lasten, terwijl dit voor het grootbedrijf "maar"
1% is. Is een algemene investeringsaftrek niet beter dan de 800 subsidieregelingen
die we nu hebben?Wordt het niet tijd om eindelijk alle knelpunten voor de bedrijfsopvolging
weg te nemen? Het argument dat dit niet kan, omdat de heffingsgrondslagen
van de verschillende wetten niet gelijk zijn, is een drogreden. Als het Leitmotiv
is dat een fiscale belemmering van opvolgingen ongewenst is voor de economie,
zijn nog veel verbeteringen denkbaar. Immers de overdracht tijdens leven wordt
slechter behandeld dan de overgang bij overlijden. De overdracht in de Vpb-sfeer
kent minder faciliteiten dan die in de IB-sfeer. Kortom, wat is de toekomstvisie
van de staatssecretaris op het "sitting duck"-leven van het mkb?
Daarmee bedoel ik dat het mkb moeilijk het land kan verlaten.Wij pleiten ervoor om bij elk wetsvoorstel naast een toets op de administratieve
lasten ook een toets op de gevolgen voor het mkb te doen. Het mkb als motor
van de economie ligt de leden van de VVD-fractie na aan het hart."Bijklussende overheid laat zich moeilijk vangen", zo luidde
een kop in Het Financieele Dagblad van 7 oktober jongstleden. Een thema
waar al decennialang over gesproken wordt en dat blijkbaar onoplosbaar is.
Collega Essers heeft vorig jaar tijdens de behandeling van het Belastingplan
naar de visie van de staatssecretaris gevraagd op de concurrentievervalsende
behandeling van aan publieke universiteiten gelieerde bv's ten opzichte van
aan private universiteiten gelieerde bv's. Het duurde tot 11 november
jongstleden eer wij een briefje mochten ontvangen waarin de staatssecretaris
schrijft dat hij bezig is te bezien welke aanpak de meest passende is. Wij
menen te kunnen stellen dat de meest passende aanpak het creëren van
een gelijk speelveld is: of alle lichamen worden vrijgesteld of alle lichamen
worden belast. Zo makkelijk is het. Dit geldt niet alleen voor universitaire
lichamen maar ook voor contractueel onderzoek van faculteiten en vage stichtingen
en uiteraard ook voor stratenmakers, zo zeg ik ook tegen Aertjan Grotenhuis.
Wanneer komt de staatssecretaris met zijn plan van aanpak? Als de CDA-fractie
met een motie komt, zullen wij zeker overwegen of wij haar zullen steunen.Terecht zullen woningbouwcorporaties belast worden voor hun commerciële
activiteiten. Aedes heeft bij brief van 30 november jongstleden een aantal
vragen over de grenzen van de belastingplicht gesteld. Graag vernemen wij
de antwoorden van de staatssecretaris op die vragen. Uit de praktijk komen
berichten dat er ondanks de goede bedoelingen toch geen echt gelijk speelveld
wordt gecreëerd. Woningcorporaties zouden slechter af zijn dan commerciële
projectontwikkelaars, omdat zij geen gebruik zouden kunnen maken van regelingen
als de fiscale eenheid en artikel 28 Vpb. De leden van de VVD-fractie
krijgen graag de toezegging van de staatssecretaris dat hij de verschillen
zal onderzoeken en dat hij ons daarover zal informeren. Wil hij verder aangeven
of de activiteiten van woningbouwcorporaties die zich hebben gespecialiseerd
in studentenhuisvesting, buiten het begrip "tijdelijke verhuur"
vallen? Wil hij ten slotte ingaan op de vragen van mevrouw Oving en de heer
Schut in het artikel"Belastingheffing van woningcorporaties en het belastingplan
2006" in Weekblad fiscaal recht van 10 november jongstleden?Het Belastingplan bevat een vrijstelling voor de overdrachtsbelasting
om de samenwerking bij de herontwikkeling van achterstandswijken niet langer
te belemmeren. De regeling lijkt te beperkt als de verkrijging van grond door
een participant van een samenwerkingsverband niet is vrijgesteld indien die
verkrijging vóór het moment van ontwikkeling plaatsvindt. Tevens
zijn er situaties denkbaar waarin een heffing van 19% btw plaatsvindt.Misschien mag ik in dit kader vragen of de staatssecretaris er al gewend
is dat btw nu met kleine letters moet worden geschreven. Ik heb het dertig
jaar in hoofdletters geschreven, maar na de laatste spellingswijziging moet
het opeens met kleine letters. Het kost even moeite, maar het went wel.Kan de staatssecretaris bevestigen dat ook in die situatie de vrijstelling
van toepassing is c.q. dat hij met een oplossing voor de heffing van de btw
komt? Onlosmakelijk hiermee verbonden is het antwoord op de vraag wanneer
een herstructureringsproces is voltooid. Is er al sprake van voltooiing als
de grond is (her)verdeeld en elk der partijen zelf zijn deel van de vernieuwing
realiseert?Bij het Belastingplan 2004 is de motie-Schuyer c.s. inzake de vrijstelling
voor de vennootschapsbelasting van stadsherstellichamen door deze Kamer aangenomen.
Hoever is de staatssecretaris met de uitvoering van de motie? Kan hij naar
aanleiding van het onderhavige Belastingplan bevestigen dat alle activiteiten
van die lichamen onder de vrijstelling van artikel 5, lid1, letter d, Wet
Vpb vallen?Wij zijn de afgelopen weken overstelpt met brieven. Fiat Auto Nederland
heeft een notitie genaamd "De waanzin van de bpm-differentiatie CO2-uitstoot" uitgebracht. Graag ontvangen wij hier een reactie van
de staatssecretaris op.De Nederlandse Vereniging van Banken doet bij brief van 8 december
jongstleden een praktisch alternatief voorstel voor op een levenslooprekening
ontvangen Nederlandse dividenden. De vereniging pleit voor een vrijstelling
van inhouding aan de bron. Wij ontvangen daar graag een reactie van de staatssecretaris
op. In dit kader vernemen wij tevens graag of de staatssecretaris onze mening
deelt dat artikel 25, lid 4, Wet Vpb een bijzondere wettelijke regeling inhoudt
die voor de verlegging en de verrekening bij levenslooprekeningen niet wordt
getroffen door de hoofdregel van artikel 25, lid 1, Wet Vpb.Wij hebben een brief van 8 december jongstleden van de Federatie
Particulier Grondbezit ontvangen over de "overkill" in de antimisbruikregeling
tegen zogenaamde postzegellandgoederen. Graag ontvangen wij een reactie van
de staatssecretaris op deze brief. Wij hebben de indruk dat de federatie een
goed voorstel formuleert; het is in ieder geval van belang voor het behoud
van die landgoederen. Wij hebben ook een notitie van de vereniging van vermogens fondsen in
Nederland ontvangen over de fiscale behandeling van goede doelen. Graag ontvangen
we ook op dit stuk een reactie van de staatssecretaris. Hetzelfde geldt voor
de brief van 2 december jongstleden van de heren Oliemans van de ABN/AMRO
en Van Mourik van de Radboud Universiteit. Tot slot vraag ik de staatssecretaris
of hij wil reageren op de vragen die de heer Van Rij stelt in zijn artikel
in Het Financieele Dagblad van 8 december jongstleden.De wijziging van artikel 21, lid 11, Successiewet kan tot een belastingverzwaring
van 100% leiden. Is de staatssecretaris zich daarvan bewust en acht
hij dit gewenst?Wat is de reactie van de staatssecretaris op de brief van het College
van toezicht op de kansspelen van 24 november 2005?Onlangs hebben wij in dit huis gesproken over de BPW. Kan de staatssecretaris
aangeven welke fiscale criteria voor het begrip pensioen in die wet gelden?
Tevens vernemen wij graag of die criteria voldoen aan de Wet VUT, prepensioen,
levensloopregeling. Deelt de staatssecretaris de mening dat een DGA die een
salaris gelijk aan het minimumbedrag van artikel 12a Wet op de loonbelasting
geniet en met een bedrag deelneemt aan de levensloopregeling niet datzelfde
bedrag als fictief loon bijgeteld krijgt? Ik wil graag op deze plaats memoreren
dat in de belastingcommissie van de Eerste Kamer is afgesproken dat wij voortgang
nastreven en dat wij daarom geen schriftelijke ronde hebben gedaan. Om te
voorkomen dat mijn vragen niet worden beantwoord, moet ik ze wel stellen.
Ik ga snel verder. Kan de staatssecretaris aangeven waarom hij in afwijking
van het buitenland zo terughoudend is in het publiceren over lopende verdragsonderhandelingen?
Gedoeld wordt bijvoorbeeld op de onderhandelingen met België, de Nederlandse
Antillen en Zuid-Afrika. Die landen publiceren daar wel vrijelijk over."Ich bin ein Europäer und ich fahre in einem in Luxemburg gemieteten
Wagen". Kan de staatssecretaris op deze stelling over de EU-houdbaarheid
van de bpm reageren? "Een concurrerend stelsel voor de vennootschapsbelasting
is een belangrijk element van een concurrerend Nederlands vestigingsklimaat
en van groot belang voor de Nederlandse economie". Deze zin, waarmee
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Vpb-pakket 2006 begint, onderschrijven
de leden van de VVD-fractie van harte. Immers, zonder werk en winst geen welvaart.
Een gewaardeerd lid van de PvdA, tevens een voorganger van deze staatssecretaris,
formuleerde het aldus: "De Haagse politiek moet zich meer bezig houden
met de economische toekomst van dit land en minder met het verdelen."Het wetsvoorstel verbetert het Nederlandse vestigingsklimaat door een
forse tariefsverlaging, het afschaffen van de kapitaalsbelasting en een lastenverlichting
voor het bedrijfsleven. Een aantal maatregelen uit de nota Werken aan winst,
waarmee een verdere versterking van het vestigingsklimaat wordt nagestreefd,
wordt reeds door dit wetsvoorstel ingevoerd. Het kabinet drukt daarmee de
urgentie van de maatregelen uit. Wij onderschrijven die urgentie. De zuigkracht
van het buitenland op het internationale bedrijfsleven is de laatste jaren
enorm toegenomen door tariefsverlagingen en andere stimulerende maatregelen.
Het gemiddelde tarief binnen de EU beloopt 30,3% en binnen de nieuwe lidstaten zelfs maar 21%. Zo is al menig beleggingsfonds uit
Nederland verdwenen. Nederland is ook niet meer hét vestigingsland
voor hoofdkantoren. Ook dienstverleners verlaten Nederland en volgen hun klanten
naar Azië. Uiteraard is bekend dat ook andere factoren dan het belastingregime,
zoals politieke rust, financiële stabiliteit en arbeidsethos belangrijk
zijn bij beslissingen rond de vestigingsplaats. De concurrentiepositie van
Nederland is gelukkig stijgende. Volgens het Wereld Economisch Forum zijn
we op de ranking van 117 landen gestegen van plaats 12 naar plaats 10. Wij
juichen de aandacht van deze minister en staatssecretaris voor het vestigingsklimaat
toe.De stimulerende maatregelen ten bedrage van circa 600 mln. worden door
het bedrijfsleven zelf opgebracht; deels door een lagere gemengde kostenaftrek.
Ten principale achten wij deze maatregel onjuist. Bedrijfskosten horen in
de volle omvang aftrekbaar te zijn. Budgettaire overwegingen doen helaas vaak
afbreuk aan principiële overwegingen. Dat is hier ook het geval. In dit
kader hebben wij de vraag, hoe ruim het in acht te nemen loonbegrip van deze
regeling is. Vallen hieronder ook de vrijgestelde vergoedingen en verstrekkingen,
de bijtelling uit hoofde van de auto van de zaak, het gespaarde levensloopbedrag,
ontslagvergoedingen enzovoort? Kan de staatssecretaris hierop ingaan en een
duidelijke afbakening van het loonbegrip geven? Wij zijn van mening dat alleen
het reguliere in geld genoten loon van belang is. Daarnaast worden de maatregelen
gefinancierd door het vervallen van de aftrek van afwaarderingsverliezen.
De motivatie van deze maatregel is erg mager, zeker nu het een regeling betreft
die eerst enkele jaren geleden is ingevoerd. Verder dient de lastenverlichting
als compensatie van een lastenverzwaring elders.Mede op ons verzoek is de staatssecretaris begin dit jaar met de nota
Werken aan winst gekomen. De achtergrond van het verzoek was dat Nederland
naar onze mening dringend aan een verbetering van het vestigingsklimaat toe
was. De nota beschrijft een herziening van de Wet op de vennootschapsbelasting.
De nota is door het bedrijfsleven met gemengde gevoelens ontvangen. Voor het
internationale bedrijfsleven wordt Nederland aantrekkelijker. De financiering
van de verlaging van de tarieven van de vennootschapsbelasting moet naar onze
mening met name worden opgebracht door het MKB; de dekking van de voorstellen
wordt namelijk gevonden door de fiscale afschrijvingen op onroerend goed niet
meer langer toe te staan en door de onbeperkte termijn van verliescompensatie
te verkorten tot acht jaar. Verder bestaat er veel twijfel of de herziening
wel voldoende doet aan het EU-rechtmatig maken van de Wet op de vennootschapsbelasting.
Tevens wordt er volgens de critici te weinig aandacht besteed aan de verschillen
in belastingheffing op eigen en vreemd vermogen. Verder zou een afschaffing
van de dividendbelasting, waarvoor de staatssecretaris ook wel schijnt te
voelen, gerealiseerd moeten worden. Grootste kritiekpunt is echter dat deze
verbetering van het vestigingsklimaat budgettair neutraal dient te geschieden.
Kan de regering de visie achter die defensieve houding van de budgetneutraliteit
uiteggen? Nu is er slechts sprake van een verlaging van het nominale tarief.
Het effectieve tarief verandert niet. Wij onderschrijven de gouden regel van
de budgetneutraliteit, maar zijn anderzijds van mening dat de verbetering
van het vestigingsklimaat geld mag kosten. Bedrijvigheid is immers de basis
van welvaart. Verder zullen wij over deze nota ongetwijfeld in 2006 van gedachten
wisselen.Hetzelfde geldt voor het evaluatierapport van de belastingherziening 2001,
dat de staatssecretaris onlangs aan de Tweede Kamer heeft aangeboden. De staatssecretaris
is tevreden met de Wet inkomstenbelasting 2001. De wet heeft voor lastenverlichting
gezorgd. Tevens was grondslagverbreding beoogd; deze bedraagt 28 mld. De tarieven
zijn verlaagd en een aantal heffingskortingen is ingevoerd. Hierdoor is de
belastingheffing op arbeid verlaagd. Het is verleidelijk om, zeker gelet op
de kritiek van de fiscale wereld, nu al op het rapport in te gaan. Toch houd
ik ook bij dit voorstel maar mijn kruit droog. De Tweede Kamer is eerst aan
het woord.Wij zien uit naar de reactie van de minister en de staatssecretaris. Wellicht
zouden zij namens ons de ambtenaren willen bedanken, die onze vragen vannacht
mogen beantwoorden en hun toch nog enige nachtrust toewensen.De heer Leijnse (PvdA):Voorzitter. De heer Biermans heeft mij beloofd om een toelichting te geven
op wat hij in het begin zei, namelijk dat hij de minister lof toezwaait voor
het omlaag brengen van de staatsschuld.De heer Biermans (VVD):Ik heb dat inderdaad gezegd, maar ik heb mij nu ter plekke bedacht, omdat
de voorzitter vindt dat ik al lang genoeg heb gesproken. Ik vind dat eigenlijk
ook. Ik schuif die vraag graag door naar de minister.De heer Leijnse (PvdA):Dat vind ik flauw. U zwaait de minister lof toe, in bepaalde opzichten
terecht, maar wel voor het omlaag brengen van de staatsschuld. U verwijt mij
dat ik een andere Miljoenennota heb, maar ik lees daarin dat de staatsschuld
oploopt in deze regeringsperiode: sinds 2001 met 4 procentpunt van het BBP,
een ruwe 18 mld.De heer Biermans (VVD):Ik heb de minister lof toegezwaaid. Als de voorzitter mij toestaat om
terug naar mijn tafeltje te lopen en het juiste papiertje uit de stapel te
halen, dan zal ik verdergaan. Maar het lijkt mij beter dit voor de tweede
termijn te bewaren.De vergadering wordt van 20.55 uur tot 21.05 geschorst.De heer Thissen (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil beginnen met het aanbieden van mijn excuses voor het
feit dat ik vanavond de vergadering niet vanaf het begin kon bijwonen. Ik
werd helaas opgehouden door een spoedoverleg met de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.Het gaat goed met Nederland. Dat is de boodschap van het kabinet, althans
vanaf deze zomer. Na jarenlang sombere winstwaarschuwingen te hebben afgegeven
en apocalyptische spookbeelden te hebben geschetst, lijkt het de boodschap
van het kabinet te zijn dat het goed gaat in Nederland. Overigens hebben die
spookbeelden van het kabinet ons land bijna in de afgrond doen storten, ook
al waarschuwde het kabinet nog zo hard dat wij dat nu juist moesten voorkomen.
Dit najaar heeft iedereen die meegedaan heeft aan de spaarloonregeling, de gespaarde centen gekregen. De regering deed dat in de hoop dat
de burgers dit geld massaal zouden gaan uitgeven, want dan zou het nog beter
gaan.Het is vooral te danken aan de verstandige burgers van dit land dat wij
niet met z'n allen bij de pakken zijn gaan neerzitten en dat wij het kabinet
niet geloofden toen het zei dat het zo slecht ging met Nederland. Wij hebben
ons geld weliswaar wat te veel in de knip gehouden, maar wij hebben ons niet
overgegeven aan onverantwoord gedrag, laat staan dat wij mokkend in de hoek
zijn gaan zitten, treurend over alle verworvenheden die wij hebben moeten
inleveren. Het beeld van de verwende burger, is overigens een beeld dat het
kabinet te vaak heeft gebruikt. Het kabinet heeft daardoor in belangrijke
mate bijgedragen aan de self-fulfilling prophecy dat het steeds slechter zou
gaan met dit land, ook in vergelijking met de ons omringende andere rijke
landen.Het gaat goed in Nederland, maar de rekening daarvoor is vooral betaald
door mensen die toch al heel weinig in hun beurs hadden zitten. Ik deel het
optimisme van de heer Biermans dan ook niet, want de armoede in Nederland
is de jaren van dit kabinet namelijk wel degelijk toegenomen. Ik moet dat
relativeren, omdat het jaren van economische recessie waren, maar toch. De
armoede is vooral bij een aantal specifieke groepen toegenomen. De heer Biermans
wees er in een interruptiedebatje met de heer Van Raak al op dat het opvallend
is dat de groep werkende armen groter wordt. Dat betekent dat er in dit land
iets raars aan de hand is. Dat betekent dat in dit land werken niet loont
voor herintreders en mensen die vanuit een uitkering of aan de slag gaan.
Blijkbaar is het effect van de arbeidskorting niet groot genoeg en zal er
meer geïnvesteerd moeten worden in deze korting om het aantrekkelijk
te maken om vanuit een uitkering te gaan werken. Met aantrekkelijk bedoel
ik dat mensen uit de armoede kunnen komen.De armoede onder alleenstaande vrouwen lijkt toe te nemen. Een aantal
maatregelen blijkt dan ook als effect te hebben dat vrouwen, zeker alleenstaande
vrouwen maar ook vrouwen met een kostwinnende partner, zich de vraag stellen
of het nog wel lonend is om te gaan werken. Voorheen waren zij verplicht verzekerd
in het ziekenfonds en konden zij gebruikmaken van betaalbare kinderopvang,
terwijl de kinderopvang en de verplichte basisverzekering nu zo duur zijn
geworden dat vrouwen gaan uitrekenen of thuisblijven niet meer oplevert dan
aan de slag gaan.Het kabinet heeft als heilig motief voor haar beleid dat meer mensen mee
moeten gaan doen, een motief dat mijn fractie van harte ondersteunt. Dit beleid
lijkt echter in zijn tegenbeeld te verkeren, omdat het defeminiserend en de-emancipatoir
werkt. Ik hoop dat de minister van Financiën hierop wil reageren, want
dit effect begint echt steeds duidelijker te worden.Een andere groep die het extra moeilijk heeft volgens de Armoedemonitor
van het SCP, zijn de allochtonen. En dat bij een kabinet dat van het begin
af aan, terecht, gehamerd heeft op het belang dat deze mensen inburgeren en
integreren! Blijkbaar ligt de verantwoordelijkheid vooral op de schouders
van de migranten die al decennia in Nederland verblijven en doet het kabinet
zelf te weinig om de kansen van allochtonen om daadwerkelijk mee te doen te
vergroten.Het kabinet lijkt het bestaan van armoede in Nederland te ontkennen. De
eerste reactie van de staatssecretaris van Sociale Zaken op de Armoedemonitor
was dat het kabinetsbeleid goed is en dat het daaraan dus niet kan liggen.
Hij lijkt te willen ontkennen dat in Nederland armoede bestaat.De heer Terpstra (CDA):Ik aanvaard uw excuses voor uw afwezigheid tijdens mijn bijdrage, maar
in mijn bijdrage heb ik er nu juist op gewezen dat de armoede van immigranten
daalt naarmate zij langer in Nederland wonen. Dat betekent dat de integratie
in onze maatschappij wel lukt. Is dat niet in strijd met uw stelling dat het
kabinetsbeleid niet werkt?De heer Thissen (GroenLinks):Ik citeer vooral uit de Armoedemonitor van het SCP. Daarin staat heel
nadrukkelijk dat allochtonen nog steeds horen bij die kwetsbare groepen die
het niet lukt om zich aan de armoede te ontworstelen. Dat geldt natuurlijk
niet voor alle allochtonen, maar procentueel is het wel een sterk vertegenwoordigde
groep in de 678.000 huishoudens die worden getroffen door wat wij in Nederland
typeren met het begrip armoede.De heer Terpstra (CDA):Allochtonen scoren op dit punt helaas hoger, maar zij scoren weer lager
naarmate ze langer in Nederland verblijven. En dat is een positief effect
van het integratiebeleid van het kabinet.De heer Thissen (GroenLinks):Dat is vooral het gevolg van de verbeterde positie van ouderen door de
invoering van de fiscale korting voor alleenstaande ouderen. Daarvan profiteren
met name de oudere allochtonen.De heer Schuyer (D66):Ik val de heer Terpstra bij, want het SCP schrijft echt dat mensen die
hier langer wonen, vaker werk vinden. Dat is de hoofdoorzaak en niet de korting
voor alleenstaande ouderen.De heer Thissen (GroenLinks):Daar staat wel tegenover dat het aantal allochtone ouderen in de WAO nog
altijd onevenredig veel hoger is dan bij andere groepen Nederlanders. Dat
geldt ook voor mensen die een uitkering genieten ingevolge van de Wet werk
en bijstand. Wellicht geldt in zijn algemeenheid dat het allochtonen in Nederland
beter gaat dan tien jaar geleden, maar het SCP waarschuwt wel degelijk dat
nog steeds een te grote groep allochtonen door armoede getroffen wordt. Daardoor
zijn de mogelijkheden van deze mensen om deel te nemen aan de Nederlandse
samenleving te beperkt.De heer Schuyer (D66):Ik ben het met u eens dat er een probleem is. Daar mag geen misverstand
over bestaan, maar u kunt dit probleem ook aantonen door gebruik te maken
van de juiste cijfers. Als u dat doet is, is het niet nodig om andere faciliteiten
van de overheid bij de discussie te betrekken. Er zitten inderdaad meer oudere
allochtone ouderen in de WAO, maar dat doet niets af aan het feit dat allochtonen
meer werk vinden naarmate ze langer in Nederland verblijven.De heer Thissen (GroenLinks):Ik moest er even over nadenken, maar het klopt. Als mijn woorden eerder
tot het misverstand hebben geleid dat ik het tegendeel beweer, dan neem ik
die terug. Gemeten naar de kansen voor vergelijkbare groepen in de samenleving,
blijft het echter een groep die extra aandacht nodig heeft.
Ik ben niet het soort burger of politicus dat voortdurend zegt dat het slecht
gaat met de inburgering en integratie van allochtonen in dit land. Met een
grote groep allochtonen gaat het veel beter dan twintig jaar geleden. Laten
wij echter niet vergeten dat een flink deel van de 678.000 huishoudens vertegenwoordigd
is door allochtonen. Dat moet leiden tot extra zorg.Uit de verwachte koopkrachtontwikkeling voor 2006 blijkt dat er generiek
sprake is van een verbetering. Als echter wordt ingezoomd op specifieke groepen,
dan blijkt dat alleenstaanden met een uitkering er nauwelijks op vooruitgaan
en dat alleenstaanden met kinderen er te weinig op vooruitgaan. De vooruitgang
geldt vooral voor mensen met een modaal inkomen en kinderen, en voor mensen
met een dubbel modaal inkomen en kinderen. Die laatste groep gaat er zelfs
flink op vooruit. In dit land neemt de schuldenproblematiek toe. Aan de loketten
van de schuldhulpverlening is merkbaar dat meer huishoudens te maken krijgen
met schulden. Het kabinet lijkt slechts oog te hebben voor de overbestedingschulden:
schulden die ontstaan omdat mensen meer uitgeven dan zij verdienen. De stijging
ligt echter in de toename van de aanpassingsschulden: mensen die in koopkracht
achteruit zijn gegaan, door het verlies van werk of door een herkeuring in
de WAO, en moeite hebben om de tering naar de nering te zetten en het bestedingspatroon
aan te passen aan hun inkomsten. Een andere groep die in toenemende mate een
beroep doet op schuldhulpverlening bestaat uit mensen die simpelweg te maken
hebben met overlevingsschulden. Zij kunnen niet rondkomen met het geld, de
uitkering of het minimumloon dat zij verdienen. De aanstaande wet financiële
dienstverlening zal op een aantal punten aan de problematiek tegemoetkomen
omdat bepaalde reclame-uitingen aan banden worden gelegd. Ik juich die wet
toe en kijk uit naar de behandeling van het wetsvoorstel in deze Kamer.Iedereen moet meedoen, ook aan arbeid. Er zijn echter nog steeds te hoge
drempels om mensen die een handicap of een beperking hebben en mensen die
ongeschoold of laaggeschoold zijn of langdurig werkloos zijn te laten meedoen.
Het kabinet maakt zich terecht zorgen over deze mensen en doet veel aan de
hervorming van de verzorgingsstaat en het socialezekerheidsstelsel om een
prikkel in te bouwen zodat zij weer aan de slag gaan. Het kabinet investeert
in een ander mensbeeld door zich te richten op wat mensen kunnen en toe te
spitsen op de punten waarop mensen geschikt zijn om deel te nemen aan de arbeidsmarkt.
Het uitnodigende gebaar van de arbeidsmarkt is echter nog te beperkt. Ik nodig
het kabinet uit om eventueel met fiscale maatregelen werkgevers beter in staat
te stellen om arbeid voor deze groepen goedkoper te maken en risico's af te
dekken zodat meer mensen aan de slag kunnen. Daarmee wordt het doemscenario
voorkomen dat de minister van SZW vorig jaar omstreeks deze tijd in Trouw
schetste van 2 miljoen leden van de beroepsbevolking die straks niet of nauwelijks
kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt.Het grote probleem in dit land is dat de onderkant van de beroepsbevolking
nauwelijks baanperspectief heeft. Dat heeft deels te maken met het feit dat
in de employability aan werkgeverszijde niet of nauwelijks wordt geïnvesteerd
en deels met het feit dat veel laag- en ongeschoolde arbeid verdwijnt. Er
zijn te weinig banen in dit land. Ik daag dit kabinet uit om meer dan de Werktop
heeft opgeleverd na te denken over de wijze waarop meer banen aan de onderkant
van de arbeidsmarkt gecreëerd kunnen worden door arbeid goedkoper te
maken voor de werkgever en door arbeid lonend te maken voor mensen die uit
een uitkeringssituatie of uit een niet-werksituatie komen.De armoedeval bestaat vooral in de hoofden van beleidsmakers en politici.
Uit het onderzoek van het SCP blijkt de armoedeval geen belemmering te zijn
voor mensen met een uitkering. Er blijft sprake van een hoog arbeidsethos;
mensen beseffen dat zij wat moeten doen voor het geld dat zij krijgen en dat
zij op zelfstandige wijze in hun eigen levensonderhoud moeten voorzien. Iedereen
die in de afgelopen jaren de stap van uitkering naar de arbeidsmarkt zette,
nam voor lief dat hij tijdelijk minder koopkracht en een lager netto besteedbaar
inkomen had omdat hij niet meer in aanmerking kwam voor inkomensafhankelijke
regelingen. Ik pleit er daarom voor om de armoedeval uit de hoofden te halen
en de rekening voor het voorkomen van de armoedeval niet op de frêle
schouders te leggen van mensen die het sociaal-economisch toch al moeilijk
hebben.Het gaat goed in Nederland, maar het zou veel beter kunnen gaan. Drie
weken geleden werd in een uitzending van Zembla een vergelijking gemaakt tussen
de faillissementsfraude in dit land en de fraude met de sociale zekerheid.
De kosten van fraude met sociale zekerheid wordt geschat op 160 mln. terwijl
de kosten van faillissementsfraude worden geschat op 600 mln. tot 1 mld. Voor
opsporing van fraude in de sociale zekerheid worden 1150 opsporingsambtenaren
ingezet terwijl voor opsporing van faillissementsfraude welgeteld 55 opsporingsambtenaren
worden ingezet. Hoe staat het in dit verband met de verhoudingen? Kan de staatssecretaris
niet veel meer geld terughalen voor de overheid als hij de faillissementsfraude
adequater opspoort? Ik benadruk dat mijn fractie fraude met sociale uitkeringen
afkeurt omdat daarmee het draagvlak voor de sociale zekerheid in dit land
wordt ondermijnd. Fraude in de sociale zekerheid moet heel adequaat worden
opgespoord. Het aantal opsporingsambtenaren dat daarvoor wordt ingezet staat
echter in geen verhouding tot het aantal opsporingsambtenaren dat wordt ingezet
om faillissementsfraude op te sporen.Wij zijn erg ingenomen met de stroomlijning van de inkomensafhankelijke
regelingen woontoeslag, kindertoeslag en zorgtoeslag. Wij willen best meer
stappen zetten in die richting. De schroom die de heer Biermans namens de
VVD-fractie heeft verwoord, hebben wij achter ons gelaten. Wij willen best
komen tot vormen van negatieve inkomstenbelasting omdat daarmee een aantal
problemen wordt opgelost vooral voor de groeiende groep mensen die in armoede
leeft en voor mensen met kinderen in de schoolgaande leeftijd. De overheid
kan die mensen in staat stellen om voluit mee te doen in de samenleving. Het
valt ons op dat de inkomensverhoudingen vooral scheef worden getrokken doordat
de klassieke gezinnen met een modaal inkomen of tweemaal modaal en hoger het
grootste voordeel krijgen. In het verstandshuwelijk van CDA, VVD en D66 blijkt
de CDA-voorkeur voor het gezinsdenken dominant te zijn terwijl steeds meer
mensen voor andere samenlevingsvormen kiezen of als alleenstaande een huishouden
runnen. Zij zijn vaak net zo kwetsbaar als gezinnen en soms zelfs kwetsbaarder.
Wat is het de VVD en D66 waard om vanuit het gedachtegoed dat
ieder mens vrij moet zijn om zijn of haar eigen leven in te richten ook in
de fiscale zin faciliteiten te bieden? Of is dat de prijs die de VVD en D66
betalen voor dit kabinet?Over die prijs gesproken, vorige week viel er in Nederland bijna een kabinet
over een bedragje van € 2,97 per maand, dat, vermenigvuldigd met
zoveel, uitkwam op 235 mln. Dit gebeurde omdat volgens het CDA en D66 een
generieke compensatie aan alle mensen en alle huishoudens moest worden gegeven
voor de gestegen energieprijzen. Ik ben niet van het soort dat vindt dat in
een verzorgingsstaat altijd alles in gelijke mate aan iedereen ter beschikking
moet worden gesteld. Ik geloof zelfs dat het nastreven van een verzorgingsstaat
waarin altijd alles in gelijke mate aan iedereen wordt verstrekt de ongelijkheid
alleen maar vergroot. Je moet dus verschil durven maken in een verzorgingsstaat.
In die zin zou ik vanaf deze plek de minister van Financiën kunnen prijzen
om zijn moed dat hij afgelopen vrijdag na duizend en één schorsingen
met een lumineus voorstel het kabinet, maar ook de fractievoorzitters van
CDA en D66 achter zich heeft weten te krijgen met het bedrag van 70 mln. dat
zeer gericht wordt uitgetrokken voor twee specifieke groepen die het extra
lastig hebben. 35 mln. wordt via het Gemeentefonds in de bijzondere bijstand
gestort ten behoeve van mensen die zich aan het loket bij de gemeenten melden
omdat zij de stookkosten niet kunnen betalen en zich afvragen hoe de gemeenten
zich dat hadden voorgesteld. 35 mln. gaat naar de Belastingdienst om een extra
kinderkorting te kunnen geven aan gezinnen en huishoudens, die dat misschien
vanuit de monitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau verdienen. Hoe denken
beide bewindslieden dat dit moet worden uitgevoerd? Het moet namelijk individueel
en dat leidt tot een verhoogde inzet van professionals. Dat laat zich vertalen
in FTE-ruimte hetgeen altijd ten koste van andere prioriteiten gaat. Het leidt
ook tot extra administratieve lasten, want de Kamer zal waarschijnlijk een
aantal rapporten willen zien over wat er precies met dat bedrag is gedaan.
Kortom: krijgen de Belastingdienst en de gemeentelijke sociale dienst niet
de professionele administratieve last te betalen die het kabinet met zijn
compromis om kool en geit te sparen, tot stand heeft laten komen? Hoe moet
dat zo meteen? Welke richtlijnen worden ervoor gegeven?Het gaat goed in Nederland, maar gemeenten komen onder toenemende druk
te staan. Volgende week zullen mijn fractiegenoot Leo Platvoet en anderen
in deze Kamer de ozb behandelen. Er wordt steeds meer gedecentraliseerd en
dus overgedragen aan gemeenten. Daar is op zichzelf niets mis mee. Ik denk
dat dit het adequaatste overheidsniveau is, want op maat voor burgers. Het
stelt burgers in staat om aan hun talenten te werken en om zich te ontwikkelen
in een samenleving die bij hen past. Toen ik daar vorig jaar met u over sprak
tijdens de algemene financiële beschouwingen, zei u dat alles naakt aan
de haak overging. Dat lijkt zo van regeling tot regeling: Wet werk en bijstand,
onderwijshuisvesting, de Wet maatschappelijke ondersteuning áls die
er nog komt tijdens deze kabinetsperiode, alleen wordt ook de zorgplicht overgedragen
en komt er dus een open-endfinanciering. Het risico dat de rijksoverheid tot
de decentralisatie liep, wordt verdeeld over 467 gemeenten. Het kabinet stelt
bovendien voor om de inkomstgenererende kant van de gemeenten ernstig te beperken
door het afschaffen van een stuk belastinggebied van de gemeenten, namelijk
het gebruikersdeel van de onroerendezaakbelasting. Staatssecretaris Wijn wilde
vorig jaar niet van de Europese omringende landen afwijken uit angst, de concurrentiepositie
van Nederland te verzwakken en uit de pas te lopen in Europa. Toen zei ik
in een debat met hem dat Nederland het land met de hypotheekrenteaftrek was.
Daar mag in deze Kamer niet over worden gesproken, dus u hoort mij daar vanavond
en morgen waarschijnlijk ook niet over, hoe problematisch dat ook zal zijn,
omdat de bewindslieden toch minstens 9 mld. laten liggen. Daar zouden zij
andere dingen mee kunnen doen. Maar wij hebben het niet meer over de hypotheekrenteaftrek.
Wel dient te worden opgemerkt dat in omringende landen gemeenten ook heel
veel taken met financiële risico's hebben, zij het dat hun autonome belastinggebied
veel groter is. Zij heffen zelfs delen van de inkomstenbelasting. Daarmee
kunnen zij daadwerkelijk de schouders zetten onder de complexe opgaven die
zij op het gebied van sociale zekerheid, sociale voorzieningen, onderwijs
en in toenemende mate op het gebied van zorg hebben.Het gaat goed in Nederland, zij het dat in de afgelopen jaren de mensen
met de smalste schouders te veel en te vaak de prijs daarvoor hebben betaald.
De lasten zijn niet echt eerlijk verdeeld. Het kabinet heeft in ieder geval
wel geleerd van de negatieve boodschappen van de afgelopen twee, drie jaar.
Het kabinet heeft van alle kanten en iedereen gehoord dat het geen negativisme
moet uitstralen omdat het dan een self fulfilling prophecy wordt dat de Nederlandse
economie met een steeds ernstiger recessie te kampen krijgt. Ik ben blij dat
de bewindslieden in de zomer het licht hebben gezien. Ik hoop dat de peilingen
niet uitwijzen dat de burgers het vertrouwen in het kabinet dermate gaan honoreren
dat het vanaf 2007 door kan regeren.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. De afgelopen jaren zagen wij eerst een groei van het aantal
kredietbanken; nu zien wij ook een groei van het aantal voedselbanken. Deze
ondersteuning voor armen is na veertig jaar terug van weggeweest. Ruim zeventig
voedselbanken voeden deze maand meer dan zesduizend gezinnen. Ondanks de aantrekkende
economie voorzien wij ook voor volgend jaar een toename van de armoede in
Nederland, niet alleen van mensen die zonder werk zitten, mijnheer Biermans,
maar ook van mensen die wél werk hebben. Het Nederlands Instituut voor
Budgetvoorlichting stelt dat bijstandsgezinnen met drie kinderen elke maand
meer dan € 25 te kort komen. U zult zeggen: € 25, dat
vind ik helemaal niet veel. Nee, maar voor deze mensen is dat hartstikke veel.
Het is vooral veel voor degenen die geen krant meer hebben, de sportvereniging
van hun kinderen hebben opgezegd en niet meer naar de film gaan.Steeds meer mensen raken in de schulden, niet zozeer omdat zij zwichten
voor dure aankopen op krediet, als wel omdat zij "overlevingsschulden"
maken. Sinterklaas is dit jaar dan ook aan veel deuren voorbijgegaan. Deze
mensen kunnen zonder die "overlevingsschulden" niet rondkomen. De
Nederlandse Vereniging voor Kredietbanken zal dit jaar aan meer dan vierduizend
huishoudens schuldsanering geven. Ook dit aantal zal volgend jaar ongetwijfeld
groeien. De gevolgen van de afschaffing van een aantal sociale voorzieningen
zoals de Bijstandswet, de WAO en het ziekenfonds zullen volgend
jaar vooral mensen met een laag inkomen treffen.Toch worden wij volgend jaar met zijn allen ook rijker. Het BBP groeit
tot een recordhoogte. De belasting- en premieontvangsten groeien eveneens
tot een recordhoogte. Dit zijn alleen niet de enige records die worden gebroken;
ook de verschillen tussen rijk en arm zullen opnieuw groter worden. Nederland
wordt elk jaar rijker, maar de rijkdom wordt steeds ongelijker verdeeld.Een jaar geleden heb ik de minister en zijn partijgenoten nog gefeliciteerd
met het feit dat Nederland de afgelopen jaren zo'n door en door liberaal land
was geworden. Dat was tijdens een symposium naar aanleiding van het vijftigjarige
bestaan van de Teldersstichting, het wetenschappelijke bureau van de VVD.
Ik moet zeggen dat ik daar achteraf gezien toch een beetje spijt van heb,
want het klopt niet. Klassieke liberalen hebben er geen enkele moeite mee
als de verschillen in een samenleving toenemen. Voorwaarde is echter wél
dat de minderbedeelden meeprofiteren. Vrijheid voor iedereen moet ook leiden
tot verbetering voor allen, zo luidt een mooi klassiek liberaal devies. De
minister weet dat dit in Nederland niet het geval is. De Armoedemonitor 2005
maakt dit opnieuw duidelijk.Hoe verklaart de minister dat er sinds 2002 honderdduizend huishoudens
met een laag inkomen zijn bijgekomen en dat het percentage van alle huishoudens
die zeggen moeilijk te kunnen rondkomen, binnen enkele jaren is gestegen van
8 naar 13?In een echte liberale samenleving zouden mensen die werken ook van hun
inkomen moeten kunnen rondkomen. Helaas is dat een mythe, om met de heer Terpstra
te spreken. Steeds meer armen zijn werkende armen. Het liberale fabeltje dat
mensen die een uitkering hebben niet willen werken en daarom met financiële
prikkels gestimuleerd moeten worden, wordt door het SCP en het CBS gelogenstraft.
Mensen zijn over het algemeen graag bereid om werk te aanvaarden, zelfs als
zij er nauwelijks op vooruitgaan. Zij begrijpen heel goed dat het hebben van
werk onontbeerlijk is om deel te kunnen nemen aan de samenleving. Van de 64.000
huishoudens met een laag inkomen die tussen 2001 en 2003 erbij zijn gekomen,
behoren 47.000 tot de nieuwe werkende armen. Hoe verklaart de minister het
ontstaan van dit voor Nederland relatief nieuwe verschijnsel; deze nieuwe
klasse van werkende armen? Hoe gaan de minister en de staatssecretaris ervoor
zorgen dat mensen die werken, ook daadwerkelijk van hun loon kunnen leven?
De heer Biermans heeft gezegd dat hij een goede werkgever is, maar anderen
willen vooral lagere lonen.Volgend jaar wordt het beter, zal de minister morgen ongetwijfeld verkondigen.
Dat doet hij immers elk jaar! Dit jaar vindt hij ook steun bij het SCP en
het CBS. Die stellen dat het percentage huishoudens met een laag inkomen bij
een aantrekkende economie volgend jaar mogelijk licht zal dalen. Helaas, geldt
dit weer niet voor iedereen, mijnheer Terpstra. Bepaalde groepen, in ieder
geval alleenstaande uitkeringsgerechtigden en ook anderen, zullen er onverminderd
op achteruitgaan. Zowel ten tijde van minder als van meer economische groei
vallen mensen buiten de boot. Is de minister het met ons eens dat iedereen
moet kunnen meeprofiteren als de economie opnieuw aantrekt? Kan hij ons beloven
dat volgend jaar alle mensen met een laag inkomen niet armer zullen worden? Ondanks onze rijkdom nemen de verschillen snel toe. Dat is niet alleen
erg vervelend voor de mensen die te kort komen, maar ook gevaarlijk voor de
samenleving waar de sociale cohesie onder druk komt te staan. Ongeveer 430.000
kinderen onder de 18 jaar groeien op in gezinnen met een laag inkomen. Laag
is ook echt laag, laat daarover geen misverstand bestaan. Dit betekent dat
huishoudens niet meer kunnen beschikken over zaken die noodzakelijk zijn voor
een in onze samenleving aanvaardbaar bestaan. Deze kinderen groeien dus op
in onaanvaardbare omstandigheden. De hulpdiensten die de SP in veel steden
en dorpen heeft, horen bijna dagelijks dat ouders met een te laag inkomen
geen geld hebben om hun kinderen een computer te geven, op schoolreisje te
laten gaan of kleding te kopen die geaccepteerd wordt op het schoolplein.De armoede heeft ook steeds meer een kleur gekregen. Van de Turkse, Antilliaanse
en Marokkaanse huishoudens heeft bijna eenderde een laag inkomen, of zij hier
nu lang zijn of kort. De armoede heeft ook een plaats gekregen. Mensen met
een laag inkomen komen in toenemende mate terecht in achterstandswijken; niet
meer binnen de ring van Amsterdam maar daarbuiten.Deelt de minister onze zorg dat de toenemende tweedeling die onder zijn
ministerschap is ontstaan, ook leidt tot toenemende spanningen in de samenleving?Nu ik spreek over zijn ministerschap, wil ik de minister vandaag wel feliciteren.
Sinds oktober is hij de langstzittende minister van Financiën in onze
parlementaire geschiedenis. Wordt het niet eens tijd om iets anders te gaan
doen? Misschien kan hij het promotieonderzoek van de heer Essers aanvaarden,
zodat hij niet in een dip komt?Wat inkomsten en uitgaven betreft, is hij zonder twijfel de grootste Nederlander.
Het moge duidelijkheid zijn, een proficiat is op zijn plaats, maar voor ons
had het niet zo gehoeven. Het was nog even spannend of de minister hier vandaag
zou zitten, want hij schijnt in de ministerraad gedreigd te hebben met aftreden
als het kabinet de gestegen energieprijzen zou compenseren. Dat zou toch wat
zijn voor een minister van recordbedragen om te vallen over nog geen tientje
voor de minima? Laat dat eens tot je doordringen. Daarvan kunnen de minima
niet eens het nieuwe boek van Wouter Bos kopen! Dat moet je de minima toch
gunnen, lijkt mij.Het vertrouwen van mensen in de economie is op een dieptepunt, evenals
het vertrouwen van burgers in het kabinet. Ziet de minister hier een oorzakelijk
verband?Deze minister heeft al heel wat kabinetten meegemaakt onder premiers van
uiteenlopende kleur. Het behalen van een record is vaak een aanleiding tot
reflexie. Dit is een Kamer van reflexie en de minister zal ongetwijfeld zijn
gedachten hebben laten gaan over de vele jaren dat hij onze schatkist mocht
bewaken. Wat vervult hem, terugblikkend, het meest met trots? Wij zijn daar
zeer benieuwd naar. En waarover is hij bij nader inzien het minst tevreden?
Daar zijn wij niet minder benieuwd naar. Ik wil de minister wel een beetje
op weg helpen bij de beantwoording van die laatste vraag. Over welke daden
van deze langstzittende minister van Financiën zullen historici zich
in de toekomst het meest verbazen? Het zou wel eens de grote lastenverlichting
van miljarden euro's kunnen zijn, die hij onder het tweede paarse kabinet
doorvoerde en die vooral ten goede kwam aan de hogere inkomens. De heer Leijnse
wees daar al op. Tijdens het tweede kabinet-Balkenende is ongeveer
hetzelfde bedrag dat de minister destijds aan vooral de rijken weggaf, bezuinigd
op zaken die nu onmisbaar zijn voor mensen met een laag inkomen. Is de minister
het met ons eens dat deze vorm van procyclisch beleid destijds de oververhitting
van de economie heeft bevorderd en nu het herstel van de economie in de weg
staat? Hadden die miljarden niet veel beter nu geïnvesteerd kunnen worden,
nu onze groei zo achterblijft bij het Europese gemiddelde? Volgens mij wil
de heer Biermans dat ook heel graag weten!Een ander onderwerp dat een smet werpt op het blazoen van deze minister,
is de invoering van de euro. Het gaat ons niet om de vraag of deze gemeenschappelijke
Europese munt op termijn al dan niet gunstig is voor onze economie. Wij kunnen
de huidige economische ontwikkeling immers niet vergelijken met een ontwikkeling
zonder euro. Als wij landen als Denemarken en Zweden die geen euro hebben,
als controlegroep nemen, zien wij overigens wel dat deze landen economisch
beter presteren dan wij.Het gaat ons ook niet om de hardnekkige ontkenning door de minister dat
de invoering van de euro gepaard ging met prijsverhogingen. Dat zal hij nu
ook wel toegeven. Het gaat vooral om het vertrouwen in de overheid. De minister
beloofde dat invoering van de euro niet zou leiden tot prijsverhogingen, maar
dit was tegen beter weten in. Evenals bij de Europese grondwet, is aan de
invoering van de euro geen open politiek debat voorafgegaan en zijn burgers
niet voldoende geïnformeerd. In tegenstelling tot de Europese grondwet,
hebben burgers destijds niet de mogelijkheid gehad om zich direct uit te spreken
over de invoering van de euro. Is de minister het met ons eens dat de wijze
waarop de euro is ingevoerd bij veel mensen het vertrouwen in de politiek
heeft geschaad? Durft hij met ons te veronderstellen dat Nederland zich in
een referendum zou hebben uitgesproken tegen de euro?Wij willen niet suggereren dat de minister, terugblikkend op zijn ministerschap,
het minst trots kan zijn op de invoering van de euro. Wij hebben een betere
kandidaat! Dat betreft een ongegeneerde overheidssubsidie aan de rijken die
uniek is in de wereld; een subsidie die evenals sommige ziekten omgeven is
met taboes en waarbij het net zoals bij een ernstige ziekte voldoende is om
de eerste letter te noemen: de h.De heer Terpstra (CDA):Ik wil ingaan op de opmerking van de heer Van Raak dat de belastingverlichting
van 2001 met name de rijken ten goede is gekomen. De heer Van Raak vroeg mij
een achtste mythe. Dit is volgens mij precies de achtste mythe. In 2001 is
het inkomen van de minima namelijk met 9% gestegen.De heer Van Raak (SP):Ik zie het verband niet tussen een verhoging van de inkomsten van de minima
en het feit dat een algemene lastenverlichting meer ten gunste is gekomen
van mensen met hogere inkomens dan van mensen met lagere inkomens. De heer
Terpstra suggereert een verband dat er volgens mij helemaal niet is. Het zijn
twee grootheden die niet oorzakelijk met elkaar verbonden zijn.De heer Terpstra (CDA):Ik wilde alleen zeggen dat in het jaar 2001 het inkomens van de minima
met 8,9% gestegen is. Het kan dan niet zo zijn dat de belastingverlichting
met name ten goede gekomen is aan de rijken.De heer Van Raak (SP):Het zijn echt twee onvergelijkbare zaken. De heer Terpstra vergelijkt
appels met peren.Ik heb wel een andere mythe voor de heer Terpstra, namelijk de marktmythe
dat als een land rijker wordt, de inwoners niet armer worden. Daarop is hij
niet ingegaan. Misschien moeten wij dat als achtste mythe aannemen en wil
de heer Terpstra daarop in zijn tweede termijn ingaan?Hoeveel euro zijn wij volgend jaar kwijt aan hypotheekrenteaftrek? Sorry,
mijnheer Thissen, wij zouden het er niet meer over hebben, maar ik doe het
toch omdat ik het functioneren van deze minister in een historisch perspectief
wil plaatsen.De heer Thissen (GroenLinks):Ik zou u vooral willen oproepen om het erover te hebben. Ik heb alleen
gezegd dat ík het er niet meer over zou willen hebben.De heer Van Raak (SP):Ik spreek ook namens GroenLinks zie ik als ik wil weten hoeveel euro wij
volgend jaar kwijt zijn aan de hypotheekrenteaftrek. Klopt het dat de 7%
rijkste huishoudens volgend jaar drie keer zoveel hypotheekrenteaftrek krijgen
dan alle huurders ontvangen aan huursubsidie?Het hardnekkig in stand houden van deze vorm van hypotheekrenteaftrek
is niet alleen een stuitend voorbeeld van subsidiëring van de rijken
door de armen, de regeling werpt ook een lange schaduw over de overheidsfinanciën.
Dat mag je een minister van Financiën aanrekenen. Een toename van de
hypotheekrente betekent eveneens een grote hap in de belastinginkomsten. Voorzien
de minister en de staatssecretaris de komende jaren een toename van de hypotheekrente?
Wat zal een toename van deze rente met 1% ons kosten aan inkomstenderving?
Hoeveel procent verhoging verwachten zij?Ooit was mijn partij een roepende in de woestijn als het gaat om aanpassing
van de hypotheekrenteaftrek, maar wij zijn vol vertrouwen dat er in de komende
kabinetsperiode iets zal veranderen. Ik spreek waarschijnlijk ook weer namens
GroenLinks, die dat ook al heel erg lang met ons riep in diezelfde woestijn.De heer Thissen (GroenLinks):Als u dan toch mede namens GroenLinks spreekt, had u zich wel wat beter
in de historie van onze standpunten kunnen verdiepen.De heer Van Raak (SP):Ooit was mijn partij, samen met GroenLinks, een roepende in de woestijn
als het gaat om aanpassing van de hypotheekrenteaftrek. En samen zijn wij
vol vertrouwen dat er in de komende kabinetsperiode iets zal gebeuren. Misschien
zitten wij daar samen wel in. Steeds meer partijen delen ons standpunt dat
het financieel onverantwoord is om op deze grote voet te blijven voortleven.
Zelfs de minister voor volkshuisvesting, toch een partijgenoot van de minister,
plaatste vraagtekens bij die huidige regeling. Zij ziet ongetwijfeld hoe de
hypotheekrenteaftrek de prijzen van huizen omhoog drijft en de markt voor
starters, voor wie de regeling ooit was bedoeld, juist bederft. Niet alleen
voor de overheidsfinanciën, maar ook voor de plaats van deze minister
in de geschiedenisboekjes zou het echter beter zijn om het niet aan ons over
te laten en niet te wachten tot een volgend kabinet actie onderneemt,
maar het nu al zelf te doen. Je moet er toch niet aan denken dat minister
Thissen het straks gaat regelen en dat zijn naam erop komt!De minister kent misschien ons voorstel: voor nieuwe hypotheken wordt
de aftrek jaarlijks met 3% van de oorspronkelijke hypotheeksom beperkt,
zodat na 30 jaar de aftrek met 90% is teruggebracht. Dat stimuleert
het aflossen van de hypotheek. Door aanpassing van het huurwaardeforfait kan
tevens voorkomen worden dat de rijkste huizenbezitters onevenredig veel profiteren.
Ik noem maar wat, wij staan open voor elke suggestie van de bewindslieden.
Waarom laat de minister een historische mogelijkheid aan zich voorbijgaan
en verbindt hij zijn naam aan het behoud en niet aan de hervorming van de
hypotheekrenteaftrek?Dat brengt mij bij de staatssecretaris, wiens positie in het kabinet niet
te benijden is. Hoogervorst wil een zorgtoeslag, maar de staatssecretaris
moet het uitvoeren. Net als de huurtoeslag en de kinderopvangtoeslag. Het
kabinet bedenkt het, maar Joop moet het doen! En dan krijgen wij ook nog de
kindertoeslag, waar mijn fractie overigens van harte mee kan instemmen. Hoe
voelt dat nu, als staatssecretaris van belastingen, om niet alleen geld van
mensen te vragen, maar soms ook geld te kunnen geven? Ik bedoel dan natuurlijk
niet de hypotheekrenteaftrek, maar al die toeslagen. Een lekker gevoel lijkt
mij dat.Twee jaar geleden, bij de eerste financiële beschouwingen van dit
kabinet stond ik ook hier. Verleden jaar niet en dat zal ik uitleggen. De
minister noemde mij destijds in 2003 de meest degelijke van de linkse financiële
woordvoerders en deze doodskus luidde toen het einde in van mijn woordvoerderschap.
Mijn fractie is erg voor degelijk beleid, maar een compliment van deze minister
valt bij ons lang niet altijd goed. Maar ik ben er weer.Wat ik mij ook nog kan herinneren, is dat de staatssecretaris in 2003
de vennootschapsbelasting wilde verlagen. Ik vond dat toen geen goed idee.
Het is niet goed voor de schatkist, maar bovenal is de vennootschapsbelasting
onderwerp geworden van een Europese concurrentiestrijd. De staatssecretaris
vond dat destijds ongewenst. Daarover waren wij het eens. Hij vertelde ook
dat hij het gevaar van deze race to the bottom met zijn Europese collega's
zou bespreken. Toch stelt hij nu, twee jaar later, opnieuw voor om de vennootschapsbelasting
te verlagen. Welke stappen heeft de staatssecretaris ondernomen om in Europees
verband een minimumtarief voor de vennootschapsbelasting vast te stellen?
Kan hij ons toezeggen dat hij deze regeerperiode niet nog eens met een verlaging
zal komen? Wat gaan wij doen tegen die race to the bottom, waar wij allemaal
minder van worden?SNS Fundcoach heeft onlangs onderzocht of er een verband bestaat tussen
succesvol beleggen en politieke voorkeur. De heer Biermans verwees daar al
naar. Dat verband is er. De beste beleggers zijn niet te vinden bij D66, CDA
of VVD. Nee, de beste beleggers stemmen SP! Als de antwoorden morgen naar
mijn tevredenheid zijn, ben ik natuurlijk graag bereid om de minister en de
staatssecretaris na afloop van het debat gratis beleggingsadvies te geven.
Dat zal nooit kwaad kunnen. Wat ook uit het advies kwam, is dat SP'ers bij
hun beleggingen het minst overleggen met hun partners. Dat wist ik natuurlijk
al. Onze vrouwen overleggen nooit met ons, maar het levert ons in ieder geval
wel geld op. De heer Biermans zei nog dat minister Zalm onder Paars II te
weinig heeft gespaard. Daar zijn wij het mee eens. SP'ers, blijkt nu –
hij verwees er zelf naar – zijn de beste beleggers. Dan kan er natuurlijk
maar één conclusie zijn, namelijk dat wij hoognodig een SP-minister
van Financiën moeten hebben. Dat blijkt ook als je kijkt naar onze alternatieve
begroting, onze tegenbegroting: meer werkgelegenheid bij hetzelfde tekort.
Wij leveren meer voor hetzelfde. De heer Biermans had het over de passie van
het veranderen. Dat lijkt mij een heel goede zaak.Socialisten hechten aan de idee dat alles uiteindelijk door arbeid tot
stand komt. Voor alles moet gewerkt worden. Belasting hef je dan ook alleen
als je het echt nodig hebt. Dat blijkt ook uit onze alternatieve begroting,
die volgens het CPB volgend jaar meer mensen aan het werk helpt, de inkomensverschillen
verkleint en iedereen erop vooruit laat gaan. En dat bij een even groot financieringstekort
en een gelijke economische groei. Ook doen wij een aantal voorstellen dat
budgettair neutraal is, bijvoorbeeld om het midden- en kleinbedrijf en startende
ondernemers, die naar onze opvatting de sleutels zijn tot innovatie en groei,
te ondersteunen. Helaas heeft de minister onze plannen niet tot de zijne gemaakt.
Dat is natuurlijk een gemiste kans.Laat ik echter op één van onze alternatieven kort terugkomen.
Dat is het voorstel om gezinnen met een laag inkomen vooruit te helpen: de
invoering van een inkomensafhankelijke kinderbijslag. Ik zie de bewindslieden
al denken: die oude koe kennen wij. Dat is waar, maar dat is de hypotheekrenteaftrek
ook. Maar deze oude koeien staan nog steeds in de sloot en misschien moeten
zij er maar eens uitgehaald worden.Ik spreek hier in de eerste plaats natuurlijk de staatssecretaris aan.
Niet alleen omdat hij een christen-democraat is die wil investeren in gezinnen,
maar ook omdat de minister, evengoed als de meeste woordvoerders in deze Kamer,
al zo veel heeft geprofiteerd van die kinderbijslag, terwijl de staatssecretaris
en ik de zaken veel meer van een afstand kunnen bekijken. Laten wij dat dus
even doen. Let even niet op de minister, dan gaan wij even kijken hoever wij
kunnen komen vandaag. Ons budgetneutrale plan is als volgt: verhoog de kinderbijslag
per kind per jaar van € 1009 naar € 1625. Vanaf 140%
van het wettelijk minimumloon neemt de kinderbijslag geleidelijk af tot € 0
bij een verzamelinkomen van € 110.000. Dat is inclusief de kinderkorting,
die door deze fiscalisering kan worden afgeschaft. Opnieuw geldt, als de staatssecretaris
een beter voorstel heeft, staan wij daar natuurlijk geheel voor open.Is de staatssecretaris het met ons eens dat het zonde is om zo veel kinderbijslag
weg te geven aan gezinnen die het geld echt niet nodig hebben, zoals aan ons
hier allemaal, terwijl in steeds meer andere gezinnen kinderen opgroeien in
achterstand, dat wij dit soort regelingen veel minder generiek en veel vaker
inkomensafhankelijk moeten maken en dat wij maatwerk moeten leveren voor mensen?
Zo nee, waarom hebben wij dan de nieuwe zorgtoeslag wel inkomensafhankelijk
gemaakt?Ten slotte ga ik nog even terug naar onze recordminister. In Nederland
hebben wij veel kritiek gehad op de zogenaamde "Zalm-norm", die
de overheidsuitgaven direct verbindt aan de inkomsten. Wij vonden het principe
goed, maar de uitvoering star. Andere landen zouden wij niet deze minister,
maar wel diens keuze voor een norm tot voorbeeld willen stellen.
Zoals de Verenigde Staten, waar de staatsschuld is opgelopen tot ruim 8 biljoen
dollar, als ik het goed heb begrepen. Voorziet de minister met ons dat dit
Amerikaans tekort op termijn een tijdbom is onder de ontwikkeling van de wereldeconomie?
Is hij bereid om, samen met zijn Europese collega's, de Verenigde Staten te
wijzen op de noodzaak van een Amerikaanse Zalm-norm? Dan krijgt hij toch nog
zijn verdiende plek in de geschiedenisboekjes.De heer Biermans (VVD):Ik wil graag iets rechtzetten. Waarschijnlijk geldt in deze Kamer ook "wie
zwijgt, stemt toe". Dat zou ik in dit verband toch heel vervelend vinden.
Ik heb inderdaad gesproken over besparingen op het inkomen van de overheid
ter aflossing van de overheidsschuld, maar ik vind het erg ver gaan om daar
meteen de consequentie aan te verbinden dat de VVD-fractie akkoord gaat met
een minister van Financiën van de Socialistische Partij.De heer Van Raak (SP):De toekomst zal moeten uitwijzen hoe goed of hoe slecht dat is voor het
vaderland.De heer Schuyer (D66):Mevrouw de voorzitter. Ik heb een aantal opmerkingen vooraf. Ik spreek
ook namens de onafhankelijke senaatsfractie. De heer Rosenthal tipte mij met
de mededeling dat anders dan bij de CDA- en de VVD-fractie ik geen bijzondere
opmerkingen van lof hoef te maken voor de algemene beschouwingen van de fractievoorzitter
en het financiële deel daarbij. Dat betekent natuurlijk niet dat ik van
die opmerkingen afstand neem. Een tweede opmerking die ik wil maken, is naar
aanleiding van uitspraken van twee leden over de beste beleggingen die de
leden van de SP hebben. Ik heb geaarzeld om het daar ook over te hebben, maar
toen herinnerde ik mij een onderzoek van vier of vijf jaar geleden van de
Universiteit van Limburg, waarin werd geconstateerd dat dronken skiërs
de minste ongelukken maken op de piste. Toen dacht ik: nou, laat maar zitten.Voorzitter. Het is aan de overzijde al gememoreerd en ook in deze Kamer:
wij spreken vandaag over het financiële beleid met de langst zittende
minister van Financiën ooit. Dat is op zichzelf opzienbarend en in zekere
zin ook een felicitatie waard. In zekere zin, omdat lang zitten op een bepaalde
positie op zichzelf geen verdienste is. Maar het is ook weer niet zo, dat
de minister te vergelijken is met een bekend diplomaat, die de vraag van zijn
tafeldame wat hij allemaal had moeten doen om deze functie te bereiken beantwoordde
met de zin: "Niets mevrouw, maar zeer lang achtereen." Integendeel,
deze minister heeft heel veel gedaan en doet dat ook nu nog. Natuurlijk, wil
dat niet zeggen, dat alles wat gebeurt ieders instemming zal hebben. De minister
is trouwens zelf wel zo eerlijk om terugziend op de periode ook toe te geven
dat met de wijsheid van nu hier en daar een andere beslissing wellicht beter
zou zijn geweest. Ik twijfel er niet aan of hij komt daar morgen naar aanleiding
van de inbreng van mijn collega's wel op terug.Er is voor D66 ook nog iets anders opmerkelijks. Als deze minister regeert,
doet hij dat samen met D66. Gedurende een korte periode van 87 dagen regeerde
wel de VVD maar niet deze minister en ook wij niet. Vanuit dat perspectief
wens ik de minister natuurlijk nog heel veel jaren in functie toe. Ik zeg
het mijn partijgenoot Bakker na: op naar het record van de langst zittende
minister ooit, en dat was 19 jaar Luns.Er is in de loop der tijd ons niettemin op een punt duidelijk geworden
dat wij een andere manier van presenteren zouden willen en dat is de kwestie
van de afdracht naar Europa. Wij steunen de minister wel om de netto betalingspositie
meer in overeenstemming te brengen met die van vergelijkbare landen. Maar
wij zouden dat op een andere manier willen brengen. Dat geldt voor het uitgangspunt
vanuit welke cijfers men vertrekt, maar vooral ook zouden wij meer met stille
diplomatie willen werken. Het "nee" van het referendum over het
grondwettelijk verdrag is mede veroorzaakt doordat er een constante presentatie
was van een duur en soms zelfs van een verspillend Europa. Dat heeft internationaal
schade gedaan aan het imago van Nederland. Wat daarbij echter het meest opvalt
en ook het meest stoort, is dat de minister nauwelijks blijk ervan geeft dat
hij bereid is om op lange termijn te denken waar het Europa betreft. Immers,
de netto-begrenzer zal er komen, ook met minder klaroengeschal vanuit Nederland.
De klaroenstoten van dit ogenblik hebben internationaal gezien weinig aanzien
en het brengt mogelijk ook bedrijven ertoe om vestigingsbeslissingen nog eens
tegen het licht te houden.Daar staat tegenover dat de minister weer wel verdedigd heeft, dat het
niet de euro is geweest die het leven duurder heeft gemaakt. Als dat al meer
dan normaal het geval is geweest, dan is dat toe te schrijven aan andere factoren.
Maar ook op dit punt geldt, dat een en ander met andere gegevens mogelijk
toch met wat meer overtuiging had kunnen worden gebracht. Een cijfer van het
Nibud over het feit dat de dagelijkse bestedingen goedkoper zijn geworden
dan voor de invoering van de euro, had veel eerder door de regering kunnen
worden gepresenteerd.Maar waar het mijn fractie in de allereerste plaats om gaat, is van de
minister te vernemen hoe hij nu eigenlijk tegenover Europa staat. Als de Euroscepticus
Bolkestein, die duidelijk grenzen wil aan hetgeen Europa doet; of als de Europa-pleitbezorger
Van Eekelen, die overdracht van bevoegdheden bepleit en daar ook geld voor
over heeft? Wellicht is als wij kennis hebben van de grondhouding tegenover
Europa van deze minister, iets meer te begrijpen van zijn optreden.Er zijn na de beschouwingen aan de overzijde en na behandeling van het
Belastingplan aldaar, een tweetal nieuwe publicaties die van belang zijn voor
de beschouwingen hier. Ik doel op de Armoedemonitor van het Sociaal Cultureel
Planbureau en de geactualiseerde koopkrachtraming 2006 van het Centraal Planbureau,
curieus genoeg nog niet genoemd. Ik begin met de geactualiseerde koopkrachtraming.
Om maar aan te sluiten bij de opmerkingen over Europa; het EMU-tekort loopt
op tot 1,5% maar is in vergelijking met 2003 en 2004 natuurlijk toch
laag. Wij hebben de minister altijd gesteund in zijn streven om het tekort
nog verder terug te dringen en dat doen wij ook nu nog. Vandaar dat wij belang
stellen in zijn beleid op dat punt. Het CPB geeft als belangrijke oorzaak
ondermeer aan, dat de hoge rente van 5% die de Belastingdienst vergoedt
op het teveel betaalde een belangrijke oorzaak is. De calculerende bedrijven
spelen daarop in en mogelijk wordt het effect volgend jaar nog
versterkt doordat de Vpb-afdracht aanmerkelijk minder zal zijn. Vraag aan
de minister is op welke termijn wij wetgeving tegemoet kunnen zien die dit
onbedoelde effect tegengaat. Zou het een goede gedachte zijn om het percentage
dat vergoed wordt te staffelen? Dus, meer rente bij weinig te veel betaalde
belasting en minder bij meer betaalde belasting? De kans dat er dan niet gecalculeerd
wordt, is immers aanmerkelijk groter. Een tweede vraag op dit punt is, waarom
het percentage niet wordt gekoppeld aan de vergoeding op de tienjarige staatslening.
Ook hierop graag een reactie.Behalve op het punt van het begrotingstekort zijn de cijfers positiever
dan in de zomer nog kon worden verwacht. De werkloosheid is over zijn hoogtepunt
heen, maar blijft met 5,75% natuurlijk toch nog te hoog. Het regeringsbeleid
als geheel kent haar inspanningen op dit gebied, maar ook de minister van
Financiën zou in de ogen van mijn fractie nog wel wat kunnen doen. De
aftrek van onderhoud aan het eigen huis werd door ons al eens eerder bepleit
en dat pleidooi herhaal ik hier. Het zou niet alleen werkgelegenheid bij een
belangrijke sector stimuleren, het zou daarenboven ook het toenemende zwart
werken door mensen uit de nieuwe toetreders kunnen tegengaan. Graag een reactie
van de minister.Voorzitter. Het CPB rekent met een lagere waarde van de euro in 2006,
te weten $1,20. Het wordt niet duidelijk waar dit precies op gebaseerd is.
Mijn fractie komt dat nogal optimistisch voor. Weliswaar heeft de bankpresident
van de Europese Bank gesteld dat de recente renteverhoging van 0,25%
zeker niet moet worden gezien als een begin van een reeks, maar ook zonder
die verhoging lijkt de euro toch een aantrekkelijke waarde. Als wij de kranten
moeten geloven, hebben de ministers van Financiën intensief druk uitgeoefend
om de renteverhoging niet te laten plaats vinden. Is het resultaat van die
druk dat de verhoging minimaal en waarschijnlijk eenmalig over een langere
periode zal zijn? Hoe heeft onze minister zich hierbij opgesteld? Bij de start
van de euro waren wij met de Duitsers de grote pleitbezorgers voor een volstrekt
onafhankelijke positie van de Europese bank. Wordt dat adagium nog steeds
nadrukkelijk bepleit?Als wij de cijfers van het Centraal Planbureau volgen, zal Nederland in
2006 zijn achterstand in economische groei op de rest van het eurogebied hebben
ingelopen en er zelfs iets boven komen. Alle andere prognoses doen dat nog
niet, maar ook zij laten niet alleen een duidelijke groei zien ten opzichte
van 2004 en 2005, maar zij geven ook prognoses die heel dicht komen bij de
groei in de eurozone. Daarmee wordt het beleid van deze regering ten slotte
toch beloond.Daarmee is nog niet gesteld dat allen in min of meer gelijke mate van
het herstel profiteren. De CPB-cijfers brengen de verschillen duidelijk in
beeld, met een marge tussen het hoogste en het laagste profijt van meer dan
5%. Dat is nogal wat. Dat verschil zou de regering te denken moeten
geven. Dat wordt nog eens extra verduidelijkt wanneer wij de gegevens uit
de Armoedemonitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau erbij betrekken.
Het aantal huishoudens met een laag inkomen stijgt van 8,8 naar 10,5%
in 2005. Weliswaar daalt dit percentage volgens de verwachting in 2006 naar
9,7, maar dat is nog altijd meer dan de 8,8 van het vorige onderzoek. Er zijn moeilijk redenen te vinden waarom we dit op dit moment moeten
accepteren. Immers, de belastinginkomsten vallen mee, evenals de inkomsten
uit andere dan belastingbronnen. Dan is er reden om deze groep, die ook niet
profiteert van het verdwijnen van het gebruikersdeel van de ozb, toch iets
van de verbeterde situatie te laten merken door bijvoorbeeld een eenmalige
uitkering, al dan niet beargumenteerd vanwege de gestegen energieprijzen.
Kan de minister nog eens uitleggen waarom hij een bescheiden koopkrachtverbetering
voor deze groepen zo heftig bestrijdt? Het zou voor het imago van het kabinet
toch veel beter zijn, wanneer het zelf komt met een voorstel, en niet wacht
tot CDA en D66 aan de overzijde met een reparatie komen? Er is inmiddels wel
iets gedaan voor de laagste inkomens, maar ik moet zeggen dat dit mij toch
buitengewoon mager voorkomt.Voordat ik overga naar de behandeling van het belastingplan, maak ik nog
drie opmerkingen. Mijn fractie maakt al jaren opmerkingen over de mogelijkheid
om een vlaktaks in te voeren. Langzamerhand komen er meer pleitbezorgers,
zowel internationaal als nationaal. Wij veronachtzamen de grote problemen
die invoering teweeg kan brengen in genen dele, maar wij blijven het een aantrekkelijk
perspectief vinden, vooral omdat de mogelijkheid om belasting te ontlopen
zeer wordt verminderd.Natuurlijk kan een dergelijke vlaktaks niet samengaan met het volledig
behoud van hypotheekrenteaftrek en van de fiscale faciliteiten voor de pensioenopbouw,
die zich ook in een levendige belangstelling kunnen verheugen. Mijn fractie
heeft geen van deze onderwerpen taboe verklaard maar stelt wel dat zij deze
in samenhang wenst te zien. Wat de hypotheekrente betreft komt er nog een
andere samenhang bij, zoals met de overdrachtbelasting, het stimuleren van
eigen woningbezit en het huurwaardeforfait. Met dat perspectief is er geen
enkele noodzaak tot het preken van grote catastrofes.Ik vraag de minister niet om de hypotheekrente en dergelijke nu ter discussie
te stellen, want daarover zijn afspraken gemaakt. Ik vraag hem wel of ook
hij met het oog op een verderliggende toekomst van mening is dat eventuele
invoering van een vlaktaks voordelen heeft, omdat deze belastingontduiking
ten minste bemoeilijkt. Is hij eveneens van mening dat deze discussie niet
gevoerd kan worden zonder de grote faciliterende systemen van hypotheekrenteaftrek
en pensioenvoorziening ter discussie te durven stellen?Een andere opmerking, die ook niet nieuw is, heeft betrekking op de successiewetgeving.
Bij de grote belastinghervorming van enkele jaren geleden heb ik betoogd dat
er mogelijk meer kapitaal het land uit gaat vanwege de successie dan vanwege
de toen nog geldende vermogensbelasting. Nu de landen rondom ons de successiebelasting
herzien, geldt dat nog sterker. De staatssecretaris heeft vorig jaar of het
jaar daarvoor, dat weet ik niet meer precies, op een vraag mijnerzijds gezegd
dat hij de problematiek terdege onder ogen zag. Naar de opvatting van mijn
fractie is het dan ook tijd om dit probleem aan te pakken. Dat gaat langer
duren dan deze regeerperiode, maar zijn de bewindspersonen bereid om er een
begin mee te maken door een startnotitie aan ons voor te leggen? In ieder
geval vraagt mijn fractie een overzicht van de huidige successiewetgeving
in de landen in de eurozone en de voorgenomen wetgeving op dit
gebied in die landen. Kunnen wij dat krijgen?Er is te weinig tijd geweest om diepgaand de evaluatie van de belastingherziening
2001 te bestuderen, maar ik wil niet nalaten om de regering te complimenteren
met het gegeven dat die evaluatie er binnen de afgesproken tijd ligt. Dat
is ook een compliment aan de Belastingdienst. Wel stellen wij de vraag of
de indruk bestaat dat deze evaluatie ook betrouwbaar is. Die vraag komt op,
omdat het achteraf gezien wellicht toch beter was om deze evaluatie pas in
2007 te vragen, wanneer over de effecten mogelijk toch betrouwbaarder te rapporteren
valt. Deze Kamer heeft overigens naar aanleiding van de rapportage van de
Rekenkamer vervolgens veel aandacht besteed aan de uitvoering van beleid en
heeft daar zelfs een motie over ingediend. Nu bewindslieden zelf komen met
een rapportage over die uitvoering bij een grote operatie en daarbij nadrukkelijk
de weging betrekken of de bedoelingen van de wetgeving ook zijn gehaald, zou
het niet meer dan elegant zijn om daar op een gegeven moment in een apart
debat met de bewindslieden over te spreken.Dan nu het overzichtelijke en niet al te ingewikkelde Belastingplan. Ik
wil beginnen met het complimenteren van de staatssecretaris. In de enkele
jaren dat hij deze post bekleedt, heeft hij in de ogen van mijn fractie de
goede dingen op de agenda gezet, waarbij hij de discussie niet heeft geschuwd.
Daar komt dit jaar nog iets bij. In de wetgeving inzake het zorgstelsel is
het aspect "zorgtoeslag" uitgegroeid tot een majeur vraagstuk. De
vraag is gerechtvaardigd of het rondpompen van geld in deze omvang verstandig
is. De vroegere woordvoerder van het CDA inzake belastingplannen, de heer
Stevens, zou daar zeker satirische opmerkingen over maken. Toen het besluit
eenmaal zo genomen was, werd de staatssecretaris en met hem de Belastingdienst
echter voor een geweldige operatie geplaatst. 6 miljoen aanvragen dienden
te worden verwerkt. Toen enkele weken geleden bleek dat er slechts 500.000
nog onduidelijk waren, dus ongeveer 8%, schuwde de oppositie niet om
daar theater over te maken. De staatssecretaris gaf toen ook nog aan dat in
de resterende weken bepaalde groepen gericht zouden worden benaderd, waardoor
het getal van 500.000 nog zou dalen tot wellicht minder dan de helft. Vanuit
dat gezichtspunt is een geweldige prestatie geleverd die het verdient om voor
het voetlicht te worden geplaatst. De lof daartoe komt de staatssecretaris
toe, maar in een adem met hem uiteraard ook de Belastingdienst. Zij hebben
de pessimisten in het ongelijk gesteld. Goed nieuws is geen nieuws. Als straks
een paar duizend mensen in het begin problemen ondervinden, opent het journaal
daarmee, maar dan is het goed om zich dit hart onder de riem te herinneren.Dit jaar is de vennootschapsbelasting het belangrijkste thema. Daar is
een zorgvuldige voorbereiding aan voorafgegaan. Het zal de staatssecretaris
dan ook niet verbazen dat wij dat beleid ten volle steunen. De voorgestelde
verlichting moet door de bedrijven zelf worden opgebracht door een verschuiving
van lasten. Het duurde dan ook niet lang of de kritiek daarop kwam los. Voorspelbaar,
maar daarom nog niet terecht. Lastenverlichting dient allereerst te worden
nagestreefd door vermindering van de administratieve druk en niet door voortdurende
belastingverlichting. Wij zijn immers wel zo ongeveer gekomen aan het eind
van wat de overheid kan afstoten aan taken. Wat nu resteert, vraagt een inkomen
van deze omvang.De opmerkingen die wij bij dit onderwerp vooral willen maken, hebben echter
meer een algemeen karakter. Ten eerste stelt de staatssecretaris dat hij de
Vpb in de toekomst verder wil verlagen om het vestigingsklimaat te optimaliseren.
Dat zou immers werkgelegenheid aantrekken en op die manier betaalt het zich
ook voor een deel terug. Vroeger kregen wij van het departement van Economische
Zaken op gezette tijden een overzicht van de relevante factoren die voor bedrijven
van belang zijn om hun beslissingen inzake vestiging te nemen. Dat is al een
aantal jaren niet meer verschenen. Dat is jammer, omdat in het verleden wel
duidelijk was dat de belastingdruk een factor was, maar niet de belangrijkste.
Ik vermoed dat de andere factoren er in de afgelopen jaren niet beter op geworden
zijn. Als dat zo is, dan heeft verlaging van de Vpb niet zo heel veel zin.
Wij zouden zo'n overzicht per jaar wel weer willen hebben. Kan de staatssecretaris
daarvoor zorgen?Een tweede opmerking betreft de positie van het MKB. De sector heeft gesteld
niet zo heel veel op te schieten met verlaging van de Vpb en dat vooral een
maatregel voor de groten te vinden. Dat is weliswaar niet helemaal een terecht
verwijt, maar een feit is wel dat het MKB voor de komende jaren de banenmotor
zal zijn en dat Vpb-verlaging daar niet dezelfde zoden aan de dijk zet. Met
andere woorden, is voor de volgende jaren het accent niet meer op de mogelijkheden
van het MKB te leggen?De derde opmerking is wat ons betreft het meest klemmend. De staatssecretaris
heeft evenals zijn voorgangers al eens gesteld dat er in Europees verband
afspraken dienen te komen over de bandbreedte bij de Vpb omdat er anders een "race
to the bottom" aankomt. Welke inspanningen heeft de staatssecretaris
verricht om dit vraagstuk op de Europese agenda te krijgen? Er was toch een
goede gelegenheid voor toen wij het voorzitterschap hadden?Ik laat dit jaar het grijs kenteken en de bijtellingen voor de auto maar
eens rusten. De hoop dat dit een aantal jaren van de agenda kon worden afgevoerd,
zoals ik die vorig jaar nog had, blijkt niet bewaarheid te worden. De gedachte
is geopperd, in het Financieele Dagblad, om bij deze onderwerpen nu eens en
vooral te komen met een generieke maatregel die voor de één
wat beter en voor de ander wat slechter uitpakt, maar niet eindeloos te blijven
trachten om het eenieder volledig naar de zin te maken. Mij spreekt dat aan.
Als de staatssecretaris dat volgend jaar zou voorstellen, heeft dat onze steun.
In alle andere voorstellen blijft het risico van veelvuldig onbedoeld gebruik,
zoals wij dat eufemistisch blijven noemen, levensgroot aanwezig.Ik sluit mij graag aan bij de vraag van de heer Biermans over de notitie
De waanzin van de bpm-differentiatie. Dat geldt ook voor de vraag naar de
houdbaarheid van de bpm. Er zijn voor de bpm voldoende alternatieven. Het
mag wat mij betreft niet leiden tot een verlaging van het aspect van de autoverkeerskosten.Er is een tweetal wijzigingsvoorstellen in wetsvoorstellen die het milieu
aangaan en daar zal ik nu bij stilstaan. Dat kan kort voor het voorstel ten
aanzien van de bijmenging van biobrandstof bij diesel en bij benzine. Het
gaat hier om tijdelijke maatregelen en wij vertrouwen erop dat deze goed worden
geëvalueerd. Want eerlijk gezegd lijken de maatregelen
ons nogal fraudegevoelig en lastig te controleren. Wij hebben begrepen dat
verplicht bijmengen een Europese regel wordt. Het is terecht dat Europa zich
ook hiermee bemoeit, zeg ik maar in herinnering aan het debat van verleden
week tegen de SP. Maar als dat zo is, komt de vraag op waarom wij dat dan
nu tijdelijk fiscaal gaan stimuleren en waarom wij kennelijk de fraudegevoeligheid
niet als een te groot obstakel beschouwen. Graag een antwoord daarop. Vindt
de controle plaats op grond van overlegde inkoopnota's van de oliemaatschappijen?
Dat lijkt ons nog het meest betrouwbaar.De heer Rabbinge was afwezig toen de heer Terpstra sprak over het CDA-standpunt.
Hij zei dat hij dat durfde omdat de heer Rabbinge niet aanwezig was. Ik heb
de bijdrage van de heer Rabbinge vluchtig doorgelezen. Ik weet hoe deskundig
hij op dit gebied is en ik ben dan ook benieuwd naar de antwoorden op zijn
vragen.Bij het tweede wetsvoorstel moet ik wat langer stilstaan, omdat wij daar
nadrukkelijk iets van de staatssecretaris gaan vragen. Het gaat over het wijzigingsvoorstel
in de Natuurschoonwet van 1928. De gedachte achter die wijziging wordt door
onze fractie van harte ondersteund. Maar wij zijn van oordeel – daarbij
ondersteund door de Stichting Beheer Natuur en Landelijk Gebied – dat
de voorgestelde wijzigingen door de staatssecretaris eigenlijk nooit bedoelde
beperkingen opleggen aan de instandhouding van de natuur in de gebieden die
het betreft. Het gaat hier om een uiterst technische kwestie die door de stichting
en ambtenaren van het departement uitvoerig is besproken. Ik zal om der tijd
wille hier alleen aangeven hoe het knelpunt volgens deze stichting kan worden
opgelost. De staatssecretaris kan zich daarover dan ambtelijk laten informeren.
Mocht er op ambtelijk niveau behoefte bestaan aan die notitie, dan kan ik
deze aanreiken. Desnoods kom ik er in tweede termijn uitvoeriger op terug,
wellicht met een motie, maar ik neem eerlijk gezegd aan dat dit niet nodig
zal zijn. De problemen zijn uit de wereld als de staatssecretaris toezegt
dat hij op korte termijn met een wijzigingsvoorstel komt dat de Natuurschoonwet
1928 in Artikel II, onderdeel A, en daarvan onderdeel 3 als volgt wijzigt: "Indien
een onroerende zaak bezwaard is met het recht van erfpacht wordt, bij algemene
maatregel van bestuur te stellen voorwaarde, in plaats van de erfpachter de
hoofdgerechtigde van die onroerende zaak aangemerkt als eigenaar." Het
economische belang van de bezitting komt dan bij de erfpachter te liggen.
Dit lijkt mij een alleszins redelijke kwestie. Ik vermoed dan ook dat een
motie niet nodig is.Voorzitter. De vrijstelling van schenkings- en successierecht voor goede
doelen is sympathiek, maar terecht werd door de heer Van Rij in Het Financieele
Dagblad van 8 december gevraagd om een nauwkeurige aanduiding van de
categorie van instellingen waarop de regelgeving betrekking heeft. De heer
Essers vroeg of kerkelijke instellingen eronder vallen. Ik vraag aanvullend
of dit ook geldt voor wetenschappelijke en culturele instellingen. Eveneens
is voor belanghebbenden onduidelijk of beoordeling van het algemeen nut per
inspectie plaatsvindt dan wel wordt geconcentreerd in Den Bosch. Ook daarnaar
heeft de heer Essers gevraagd. Die concentratie lijkt mij eerlijk gezegd redelijk.
Graag krijg ik een reactie van de staatssecretaris. De staatssecretaris heeft een onderzoek aangekondigd om op termijn wellicht
te komen tot verlaging dan wel afschaffing van de dividendbelasting. Wij kunnen
toch aannemen dat een en ander in Europees perspectief wordt bezien? Als wij
het goed zien, is de directe aanleiding om dat onderzoek te starten, dat de
dividendbelasting een obstakel is bij de levensloopregeling. Dat probleem
is terecht. De oplossing daarvan behoeft echter niet te wachten op de uitkomsten
van de studie over de dividendbelasting. Er zijn andere oplossingen dan afschaffing
goed denkbaar. Is de staatssecretaris van plan om voor deze problematiek bij
het volgende belastingplan met oplossingen te komen en dus niet te wachten
tot de studie over de dividendbelasting het licht ziet? Voor het overige sluit
ik mij graag aan bij de opmerkingen die de heer Essers op dit punt heeft gemaakt.
Ik sluit mij ook aan bij de opmerkingen over de film-cv waarvoor ook wij de
regeling zwaar overtrokken vinden in relatie tot andere regelingen.Tot slot, de waardering voor de inzet van de Belastingdienst onder meer
op het dossier van de zorgtoeslag memoreerde ik al. Het is hier de plek om
die waardering uit te breiden naar de ambtenaren van het departement. Die
waardering strekt zich verder uit dan tot alleen de regelmatige briefings
bij belastingplannen. Wij wachten de beantwoording met belangstelling af.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Ik voer ook dit jaar het woord namens de fracties
van de ChristenUnie en de SGP. De politieke conjunctuur schrijft voor dat
bij het naderen van verkiezingen de rijksbegroting redelijk op orde is en
dat er warempel nog wat valt uit te delen aan gezinnen en bedrijven. Aan die
ijzeren wet heeft minister Zalm zich ook nu weer gehouden, waaruit toch maar
blijkt dat zelfs een minister met zo'n buitengewoon grote staat van dienst
in de grond der zaak zo gewoon is als elke andere politicus. En dat is een
geruststellende observatie.Politiek gezien was het dan ook niet zo bijzonder dat de minister in Het
Financieele Dagblad van 26 oktober meldde dat hij voor 2007 nog 1 mld.
over had om te verdelen over bedrijven en gezinnen. Hij wekte de indruk dat
nu vooral de bedrijven zouden profiteren; in 2006 waren immers de gezinnen
aan de beurt geweest. Is dit nu een verstandig voornemen? Politiek wellicht
wel, maar ook qua begrotingsbeleid? In een brief die hij aan de Tweede Kamer
schreef na een vraag van de heer Crone, wijst de minister zelf op berekeningen
van het CPB waaruit blijkt dat er een overschot van 1% bbp moet worden
gerealiseerd om de kosten van de vergrijzing op te vangen. Welnu, zover zijn
wij bij lange na nog niet. Is het dan verstandig om zonder dwingende noodzaak,
afgezien dus van die verkiezingen, voor de korte termijn met 1 mld. aan lastenverlichting
de mooie meneer uit te hangen, terwijl dit voor de langere termijn bepaald
geen aangewezen handelwijze is? Dit is slechts een vraag naar de consistentie
van deze minister van Financiën. Op zich is er een gezonde redenering
denkbaar die leidt tot de conclusie van lastenverlichting ter prikkeling van
het economische herstel. Vorig jaar is door menig spreker in die richting
een aanbeveling gedaan, vergezeld van het advies niet zo krampachtig alles
op alles te zetten bij het terugdringen van het financieringstekort. In feite
ging het toen vooral om de psychologie van het financieel-economisch
handelen. Ik was niet de enige die de vrees uitsprak dat het kabinet zelf
met een rigide begrotingsbeleid onze economie liet stagneren.Een vergelijkbaar signaal kwam er in het begin van dit jaar van de secretaris-generaal
van het ministerie van Economische Zaken, de heer Oosterwijk, die in het traditionele
ESB-nieuwjaarsartikel het kabinet maande minder nadruk te leggen op de terugdringing
van het financieringstekort en meer te doen aan lastenverlichting en herstel
van de economie. Hij werd toen onmiddellijk teruggefloten.Meer consensus bestaat er kennelijk als het gaat om het aanprijzen van
het zogenaamde Deense model of ook wel het "Nordics-model", zoals
het in de Miljoenennota wordt genoemd. In dit model gaat een omvangrijke collectieve
sector gepaard met hoge groeicijfers, structurele overschotten, een flexibele
arbeidsmarkt en nog zo wat.Opvallend zijn allereerst die structurele overschotten op de begroting;
die moeten natuurlijk wel tegenover de belastingbetaler gerechtvaardigd kunnen
worden. In de Scandinavische landen wordt het argument van de vergrijzing
gebruikt. Gaat dit ook op voor Nederland met zijn riante pensioenreserves?Vervolgens is er de flexibiliteit van de arbeidsmarkt. In Denemarken heet
dat "flexicurity", een begrip dat staat voor een combinatie van
lage ontslagbescherming en ruimhartige sociale voorzieningen. Dit is een interessante
combinatie, want als die een zekere algemene geldigheid kent, betekent dit
dat, waar Nederland na de hervormingsagenda van dit kabinet bepaald niet meer
beschikt over ruimhartige sociale voorzieningen, er onvoldoende rechtvaardiging
is voor het naar beneden halen van ons niveau van ontslagbescherming. Deelt
de minister deze conclusie?Interessant is nog – ik ontleen dit aan de tekst op bladzijde 35
van de Miljoenennota – dat men in de Scandinavische landen een omvangrijke
collectieve sector gepaard laat gaan met een forse inkrimping van de rol van
de overheid in de economie. Een soort klassiek liberaal luilekkerland dus.
Mag ik de minister eens vragen of hij dit ook voor Nederland een aantrekkelijke
en begaanbare weg zou vinden? Waar zou bijvoorbeeld onze overheid voor een
dergelijke forse inkrimping in aanmerking kunnen komen?Het is ook interessant om te kijken naar het regeerakkoord van de nieuwe
coalitie in Duitsland. Ook dit staat, zoals de hervormingsagenda van ons kabinet,
in hoge mate in het teken van het opvangen van de lasten van de vergrijzing.
Zo heeft men in Berlijn aangekondigd dat met ingang van 2011 de pensioenleeftijd
in stappen van een maand per jaar omhoog zal gaan tot 67 jaar in 2035. Dit
is natuurlijk niet alleen een te rechtvaardigen beleidsreactie op de hogere
levensverwachtingen, immers wie langer leeft, kan ook langer werken, maar
ook een methode om de AOW op een fatsoenlijk peil te houden. Wat vindt de
minister van deze plannen? Is dit in zijn ogen de Duitse pendant van wat wij
hebben gedaan met de prepensioenen en VUT-regelingen of hebben de Duitse voorstellen
ook nog een zelfstandige betekenis voor Nederland?Wat vindt hij überhaupt van een koppeling van het pensioenstelsel
aan de levensverwachting? Lans Bovenberg, de Tilburgse econoom met een bijzondere
deskundigheid op dit terrein, bepleit dit en voegt daar nog het voorstel aan
toe om dit te combineren met een flexibele AOW-leeftijd, waarbij de AOW-uitkering
wordt berekend op basis van de nog resterende levensverwachting bij pensionering.
Intrinsiek aantrekkelijk in deze benadering is mijns inziens dat er een relatie
ontstaat tussen de zegen van het langere leven en de investering daarin door
middel van het presteren op de arbeidsmarkt. Ik krijg hier graag een reactie
op.Ik zal maar niet verder vragen naar een ander opvallend element in de
Duitse voorstellen, namelijk het schrappen van hun equivalent van onze hypotheekrenteaftrek.
Ik neem tenminste aan dat de minister op dit punt conservatiever, zo niet
halsstarriger, zal blijken te zijn dan Duitse sociaal-democraten. Mocht ik
mij echter vergissen dan ben ik graag getuige van de primeur van een zeer
bijzondere ministeriele bekering.Ik kan de minister misschien nog prikkelen met enkele behartigenswaardige
opmerkingen die de voorzitter van de bouwwerkgevers, Elco Brinkman, onlangs
heeft gemaakt. In een interview pleitte hij voor het aanpakken van het taboe
van de hypotheekrenteaftrek. Nu was dat natuurlijk niet origineel, al heeft
de heer Brinkman naar ik aanneem natuurlijk nog altijd wel een uitgesproken
CDA-profiel. Interessanter was zijn reactie op de veel gehoorde tegenwerping
dat het aftoppen van deze aftrek een negatieve invloed zou hebben op de huizenmarkt.
De heer Brinkman bestreed deze opvatting echter. Ik citeer: "Het geld
dat wordt opgebracht door het aftoppen van de aftrek moet worden gebruikt
voor verbeterprogramma's voor particuliere woningen in oude wijken. De kwaliteitsverbetering
leidt tot een waardevermeerdering van huizen in die wijken. Het maakt de bouwers
niets uit. Die willen alleen maar bouwen. Het meeste toekomstige bouwwerk
zit in het onderhoud van de huidige woningvoorraad." In deze benadering
gaat het natuurlijk om meer dan slechts het aanpakken van een taboe. Hier
wordt het aanpakken van de hypotheekrenteaftrek geplaatst in een context die
mij zeer maatschappelijk relevant en verantwoord lijkt en die bovendien goed
aan de burgers is uit te leggen. Kan de minister mij dit nazeggen?Het lijkt me weinig zin te hebben om in debat te gaan over de financiële
meerjarenperspectieven van de Europese Unie. Dat debat wordt nu elders gevoerd.
Wij wachten het resultaat met belangstelling af. Er zijn nog twee andere Europese
onderwerpen van minder gewicht die ik wil aankaarten. Na de teloorgang van
de zogenaamde Europese Grondwet moeten wij het voorlopig doen met het bestaande
monetaire stelsel en vooral met het Groei- en Stabiliteitspact. Dit stelsel
en pact zijn door de verwerping van het grondwettelijk verdrag overigens wel
kwetsbaarder geworden. Dat bleek al toen een kennelijk levensmoede Italiaanse
minister een half jaar geleden hardop filosofeerde over het afschaffen van
de euro. Laat ik het daar maar niet over hebben. Recenter hoorden wij echter
dat de Ecofinraad het signaal meende te moeten afgeven dat het voor de opkrabbelende
economieën in Europa niet goed zou zijn wanneer de Europese Centrale
Bank de rente zou verhogen. Is nu juist dit soort politieke bemoeiing met
het eigen domein van de ECB niet iets waartegen altijd is gewaarschuwd? Ongetwijfeld
ook door deze minister. Waarom vindt deze bevoegdheidsoverschrijding dan toch
plaats? Werken de ministers van Financiën op deze manier niet zelf mee
aan het gezagsverlies van voorname Europese instituties? Graag een reactie.Het lijkt mij passend om aan het einde van dit jaar enige aandacht te
schenken aan het instrument van het microkrediet, of wat breder en meer terzake
geformuleerd: de microfinanciering. De Verenigde Naties hebben 2005 immers
uitgeroepen tot het internationale jaar van het microkrediet. Als ik mij niet
vergis, staat het instrument van de microfinanciering inmiddels breed in de
belangstelling van Prinses Maxima tot de deelnemers aan het NCDO-debat in
de zogenaamde Derde Kamer. Dat verbaast mij niet, want microfinanciering is
een goed te begrijpen instrument. Het is een aansprekende stimulans voor de
allerarmsten in het Zuiden. En wij Nederlanders zullen zich ook aangesproken
voelen door het coöperatieve kader waarin het vaak wordt ingezet.In het Kwartaalbericht van maart 2005 van De Nederlandsche Bank wordt
gemeld dat DNB de merites van microfinanciering onder de aandacht van het
publiek wil brengen. Ik neem aan dat dit is gebeurd. Vervolgens wordt de vraag
opgeworpen of het geen aanbeveling verdient microfinancieringsinstellingen
onder prudentieel toezicht te brengen. Daarover wil ik graag de mening van
de minister horen. Dit zou het geval moeten zijn als een instelling deposito's
of spaartegoeden aantrekt van het publiek. Toezicht vergroot de legitimiteit
van het microkrediet en zorgt voor een betere bedrijfsvoering bij de instellingen.
Er is dus veel voor te zeggen. Graag verneem ik de reactie van de minister.Nog een enkel woord over De Nederlandsche Bank, of beter gezegd over haar
directeur. Deze trok enkele weken geleden de aandacht met kritische opmerkingen
over de taboes van politici en het gebrek aan vertrouwen van burgers in de
overheid. Origineel waren zijn opmerkingen bepaald niet. Het was wel opvallend
dat juist hij meende deze te moeten uiten. Zeker in het huidige nerveuze politieke
en maatschappelijke klimaat heb ik de uitlatingen van de heer Wellink als
onverstandig ervaren. Zij hebben het vertrouwensprobleem ongetwijfeld eerder
bevestigd en versterkt. De heer Wellink is natuurlijk een vrij man die mag
praten waarover hij wil, maar als directeur van de DNB is zijn eerste maatschappelijke
taak het uitstralen van vertrouwen, vooral van financieel-economisch vertrouwen,
en niet het leveren van een bijdrage aan breed levende onlustgevoelens. Misschien
dat de minister deze kritiek eens aan hem wil overbrengen. Hij spreekt hem
vaker dan ik.Ik kom toe aan het thema van de belastingen. Ik wil eerst een algemene
observatie maken, die is gevoed door enkele jaren kennismaking met dit voor
mij vroeger redelijk onbekende beleidsterrein. Het heffen van belastingen
is de legitieme wijze waarop een overheid inkomsten verwerft met het oog op
de uitvoering van overheidstaken. Dat heffen moet voldoen aan elementaire
eisen van rechtvaardigheid, billijkheid, doelmatigheid en efficiency. Het
is mij opgevallen hoe weinig in debatten nog iets doorklinkt van deze elementaire
kern. Of het is puur technocratisch geworden, of de belastingheffing wordt
geheel in dienst gesteld van secundaire of naastgelegen doelstellingen. In
het debat over het Belastingplan in de Tweede Kamer hoorde ik een van de woordvoerders
het volgende zeggen: "Mijn fractie beschouwt dit Belastingplan als een
hoeksteen van het algemene koopkrachtbeleid van het kabinet." Het mag
op zichzelf waar zijn, maar het is een uiting van het bezien van de belastingheffing
op een heel secundaire, zijdelingse manier. De staatssecretaris zei even later
gelukkig zelf waar dat toe leidt, toen hij voorstellen tot structuurwijzigingen
in de zorgtoeslag pareerde met de terechte bezwering dat "wij de zorgtoeslag
echt voor de zorg moeten houden". Hij deed het nog eens, toen hij erkende
dat wij met het systeem van heffingskortingen vastlopen wanneer die kortingen
niet meer als belastingsmitigeringsinstrument worden gezien maar als quasi-subsidie.
Ik weet dat het mosterd na de maaltijd is, maar de vervlechting van de financiering
van de gezondheidszorg met het fiscale instrumentarium vervult mij met weinig
vreugde. Daardoor zal ook in het nieuwe zorgstelsel niet kunnen worden waargemaakt
dat de zorgconsument beter zichtbaar krijgt wat hij aan kosten maakt. Weinig
fraai is ook dat de buitengewone-uitgavenregeling als het ware de figuur van
de calculerende chronische patiënt uitlokt. Daar moet de staatssecretaris
snel iets aan doen, want wij weten dat wat eenmaal is scheefgegroeid, al snel
als belangrijke sociale verworvenheid wordt gezien. Dan is terugdraaien een
politiek ondankbare taak. Mocht de staatssecretaris met zijn inmiddels drie
jaar ervaring willen reflecteren op mijn misnoegen, dan is hij bij dezen geïnviteerd.Terzake! Het Belastingplan 2006 is van aanzienlijk meer bescheiden allure
dan dat van vorig jaar. De staatssecretaris mag dit als een compliment beschouwen.
Met veel zaken in het Belastingplan kunnen wij instemmen. Dat geldt niet voor
het structureel voortzetten van het filmstimuleringsbeleid. Het deed mij genoegen
dat verschillende collega's dit ook hebben gezegd. Sinds jaar en dag is dit
het gekoesterde speeltje van een parlementaire lobby. Velen hebben altijd
Thorbecke's citaat paraat als het gaat over het op afstand houden van de overheid
van cultuuruitingen, maar tegen het aanleggen van een culturele zilveren koorde
is kennelijk geen bezwaar. De Raad van State heeft na forse kritiek het advies
gegeven deze regeling te heroverwegen. Tevergeefs. Ik zie niet goed in waarom
de overheid een specifieke bedrijfstak structureel zou steunen. En al helemaal
deze niet! Mijn vraag is, waarom niet principieel wordt gekozen voor het subsidie-instrument
met de staatssecretaris van cultuur als eerstverantwoordelijke. Zo wordt in
elk geval afgestapt van een voorkeursbehandeling van de ene culturele sector
boven de andere. De subsidieverlening wordt beoordeeld binnen het geheel van
het cultuurbeleid. Graag verneem ik hierop een reactie ten principale. Ik
begrijp overigens dat het met het structurele karakter van de regeling wel
eens zou kunnen tegenvallen. Of meevallen. Het is maar net hoe je het bekijkt.
Het is wel zeker dat het Europese steunkader dat deze regeling draagt en legitimeert,
medio 2007 afloopt, terwijl weinig wijst op een nieuw steunkader. Dat lijkt
mij een reden te meer om de door mij voorgestelde zwenking naar een subsidiebeleid
tijdig in te zetten.Veel positiever kan ik zijn over het in een later stadium genomen besluit
nalatenschappen en schenkingen aan algemeen nut beogende instellingen volledig
vrij te stellen van successie- en schenkingsrecht. Aan deze volledige vrijstelling
zijn onder meer de namen verbonden van prof. Moltmaker, André Rouvoet
en Johan Cruijff. Voorwaar een divers en respectabel gezelschap. Als ik even
vermetel mag zijn: vorig jaar heb ik er zelf ook een en ander over gezegd.
Ik heb toen mijn zorg geuit over mogelijke plannen om strengere criteria toe
te passen bij de bepaling om welke instellingen het mag gaan. Mag ik de stukken
nu zo begrijpen dat daarvan geen sprake is en dat dus ook de kerken, want
daarover ging mijn beduchtheid allereerst, voluit van deze vrijstelling
zullen kunnen genieten? Collega Essers stelde eerder een vergelijkbare vraag.
Ik acht het bemoedigend dat ik dit in elk geval meen te kunnen lezen in de
opmerking hierover in de tweede nota van wijziging. Daarin staat dat de inspecteur
groepen instellingen collectief kan aanwijzen als in aanmerking komend voor
deze regeling. Als voorbeeld worden dan de kerken genoemd. Graag krijg ik
hiervan in dit debat van de staatssecretaris een expliciete bevestiging.Ik weersta de verleiding om evenals vorige jaren de staatssecretaris te
vragen hoe het staat met zijn visie van het begin, die hij destijds zo opvallend
heeft verwoord in zijn zogenaamde Erasmusrede. Als hij er graag nog eens een
tweede betoog aan wil besteden, is hij bij deze geïnviteerd. Ik moest
daar wel weer aan denken toen ik las dat de hoogte van de kinderkorting afhankelijk
is gemaakt van het verzamelinkomen van het huishouden. Is dat begrip "verzamelinkomen"
een willekeurige en pragmatische keuze of mag ik hierin een meer principiële
insteek zien? Hier spreekt echt een leek. De staatssecretaris zal de relevantie
van de vraag begrijpen. Wat is overigens de rechtvaardiging van de gemaakte
keuze om de gestroomlijnde kinderkorting niet afhankelijk te laten zijn van
het aantal kinderen?Zeer positief vinden wij de verruiming en codificatie van de vrijwilligersregeling.
Om die verruiming is in het verleden veel gevraagd. Nu is zij er dan eindelijk.
Prima. In de nota naar aanleiding van het verslag zegt de staatssecretaris
op bladzijde 60 dat de vrijwilligersregeling bij voorkeur van toepassing moet
zijn op alle activiteiten van maatschappelijke, sociale, culturele, kerkelijke,
levensbeschouwelijke of algemeen nut beogende aard, zolang maar geen winst
wordt beoogd of ernstige verstoring van concurrentieverhoudingen plaatsvindt.
Misschien vraag ik naar de bekende weg, maar komen ook bestuurlijke activiteiten,
bijvoorbeeld in het onderwijs of vergelijkbare activiteiten in het maatschappelijke
middenveld, in aanmerking? Met andere woorden: waar ligt de grens?Eindelijk is ook het thema milieu weer terug in het land der fiscaliteit.
Ik blijf het echter betreuren dat roetfilters, in plaats van fiscaal gestimuleerd
te worden, nu onder een subsidieregeling van VROM gaan vallen. Al eerder heb
ik staatssecretaris Van Geel erop gewezen dat dit zich toch wel vreemd verhoudt
met het beginsel dat de vervuiler moet betalen. Europa ligt daarbij echter
dwars. Neemt de regering initiatieven richting Brussel om meer fiscale armslag
te krijgen?Wij hebben geen bezwaren tegen het stimuleren van het gebruik van biobrandstoffen.
Maar wij hebben er wel bedenkingen bij. Laat ik er daarvan één
noemen. Ongetwijfeld mag ook ik in dit verband naar de heer Rabbinge verwijzen,
zoals dat vandaag al eerder is gebeurd. Als het er echt om gaat om de CO2-emissie terug te brengen, dienen criteria van milieu- en kosteneffectiviteit
vanzelfsprekend te prevaleren. Is het dan niet vreemd dat terwijl het rijstroken
van biomassa op deze criteria veel beter scoort, er toch gekozen wordt voor
bijmengen in autobrandstoffen? Wordt deze keuze enkel gerechtvaardigd om iets
te doen aan het beeld van het vervuilende verkeer? Is het met andere woorden
dus een vorm van window dressing van de verkeerssector?Ten slotte. Het is jammer dat aan de overkant het amendement-Rouvoet om
de bpm-differentiatie zodanig vorm te geven dat naast de relatieve zuinigheid
ook absolute zuinigheid als criterium wordt meegenomen, is verworpen. Omdat
ik denk dat het hier om een intelligente en constructieve gedachte gaat –
maar daarop betrap ik de heer Rouvoet wel vaker – en omdat ik de indruk
kreeg dat dit de staatssecretaris deels was ontgaan omdat hij op dat moment
meer aan zijn hoofd had, vraag ik hem nu of hij bereid is tot een nadere bezinning.
Ik probeer het zo voorzichtig mogelijk te zeggen. Laat duidelijk zijn dat
dit slechts een milieuvriendelijk en tevens een gouvernementeel verzoek is.
En dat lijkt mij een fraaie afsluiting.De heer Rabbinge (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Aan het einde van de eerste termijn van de Kamer
over de financiële stukken en de belastingplannen van de regering, heb
ik het voorrecht om namens mijn fractie het woord te voeren. Ik zal in het
bijzonder spreken over de aspecten die betrekking hebben op de veranderingen
die de regering voornemens is in te voeren op het gebied van de belastingen.Mijn fractiegenoot Leijnse begon dit debat met een beschouwing over het
financieel economisch beleid van de regering. Hij gaf complimenten aan de
langstzittende, of misschien toch wel te lang zittende, minister van Financiën.
Hij maakte daarbij gewag van een bewindspersoon aan het einde van zijn departementale
politieke levenscyclus. Hij illustreerde hoe een intelligent en knap begonnen
schatkistbeheerder in zijn nadagen al het goede ineens lijkt te verjubelen.
Ernstiger dan de materiële schade is de immateriële schade die aan
de samenleving wordt toegebracht. Het vertrouwen dat de kabinetten-Kok, mede
door een goed financieel-economisch beleid hebben verworven, is in korte tijd
verdwenen. Vorig jaar spraken wij daar al uitgebreid over. Ik wil nog eens
benadrukken dat de minister van Financiën die in de tweede helft van
de negentiger jaren zulke goede prestaties leverde en die beleid voerde dat
klopte met zijn eigen theoretische inzichten als jong hoogleraar en later
als CPB-directeur, nu verblind is geraakt door zijn eigen gelijk, waardoor
het vertrouwen in de actoren en de samenleving voortdurend wordt ondermijnd.
Het blinde vertrouwen in de eigen boekhoudkundige benadering wordt voortdurend
herhaald en uitgestraald. Anderen, inclusief andere bestuurslagen en andere
partijen in de samenleving, worden door hem gewantrouwd en een zeer beperkte
technisch-economische opvatting is in vrijwel alle betogen en beschouwingen
dominant aanwezig. Dit is in feite geheel en al strijdig met het financieel-economisch
beleid dat de minister zo'n vijftien jaar geleden in zijn inaugurale rede
bepleitte ten aanzien van taboes, mythen, paradoxen en dilemma's in het financieel-economisch
beleid. Ik verwijs nogmaals naar de fantastische rede die hij toentertijd
heeft gehouden. Toen sprak een strenge maar duidelijke wetenschapper die veel
politieke vooroordelen aan de kaak stelde. Hij bepleitte een goed en ondernemend
overheidsbeleid, met de juiste instrumenten. Er was sprake van een zakelijke
en sobere toon. Dat was dezelfde toon die hij acht jaar lang heeft gehanteerd.
De zonnige toon die nu wordt aangeslagen, zou enige jaren geleden wellicht
niet hebben misstaan. Nu is zij echter volledig misplaatst. Mijn fractiegenoot
Leijnse is hier vanavond al uitvoerig op ingegaan. Ik zal mij de komende minuten
niet richten op het financieel-economisch beleid, maar op de
wijze waarop de regering met belastingen omgaat.Eén ding is zeer opvallend: de sterk oprukkende tendens die de
ambtsdragers op Financiën hebben ingezet om alle zaken via de schatkist
te laten lopen en daarmee in feite te fiscaliseren. Daarmee wordt de centrale
positie van Financiën in de regering versterkt. De eigenstandige positie
van andere ministeries, die uiteindelijk toch ook departementen van algemeen
bestuur zijn, wordt op deze manier verzwakt. Veel bestuur en veel beleid kan
zich op alle bestuurlijke niveaus voltrekken en vaak moet dat ook het geval
zijn. Het fiscale beleid moet worden toegepast met inachtname van de beide
fiscale principes van proportionaliteit en neutraliteit. Dat is echter steeds
minder het geval. Sterker nog, het fiscale instrumentarium wordt al ingevoerd
voordat het beleid vorm en inhoud heeft gekregen. Er hadden echter ook ander
instrumenten gehanteerd kunnen worden. Enkele voorbeelden daarvan zullen zo
dadelijk aan de orde komen, en zijn vandaag ook in andere beschouwingen al
aan de orde geweest. Dit betreft de belastingplicht van de woningbouwcorporaties
en de wetten op het gebied van filantropie en goede doelen. De financiën
zijn daarbij niet meer instrumenteel, maar leidend. Dat past bij de intelligente
en krachtige, maar ook wantrouwende en beperkte schatkistbewaarder en zijn
dienstknecht, de staatssecretaris van belastingen.De heer Schuyer (D66):Ik kan de analyse van de heer Rabbinge dat veel meer wordt gefiscaliseerd,
delen. Ik breng hem echter in herinnering dat dit beleid is ingezet door het
Kamerlid Vermeend die heel veel initiatieven nam. Vervolgens is het door staatssecretaris
Vermeend met kracht voortgezet. Moet ik uit zijn opmerkingen verstaan dat
hij ook afscheid neemt van dit beleid van een geestverwant van hem?De heer Rabbinge (PvdA):Neen, dat moet de heer Schuyer niet. Ik heb zojuist geïllustreerd
wat hier aan de orde is. Een aantal zaken wordt als fiscaal geregeld en ingeboekt,
terwijl het beleidsinhoudelijke debat nog niet heeft plaatsgevonden. Dat is
een verkeerde ontwikkeling. Ik meen dat de heer Schuyer dat zelf ook, al was
het slechts in een bijzin, naar voren heeft gebracht. Ik meen dat dit gevoelen
in deze Kamer breed wordt gedeeld. Het is immer strijdig met het beleid dat
wij willen voeren, waarin vooral wordt uitgegaan van een beleidsmatige afweging
vooraleer het fiscale instrument ter sprake komt.De heer Terpstra (CDA):Mijn vraag aan de heer Rabbinge luidt, of hij ook bezwaar heeft tegen
de fiscalisering van de AOW. Sommige sprekers vandaag hebben zich daarvan
voorstander verklaard.De heer Rabbinge (PvdA):Jazeker. Ik ben het met hen eens. De heer Terpstra doelt ongetwijfeld
op mijn fractiegenoot, de heer Leijnse.De heer Terpstra (CDA):De heer Rabbinge zegt zojuist dat hij fiscaliseren onjuist vindt omdat
daarmee de fiscus teveel invloed krijgt. De heer Leijnse heeft eerder een
uitgebreid betoog gehouden dat meer zou moeten worden gefiscaliseerd.De heer Rabbinge (PvdA):Neen. Ik wil slechts duidelijk maken dat fiscaliseren op zich niet verkeerd
hoeft te zijn. Ik zal daar later nog wat dieper op in gaan. Het moet echter
wel geschieden ten aanzien van punten waarop het dienstig is aan het beleid.
Fiscalisering moet niet primair zijn, maar secundair. Het moet volgend zijn,
niet leidend. Ik kom dadelijk terug op de woningbouwcorporaties en de wetgeving
over de filantropie en de goede doelen. Ik heb zojuist het een en ander gezegd
over de staatssecretaris van Financiën. Over hem wil ik nu graag verdergaan.De staatssecretaris heeft zojuist het genoegen gesmaakt om zilveren punten
en veel andere voorwerpen te mogen incasseren uit een oud VOC-schip voor de
Engelse kust. Ik heb er gisteren geboeid naar geluisterd. Vol trots verhaalde
de staatssecretaris op de radio over wapens, een mosterdpotje en kaarsensnuivers.
De charmante en jongensachtige benadering was weer maximaal aanwezig. Dat
past hem beter dan een innovatief en vernieuwend belastingbeleid. De Tweede
Kamer heeft het de staatssecretaris niet moeilijk gemaakt in het belastingdebat.
Vrijwel alle journalisten spraken over een saai en niet erg spannend debat.
Het bedrag van 115 mld. die de belastingen moeten opleveren, kwam vrijwel
ongehavend door de Tweede Kamer. Dat is natuurlijk op zich een felicitatie
waard. De principiële keuzen kwamen in dat debat echter niet aan de orde.
Er werden vrijwel alleen technische vragen gesteld. Alleen de motie-Verhagen
kreeg aandacht. Maar dat debat over vier spaarlampen had een hoog symboolgehalte.
Het steekt schril af bij de ingrijpende veranderingen die onaangepast en niet-bediscussieerd
werden doorgevoerd. Andere bestuurslagen en zbo's kunnen straks alleen nog
afgeleide financiële keuzen maken en beschikken alleen nog over afgeleide
verantwoordelijkheden. De eigen financiële maatregelen en belastingen
worden vrijwel geheel geëlimineerd. Zoals vandaag al eerder gememoreerd
zal daarover volgende week althans over één onderdeel, de ozb,
worden gediscussieerd. De PvdA-fractie vraagt zich af waarom deze koers, die
door alle advieslichamen en Europese bestuurslichamen wordt afgewezen, met
zoveel kracht en zonder enig pardon toch moet worden doorgevoerd. Hoe weet
de staatssecretaris dit te rijmen met zijn eigen opvatting over subsidiariteit
of, anders gezegd, zijn verantwoordelijkheid in eigen kring? Kan hij ons hiervoor
een goede verklaring geven?Het dominante beleid van Financiën lijkt sterk te leunen op een beperkte
opvatting van de transactiestaat. Zijn er geen andere dan materiële zaken
aan de orde? Moeten niet vooral ook instrumenten zoals dwang en overreding
aan de orde zijn? Telkenmale wordt aangetoond dat een evenwichtig beleid zowel
qua doelen, middelen, beïnvloedingsmechanismen als dynamiek nodig is.
Waarom past de staatssecretaris dat evenwicht niet méér toe?
Wat maakt hem zo'n gelovige in het belastinginstrument als leidend beginsel?
Tijdens de discussie over de belastingvoorstellen voor 2004 hebben wij van
gedachten gewisseld over de rol van regulerende heffingen en bestemmingsheffingen.
Wij waren het er toen over eens dat het doel van regulerende heffingen gedragsverandering
zou moeten zijn. Dat zou moeten betekenen dat de eventuele inkomsten moeten
worden teruggesluisd en dat er in principe geen sprake zou moeten zijn van
inkomsten. In het belastingplan voor 2006 wordt echter 3,8 mld. ingeboekt
als regulerende energiebelasting. Dat is niet niks. Het is aanzienlijk
meer dan toen deze regulerende heffing werd geïntroduceerd. Wat gebeurt
met dat geld? Of is hier geen sprake van een regulerende heffing, maar van
een verbreding van de belastinggrondslag? Als dat laatste aan de orde is,
dient dit veel beter in de toelichting te worden weergegeven. Het blijft dan
echter wel de vraag wat het oogmerk van de heffing is: gedragsverandering
of belastinggrondslag. Dat punt wringt eens te meer nu het ernaar uit ziet
dat bestemmingsheffingen vrijwel zullen verdwijnen en er alleen nog maar sprake
zal zijn van belastingen op arbeid, met een meer dan evenredige verhoging
van de loon- en inkomstenbelasting en een vermindering van de vennootschapsbelasting
(het zogenaamde Vpb-pakket). Ook daarop zal ik direct nog wat nader ingaan.
Is het gevaar niet aanwezig dat vooral de verhoging van de loonbelasting de
stimulans van de factor arbeid ondermijnt? Deze vraag is vandaag ook al eerder
gesteld. Ik hoop dat de minister en de staatssecretaris er uitvoerig op zullen
willen antwoorden. Kan de staatssecretaris uiteenzetten hoe hij omgaat met
de regulerende heffing als bekend voorbeeld van een transactiebeïnvloedend
instrument? Hoe zal hij de bestemmingsheffingen zoals de rioolrechten en waterzuivering,
waterschapslasten en dergelijke blijvend hanteren? Hoe kan hij de versmalling
van de grondslag van belastingen uitleggen? Deze vragen verlangen meer dan
een obligaat antwoord. Zij vragen om een visie op de rol van de overheid in
het algemeen en op die van de bewindslieden van Financiën in het bijzonder.Hierbij wil ik het laten voor zover het mijn algemene opmerkingen over
het fiscale beleid betreft. Namens mijn fractie wil ik nog een vijftal punten
aansnijden waarover wij verheldering willen krijgen. Het betreft achtereenvolgend:
de biobrandstoffenaccijns, het Vpb-pakket, de bpm op voertuigen, de recente
voorstellen ten aanzien van de filantropiebelasting en de belasting bij goede
doelen en als laatste de vennootschapsbelastingplicht voor corporaties. Vooraleer
op deze specifieke punten in te gaan, wil ik nog iets zeggen over het zogenaamde
stimulerende kennis- en innovatiebeleid waaraan in de toelichting op de begrotingsstukken
zeer uitgebreid aandacht wordt geschonken. Vorig jaar hebben wij in deze Kamer
uitgebreid van gedachten gewisseld over het achterblijven van kennis en innovatie
in Nederland ten opzichte van de omringende landen en de andere OECD-landen.
Mijn collega Leijnse heeft hierover in zijn eerste termijn opnieuw gerept.
Ik breng nog even in herinnering dat de kennis en innovatie vooral achterblijft
als gevolg van het niet willen geven van vertrouwen en het niet kunnen verleiden
van investeerders. Het betreft dus niet zozeer de overheid zelf, maar de investeerders
in kennis en innovatie. Wij zijn slechts in een aantal bedrijfstakken succesvol.
Dit betreft bijvoorbeeld de agri-business, maar dat wordt dan vooral veroorzaakt
door een zekerheid biedende bewindsman, en niet door het activerende beleid
van de sociaal-economische driehoek van het kabinet. De opvatting over kennis
en innovatie die ik namens de fractie van de PvdA naar voren heb gebracht,
is het afgelopen jaar bevestigd. Jammer genoeg heeft de minister van Financiën
de vele kansen die zich hebben voorgedaan, nauwelijks benut.Voorzitter. Ik ga terug naar het onderwerp van de belastingen. De introductie
van de biobrandstoffen wordt door de gedeeltelijke vrijstelling van accijns
op biodiesel en op met benzine gemengde ethanol bevorderd. Een aantal sprekers
heeft dat voor mij al gezegd. De bijmenging zal op den duur zelfs verplicht
worden. Hierbij zijn de milieudoelen leidend. Het verminderen van de netto
CO2-uitstoot wordt daarmee gestimuleerd. De nettobijdrage is als
gevolg van de benodigde omzettingsprocessen en dergelijke zeer gering. Het
cosmetisch effect is echter gigantisch. Men rijdt, en draagt tegelijkertijd
bij aan een goed milieu. De voorgestelde regeling is een typische openeinderegeling.
Direct dringt zich dan ook de vraag op, of wel voldoende is berekend welke
de gevolgen voor de schatkist zullen zijn. Bij een substantiële bijdrage
van de biobrandstoffen zullen de gevolgen zeer groot zijn. Heeft de staatssecretaris
zich dit voldoende gerealiseerd? Kan hij aangeven wat het betekent in termen
van accijnsderving als 15% van de traditionele petrochemische brandstoffen
wordt vervangen door zogenaamde biobrandstoffen? Ook de gevolgen voor het
milieu kunnen groot zijn. Ik doel dan dus niet op een significante vermindering
van de CO2-uitstoot, maar vooral op het grondgebruik. Als primair
wordt ingezet op de verwerking van afvalstoffen en reststromen, is daarmee
niets mis. Het wordt echter een andere zaak wanneer wordt ingezet op de teelt
van energiegewassen of hoogwaardige plantaardige producten zoals palmolie.
Dan kan er sprake zijn van het dilemma "fuel for the rich or food for
the poor". Weliswaar wordt ervan uitgegaan dat de palmolie zal kunnen
worden vermeden, maar welke mechanismen denkt de regering daarvoor te hanteren?In dit verband is het volgende wellicht van belang ter illustratie. De
heer Schuyer sprak zojuist al over de fraudegevoeligheid van openeinderegels
en over de mogelijkheden om te vermijden dat palmolie zal worden ingezet.
De benodigde hoeveelheid hectares is veelzeggend. Met de 6 miljoen personenauto's
die wij in Nederland hebben – en aangenomen dat wij gemiddeld 1 op 15
rijden en 15.000 km per jaar rijden – is dus per auto per jaar circa
1000 liter nodig en voor alle auto's samen 6 miljoen ton olie op jaarbasis.
Bij een bijmenging van 15% is 1 miljoen ton olie nodig. Voor Europa
blijkt voor transport 452 miljoen ton per jaar zijn. In Nederland voor personenverkeer
en vrachtauto's gezamenlijk 14 miljoen ton per jaar. Dat is niet weinig. Vervolgens
moet je kijken hoeveel palmolie wordt geproduceerd. De jaarproductie in Maleisië
bedraagt 14 miljoen ton op 3,5 miljoen hectare grond en in Indonesië
12 miljoen ton op 3,3 miljoen hectare. In totaal wordt per jaar 32 miljoen
ton palmolie geproduceerd op 12 miljoen hectare grond. Afgezet tegen de jaarbehoefte
van de transportsector in Europa, die 452 miljoen ton bedraagt, is het duidelijk
dat je zelfs met een bijmenging van minder dan 10% de totale wereldpalmolieproductie
nodig zou hebben om alleen al te voorzien in de behoefte van het transport
in Europa. Wereldwijd is zelfs 1755 miljoen ton als transportvloeistof nodig.
Ik wil hiermee maar zeggen dat wij ons moeten realiseren dat dit gigantische
hoeveelheden zijn. De productie ervan kan heel strijdig zijn met het gebruik
van deze grond voor andere doeleinden. De nettobijdrage aan de koolstofhuishouding
is, zoals ik zojuist al heb betoogd, uiterst gering. Waarschijnlijk is het
effect zelfs geringer dan de totale hoeveelheid brandstof die voor de verwerking
van de palmolie moet worden ingezet. De kosten voor de schatkist zijn niet
gering. Op dit moment bedragen deze ongeveer een kleine 5 mln. per jaar, maar
dat bedrag zal oplopen. Wij moeten ons daarom afvragen waarom wij eraan
zouden beginnen. De heer Terpstra sneed dit ook al aan. Er wordt gezegd dat
dit enorme voordelen voor het milieu zou hebben en bovendien winstgevend zou
zijn. Op het moment dat wij deze richting zouden opgaan om het ingewikkelde
proces van de plant te gebruiken, moeten wij ons realiseren dat wij een zeer
laagwaardig proces gaan toepassen, namelijk energie produceren op de akker.Het is misschien goed om even het ezelsbruggetje van de tien f-en in gedachten
te nemen. Laten wij eens kijken welke producten dit betreft en hoe het in
elkaar steekt. Ik noem eerst de tien f-en, maar zeg erbij dat je het ruim
moet nemen. Het begint zo op de late avond op een college te lijken, maar
misschien dat het een klein beetje zal helpen. Ik noem de tien gewassen. Flowers,
pharmacy, flavours and fragance (geur- en smaakstoffen), vegetables, fruits,
food, fodder of feed, fibre and fuel. Dat zijn tien f-en. In die volgorde
neemt het areaal om een bepaalde behoefte te dekken exponentieel toe. Het
voordeel per eenheid van product neemt exponentieel af. Met ongeveer 6000
hectare bloemen dekken wij 60% van de wereldmarkt ter waarde van 4
mld. Op het gebied van pharmacy kun je denken aan de zoldertjes waarop nederwiet
wordt verbouwd. Alles bij elkaar leveren die ongeveer 0,5 mld. op. Met een
heel klein areaal kun je dus veel bereiken. Bij fuel heb je een verschrikkelijk
groot areaal nodig. Om de gemiddelde geurbehoefte van een mens te dekken,
kun je volstaan met een paar vierkante meter. Voor zijn voedselbehoefte een
paar honderd vierkante meter, om zijn vleesbehoefte te dekken ongeveer een
hectare en om zijn energiebehoefte te dekken een aantal hectares. Dat moeten
wij in gedachten houden. Wij moeten ervoor oppassen om onszelf te foppen door
hierop heel erg hard in te zetten. Ik roep de regering daarom op om deze ontwikkeling
met een zekere argwaan te bekijken en er niet te voortvarend op in te zetten.
Zowel de totale koolstofbalans, en ook de financiële doorberekening moeten
worden bekeken en een ruimtelijke verkenning moet worden verricht. Ik hoop
dat de regering bereid zal zijn dit te doen. Ik nodig haar er graag toe uit.
Ik zou graag weten wat de plannen van de minister en de staatssecretaris zijn.Het tweede punt dat ik nog wil aansnijden is het zogenaamde Vpb-pakket.
Daarmee wordt beoogd om lastenverlichting voor het bedrijfsleven te realiseren
door een vermindering van de kapitaalslasten en de vennootschapsbelasting.
Dat is een sympathiek gebaar voor het bedrijfsleven om het vestigingsklimaat
te verbeteren. De regering gaat hierbij verder dan de omringende landen Duitsland
en België. De verwachtingen zijn hoog gespannen. Maar hoe juist is deze
veronderstelling? Ik verwijs in dit verband graag naar de opmerkingen die
zijn gemaakt door de heer Schuyer. Vorig jaar waren wij het er immers nog
over eens dat ook andere factoren minstens zo bepalend zijn voor het vestigingsklimaat.
De staatssecretaris zowel als de minister hebben dit standpunt toen van harte
ondersteund. Hierbij valt te denken aan scholing, veiligheid, multiculturalisme
en een hoge mate van vrijheid en tolerantie. Zijn dit niet de vestigingsfactoren
die eerst zullen moeten worden hersteld? Heeft de staatssecretaris een verkenning
verricht om de gevolgen van de maatregelen in het licht van de gemaakte kosten
na te gaan? De kosten bedragen toch zo'n 2,5 mld.! De adviezen van het Centraal
Planbureau en de Nederlandse Investeringsbank lijken in de wind te worden
geslagen. Wat kan de staatssecretaris hierover zeggen? Waarom zet hij niet
juist op deze andere factoren in?De regering gaat door de aanpassing van de bpm op voertuigen de aankoop
van energiezuinige voertuigen en minder milieubelastende voertuigen bevorderen.
Het gebruik van elektrische of hybride voertuigen wordt bevorderd ten koste
van de meer belastende voertuigen. De ondoordachtheid van deze regeling, die
door een grote auto-importeur aan de kaak werd gesteld, is opvallend. Het
ziet er naar uit door hun omvang en gewicht dat zeer vervuilende voertuigen,
zoals de Hummer, minder zullen worden belast dan middenklassers en compacte
auto's. Kan de staatssecretaris nog eens uiteenzetten hoe het precies zit
met de subsidies en heffingen per kilometer wanneer wij de verschillende types
auto vergelijken? Waarom heeft hij nu juist voor deze weg gekozen? Intertijd,
ik spreek over de vijftiger en zestiger jaren van de vorige eeuw, wij weten
het allemaal nog, stond Italië bekend om zijn kleine autootjes vanwege
de hoge indirecte belastingen, terwijl de Verenigde Staten waar accijns op
brandstof vrijwel afwezig was, werd getypeerd door grote zware auto's. Waarom
is het regime van de accijns niet beter benut?In het kader van het belastingplan worden wij ook geconfronteerd met een
aantal wetten die bedoeld zijn om de ontheffing op filantropische gronden
ten dele ongedaan te maken. Zoals de afgelopen weken door diverse deskundigen
zoals prof. Schuyt is aangetoond, kan dit tot ongewenste effecten leiden.
In plaats van een stimulans om veel dood kapitaal in beweging te krijgen ten
behoeve van bijvoorbeeld kunst, wetenschap, milieu, natuur of duurzame ontwikkeling
in de derde wereld of – zoals door andere leden naar voren is gebracht –
ten behoeve van de kerken, zetten de nu voorgenomen ontwikkelingen daar een
rem op. Dat kan toch niet de bedoeling zijn! Om die reden verzoekt de PvdA-fractie
de staatssecretaris om nog eens goed na te denken over deze drie wetten. De
goede doelen zijn gediend met verschillende mechanismen om het in dode handen
vastliggende kapitaal beter in beweging te krijgen. In een aantal gevallen
lukt dat. Dat moet worden bevorderd. Hoe denkt de staatssecretaris daaraan
bij te dragen via stimulerend beleid? Ik heb net vastgesteld dat de staatssecretaris
samen met de staatssecretaris van Economische Zaken. Mevrouw Van Gennip, de
tante-Agaathregeling weer in het leven wil roepen. Mijn fractie vindt dat
heel plezierig. Hij heeft misschien ook wel overwogen om een oom-Dagobertregeling
in het leven te roepen of een opa-Gerritregeling of een oma-Yvonneregeling.Een bekend voorbeeld van succes is de postcodeloterij. De hybride hebzucht
en liefdadigheid zet menigeen aan tot bijdragen. Het succes is daarom zeer
aanzienlijk. Vele beneficiënten kunnen activiteiten ontplooien die maatschappelijk
gewenst zijn, maar die zonder deze loterij niet mogelijk zouden zijn geweest.
Dit betreft onder andere Natuurmonumenten, NOVIB, Unicef, WNF en de Stichting
Doen. Is de staatssecretaris van zins om dit te gaan af remmen? Of wil hij
dit toch ook stimuleren? Hoe gaat hij dat dan doen? In een tussenzin wil ik
het betoog van de heer Schuyer ten aanzien van de Natuurschoonwet 1928 ondersteunen.
Hij heeft een goed voorstel gedaan om te kijken op welke wijze de erfpachters
beter in staat kunnen worden gesteld om de belastingvoordelen te verkrijgen.Als laatste punt wil ik graag nog ingaan op de vennootschapsbelastingplicht
voor woningcorporaties. Aan het begin van mijn betoog heb ik duidelijk gemaakt
dat het naar onze mening niet juist is om fiscale maatregelen te treffen voordat
sprake is geweest van een inhoudelijke, beleidsmatige discussie. Dat is in
dit geval zeker aan de orde. Ook in de ogen van de PvdA-fractie is het gewenst
om commerciële activiteiten van de woningbouwcorporaties niet vrij te
stellen van vennootschapsbelasting. Ik veronderstel dat dit voor vrijwel alle
fracties in deze Kamer geldt. Doch een en ander vraagt maatwerk. Daarvoor
moet een wettelijk kader worden geschapen dat voldoende aandacht schenkt aan
de beoogde doelen en de daarvoor gehanteerde middelen. Op dit moment heeft
een dergelijk debat nog niet plaatsgevonden. Het is daarom prematuur om de
fiscale maatregelen reeds te introduceren. Dat alleen al zou voldoende reden
moeten zijn om nu nog geen maatregelen te treffen. Ook anderen in deze Kamer
hebben blijk gegeven van hun bedenkingen over dit onderdeel. Hiermee ben ik
aan het einde gekomen van mijn betoog. Zoals elk jaar, wil ook ik ditmaal
de Belastingdienst en alle ambtenaren complimenteren met de uitgebreide en
deskundige voorlichting die wij van hen hebben gekregen. Ik verzoek de bewindslieden
aan het eind nogmaals om in te gaan op de verschillende vragen die ik hen
heb gesteld. Ik zie hun antwoorden met belangstelling tegemoet. Ik dank u
voor uw aandacht.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De beantwoording door de regering en de tweede termijn zullen morgen plaatsvinden.Sluiting 23.10 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-441-481.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl