Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484); - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet II Justitie) (30171)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 559-565

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-01-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 12, pagina 559-565

19-12-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28484Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30171Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende aanpassing van het inkomens- en vermogensbegrip aan het fiscale inkomens- en vermogensbegrip (29685)Pagina 595-597
Presentie en opening (maandag 19 december 2005)Pagina 553-553
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Monumentenwet 1988 inzake de rol van het provinciaal bestuur en het gemeentebestuur bij de rijkssubsidiëring van beschermde monumenten alsmede het vervallen van de voorhangbepaling van artikel 34 (29734)Pagina 572-581
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 19 december 2005)Pagina 607-609
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Ambtenarenwet en enkele andere wetten in verband met goed ambtelijk handelen, goed werkgeverschap en algemene regels over integriteit (29436); - het wetsvoorstel Goedkeuring van het voornemen tot opzegging van het op 25 juni 1973 te Genève totstandgekomen Verdrag betreffende de havenarbeid, 1973 (Verdrag nr. 137, aangenomen door de Internationale Arbeidsconferentie in haar achtenvijftigste zitting; Trb. 1974, 70) (30007); - het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen van het Burgerlijk Wetboek omtrent de overeenkomst inzake geneeskundige behandeling en van artikel IV van de wet van 17 november 1994, Stb. 837 (30049) en 10 andere wetsvoorstellen (30138, 30188, 30223, 30238, 30314, 30331, 30337, 30349, 30357 en 30361)Pagina 553-554
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met het stellen van een inburgeringsvereiste bij het toelaten van bepaalde categorieën vreemdelingen (Wet inburgering in het buitenland) (29700)Pagina 597-607
Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (19529); - het wetsvoorstel Aanpassing van de wetgeving aan en invoering van de wet tot vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (Invoeringswet titel 7.17 en titel 7.18 Burgerlijk Wetboek) (30137).Pagina 565-571
Gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484); - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet II Justitie) (30171)Pagina 559-565
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende aanpassing van het inkomens- en vermogensbegrip aan het fiscale inkomens- en vermogensbegrip (29685)Pagina 571-572
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484); - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet II Justitie) (30171)Pagina 588-595
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Monumentenwet 1988 inzake de rol van het provinciaal bestuur en het gemeentebestuur bij de rijkssubsidiëring van beschermde monumenten alsmede het wijzigen van de voorhangbepaling van artikel 34 (29734)Pagina 554-559
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (19529); - het wetsvoorstel Aanpassing van de wetgeving aan en invoering van de wet tot vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (Invoeringswet titel 7.17 en titel 7.18 Burgerlijk Wetboek) (30137).Pagina 581-588

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van:het wetsvoorstel
Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband
met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima (28484);het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten
alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse
wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet
II Justitie) (30171).De voorzitter:Ik heet de minister van Justitie van harte welkom in de Eerste Kamer.De beraadslaging wordt geopend.De heer Witteveen (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Het is van tijd tot tijd nodig om na te gaan of
de straffen die op bepaalde delicten zijn gesteld, nog adequaat zijn. In het
huidige maatschappelijke klimaat betekent zo'n herijking van strafmaxima een
verzwaring ervan. In de strafrechtspleging is deze tendens ook al merkbaar.
Er worden met name voor geweldsdelicten hogere straffen geëist en opgelegd
dan vroeger, uiteraard binnen de daarvoor gestelde strafmaxima.De herijking van de wettelijke strafmaxima vindt nu plaats op verzoek
van de Tweede Kamer. Deze nam in 1997 een motie-Dittrich/Kalsbeek aan, waarin
werd gevraagd om aanpassing van de wettelijke strafmaxima. Twee motieven werden
daarbij uitdrukkelijk vermeld: de straffen meer in overeenstemming brengen
met de maatschappelijke waardering en deze aanpassing te doen plaatsvinden
in overeenstemming met het proportionaliteitsbeginsel. In mijn bijdrage concentreer
ik mij op dit tweede, belangrijke element.Montesquieu bepleit in zijn boek De l'esprit des lois uit 1748 reeds het
proportionaliteitsbeginsel, dat hij als een belangrijke waarborg ziet voor
de vrijheid van de burgers. Ik citeer: "C'est le triomphe de la liberté,
lorsque les lois criminelles tirent chaque peine de la nature particulière
du crime. Tout l'arbitraire cesse; la peine ne descend point du caprice du
legislateur, mais de la nature de la chose; et ce n'est point l'homme qui
fait violence à l'homme." (Boek XII, hoofdstuk 4)De straf moet in overeenstemming zijn met de ernst van het feit, zo vat
ik samen, en dat geldt ook het gehele samenstel van straffen dat men in de
wetgeving vindt. Ontbreekt die proportionaliteit, dan is de wetgever bezig
willekeurig op te treden en wordt de vrijheid geweld aangedaan. Montesquieu
verschaft hierbij allerlei voorbeelden, want hij is een meester van de casuïstiek.
Deze maken duidelijk dat vooral reflectie over nieuwe of zware straffen in
het wetgevingsproces moet worden ingebouwd en dat het advies van onafhankelijke
adviseurs zwaar moet wegen bij de wetgever.De regering heeft de motie-Dittrich/Kalsbeek ook helemaal in de geest
van Montesquieu uitgevoerd. Er is wetenschappelijk onderzoek verricht dat
heeft geleid tot voorstellen die drie welomschreven terreinen van delicten
betreffen: geweldsdelicten, culpose delicten en vermogensdelicten. De regering
heeft vervolgens op basis van deze adviezen een afgewogen pakket voorstellen
ingediend, waarover zij ook advies heeft ingewonnen van de gebruikelijke advieslichamen
uit de wereld van het strafrecht en van de Raad van State. So far, so good.Bij de behandeling in de Tweede Kamer gaat het echter helemaal verkeerd
met de proportionaliteitseis. Van links tot rechts dienen de woordvoerders
amendementen in, die niet alleen verdere strafverzwaringen beogen, maar ook
nieuwe delictsomschrijvingen in het stelsel brengen, ook op andere terreinen
dan die welke voorwerp van onderzoek en advies zijn geweest. De regering voegt
zich naar deze wensen uit de Tweede Kamer. Er komen vier nota's van wijziging
en er worden twaalf amendementen aangenomen, allemaal zonder grondige voorbereiding
of gedegen advisering. De Raad van State wordt nog wel om een spoedadvies
gevraagd, maar beperkt zich tot de vraag of de voorstellen problemen opleveren
in verband met bepalingen uit de Grondwet en internationale verdragen. De
proportionaliteitsvraag komt bij deze spoedadvisering niet aan de orde. Ook
in het Kamerdebat valt het woord proportionaliteit niet.De schriftelijke vragen die mijn fractie hierover stelt, worden door de
regering afwerend beantwoord. De minister is van mening dat het enkele feit
dat de Tweede Kamer het wetsvoorstel met algemene stemmen heeft aanvaard,
impliceert dat daarmee ook een oordeel is gegeven over de proportionaliteit.
Dat lijkt mij een fictie, en wel een onhoudbare. Er is aan de hele kwestie
tijdens de Kamerdiscussie geen aandacht besteed. De Raad van State bepaalt
zelf de inhoud van zijn adviezen, zegt de minister. Uiteraard, maar dat betekent
niet dat wanneer de Raad van State over een onderwerp zwijgt, het dus een
positief advies is op dat punt. De minister verschuilt zich achter de Tweede
Kamer en meent, nu mijn partij daar ook met het voorstel heeft ingestemd,
dat er geen reden is om toelichting van de zijde van de regering te geven
op de wenselijkheid en de proportionaliteit van de aanvaarde amendementen.
Ook mijn vraag om na te gaan hoe de desbetreffende strafmaxima liggen in de
ons omringende landen, met wie wij een Europese rechtsorde vormen, wordt overbodig
gevonden.Van deze antwoorden is mijn fractie nogal geschrokken. Waarom gooit de
regering gaande de procedure plotseling het proportionaliteitsvereiste overboord?
Heeft de regering zelf een opvatting over deze kwestie? Waarop is die opvatting
dan gebaseerd? Wat is erop tegen om het hele pakket van amendementen en wijzigingen
nog eens voor onderzoek en advisering over te leggen aan deskundige en onafhankelijke
adviseurs?Mijn fractie kan instemmen met de afzonderlijke amendementen, als wij
deze op zichzelf beschouwen, of althans ermee leven, maar is zonder deze aanvullende
informatie simpelweg niet in staat om de proportionaliteit of het evenwicht
van het gehele pakket te beoordelen. Ik kan mij niet voorstellen dat andere
fracties wel in staat zijn tot een dergelijk oordeel, zodat met Montesquieu
moet worden gevreesd voor willekeurige wetgeving.Het wetsvoorstel beoogt de herijking van een aantal strafmaxima. Er is
door het amendement-Van Haersma Buma, van het CDA, echter ook een geheel nieuwe
straf aan het repertoire van de strafrechter toegevoegd: een maximumstraf
van dertig jaar. Ik heb de vraag opgeworpen of dit wel een toelaatbaar amendement
is. De minister antwoordt terecht dat dit in staatsrechtelijke zin alleen
een vraag is voor de Tweede Kamer. Daar ben ik het mee eens.Ook wil ik niet in een semantische discussie treden over de vraag of een
straf van dertig jaar die mogelijk wordt, als een herijking van een al bestaande
strafmaat of als een geheel nieuwe straf moet worden beschouwd. Persoonlijk
ben ik van mening dat de rechter er een nieuwe strafmogelijkheid bij krijgt,
een die hij vorig jaar nog niet bezat, en dat het niet zo is dat de oude mogelijkheid
van twintig jaar met tien jaar is opgerekt.Het gaat mij niet om een semantische kwestie. Het probleem is dat er wellicht
goede argumenten zijn voor dit nieuwe strafmaximum, maar dat het hele idee
pas tijdens de behandeling in de Tweede Kamer in discussie komt. In de kring
van de strafrechtwetenschap en de criminologie hebben geen uitgebreide discussies
op basis van onderzoek plaatsgevonden. Wij weten niet wat voor effecten de
nieuwe straf waarschijnlijk zal hebben. De adviseurs van de
regering hebben het er uiteraard ook niet over gehad, omdat hen niets gevraagd
was.Kunnen wij een dergelijke ingrijpende verandering wel bij amendement invoeren?
Was het niet veel beter geweest om hiervoor een afzonderlijk wetgevingstraject
te beginnen? Ik vraag de minister van strafrechtzaken of hij dit ook voor
zijn rekening kan nemen in zijn hoedanigheid van minister die verantwoordelijk
is voor het wetgevingskwaliteitsbeleid. Mocht dat niet zo zijn, mocht hij
zich herinneren dat bij goede wetten ook een zorgvuldige voorbereiding behoort,
is het dan nog mogelijk om er op dit late punt iets aan te doen? Ik ben zeer
benieuwd naar de antwoorden van de minister.De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het wetsvoorstel is ingegeven door de vraag of
in de loop der tijd door verandering van maatschappelijke opvattingen geen
onjuiste verhouding is ontstaan tussen de maximale strafbedreiging en de mate
waarin de desbetreffende handelingen in onze samenleving onaanvaardbaar worden
geacht. Op verzoek van de minister heeft een inventariserend onderzoek plaatsgevonden
dat heeft geleid tot de conclusie dat het niet nodig is om een integrale herziening
van de wettelijke strafmaxima door te voeren. Daarnaast is gebleken dat er
aanleiding was om de strafmaxima voor geweldsdelicten, culpose misdrijven
en een aantal vermogensdelicten te heroverwegen.De CDA-fractie heeft met instemming kennisgenomen van de wijze waarop
de herijking van de wettelijke strafmaxima voor de genoemde categorieën
van delicten in dit wetsvoorstel is uitgewerkt. Mijn fractie waardeert vooral
dat er in dit wetsvoorstel in is voorzien om de zwaarste vorm van culpose
delicten, waarbij de schuld bestaat uit roekeloosheid, te voorzien van een
afzonderlijk strafmaximum. Aldus wordt met behoud van het principiële
onderscheid toch in praktische zin het gat overbrugd tussen voorwaardelijke
opzet en gewone schuld in de zin van verwijtbaarheid. Dat is nodig om in gevallen
waarin sprake is van zeer ernstig verwijtbaar gedrag, tot een passende sanctie
te kunnen komen.Veel burgers in ons land zijn van mening dat er niet zwaar genoeg wordt
gestraft, vooral als het gaat om gewelds- en vermogensdelicten. Nu de wettelijke
strafmaxima worden verhoogd, kan de vraag worden gesteld of er ook zwaarder
gestraft gaat worden. Het is opvallend hoezeer de minister zich beijvert om
in de stukken uiteen te zetten dat dit niet per se het geval zal zijn. De
minister duidt de aard en strekking van het wetsvoorstel aan als responsief,
waarbij het wetsvoorstel eerder de ontwikkeling reflecteert dan dat het de
nieuwe norm oplegt die vervolgens in de rechtspraktijk dient te worden geïmplementeerd.De CDA-fractie stelt vast dat het strafbeleid, met name de hoogte van
de op te leggen straffen, vorm krijgt door strafmaxima die in de wet zijn
neergelegd, vervolgingsrichtlijnen die daarop zijn gebaseerd en de daadwerkelijke
strafoplegging door de rechter, mede naar aanleiding van de vordering van
de officier van justitie. Dat gehele gebeuren zal toch invloed ondergaan van
het feit dat de wetgever er thans voor kiest om de wettelijke strafmaxima
te verhogen. Het ligt voor de hand om na inwerkingtreding van deze wet nog
eens te bezien of de geldende vervolgingsrichtlijnen voldoende aansluiten
bij de thans verhoogde wettelijke strafmaxima. De CDA-fractie begrijpt dan
ook niet dat de minister in de nota naar aanleiding van het verslag stelt
dat naar het oordeel van de regering aanpassing van de richtlijnen als sequeel
van dit wetsvoorstel niet aan de orde is. Het kan toch niet zo zijn dat het
verhogen van strafmaxima slechts de betekenis heeft van een signaal, in de
woorden van de minister. Dat ligt toch wel erg dicht bij symbool.Dit wetsvoorstel geeft ook aanleiding om nog eens hardop uit te spreken
dat wij af moeten van het systeem van automatische vervroegde invrijheidstelling.
Ik herinner mij nog dat de huidige regeling circa twintig jaar geleden bij
afwezigheid van een van de leden van de CDA-fractie, fractievoorzitter Christiaanse,
met één stem meerderheid in dit huis is aangenomen. Deze regeling
heeft van meet af aan niet gedeugd en moet dan ook gewijzigd worden. Dat voorkomt
tevens de blijvende noodzaak van gewijzigde wetsartikelen op basis van het
amendement op dit wetsvoorstel dat is ingediend door de heer Van Haersma Buma.Het wetsvoorstel gaat terug op een motie die in de Tweede Kamer is aangenomen,
waarin om een inventarisatie en herijking van de strafmaxima werd gevraagd.
Daarmee werd de beoordeling van de problematiek uitgetild boven het niveau
van een steeds opflakkerende discussie naar aanleiding van incidenten en uitzonderlijke
zaken die zich in de praktijk voordoen. Het is de CDA-fractie bekend dat de
minister van Justitie iedere week donderdagmiddag vrijhoudt voor een spoeddebat
in de Tweede Kamer over enige in de actualiteit spelende kwestie, hetgeen
alleen positief te waarderen is met het perspectief dat deze wekelijkse colleges
inmiddels hebben geleid tot "de politicus van het jaar".Ondanks de hoopvolle start met een inventariserend onderzoek en evenwichtige
voorstellen ter herijking is de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede
Kamer min of meer ontaard in een festival van amendementen over kwesties die
naar de mening van de indieners maar eens adequaat strafrechtelijk aangepakt
moesten worden, zoals de heer Witteveen ook memoreerde. Het deed de CDA-fractie
deugd dat de minister er bij de behandeling van het wetsvoorstel aan de overzijde
nog eens op heeft gewezen dat het invoegen van geheel nieuwe delicten in dit
wetsvoorstel zich niet geheel verstaat met de Grondwet, die onder meer voorziet
in het vooraf inwinnen van advies van de Raad van State. De minister voegde
daaraan toe: "Ik kan u op een briefje geven dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel
niet zal aanvaarden als daarover geen advies is gevraagd." Het is niet
zo vaak dat wij de minister impliciet zien verschijnen als voorstander van
verwerping van wetsvoorstellen in de Eerste Kamer.Vaststaat dat alsnog advies is ingewonnen over het wetsvoorstel, zoals
dat door vele amendementen was gewijzigd. De Raad van State heeft zich in
zijn advies echter beperkt tot het gewijzigde amendement-Wolfsen, omdat daarin
werd gevraagd om een beoordeling in het licht van de Grondwet en op Nederland
rustende verdragsverplichtingen. Bij de kwestie die in dat advies aan de orde
is, wil ik nog kort stilstaan.Het desbetreffende amendement heeft betrekking op meisjesbesnijdenis,
hetgeen een verwerpelijke aantasting is van de lichamelijke integriteit van
jonge vrouwen. In een aantal Afrikaanse landen bestaat een zodanige traditie
en is dit handelen niet strafbaar. Door het aangenomen amendement is thans
voor dit delict de Nederlandse strafwet van toepassing verklaard,
ook voor personen die pas na het begaan van het feit, dat naar het recht van
hun land niet strafbaar is, een formele band met de Nederlandse rechtsorde
krijgen door verwerving van het Nederlanderschap of een vaste woon- of verblijfplaats
in Nederland. In concreto betekent dit dat iemand uit bijvoorbeeld Somalië
die over vier jaar als vluchteling naar Nederland komt, strafrechtelijk vervolgd
kan worden wegens overtreding van de Nederlandse strafwet, als zij volgend
jaar betrokken zou zijn bij meisjesbesnijdenis.De fractie heeft kennisgenomen van de schriftelijke gedachtewisseling
over het kritische advies van de Raad van State hierover. Het is inderdaad
de vraag of een en ander zich verdraagt met het "nulla poena"-beginsel,
zoals neergelegd in artikel 7 van het EVRM en artikel 16 van de Grondwet.
In ieder geval is aannemelijk dat zich in de praktijk allerlei gevallen zullen
voordoen waarbij vervolging niet gerechtvaardigd is. De regering is zich daarvan
bewust en wijst erop dat het Openbaar Ministerie in concrete gevallen kan
besluiten om vervolging achterwege te laten of dat de strafrechter het Openbaar
Ministerie in een ingestelde vervolging niet-ontvankelijk kan verklaren. Tonen
deze door de regering zelf aangedragen oplossingen niet aan dat het hier aan
de orde zijnde wetsartikel te breed en te absoluut is geformuleerd?Wij zien de reactie met belangstelling tegemoet.De heer Rosenthal (VVD):Mevrouw de voorzitter. Wij behandelen vandaag twee wetsvoorstellen, het
wetsvoorstel inzake herijking wettelijke strafmaxima en de Reparatiewet II
Justitie. Wij zijn tevreden over die reparatiewet. Wij zien daarin wijzigingsvoorstellen
die schrijffouten corrigeren. Wij zijn natuurlijk heel tevreden over het feit
dat die wijzigingsvoorstellen bijvoorbeeld betrekking hebben op omissies waarbij
puntkomma's door komma's zijn vervangen. Wij hopen en vertrouwen er in dit
verband overigens op dat de schrijvers op het departement niet te veel kranten
lezen, want gelet op de opstand van een aantal kranten tegen de nieuwe spellingsvoorschriften,
zouden wij dan nog heel veel reparatiewetten in het verschiet hebben.Uiteraard zijn wij, wat de reparatiewet betreft, het meest tevreden over
de verwijdering uit het oorspronkelijke wetsvoorstel van het artikel betreffende
de herijking van de strafmaxima in het Wetboek van Militair Strafrecht. Daarbij
valt wel te twisten over de vraag of het hier alleen gaat om een reparatie
van een wetstechnisch gebrek, zoals de minister ons voorhoudt. Wij weten dat
de minister niet van dit soort reparaties houdt, maar wij hebben toch het
gevoel dat het hier om iets meer gaat dan om een wetstechnisch gebrek. Wij
hebben overigens niet echt de behoefte om hierover op dit moment de discussie
met de minister aan te gaan, maar misschien zegt hij hier in zijn beantwoording
nog iets over.Voor het overige kunnen wij kort zijn over de voorliggende wetsvoorstellen,
in het bijzonder over het wetsvoorstel inzake herijking wettelijke strafmaxima,
zeker na de inbreng van de collega's Witteveen en Wagemakers. Wij willen de
minister drie punten voorleggen. Op pagina 4 van de memorie van toelichting
staat dat de wettelijke strafmaxima in de praktijk niet als knellend worden
ervaren en dat de maximale straf voor een bepaald delict zelden wordt opgelegd.
Onze vraag sluit aan bij een opmerking van collega Wagemakers: is het uitgangspunt
van dit wetsvoorstel dat de herijking van de strafmaxima voor de desbetreffende
delicten metterdaad zal leiden tot hogere eisen van de kant van het Openbaar
Ministerie en tot hogere straffen van de kant van de zittende magistratuur?
In het verlengde van die vraag: hoe valt te voorkomen dat bijvoorbeeld het
Openbaar Ministerie inderdaad een hogere straf vraagt maar de zittende magistratuur
de tijd neemt – om het zachtjes uit te drukken – om aan de hogere
strafmaxima te wennen? Hoe moeten wij dit voor de nabije toekomst zien?Dan het tweede vraagpunt. Het is te begrijpen dat, gelet op de behoefte
om ten aanzien van in het bijzonder geweldsdelicten en culpose delicten snel
tot aanpassingen te komen, aan het wetsvoorstel geen uitgebreide vergelijking
van alle wettelijke strafmaxima ten grondslag ligt. Er is wel veel aan gedaan,
maar een echt uitgebreide vergelijking heeft volgens ons niet plaatsgevonden.
Desondanks is er behoefte aan zo'n vergelijking. Op pagina 4 van de memorie
van toelichting wordt gesteld dat het Wetboek van Strafrecht "nog steeds
een adequate catalogus van strafbare feiten met passende strafmaxima"
is. Onze vraag sluit aan bij datgene waarover collega Witteveen het heeft
gehad: kan de minister verzekeren dat, nadat wij de vele nota's van wijzigingen
en de reeksen amendementen op het oorspronkelijke wetsvoorstel achter de rug
hebben, het voorliggende wetsvoorstel de beoogde systematiek werkelijk overeind
houdt? Wij zijn benieuwd hoe de minister dat nu ziet.Tot slot een volstrekt ander punt. In het wetsvoorstel worden met betrekking
tot artikel 123 aanpassingen op het punt van de strafrechtelijke bescherming
voorgesteld die zien op geweld tegen de Staten-Generaal, de provinciale staten
en de gemeenteraden. Bewindspersonen worden meestal vergezeld door ambtenaren,
ook vandaag weer. Dat zal morgen en ook daarna weer het geval zijn. Kan de
minister aangeven of, mutatis mutandis, aanpassingen op het punt van de strafrechtelijke
bescherming van leden van de Staten-Generaal, provinciale staten en gemeenteraden
ook in de rede ligt voor ambtenaren die soortgelijke risico's van geweld kunnen
lopen tijdens plenaire of commissievergaderingen? Men ziet dat wij er zeer
aan hechten dat wij ook met betrekking tot de ambtenaren de maatschappelijke
ontwikkelingen op de voet volgen.Wij wachten de beantwoording door de minister met belangstelling af.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Het voorliggende wetsvoorstel op stuk nr. 28484 is ingediend
op 22 juli 2002 en is nog ondertekend door de ambtsvoorganger van de
huidige minister, minister Korthals. Het dankt zijn ontstaan in zekere zin
aan de motie Dittrich/Kalsbeek-Jasperse van 27 november 1997 en de motie
Dittrich/Van de Camp over geweldsdelicten en berust op onderzoek dat op verzoek
van de minister van Justitie is gedaan door de heren De Hullu, Koopmans en
De Roos. Dat onderzoek leidde tot het regeringsstandpunt over wettelijke strafmaxima
van 20 mei 1999. Ofschoon degelijk voorbereid, is het wetsvoorstel, na
behandeling door de Tweede Kamer uiteindelijk aanzienlijk meer
geworden dan een simpele herijking van strafmaxima. Er zijn een aantal nieuwe
delicten opgenomen en er zijn een paar obsolete strafbepalingen geschrapt.
In totaal werd drie maal advies van de Raad van State gevraagd; dat is vrij
uitzonderlijk voor een wetsvoorstel. Wij zullen op dit moment geen waardering
geven van die adviezen als zodanig.Bij de korte bespreking die ik namens de fracties van SGP en de ChristenUnie
aan dit wetsvoorstel wil wijden, mag ik om te beginnen misschien wel opmerken
dat het nut van de behandeling in twee instanties – ik bedoel nu die
door de Eerste Kamer – ook in dit geval weer is bewezen. Daarbij denk
ik uiteraard aan de in het kader van het gewijzigde amendement-Van Haersma
Buma c.s. (stuk nr. 45) voorgestelde wijziging van een reeks artikelen van
het Wetboek van Militair Strafrecht (artikel III B). Omdat dit wetboek een
rijkswet betreft, kunnen de bedoelde artikelen ook alleen bij rijkswet worden
gewijzigd, maar het onderhavige wetsvoorstel is geen rijkswet. Voor het overige
kan ik verwijzen naar het verslag van het schriftelijk overleg tussen de minister
en deze Kamer van 26 april jongstleden.Wij hebben intussen kunnen constateren dat de eerste stap tot herstel
van deze fout is gezet in het op 23 juni jongstleden bij de Tweede Kamer
aanhangig gemaakte voorstel voor de Reparatiewet II Justitie (stuk nr. 30171).
Artikel XXXXIII van dat voorstel voorziet erin dat de onterechte wijzigingen
uit het wetsvoorstel herijking strafmaxima worden verwijderd. Ons wacht dus
nog een tweede stap: een voorstel van rijkswet tot wijziging van het Wetboek
van Militair Strafrecht.Zoals al opgemerkt, omvat het wetsvoorstel in zijn voorliggende vorm meer
dan alleen een aanpassing van de strafmaxima. Het is, lettend op de materie,
bepaald ook geen technisch wetsvoorstel te noemen. De minister heeft in het
wetgevingsoverleg met de Tweede Kamer evenwel met nadruk betoogd dat het niet
de opzet van het wetsvoorstel is om in algemene zin tot zwaardere straffen
te komen. Hij heeft zich niet uitgesproken over de mogelijke effecten van
het voorstel, maar uitsluitend over de opzet daarvan. Achtergrond is dat op
strafbare feiten maxima zijn ingesteld die deels historisch bepaald zijn,
maar niet meer tot uitdrukking brengen in welke mate het betreffende strafbare
feit thans maatschappelijk aanvaardbaar wordt geacht en waarbij de proportionele
verhoudingen – anders gezegd: het evenwicht in het stelsel van wettelijke
strafmaxima – enigermate verstoord waren geraakt. Zojuist hebben de
heren Witteveen en Rosenthal het aspect van de proportionaliteit prominent
naar voren gebracht. Ik sluit mij graag aan bij hun opmerkingen en vragen
daarover.Het voorstel heeft als signaal van de wetgever richting de burgers –
dat in de eerste plaats – en de rechter zelfstandige betekenis omdat
daarmee de positie van de wetgever ten opzichte van normatieve ontwikkelingen
in de samenleving en de rechtspraak duidelijk en opnieuw wordt gemarkeerd.
De wetgever geeft met andere woorden aan waar hij in dezen staat. De wettelijke
verankering erkent en verstevigt aldus de maatschappelijke ontwikkeling. De
aard en strekking van het onderhavige wetsvoorstel kunnen, aldus de nota naar
aanleiding van het verslag (28484, nr. 7, pagina 3) in zoverre eerder "responsief"
dan "directief" worden genoemd. Veeleer reflecteert het wetsvoorstel
een ontwikkeling dan dat het een nieuwe norm oplegt die vervolgens in de rechtspraktijk
in alle zaken dient te worden geïmplementeerd. De voorgestelde verhoging
van het wettelijk strafmaximum voor specifieke delen van het materieel strafrecht
zal allereerst – of alleen – betekenis hebben voor de ernstigste
gevallen die onder de betreffende delictsomschrijvingen kunnen vallen, daarbij
mede in aanmerking genomen de strafmaxima in andere strafbaarstellingen, ofschoon
in de praktijk het strafmaximum zelden of nooit in beeld komt.Het is goed dat de strafrechter in het bestaande Nederlandse sanctiestelsel
binnen de grenzen van de wet de vrijheid blijft houden om zelfstandig de hoogte
te bepalen van in concrete strafzaken op te leggen straffen.Wij ondersteunen het bestaande wettelijke stelsel, waarin thans algemene –
en géén bijzondere – strafminima en bijzondere strafmaxima
zijn neergelegd. Overigens zien wij geen reden om bijzondere verwachtingen
te koesteren dat de verhoging van de (bijzondere) strafmaxima zonder meer
zal leiden tot verhoging van de gemiddelde strafmaat noch tot beperking van
de criminaliteit.Wat nieuw geïntroduceerde strafbepalingen betreft – ik denk
onder andere aan de meisjesbesnijdenis – sluit ik mij graag aan bij
de opmerking van de heer Wagemakers.Al eerder in mijn bijdrage signaleerde ik dat enkele obsoleet geworden
strafbepalingen verdwijnen. Dat geldt onder andere voor Titel VI van het Tweede
Boek van het Wetboek van Strafrecht. Deze titel betreffende het tweegevecht
is volgens onderdeel LL van het wetsvoorstel vervallen. Gebleken is immers
dat deze titel gedurende de afgelopen eeuw niet of nauwelijks is toegepast.
Op de in verband met een tweegevecht gepleegde doodslag of mishandeling zullen
voortaan de hiervoor geldende bepalingen worden toegepast.Bij het afscheid van Titel VI van het Tweede Boek is een korte historische
kanttekening wellicht niet misplaatst. In de memorie van toelichting bij het
ontwerp voor een nationaal Wetboek van Strafrecht, dat bij rapport van 13 mei
1875 door de staatscommissie-De Wal aan de regering werd aangeboden –
en dat na meer dan zeventig jaar vruchteloos pogen de grondslag voor het op
28 februari 1879 ingediende regeringsontwerp van ons huidige Wetboek
van Strafrecht vormde – klinkt reeds met zoveel woorden de twijfel over
de wijze van strafbaarstelling van het tweegevecht door. Ik citeer van pagina
258: "Het ongeoorloofde van het tweegevecht en de noodzakelijkheid dat
daartegen op een of andere wijze door de strafwet wordt gewaakt, mogen thans
als algemeen erkend worden aangenomen. Verschillend wordt nog altijd gedacht
over de vraag of men het duel als delictum sui generis heeft te beschouwen,
dan wel beter doet om deze handeling straffeloos te laten, en het daardoor
veroorzaakte lichaamsleed onder de gewone strafbepalingen van moord, doodslag
en mishandeling te begrijpen." De staatscommissie beantwoordt die vraag
vervolgens overtuigend met kracht van argumenten en met een beroep op het
ontwerp van 1847 en de meeste nieuwere wetgevingen en schrijvers in eerstgenoemde
zin. Die argumenten zijn tweeërlei. Men vindt dat het specifieke oogmerk
van de dader in rekening moet worden gebracht. "In de regel", zo
lezen wij, "is het oogmerk der partijen voornamelijk daarop gerigt om
door eene bepaalde onderling overeengekomen handeling, door een oud en moeijelijk
uit te roeijen vooroordeel als de meest geschikte aangewezen, voldoening
te verkrijgen en te geven voor eene ware of vermeende krenking van het eergevoel."In de tweede plaats zegt men: "Herstel van een nadeel, van eene ware
of vermeende krenking ten doel hebbende door eigen handeling en door gewelddadige
middelen, tast het tweegevecht, afgescheiden van de gevolgen, reeds op zichzelf
de maatschappelijke orde aan, die eigenmagtig herstel door gewelddadige middelen
wraakt. Het is eene bevordering van eigenrigting die in een beschaafden staat
en bij gevestigde en regelmatig werkende regtsorganen krachtig moet worden
tegengegaan, ook daar waar partijen het terrein ongedeerd verlaten en vrijwillig
of gedwongen de gevolgen van hunne eigenmagtige inbreuk op de openbare orde,
op de regtsvrede ontgaan." Op grond van deze argumenten stelde de staatscommissie
voor niet alleen het tweegevecht op zichzelf maar ook de uitdaging en aanneming,
de overbrenging van de uitdaging, de ophitsing tot tweegevecht en de openbare
blijken van minachting wegens het nalaten van het misdrijf strafbaar te stellen.Of de eergevoelens van 1875 tegenwoordig een andere taal spreken, dan
wel of de stand der beschaving van de staat tot het stellen van minder hoge
eisen aanleiding geeft, moge in het midden blijven. Niet zozeer omdat een
strafbepaling voor verouderd wordt gehouden, maar omdat het verschijnsel zich
hoogst zelden voordoet, kunnen onze fracties er vrede mee hebben dat de regering
thans een andere keus maakt dan de staatscommissie destijds en de wetgever
van 1886. Met dit requiem betreffende het tweegevecht sluit ik mijn bijdrage
af.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik zal duidelijk maken dat de heer Holdijk het niet over een
academische kwestie had. Ik hoorde net van een historicus in mijn fractie
dat in 1856 de toenmalige minister van Oorlog een lid van de Kamer heeft uitgedaagd
tot een tweegevecht. Ik ben benieuwd hoe dat afgelopen is, want dat wist hij
niet. Hij weet eigenlijk helemaal niet zoveel.Het past mij om de minister te feliciteren met zijn uitverkiezing tot
politicus van het jaar. Ik moet zeggen dat de concurrentie wat minnetjes was.
Hij hoefde het maar tegen vier ministers op te nemen. Ik stel voor dat de
75 senatoren in de toekomst ook meedoen aan die wedstrijd. Dan zullen wij
nog zien wat de uitkomst is. Desalniettemin feliciteer ik de minister van
harte.Wij spreken over een wetsvoorstel dat unaniem is aangenomen in de Tweede
Kamer. Je zou je dan ook kunnen afvragen waarom dit geen hamerstuk is. Er
valt weinig op aan te merken. Het is hooguit een erg late uitvoering van een
wens van de Tweede Kamer uit 1997. Het wetsvoorstel is in 2002 ingediend en,
geheel in de geest van de motie, op basis van onderzoeken van de universiteiten
van Tilburg en Leiden uitgevoerd. Zo hoort het; zo moet een wet tot stand
komen. Wat moet de Eerste Kamer nog doen met een wet die zo goed is voorbereid
en die unaniem is aangenomen door de Tweede Kamer? Wij zouden kunnen kijken
of de wet zich verdraagt met internationale verdragen, maar dat heeft de Raad
van State al bekeken. Een andere vraag is of de wet uitvoerbaar is. Als je
iemand twintig of dertig jaar in de gevangenis zet, is het hooguit een huisvestingsprobleem.
Het is in ieder geval geen probleem waar wij ons zorgen over zouden moeten
maken.Toch is dit een iets te gemakkelijke analyse van de kwestie. Je zou je
als regering moeten afvragen wat je moet doen als een wetsvoorstel zo uitgebreid
wordt geamendeerd als nu. Er zijn twaalf amendementen ingediend, waarvan sommige
behoorlijk verstrekkend. Moet je dan zeggen, zoals de minister heeft gedaan,
dat dit het recht van het parlement is? Dat is natuurlijk het uitgangspunt.
Het Tweede Kamer heeft immers dit belangrijke recht. De regering heeft echter
ook een eigen verantwoordelijkheid. Zij zou zich moeten afvragen of dit is
wat zij wilde. Als dat niet zo is, heeft de regering altijd de mogelijkheid
om het wetsvoorstel terug te trekken. De minister van Justitie stelt zich
op het standpunt dat hij ermee kan leven. Hij vindt dat de Tweede Kamer over
haar eigen amendementen gaat, ook als ze ontoelaatbaar zijn. Die houding vinden
wij toch enigszins minimalistisch.Het is niet gezegd dat de regering dit wetsvoorstel zou moeten terugtrekken,
maar wij vragen ons wel af of er zaken zijn die wij goed moeten bekijken vooraleer
wij dit wetsvoorstel tot wet promoveren. Wat gebeurt er als deze Kamer hier
ja tegen zegt? Is het wel een proportioneel wetsvoorstel gebleven? Zijn er
door al die amendementen niet dusdanige wijzigingen aangebracht dat het wetsvoorstel
uiteindelijk niet is geworden zoals wij het bedoelden? Het is fijn dat collega
Witteveen Montesquieu erbij heeft gehaald. In deze toch wat rumoerige tijden
is het van groot belang dat bij straffen de proportionaliteit in de gaten
wordt gehouden. Volgens mij heeft de minister daar zelf ook een aantal keren
voor gewaarschuwd. Hij heeft gezegd dat wij ons niet door de waan van de dag
moeten laten leiden.Een andere vraag waar een duidelijker antwoord op mag komen, is de vraag
naar het effect op de strafmaattoedeling. In de Tweede Kamer is over een aantal
zaken niet gesproken en een aantal zaken is wel erg enthousiast toegevoegd.
De minister heeft gezegd dat het verhogen van strafmaxima niet leidt tot een
directe verandering van de rechtspraktijk van de strafrechter. Collega Wagemakers
heeft er terecht op gewezen dat wij de wet niet voor niets wijzigen. Er zal
toch enig effect zijn. Moeten de richtlijnen aan het Openbaar Ministerie niet
aangescherpt worden? Ik heb daar weinig over gelezen in de discussie in de
Tweede Kamer. Kan de minister daar iets over zeggen?Een belangrijke vraag is in hoeverre de nu zo fors geamendeerde wetswijziging
en de aanpassing van de strafmaxima zich verhouden met de praktijk in de ons
omringende landen. Ik vind het verzoek van de PvdA-fractie niet onredelijk.
Natuurlijk hebben wij allen verwanten aan de overkant, maar die doen niet
altijd even goed hun best. Het ontslaat ons niet van onze taak om er kritisch
naar te kijken en het ontzegt ons niet het recht om daar kritisch naar te
kijken. De reactie van de minister op dit punt vond ik een beetje te zuur.
Het is waar dat hem geen blaam treft, maar van een politicus van het jaar
verwachten wij een betere reactie.Speciale aandacht is nodig voor de invoering van de maximumstraf van dertig
jaar. Die is er wel erg gemakkelijk doorgejast. Ik vergelijk het met het lange
proces dat wij hebben gehad met het aanpassen van andere strafmaxima. Hier
is volgens mij enigszins sprake van de waan van de dag, waarvoor de Tweede
Kamer heeft gecapituleerd. Of niet? Is de minister terugblikkende van mening dat de invoering van de maximumstraf van dertig jaar een goed
afgewogen beslissing was? Weet hij waartoe het zal leiden? Als hier het effect
optreedt dat collega Wagemakers veronderstelde, dan betekent het dat mensen
veel langer in de gevangenis zitten. Een van de redenen om mensen niet levenslang
in de gevangenis te houden, is om enig perspectief te laten bestaan, hoe mager
het ook mag zijn. Dat heeft voordelen voor de behandeling van de betreffende
veroordeelde. Waarom zou je mensen in een totaal uitzichtloze positie brengen?
Waarom hebben wij de doodstraf dan niet ook meteen ingevoerd? Ik denk dat
iedereen zal zeggen dat wij dat niet bij amendement kunnen doen, zelfs Van
Haersma Buma niet. Wij hebben het over een enorme verhoging van de strafmaat
en die zouden wij in een apart wetsvoorstel moeten behandelen.Dit is niet de enige wet die hier op deze manier aankomt. Wij vragen ons
niet alleen bij deze wet af of dit wel het plan was. Is het enthousiasme van
de Tweede Kamer om wetten te wijzigen wel het juiste middel? De Eerste Kamer
kan daar achteraf weinig aan doen. Wij kunnen de minister hooguit vragen om
ons wat meer duidelijkheid te geven, maar veel meer hebben wij niet in de
melk te brokkelen. Dat is de positie van de Eerste Kamer. Dit is voor mij
opnieuw een reden om voor te stellen de twee Kamers te verheffen tot één
Kamer, zodat de Tweede Kamer in staat is om na te denken over wat zij doet.
Dan voorkomen wij dat de Tweede Kamer wat al te enthousiast niet doordachte
wetgeving aflevert, die de Eerste Kamer vervolgens moet accepteren omdat er
anders een groot probleem ontstaat.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-559-565.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl