Behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van een wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) (29948)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 419-427

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-12-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 10, pagina 419-427

28-11-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29948Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de volgende wetsvoorstellen: - Wijziging van de Arbeidstijdenwet in verband met vereenvoudiging van die wet (30532); - Instelling van een Waddenfonds (Wet op het Waddenfonds) (30594); - wetsvoorstel Wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 ter implementatie van Richtlijn nr. 2004/27/EG en Richtlijn nr. 2004/28/EG (30663) (R1812); - en nog tien andere wetsvoorstellenPagina 406-407
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet 1998 en enige andere wetten in verband met het vergroten van de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers voor het arbeidsomstandighedenbeleid (30552)Pagina 433-436
Behandeling van het wetsvoorstel Nieuwe bepalingen met betrekking tot medezeggenschap op scholen als bedoeld in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs (Wet medezeggenschap op scholen) (30414)Pagina 408-414
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten ter realisering van de doelstelling uit de nota 'Werken aan winst' (Wet werken aan winst) (30572)Pagina 407-408
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Nieuwe bepalingen met betrekking tot medezeggenschap op scholen als bedoeld in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs (Wet medezeggenschap op scholen) (30414)Pagina 436-439
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet 1998 en enige andere wetten in verband met het vergroten van de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers voor het arbeidsomstandighedenbeleid (30552)Pagina 414-417
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Overgangsrecht inzake de beëindiging van het recht op toeslag op grond van de Toeslagenwet binnen de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland (30063); - Wijziging van de wet houdende overgangsrecht inzake de beëindiging van het recht op toeslag op grond van de Toeslagenwet binnen de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland (novelle) (30664); - Wijziging van enkele socialeverzekeringswetten betreffende de definitieve vaststelling van de uitkeringspositie van uitkeringsgerechtigden woonachtig in het buitenland (30665)Pagina 417-419
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Nieuwe bepalingen met betrekking tot medezeggenschap op scholen als bedoeld in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs (Wet medezeggenschap op scholen) (30414)Pagina 427-433
Lijst van besluiten (dinsdag 28 november 2006)Pagina 455-456
Voortzetting gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Overgangsrecht inzake de beëindiging van het recht op toeslag op grond van de Toeslagenwet binnen de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland (30063); - wetsvoorstel Wijziging van de wet houdende overgangsrecht inzake de beëindiging van het recht op toeslag op grond van de Toeslagenwet binnen de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland (novelle) (30664); - Wijziging van enkele socialeverzekeringswetten betreffende de definitieve vaststelling van de uitkeringspositie van uitkeringsgerechtigden woonachtig in het buitenland (30665)Pagina 439-442
Behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van een wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) (29948)Pagina 419-427
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van een wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) (29948)Pagina 442-455
Presentie en opening (dinsdag 28 november 2006)Pagina 405-406
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake inburgering in de Nederlandse samenleving (Wet inburgering) (30308)Pagina 407-407

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het Voorstel van wet
van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van een wet inzake ondersteuning
van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet voorzieningen arbeid en zorg
alleenstaande ouders) (29948).De voorzitter:Ik heet de initiatiefneemster, mevrouw Noorman-den Uyl, van harte welkom
in de Eerste Kamer. De staatssecretaris heb ik zojuist al welkom geheten.
Ik heet ook beide adviseurs van de initiatiefnemer van harte welkom, mevrouw
O. Pinkus en de heer M. van Leeuwen.De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Driel (PvdA):Voorzitter. Voor ons ligt een wetsvoorstel van mevrouw Noorman-den Uyl
dat ons aller respect en waardering verdient. Als "ouwe rot" op
het gebied van de bijstand kan ik zeggen dat wij ons al jaren het hoofd breken
over de mogelijkheden om alleenstaande ouders aan het werk te krijgen op een
manier die voor hen lonend is, waardoor er een stimulerende werking van uitgaat,
en die de armoedeval vermijdt. Dit wetsvoorstel omzeilt beide klippen en biedt
een oplossing voor een probleem dat welhaast onoplosbaar leek. Natuurlijk
kleven er ook nadelen aan dit wetsvoorstel, maar naar de mening van mijn fractie
wegen deze niet op tegen de voordelen.Alleenstaande ouders wordt de kans geboden arbeid en zorg te combineren
door de introductie van een toeslag. Deze fiscale maatregel zorgt ervoor dat
werken loont. Net zo belangrijk is dat meer werken meer loont. Daarnaast wordt
geaccepteerd dat alleenstaande ouders in verband met de zorg voor de opvoeding
van hun kinderen in beginsel alleen in deeltijd beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
Deze zogenaamde Vazalotoeslag maakt een substantiële inkomensverbetering
voor eenouderhuishoudens met een inkomen rond het minimum mogelijk. Dit maakt
het voor alleenstaande ouders mogelijk om betaalde arbeid te combineren met
de zorg voor hun kinderen. Een beroep op de bijstand is dan niet meer nodig.Deze wet zal vooral stimulerend werken voor alleenstaande ouders met een
laag opleidingsniveau. Dat zijn er nogal wat. Bijna twee derde van de alleenstaande
ouders in de Wet werk en bijstand beschikt niet over een startkwalificatie.Werk is de basis voor het inkomen. Daarom is een minimumeis gesteld aan
het zelf te verwerven inkomen uit arbeid. Het lijkt mij te ver gaan om in
te gaan op alle instrumenten die worden gehanteerd. Mijn fractie acht de training
en scholing van groot belang om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.
Bij nota van wijziging is weliswaar het recht op scholing en voorzieningen
die zijn gericht op de arbeidsinschakeling van alleenstaande ouders uit het
wetsvoorstel geschrapt, maar er zal een toevoeging plaatsvinden aan het W-deel
van de Wwb zodat een extra impuls ten aanzien van de scholing binnen de beleidsbevoegdheden
van de gemeenten mogelijk is. Wij hopen en verwachten dat deze extra impuls
juist voor de ouders die deze zo dringend nodig hebben, tot extra training
en scholing zal leiden. Eigenlijk zijn wij er wel van overtuigd dat dit het
geval zal zijn.In dit huis spreken wij regelmatig over voortijdige schooluitval en het
aantal mensen dat niet beschikt over een startkwalificatie. Via dit wetsvoorstel
wordt een extra injectie gegeven om dit tegen te gaan. Hoewel mijn fractie
liever een recht had gezien, stellen wij toch vast dat het aantrekkelijker
wordt gemaakt en gestimuleerd om de ouders eerst te trainen en te scholen,
dan aan het werk te helpen en daarna geleidelijk langer te laten werken, waarbij
de toeslagenregeling haar eind vindt als het jongste kind zestien jaar wordt.
De toeslagenregeling is dus altijd tijdelijk, wat je van de Wwb niet kan zeggen.Dit wetsvoorstel heeft een centralistisch karakter, terwijl de Wwb een
decentrale opzet kent. Dat is een van de nadelen. Voor ons was dit een belangrijk
punt, maar wat het zwaarst is, moet het zwaarst wegen. De doelgroep vraagt
om een centrale aanpak met extra stimulansen die doelmatiger en doeltreffender
zijn dan de bestaande regelingen in de huidige decentrale situatie. De Raad
van State stelt ook vragen bij de doeltreffendheid en doelmatigheid van de
toeslagenregeling. Mijn fractie is van mening dat deze vragen voldoende zijn
weerlegd, met inbegrip van die over de aanpassingen die zijn gepleegd op het
oorspronkelijke wetsvoorstel.Nogmaals, het gaat hierbij om een regeling die ouders, vaak vrouwen, de
mogelijkheid biedt om een zelfstandig bestaan op te bouwen, onafhankelijk
van de Wwb. Mijn fractie vindt het onbegrijpelijk dat het overwegende bezwaar
van het kabinet tegen dit wetsvoorstel is, dat het er niet toe leidt dat alleenstaande
ouders op eigen benen komen te staan. Deze toeslagen zijn per definitie tijdelijk
zodat het eigenbenenverhaal een kwestie van tijd is. Bovendien biedt dit voorstel
veel meer kansen dan de Wwb om op eigen benen te komen staan. Werken binnen
de Wwb leidt niet tot meer inkomen. In deze systematiek is het niet zo dat
meer werken meer loont. In de wet Vazalo loont werken boven het minimum wél
en wordt zo de armoede tegengegaan. Het probleem met alleenstaande ouders
in de Wwb is nu eenmaal dat zij door de zorg voor kinderen en een te lage
opleiding niet in staat zijn voldoende te verdienen om zelfstandig en zonder
bijstand te kunnen leven. De korting van de inkomsten houdt alleenstaande
ouders gevangen in een uitkeringssysteem. Hiermee breekt dit
wetsvoorstel.Wat de doelmatigheid en de doeltreffendheid betreft, is de Awir uitdrukkelijk
bedoeld om inkomensafhankelijke toeslagen te verstrekken. De wet Vazalo past
daarin volgens mijn fractie. Deze vormt geen afwijking van de gekozen systematiek.
De Belastingdienst/Toeslagen is ons inziens prima in staat om deze toeslagen
te verstrekken. Dit is bovendien nog goedkoper dan verstrekking via de bijstand.De vraag of personen uit deze doelgroep door zo'n belastingmaatregel meer
zullen gaan werken, is gemakkelijk te counteren door te stellen dat hierbij
sprake is van een financieel aantrekkelijke prikkel. De combinatie van kort
bij de arbeidsmarkt blijven, een financiële prikkel en scholingsmaatregelen
is volgens ons voldoende aanleiding voor alleenstaande ouders om deze weg
te bewandelen. Als ik daarbij voeg dat het door het strakke regime aantrekkelijker
is voortijdig de Wwb te verlaten, dan is dit volgens mij een voor alleenstaande
ouders zeer aanlokkelijk pad.Er zijn herhaaldelijk berekeningen uitgevoerd om te ramen hoeveel mensen
gebruik zullen maken van deze regeling. In bijna alle berekeningen is er sprake
van een besparing, behalve in het scenario van de ministeries van Financiën
en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In dit scenario is er sprake van
extra kosten vanaf 2010 van 10 mln. tot 15 mln., inclusief uitvoeringskosten.
Alle andere scenario's komen gunstiger uit. Als dit scenario ook maar een
fractie beter uitvalt dan het uiterst minimalistische van de regering, is
er al sprake van een positieve belastingopbrengst.Mijn fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken, ook de brief van
de staatssecretaris van 27 oktober jongstleden lezend, dat er wel heel
erg geredeneerd wordt naar wat de uitkomst voor de staatssecretaris zou moet
zijn, namelijk: "hier moeten wij maar niet aan beginnen". De uitstroom
zoals die in de brief van de staatssecretaris wordt geschetst, is immers wel
heel minimalistisch. Als ik dit scenario vergelijk met de scenario's van de
indiener, dan overtuigt het laatste, realistische scenario onze fractie meer.
Ik put daarbij zeker ook uit mijn eigen ervaring als oud-directeur van de
bijstand.Dit voorstel is heel gemakkelijk te marketen. Als dit een businesscase
zou zijn, dan zou ik adviseren er direct aan te beginnen. Het is er namelijk
een met weinig risico's en veel kansen. Ik zou adviseren alle bezwaren van
het kabinet niet te laten tellen; zij vallen in het niet bij het doel van
het wetsvoorstel en de potentiële opbrengsten na invoering, of die bezwaren
nu gaan over de vraag of deze toeslagen passen binnen de Awir of over de vraag
of er categorieën binnen de Wwb zijn van wie de startkwalificaties nóg
slechter zijn. Iedereen zou toch vóór het voornemen moeten zijn,
alleenstaande ouders te verbinden met de arbeidsmarkt en zich te richten op
het blijvend verdwijnen uit de bijstand?De staatssecretaris zal ongetwijfeld beweren dit doel te onderschrijven,
maar er niet zeker van te zijn dat deze middelen het doel voldoende dichterbij
brengen en ook nog iets opbrengen. Onze fractie stelt voor om te bezien of
het werkt en op die manier alleenstaande ouders een kans te geven. Zonder
vernieuwing en zonder een poging een stap verder te zetten, bereiken wij in
ieder geval niets. Laten wij deze kansen grijpen omwille van de alleenstaande
ouders, die zo hun positie op de arbeidsmarkt houden. Wij zijn het er tenslotte
allemaal over eens dat er in de komende jaren veel mensen op de arbeidsmarkt
nodig zijn; ook alleenstaande ouders.Mevrouw Meulenbelt (SP):Voorzitter. Ik beschouw de behandeling van dit wetsvoorstel van mevrouw
Noorman-den Uyl op verschillende niveaus als een feestelijke gebeurtenis.
In de eerste plaats is dit natuurlijk een klein beetje een afscheidsfeestje
van een Kamerlid dat ik lijfelijk niet zo verschrikkelijk vaak ben tegengekomen,
maar zij weet niet hoe vaak ik de Handelingen heb geraadpleegd omdat ik er
zeker van kon zijn dat elke wet op het gebied van de sociale zekerheid een
buitengewoon gedetailleerde behandeling had gekregen, wat menig bewindspersoon
tot wanhoop zal hebben gedreven. Er bleef geen steen op de andere, de onderste
steen moest altijd boven.In de tweede plaats vind ik deze wetbehandeling feestelijk omdat ik, zoals
ik in mijn maidenspeech al heb verteld, eens zelf tot de categorie van de
alleen opvoedende ouders behoorde. Ik weet maar al te goed wat een gerommel
en gedoe het was en ik wil nog even in herinnering brengen dat ik in die tijd
ook de moeder van mevrouw Noorman, Liesbeth den Uyl, tegenkwam. Zij voorzag
niet alleen haar eigen kinderschare die uitwonend was geworden, van huisraad,
zij bracht ook voor mij een keer een plastic tas met potten en pannen mee.
Deze hartelijkheid en dit medeleven herken ik in haar dochter. Zij brengt
deze eigenschappen niet tot uiting met een plastic tas met potten en pannen,
maar met een wetsvoorstel om vrouwen – het zijn meestal vrouwen –
in staat te stellen om op eigen benen te staan en niet afhankelijk te zijn
van bijstand of het goede hart van vriendinnen.En in de derde plaats moet het mij nog even van het hart dat het mij deugd
doet dat dit wetsvoorstel aan de overzijde door alle fracties behalve de regeringsfracties
is gesteund. Ik hoop dat dit een voorschot op de toekomst is en ik nodig de
fracties van CDA en VVD van harte uit om zich op de valreep bij dit feestje
aan te sluiten of een nog beter voorstel te doen. Dit geldt met name voor
mevrouw Van Leeuwen, van wie ik weet dat zij een warm hart heeft voor alleen
opvoedende moeders.Ter zake. Wij weten natuurlijk waarom het gaat, wij weten dat alleen opvoedende
moeders vaak klem zitten bij hun taak om kinderen op te voeden en tegelijkertijd
zo zelfstandig mogelijk in hun eigen bestaan te voorzien. Wij zijn het erover
eens dat arbeid goed is voor mensen, maar wij weten ook dat het niet realistisch
is om van alleen opvoedende ouders te verwachten dat zij een volle baan aannemen,
omdat dit ten koste zou gaan van een andere taak die niet alleen belangrijk
is voor het individu, maar ook voor de maatschappij. De SP vond ook al voor
mijn tijd dat alleenstaande ouders met kleine kinderen de keuze zouden moeten
hebben tussen zorg, arbeid en een combinatie van beide. Maar er zijn nog niet
voldoende mogelijkheden om dit te doen op een zodanige manier dat niemand
er schade van ondervindt. Voor hoogopgeleide vrouwen kan een parttime functie
voldoende inkomsten opleveren, maar wij praten hierbij nu juist over een groep
vrouwen die veelal niet hoog zijn opgeleid. En het is ook duidelijk dat de
arbeidsmarkt maar ten dele flexibel genoeg is om ouders de gelegenheid te
geven, zonder problemen zorg en arbeid te combineren. Bovendien weten wij
dat juist laagopgeleide vrouwen met parttime werken te weinig
verdienen om boven het minimum uit te komen. Ik vind het wetsvoorstel dan
ook een vindingrijke manier om met werk in deeltijd voldoende inkomen te verwerven
zonder een beroep te doen op de bijstand. En dit is natuurlijk niet alleen
heel erg belangrijk voor alleen opvoedende ouders, maar ook voor de 350.000
kinderen die op dit moment opgroeien in – decente – armoede. Dit
is niet goed, want armoede wordt vaak doorgegeven in de zin van kansarmoede:
kinderen die niet voldoende kunnen participeren. Wij weten ook dat het vaak
om migrantengezinnen gaat en wij zouden toch alles op alles moeten zetten
om deze neerwaartse spiraal voor een tamelijk grote categorie naar boven om
te buigen.Mevrouw Noorman is realistisch genoeg om te weten dat er meer moet worden
gedaan dan ouders een inkomensgarantie bieden die hen boven het allerlaagste
niveau uittilt; het gaat ook om bijscholing en om kinderopvang van goede kwaliteit
waaraan een moeder haar kind met een gerust hart kan toevertrouwen. Het gaat
ook om de hervorming van de arbeidsmarkt, waar men er nog steeds van lijkt
uit te gaan dat alle gezinnen beschikken over iemand die fulltime buitenshuis
kan werken en iemand anders die eventueel naast een kleine baan wel voor de
kinderen zorgt. Dat is nog steeds niet echt in orde. Deze wet zie ik zeker
als één stap in de vele problemen waarmee mensen onderaan de
maatschappij te maken hebben, vooral de mensen die nog steeds moeite hebben
om zorg en arbeid met elkaar te combineren. Het is een stap in de goede richting
die mijn fractie van harte zal steunen.Ik ben al over mijn tijd heen. Ik laat mijn vragen maar even liggen. Mevrouw
Noorman heeft ook ongelooflijk veel vragen met de grondigheid die wij van
haar kennen, al beantwoord. Misschien kan ik mijn resterende vragen nog in
tweede termijn stellen.Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Mevrouw de voorzitter. Enerzijds heeft de VVD-fractie waardering voor
collega-volksvertegenwoordigers uit de Tweede Kamer die de moed en de energie
kunnen opbrengen om een initiatiefwetsvoorstel uiteindelijk tot in de Eerste
Kamer te brengen. Anderzijds heeft de VVD-fractie met uitermate gemengde gevoelens
het initiatiefwetsvoorstel van mevrouw Noorman-den Uyl gevolgd, dat als doel
heeft de zelfredzaamheid van alleenstaande ouders van kinderen tot zestien
jaar te bevorderen en hen uit de bijstand te halen.Het bevorderen van zelfredzaamheid van de mensen in Nederland is door
het kabinet de afgelopen jaren nagestreefd en heeft naar de mening van de
VVD-fractie op verschillende punten succes gehad, vooral in de uitwerking
van de Wet werk en bijstand.Echter, bij nadere toetsing blijkt dat het doel van dit wetsvoorstel,
zoals beschreven in de memorie van toelichting, niet correspondeert met de
overwegingen en de doelstellingen van het initiatiefwetsvoorstel. Want weliswaar
wordt door de uitvoering van het wetsvoorstel de redzaamheid, het inkomen
van de alleenstaande ouder, vergroot door de Vazalotoeslag, maar de betrokkene
doet dit niet zelf, op eigen financiële kracht: er is een inkomenstoeslag
door de overheid op basis van een andere wettelijke regeling voor nodig. De
bijstandsuitkering, waar de alleenstaande ouder recht op heeft en die wordt
verstrekt uit de Wet werk en bijstand, wordt vervangen door een toeslag op
grond van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, de Awir. Het uitgangspunt
is derhalve niet goed.Hoewel het verstrekken van de Vazalotoeslag op termijn inderdaad kan betekenen
dat de uitkeringsgerechtigden uit de bijstand komen, zodat dit voor de gemeente
als uitvoerder van de Wet werk en bij stand tot een besparing leidt, komt
daarvoor in de plaats de overheid bij de uitvoering van de Awir op hoge kosten
te zitten.De indienster heeft een aantal scenario's aangegeven, waarbij in alle
scenario's wordt uitgegaan van besparingen. De regering geeft eveneens een
scenario, waarin mede gebaseerd op informatie van de VNG van een naar de mening
van de VVD-fractie veel realistischer uitstroom is uitgegaan. Hierbij worden
de besparingen in de eerste twee jaar tenietgedaan door de incidentele en
structurele kosten van de uitvoering, terwijl er in de drie volgende jaren
alleen maar kosten zijn en geen besparingen. Bovendien komen niet alleen alleenstaande
ouders met een bijstandsuitkering in aanmerking voor een Vazalotoeslag, maar
ook alleenstaande ouders met kinderen tot zestien jaar met een inkomen tot
115% van het minimumloon, een groep die in principe wel financieel
op eigen benen staat.Voor de VVD-fractie maakt de inconsistentie tussen het doel van het initiatiefwetsvoorstel
en de wijze waarop het doel bereikt dient te worden, het gewoonweg een kwestie
van principe om dit initiatiefwetsvoorstel te verwerpen.Dat de bijstandsuitkering voor alleenstaande ouders en ook een inkomen
tot 115% van het minimumloon geen ruim inkomen is, valt niet te ontkennen,
maar mede door het systeem van bestaande toeslagen werd het wel tot op heden
als voldoende beschouwd. Om in dit inkomen met wettelijke maatregelen verandering
te brengen is de Wet werk en bijstand het geëigende instrument. Dit was
ook het advies van de Raad van State. Het voorstel van de Vazalotoeslag past
niet bij de systematiek en het doel van de Awir. De Awir biedt het kader voor
verstrekkingen van een bijdrage in specifieke kosten die in relatie tot de
draagkracht te hoog zijn. Er kunnen hiermee inmiddels verschillende verstrekkingen
worden toegekend, die ook op de doelgroep alleenstaande ouders met jonge kinderen
van toepassing zijn. Recentelijk is daar nog aan toegevoegd de kindertoeslag,
als bijdrage in specifieke kosten per 1 januari 2008.De Wet werk en bijstand heeft als doel de bestaansmiddelen aan te vullen.
Bovendien biedt de gemeente met de Wet werk en bijstand veel mogelijkheden
voor aanvullende scholing, nascholing, training en reïntegratie om daarmee
tot een redelijk inkomen te kunnen komen, zelfs in deeltijdarbeid. Recentelijk,
met zijn brief van 6 oktober 2006, 30800-XV, nr. 7, geeft de staatssecretaris
van Sociale Zaken aan dat gemeenten door middel van invulling van beleidsregels
op basis van groepskenmerken, zoals kinderen van alleenstaande ouders met
een bijstandsuitkering, deze alleenstaande ouders kunnen ondersteunen als
zij voor hun kinderen bepaalde noodzakelijke kosten moeten maken of gemaakt
hebben. De conclusie moet dus zijn dat voor het bereiken van het doel van
het initiatiefwetsvoorstel het gekozen instrument verkeerd en zelfs overbodig
is.Mevrouw de voorzitter. De conclusie is dus dat een toeslag op grond van
de Awir de verkeerde weg is om het doel van het initiatiefwetsvoorstel,
het verhogen van het inkomen van alleenstaande ouders van jonge kinderen,
te bereiken en deze conclusie heeft ook consequenties voor de toetsing van
de uitvoerbaarheid van het initiatiefwetsvoorstel. Het inkomen van de doelgroep
is onzeker. Dit is recent nog door een aantal gemeenten bevestigd. Het gaat
vaak om instabiele deeltijdbanen en/of alimentatie die niet altijd wordt betaald.
Noch de Belastingdienst noch de gemeentelijke administratie is erop ingericht
om op zulke schommelingen te reageren. De verstrekking gebeurt door middel
van voorschotten op basis van een schatting. Als er achteraf verrekend moet
worden, ontstaan financiële problemen en moet de aanvrager terug naar
de gemeente voor een bijstandsuitkering. Het is natuurlijk mogelijk twee geautomatiseerde
systemen in te voeren die rekening houden met de gevoeligheden van de overstap
van Belastingdiensttoeslagen naar gemeente, van Awir naar Wet werk en bijstand
en vice versa. Dit brengt echter forse kosten met zich mee die, naar de mening
van de VVD-fractie, niet in verhouding staan tot het beoogde doel. Ook hierover
heeft de Raad van State zich in zijn advies negatief uitgesproken. Daar komt
nog bij dat met de Awir en de Wet werk en bijstand verschillende begrippen
worden gehanteerd voor inkomen en voor vermogen. De Awir gaat uit van een
belastbaar verzamelinkomen, de Wet werk en bijstand van een netto-inkomen.
Bij de Awir telt kinderalimentatie niet mee als inkomen, bij de Wwb wel. Bij
de Awir geldt geen vermogenstoets, bij de Wwb wel. De cumulatie van al deze
verschilpunten maakt dat de administratieve lasten hoog zullen zijn en dat
zeker geen sprake zal zijn van klantvriendelijkheid en overzichtelijkheid
voor de alleenstaande ouder die voor de regeling in aanmerking komt.Mevrouw de voorzitter. De VVD-fractie heeft ook bedenkingen bij het derde
toetsingspunt, de handhaafbaarheid. Door de hiervoor genoemde ingewikkelde
en kostbare uitvoering is de maatregel gevoelig voor oneigenlijk gebruik,
vooral bij het switchen van Wwb naar Awir en terug. De gevoeligheid ligt vooral
in het feit dat bij de Awir, anders dan bij de Wwb, kinderalimentatie niet
als inkomen wordt aangemerkt.De VVD-fractie heeft daarbij alle argumenten die in de Tweede Kamer zijn
gewisseld uiteraard bestudeerd, maar dit heeft er niet toe geleid dat zij
een ander standpunt zou kunnen innemen. De suggestie om een pilot van tijdelijke
invoering te doen lijkt de VVD een buitengewoon kostbaar experiment, waarvan
weinigen van de doelgroep zullen profiteren. Hierover zou de VVD-fractie graag
de mening van de staatssecretaris horen.Ten slotte heeft de VVD-fractie nog de volgende bezwaren tegen het initiatiefwetsvoorstel,
waarmee zij van mening verschilt met de indienster. Het kiezen van een specifieke
doelgroep voor een inkomenstoeslag is arbitrair en past niet bij de systematiek
van de Wet werk en bijstand. Ervan uitgaan dat voltijdarbeid niet haalbaar
en niet wenselijk is voor een alleenstaande ouder met jonge kinderen is ronduit
betuttelend. Tegen de suggestie die door sommige woordvoerders is gedaan dat
een voltijds werkende ouder de opvoeding verwaarloost en dat daardoor haar
of zijn kinderen potentiële klanten van de jeugdzorg worden, stelt de
VVD-fractie zich met klem teweer.Het mag duidelijk zijn dat de VVD-fractie, hoezeer zij ook graag zou zien
dat alleenstaande ouders met jonge kinderen op eigen financiële benen
kunnen staan, tot de conclusie is gekomen dat, op alle punten waarop zij in
deze Kamer een wetsvoorstel dient te toetsen, zij over dit initiatiefwetsvoorstel
negatief moet beslissen.In dit verband wil de VVD-fractie nog enige opmerkingen maken over de
opstelling van de CDA-fractie ten opzichte van het initiatiefwetsvoorstel.
In de debatten in de Tweede Kamer heeft de woordvoerder voor het CDA, de heer
BruIs, de bezwaren die hij tegen het initiatiefwetsvoorstel had duidelijk
aangegeven. Ik citeer dit puntsgewijs: - uit de bijstand, maar
wel afhankelijk van de Vazalotoeslag: het probleem kan niet opgelost worden
door een extra inkomensondersteuning in de vorm van de Vazalotoeslag;- het wetsvoorstel past niet in de systematiek van de Awir;-
bijstand is geen schande, het gaat nu in de Wwb niet meer om eeuwigdurende
bijstand maar om "deeltijds of voltijds, iedereen aan het werk en uit
de uitkering";- arbitraire keuze van doelgroep;- uitkeringslasten
te hoog;- een financiële prikkel is niet genoeg, er spelen andere
mechanismen in de maatschappij, het instrumentarium van de Wwb is beter;- geen voorstander zijn van bevoorrechten van deze groep, althans niet
via dit wetsvoorstel.Mevrouw Meulenbelt (SP):U sprak over het betuttelen van de doelgroep en er zou zijn gezegd dat
de jeugdzorg eraan te pas zou komen. Ik heb inderdaad gezegd dat armoede ook
effect heeft op kinderen, maar dat lijkt mij aantoonbaar. Wat bedoelt u eigenlijk
met dat betuttelende en wat bedoelt u met de jeugdzorg? Wie zegt dat?Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Betuttelend vinden wij dat er wordt gezegd dat alleenstaande ouders maar
een deeltijdbaan moeten nemen. Zij mogen toch zelf kiezen of zij een deeltijdbaan
of een voltijdbaan nemen? Wij vinden het betuttelend om in de wet vastleggen
dat het alleen een deeltijdbaan mag zijn.Mevrouw Meulenbelt (SP):Er staat toch niet in de wet dat alleen opvoedende ouders alleen maar
een parttimebaan mogen hebben?Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Dat is wel het doel van de wet.Mevrouw Meulenbelt (SP):Het wordt toch niet verboden dat moeders of vaders voltijds werken, als
zij dat kunnen regelen? Ik dacht niet dat dit de bedoeling was van de wet,
dus ik zie het betuttelende niet.Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Wij meenden juist dat deze suggestie wel naar voren kwam door de manier
waarop het punt van deeltijd werd voorgesteld.Mevrouw Meulenbelt (SP):Ik heb het er niet in gelezen, dus het zou mooi zijn als u kunt zeggen
waar dat staat.Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Zo kwam het op ons over door de wijze waarop het in de memorie van toelichting
is verwoord.De heer Van Driel (PvdA):Mevrouw Kalsbeek zegt dat het betuttelend wordt en dat wij, de vorige
sprekers – zo heb ik het letterlijk verstaan – hebben gesuggereerd
dat ouders hun kinderen zullen verwaarlozen en dat die kinderen bij de jeugdzorg
terecht zullen komen. Dat is noch door mevrouw Meulenbelt, noch door mij gezegd.Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Ik heb ook niet gezegd "door de vorige sprekers", maar "door
woordvoerders". Daarmee refereer ik aan de Tweede Kamer.De heer Van Driel (PvdA):In dit huis suggereert toch niemand dat iemand daarmee een slechte ouder
is?U heeft veel bezwaren tegen dit wetsvoorstel. Ik denk altijd: als er zoveel
bezwaren zijn, dan moet er ook wel iets goeds in zitten, want anders kun je
het met een of twee bezwaren wel af. Dit zijn er wel zeven of acht en zo groot
is dit wetsvoorstel nu ook weer niet. Op een punt gaat u echter niet in. Het
grote verschil met de Wwb is dat je hier als ouder vanzelf uit groeit. Als
het jongste kind 16 jaar is, houdt het op. Je houdt contact met de arbeidsmarkt
en dat kind wordt bij leven en welzijn vanzelf 16 jaar. Daar kun je op wachten;
dat duurt maximaal 16 jaar. Dan is de regeling afgelopen en blijven zij op
de arbeidsmarkt. De kern van dit geheel is dat mensen op de arbeidsmarkt blijven.
Uw eigen fractievoorzitter in de Tweede Kamer heb ik horen zeggen dat mensen
uit de bijstand en naar de arbeidsmarkt moeten, maar daar hoor ik u niets
over zeggen.Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Natuurlijk moeten zij dat. In het begin heb ik gezegd dat de intentie
van het voorstel ons zeker aanspreekt. Inderdaad houdt de toeslag op als het
kind zestien is, maar als mensen dan werken, houdt de toeslag ook op. Dat
wordt dus niet veroorzaakt door de Vazalotoeslag, en ik vind dat daarom ook
geen argument. Ik heb zoveel argumenten genoemd, omdat ik vind dat deze Kamer
wordt geacht zorgvuldig te toetsen.Normaal gesproken is de slotfase van een inbreng dat de fractie met belangstelling
het antwoord afwacht. Vandaag ziet mijn fractie het wat anders: zij wacht
met intense belangstelling de inbreng van de CDA-fractie in eerste termijn
af!Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. Ik complimenteer de indienster en haar medewerkers met de
wijze waarop dit wetsvoorstel is verdedigd: vol enthousiasme en zeer precies,
ingaand op de vele kritiekpunten die zij over zich heen heeft gekregen.Op het eerste gezicht oogt het wetsvoorstel bepaald aantrekkelijk. Het
is een creatief voorstel, dat een oplossing biedt voor een vraagstuk waarover
al decennia wordt getobd. Dat is niet inherent aan de Wwb, dat kenden wij
ook al onder de AWB. De indienster is erin geslaagd, op een uiterst creatieve
manier aan de problematiek van de armoedeval het hoofd te bieden. Er vindt
een verschuiving plaats van een uitkering op grond van de Wwb naar een toeslag
uit de fiscaliteit. In die zin is dit wetsvoorstel bepaald modern te noemen,
want wij zien steeds meer sociale zekerheid verdwijnen in de richting van
de Belastingdienst. Dat is overigens een ontwikkeling waar ik aanvankelijk
positief tegenover stond, zij het dat wel de vraag rijst hoelang de kruik
te water gaat voordat deze barst. Ik krijg langzamerhand de indruk dat de
belastingdienst tamelijk zwaar is belast met allerlei nieuw beleid, waarvoor
de indienster overigens niet verantwoordelijk is. Ik hoor de staatssecretaris
daarop graag reageren.De wijze van vormgeving sluit aan bij een reeks van voorstellen die GroenLinks
in een reeks van jaren heeft gedaan om deeltijdarbeid lonend te maken, in
die zin dat mensen, meestal vrouwen, met een deeltijdbaan economische zelfstandigheid
kunnen bereiken. GroenLinks kiest daarbij de vormgeving van een hoge arbeidskorting,
die afloopt naarmate het inkomen toeneemt. Dat is een vorm van negatieve inkomstenbelasting,
waar dit wetsvoorstel sterk op lijkt. In die zin wil ik aan het denkmodel
dat aan dit wetsvoorstel ten grondslag ligt mijn steun betuigen.Ik heb overigens ook nog een paar kritische opmerkingen. De eerste heeft
betrekking op de doelgroep die de indienster heeft gekozen, namelijk de alleenstaande
ouders. Ik zou menen dat alles wat je kunt zeggen over de problemen van alleenstaande
ouders bij het combineren van arbeid en zorgtaken, mutatis mutandis ook opgaat
voor een aantal andere groepen. Denk aan laaggeschoolden, ouderen, gedeeltelijk
gehandicapten, mensen met een bijstandsuitkering. Er zijn nogal wat categorieën
te verzinnen waarvoor je zo'n negatieve inkomstenbelasting of extra arbeidskorting
gerechtvaardigd zou kunnen achten. Dat is overigens geen argument tegen deze
regeling. Je zou kunnen zeggen dat de eerste stap is gezet. Wij kunnen bekijken
of deze regeling in de loop van de tijd uit te breiden is naar andere groepen.
Het is wel een punt dat ik graag even aanroer.Als ik alle gegevens die de indienster naar voren heeft gebracht in ogenschouw
neem, denk ik dat het probleem van de doelgroep die zij op het oog heeft niet
alleen maar, en misschien zelfs niet in eerste instantie, samenhangt met de
combineerbaarheid van arbeid en zorg, maar vooral te maken heeft met een scholingsachterstand.
Het viel mij op dat twee van de drie alleenstaande ouders helemaal niet in
de bijstand zitten. De groep die in de bijstand zit heeft kennelijk een laag
scholingsniveau en zou wellicht beter en structureel geholpen of ondersteund
worden als zwaarder wordt ingezet op scholing tot een mbo+-niveau, omdat zij
daarmee duurzamer kunnen participeren op de arbeidsmarkt en een hoger uurloon
kunnen verdienen dan het minimumloon. In feite refereert de indienster daar
steeds aan door te stellen dat men minstens zoveel uur het minimumloon moet
verdienen. Ik vind dat je ervoor moet zorgen dat mensen behoorlijk boven het
minimumloon op de arbeidsmark kunnen participeren. Daarmee heb je ook een
deel van het probleem te pakken. Het een sluit het ander echter niet uit.
Dat pleit dus niet tegen het wetsvoorstel, maar het pleit wel voor extra maatregelen
op het terrein van scholing, die al min of meer verpakt zitten in het flankerend
beleid.Dan ga ik in op enkele meer kritische punten die betrekking hebben op
de techniek. De Vazalotoeslag wordt betaald als een voorschot. De Belastingdienst
werkt met een jaarsystematiek; gemeenten werken met een maandsystematiek.
De doelgroep zal vaak afhankelijk zijn van flexibele banen met wisselende
inkomsten, misschien zelfs wel wisselend per week of per dag, maar zeker wisselend
per maand. Terugvordering vindt alleen plaats voorzover het inkomen hoger
was dan 90% van het wettelijk minimumloon. Er worden
voorschotten betaald die tot onzekerheid kunnen leiden en die misschien te
hoog of te laag zijn vastgesteld. Door die systematiek kunnen misschien sneller
dan nu het geval is in de Wwb schulden ontstaan. Ik lees in de stukken van
de indienster dat 21% van de doelgroep reeds meer schulden heeft dan
baten. Hoe verhoudt de gekozen systematiek zich tot de noodzaak om problematische
schulden zo veel mogelijk te voorkomen en liefst nog terug te dringen? Misschien
kan de indienster daar in haar beantwoording op ingaan.Een ander kritisch punt heeft te maken met het feit dat ik de heer Bos
vorige week hoorde zeggen dat het verschil tussen de Partij van de Arbeid
en GroenLinks toch vooral was dat de Partij van de Arbeid zich bij de sociale
zekerheid meer op de handhaving richt, terwijl wij wat liberaler zouden zijn.
Toen dacht ik: dit is typisch iets wat ik met mevrouw Noorman moet bespreken.
De Vazalotoeslag is een goede gelegenheid om dat te doen. In wezen kiest de
indienster ervoor dat de handhaving, bijvoorbeeld bij de vraag of de betrokkene
wel of niet samenwoont of de vraag of de betrokkene wel of niet zwarte inkomsten
geniet, uit handen wordt genomen van de gemeenten en wordt overdragen aan
de Belastingdienst. Nou acht ik de Belastingdienst wel in staat om controle
uit te oefenen op het hebben van een zwart inkomen, want dat doet de dienst
al sinds jaar en dag, maar is hij even goed toegerust als de gemeente voor
het controleren op samenwonen? Deze vraag wil ik zo neutraal mogelijk aan
de indienster stellen, maar gezien het feit dat haar politiek leider heeft
aangegeven wel heel wat meer van de handhaving te zijn dan GroenLinks, ben
ik erg benieuwd naar het antwoord.Ik lees het nergens met zoveel woorden, maar ik denk dat ook de 200.000
alleenstaande ouders die nu geen bijstand genieten, gebruik kunnen maken van
de Vazalotoeslag. Ik zie de indienster knikken. Vermoed kan worden dat nogal
wat van die 200.000 mensen een niet bijster hoog inkomen hebben; misschien
net boven het minimumloon of 115% daarvan. Zij kunnen misschien minder
gaan werken om vervolgens de Vazalotoeslag van de Belastingdienst te krijgen.
Is dat een juiste veronderstelling? Wat is de raming van deze niet bedoelde
doelgroep, die twee keer zo groot is als de doelgroep die wel met dit wetsvoorstel
wordt beoogd? Krijgen deze personen de Vazalotoeslag ambtshalve of dienen
zij deze aan te vragen? Als het laatste het geval is, hoe weten de betrokkenen
dan dat zij mogelijkerwijs voor de Vazalotoeslag in aanmerking komen?De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik voer het woord namens de fracties van de SGP en de ChristenUnie.
Wij complimenteren de indienster met het wetsvoorstel. Het is een heel karwei,
dat alleen daarom al waardering verdient, maar daar blijft het niet bij. Onze
fracties hebben vooral waardering voor het wetsvoorstel vanwege het doel.
De positie van alleenstaande ouders is namelijk niet benijdenswaardig. Naast
het vele leed dat zij hebben moeten ervaren, bijvoorbeeld door het overlijden
van hun echtgenoot of door echtscheiding, staan zij er alleen voor; zowel
voor het opvoeden van de kinderen als voor het voorzien in een inkomen. In
de praktijk blijken er bij deze categorie mensen veel schrijnende gevallen
te zijn.Het lot van jonge kinderen gaat onze fracties ook zeer ter harte. Zij
hebben recht op aandacht en geborgenheid van de ouders. Daarom hebben onze
fracties altijd grote moeite met kinderopvang buiten het gezinsverband. Daarbij
hebben wij wel altijd duidelijk gemaakt dat wij geen moeite hebben met kinderopvang
om bijvoorbeeld medische of sociale redenen. Daaronder valt wat ons betreft
ook kinderopvang voor alleenstaande ouders. Het spanningsveld tussen zorgplicht
en arbeidsparticipatie komt bij deze categorie mensen duidelijk naar voren.Wij hadden grote moeite met de invoering van de sollicitatieplicht voor
alleenstaande ouders in de Wet werk en bijstand. Al jaren zijn wij van mening
dat alleenstaande ouders met jonge kinderen eigenlijk niet in de bijstand
thuishoren, maar onder een apart regime moeten vallen. De bijstand is een
vangnet en gericht op volledige arbeidsparticipatie. Dit doet naar de mening
van onze fracties tekort aan de terechte wens van veel alleenstaande ouders
om een belangrijk deel van hun tijd te besteden aan de opvoeding van hun jonge
kinderen.Het zal duidelijk zijn dat wij dit wetsvoorstel op een heel positieve
wijze zullen steunen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mevrouw de voorzitter. De CDA-fractie heeft uit egards tegenover mevrouw
Noorman-den Uyl, die morgen de Tweede Kamer gaat verlaten, willen meewerken
aan een plenaire behandeling van dit wetsvoorstel zonder voorafgaande schriftelijke
voorbereiding, zodat zij het wetsvoorstel nog zelf kan verdedigen. Dit moet
echter wel een uitzondering blijven. Ook nu is weer gebleken dat het in feite
niet had gekund, gelet op de moeilijke vragen waarmee wij na bestudering van
alle stukken zijn blijven zitten. Dat hangt uiteraard samen met de behandeling
in de Tweede Kamer. Meer dan een jaar windstilte en nu wordt dan plotsklaps
het wetsvoorstel zonder enige stemverklaring, noch van voorstanders, noch
van tegenstanders, aanvaard. Wij vertrouwen er echter vooralsnog op dat onze
vragen en de antwoorden vandaag nog kunnen bijdragen aan een voor iedereen
toereikende oplossing.Het wetsvoorstel beoogt alleenstaande ouders met jonge kinderen tot zestien
jaar, van wie er vele duizenden in de bijstand zitten, de mogelijkheid te
bieden met een deeltijdbaan in combinatie met de Vazalotoeslag tot zelfredzaamheid
te komen. Dat wil zeggen dat zij een bestaan kunnen opbouwen zonder beroep
op de bijstand. Dit brengt ons allereerst bij de Wet werk en bijstand. Met
de komst van deze wet is de categoriale vrijstelling van de sollicitatieverplichting
voor alleenstaande ouders met jonge kinderen opgeheven. Ook van alleenstaande
ouders met jonge kinderen wordt onder de Wwb in beginsel verwacht dat zij
zelf inkomen uit arbeid verwerven. De CDA-fractie aan de overzijde had hiermede
de nodige moeite en heeft getracht nog enig reparatiewerk te verrichten. Door
de aanvaarding van het idee van de heer BruIs heeft de gemeente de bevoegdheid
gekregen op basis van individuele omstandigheden toch een vrijstelling van
de sollicitatieplicht te verlenen. Maar het is en blijft, overeenkomstig artikel
9, lid 2, een kan-bepaling. De gemeenten kunnen de situatie ook anders wegen
dan betrokkenen of een ander beleid voeren. Alleenstaande ouders met de verantwoordelijkheid
voor jonge kinderen kunnen ook worden verplicht een volledige
baan te nemen, want het doel van de Wwb is werk boven uitkering.De CDA-fractie in de Eerste Kamer had en heeft hiermede eveneens grote
moeite. Vandaar ook dat wij bij de behandeling van de Wwb aan artikel 9, lid
2 bijzondere aandacht hebben gegeven. Ik citeer uit de Handelingen van 7 oktober
2003, pagina 2-23, slechts de navolgende passage: "Welnu, de CDA-fractie
acht economische zelfstandigheid, ook van alleenstaande ouders, een groot
goed, maar acht het nakomen van de zorg voor kinderen, vooral jonge kinderen,
minstens zo belangrijk. Zeker voor alleenstaande ouders, die niet kunnen terugvallen
op de steun van een partner, is het van essentieel belang dat er keuzevrijheid
is. Die keuzevrijheid kan ondersteund worden door voldoende kinderopvang en
mogelijkheden van parttimewerk. Bij een gedwongen sollicitatieplicht kan deze
keuzevrijheid in de knel komen en tot een gedwongen, onvoldoende serieuze
afweging leiden. De Tweede Kamer, maar ook de staatssecretaris, heeft echter
anders beslist en thans gaat het dan ook om de beoordeling van de nu wezenlijk
andere situatie." De CDA-fractie heeft vervolgens getracht de uitleg
van artikel 9, lid 2 zo gunstig mogelijk te maken voor de alleenstaande ouders.
Het ging evenwel om de eerste grote stelselwijziging, tot een tegenstemmen
is het niet gekomen.Vanuit een ander vertrekpunt dan indertijd de Tweede Kamer en thans ook
de initiatiefneemster, die vooral zelfredzaamheid als uitgangspunt heeft genomen,
zien wij nu als positief punt van dit wetsvoorstel dat alleenstaande ouders
met een deeltijdbaan kunnen volstaan en in ieder geval dan verzekerd zijn
van het houden van tijd en ruimte voor de zorg en opvoeding van de kinderen.
Ook de initiatiefneemster onderschrijft dit belang met verwijzing naar de
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 25: "Moeder
en kind hebben recht op bijzondere zorg en bijstand". Bij een verplichting
om te gaan werken is de uitspraak dat het om niet meer dan een deeltijdbaan
kan gaan een positief signaal. In een tijd van toename van ontwrichte gezinnen
en ontspoorde kinderen, die soms ook tot criminaliteit vervallen, acht de
CDA-fractie dit wetsvoorstel met recht een proeve van preventief beleid. Kansen
scheppen voor alleenstaande ouders om ook tijd te houden voor de zorg en opvoeding
van kinderen, draagt bij aan de stabiliteit binnen het gezin. In de hoop dat
dit ook een bijdrage is om opvoedingsondersteuning en gezinscoaches te voorkomen!
Bovendien wordt de onafhankelijkheid van de Wwb door de Vazalotoeslag hierdoor
ook mogelijk gemaakt voor alleenstaande ouders met veelal lage inkomens, mede
als gevolg van het ontbreken van startkwalificaties. Deze alleenstaande ouders
behoeven hierdoor niet gevangen te blijven zitten in de bijstand, zoals nu
veelal het geval is. Immers, deze alleenstaande ouders blijven daardoor evenals
hun kinderen tot de kwetsbare groepen behoren. Soms jaren, met alle gevolgen
van dien. Met het doel van dit wetsvoorstel en het streven om méér
werken méér lonend te maken kunnen wij, evenals de Tweede Kamerfractie
van het CDA, in de gegeven omstandigheden dan ook instemmen.Niettemin blijven er vanuit de optiek, dat wetsvoorstellen moeten worden
beoordeeld op rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid nog enkele
moeilijke vragen over, zowel voor de initiatiefneemster als voor het kabinet.
Ik voeg eraan toe dat wij nu in feite een schriftelijke en mondelinge behandeling
ineen moeten doen en dat ik de vragen die ik anders schriftelijk zou hebben
gesteld – en dat is ook uit egards tegenover mevrouw Noorman –
in alle zakelijkheid toch nu zal stellen. Ik denk dat zij als erkend materiedeskundige
daar alleen maar prijs op stelt.Bij de handhaafbaarheid behoeven wij naar mijn overtuiging niet lang stil
te staan. Immers, het IWI acht het wetsvoorstel ofwel de Vazaloregeling, ondanks
de gecompliceerdheid, goed toezichtbaar.Anders ligt het voor de rechtmatigheid en de uitvoerbaarheid. Er is op
z'n minst nog een aantal hobbels te nemen. Allereerst de vraag, die ik zowel
aan de initiatiefneemster als aan de staatssecretaris wil stellen: Waarom
is niet gekozen voor een ruimere mogelijkheid voor vrijlating van inkomsten
bij deeltijdarbeid binnen de Wwb al dan niet in combinatie met een herstel
van de vrijstelling van de sollicitatieplicht? De initiatiefneemster zal kunnen
billijken dat ik dit vraag tegen de achtergrond van de bezwaren van de VNG,
die blijkens Binnenlands Bestuur van 24 november jongstleden weer in
alle hevigheid terugkomen, maar ook en vooral om principiële redenen.
In feite zou voor alle alleenstaande ouders met jonge kinderen keuzevrijheid
moeten bestaan. Voor de staatssecretaris spits ik mijn vraag toe op een meer
actieve inzet om ook in het kader van een noodzakelijk jeugdbeleid alleenstaande
ouders met jonge kinderen meer tegemoet te komen; een inzet, waarbij tevens
wordt erkend, dat alleenstaande ouders een driedubbele taak hebben waarvoor
zij veelal alleen staan en dat zij daarom moeten kunnen rekenen op extra tegemoetkomingen.Een aanvullende vraag in dit opzicht aan de initiatiefneemster is de volgende.
Hoe kan het niet-gebruik van de Vazaloregeling worden voorkomen, gelet op
het feit, dat de beoogde groep deelnemers in overwegende mate bestaat uit
ouders met onvoldoende startkwalificaties? Het opleidingsniveau van alleenstaande
ouders in de bijstand is hierdoor verhoudingsgewijs laag. Zullen zij dit wetsvoorstel
naar hun eigen situatie kunnen vertalen?Voorts is naar ons gevoel het duiventileffect eveneens nog onvoldoende
belicht, ook in de Tweede Kamer. Bij minder uren werken, bijvoorbeeld tijdens
de vakanties, kan snel weer op de bijstand moeten worden teruggevallen. Het
gebruikelijke beeld is toch dat kinderen weken thuis zijn en dat moeders in
grote vertwijfeling zeggen: dan ga ik die weken maar niet werken. Dat wordt
wel op hun inkomen gekort en dan kunnen zij weer snel op de bijstand moeten
terugvallen. Heeft de initiatiefneemster dit probleem onderkend? Het wetsvoorstel
is hierdoor erg kwetsbaar voor inkomensschommelingen. Inkomensonzekerheid
is daarvan dan het gevolg. Kan de initiatiefneemster zich voorstellen, dat
de CDA-fractie met zo'n uitkomst grote moeite heeft? Kan de staatssecretaris
de CDA-fractie vervolgens het nodige inzicht verschaffen in de omvang van
de groep alleenstaande ouders met kinderen, die krachtens de Wwb een bonus
krijgen en kan hij melden hoeveel gemeenten, ondanks de kan-bepaling, gebruik
hebben gemaakt van de mogelijkheden tot vrijlating, te weten de vrijlating
van 25% van de inkomsten uit arbeid en de vrijlating van premie tot
een maximum van € 2066 per jaar? Vervolgens rijst de vraag, die
ik aan de initiatiefneemster stel, of het beroep op de Universele Verklaring
van de Rechten van de Mens voldoende is om alleenstaande ouders met jonge
kinderen op de voorgestelde wijze te bevoorrechten. Is de afbakening
met andere doelgroepen in de bijstand, zoals gedeeltelijk arbeidsgeschikten,
wel voldoende afgewogen? Is dit wel onderwerp van studie geweest? Is nagedacht
over de verhouding tot alleenstaande ouders met jonge kinderen die in de bijstand
blijven? Had dit moeten gebeuren? Welke invloed zal de uitvoering van de motie-Crone
die in de Tweede Kamer is ingediend, op dit wetsvoorstel hebben? Er was wel
een draagvlak in de Tweede Kamer, maar geldt dit ook voor de samenleving als
zodanig?Er is ook nog steeds onduidelijkheid over de grote verschillen tussen
de uitstroomramingen van de initiatiefneemster en van het kabinet. Zijn die
verschillen nu uitsluitend toe te schrijven aan een verschillende waardering
van de ingebouwde financiële prikkels of speelt er meer? Ik krijg graag
een reactie van zowel de initiatiefneemster als de staatssecretaris, mede
om de financiële uitkomsten te kunnen beoordelen. Zal er sprake zijn
van besparingen of van meerkosten? Ik stel die vraag toch ook al werd ik na
lezing van alle stukken een beetje kriebelig. Ik vind dit gekissebis om niks,
terwijl ik het gevoel heb dat er nooit een bevredigend antwoord op deze vraag
kan worden gegeven.Méér nog dan de uitvoeringskosten vraagt ook de uitvoeringsproblematiek
aandacht. Mogen wij aannemen dat de initiatiefneemster zich ervan verzekerd
heeft dat het wetsvoorstel in de huidige vorm goed uitvoerbaar is? Het is
de CDA-fractie overigens niet ontgaan dat de initiatiefneemster op z'n minst
aan drie bezwaren van de Raad van State en het kabinet is tegemoetgekomen,
zoals het recht op scholing dat komt te vervallen, de vrijlating van de kinderalimentatie
die nog niet tot het ministerie lijk te zijn doorgedrongen, terwijl de datum
van invoering is aangepast naar I januari 2008. Ook is het gemeentelijk traject
vereenvoudigd.Er blijven dan nog twee substantiële bezwaren ter behandeling over,
die ook het kabinet bij voortduring aanvoert, zoals in de brief van 27 oktober
2006. De initiatiefneemster kon op deze brief niet meer reageren. Kan dit
alsnog gebeuren?Los van een aantal meer technische opmerkingen blijven mijns inziens dus
nog twee hoofdbezwaren over. Allereerst het verstrekken van een toeslag aan
ouders die thans geen recht hebben op bijstand, omdat zij over voldoende inkomen
beschikken. Over welke aantallen spreken wij dan en had deze discussie niet
kunnen worden voorkomen? Wat was er nodig om dit argument te ontkrachten of
ziet de initiatiefneemster hiertoe geen mogelijkheden? Was voor haar wellicht
een argument dat alleenstaande ouders die nu noodgedwongen méér
uren moeten werken om uit de bijstand te blijven zonder dat zij hiertoe in
feite vanwege de driedubbele taak in staat zijn, dan minder uren kunnen gaan
werken? De CDA-fractie is geneigd deze uitkomst positief te beoordelen. Is
dit voor het kabinet het meest wezenlijke bezwaar?Dan blijven nog de bezwaren over om de Vazalotoeslag onder te brengen
bij de Awir. Wij zijn van mening dat de initiatiefneemster er wel in is geslaagd
om dit technisch op een adequate manier te doen. Alle lof hiervoor! Blijft
over het principiële bezwaar dat door het kabinet als het belangrijkste
wordt gezien, hoewel het doel van het wetsvoorstel eveneens sympathiek wordt
gevonden. De Vazalotoeslag is in feite een structurele inkomensvoorziening
en past om die reden niet in de Awir die betrekking heeft op specifieke uitgaven.
De CDA-fractie worstelt met dit bezwaar. De Awir gaat immers uit van de verplichting
dat alle nieuwe inkomensafhankelijke regelingen binnen het begrippen- en definitiekader
van de Awir moeten worden geplaatst. Daaraan is door de initiatiefneemster
recht gedaan. Dat het in de Awir alleen maar zou gaan "om specifieke
uitgaven" kan naar onze mening niet uit de wettekst zelf worden afgeleid.
Artikel I, lid I, zegt dat de Awir geldt voor inkomensafhankelijke regelingen.
Op bladzijde 33 van de memorie van toelichting staat voorts dat het eerste
lid van artikel I geldt voor alle inkomensafhankelijke regelingen. Hiermede
wordt dus het algemeen geldend karakter van de wet aangegeven. In het derde
lid van artikel 1 wordt nader aangegeven wat onder inkomensafhankelijke regelingen
wordt verstaan en ook deze omschrijving staat naar ons oordeel niet in de
weg aan het van toepassing zijn van de Awir op de Vazalotoeslag. Uit de op
blz. 34 gegeven voorbeelden kan ook niet worden opgemaakt dat het hier gaat
om een limitatieve opsomming. Gaat het hier nu een gelegenheidsargument of
een principieel argument van het kabinet? Kortom, het is aan het kabinet om
de CDA-fractie ervan te overtuigen dat de Vazalotoeslag de Awir misbruikt
en ons tevens aan te geven hoe zwaarwegend dit bezwaar is.Aan de initiatiefneemster ten slotte nog de vraag waarom niet volledig
is aangesloten bij de Awir en het jaarinkomen als toetsinkomen is genomen
om de hoogte van de inkomensafhankelijke toeslag vast te stellen. Maakt de
gekozen oplossing van een overbruggingsregeling het juist voor de uitvoering,
maar ook voor de beoogde groep met beperkte opleiding niet nodeloos ingewikkeld?De CDA-fractie oordeelt ook de uitvoeringskosten aan de hoge kant voor
een vermoedelijk zeker in de beginfase niet al te grote groep, maar wil dit
oordeel ondergeschikt maken aan de afweging of er een meer bevredigende oplossing
kan worden gevonden voor de combinatie van arbeid en zorg. Werk mag boven
een uitkering gaan, maar niet ten koste van de verzorging en de opvoeding
van jonge kinderen, onder wie zeker ook pubers. Ik noem pubers hierbij nadrukkelijk,
gezien alle problemen met kinderen op het vmbo. Volgens mij is de grens van
zestien jaar dus nog steeds een verantwoorde leeftijdsgrens.Wij hopen van harte dat er vandaag of anders op een later moment uitzicht
kan worden geboden op een oplossing die recht doet aan de alleenstaande ouder
met jonge kinderen en tevens onze bezwaren kan ondervangen. Dat vergt creativiteit
van alle betrokken partijen. Van een onovertroffen materiedeskundige als mevrouw
Noorman-den Uyl verwacht ik niets anders. Ik draai verder de woorden van mevrouw
Kalsbeek om en zeg tegen de staatssecretaris: wij wachten met bijzondere belangstelling
het antwoord van de staatssecretaris af.Voorzitter. Met ruimte voor nadere studie en overleg met de initiatiefneemster
in de door ons bedoelde geest zouden alle alleenstaande ouders met jonge kinderen
zijn gebaat!Ik hoor ongetwijfeld van de voorzitter of ik het Reglement van Orde juist
interpreteer, maar volgens mij staan de artikelen 1c en 91 van het reglement
toe dat mevrouw Noorman als deskundige bij de afhandeling van het wetsvoorstel
betrokken blijft als wij er vanavond niet uitkomen. Ik zeg dat, omdat zeker
de Eerste Kamer verantwoordelijk is voor de deugdelijkheid van wetgeving.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: Bierman-Beukema toe Water 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-419-427.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl