Vragen van het lid Thieme aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de misstanden in de konijnenvleesindustrie (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 72
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Thieme aan de minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de misstanden in de konijnenvleesindustrie.
 
 
 Mevrouw
 Thieme
 PvdD
 
 Voorzitter. Al decennia lang zijn 320.000 konijnen in de vleesindustrie
overgeleverd aan de sector als het erom gaat hoe veel welzijn hun wordt gegund.
Sinds 2007 belooft de minister dat zij dieren een beter leven gaat geven en
zet zij de schijnwerpers op de sector die dat moet gaan verwezenlijken.
 De internationale dierenbeschermingsorganisatie Vier Voeters zet de schijnwerpers
op de konijnenvleesindustrie, en wat blijkt? Er zijn talloze misstanden. Het
videomateriaal dat gisteren is vrijgegeven, toont een konijnenjong zonder
oren omdat deze worden afgebeten door de moeder doordat konijnen agressief
worden van het leven in kooien. De dieren hebben nauwelijks ruimte om te bewegen,
hun wervelkolom is misvormd, de draadgazen kooien zorgen voor ernstige aandoeningen
aan hun poten en op de beelden is te zien dat de konijnen nog bewegen nadat
zij zogenaamd verdoofd zijn en aan een haak hangen voor de slacht.
 De sector beloofde in 2003 beterschap en kwam in 2006 met een vage productschapsverordening.
Maar als die zou werken, zou een dierenbeschermingsorganisatie dit soort misstanden
onmogelijk kunnen aantreffen. Hoe verklaart de minister dit?
 De minister gaf aan dat de verordening direct een positief effect heeft
gehad op het welzijn van konijnen. Welke welzijnsverbeteringen zijn dat dan
geweest? Graag hoor ik van de minister de concrete verbeteringen.
 Mijn fractie wil een verbod op de konijnenhouderij en dringt als tussenstap
aan op welzijnsregels, want ook hier geldt dat de markt geen ethiek kent.
Keer op keer weigert de minister om zelf stappen te ondernemen. Ik wil van
de minister weten hoe zij het kan verantwoorden dat deze vorm van vee-industrie
nog steeds in Nederland voorkomt. Kan de minister ook eens uitleggen hoe het
mogelijk is dat dit soort misstanden voorkomen, terwijl zij in antwoorden
op onze Kamervragen aangeeft dat er adequaat toezicht is op de konijnenhouderij?
Kan een toezichthoudende instantie, die wordt ingehuurd door de sector zelf,
wel adequaat zijn? Graag een reactie.
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Voorzitter. In reactie op de vraag van mevrouw Thieme moet ik melden dat
ik op de website heb gekeken, maar daar was tot een uur geleden helemaal niets
te zien over de situatie in Nederland. Mevrouw Thieme schetst hier een beeld
waarvan ik niet kan controleren of dat een juist beeld is of niet. Ik zeg
mevrouw Thieme toe dat ik de website zal blijven volgen en dat ik mij zodra
de opnamen erop staan, ervan zal vergewissen of dat inderdaad opnamen zijn
die in een Nederlandse konijnenhouderij zijn gemaakt en of de beelden ook
kloppen, want het is natuurlijk wel van belang dat wij het dan hebben over
recent materiaal en dat de bron ook te vinden is. Dat lijkt mij het eerste
om ook recht te doen aan het een en ander.
 Als mevrouw Thieme het heeft over de noodzaak tot verbetering van het
dierenwelzijn in de konijnenhouderij, heeft zij daar volstrekt gelijk in.
Daar werken wij ook al een aantal jaren aan. In 2006 is er een verordening
gekomen van het productschap voor de verbetering van dierenwelzijn. Ik heb
daarna ook nog onderzoek laten doen door de Wageningen Universiteit. Daaruit
bleek dat er de afgelopen jaren flink is geïnvesteerd in een meer diervriendelijke
vorm van houderij. Dat is ook het opvolgen van de productschapsverordening.
Het gaat daarbij om een aantal stappen die gezet zijn, maar die ook nog verder
moeten worden gezet, op het gebied van welzijn, huisvesting, gedrag, gezondheid,
voeding, transport en het doden.
 Dan is vervolgens de vraag van mevrouw Thieme of ik bereid ben om de commerciële
konijnenhouderij in Nederland te verbieden. Ik zie daar zo geen aanleiding
toe. Dat heeft ook te maken met het feit dat ik niet het filmpje ken of herken
waar mevrouw Thieme het over zegt te hebben. Ik kies ervoor om op het vlak
van de konijnenhouderij het welzijn te verbeteren en de sector daarop ook
aan te spreken. De sector komt met een plan van aanpak voor 1 juni van
dit jaar.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Ik miste in de reactie van de minister op de vraag van mevrouw Thieme
een waardeoordeel. Natuurlijk weten we niet hoe de situatie waaraan de beelden
mevrouw Thieme refereerden precies is, maar deze minister is wel verantwoordelijk
voor dierenwelzijn. Daarom vraag ik haar een waardeoordeel te geven. Daarnaast
valt het mij op dat deze minister hier vrijwel elke week is. Vandaag gaat
het over konijnen, maar een andere keer gaat het over kippen, geiten en varkens.
Dit is gewoon de uitwas van het grootschalig houden van dieren. Zij gaan op
een gegeven moment gestoord gedrag vertonen, doordat ze onder onnatuurlijke
omstandigheden worden gehouden. Wat is er in deze kabinetsperiode door deze
minister veranderd op het gebied van de dierenhouderij voor de konijnen?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Als u mij toestaat, heb ik hierover nu geen waardeoordeel. Ik vind dat
dieren die gehouden worden, altijd netjes gehouden moeten worden. Dierenwelzijn
is een belangrijk traject van dit kabinet. Ik heb al eerder gezegd –
ik doe dit overigens graag iedere week – dat dit kabinet het eerste
is dat een plan van aanpak voor dierenwelzijn heeft, waarmee voor honderd
verschillende soorten dieren de welzijnsverbetering in gang wordt gezet. Dit
gaat stap voor stap. Maar ik vind dat we de sector recht moeten doen, door
eerst te bekijken over welke beelden we het hebben. Mevrouw Thieme heeft hier
een beeld geschetst. Ik heb gezegd dat als ik de beelden krijg, ik een reactie
zal geven op die brief. Daar zult u mijn oordeel en beoordeling in kunnen
lezen. De heer Dibi zegt dat ik hier iedere week sta. Vandaag zijn er weer
vijf mondelinge vragen aan mij gesteld. De ene keer gaat het over de gans,
de andere keer gaat het over een koe, dan gaat het over schapen en geiten,
dan weer hebben we het over kippen en konijnen. Ik ga nu eenmaal over heel
veel leven, onder andere de natuur, maar ook heel veel dieren. De heer Dibi
en ik weten hoeveel verschillende dieren er zijn. We kunnen nog jaren vooruit
als wij al die dieren de revue willen laten passeren tijdens het vragenuurtje.
 
 
 
 De heer
 Koopmans
 CDA
 
 Zou de minister kunnen bevestigen dat er naast de in Nederland bestaande
dieren- en welzijnswetgeving en productschapswetgeving voor
konijnenhouders er in Europa geen regelgeving is? Hierdoor zou een verbod
dus betekenen dat de dierenhouderij naar het buitenland zou kunnen vertrekken.
 Kan de minister aangeven of zij bereid is om het initiatief van een aantal
konijnenhouders in Nederland, die bezig zijn om samen met de Jumbo te kijken
naar een soort van welzijnspluskonijnenvleessysteem, mede te faciliteren?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Het eerste kan ik niet bevestigen. Er zijn Europese regels ten aanzien
van het transport en ten aanzien van het doden van dieren. Dit zijn algemeen
geldende regels. Die gelden dus ook ten aanzien van konijnen. Is er sprake
van een verschuiving uit Nederland naar het buitenland als wij in Nederland
meer zouden doen aan dierenwelzijn dan in andere Europese lidstaten? Dat geldt
in algemene zin, want als een dierenhouder hier niet uit de voeten kan, dan
kan hij zijn huisvesting oppakken en in een andere Europese lidstaat gaan
produceren. Maar laat ik dit gezegd hebben: ik vind het belangrijk dat in
Nederland de konijnenhouderij op een diervriendelijke manier te werk gaat.
Samen met het productschap en met de vakgroep konijnenhouderij van de LTO
zetten we stappen in de goede richting. Het plan van aanpak komt vóór
1 juni.
 De heer Koopmans heeft een vraag gesteld over initiatieven uit de keten.
Als konijnenhouders en supermarkten willen samenwerken om een aantal extra
stappen te zetten, juich ik dat van harte toe. Ik zie dit als een van de positieve
dingen. Zo heb ik vanmorgen een aantal nieuwe huisvestingssystemen voor varkens
mogen presenteren, waarover afspraken zijn gemaakt in de keten. Dit is de
beste manier, niet alleen om de verbeteringen te realiseren, maar ook om ervoor
te zorgen dat de varkenshouders, of in dit geval de konijnenhouders, een goede
prijs en een goede opbrengst krijgen, zodat hun extra aandacht tot uitdrukking
komt in de waardering die wij als consumenten ervoor hebben.
 
 
 
 Mevrouw
 Thieme
 PvdD
 
 Voorzitter. De beelden moeten aan de minister worden toegezonden. Ik hoop
dat zij er dan een schriftelijke reactie op zal willen geven. Daarnaast is
uit het onderzoek van de Animal Science Group al duidelijk gebleken dat de
sector een uitval van 12% tot 30% kent en dat schade wordt toegebracht
aan de wervelkolom en dat pootgebreken optreden. Ik heb aan de minister gevraagd
welke welzijnsverbeteringen al zijn doorgevoerd of gerealiseerd. Zij heeft
immers in debatten gesteld dat dankzij de productschapsverordening al een
stap voorwaarts zou zijn gemaakt. Uit de beelden blijkt dat dit niet het geval
is. Uit het onderzoek van de Animal Science Group is gebleken dat in de sector
hoge scores op het gebied van ongerief voorkomen. Dat onderzoek werd ook door
de minister aangehaald. Deze toestand duurt nu al decennia. Elke keer moet
een dierenbeschermingsorganisatie met beelden van een misstand komen om de
minister wakker te schudden. Het is de vraag hoe lang de minister nog zal
doorgaan om alles aan de sector over te laten en wanneer zij zelf stappen
zal ondernemen. Ik wil in het bijzonder graag haar antwoord horen op de vraag
welke concrete welzijnsverbeteringen zijn gerealiseerd. Daarop gaat de minister
immers prat.
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Voorzitter. Helaas moet ik nogmaals zeggen dat ik de beelden waarover
mevrouw Thieme spreekt, niet ken. Ik ben daarom blij met haar toezegging om
mij deze beelden toe te zenden. Ik zeg de Kamer graag toe dat ik er vervolgens
mijn reactie op zal geven nadat ik mij ervan heb vergewist dat de opnamen
zijn gemaakt in een Nederlands bedrijf en dat zij van recente datum zijn.
Wij moeten immers wel over feiten spreken.
 Ik meen dat mevrouw Thieme het met betrekking tot de schade aan dieren
heeft over een Europees rapport van de EFSA en niet dat van de Wageningen
Universiteit. Uit het Nederlandse WUR-onderzoek weten wij in ieder geval dat
er bij de geboorte wat jonge konijntjes komen te overlijden en dat dit ook
het geval is op het moment dat wordt gespeend. Dat zijn bepaalde percentages,
maar ik herken niet de percentages die mevrouw Thieme noemt als de percentages
van de Wageningen Universiteit. Ik meen dat zij Europese cijfers noemt. Dan
hebben wij het dus over 27 lidstaten. Daarin is sprake van een uitval van
12% tot 30%. Het is mij opgevallen dat dit nogal een grote marge
is.
 Ten aanzien van de concrete verbeteringsmaatregelen spreken wij onder
andere over rubberen matten in de houderijsystemen ter bedekking van de bodem.
Op dit moment zit ongeveer de helft van de konijnen in een groepshouderij.
Zij worden dus niet individueel gehouden, maar in een soort groepshuisvesting.
Ook dat is een belangrijke verbetering op het terrein van het dierenwelzijn.
Verder is sprake van speel- en afleidingsmateriaal.
 
 
 
 Mevrouw
 Snijder-Hazelhoff
 VVD
 
 Kan de minister bevestigen dat de welzijnseisen die wij nu stellen aan
de houderij van konijnen, in samenspraak met de Dierenbescherming en de Animal
Sciences Group zijn ontwikkeld? Kan de minister een tipje van de sluier oplichten
over de vraag hoe de welzijnseisen voor de houderij van konijnen er op Europees
niveau uitzien? De minister spitste het toe op het transport en het doden,
maar wat zijn de welzijnseisen op zich?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Of de Dierenbescherming betrokken is, weet ik zo niet uit mijn hoofd.
Wageningen Universiteit heeft onderzoek gedaan naar de welzijnssituatie. Op
basis daarvan is de sector, al dan niet in LTO-verband, bezig met de verbeteringen.
Dat gebeurt mede op basis van een verordening van het productschap. Zoals
mevrouw Snijder weet, ziet het productschap daarop toe.
 Wat betreft Europa en de dierenwelzijnseisen inzake de konijnenhouderij
kan ik bevestigen dat er geen bijzondere dierenwelzijnseisen zijn. Mevrouw
Snijder weet echter dat ik mij al jaren inspan om op Europees niveau veel
meer aandacht te krijgen voor dierenwelzijn. Dan slaan wij namelijk een dubbele
slag, niet alleen in Nederland, maar in 27 Europese lidstaten.
 
 
 
 Mevrouw
 Ouwehand
 PvdD
 
 Het is weer tenenkrommend om te zien hoe graag VVD en CDA bevestigd willen
krijgen dat onze ondernemers het in elk geval goed doen met de dieren, terwijl
uit onderzoek keer op keer blijkt dat de welzijnsproblemen enorm zijn.
 Wat de minister niet uit haar hoofd weet, weet ik wel uit mijn hoofd.
De Dierenbescherming was het niet eens met de productschapverordening. Zij
zei toen al dat die onvoldoende oplevert. Deze informatie draag ik maar weer
even over aan de minister. Het gaat echter even om de redenering.
In 2002 is al door de Universiteit Utrecht aangetoond dat konijnen niet welzijnsvriendelijk
kunnen worden gehouden. Daarop is in 2006 gereageerd met een productschapverordening;
door de sector dus. In 2009 blijkt uit onderzoek van de Animal Sciences Group
dat die verbeteringen niets voorstellen. Het gaat nog steeds heel erg slecht.
 
 
 Wat is uw vraag, mevrouw Ouwehand?
 
 
 
 Mevrouw
 Ouwehand
 PvdD
 
 De vraag is hoe de minister het in haar hoofd haalt om te zeggen dat de
sector het nog een keer mag proberen. Hoe lang gaan wij dat nog doen? Als
de minister stelt dat het de uitdaging voor de sector is om te komen tot huisvesting
die wel welzijnsvriendelijk is en zij zegt ook dat als dat gelukt is ...
 
 
 Mevrouw Ouwehand, korter.
 
 
 
 Mevrouw
 Ouwehand
 PvdD
 
 Als dat gelukt is, acht zij de investeringen geslaagd. Hoe lang wil de
minister daarvoor uittrekken? Hoeveel kansen krijgt de sector nog? Hoeveel
kansen gaat deze minister van dierenwelzijn de dieren eindelijk eens een keer
echt geven?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Ik los graag problemen op, ook in het kader van dierenwelzijn. Ik verplaats
ze liever niet. Als mevrouw Ouwehand zegt dat dierenwelzijn voor konijnen
nog niet 100% is, ben ik dat zeer met haar eens. Ik heb al aangegeven
dat de sector voor 1 juni met een plan van aanpak komt. Ik heb in de
Kamer ook al eerder gezegd dat als dat onvoldoende is, ik wettelijke voorschriften
overweeg. Zo zal ik het doen. Het hier verbieden en zeggen dat wij het hier
niet willen, betekent dat je het exporteert naar een van de andere Europese
lidstaten waar de huisvestingssystemen die wij aan het afbouwen zijn, gebruikt
kunnen worden. Dan hebben wij voor geen enkel konijn het leven beter gemaakt.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Velzen
 SP
 
 Ik ben het in dezen wel met de minister eens. Het beschermen van dieren
moet in elk land gebeuren. Daarom heeft de SP-fractie een motie ingediend
om niet alleen in Nederland regels te stellen voor het welzijn van konijnen,
maar om dit ook in Europa te gaan regelen. Die motie is met algemene stemmen
aangenomen. Ik vraag aan de minister wat zij daarmee heeft gedaan. Wat heeft
zij bereikt? Wat is het probleem? Welk land staat in de weg om eindelijk eens
een keer welzijnsregels voor onder andere deze diersoort te regelen?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Het is op dit moment een aanbeveling van de Raad van Europa. In de Europese
Commissie moet dat nog worden opgevolgd. Het gaat er dus niet om dat één
of twee landen het niet zouden willen. Er ligt nog geen concreet voorstel
van de Europese Commissie. Ik heb daar een en andermaal op aangedrongen en
ik zal dat met alle liefde nog een keer doen. In Europa moet ook werk gemaakt
worden van konijnenwelzijn.
 
 
 
 De heer
 Waalkens
 PvdA
 
 De sector komt met een plan van aanpak. Om dat te kunnen toetsen heb je
de evaluatie van de huidige verordening nodig. Is de minister bereid om de
huidige verordening zelf te gaan evalueren en het resultaat te leggen naast
het plan van aanpak en dat kenbaar te maken aan de Kamer?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Het productschap heeft de verordening gemaakt. Ik zie het punt van de
heer Waalkens wel. Ik ben graag bereid, het plan van aanpak en de productschapverordening
naast elkaar te leggen en het productschap te vragen hoe dat op elkaar past.
Wellicht zegt het productschap: hier is alle aanleiding om onze eigen verordening
aan te passen, zodanig dat we met één systeem werken voor de
hele sector. Ik zal daarop toezien.
 
 
 Ik dank de minister voor de beantwoording. Daarmee zijn we gekomen aan
het einde van het mondelinge vragenuur.
 Ik deel aan de Kamer mee dat de volgende leden zich hebben afgemeld:
 
 Vermeij, Heijnen, Hamer, Van Dijken, Bosma en Jansen.
 
 
 Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.
 
 
 Op de tafel van de Griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd.