Interpellatie-Kant, gericht tot de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over uitspraken van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over versobering van de Algemene nabestaandenwet
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 2827-2842

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 33, pagina 2827-2842

04-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31802Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Tijdelijke regels voor experimenten met een gebiedsgerichte bestemmingsheffing ten behoeve van aanvullende activiteiten van samenwerkende ondernemers mede in het publiek belang (Experimentenwet BGV-zones) (31430)Pagina 2917-2923
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Razeb, te weten: - de motie-Voordewind/Van Baalen over additionele veiligheidsmaatregelen (21501-02, nr. 863); - de motie-De Roon c.s. over de handelsrelatie tussen de EU en Pakistan (21501-02, nr. 864)Pagina 2892-2892
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 november 2008 over de eerste voortgangsrapportage over het groot project ecologische hoofdstructuur (ehs)Pagina 2823-2827
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009 (31700 XVIII)Pagina 2844-2889
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009 (31700 XVIII), en van: - de motie-Van Gent/Van Bochove over meer groen in gemeenten met Vogelaarwijken (31700 XVIII, nr. 14); - de motie-Jansen over het schrappen van projectsteun aan corporaties die niet presteren naar vermogen (31700 XVIII, nr. 15); - en nog 36 andere moties (31700 XVIII, nrs. 16 t/m 51)Pagina 2892-2903
Regeling van werkzaamheden (donderdag 4 december 2008)Pagina 2842-2843
Presentie en opening (donderdag 4 december 2008)Pagina 2823-2823
Interpellatie-Kant, gericht tot de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over uitspraken van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over versobering van de Algemene nabestaandenwetPagina 2827-2842
Noten (Bijlagen 1, 2 en 3): Interpellatievragen Anw, overzicht stukken en Bijvoegsel bij begroting WWIPagina 2927-2950
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Transportraad, te weten de motie-Vendrik over CO2 als grondslag voor kilometerbeprijzing voor het vrachtverkeer (21501-33, nr. 200)Pagina 2892-2892
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens in verband met het mogelijk maken van systematische verstrekking van gegevens aan instellingen voor schulden- en kredietregistratie (31563); - Wijziging van de Politiewet 1993 in verband met het vervallen van de facilitaire diensten van het Korps landelijke politiediensten (31564); - en nog een wetsvoorstel (31525)Pagina 2823-2823
Spoeddebat over de liberalisering van de postmarktPagina 2903-2917
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 4 december 2008)Pagina 2923-2926
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 december 2008 over RazebPagina 2889-2892

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 123 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de interpellatie-Kant, gericht tot
de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over uitspraken
van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over versobering
van de Algemene nabestaandenwet.Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in de vergadering
van 2 december 2008.(De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze editie.)1De voorzitter:Bij een interpellatie is de gang van zaken als volgt. Eerst krijgt de
interpellant het woord, waarna de staatssecretaris antwoordt. Daarna komt
de interpellant terug voor een tweede serie vragen. Tot slot krijgen de overige
leden het woord. De interpellant wordt tijdens de eerste inbreng niet geïnterrumpeerd.
In de tweede ronde mogen de leden, als zij dat willen, wel interrumperen.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. In 1996 is de Algemene Weduwen- en Wezenwet flink onder handen
genomen. Hij werd toen de Algemene nabestaandenwet. Dat was al een ongelooflijke
ingreep. Nu komt deze staatssecretaris met het voorstel dat eigenlijk de definitieve
doodsteek moet geven aan de regeling die wij voor nabestaanden hebben. Ik
vind het heel erg wrang dat wij beide keren, zowel bij de eerste
ontmanteling als bij de definitieve doodsteek, een kabinet met de Partij van
de Arbeid hebben. Zelfs mensen met kinderen die nog geen twee jaar geleden
hun dierbaren hebben verloren, moeten eraan geloven. Deze staatssecretaris
wil hen na twee jaar weer aan het werk schoppen. Dat is hardvochtig. Het getuigt
van een gebrek aan compassie met en inlevingsvermogen in wat gezinnen doormaken
na het overlijden van een vader of moeder. Mensen staan er plotseling alleen
voor. De complete wereld stort in, de gezamenlijke toekomst is mensen ontnomen.
De staatssecretaris zegt dat iedereen aan wie hij het vraagt, zegt dat één
jaar een redelijke tijd is voor rouwverwerking. En dat hij er dan twéé
jaar van heeft gemaakt. En dat dat coulant is.Van mensen die zo'n ernstig verdriet meemaken hoor je juist heel vaak
hoe zwaar het is, en hoe naar het is als mensen bijvoorbeeld na een jaar zeggen:
ja, nou is het wel mooi geweest, nu weer de benen eronder! Dat is bijzonder
pijnlijk voor mensen en daar doet de staatssecretaris nu eigenlijk aan mee.
Ik wil graag van hem horen of hij erkent dat deze uitlating ongepast was.
Rouwverwerking is niet aan tijd gebonden, maar voor iedereen verschillend.
Het is al helemaal niet aan deze staatssecretaris.Bovendien gaat het niet alleen om rouwverwerking. Het gaat ook over de
ongelooflijk moeilijke situatie waarin nabestaanden terechtkomen. Zij blijven
alleen achter met kinderen die moeten opgroeien zonder hun vader of moeder,
die zorg en ongetwijfeld extra zorg en aandacht nodig hebben. Uit onderzoek
blijkt dat van de nabestaanden die minder gaan werken, 34% dat doet
omdat zij psychische of lichamelijke problemen hebben, maar een kwart ook
omdat zij meer tijd nodig hebben voor de kinderen.Er is trouwens ook helemaal geen aanleiding om de Algemene nabestaandenwet
aan te scherpen. Het aantal mensen dat er gebruik van maakt, daalt al sinds
1996 flink. Het voorstel van de staatssecretaris maakt het een relatief kleine
groep extra moeilijk. Het zou gaan om zo'n 2000 mensen per jaar. Het is dus
ook volstrekt onnodig.Het verlies van een partner, het verlies van een vader of moeder is ondraaglijk.
Dit voorstel maakt het voor sommigen nog ondraaglijker. Het is onfatsoenlijk,
onbeschaafd, onacceptabel en ook nog eens onnodig hardvochtig. Hopelijk kunnen
wij deze laatste doodsteek aan de nabestaandenuitkering stoppen.Staatssecretaris Aboutaleb:Mevrouw de voorzitter. Mij hebben vooraf een paar vragen bereikt. Worden
die geacht te zijn gesteld en moet ik daarop nu ingaan?De voorzitter:De regeling is als volgt. Het lid hoeft die vragen niet te herhalen. Het
is echter wel de bedoeling dat u die vragen nu beantwoordt.Staatssecretaris Aboutaleb:Hartelijk dank, voorzitter. Het is goed om nog eens bij dit onderwerp
stil te staan, omdat er de afgelopen dagen in de berichtgeving van alles en
nog wat over gezegd is. Ik heb nimmer willen aangeven dat de Anw zou worden
afgeschaft. Dat heb ik niet gezegd en het staat ook niet in de brief die ik
gisteren naar de Kamer heb gestuurd. Het is niet mijn bedoeling om zelf te
bepalen dat mensen twee jaar mogen rouwen, integendeel. Ik loop graag de gestelde vragen even langs. Als eerste wordt gevraagd,
of in het kabinet gesproken en besloten is over dit voorstel en of ik dat
kan toelichten.Zoals ik in mijn brief heb aangegeven, passen mijn ideeën over de
modernisering van de Anw binnen het kabinetsbeleid dat gericht is op het bevorderen
van participatie van burgers. Ik ben bezig met een zorgvuldige voorbereiding
van de voorstellen die in het kabinet zullen worden besproken.Vraag 2 luidt: Waarom kiest u ervoor om deze wet bijna volledig af te
schaffen?Er is geen sprake van het afschaffen van de Anw dan wel van pogingen daartoe,
integendeel! Aan de uitkeringsrechten wordt niet getornd. Het idee is om jongere
toekomstige nabestaanden na een zekere gewenningsperiode geleidelijk voor
te bereiden op, als het nodig mocht zijn, een terugkeer naar de arbeidsmarkt.Vraag 3 luidt: De Algemene nabestaandenwet is in 1996 flink versoberd.
Het aantal mensen dat gebruikmaakt van de regeling is sindsdien flink gedaald.
Waarom wil de staatssecretaris nu toch de Anw bijna helemaal afschaffen?Wel, voorzitter, de wet wordt niet versoberd; er worden geen bezuinigingen
beoogd. Wel wordt beoogd mensen te begeleiden bij een geleidelijke terugkeer
naar de arbeidsmarkt. Daar gaat het over en dat is de kern van het voorstel.Vraag 4: Waarop baseert u uw mening dat twee jaar voldoende is om het
verlies van een partner of dierbare te kunnen verwerken?Dat is mijn opvatting niet. Mijn voorstel is dat nabestaanden in ieder
geval binnen de eerste twee jaar niet worden aangesproken, daarna gebeurt
dat wel. Wij praten dan met de mensen om te bekijken of zij werk kunnen aanvaarden.
Het hangt zeer af van persoonlijke omstandigheden of iemand terug kan naar
de arbeidsmarkt. Wat mij betreft is het maatwerk. Als er kinderen onder de
vijf in het spel zijn, kan altijd gebruikgemaakt worden van de constructie
ten aanzien van alleenstaande ouders in de bijstand die uw Kamer zeer recent
heeft goedgekeurd. Die kunnen ontheven worden van sollicitatieplicht. Nogmaals,
het gaat dus altijd om maatwerk.Vraag 5: Gemeenten hebben nu al de mogelijkheid om nabestaanden te re-integreren.
Waarom gebeurt dat niet?Gemeenten hebben deze verantwoordelijkheid inderdaad, maar mensen moeten
daar zelf om vragen. Ik vind dat het nu te vrijblijvend is. Ik vind het belangrijk
dat alle nabestaanden die hulp actief aangeboden krijgen. Aan de hand van
een persoonlijk gesprek met betrokkene zal moeten worden vastgesteld of het
een reële optie is om terug te keren naar de arbeidsmarkt.Vraag 6: Wat is uw reactie op het feit dat meer dan een derde van de nabestaanden
minder gaat werken omdat zij psychische of lichamelijke klachten hebben naar
aanleiding van het overlijden van de partner? Ik kan mij voorstellen dat het
overlijden van een partner leidt tot psychische of lichamelijke klachten,
zeker in de eerste fase na het overlijden van de partner. Daarom houd ik in
mijn opvatting rekening met een zekere periode waarin nabestaanden aan de
nieuw ontstane situatie moeten kunnen wennen. In dit soort omstandigheden
is er wat mij betreft sprake van medische redenen en/of mentale redenen, op
grond waarvan mensen altijd al kunnen worden vrijgesteld van sollicitatieplicht.Vraag 7: Wat is uw reactie op het feit dat een kwart van de nabestaanden
minder gaat werken, omdat zij tijd nodig hebben voor kinderen? Dit is ook
heel belangrijk. Wij hebben meerdere malen in dit huis gesproken over de noodzaak
om zorg en werk met elkaar te combineren – dat is een van de belangrijkste
aspecten die wij hier goed in de gaten moeten houden – en als ouders
ervoor kiezen om zorg en werk op deze manier te combineren, kan dat. Daarmee
voldoen zij aan een belangrijk uitgangspunt: bijdragen naar vermogen. In individuele
situaties is dit denkbaar. Daarom vind ik maatwerk belangrijk, zodat ik aansluiting
zoek bij eerdere opvattingen die in deze Kamer over werken en zorg met kinderen
zijn geuit. In die zin bestaat het recht op ontheffing van de sollicitatieverplichting,
en zijn er mogelijkheden om zorg en werk goed te combineren.Vraag 8: Acht u het moreel aanvaardbaar om kinderen en ouders die te maken
hebben met het verlies van een dierbare, onder druk te zetten door voor hen
te bepalen dat zij na twee jaar moeten re-integreren of aan het werk moeten
gaan? Ik heb zelf altijd wat last met het combineren van moraal en politiek.
Ik denk dat het verstandig is daar met enige distantie naar te kijken. Mensen
onder druk zetten, is het laatste wat ik wil. Ik wil in deze discussie uitermate
zorgvuldig zijn. Het is niet gemakkelijk om opvattingen te hebben over de
moraal, in relatie tot zorgvuldig politiek handelen. Iedereen heeft daar zo
zijn eigen opvattingen over. In mijn brief heb ik aangegeven dat ik het geen
sociaal beleid vind om mensen alleen een uitkering te geven en niet te steunen
bij maatschappelijke participatie. Ik vind het niet sociaal om te zeggen:
u krijgt van ons een uitkering die maximaal achttien jaar duurt, u wordt nergens
op aangesproken. Ik vind het eerder belangrijk om de definitie van sociaal
beleid zo in te vullen dat wij ook de mensen uitnodigen midden in de samenleving
te staan, met ons te zijn en met ons een samenleving te vormen waaraan zij
naar vermogen een bijdrage leveren. Het kabinet stelt participatie zeer centraal,
rekening houdend met omstandigheden van burgers en hun vermogens.Vraag 9: Hoeveel bezuinigt de staatssecretaris bij een afschaffing van
de Anw? Aan de uitkeringsrechten wordt niet getornd. De Anw wordt niet afgeschaft
en er wordt niet bezuinigd. Integendeel, het is juist de bedoeling dat er
in mensen wordt geïnvesteerd om hun terugkeer naar het centrum van de
samenleving te bevorderen.Vraag 10: Wat betekent uw voorstel voor mensen met een Anw-uitkering die
al in deeltijd werken, maar onvoldoende verdienen om uit de uitkering te komen?
Mogelijk kunnen nabestaanden die al gedeeltelijk werken met behulp van ondersteuning
scholing volgen, of zich op een andere manier ontwikkelen, zodat er een beter
betaalde baan kan worden bereikt. Ik benadruk echter dat het doel van mijn
plannen niet is, mensen uit een uitkering te laten stromen. De Anw kent een
hoge vrijlatingsgrens voor inkomen uit arbeid. 50% van het WML en een
derde van het meerdere mogen worden behouden, en er hoeft geen rekening te
worden gehouden met eventueel aanwezig vermogen. Het gaat in dit verhaal uitsluitend
om de vraag hoe wij mensen kunnen helpen weer midden in de samenleving te
komen staan, en wel via betaalde arbeid. Mijn doel is deze mensen goed voor
te bereiden op de arbeidsmarkt als hun kind 18 jaar wordt, en zij geen Anw-uitkering
meer krijgen. Vraag 11 luidt: Bent u bereid om uw plannen voor de afschaffing van de
Anw in te trekken? Ik heb al een paar keer gezegd dat het niet de bedoeling
is, de Anw af te schaffen. Het is niet de bedoeling om de hoogte en de rechten
van de uitkering aan te tasten. Het is wel de bedoeling om mensen met een
Anw-uitkering op de arbeidsmarkt sterker te maken om te voorkomen dat als
de kinderen 18 jaar worden, zij ooit in de bijstand terechtkomen, met alle
problemen van dien.De voorzitter:Ik geef het woord aan mevrouw Kant voor haar aanvullende vragen.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. De staatssecretaris zei zojuist dat hij het wat moeilijk vindt
om moraal en politiek te combineren. Ik geloof dat hij dat vandaag inderdaad
bewijst. Ik zeg eerlijk dat ik hier zelden sprakeloos ben, maar ik ben het
nu echt even kwijt. De staatssecretaris wil mensen die een groot verdriet
overkomt, misschien wel het grootste verdriet dat men zich kan voorstellen –
een nabestaande die na het overlijden van een partner er opeens alleen voorstaat
en zijn of haar kinderen verder moet brengen in het leven – na twee
jaar gewoon de arbeidsmarkt op schoppen. En natuurlijk is het geweldig als
mensen die kracht vinden en is het voor veel mensen goed als zij die kracht
vinden, maar het is niet aan de staatssecretaris om te oordelen of mensen
daar op dat moment toe in staat zijn. Dat doet hij wel en dan is hij inderdaad
niet in staat om moraal en politiek te combineren. Dit is hardvochtig. Dit
is onmenselijk.De staatssecretaris heeft wel degelijk de uitlating gedaan dat hij om
zich heen heeft gevraagd en dat mensen zeggen: één jaar is wel
genoeg. Hij zegt: dan maak ik er twee jaar van en dan is het coulant. Ik heb
hem ermee geconfronteerd dat mensen het juist als ontzettend naar ervaren
als door hun omgeving na één jaar wordt gezegd: nu is het wel
mooi geweest, nu de benen weer eronder. Ik heb hem gevraagd die uitlating
terug te nemen of in ieder geval te erkennen dat die ongepast is. Dat heeft
hij niet gedaan. Hij komt wel degelijk met een voorstel waarin na bijna twee
jaar mensen verplicht worden om te solliciteren en te re-integreren.En dan komt de staatssecretaris met een mooi verhaal over maatwerk, maar
het is niet aan hem om mensen de maat te nemen of zij na zo'n overlijden en
zo'n ernstige situatie het weer aankunnen. Dat is niet aan hem. In zijn brief
schrijft hij: een aanpak van rechten en plichten, zoals gemeenten in de sfeer
van de Wet werk en bijstand hanteren, is naar mijn mening een goede optie.
Dat is geen goede optie. Mensen het aanbieden, mensen cursussen aanbieden,
mensen helpen om een plek te vinden op de arbeidsmarkt, als zij daaraan toe
zijn, natuurlijk! Maar dwingen, in dit soort situaties, is hardvochtig en
onmenselijk.Voorzitter. Ik heb er eigenlijk geen woorden voor dat deze staatssecretaris
blijkbaar geen enkel inlevingsvermogen heeft voor mensen die dit leed overkomt.
Daarom dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering voornemens is om een arbeids- en re-integratieverplichting
op te nemen voor mensen met een uitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet
met een kind onder de 18 jaar;overwegende dat juist in gezinnen waarvan een van de ouders is overleden
er voldoende ruimte moet zijn voor verwerking van het verlies en zorg voor
de kinderen;overwegende dat een periode van twee jaar te kort kan zijn voor verwerking
van het verlies;verzoekt de regering, af te zien van het voornemen om na twee jaar een
arbeids- en re-integratieverplichting in te voeren voor mensen met een uitkering
op grond van de Algemene nabestaandenwet (Anw) met een kind onder de 18 jaar,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kant. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 1(31802).Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Ik heb voor deze motie geen steun kunnen vinden bij andere
fracties, gezien de snelheid waarmee zo'n interpellatiedebat gaat en omdat
ik niet verwacht had dat de staatssecretaris op deze manier zou reageren.
Ik had echt verwacht dat hij op zijn schreden zou terugkeren, maar ik hoop
van ganser harte dat het sociale gevoel en het fatsoen in de Kamer dusdanig
zijn dat wij hier vandaag een eind aan het voornemen van de staatssecretaris
kunnen maken.De heer Tony van Dijck (PVV):Voorzitter. Het kabinet haalt werkelijk alles uit de kast om iedereen
aan het werk te krijgen. Iedereen moet meedoen. Of het nu gaat om arbeidsgehandicapten,
jonggehandicapten, ouderen, moeders zonder uitkering, het maakt niet uit,
iedereen moet aan de slag. En nu zijn zelfs de weduwen aan de beurt. De meest
kwetsbaren in onze samenleving worden gedwongen om te gaan werken. Het kabinet
schuwt hierbij geen enkel middel. Een gehandicapte moet elke baan accepteren
met verlies van uitkering. Werkgevers die ouderen in dienst nemen, krijgen
een dikke premiekorting. Gemeenten die een moeder zonder uitkering aan de
bak helpen, krijgen een dikke premie van maar liefst € 12.000. De
Partij voor de Vrijheid vindt het prima dat mensen geprikkeld worden om te
participeren en op zoek te gaan naar passend werk maar niet met het mes op
de keel. Ook voor weduwen geldt dat zij moeten worden gestimuleerd om zich
te scholen en te gaan werken, maar niet onder dwang, zoals deze staatssecretaris
voorstelt. Het recht op een nabestaandenuitkering of op een aanvulling dient
overeind te blijven totdat de kinderen 18 jaar zijn. Wij hebben het tenslotte
over een minimumuitkering. Het is al moeilijk genoeg om na het verlies van
je partner te overleven. Om deze mensen dan ook nog eens met financiële
problemen op te zadelen, geeft geen pas.Dit kabinet legt de verkeerde prioriteiten. Het heeft de jacht geopend
op de meest kwetsbaren in onze samenleving, maar zolang er nog 270.000 mensen
in de bijstand zitten en 175.000 gezonde mensen een WW-uitkering hebben, kunnen
wij ons beter op deze groepen richten. Meer dan 400.000 mensen zijn ingeschreven
bij het CWI als werkzoekenden. Dat is de groep die onze aandacht verdient.
Deze mensen moeten wij aan een baan helpen. Laat de gehandicapten, de moeders
en de weduwen met minderjarige kinderen met rust. Ik begrijp goed dat de staatssecretaris
een afscheidscadeautje wil achterlaten, maar hij kan beter zijn bureau gaan
opruimen.De heer Omtzigt (CDA):Voorzitter. Afgelopen maandag werd ik tijdens de goed georganiseerde en
mooie SVB-conferentie "Voorzorg voor nabestaanden" geconfronteerd met de uitspraak
van de staatssecretaris dat hij in de Anw een arbeids- en re-integratieverplichting
wilde invoeren. Ik was verbaasd, want ik had een dergelijke aankondiging van
wetgeving eerst in de Kamer verwacht. Nu moest ik op de site van het ministerie
kijken onder "persberichten". Waarom stond er niets onder "Kamerstukken"?De staatssecretaris stelt dat het risico bestaat dat nabestaanden na het
meerderjarig worden van de kinderen een beroep op de bijstand moeten doen.
Zij hebben lange tijd niet of mogelijk zelfs nooit gewerkt. Mensen met minderjarige
kinderen en een uitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet zouden
zich in de toekomst moeten scholen en werk moeten aanvaarden. Deze verplichting
zou twee jaar na het overlijden van de partner ingaan. Deze periode lijkt
wel heel kort, net als de periode van maximaal achttien jaar en negen maanden
die nu in de Algemene nabestaandenwet staat aan de lange kant is en het risico
creëert dat mensen een enorme afstand tot de arbeidsmarkt hebben wanneer
hun jongste kind meerderjarig wordt.Natuurlijk moet voorkomen worden dat mensen niet kunnen meedoen en na
de Anw in de bijstand terechtkomen. De huidige wet biedt ook een aantal ongebruikte
mogelijkheden, vooral op gemeentelijk niveau. Is deze staatssecretaris bereid
om met nog een of twee gemeenten een afspraak te maken de komende weken om
zich eens wat beter in te spannen om die mensen aan het werk te helpen? Wat
denkt de staatssecretaris ervan om met de twee grootste steden in gesprek
te gaan en ons nog de komende twee weken te berichten of dat gaat lukken het
komend jaar? Bijna alle nabestaanden gaan er financieel op achteruit. Mensen
hebben lang niet altijd maatregelen genomen om het overlijdensrisico op te
vangen. Onwetendheid is daarbij een belangrijke oorzaak. Onderzoek van de
SVB onder samenwonenden toont aan dat men weinig idee heeft hoeveel nabestaandenpensioen
uitgekeerd wordt in geval van eigen overlijden of van de partner. Namens mijn
fractie heb ik met grote regelmaat, te beginnen met mijn maidenspeech, aandacht
gevraagd voor de positie van nabestaanden. Het overkomt mensen. Zij hebben
geen idee wat hun financiële positie zal zijn als hun
partner komt te overlijden. Je denkt er ook niet graag over na.Veel fondsen hebben het nabestaandenpensioen zo versoberd dat het vervalt
wanneer iemand van werkgever wisselt. Wij vragen de regering al anderhalf
jaar om overleg hierover en krijgen dat niet. De definitie van partner is
in de Nederlandse socialezekerheidswetgeving bovendien nodeloos ingewikkeld.
Je kunt verplicht iemands toeslagpartner zijn, maar als die overlijdt ben
je niet zijn nabestaande voor de Anw. Ook hier een groot zwijgen van de regering
over hoe wij de partnerdefinitie in de socialezekerheidswetgeving harmoniseren,
zodat mensen weten waarop zij recht hebben in een geval waaraan zij liever
niet denken.Wij zouden graag een brief zien over wat de regering met de nabestaandenwet
van plan is. Ik realiseer mij goed dat dit niet aan deze staatssecretaris
is, maar aan zijn opvolger.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat een volksverzekering voor nabestaanden noodzakelijk en
wenselijk is;van mening dat een zorgvuldige discussie hierover wenselijk is;verzoekt de regering, een brief aan de Kamer te doen toekomen, waarin
zij ingaat op de volgende aspecten voor nabestaanden: - de definitie
van partner en dus nabestaanden in relatie tot andere wetten en partnerdefinities
in de sociale zekerheid;- anderhalf- en tweeverdieners;- de coördinatie tussen Anw in de eerste pijler en nabestaandenpensioen
in de tweede pijler;- de (on)wenselijkheid van een nabestaandenpensioen
op risicobasis in de tweede pijler bij overlijden voor 65 jaar;-
de verschillen in verrekening van Anw met aanvullend nabestaandenpensioen,
met inkomen uit arbeid en met inkomen uit overige uitkeringen;- individuele
verschillen in rouwverwerking;- de wenselijkheid dat nabestaanden
deelnemen aan de samenleving en (na verloop van tijd) ook aan de arbeidsmarkt;- de relatie tussen het aantal nabestaanden/kinderen en de hoogte
van de uitkering;- de verhouding tussen arbeid en zorg van alleenstaande
ouders;verzoekt de regering, verder in te gaan op de vraag hoe de huidige wetgeving
en mogelijke voorstellen en veranderingen zich verhouden tot de herziene Europese
Sociale Code,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt en Spekman. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2(31802).Mevrouw Kant (SP):Ik ben blij te horen dat de CDA-fractie zegt dat een termijn van twee
jaar niet kan. Dat heb ik de heer Omtzigt horen zeggen. Hij zegt ook dat 18
jaar wat aan de lange kant is. Dat ben ik volstrekt met hem oneens. Dit is
iets dat mensen overkomt. Het gaat om mensen die ervoor kiezen om samen kinderen
groot te brengen en waarbij een van de partners plotseling wegvalt. Ik vind
het maatschappelijk beschaafd dat de samenleving dat opvangt en steun geeft
totdat de kinderen 18 jaar zijn, of iemand nu werkt of niet. Mensen kiezen
hier niet voor. Het overkomt hen.De voorzitter:Wat is uw vraag?Mevrouw Kant (SP):Ik vind de grens van 18 jaar dus alleszins redelijk. Ik heb de heer Omtzigt
ook horen zeggen dat een termijn van twee jaar niet redelijk is. Kan ik concluderen
dat het voorstel van de staatssecretaris om mensen na twee jaar onder het
bijstandsregime te brengen als het gaat om participatie van tafel is wat het
CDA betreft?De heer Omtzigt (CDA):Drie opmerkingen daarover. Ik wacht op de volgende staatssecretaris om
een voorstel te doen en daarover een brief aan de Kamer te schrijven.De staatssecretaris heeft net gezegd deze mensen niet onder het bijstandsregime
te willen laten vallen. Dat is winst. Hij heeft dat zo-even duidelijk gezegd
in zijn eerste termijn. Het zou mevrouw Kant sieren als zij dat erkent.Mevrouw Kant spreekt over de arbeids- en re-integratieverplichting. Over
de inkomens- en de vermogenstoets zijn net echter heldere uitspraken gedaan.
Ik wacht de plannen van het kabinet af. Ik ben niet van plan om te reageren
op elk proefballonnetje.Mevrouw Kant (SP):In de brief staat dat een aanpak van rechten en plichten zoals in de sfeer
van de Wet werk en bijstand naar de mening van de staatssecretaris een goede
optie is. Dat geldt niet als het gaat om de vermogenstoets. Dat heeft de staatssecretaris
net gezegd. Het geldt wel als het gaat om de re-integratie- en de sollicitatieplicht.
Dan worden de regels van de bijstandswet gehanteerd. Na twee jaar is het dus
mooi geweest en moeten deze mensen solliciteren net als alle andere mensen
in de bijstand. De staatssecretaris houdt dit punt overeind. Mijn vraag is
of de CDA-fractie ook vindt dat dit niet kan.De heer Omtzigt (CDA):Ik wacht niet op proefballonnetjes. Ik zie de voorstellen tegemoet naar
aanleiding van de motie die ik zojuist heb ingediend en ik hoop steun voor
die motie van mevrouw Kant te krijgen.De heer Blok (VVD):De staatssecretaris heeft zijn nek uitgestoken. De grootste regeringspartij
reageert nu en verwacht een vervolgbrief. Juist bij een zo gevoelig onderwerp
als dit zou het de grootste regeringspartij sieren als zij aangaf wat zij
in de vervolgbrief wil op de punten die mevrouw Kant, overigens met een andere
insteek dan ik, aangeeft. De staatssecretaris heeft zijn nek uitgestoken,
nu het CDA nog.De heer Omtzigt (CDA):Als de staatssecretaris of de regering zijn of haar nek uitsteekt, sturen
zij een brief aan de Kamer en voeren wij hier geen interpellatiedebat. Daarom
willen wij een zorgvuldige discussie. Het is niet voor niets
dat wij, net zoals de SP-fractie, in 1994 tegen de Algemene nabestaandenwet
hebben gestemd. Die wet was een vluggertje van de VVD, de PvdA en D66, waarbij
er niet aan overgangstermijnen is gedacht en waarbij mensen zogenaamd te laat
overleden en hun nabestaanden helemaal nergens meer recht op hadden. U zei
toen dat die mensen zich maar moesten bijverzekeren. Daarvan hebben wij geleerd.
De nabestaandenwet is ons veel te dierbaar om hier even in een drieminutendebat
te verzinnen waar wij precies naartoe willen. Voor ons is het bespreekbaar
dat er meer gedaan wordt aan de re-integratie van nabestaanden. Het lijkt
ons zeer waardevol dat die afstand tot de arbeidsmarkt fors wordt verkleind.
Er zit verschil tussen de opvattingen van mevrouw Kant en mij. Om dat op deze
manier naar voren te brengen, vind ik echter buitengewoon onzorgvuldig. Wij
willen daarom een zorgvuldig traject opstarten. Ik wijs u erop dat de herziene
Europese Code sociale zekerheid daarover heldere uitspraken doet.De heer Blok (VVD):Zorgvuldigheid is inderdaad van groot belang, juist bij dit onderwerp.
Wij mogen dan ook van de grootste partij in Nederland verwachten dat zij tenminste
een richting aangeeft van wat zij onder zorgvuldigheid verstaat en niet wegvlucht
in procedures over brieven die nog moeten komen.De heer Omtzigt (CDA):Het staat heel helder in mijn motie. Daarin staat dat wij hechten aan
de Algemene nabestaandenwet, een volksverzekering. Ik ben heel benieuwd of
u ook die mening bent toegedaan en zoals wij hecht aan zorgvuldigheid. Ook
ben ik heel benieuwd wat u achteraf denkt van de Anw-hervorming die u in 1994
heeft doorgevoerd, waarbij mensen tussen de wal en het schip zijn gevallen.De heer Blok (VVD):Mag ik gewoon antwoord op mijn vraag? De heer Omtzigt vlucht in allerlei
andere zaken. Ik vraag hem om duidelijkheid.De heer Omtzigt (CDA):U beantwoordt mijn tegenvraag ook niet, dus wat dat betreft kunt u daaraan
een voorbeeld nemen. Voor ons is betere re-integratie van nabestaanden zeer
goed bespreekbaar. Daarom vragen wij ook om in de twee grootste gemeenten
te kijken hoe dat kan worden gedaan. Laat ons eerst eens zien wat het probleem
is voordat u met oplossingen komt. Wij krijgen out of the blue een voorstel.
Wij weten niet eens om hoeveel mensen het gaat. Is dat uw vorm van zorgvuldigheid?
Dat is niet de onze.De voorzitter:U kunt heel kort reageren, maar u moet elkaar niet rechtstreeks aanspreken,
doch via de voorzitter.De heer Blok (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik ben dat zeer met u eens, maar ik krijg een hele
rij vragen op mij af die ik graag wil beantwoorden. De VVD staat achter de
beslissingen die zij in het verleden heeft genomen en de VVD vindt ook dat
je niet moet blijven hangen. Ik zal de staatssecretaris straks ook prijzen
om het lef dat hij heeft, maar de VVD vindt ook dat je in de politiek keuzen
moet durven maken, richtingen moet durven aangeven en dat je dat ook mag verwachten
van de grootste partij van Nederland.De heer Omtzigt (CDA):Die richting is helder. Er mag gesproken worden over...De voorzitter:Uw vragen zijn beantwoord. Ik geef het woord nu aan de heer Van der Staaij.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. De heer Omtzigt noemde de uitlatingen van de staatssecretaris
een proefballon. Waarom prikt hij die proefballon niet gewoon door en gaat
hij vervolgens over tot de orde van de dag, in plaats van om een nieuw plan
te vragen?De heer Omtzigt (CDA):Wij vinden het wenselijk om een aantal zaken waarom wij al tien keer hebben
gevraagd nu eens tegen het licht te houden. Wij vragen al drie jaar om wat
er met het nabestaandenpensioen op risicobasis moet gebeuren. Als u bijvoorbeeld
van baan verwisselt, verliest u uw nabestaandenpensioen. Sorry, mevrouw de
voorzitter dat ik een collega rechtstreeks aanspreek, maar dit geldt ook voor
de collega's in de Tweede Kamer. Mocht iemand die in de ABP-regeling of in
de APPA-regeling zit, komen te overlijden na Kamerlidmaatschap maar voor zijn
65ste, dan krijgt de nabestaande geen pensioen, noch voor haar 65ste, noch
na haar 65ste. Dat is schering en inslag geworden in Nederland. Wij vragen
al vijf jaar van de regering wat zij daarvan vindt. Het is schering en inslag
geworden dat wij geen partnerdefinitie hebben in de sociale zekerheid.De voorzitter:U antwoordt nu veel te lang.De heer Van der Staaij (SGP):Dat zijn andere en terechte punten, maar het gaat hier om de vraag of
je een uitbreiding wilt van de sollicitatieplicht en of je de arbeidsparticipatie
wilt versterken. Wat is het antwoord van het CDA daarop?De heer Omtzigt (CDA):Ik zou het wenselijk vinden als de regering gaat kijken of er mogelijkheden
zijn om deze mensen meer aan het werk te helpen, maar ik wil zeker ook van
de regering weten met welke mate van verplichtendheid zij daaraan denkt te
werken. Wat ons betreft blijft het een volksverzekering en daarom was ik toch
wel blij met het antwoord van de staatssecretaris in eerste termijn dat hij
er geen voorziening van gaat maken.De heer Tony van Dijck (PVV):Voorzitter. De heer Omtzigt heeft het over een proefballon en wacht een
brief af. Wij hebben een brief gekregen, de richting van het kabinet is heel
duidelijk: na twee jaar ontstaat er een sollicitatie-, een re-integratie-
en een scholingsplicht. Dat is heel duidelijk de richting. Mijn vraag aan
de grootste regeringsfractie is nu of zij die richting een goede vindt. Ook
wij zijn voor re-integratie, maar hebben moeite met de dwangmatigheid van
deze maatregel. Vindt de heer Omtzigt nu dat er getornd mag worden aan de
huidige Algemene nabestaandenwet of zegt hij dat die overeind moet blijven
maar dan met een grotere stimulans tot re-integratie en het zoeken naar werk?De heer Omtzigt (CDA):Zij blijft overeind met meer prikkels tot re-integratie en het zoeken
naar werk. Wat ons betreft is er geen sprake van dat de Anw een bijstandsachtige
voorziening op gemeenteniveau wordt.De heer Tony van Dijck (PVV):Dat is helder!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Laat ook ik vooropstellen dat als je onverwachts maar ook
niet onverwachts je partner verliest dat natuurlijk heel ingrijpend, emotioneel
en diep verdrietig is. Je komt er ineens alleen voor te staan, met of zonder
kinderen en vaak geeft het naast het diepe verdriet ook nog financiële
problemen als het de kostwinner is die wegvalt. Dat is des te ingrijpender
en moeilijker. De GroenLinksfractie is dan ook van mening dat mensen de tijd,
ruim de tijd moeten hebben om dat verlies te verwerken en hun nieuwe, soms
gedwongen positie als het gaat om de arbeidsmarkt opnieuw te bekijken. Ik
vind het jammer dat de staatssecretaris plompverloren op een achternamiddag
wat ongelukkig communicerend met een plan naar buiten komt dat mensen de gordijnen
in jaagt, terwijl het juist zijn bedoeling was – ik wil dat best wel
geloven – om mensen meer mogelijkheden en kansen te geven en maatwerk
te bieden. Als ik de brief van de staatssecretaris nu lees, dan is die veel
genuanceerder dan de berichten die daar eerder over verschenen zijn. Hij wil
niet tornen aan de uitkeringsrechten van mensen en hij gaat ook niet de duur
van die rechten beperken van achttien tot bijvoorbeeld twee jaar. Dat is nog
wel een indringende vraag aan hem, want het is op die manier wel in de pers
gekomen. Hij wil een geleidelijke terugkeer naar de arbeidsmarkt en stelt
twee jaar rouwverwerking voor, maar daar wordt wel aan gekoppeld dat dit maatwerk
is. Voor de een is twee jaar te kort en voor de ander is twee jaar wellicht
te lang in die zin dat de rouwverwerking natuurlijk nog wel doorgaat, maar
wel gecombineerd kan worden met geleidelijke terugkeer naar de arbeidsmarkt.
Dan moet de combinatie van arbeid en zorg natuurlijk wel weer goed geregeld
worden, want als je er alleen voor staat, is dat toch uitermate belangrijk.Voorzitter. De GroenLinksfractie heeft nog wel een principiële vraag
wat het verschil is of je plotseling weduwe wordt of dat je vrij plotseling
alleenstaande ouder in de bijstand wordt door echtscheiding. Het is natuurlijk
ook mogelijk dat je verlaten wordt door je partner zonder dat je daarop voorbereid
was. Dan kom je er alleen voor te staan, moet je alleen voor je kinderen zorgen.
Ik zou de staatssecretaris willen vragen wat dan het verschil is. Ik kan mij
wel iets voorstellen bij wat de heer Omtzigt daarover zei, namelijk dat daar
wel een nadere verkenning naar zou moeten komen, maar voor ons dan niet met
de optie om deze uitkeringsrechten aan te tasten, maar om dat principiële
verschil eens duidelijk te maken.Voorzitter. Wij gaan niet dwarsliggen op de denkrichting die de staatssecretaris
heeft aangegeven. Wij vinden het van groot belang, ook in dit soort akelige
omstandigheden, dat mensen uiteindelijk wel meer kansen krijgen, natuurlijk
wel rekening houdend met hun persoonlijke omstandigheden. Na de rouwverwerking,
maar dat kan ook tijdens de rouwverwerking zijn, moet je op een gegeven moment
ook wel weer werk gaan maken van een nieuwe toekomst. In de ogen van de GroenLinksfractie
is dat niet hardvochtig en onmenselijk. Ook wij vinden re-integratie niet
asociaal. Het is wellicht moeilijk, maar niet onmogelijk! Wij moeten goed
kijken naar de persoonlijke situatie, maar niet pas na 18 jaar. Ik kan mij
voorstellen dat maatwerk al veel eerder moet worden geboden. Wij moeten mensen
daarop aanspreken, maar niet op een manier alsof er een mes in hun rug wordt
gestoken. Wij bieden de helpende hand om werk te maken van hun toekomst, hoe
moeilijk dat ook is.Wij zijn absoluut voorstander van maatwerk. Ik verzoek de staatssecretaris,
zijn opvolger mee te geven dat ook de huidige groep die onder de ANW valt,
niet of nauwelijks een aanbod krijgt voor scholing en re-integratie. Wij vragen
ons af hoe dat komt. Willen die mensen dat niet of krijgen zij niets aangeboden?
Dat laatste is soms het geval.Ik verzoek de staatssecretaris bij het uitwerken van deze voorstellen
aandacht te besteden aan de mogelijkheden en onmogelijkheden om arbeid en
zorg op een goede manier te combineren.De heer Tony van Dijck (PVV):Mevrouw Van Gent zegt een absolute voorstander van maatwerk te zijn. Is
zij het met mij eens dat maatwerk een zekere mate van willekeur in zich heeft?
De ene gemeenteambtenaar zegt dat iemand wel weer aan de slag kan, maar een
andere toont meer begrip en stelt meer tijd voor. Het is moeilijk vast te
stellen wat er zich van binnen afspeelt bij iemand. Vindt mevrouw Van Gent
ook niet dat wij de kaders heel duidelijk moeten vaststellen en weg moeten
blijven van het maatwerk waarvoor zij pleit?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben voorstander van maatwerk. Het valt mij wel op dat wij nu een scheiding
van invalshoeken krijgen in de Kamer. Wij spreken ook over alleenstaande ouders
in de bijstand. Wij moeten rekening houden met hun persoonlijke omstandigheden
en de zorg die zij verlenen. De GroenLinksfractie is van mening dat dit op
een goede manier moet worden gecombineerd. Wij moeten ze helpen uit de armoede
te komen en meer perspectief bieden. Dat is niet altijd gemakkelijk, dat wil
ik graag toegeven. Wij kunnen echter niet één streep trekken.
Het blijft mensenwerk en ik ga ervan uit dat degenen die hulp en re-integratie
moeten geven, voldoende deskundig zijn om maatwerk te bieden. De kaders zullen
voor de gemeenten duidelijk zijn en absolute willekeur zal nauwelijks voorkomen.
De heer Van Dijck zal begrijpen dat ook ik geen voorstander van willekeur
ben.De heer Spekman (PvdA):Voorzitter. Toen ik afgelopen maandag van de opvattingen van de staatssecretaris
hoorde en kennis nam van het persbericht, baalde ik stevig. Na beoordeling
daarvan leek het alsof de uitkering na twee jaar wordt stopgezet en dat via
de uitkeringsinstantie ervoor gezorgd zou worden dat mensen maar moesten gaan
werken.Ik las er ook in dat de oude rechten zouden stoppen, zoals de vermogenstoets.
Ook las ik in het persbericht dat er geen rekening werd gehouden met kinderen
jonger dan vijf jaar, voor wie een ander regime geldt.Ik baalde er eens temeer van, omdat ik de overtuiging had en heb dat die
periode van 18 jaar veel te lang is en substantieel korter kan. Wij zijn van
mening dat mensen weer op weg moeten worden geholpen naar hun plek in de samenleving
in plaats van daar langdurig naast te staan. Wij moeten altijd wel oog blijven
houden voor individueel maatwerk.Ik was het oneens met het verlagen van de uitkering en ook met het regime
van de bijstand, zoals de vermogenstoets. Ik was het ook oneens met het alleen
maar coûte que coûte verkorten tot twee jaar, waarbij geen rekening
wordt gehouden met individuen.Vervolgens komt de brief van de staatssecretaris en die heb ik toch iets
anders beoordeeld. Daarin staat dat de uitkering behouden blijft. Dat is heel
belangrijk. Het voorbeeld van Ivanka van Lankvelt dat vandaag in het Algemeen
Dagblad en in de Volkskrant werd genoemd, pleit voor de huidige situatie.
Deze vrouw werkt drie dagen in de week en die situatie blijft volgens ons
onveranderd. Ik verneem graag de reactie van de staatssecretaris.De inkomensvrijlating blijft en de vermogenstoets vindt niet plaats. Bij
de tijdsduur komt inderdaad die vijf jaar. De termijn van twee jaar staat
nog open voor discussie. Die discussie moet hier nog worden gevoerd. Er is
in ieder geval sprake van individueel maatwerk.Mijn chagrijn van maandag is voor een groot deel verdwenen door de brief
van de staatssecretaris. Ik ben nog wel boos over het feit dat nu veel mensen
in de samenleving in verwarring zijn gebracht. Het gaat om een groep kwetsbare
mensen die met veel emoties kampen.De vraag is hoe nu verder. Ik heb samen met de heer Omtzigt een motie
opgesteld, omdat wij van mening zijn dat deze discussie zorgvuldig moet worden
gevoerd in de Kamer. Ik ken ook de geschiedenis van de wetgeving op dit terrein
in deze Kamer. Wij staan open voor een aanpassing. Wij delen het uitgangspunt.
Ik heb dit al eerder gezegd en mijn fractie heeft dit ook al eerder opgeschreven.
Wij zijn echter van mening dat er niet gekort mag worden op de hoogte van
de uitkering. Er moet maatwerk worden geleverd. Wij zijn verder van mening
dat er nog een aantal verbeteringen mogelijk is. Zo is de huidige regeling
voor halfwezen een probleem voor sommigen en er moet ook ruimte zijn voor
de combinatie van arbeid en zorg.Nogmaals, maandag was het heel vervelend, maar met deze brief is veel
kou uit de lucht genomen. Dit laat onverlet dat er in de Kamer een zorgvuldige
discussie moet worden gevoerd op basis van de brief van het kabinet.Mevrouw Kant (SP):Er is helemaal geen kou uit de lucht, want er is niets veranderd sinds
afgelopen maandag.De heer Spekman (PvdA):Nou en of.Mevrouw Kant (SP):Nee, helemaal niet. Ik weet dat de Partij van de Arbeid en ook de heer
Spekman goed in staat zijn om te draaien, maar van deze draai, draait mijn
maag om. Wat de staatssecretaris maandag heeft gezegd en wat in het persbericht
stond op de site van het ministerie van Sociale Zaken, is exact hetzelfde
als wat in de brief staat. Daarin staat dat het niet gaat om de zaken die
de heer Spekman zojuist noemde, maar wel dat er twee jaar na het overlijden
van de partner een sollicitatie- en re-integratieplicht zal gelden. Daar gaat
het om. Daar gaat deze discussie om. Mensen die een dierbare hebben verloren,
worden na twee jaar de arbeidsmarkt opgeschopt. Zij hebben niet de vrijheid
om in rust zelf te bepalen op welk moment zij daaraan toe zijn. De Partij
van de Arbeid wijst dit vandaag niet af.De heer Spekman (PvdA):Wij hebben eerder in de notitie Kansen geven, kansen krijgen geschreven
dat wij voorstander zijn van de aanpassing van deze wet. Dat zijn wij en dat
blijven wij. Wij zijn van mening dat ook deze mensen die dit is overkomen,
eerder moeten worden geholpen om weer op de arbeidsmarkt terecht te komen.
Dit vonden wij, dit vinden wij en dit blijven wij ook vinden. Wij zijn echter
wel van mening dat dit nooit ten koste van de hoogte van de uitkering mag
gaan. Dit was de tendens afgelopen maandag. Mevrouw Kant kan het niet willen
horen, noch van de staatssecretaris, noch van mevrouw Van Gent, noch van mij,
maar in deze brief staat uitdrukkelijk dat de uitkeringshoogte niet ter discussie
staat. Dit is heel wezenlijk. Op bladzijde 1 staat dat nabestaanden recht
houden op een uitkering tot hun jongste kind 18 jaar is. Punt! Dit betekent
dat bij de inkomensvrijlating rekening wordt gehouden met de bestaande uitkeringshoogte.
Dit is een wezenlijk verschil met wat er maandag werd gepresenteerd. Dit kan
mevrouw Kant niet willen horen, maar het is wel een feit.De voorzitter:Ik vind het vervelend dat ik u moet onderbreken, maar de heer Spekman
moet proberen om korter te antwoorden en mevrouw Kant om haar vragen korter
te formuleren, zoals wij ook hebben afgesproken.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Mist moet toch worden weggenomen. In de brief staat: "Een
aanpak van rechten en plichten zoals gemeenten in de sfeer van de Wet werk
en bijstand hanteren, is naar mijn mening een goede optie." Dus een sollicitatieplicht.
De heer Spekman gaat mij toch niet vertellen dat een sollicitatieplicht geen
consequenties heeft als je je er niet aan houdt. Dit is een sollicitatie-
en een re-integratieplicht. Met andere woorden, mensen worden na twee jaar
verplicht om de arbeidsmarkt op te gaan en als zij dat niet doen, heeft dat
consequenties.De voorzitter:Dank u wel.Mevrouw Kant (SP):Het gaat niet over de hoogte van de uitkering als dat niet aan de orde
is. Daar gaat het hier om. De heer Spekman heeft hier zelf afgelopen maandag
op gereageerd. Die twee jaar doen geen recht aan de situatie
waarin iemand terecht is gekomen die het leven bot van zich heeft weggeslagen.
Dat vond ik een heel mooie uitlating, maar de heer Spekman draait.De voorzitter:Mevrouw Kant, u neemt mij niet serieus. Ik neem u wel serieus. U moet
nu uw vraag formuleren.Mevrouw Kant (SP):Ik neem wat hier wordt gezegd heel serieus, voorzitter. De Partij van
de Arbeid draait over de ruggen van mensen die een naaste zijn verloren. Dat
vind ik bijzonder pijnlijk.De heer Spekman (PvdA):Volgens mij is dit geen vraag, maar ik wil er wel iets op zeggen. Dit
is voor mij een gevoelig punt, want het is mij overkomen. Op basis van die
ervaring zeg ik dat het goed is als deze mannen en vrouwen niet langdurig
aan de kant blijven staan waardoor zij als hun jongste kind achttien wordt,
alsnog in de bijstand komen. Dat gebeurt wel veel. Wij waren er altijd voor,
deze vrouwen of mannen eerder te helpen om aan een baan te komen. U denkt
alleen maar aan zweepslagjes. Dat doe je op het moment dat je ook de uitkeringshoogte
per definitie gaat verlagen. Het is een goede regeling, en die blijft in stand,
maar wij steken er energie in om deze mensen weer een kans te geven op de
arbeidsmarkt. Daar is niets mis mee.De heer Van der Staaij (SGP):Iedereen is volgens mij voor hulp en ondersteuning, maar de crux is: wil
je een stap verder gaan en met een plicht komen om te solliciteren en aan
het werk te gaan? Bent u daar nu voor of niet?De heer Spekman (PvdA):Wij waren niet tegen een verplichting, wij zijn niet tegen een verplichting
en wij blijven bij die mening. Dat hebben wij ook opgeschreven. Iedereen kan
daar nu wel verbaasd over doen, maar ik heb aan iedereen de notitie "Kansen
geven, kansen grijpen" uitgereikt, waar dat gewoon in staat. Wij vinden dat
het nooit ten koste mag gaan van de uitkeringshoogte. Wij vinden ook dat deze
mensen niet ineens onder de vermogenstoets moeten vallen. Daar zit voor ons
de crux, en de gevoeligheid. Wij vinden dat er altijd ruimte moet zijn voor
maatwerk. Ik realiseer mij heel goed dat een en ander voor het ene gezin en
voor het ene kind een grotere impact heeft dan voor het andere gezin of het
andere kind.De heer Van der Staaij (SGP):U zegt: wel een plicht. Maar stel dat iemand met kinderen van bijvoorbeeld
14 en 17 jaar, die het verlies ook nog moeten verwerken, zegt: als ik zie
wat er op ons af komt, dan wil ik voor het gezin en voor de opgroeiende kinderen
kiezen en ik kan er dus echt niet op ingaan. Wat is dan de consequentie als
je niet voldoet aan de sollicitatieverplichting?De heer Spekman (PvdA):In de brief van de staatssecretaris staat een uitgangspunt met betrekking
tot de vraag wanneer je weer aan het werk kunt komen. Er staat ook in dat
er van maatwerk sprake moet zijn. Zo gaat het nu ook, en dat is de overeenkomst
met de Wet werk en bijstand, namelijk dat je nooit blind iemand de arbeidsmarkt
op schopt, als er bijzondere omstandigheden zijn. Die bijzondere omstandigheden
kunnen zijn dat die ene dochter of die ene zoon nog heel veel psychische problemen
heeft met het verlies. Dan is er iets aan de hand. Er moet dan ruimte zijn
om van de termijnen en de verplichting af te wijken. Dat vinden wij reëel
en wenselijk.De heer Van der Staaij (SGP):Is niet het beste maatwerk het bieden van ondersteuning en het daarbij
aan de mensen zelf over te laten of zij hier daadwerkelijk voor kiezen? Is
dat niet het beste maatwerk dat je maar kunt wensen?De heer Spekman (PvdA):Neen, want soms zie je ook dat mensen met een klein zetje in de rug uiteindelijk
wel de keuze maken om aan het werk te gaan. Wij vinden dat daar niets mis
mee is. Onder de huidige werking van de Wet werk en bijstand zijn er ook mensen
die altijd hadden kunnen denken: ik wil niet werken, dat is niets voor mij
en ik heb veel problemen. Ik ken vrij veel van die mensen. Later, toen zij
eenmaal de slag hadden gemaakt en aan het werk waren gegaan, werden deze mensen
heel gelukkig. Toen zeiden zei: ik ben blij dat ik die stap heb gezet. Maar
het moet wel zorgvuldig gebeuren.De heer Blok (VVD):De VVD vindt dat de staatssecretaris lef heeft getoond door deze lastige
discussie aan te gaan. Ik zou deze staatssecretaris daarom eigenlijk willen
kwalificeren als moedig. Hoe kwalificeert de Partij van de Arbeid haar eigen
staatssecretaris?De heer Spekman (PvdA):Ik baalde afgelopen maandag stevig, omdat ik vind dat in deze discussie
veel zorgvuldigheid nodig is. Het gaat om een kwetsbare groep en er speelt
veel emotie, die ik ook herken en waardeer. Afgelopen maandag was ik gewoon
echt boos. Nu ik de brief lees, zie ik dat het een ander verhaal is dan datgene
wat afgelopen maandag werd gepresenteerd. Daarmee is voor mij veel kou uit
de lucht. In alle verslagen in de kranten vandaag worden voorbeelden aangehaald
van mensen die, als je de brief leest, eigenlijk gewoon kunnen doorgaan met
leven zoals zij nu leven, zoals die vrouw uit het Algemeen Dagblad die drie
dagen werkt.De heer Blok (VVD):De staatssecretaris is moedig. Hij heeft op een voorzet in een notitie
van de Partij van de Arbeid een voorstel gedaan. De Partij van de Arbeid is
echter niet moedig, want nu haar eigen staatssecretaris met dat voorstel komt,
draait zij zo snel mogelijk weg. Dat siert u niet.De heer Spekman (PvdA):Ik draai niet weg. Ik heb gezegd hoe ik er maandag in stond, want daar
vroeg u naar. Ik heb daarop antwoord gegeven. Mijn standpunt maandag had ik
ingenomen op basis van de informatie die de Kamer bereikte via berichten in
de pers en via mondelinge overlevering. Vervolgens hebben wij om een brief
gevraagd. Die brief ligt er nu, en die laat zien dat de kwestie beduidend
anders ligt dan maandag werd gepresenteerd. Dat zit hem vooral vast op het
uitkeringsregime. Dat betekent weer wat voor de vermogenstoets en voor de
ruimte voor afwijkingen en voor maatwerk.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De staatssecretaris heeft zijn nek uitgestoken en die hoeft er dan niet
meteen te worden afgehakt. Dat lijkt mij ook helemaal niet goed in deze zaak.
Ik heb wel een vraag aan de heer Spekman. Hij zegt dat hij voor een verplichting
is op het gebied van re-integratie en scholing. De discussie
daarover hebben wij ook gevoerd over de alleenstaande ouders in de bijstand.
In de brief stelt de staatssecretaris dat het niet zijn bedoeling is aan uitkeringsrechten
te tornen en dat nabestaanden recht houden op hun uitkering tot hun kind 18
jaar is. Blijft dat volgens de heer Spekman zo? Daarnaast wil ik vragen wat
er moet gebeuren als mensen niet meewerken aan re-integratie. Is de heer Spekman
dan voor of tegen sancties?De heer Spekman (PvdA):In antwoord op de eerste vraag kan ik zeggen dat ik zeer aan het uitkeringsniveau
hecht. Volgens mij is dat de reden waarom ik maandag zo boos was. Op de tweede
vraag zeg ik dat je geen verplichting kunt instellen zonder stok achter de
deur. Je kunt het anders namelijk geen verplichting noemen. Het moet wel zorgvuldig
gebeuren en er moet oog zijn voor specifieke en bijzondere omstandigheden
waarvan ik zeker weet dat die voorkomen. In sommige gevallen is het gewoon
schrijnend en is er meer tijd en ruimte nodig. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris
het met mij eens is, maar dat hoor ik straks graag in zijn beantwoording.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De groep die nu in de Anw zit, valt niet onder de verplichtingen voor
re-integratie, scholing en werk. Zou het een goed idee zijn om die oude groep
ook aan te schrijven en te benaderen om op basis van vrijwilligheid deel te
nemen, net als voor de nieuwe groep geldt? Wij hebben dat bij de bijstandsmoeders
uiteindelijk ook besloten.De heer Spekman (PvdA):Ik vind dat zeker goed. Sommige mensen hebben geen idee wat de mogelijkheden
zijn, tenzij zij alle wetteksten lezen. Het lijkt mij uitstekend als gemeenten
deze mensen actief benaderen; niet vanuit de verplichting, maar vanuit de
verleiding.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):De heer Spekman heeft het over een stok achter de deur. Wat bedoelt hij
daar precies mee?De heer Spekman (PvdA):Ik bedoel daarmee dat wie een verplichting heeft en niet in bijzondere
omstandigheden verkeert, een sanctie in de vorm van een uitkeringssanctie
opgelegd kan krijgen. De eerste vijf jaar heb je vrijstelling van de sollicitatieplicht
en daarbovenop nog twee jaar. Pas daarna gaat de verplichting gelden.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Er wordt dus op een gegeven moment wel aan de uitkering getornd.De heer Spekman (PvdA):Natuurlijk, dat antwoordde ik mevrouw Van Gent ook al. Je zegt dat je
iemand niet achttien jaar met rust laat, maar die datum naar voren haalt.
Ik vind dat aan zo'n verplichting een sanctie vastzit. Die sanctie is er nu
eigenlijk ook al: veel mensen, voornamelijk vrouwen, komen na achttien jaar
in de bijstand. Dan hebben zij een geweldige armoedeval en komen zij allemaal
in de financiële problemen. Dat is nu al zichtbaar in die groep.De heer Blok (VVD):Voorzitter. Ik wil nogmaals mijn waardering uitspreken voor het feit dat
de staatssecretaris dit moeilijke onderwerp, waarvan hij wist dat het moeilijk
was, ter bespreking heeft gebracht met een concreet voorstel. De VVD-fractie
is het zeer met de staatssecretaris eens dat het geen sociaal beleid is om
mensen thuis te laten zitten. Als mensen maximaal achttien jaar thuiszitten,
is de kans dat zij ooit weer aan het werk raken erg klein. Dat is in feite
zeer asociaal beleid.Het voorstel dat de staatssecretaris in zijn speech van afgelopen maandag
heeft gedaan, vond de VVD-fractie een stap in de goede richting. Ik herkende
zelfs weer iets van de oude Aboutaleb, de wethouder van Amsterdam die toen
ook gevoelige onderwerpen bespreekbaar durfde te maken omdat hij vond dat
er wat aan moest gebeuren. Ik constateer wel dat de staatssecretaris terugkrabbelt
in de brief van gisteren en in de zojuist door hem gegeven toelichting. De
toonzetting van de speech is echt anders. Daarin stelt de staatssecretaris
dat in de AW een arbeids- en re-integratieverplichting moet worden ingevoerd
zoals die ook geldt voor bijstandsgerechtigden, en dat men in ruil voor de
uitkering een opleiding of re-integratietraject moet volgen en dat werk moet
worden aanvaard. Dat is echt anders dan wat in de brief van gisteren staat.
Daarin wordt gezegd dat het niet de bedoeling is om te tornen aan uitkeringsrechten.
Daar zit een discrepantie tussen. Ik vind het van belang dat de staatssecretaris
aangeeft of hij van mening is veranderd of dat de speech nog steeds geldt.Resumerend, ik vind dat de staatssecretaris op een moedige manier een
discussie is aangegaan, ook omdat de situatie waarover wij het hebben, namelijk
het wegvallen van een van de ouders, een situatie is waarover mensen zouden
moeten nadenken op het moment dat zij ouders worden of kinderen krijgen. Hierbij
moeten zij in de gaten houden of de pensioenregeling dit risico afdekt of
dat zij een aanvullende verzekering moeten afsluiten. Ook met het oog hierop
is het goed dat deze discussie gevoerd wordt. Ik wil de staatssecretaris nadrukkelijk
uitnodigen om zijn rug recht te houden.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Voorzitter. De fractie van de ChristenUnie was erg verrast door de publicatie
op de SZW-site over een mogelijke aanpassing van de Anw. Hieruit kon geconcludeerd
worden dat weduwen of weduwnaars na twee jaar een re-integratieplicht moeten
krijgen, een maatregel die niet in het coalitieakkoord voorkomt. De staatssecretaris
spreekt er zijn zorgen over uit dat nabestaanden naast stopzetting van de
Anw onder de Wwb vallen en dat het voor hen moeilijk wordt om te re-integreren
doordat zij jarenlang uit het arbeidsproces zijn geweest.Wij delen deze zorgen. Echter, wat wij niet delen is het feit dat hieraan
een verplichting verbonden wordt. Weduwen en weduwnaars zijn wat de ChristenUnie
betreft mensen die bescherming verdienen. De Bijbel roept niet voor niets
op, om te zien naar wezen en weduwen. Een overheid moet daarom een schild
durven zijn voor deze groep. Dat betekent dat mensen de mogelijkheid moeten
krijgen om een nieuwe levensfase in te gaan. Weduwen en weduwnaars moeten
dus ondersteuning kunnen ontvangen waar nodig.De staatssecretaris zegt dat er weinig gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid
om vrijwillig te re-integreren. Wat de fractie van de ChristenUnie
betreft moeten wij hier maar eens mee starten. Hoe komt het dat er inderdaad
heel weinig gebruikgemaakt wordt van de ondersteuning die er nu al is? Mijn
fractie dient daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering voornemens is, een re-integratieplicht na
twee jaar op te nemen in de Anw;van mening dat het aan de slag gaan vanuit een Anw-situatie maatwerk vereist;constaterende dat uitkeringsgerechtigden in de Anw geholpen kunnen zijn
met een aanbod tot hulp bij re-integratie op vrijwillige basis;overwegende dat er geen reden is om te twijfelen aan de bereidheid tot
re-integratie wanneer op een gepast moment voor wie nog niet werkt, een passend
aanbod wordt gedaan in samenwerking tussen SVB, CWI en gemeenten;verzoekt de regering, de betrokken instanties hiertoe beter uit te rusten
en af te zien van het opnemen van een plicht tot re-integratie voor rechthebbenden
met kinderen onder de 18 jaar en in plaats daarvan rechthebbenden beter te
ondersteunen bij hun zoektocht naar werk,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ortega-Martijn en Van der Staaij.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 3(31802).Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik zou eigenlijk willen zeggen dat dit een beetje "motie-Kant II" is.
Immers, de moties lijken sterk op elkaar. Dat mag best, dat is uw vrijheid,
mevrouw Ortega. Stel dat dit kabinet toch een dergelijke verplichting wil
invoeren. Zal dit dan niet gebeuren zolang de ChristenUnie hiervan deel uitmaakt?Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb heel duidelijk aangegeven dat de ChristenUnie geen
voorstander van een verplichting is. Wij zijn wel voorstander van stimuleren,
van het creëren van mogelijkheden. Als rechthebbenden aangeven dat zij
inderdaad de arbeidsmarkt op willen, dan moeten hiertoe mogelijkheden aanwezig
zijn en moeten zij ondersteund worden. Wat ons betreft hoeft hieraan geen
verplichting verbonden te worden. Van sancties op een zeker moment mag al
helemaal geen sprake zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Blijft de vraag of de ChristenUnie het als coalitiepartner gaat meemaken
dat er wel een vorm van verplichting wordt ingevoerd. Voor de ChristenUnie
is het immers een heel wezenlijk punt.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Het is inderdaad een wezenlijk punt. Wij vinden dat mensen in geval van
verlies van een dierbare de mogelijkheid moeten krijgen om te rouwen. De een
zegt na zes maanden: ik wil wat anders gaan doen, de muren komen op mij af.
Dan moet deze mogelijkheid ook aanwezig zijn. Echter, er zijn ook gevallen
waarin mensen er zeven, acht of tien jaar over doen om zover te komen. Ik
vind het prima om af te spreken dat wij deze mensen op een gegeven moment
oproepen voor een gesprek. Wat de ChristenUnie betreft mag hieraan geen verplichting
verbonden worden. Vrijwilligheid blijft voorop staan.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De uitspraken van de staatssecretaris hebben geleid tot veel
onrust en verwarring. Het beeld is ontstaan dat het kabinet wil tornen aan
de sociale voorzieningen voor nabestaanden. Ik las ergens dat het mes in de
ANW gaat. Is dit nu een proefballon van de staatssecretaris of is het toekomstig
kabinetsbeleid? Het is goed dat wij dit interpellatiedebat hebben om te proberen
de zaak wat te verhelderen. Wat is eigenlijk de status van de plannen?Uit de brief begrijpen wij dat de staatssecretaris eerst een vraag opwierp,
dat hij vervolgens een gedachte uitsprak en een denkrichting verkende. Dit
eindigde echter wel in een plan. Het plan blijft wat verwarrend. De staatssecretaris
zegt dat zijn ideeën aansluiten op het kabinetsbesluit, maar sluit het
kabinetsbeleid ook aan op zijn ideeën? Komt het kabinet met een arbeidsverplichting
voor nabestaanden met kinderen onder de achttien? Die principiële vraag
is aan de orde. Het gaat daarbij wat ons betreft niet alleen om arbeidsparticipatie.
Het gaat er eerst en vooral om dat de zorg voor kinderen in een kwetsbare
situatie tot zijn recht kan komen. Daarover lees ik helaas niets of heel weinig
in de brief. Het lijkt wel of kinderen vooral een lastige belemmering voor
toetreding tot de arbeidsmarkt zijn. Opnieuw ligt het accent op arbeidsparticipatie,
terwijl wij juist in zulke omstandigheden het belang van de kinderen in beeld
zouden moeten hebben. Heeft deze staatssecretaris zijn actie afgestemd op
het beleidsterrein van Jeugd en Gezin of is het een soloactie, die hij slechts
vanuit het perspectief van arbeidsparticipatie heeft uitgevoerd?Bij dit onderwerp is grote zorgvuldigheid geboden. Het raakt mensen in
moeilijke omstandigheden. Het verlies van kwetsbaren is heel ingrijpend en
roept heel veel verwarring en pijnlijke gevoelens op. Ik zeg de staatssecretaris:
kom op zulk terrein alleen maar met goede, uitgewerkte plannen die het kabinet
echt wil of houd uw mond en schep niet deze verwarring! De SGP-fractie hecht
aan royale voorzieningen voor nabestaanden, de alleenstaande ouders en kinderen.
Daarom hebben wij ons ook in het verleden gekeerd tegen versobering van de
nabestaandenwet. Het zal duidelijk zijn dat wij vierkant tegen nieuwe arbeidsverplichtingen
in de nabestaandenwet zijn.Is het dan allemaal onzin wat aan de orde is? Dat is niet zo als iemand
daadwerkelijk problemen heeft met het vinden van werk, terwijl hij wel wenst
te werken. Dan is hulp en ondersteuning uitstekend. Maar daarvoor hoeven wij
de nabestaandenwet niet te wijzigen. Daarvoor hoeven wij ook geen arbeidsverplichting
op te leggen. De principiële keuze voor zo'n verplichting willen wij
niet maken. De staatssecretaris zegt op geen enkele manier te tornen aan de
rechten van mensen. Dat is gewoon niet waar. De heer Spekman
gaf dit zojuist eerlijk toe. Als je met een plicht komt, hoort daar ook een
sanctie bij, die mensen heel concreet raakt.Tot slot: de combinatie van moraal en politiek is wel eens lastig, maar
ze is nuttig en noodzakelijk. Wettelijke regels zijn dragers van recht en
van moraal. In dit geval gaat het om weduwen, om mensen die als alleenstaande
de zorg dragen voor een of meer kinderen. Zij verdienen krachtige ondersteuning.
Dit is de moraal van ons verhaal.Staatssecretaris Aboutaleb:Voorzitter. Wederom dank ik de Kamer, nu voor de inbreng in tweede termijn.
Mevrouw Kant bedient zich van vrij scherpe superlatieven als "onbeschaafd"
en "hardvochtig". Ik meen dat ik in de Tweede Kamer de afgelopen twee jaar
geen geschiedenis heb opgebouwd van hardvochtigheid en onbeschaafdheid. Met
steun van de SP-fractie hebben wij in deze Kamer gewerkt aan bijvoorbeeld
de wetsvoorstellen ten aanzien van alleenstaande ouders in de bijstand. Daarbij
is voortdurend een goede balans tussen zorg voor kinderen en werken gevonden.
Ik denk dat ik daarmee heb laten zien dat dit kabinet geen hardvochtige of
onbeschaafde koers volgt. Ik vind deze woorden heel zwaar, hoewel ik begrijp
dat ze passen bij dit thema. Maar ik laat ze mij niet gemakkelijk aanleunen.
Ik werp ze verre van mij.Ik heb ook duidelijk gemaakt dat je kennelijk verschillend kunt denken
over de invulling van wat je sociaal beleid zou mogen noemen. In mijn speech
van afgelopen maandag heb ik in duidelijke bewoordingen gezegd dat het berusten
in het verstrekken van een uitkering, in het slechtste geval voor achttien
jaren, en tegen mensen zeggen dat zij helemaal niets in de samenleving hoeven
te doen, langzamerhand niet meer past binnen de definitie van een sociaal
beleid. Ik vind het socialer om die mensen te ondersteunen en mogelijkheden
aan te reiken om midden in de samenleving te staan. Daarvoor moeten zij aangesproken
worden op hun verantwoordelijkheid, op het moment dat het verdriet is verwerkt.Natuurlijk ben ik het met iedereen eens dat het niet aan een staatssecretaris
is om te beslissen wanneer het verdriet is verwerkt. Ik heb hierover in de
afgelopen periode met heel veel mensen gesproken; dit verhaal komt dus niet
uit de lucht vallen. Bij die gesprekken moesten de betrokkenen met enige regelmaat
een traantje wegpinken. Ik heb die gesprekken niet voor niets gevoerd; ik
wilde graag van de betrokkenen zelf horen hoe zij hun omstandigheden beleven.
Dat bleek heel erg te verschillen. Om die reden zeg ik dat de mensen in ieder
geval in de eerste twee jaar met rust moeten worden gelaten. Daarna mag je
best het gesprek aangaan over wat mogelijk is. Dat moet niet vrijblijvend
gebeuren, zoals nu het geval is. In de gesprekken die ik met betrokkenen voerde,
merkte ik dat men de voorstellen niet onredelijk of onbillijk vond. Woorden
als "hardvochtig" of "onbeschaafd" zijn niet gevallen. Ik heb ook gezegd dat
mijn streven erop gericht is om in mensen te investeren. Ik wil geen rechten
afpakken, maar investeren in de mensen om ze bij de samenleving te betrekken.
Dat is een andere benadering dan de SP-fractie wil doen geloven, als zouden
wij de rechten van de mensen willen aantasten. In de brief spreek ik over
het WWB-regime en verwijs naar de recent afgesproken aanpak van de vrijstelling
van sollicitatieplicht. Het is geenszins de bedoeling dat mensen na twee jaar
in de bijstand belanden. Dat is niet beoogd of ooit gecommuniceerd.Mevrouw Kant heeft vandaag al drie keer gezegd dat de staatssecretaris
de mensen de arbeidsmarkt op wil schoppen. Dat is precies ook het argument
dat ik heb gehanteerd in mijn discussie met de VVD-fractie over alleenstaande
ouders in de bijstand. Ik zei dat ik niet bereid was om mensen de arbeidsmarkt
op te schoppen omdat ik voor maatwerk ben en de zorg voor kinderen belangrijk
vind in die vrij lastige, emotionele fase waarin mensen kunnen komen te verkeren.
Ik heb net duidelijk gemaakt dat het in mijn optiek altijd een kwestie van
maatwerk blijft. Dat geldt dus ook voor het specifieke geval waarover de heer
Van der Staaij sprak. Als kinderen van zestien of zeventien jaar door het
overlijden van hun vader in een problematische psychische toestand komen te
verkeren, bestaat er altijd nog de vrijstelling op grond van objectieve gronden.
Die kan toegepast worden als mensen om medische of andere redenen niet kunnen
werken.Al met al probeer ik duidelijk te maken dat er geen plaats is voor woorden
als "hardvochtigheid" of "onbeschaafdheid" in mijn vocabulaire. Ik werp de
suggestie, alsof ik geen enkele empathie zou kunnen opbrengen voor de bewuste
groep mensen, verre van mij af. Natuurlijk is er op enig moment wel sprake
van overheidsverantwoordelijkheid. Op welk moment moet je de mensen stimuleren,
tot werken aanzetten of begeleiden bij het deelnemen aan de samenleving? Deze
mensen mogen niet aan de kant blijven staan. Ik wil de mensen helpen, ondersteunen
en inlevingsvermogen opbrengen. Dit zeg ik aan mevrouw Kant.Al die dingen zijn aan de orde, maar daarbij is wel een goede balans nodig.
Op een enig moment kan het gesprek gaan over een terugkeer naar de arbeidsmarkt.
Na het verstrijken van uitkeringsrechten, als het jongste kind 18 jaar wordt,
dreigt er bijstand. Op dat moment moeten wij met de Kamer een discussie voeren
over hoe mensen weer uit de bijstand kunnen worden gehaald. Die discussie
vindt in de Kamer bijna om de twee of drie weken plaats. Hoe gaan wij om met
de armoedeval? Hoe gaan wij om met de ontstane armoede? Het is beter en socialer
om juist in het traject van 0-18 jaar op enig moment met de betrokkenen het
gesprek te voeren over een terugkeer naar de arbeidsmarkt en economische zelfstandigheid,
die het kabinet heel belangrijk vindt.Ik ben het met de heer Van Dijck eens dat wij spreken over kwetsbare mensen.
Het is belangrijk om deze mensen niet te bestendigen in hun rol van kwetsbaar
zijn, maar om in hen te investeren en hen te begeleiden om weer in de samenleving
mee te doen. Natuurlijk is men een periode kwetsbaar, maar na enige tijd kan
er best een zakelijk gesprek plaatsvinden over de mogelijkheid om terug te
keren naar de arbeidsmarkt. Mensen aan het werk helpen, is wel degelijk zeer
sociaal. Hier doet men soms alsof een poging om mensen aan het werk te helpen,
opeens asociaal is. Dat verbaast mij en dat komt rauw op mijn dak. Iedereen
vraagt zich immers af, hoe wij mensen vleugels kunnen geven om de eigen wereld
te verkennen. Nee, laten wij de maximale uitkeringsperiode benutten; dat is
sociaal. Als je pogingen doet om mensen een beetje in de richting van de arbeidsmarkt
te bewegen, zou je asociaal bezig zijn. Ik weiger mij dat aan
te rekenen; het is ten enenmale niet waar!De voorzitter:Ik wil aan het eind van het antwoord van de staatssecretaris een ronde
interrupties doen. Dan hebben wij alle argumenten op een rij. De staatssecretaris
vervolgt zijn betoog.Staatssecretaris Aboutaleb:De heer Omtzigt heeft een uitgebreid betoog gehouden over de wijze waarop
dit verhaal naar buiten is gekomen. Ik begrijp dat hij het gevoel heeft gepasseerd
te zijn. Het is echter wel zo dat wij op het departement al geruime tijd bezig
zijn met dit thema. Er worden gesprekken gevoerd met verschillende mensen,
met departementen, met gemeenten, met de SVB en met betrokkenen zelf. Het
was een congres van de SVB dat ging over dit thema en ik heb gemeend daarover
iets te moeten zeggen. Nogmaals, ik begrijp dat de heer Omtzigt vraagt of
het niet beter ware om dat eerst met de Kamer te delen.De heer Omtzigt stelt dat de huidige wet allerlei mogelijkheden biedt
om mensen aan het werk te helpen, maar dat dit niet of onvoldoende gebeurt.
Dat is waar. Misschien heeft dat enerzijds te maken met de vrijblijvendheid
en anderzijds met het feit dat gemeenten het gevoel hebben dat zij deze mensen
niet lastig moeten vallen. Als de heer Omtzigt mij uitnodigt om met een paar
gemeenten te spreken over de huidige praktijk, wil ik dat met alle plezier
doen.Nabestaanden worden door het kabinet en door de Kamer absoluut gezien
als mensen die bijzondere aandacht verdienen en blijven verdienen. Ik heb
geen enkel bezwaar tegen het verzoek van de heer Omtzigt om ook een aantal
andere issues, zoals de tweede pijler pensioenen en de partnerdefinitie, nog
eens goed op een rijtje zetten. Zijn motie beschouw ik als een ondersteuning
van de in gang gezette gedachte.Ik ben blij dat mevrouw Van Gent in ieder geval het goede in de brief
leest. Precies zoals zij het heeft verwoord, zijn de brief en mijn speech
van afgelopen maandag bedoeld: niet raken aan uitkeringsrechten, zelfs niet
als sprake is van actieve re-integratie. In die fase blijft aanspraak op uitkeringsrechten
bestaan. Wij komen niet aan de vermogenstoets en ook niet aan de vrijlatingsgrens.
Dat blijft allemaal zoals het is. De heer Spekman heeft echter gelijk als
hij zegt dat als in het gesprek tussen de nabestaande en degene die bezig
is de re-integratie te bevorderen het beeld ontstaat dat iemand arbeid kan
verrichten en een baan beschikbaar is, die persoon niet vrijblijvend kan zeggen
dat hij die baan niet accepteert. Daaraan is immers wel een fase aan voorafgegaan,
namelijk een gesprek tussen betrokkene en gemeente waarin is vastgesteld dat
toeleiding naar de arbeidsmarkt de aangewezen route is. Dan is er dus sprake
van een situatie waarin iemand niet vrijblijvend kan zeggen dat hij niet meedoet.
Zo gaan wij met mensen om. Dat is sociaal en niet hardvochtig.Mevrouw Van Gent heeft uitdrukkelijk aandacht gevraagd voor de combinatie
zorg en arbeid. Vandaar dat in de brief staat dat als er kinderen onder de
vijf in het spel zijn, de vrijstellingsclausule van toepassing kan worden
verklaard. De mogelijkheid bestaat altijd om op grond van andere redenen –
dat is niet anders dan nu – vrijstelling te vragen en te verkrijgen.De heer Spekman heeft een inleiding gehouden die een beetje lijkt op die
van de heer Omtzigt. Volgens mij heb ik er voldoende over gezegd. De brief
is helder. Dat is de denkrichting van het kabinet, inclusief het maatwerk
dat wij beogen. Het is geenszins de bedoeling om uitkeringsrechten af te pakken.
Hij verwijst naar de motie die hij samen met de heer Omtzigt heeft ingediend,
waarover ik zojuist mijn oordeel heb uitgesproken.De heer Blok is het eens met de inhoud van de brief en spreekt zelfs van
een moedige stap. Ik wil hem daarvoor graag bedanken. Ik ben het met hem eens
dat met een uitkering te lang thuiszitten zo langzamerhand gerangschikt zou
moeten worden in de categorie "niet-sociaal beleid". Het betekent dat je als
overheid de mensen bijna afschrijft: wij zijn solidair met u, hier hebt u
een uitkering en voor de rest hebt u niks meer; van ons zult u geen last hebben,
wij als overheid blijven afzijdig en wij spreken u nergens op aan. Ik kan
mij voorstellen dat de wet in 1996 met alle waarborgen en ook opvattingen
van toen op die manier in elkaar is geschroefd. Het is echter zeer de vraag
of het anno 2008 een sociale benadering is om mensen een uitkering te verschaffen
en thuis te laten zitten. Ik heb zojuist geprobeerd aan te geven dat het socialer
is – je zult er misschien kosten voor moeten maken – om mensen
uit te nodigen tot en te steunen bij het hervinden van hun positie middenin
de samenleving. De gesprekken die ik heb gevoerd, ook met nabestaanden, laten
zien dat het soms geleidelijk kan en geleidelijk moet: tien uur, twaalf uur,
dertien uur, veertien uur, twintig uur. Voor sommigen is het maximum vijftien
uur, maar dan is er naar vermogen een bijdrage geleverd en is dat in die individuele
omstandigheden een limiet die op dat moment haalbaar is. Ik nodig ook graag
uw Kamer uit om in dat beeld mee te denken en een beetje los te komen van
een wellicht ietwat andere benadering van solidariteit.De heer Blok spreekt over de toonzetting van de speech en van de brief.
Voor een speech gebruik je altijd wat andere bewoordingen dan in een brief
aan de Kamer. Maar ik kan de heer Blok via u, voorzitter, verzekeren dat de
inhoud van de speech en de inhoud van de brief materieel precies hetzelfde
beogen.De heer Blok spreekt over de rug rechthouden. Ik zit inderdaad in de laatste
weken. Volgende week vrijdag is beoogd als mijn laatste werkdag. Maar ik ben
van plan tot het laatste moment te blijven werken; daarvoor word ik ook betaald.
Dan zal mijn opvolger het van mij overnemen en zal naar bevind van zaken opnieuw
worden gehandeld.Mevrouw Ortega geeft aan dat dit niet in het coalitieakkoord staat. Dat
is waar, maar wij doen niet alleen wat in het coalitieakkoord staat. Er is
ook sprake van voortschrijdend inzicht. Met enige regelmaat ontwikkelt het
kabinet beleid dat niet is voorzien in het coalitieakkoord. Er zijn voldoende
voorbeelden van, alleen al de afgelopen weken naar aanleiding van de financiële
crisis. Wij delen met de fractie van de ChristenUnie de opvatting dat het
combineren van zorg en werk uitdrukkelijk aan de orde is. Daarover verschillen
wij niet van mening. Wij zijn het absoluut met elkaar eens dat weduwen en
weduwnaars recht hebben op ondersteuning en die ondersteuning ook verdienen.
Kennelijk verschillen wij van mening over de vraag of je re-integratie alleen
maar vrijblijvend kunt blijven aanbieden dan wel of je op enig moment, nadat
de nabestaande zelf en de gemeente hebben vastgesteld dat re-integratie aangewezen
is, de zaak iets meer aan de orde kunt brengen dan alleen vrijblijvend.
Ik adviseer mevrouw Ortega om haar motie op dit punt te heroverwegen. Anders
rest mij in deze fase niets anders dan aanneming ervan te ontraden.De heer Van der Staaij spreekt over een proefballon. Ik heb net aangegeven
dat wij op het departement enige maanden hieraan werken en dat er niet zomaar
iets uit de blauwe hemel is komen vallen. Ik heb ook de omstandigheden aangegeven
waaronder het zo naar buiten is gekomen. Deze opvatting sluit aan bij het
kabinetsbeleid ten aanzien van participatie, maar sluit het kabinetsbeleid
aan bij uw opvatting, zo vraagt hij. Die wederkerigheid kan alleen maar op
die manier tot stand komen. Ik maak deel uit van het kabinet, dus dat kan
ook niet anders.Ook de heer Van der Staaij onderstreept het belang van zorg voor kinderen.
Ik heb daarover met zijn fractievoorzitter een zeer interessant debat gehad,
naar aanleiding van een wijziging van de WWB en de positie van alleenstaande
ouders. Toen waren wij het helemaal eens met elkaar: zijn fractie steunde
die aanpak. Als het gaat om de zorg voor kinderen en het combineren van zorg
en werk, verschilt mijn opvatting niet van die van zijn fractie. Het zich
bevinden binnen de samenleving is een sociale benadering, ook al maakt de
overheid daarvoor kosten bovenop de uitkering. Ik begrijp dat de heer Van
der Staaij aangeeft dat de moraal hierbij belangrijk is, iets wat ik nooit
zal bestrijden. Ik wil echter vermijden dat wij met 16 miljoen morele benaderingen
komen te zitten, waardoor regeren misschien wel onmogelijk wordt.Mevrouw Kant (SP):Deze staatssecretaris doet zijn uiterste best een voorstelling van zaken
te geven waarbij de mening van mijn fractie – hardvochtig dat mensen
twee jaar na het overlijden van hun partner weer verplicht worden de arbeidsmarkt
op te gaan – in een verkeerd daglicht wordt gesteld. Ik denk niet dat
de mensen daarin trappen en dat geloven. De kern is namelijk dat de staatssecretaris
voor de mensen bepaalt dat na twee jaar rouw het wel mooi is geweest. Hij
zegt dat er na die twee jaar een verplichting komt om te solliciteren en te
re-integreren. Hij kan dan wel heel mooie woorden gebruiken als hulp bieden
en begeleiden, waar iedereen voor is, maar in essentie vindt hij dat men moet
worden verplicht hieraan mee te werken. Het gaat per definitie om bijzondere
omstandigheden: een partner overlijdt en kinderen blijven achter zonder vader
of moeder. Dan kan de staatssecretaris geen verplichting opleggen om mensen
de arbeidsmarkt op te krijgen. Waar het kan is dat geweldig.Staatssecretaris Aboutaleb:Ik ben hier zeer uitvoerig op ingegaan. Ik heb aangegeven dat rouwverwerking
buitengewoon individueel is: de een doet daar kort over, de ander wat langer.
In ieder geval gedurende de eerste twee jaar worden mensen nergens op aangesproken,
waarna er een gesprek ontstaat. Daarbij kan worden vastgesteld dat re-integratie
is aangewezen, maar ook dat mensen niet in de gelegenheid zijn om te gaan
werken, op grond waarvan een vrijstelling kan worden gegeven. Ik sta wat dat
betreft een zeer redelijke benadering voor.De voorzitter:Tot slot, mevrouw Kant.Mevrouw Kant (SP):Er kan een vrijstelling worden gegeven. U zegt het zelf al! Dat is precies
hetzelfde regime als de bijstand, terwijl de omstandigheden totaal verschillend
zijn. Mensen zijn een naaste verloren, hun toekomst is weggeslagen, ze staan
er ineens alleen voor, zij moeten het zelf zien te rooien met de kinderen
die hun vader of moeder hebben verloren. Uw inlevingsvermogen is blijkbaar
minimaal. U hebt in de media gezegd: mensen zeggen dat één jaar
wel genoeg is, ik vind twee jaar nog heel coulant. Maar dat is niet coulant,
staatssecretaris, dat is hardvochtig. Hulp bieden, prima, maar u zegt nu voor
de zoveelste keer dat mensen worden verplicht om te solliciteren en te re-integreren.Staatssecretaris Aboutaleb:Als u mij citeert, stel ik het op prijs als u dat correct doet. U mag
mij laten zien waar ik heb gezegd dat ik twee jaar wel coulant vind. Dat heb
ik nergens gezegd.Mevrouw Kant (SP):Ik heb het hier. In Trouw staat: dus heeft de bewindsman eens rondgevraagd
wat een redelijke termijn is om na de rouw weer aan het werk te gaan. Iedereen
die ik ernaar vroeg, zat zo ongeveer op een jaar als redelijke tijd. Daarom
heb ik er twee jaar van gemaakt, dat is erg coulant, vindt hijzelf.Staatssecretaris Aboutaleb:Ik heb nooit gezegd dat ik twee jaar coulant vind.Mevrouw Kant (SP):Dat staat hier!Staatssecretaris Aboutaleb:Er staat zoveel in kranten. Ik heb...Mevrouw Kant (SP):Ik zou het laten rectificeren, als ik u was!Staatssecretaris Aboutaleb:Dan kan ik aan de gang blijven! Ik heb nooit gezegd dat ik twee jaar coulant
vind. Ik heb gezegd dat ik in de gesprekken met mensen heb vastgesteld dat
het beeld heel erg verschillend is. In de Volkskrant van vandaag zegt een
man ook dat hij na zeven weken weer aan het werk is gegaan. U bent het niet
met mij eens, maar ik beschrijf dus het beeld dat ik krijg uit gesprekken
met mensen. De een zegt zes, zeven weken, de ander één, anderhalf
jaar en weer een ander is na acht, negen jaar nog steeds kapot van wat er
is gebeurd of van de nasleep. Dat heb ik allemaal heel goed tot mij genomen.
Daarom heb ik twee jaar gekozen als ondergrens. Daar valt wat mij betreft
best over te praten, maar dat is mijn denkrichting. Het is aan de Kamer om
daar iets van te vinden.De voorzitter:Nee, mevrouw Kant, geen vervolgvraag.Mevrouw Kant (SP):Maar dit is wel belangrijk.De voorzitter:Ik heb nog nooit meegemaakt dat u bij een vraag zei dat die niet belangrijk
was.Mevrouw Kant (SP):Dat snap ik, maar in dit geval moeten wij even vaststellen dat de staatssecretaris
dus verkeerd geciteerd is en om rectificatie gaat vragen, want hier staat:
"Dat is erg coulant."De voorzitter:U herhaalt zich nu. Dat is niet de bedoeling.Mevrouw Kant (SP):Maar dat heeft de staatssecretaris dus niet gezegd?De voorzitter:Dat heeft hij net allemaal al verteld. Leest u het verslag maar na. Ik
kan het mij nog goed herinneren.Mevrouw Kant (SP):Dat kan wel zo zijn, maar...De voorzitter:Mevrouw Van Gent heeft nu het woord.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik kan meegaan in de denkrichting van de staatssecretaris. Ik werp het
van mij dat de GroenLinksfractie – dat geldt denk ik ook voor de staatssecretaris –
geen gevoel heeft voor de zeer moeilijke omstandigheden waarin mensen komen
die een partner verliezen. Of een andere geliefde, want ook dat komt voor
en ook dan moeten mensen vaak weer aan het werk of krijgen zij wat langer
de tijd om weer aan het werk te gaan. Termen als "hardvochtig" en "asociaal"
laat ik mij dus niet opdringen, want dat is voor iedereen een zeer lastige
afweging. Er is wel enige onduidelijkheid. Ik ben voor maatwerk. Ik ben ervoor
dat een goed gesprek met mensen wordt aangegaan, ook met alleenstaande ouders
in de bijstand.De voorzitter:Uw vraag, mevrouw Van Gent.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):In krantenartikelen is echter wel gesuggereerd dat de uitkeringsrechten
van de mensen omlaag gaan van maximaal achttien jaar naar maximaal twee jaar.
Ik heb dat in mijn eerste termijn indringend aan de staatssecretaris gevraagd,
want die kou moet hij uit de lucht nemen, anders houden wij een probleem.Staatssecretaris Aboutaleb:Ik heb zowel in mijn brief als in mijn beantwoording in eerste termijn
aangegeven dat zelfs in de periode dat er gesproken wordt over re-integratie,
de uitkeringsrechten worden gehandhaafd. Het is dus niet zo dat als vastgesteld
wordt dat re-integratie aan de orde is, de uitkering eindigt en wordt overgegaan
op een bijstandsuitkering. Dat is nooit de bedoeling geweest.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat lijkt mij heel belangrijk. Mijn tweede vraag was of u bereid bent
om de mensen die nu in de Anw zitten, te benaderen met een vrijblijvend maar
goed aanbod voor scholing of re-integratie naar werk, want het kan heel goed
zijn dat deze groep te vaak is vergeten in dit traject. Ik zou op dit punt
graag een toezegging van u willen.Staatssecretaris Aboutaleb:Dit is wat mij betreft de winst van dit debat.De heer Tony van Dijck (PVV):Wij zijn het er allemaal over eens dat wij mensen die graag scholing of
werk willen, moeten stimuleren. De grote crux in dit debat is dat u mensen
wilt verplichten om aan het werk te gaan. Dat gaat er bij een aantal fracties
niet in. Stel, u spreekt na twee, tweeënhalf jaar met iemand en zegt:
je kunt best een paar uurtjes in de schoonmaak werken. Die persoon zegt: laat
ik het maar proberen. Vervolgens neemt die persoon na twee maanden ontslag,
omdat hij het toch niet kan combineren met de kinderen et cetera.De voorzitter:Wat is uw vraag?De heer Tony van Dijck (PVV):Houdt deze persoon dan toch tot het jongste kind 18 jaar is die nabestaandenuitkering?
Dat is de cruciale vraag. Of wordt iemand gekort als hij een baan afwijst?Staatssecretaris Aboutaleb:Het uitkeringsrecht blijft bestaan. Het antwoord is "ja".De heer Tony van Dijck (PVV):Wat is dan de sanctie die volgt op de plicht? Als ik zeg dat ik er nog
niet klaar voor ben en een baan niet accepteer, dan moet er een sanctie volgen,
anders is er geen sprake van een plicht.Staatssecretaris Aboutaleb:U legde mij zojuist een andere casus voor, namelijk van iemand die een
baan aanvaardt, waarna de situatie ontstaat dat blijkt dat hij toch niet kan
werken, omdat zich psychische problemen of andere klachten voordoen. In dat
geval blijft het uitkeringsrecht bestaan totdat het jongste kind achttien
is.De voorzitter:Nee, mijnheer Van Dijck. Ik sta geen vervolgvraag toe. U hebt twee vragen
gesteld.De heer Tony van Dijck (PVV):Dat was geen antwoord op mijn vraag.De voorzitter:Dan moet u het verslag nog maar eens nalezen.De heer Tony van Dijck (PVV):Het is echt waar. Het gaat hierom: ik neem ontslag omdat ik geen zin heb
in die baan. Ik heb geen psychisch probleem, ik ben niet half in de war, maar
ik heb gewoon geen zin, ik kan het niet combineren. Ik ben toch nog niet klaar
voor die baan. Krijg ik dan een sanctie? Wat is de sanctie die volgt op het
niet nakomen van de plicht?Staatssecretaris Aboutaleb:De casus wordt steeds ingewikkelder. Nu zegt de heer Van Dijck: ik heb
geen zin. Daarna zegt hij: ik ben er niet klaar voor. Dat zijn voor mij twee
verschillende dingen. Er geen zin in hebben, leidt tot een sanctie. Er niet
klaar voor zijn, betekent dat de oude Anw-rechten herleven. Dat uitkeringsrecht
blijft dan bestaan.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):De staatssecretaris geeft aan dat mensen opgeroepen worden voor een gesprek
en dat het de bedoeling is dat gezamenlijk geprobeerd wordt te komen tot een
route naar de arbeidsmarkt. Tot daar vind ik het prima. Het gebeurt dan op
basis van vrijwilligheid. Maar waarom dan een verplichting? Waarom dan niet
met elkaar afspraken maken in de zin van: wij gaan investeren in u, maar het
is niet vrijblijvend?Staatssecretaris Aboutaleb:Niet vrijblijvend kan ik niet anders uitleggen dan dat je daar wel een
soort van verplichting van maakt. Die dingen gaan anders namelijk niet samen.
Vrijblijvendheid is wat wij nu kennen. Daarvan heb ik zo-even
gezegd dat ik dat niet langer wens. Als mensen er op enig moment fysiek en
mentaal aan toe zijn, in ieder geval na de periode van twee jaar, willen wij
wel met hen een gesprek aangaan over de vraag of re-integratie een aangewezen
route is. Als daarover overeenstemming bestaat tussen partijen en er geen
medische of andere beletselen zijn die dat verhinderen, neemt de burger in
dat geval de plicht op zich om te re-integreren. Dat is dan niet vrijblijvend.
Vrijblijvendheid is, ook semantisch gezien, lastig op één lijn
te brengen met de verplichting.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):De burger neemt de plicht op zich om het te doen. Dat ben ik ook met u
eens. Alleen, het heeft vergaande gevolgen want het wordt een verplichting.
Op het moment dat die burger aangeeft dat het toch niet gaat, kan er sprake
zijn van een sanctie. Dat is iets waar ik nog steeds mee zit en waar ik van
u nog steeds geen helderheid over heb gehad.Staatssecretaris Aboutaleb:Als nadien blijkt dat iemand toch een terugval heeft en niet kan re-integreren,
om welke reden dan ook, dan herleven de oude uitkeringsrechten totdat het
jongste kind 18 jaar is. Echter, als vastgesteld wordt dat sprake is van een
situatie waarin hij arbeid kan aanvaarden, kan het niet zo zijn dat hij dan
zegt: ik heb er geen zin in. Die twee dingen zijn echt verschillend.De heer Omtzigt (CDA):De staatssecretaris gaf zo-even aan bereid te zijn in overleg te treden
met een paar gemeenten. Kunnen wij daar voor eind volgende week een afspraak
over tegemoetzien, zodat wij een idee hebben over hoe re-integratie in de
huidige wetgeving wel kan plaatsvinden?Staatssecretaris Aboutaleb:Ik vind eind volgende week wel erg snel. Het hangt ook een beetje af van
de vraag of anderen daarvoor ruimte kunnen vrijmaken. Wat mij betreft volstaat
de toezegging dat ik graag met een aantal gemeenten wil praten over de huidige
uitvoeringspraktijk en over hoe daarin verbeteringen aangebracht kunnen worden.
Ik heb al aangegeven dat in het traject dat ik de afgelopen maanden heb doorlopen,
ook met gemeenten is gesproken over deze aanpak. Wij lopen nu een beetje vooruit
op de brief waarom u gevraagd heeft en op het eventuele wetsvoorstel dat deze
kant op komt, maar aan uw aansporing om met de gemeenten het gesprek aan te
gaan en daarvan verslag te doen, zal ik zeker gevolg geven.De heer Omtzigt (CDA):Dus wij krijgen van u een brief over wat u met de gemeenten zult doen.
U bent namelijk al met de gemeenten in gesprek geweest. Dat is mooi. Wat is
de status van de voorstellen die u de afgelopen paar dagen hebt gedaan?Staatssecretaris Aboutaleb:Dat is een goede vraag. Het zal mij niet lukken in de tijd die mij is
gegeven tussen nu en volgende week vrijdag, concrete voorstellen in de gebruikelijke
routine naar de Kamer te sturen. Dat zal mijn opvolger moeten doen. Vanaf
17 of 18 december treedt de nieuwe staatssecretaris aan. Zij zal dan
in samenspraak met minister Donner van Sociale Zaken, omdat dit raakt aan
de aanvullende pensioenen uit de tweede pijler, moeten werken aan een traject
dat voorziet in een wetsvoorstel dat in de Kamer kan worden besproken. Dit
zal niet eerder gebeuren dan nadat er bericht is over het kortstondige onderzoek
waarnaar u hebt gevraagd. Dat lijkt mij de juiste route.De heer Omtzigt (CDA):Heeft u overleg gehad met uw opvolger over deze materie?Staatssecretaris Aboutaleb:Ik probeer mijn opvolger zo goed mogelijk in te werken.De heer Omtzigt (CDA):Ik concludeer dat u zelf iets hebt gezegd zonder uw opvolger daarover
in te lichten.Staatssecretaris Aboutaleb:Dat laatste is onjuist.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Volgende week dinsdag zal over de moties worden gestemd.De vergadering wordt van 12.41 uur tot 13.30 uur geschorst.De voorzitter:Op de tafel van de griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van deze vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan
dat daarmee wordt ingestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-2827-2842.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl