Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:  Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de modernisering van de universitaire opleiding tot eerstegraads leraar voortgezet onderwijs (26692);  Voorschriften tbv van de instroom van leraren in het primair en voortgezet onderwijs (Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs) (27015)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1688-1708

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-07-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 35, pagina 1688-1708

04-07-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27015Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26692Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 4 juli 2000)Pagina 1639-1639
Voorzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: Gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)Pagina 1672-1687
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de Wet studiefinanciering: de motie-Schuurman c.s. inzake het instellen van een onderzoek naar de kwaliteit van het universitaire onderwijs (26873, nr. 209e)Pagina 1688-1688
Stemming in verband met het wetsvoorstel gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)Pagina 1688-1688
Behandeling van het wetsvoorstel: Gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)Pagina 1639-1655
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de modernisering van de universitaire opleiding tot eerstegraads leraar voortgezet onderwijs (26692); Voorschriften tbv van de instroom van leraren in het primair en voortgezet onderwijs (Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs) (27015)Pagina 1688-1708
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de notitie overgangsrecht in de sociale zekerheid: de motie-Jaarsma c.s. inzake codificatie van een toetsingskader overgangsrecht in paragraaf 4.14 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (25900, EK 87, nr. 87c)Pagina 1687-1688
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: Nieuwe regels omtrent het openbaar vervoer, besloten busvervoer en taxivervoer (Wet personenvervoer 2000) (26456)Pagina 1655-1672

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 108 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de modernisering van
de universitaire opleiding tot eerstegraads leraar voortgezet onderwijs (26692);Voorschriften ten behoeve van de instroom van
leraren in het primair en voortgezet onderwijs (Interimwet zij-instroom leraren
primair en voortgezet onderwijs) (27015).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van den Hul-Omta (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het onderwijs heeft beide wetsvoorstellen nodig,
zowel de voorgestelde wetswijzigingen betreffende de universitaire opleiding
tot eerstegraads leraar voortgezet onderwijs als de Interimwet zij-instroom
leraren primair en voortgezet onderwijs. Ik zeg dat, hoewel de recent verschenen
gedichtenbundel Nog een keer door die hoge gang – dit is een bloemlezing
die een nogal veelzijdig beeld van de school geeft in 100 Nederlandstalige
gedichten uit de twintigste eeuw – dat niet direct veronderstelt. In
een groot aantal gedichten staat weliswaar heimwee centraal, zoals in Hans
Werkman's: "Nu slaat voor 't laatst de grote schooldeur dicht, en kijk, daar
gaan ze: doelgericht. Een toekomst met veel heimwee tegemoet."Dat heimwee, omgezet in de wens om op zo'n school als leraar te werken
komt in de praktijk vaak pas jaren later. Soms komt dit heimwee al tijdens
de studie, maar dan is het de vraag of alsnog maatwerk tot de mogelijkheden
behoort, zodat iemand geen extra studiejaar nodig heeft om zich de betreffende
bevoegdheden eigen te maken. Er zijn echter ook mensen bij wie die wens komt
na een aantal jaren werken in een ander beroep en dan is bijscholing alsnog
nodig. Ze zijn dan Ida Gerhardt's Woestijn vergeten. Ik citeer uit dit gedicht
enkele strophen, omdat zij zo'n heldere tekening geven van zaken waar de school
nu eens van af moet, zaken die overigens evenzeer met het lerarentekort, waarvan
momenteel in zo grote mate sprake is, te maken hebben. Geen enkel
raam dat werkt. De tocht der buitendeurtot in de laatste hoek der
schilferige gangen.En zwijg van de WC's. Een nameloze geurblijft veertig weken aan de klammerige muren hangen.Lokalen, vaal
geworden platen: vochtplek, scheur.Flarden gordijnen schuiven langs
verroeste stangen.Orpheus, met inktmop-ogen, slaakt zijn laatste
zangen.De Gratiën kromgetrokken, oefenen horreur.Zet
U niet op die stoel: ge valt, als Eli, dood;tussen de zitting en
de leuning geen synthese.Steun op de tafel niet: hij heeft een manke
poot.Wat op de banken staat, moet ge vooral niet lezen.Trek recht uw rug en arbeid voor uw dagelijks brood.Gij kunt, aan
deze tucht, tot eerlijkheid genezen.Mijnheer de voorzitter! Op vele fronten wordt geprobeerd, het onderwijs
aan de tucht van te weinig geld en te magere werkomstandigheden te onttrekken.
Maar hoever staat het daarmee en wat is nog extra nodig? Dat zijn ook de vragen
die vandaag beantwoording behoeven bij de wetsvoorstellen die voorliggen.
Deze wetsvoorstellen beogen verder, naast verbetering van de lerarenopleiding,
een bijdrage te leveren aan de bestrijding van de lerarentekorten.De wetswijziging verband houdend met de modernisering van de opleiding
tot eerstegraads leraar maakt flexibilisering en maatwerk mogelijk. Daardoor
kan in combinatie met vrijstellingen voor reeds gevolgde vakken, ook langs
de weg van de initiële opleiding voor het beroep van leraar worden gekozen
in combinatie met een duale eerstegraads lerarenopleiding. Dit is een eerste
stap – ik hoor het al verluiden – op weg naar een bachelor/master-opleiding
waarbij de lerarenopleiding vorm kan worden gegeven als een aparte masteropleiding
die volgt op een bachelorfase.Voorzitter! Ik loop namens de CDA-fractie niet op de ontwikkelingen vooruit,
maar er is wel sprake van passen in ontwikkelingen waarin
mijn fractie zich goed kan herkennen. Zij waardeert dan ook dit wetsontwerp
waarin aan het einde van de door de student gekozen route over dezelfde vereiste
kennis en vaardigheden wordt beschikt, ook al verschilt de vormgeving en de
organisatie. De fractie ziet het graag ingevoerd, heeft kennis genomen van
de voornemens zoals geformuleerd in Maatwerk 2 en de samenhang daarvan met
de ook door de Onderwijsraad bepleitte aanpak.Voorzitter! Dan nu het wetsvoorstel zij-instroom. Dit wetsvoorstel beoogt
besturen van scholen voor primair onderwijs, voor speciaal onderwijs en voor
voortgezet onderwijs de gelegenheid te bieden leraren te benoemen die beschikken
over een universitaire of HBO-opleiding maar nog wat betreft een aantal wettelijke
benoembaarheidseisen een scholingstraject moeten doorlopen. Dat kan voor een
maximale periode van 2 jaar, gedurende welke twee jaar het via een geschiktheidsonderzoek
nader over een te komen scholingstraject moet leiden tot het verwerven van
de vereiste startbekwaamheden en wel dezelfde als te verwerven langs de weg
van de reguliere lerarenopleidingen. Het wetsvoorstel maakt deel uit van het
Maatwerk voor morgen-traject, dat weer perspectief moet leveren voor een open
onderwijsarbeidsmarkt, waarin het beroep aan aantrekkingskracht moet winnen
door instroom vanuit andere sectoren van de arbeidsmarkt en vanuit andere
beroepen en waarin het mogelijk moet zijn om ook in het onderwijs in deeltijd
werkzaam te zijn, naast een baan in een andere sector. En, voorzitter, mijn
fractie heeft dat ook reeds bij de schriftelijke vragenronde zo gesteld. Wij
hebben ook van dit wetsvoorstel met instemming kennis genomen en van onze
positieve gevoelens blijk gegeven, temeer waar een en ander kan leiden tot
verrijking van het personeelsbestand op scholen door inbreng van ervaringen
van buitenaf. Het kan naar onze mening structureel een positieve bijdrage
leveren en wat betreft het tekort aan leraren als noodmaatregel fungeren.
Maar wil zij-instroom structureel en qua noodmaatregel betreffende de grote
dreigende lerarentekorten enige kansen krijgen, dan zullen kwaliteitseisen
en financiële middelen de randvoorwaarden zijn die ons zover moeten brengen.
En dan hebben wij op onderdelen grote zorgen.Nu hebben wij, voorzitter, in januari rondom de begrotingsbehandeling
gesproken over welke wind nodig is en uit welke hoek ze op welke momenten
moet waaien om de grote druk waaronder onze scholen moeten werken te verminderen
en de mogelijkheid te scheppen om te functioneren als verantwoordelijke instellingen
en daartoe in staat gesteld door een sterke overheid. De CDA-fractie heeft
toen gesproken over de onderscheiden rollen als het gaat om onderwijs en opvoeding.
We hebben toen de rol van de overheid belangrijk genoemd als voorwaardenscheppende:
dus zorg dragen voor voldoende financiële middelen, voor toegankelijkheid
en adequate infrastructuur waarbij genoemd zijn naast de gebouwen, betaalbaar
en tijdig beschikbaar lesmateriaal, ook de beschikbaarheid van voldoende gemotiveerd
en opgeleid personeel. Tegelijkertijd benoemde de CDA-fractie voor de instellingen
als een eerste verantwoordelijkheid die betreffende het inhoudelijke onderwijsproces.
Daarover moeten die instellingen overigens publieke verantwoording afleggen
aan de overheid, met name wat betreft de wettelijke condities. Het is aan
deze verantwoordelijkheidsverdeling – overheid voor financiën en
infrastructuur en onderwijsveld voor het onderwijskundige proces – waaraan
de CDA-fractie ook graag toetst het wetsvoorstel zij-instroom. Een vraag is
dan: regelt het wetsvoorstel in voldoende mate de kwaliteit en de financiën?Wat betreft de kwaliteit acht mijn fractie garantie nodig dat de leraar
die via de zij-instroom zijn getuigschrift haalt, zowel inhoudelijk als didactisch
gelijkwaardig is aan de leraar die een onderwijsbekwaamheid heeft behaald
via de lerarenopleiding. En in dit verband gaat de CDA-fractie ervan uit dat
het aan het einde van het zij-instroomtraject te ondergane bekwaamheidsonderzoek
garandeert de gelijkwaardigheid van dat onderzoek en het daarbij behorende
getuigschrift, te verkrijgen via de lerarenopleiding en dit zowel wat betreft
het primair onderwijs, het speciaal onderwijs als het voortgezet onderwijs.
De ons in ontwerp toegezonden regelingen zijn nog onderwerp van bespreking
in het veld, bij de Onderwijsraad en de Raad van State. Het resultaat van
dat proces wachten wij af en zullen wij te gelegener tijd – als de voorhangprocedure
daar is – toetsen aan de zojuist genoemde voorwaarde: gelijkwaardigheid
van diploma's, langs welke weg dan ook verkregen. Wij gaan er daarbij van
uit dat deze zaak in handen komt van lerarenopleidingen en scholen die in
dezen hun verantwoordelijkheid gezamenlijk oppakken, welk vertrouwen wordt
gevoed door de regels omtrent accreditatie en visitatie van leraren- opleiding
en inspectie. Graag horen wij van de minister een bevestiging van het uitgangspunt:
gelijkwaardigheid van diploma's, langs welke weg dan ook verkregen.Een tweede punt van zorg, mijnheer de voorzitter, betreft de vraag of
er sprake is van het verstrekken van voldoende financiën. Bij de toereikendheid
van de financiering van de scholingstrajecten, zoals vermeld in de toelichting
op het wetsvoorstel en inmiddels aangevuld in de ontwerp-AMvB, zet de CDA-fractie
nog steeds vraagtekens. Wat betreft de scholing zal er sprake zijn van een
tegemoetkoming van 50% in de werkelijke kosten met een maximum van ƒ
3000 per zij-instromer. Deze regeling komt ons als een zeer minimale voor.
Immers, het gaat hier om trajecten die "op maat" moeten worden vormgegeven.
Daarbij komt dat de door de minister in de schriftelijke beantwoording genoemde
omvang van de scholing voor pakweg 0,2 FTE, in de praktijk ons als heel weinig
voorkomt. Het project "Durf echt iets anders" werkt met maximaal 0,5 FTE-scholing
gedurende maximaal twee jaar. De minister heeft gelijk als hij zegt dat in
dezen nog nauwelijks ervaring is opgedaan. Daarom is mijn vraag, daarmee rekening
houdend: kan de minister toezeggen, hier met extra middelen over de brug te
komen als blijkt dat hierop daadwerkelijk door de lerarenopleidingen moet
worden toegelegd?Eenzelfde vraag heeft de CDA-fractie over de begeleidingskosten. De omvang
van de benodigde begeleiding is afhankelijk van de resultaten van het assessment
en op grond daarvan moet maatwerk worden overeengekomen. Hier stelt de minister
voor, ƒ 2000 per zij-instromer beschikbaar te stellen, ervan uitgaande
dat het zwaartepunt van de begeleiding zal liggen in het eerste
halfjaar. De CDA-fractie zet hierbij vraagtekens en doet een beroep op de
minister, ook hier rekening te willen houden met de werkelijke kosten.Nog meer baart ons zorgen, mijnheer de voorzitter, dat hier niet structureel
van investeren wat betreft de zij-instroom sprake is in de tijdelijke salarisderving.
Salarisderving baart ons zorgen waar het de kwaliteit van de benodigde leraren
kan beïnvloeden. In het HBO-journaal van juni verhaalt een zij-instromer:
"Zwaar is de opleiding zeer zeker. Je wordt geacht zeker 20 uur aan de studie
te besteden en dat, naast je baan als beginnend docent. Hoeveel uur je lesgeeft
moet je zelf weten, maar als kostwinner kun je moeilijk minder dan 20 uur
lesgeven wil je een beetje rondkomen."Mijnheer de voorzitter! Het project "Durf echt iets anders" is toch een
van de projecten waarmee, vooruit- lopend op de interimwet zij-instroom ervaring
wordt opgedaan. Het betreft een samenwerking van Vrije univer- siteit, Windesheim-hogeschool
en Besturenraad. Dit project trok 5000 belangstellenden en daarna 3000 sollicitanten
maar het heeft nog maar, ook al is van 650 sollicitanten het geschiktheidsonderzoek
positief uitgevallen, voor 32 personen geleid tot verdere afspraken betreffende
het zij-instroomtraject. Dit project en andere laten zien dat er iets waar
is van het heimwee waarvan de eerder- genoemde dichtbundel verhaalt: heimwee,
later om te zetten in vooral durf en zin om in het onderwijs aan de slag te
gaan. Daarvan kan heel goed gebruik worden gemaakt door de zij-instroom te
benutten, ook als noodmaatregel en als oplossing voor het zo grote lerarentekort,
maar dan zullen voldoende middelen beschikbaar moeten worden gesteld om echt
effect te sorteren. Waarom dan wel voor het jaar 2000 10 mln. extra, maar
incidenteel, beschikbaar gesteld, ook voor loonderving? Ons inziens moeten
er hier voor een langere periode extra middelen komen. Het op verzoek van
de personeelsbonden in het CAO-traject recent gecreëerde O&O-fonds,
voor twee jaar 20 mln., is natuurlijk allang voor andere evenzeer dringende
zaken en in Maatwerk genoemde zaken belegd.De financiële positie van scholen moge duidelijk zijn. Ik roep nogmaals
in herinnering de geciteerde woorden van Ida Gerhardt. Recente OESO-cijfers
bevestigen de slechte financiële positie van Nederlandse scholen. Terwijl
de Verenigde Staten zich met 7,1% van het nationaal inkomen hebben genesteld
in de kopgroep, is Nederland naar 5,1% geduikeld; Nederland laat wat dit betreft
alleen Griekenland en Italië achter zich. In het primair onderwijs, respectievelijk
het voortgezet onderwijs liggen de uitgaven per leerling in Nederland 6% en
15% lager dan in de ons omringende landen. Voorzitter! De CDA-fractie vraagt
van de minister voor een aantal jaren, met name voor de jaren waarin sprake
is van een lerarentekort, om een structurele bijdrage van voldoende omvang
in de onderscheiden kostengroepen, nodig om de periode te overbruggen waarin
de vereiste scholing wordt ondergaan. Alleen kan dan de interimwet zij-instroom
ons inziens voldoen aan de verwachtingen, ook wat betreft het inlopen van
het lerarentekort. Ten slotte vragen wij de minister, de opgedane ervaringen
met deze wet te evalueren en de resultaten te doen doorklinken in de aangekondigde
wet op het leraarschap.Mevrouw Dupuis (VVD):Voorzitter! Namens de fractie van de VVD spreek ik onze blijdschap uit
over de initiatieven die de minister genomen heeft. Wij hebben daar grote
waardering voor. Dat geldt ook voor de zojuist uitgekomen nota Maatwerk voor
morgen 2, waarin, zeker in vergelijking met Maatwerk voor morgen 1, een zeer
slagvaardig beleid wordt gepresenteerd. Wij hopen dat de minister erin zal
slagen om dat beleid te realiseren en daarbij de samenhang in de gaten zal
houden, bijvoorbeeld door de wet op het leraarschap.Ik heb een paar punten van kritiek, een paar suggesties en ik heb ook
een aanbod aan de minister. Maar ik begin met te constateren, dat er heel
duidelijk sprake is van een noodsituatie. Daar hoeven wij niet lang over te
praten. Het is duidelijk dat daarbij noodmaatregelen passen. Een wet die in
zo'n situatie wordt gepresenteerd, kan misschien niet op elk detail kritisch
bekeken worden. Vooral moet gekeken worden naar de grote lijn. Wat kan hiermee
gebeuren en hoe kan dat? In hoeverre wordt met deze wet het probleem opgelost?
Het gaat dus niet om de ideale oplossing, maar om de minst slechte oplossing,
in een vrij ellendige situatie. Dat is wel een uitgangspunt. Deze wet is dan
nog zo gek niet.Het tekort aan leraren groeit nog steeds. Een tweede constatering is,
dat dit tekort bepaald niet de schuld is van de minister. Het is, samengevat,
het effect van jarenlange ver- waarlozing van het onderwijs, dan wel van het
overreguleren ervan, dat ook desastreuze gevolgen heeft. Wij zijn het er allemaal
over eens, dat het werkklimaat ernstig is verslechterd. Dat is niet alleen
daardoor gebeurd. Het onderwijs staat nog voor andere problemen, bijvoorbeeld
de grote aantallen niet Nederlands sprekende kinderen in het primair, maar
ook in het voortgezet onderwijs. Ik weet niet of het de Kamer bekend is, maar
Stockholm is in Europa de op een na grootste stad wat betreft de geboorte
van allochtone kinderen. Van alle kinderen die er geboren worden, wordt 20%
in allochtone gezinnen geboren. Deze stad klaagt steen en been over de problemen
voor het onderwijs die daaruit voortkomen. In Amsterdam, de stad die het hoogst
scoort, is het 70%. Dat moeten onze leraren opvangen. Dat betekent dat er
scholen zijn, waar de kinderen die op school aankomen meer dan 50 verschillende
talen spreken, een bijna niet te hanteren probleem.Dan is er ook nog de kwestie van de honorering. In Maatwerk voor morgen
2 is aangekondigd, dat daar nu wat aan wordt gedaan. Ik weet niet of dat voldoende
is; dat zullen wij verder moeten zien. Het is in ieder geval een punt van
aandacht. Ik wil niet nalaten om er ten slotte op te wijzen dat aan de overkant
van het Binnenhof de minister de groepsgrootteverkleining – laat ik
het parlementair zeggen – is opgedrongen. Als iemand zegt dat wij het
toch hebben goedgevonden, voeg ik daar onmiddellijk aan toe, dat er een kamerbreed
besluit is genomen in de Tweede Kamer. Het is dan erg lastig voor de Eerste
Kamer om dwars te gaan liggen. Ik heb in dit verband een concrete vraag. Heeft
het aannemen van dat wetsontwerp het probleem extra groot gemaakt?Hoe dan ook, wij constateren een noodsituatie. Daarin moet gehandeld worden
en dat doet de minister. De fractie van de VVD is daar blij mee. De minister
zoekt leraren waar dat maar enigszins kan. In de voorliggende
interimwet zij-instroom is een grove schets opgenomen hoe dat ongeveer gaat.
In de bijgevoegde AMvB, die wij eigenlijk nog niet mogen citeren, wordt uitgewerkt
hoe dat zal gaan. Zolang het daarbij om HBO- en WO-geschoolden gaat, is er
volgens ons geen onoverkomelijk probleem. Wij ondersteunen wel het verzoek
van mevrouw Van den Hul om de precieze werking te evalueren. Beïnvloedt
deze wet de instroom van leraren? Leveren de voorziene assessment en bijscholing
voldoende kwaliteit op? Het lijkt mij een gouden kans om, vooruitlopend op
de Wet op het leraarschap, hiermee alvast enige ervaring op te doen. Ik heb
begrepen dat de evaluatie laat in dit jaar verschijnt, hetgeen betekent dat
wij een jaar de tijd hebben om te bezien of deze aanpak kansrijk is.De VVD-fractie heeft zorgen over de MBO-opgeleiden. Wij sluiten het niet
uit dat er voor enkele zeer specifieke vakken geschikte leraren te vinden
zijn, maar het nadeel is dat er aan die vakken een kaartje "minder intellectuele
vakken" komt te hangen. Misschien is dat niet erg, maar wij moeten hier wel
op bedacht zijn. Het lijkt ons lastiger om in het primaire onderwijs MBO'ers
toe te laten. De assessment geeft ons echter de hoop dat het zal werken. Ik
stel hierbij voor om mensen die niet op een bevoegd niveau in het onderwijs
terechtkomen, niet meer de naam leraar te geven. Ter bescherming en ondersteuning
van het moeilijke ambt van leraar lijkt mij dit een goede gedachte. Deze wet
en de zij-instroom van MBO'ers kunnen tot nog meer statusverlies voor de leraren
leiden en dat moet worden voorkomen.In dit verband vraag ik de minister of hij op een andere manier van plan
is, het leraarschap extra in bescherming te nemen. Ik heb begrepen dat er
sprake is van een mogelijke registratie van leraren, zoals in de gezondheidszorg
de beroepen geregistreerd worden. Deze optie dient zeker te worden overwogen,
alleen al om het lerarenberoep hoog te houden. Er is sprake van een bijzondere
situatie. In het onderwijs is er altijd sprake geweest van onbevoegde leraren,
daarover bestaat geen twijfel, maar nu worden ze in principe toegelaten met
behulp van de wet, hoewel er allerlei maatregelen omheen gecreëerd zijn.
Het is dus mogelijk, maar het mag niet als een vanzelfsprekendheid worden
geaccepteerd. Onbevoegdheid willen wij eigenlijk niet. Het moet nu, maar uiteindelijk
is het onderwijs alleen maar gediend met afgedichte bevoegdheidsregelingen
en daar past een register bij.In dit verband wil ik nog een enkele opmerking maken over het wetsvoorstel
26692. Ik besteed hier weinig aandacht aan, omdat de fractie het in grote
lijnen met dit voorstel eens is. Bij dit voorstel komt een heel nieuwe manier
van instromen in het lerarenberoep naar voren. Gecombineerd met de in-serviceopleiding
waarover de minister in Maatwerk voor morgen 2 spreekt, zien wij dat er vele
wegen naar het leraarschap leiden. Ik meen dat de samenleving veel behoefte
heeft aan een goed overzicht van de trajecten. Men moet weten wie waar uiteindelijk
terechtkomt en wat hij of zij zal verdienen. Het lijkt mij overigens ook zeer
belangrijk dat de scholen dit soort informatie ordelijk op een rij hebben.Denkt de minister dat het lukt om hiermee voldoende leraren te vinden?
Of ziet hij meer resultaat in andere maatregelen die hij in Maatwerk voor
morgen 2 aankondigt, zoals het regelen van voldoende kinderopvang? Ik kan
mij zelfs voorstellen dat dit gratis is als het werkelijk niet anders kan.
De minister denkt ook over een pool waarin allerlei mensen die vervanging
kunnen bieden worden ondergebracht. Ik vind dit een prachtig idee en hoop
dat de minister deze pool erg ver uitbreidt, ook met gepensioneerden. Eigenlijk
moet het gaan om alle mensen die ook maar enigszins in staat kunnen worden
geacht – en uiteraard de vereiste papieren hebben – om onderwijs
te geven. Dit is een goed idee, maar ik raad aan, er zo creatief mogelijk
mee om te gaan. In dit verband wil ik de minister graag een aanbod doen en
ik hoop dat ik namens veel leden van de Staten-Generaal spreek. Het lijkt
mij een goed gebaar naar het onderwijs en naar onze minister als alle leden
van de Eerste en de Tweede Kamer die een onderwijsbevoegdheid c.q. een onderwijsaantekening
hebben of over passende vakkennis beschikken, zich als invallers melden bij
zo'n bureau. Ik bied mijzelf gaarne aan voor gemiddeld twee uur per week en
hoop dat velen mij zullen volgen. Ik wil daarmee absoluut niet suggereren
dat het lerarenberoep door iedereen vervuld kan worden. Dat zou inconsistent
zijn met mijn eerder gemaakte opmerkingen. Maar ik weet vrijwel zeker dat
bijvoorbeeld in het BVE-onderwijs waar buitenlanders leren hoe onze samenleving
in elkaar zit, velen van ons buitengewoon goed werk kunnen verrichten door
bijvoorbeeld maatschappijleer of Nederlandse staatsinrichting te geven. Ik
roep u allen op serieus na te denken over de vraag, of wij dit niet zouden
moeten doen om aan de samenleving te laten zien dat wij de minister steunen
in zijn streven om het onderwijs zo goed mogelijk te krijgen.Ik heb ook begrepen dat emeritushoogleraren weer gewoon voor de klas zijn
gaan staan. Prof. Heertje is daarvan een voorbeeld. Ik ben zelf nog niet zo
ver dat ik nu reeds het emeritaat nastreef, maar wij moeten wel achter dit
idee staan. Hoe het assessment daarvan moet worden ingericht, kunnen wij nader
met de minister bespreken.Samenvattend, zou ik de minister het volgende willen vragen. Is hij bereid
de zij-instromers te evalueren? En is hij bereid om eventueel een andere titel
te verzinnen voor in principe te laag gekwalificeerden? Ik denk daarbij met
name aan het MBO-niveau. Streeft hij op korte termijn naar een registratie,
teneinde het beroep van leraar te beschermen? Verwacht hij dat de Wet zij-instroom
inderdaad voldoende soelaas biedt en ziet hij iets in het idee om de pools
veel breder te maken dan is aangekondigd?Wij wachten gaarne de reactie van de minister af.De voorzitter:Ik zou graag willen reageren op de oproep van collega Dupuis, maar ik
doe het maar niet.De heer Veling (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Mede namens de fractie van de SGP zou ik het volgende
willen opmerken.Onder druk van de krappe arbeids- markt in het onderwijs worden elementen
uit een toekomstige integrale wet op het leraarschap in de tijd naar voren
gehaald, uiteraard met name die elementen die de instroom van leraren kunnen
bevor- deren. Over het resultaat van deze politiek gezien begrijpelijke spoedmanoeuvre
moeten wij vandaag oordelen. Ik zal mij daarbij vooral concentreren
op de vraag, of de voorgestelde regeling goed is voor de deugdelijkheid van
het onderwijs.Eerst wil ik mijn typering van de voorliggende wetsvoorstellen als een
versnelde invoering van elementen uit een meer omvattende wetgeving inzake
het leraarschap, toelichten.Het ministerie van OCW is al geruime tijd bezig met de voorbereiding van
een wet op het leraarschap; een bijzonder interessant project dat voor het
hele onderwijs belangrijk kan zijn. Flexibiliteit en grotere betrokkenheid
van de scholen lijken in dit project kernbegrippen te zijn. De opleiding van
leraren moet meer maatwerk worden, zowel voor de eerstegraads als de tweedegraads
opleidingen. Assessment kan functioneel zijn bij het bepalen van de beste
route, met name voor mensen met een opleiding of met werkervaring in andere
sectoren dan het onderwijs. Ook is verdere ontwikkeling van competenties belangrijk
voor wie al in het onder- wijs werkt, eventueel ter voorbereiding van een
vervolg van de loopbaan na de school.In deze benadering van opleiding en loopbaan van leraren zijn de scholen
belangrijke partners van de lerarenopleidingen. Maatwerk 2 schetst een beeld
van opleidingsscholen die leraren opleiden.Dit perspectief spreekt ons zeker aan. Het past ook uitstekend bij de
ontwikkeling van scholen tot open, lerende organisaties die systematisch werken
aan vergroting van de competenties, ook van de onderwijsgevenden binnen hun
school.Belangrijk voor de plannen in wording is natuurlijk een goede samenhang
tussen de verschillende onderdelen. Flexibiliteit van opleidingen vraagt om
waarborgen voor de bekwaamheid van hen die onderwijs geven. Gedeelde verant-
woordelijkheid van lerarenopleidingen en scholen bij de opleiding van onderwijsgevenden
kan niet zonder voldoende deskundigheden en faciliteiten binnen de scholen.De voorliggende wetsvoorstellen bevatten regelingen die passen bij of
vooruitgrijpen op de geschetste ontwikkeling. Het voorstel dat meer ruimte
biedt voor de universitaire opleiding van leraren, past bij de geschetste
ontwikkelingsrichting. Wanneer de verschillende trajecten voldoende helder
worden gepresenteerd en duidelijkheid blijft bestaan over de eindtermen, hebben
wij daar geen bezwaar tegen. Het voorstel betreffende de zogenaamde zij-instroom
is lastiger te beoordelen. Het is namelijk de vraag of daarin de samenhang
die ik wel zie, in de toekomstige ontwikkeling voldoende is gewaarborgd. Mensen
mogen tijdens hun opleiding gaan werken, maar hoe die opleiding moet of kan
worden ingebed in de praktijk van het onderwijs, blijft open. Op basis van
een assessment wordt een opleidingstraject uitgezet, maar tegelijk moet dit
assessment vooruitlopend op de scholing een grond bieden voor een geschiktheidsverklaring
die te typeren is als een tijdelijke bevoegdheid.In het vervolg van mijn betoog beperk ik mij tot het wetsvoorstel inzake
de zij-instroom van leraren. Biedt dit voorstel voldoende waarborgen voor
de bekwaamheid van onderwijsgevenden? De Grondwet stelt de regering daar expliciet
verantwoordelijkheid voor. Allereerst wil ik hier in het verlengde van wat
wij in het voorlopig verslag hebben gezegd, wijzen op het belang van een scherpe
definiëring van de begrippen die de overheid hanteert. De rijksoverheid
stelt bevoegdheidseisen vast. Dat is de manier waarop de overheid zich er
zo goed mogelijk van vergewist dat leraren voldoende bekwaam zijn. Daarom
is het princi- pieel onjuist dat de bewindslieden in de motivering van het
wetsvoorstel inzake de benoemingsvoorwaarden voor leraren suggereren dat docen-
ten zonder bevoegdheid ook wel bekwaam kunnen zijn. Natuurlijk is het mogelijk
om af te wijken van de bevoegdheidseisen, met als conse- quentie dat de overheid
onder voorwaarden accepteert dat iemand onderwijs geeft zonder te voldoen
aan de eisen die de overheid aan bekwame leraren meende te moeten stellen.
Een andere mogelijkheid is dat de overheid de bevoegdheidsregeling aanpast,
zoals in feite in het voorliggende wetsvoorstel gebeurt. Iedereen in Nederland
kan dus, ook wel met recht, beweren dat onbevoegde leraren toch bekwaam zijn.
Alleen de overheid kan dit niet zeggen, want zij stelt vast wie bevoegd is
en selecteert daarmee naar beste weten wie bekwaam is. Dat is de functie van
de bevoegdheidsregeling. Het lijkt wat theoretisch, maar ik vind dat het een
praktische consequentie heeft.Zoals gezegd, vat ik de voorgestelde regeling op als een aanpassing van
de bevoegdheidsregeling. Er wordt een tijdelijke bevoegdheid gedefinieerd.
Deze bevoegdheid voor twee jaar wordt toegewezen op basis van een geschiktheidsverklaring.
Deze moet onderscheiden worden van een bekwaamheidsverklaring die een bevoegdheid
voor onbepaalde tijd oplevert. Wij hebben er geen bezwaar tegen dat mensen
die nog niet bevoegd zijn, onder voorwaarden benoembaar worden verklaard.
Dan moet echter wel duidelijk zijn dat de school die zo iemand benoemt, medeverantwoordelijkheid
neemt voor diens verdere ontwikkeling. Het begint dan namelijk pas. In het
voortgezet onderwijs wordt in het kader van de huidige regels misschien wel
eens onvoldoende aandacht gegeven aan die verantwoordelijkheid. Ik heb het
dan niet over de instroom in deze zin, maar over de omgang met niet bevoegde
of nog niet bevoegde docenten. Dat is volgens mij een onderbelicht probleem.
Een assessment is een goed instrument om ook vanuit de school adequate begeleiding
te bieden en wellicht ook om na te gaan of het verantwoord is om een onbevoegde
in dienst te nemen.Het voorliggende wetsvoorstel gaat echter principieel een stap verder.
Om zij-instromers aan te moedigen, krijgen zij vooruitlopend op hun lerarenopleiding
een twee- jarige bevoegdheid. Dat betekent dat assessment de basis moet worden
voor een geschiktheidsverklaring. Die geschiktheidsverklaring moet volgens
de concept-AMvB uitwijzen dat de betrokkene in voldoende mate beschikt over
onder andere het vermogen tot het begeleiden van leerlingen in hun leerproces,
het vermogen tot het presenteren van informatie, het vermogen tot omgaan met
een groep, klassenorganisatie en groepsmanagement en vakdeskundigheid. Zo
iemand mag, wat mij betreft, geschikt heten, maar ook bekwaam worden genoemd.
Maken de bewindslieden het zich niet erg moeilijk door hun wens om de loper
uit te leggen voor zij-instromers en door dus een tijdelijke bevoegdheid te
definiëren die iemand kan behalen zonder een toegespitste opleiding?
Hoe kunnen "geschiktheid" en "bekwaamheid" op een doorzichtige manier worden
onderscheiden? Ik heb al gezegd, dat wij instroom in het onderwijs van mensen die, blijkens een assessment, duidelijk potentieel bevoegd
zijn een goede zaak vinden. Maar noem het dan ook zo. Dan wordt de druk op
de formulering van de criteria voor "geschiktheid" ook verlicht, onder andere
in vergelijking met de criteria voor "bekwaamheid". Het is nog een heel gedoe
om dat precies aan te duiden.Ook wordt dan duidelijker – dan krijgt mijn wat theoretische betoog
ook nog een praktische toespitsing – dat instroom van mensen die niet
bevoegd zijn, het begin markeert van een traject van opleiding, ook binnen
de school. Er zal begeleiding nodig zijn. En die begeleiding kost geld. Daarmee
kom ik op de vraag, of de scholen die zij-instroom van leraren realiseren
dat wel kunnen betalen. Niet alleen is er geld nodig voor de begeleiding.
De voor twee jaar benoemde leraar moet ook reële mogelijkheden voor zijn
studie hebben. Het komt mij voor dat een onderwijstaak van 80% al erg veel
gevraagd is. Een zuinige raming leert mijns inziens dat een zij-instromer
een school netto, dus na aftrek van de tegemoetkoming van de overheid, jaarlijks
al gauw zo'n ƒ 20.000 kost. Zullen de scholen het geld kunnen opbrengen
om zij-instroom tot een succes te maken? De minister suggereert ergens dat
de scholen daarvoor misschien hadden moeten reserveren. Dat lijkt mij een
wat ongelukkige benadering. Waarom zouden ze dat moeten?Mijnheer de voorzitter! Of de voorliggende plannen voldoende soelaas bieden,
is voor ons een grote vraag. Die vraag wil ik nog toespitsen op het voortgezet
onderwijs. In Maatwerk 2 wordt gemeld, dat in het voortgezet onderwijs in
september 1999 22% van alle docenten niet volledig bevoegd waren. Voor economie
en voor de exacte vakken zijn de percentages nog aanzienlijk hoger, namelijk
30,1 respectievelijk 29,8. Ik zeg daarbij dat de betreffende docenten goeddeels
niet in aanmerking komen om zij-instromers in de zin van het voorliggende
wetsvoorstel te worden. Het zijn vaak nog niet afgestudeerden, die ook geen
andere HBO-opleiding hebben afgerond. Daar zit een groot probleem. Als wij
spreken over kwaliteit, moeten we niet doen alsof een en ander geregeld is
met het goed regelen van de zij-instroom. Daar zit ook nog een probleem.En daar komt dan nog bij de verwachte groei van het aantal vacatures in
de komende jaren. Ik herhaal nogmaals dat wij positief staan tegenover de
mogelijke toeneming van instroom van nieuwe leraren in het onderwijs, ook
via de weg die het wetsvoorstel creëert, maar onzes inziens zal er toch
meer nodig zijn. In het verband van het wetsvoorstel waarover we nu spreken,
spits ik die stelling toe op de noodzaak om de scholen en daarmee de instromers
meer middelen te verschaffen om inderdaad een aantrekkelijk of in ieder geval
een begaanbaar traject uit te zetten. Dan kunnen de scholen ook hun aandeel
in de verantwoordelijkheid voor kwalitatief goed onder- wijs waarmaken.De heer Schuyer (D66):Op 14 oktober 1964, mijnheer de voorzitter, werd deze spreker door de
rector van het Tweede VCL in Den Haag voorge- steld aan een tweede klas HBS.
Het was de dag na de herfstvakantie en de collega waarvoor ik in de plaats
kwam, had het precies een week of zeven volgehouden. De rector deed daar mededeling
van, zei dat ik zo vriendelijk was om tussentijds de plaats in te nemen en
verliet de klas. Jan Pieter Vermeer, tweede rij vanaf de deur, eerste bank –
zulke dingen vergeet je niet – zei vervolgens: U bent Jan Cremer en
komt ons les geven. Jan Cremer was de schrijver van een boek dat in die dagen
nogal opzien baarde en dat in de school gold als verboden lectuur. Ik liep
naar het raam, keek voor mijn gevoel gedurende geruime tijd naar buiten, draaide
me ten slotte om en zei: "Inderdaad, ik ben Jan Cremer en kom jullie les geven,
maar jou niet, eruit." Ik weet nog dat ik op vrijwel alles voorbereid was,
behalve op één ding, dat Jan Pieter gewoon zou gaan. En toch
was dat wat er gebeurde. Nog voordat de rector de trap af was, had hij hem
al ingehaald. Er was in die jaren een behoorlijk tekort aan onderwijzend personeel
en met mijn MO A en studerend voor MO B Nederlands kreeg ik de functie zonder
dat iemand zich bekommerde om pedagogische en didactische scholing, die ik
trouwens ook niet bezat. In de weken die volgden, kwamen de rector en nog
enkele ervaren vakgenoten een aantal lessen bijwonen. Zij gaven wat aanwijzingen
en tips en dat was het dan.Ik wil die tijd niet verheerlijken, mijnheer de voorzitter, en ook nog
toevoegen dat mijn voorbereiding bepaald minimaal was. Maar het heeft er wel
voor gezorgd dat ik, toen ik zelf in de positie kwam om bijdragen te leveren
aan de opleiding van leraren, er altijd van overtuigd ben geweest dat je mogelijk
veel kon leren over hoe je les moest geven en kennis overdragen, maar dat
het toch op de allereerste plaats aankwam op het aanleren van kennis die je
kon overdragen en dat vervolgens in de praktijk heel snel duidelijk werd of
je "het" in de vingers had. Uit het voorgaande moge duidelijk zijn dat enige
relativiteit over de bewaking van de kwaliteit van het onderwijs door middel
van de bewaking van de opleiding van leraren door de overheid met enig gevoel
voor verhoudingen kan worden bezien. De veel geroemde kwaliteit die er in
het verleden was, kwam kennelijk tot stand met minder eisen van de overheid
dan nu. Dat geldt voor het voortgezet onderwijs in nog sterkere mate dan voor
het basisonderwijs.Het nu aan de orde zijnde wets- voorstel is, wanneer je het gevoel voor
verhoudingen daarbij in acht neemt, wat ons betreft bepaald geen gevaar voor
de kwaliteit van het onderwijs, zoals hier en daar wel wordt gesuggereerd.
Ik zou zelfs met argumenten heel goed het tegendeel kunnen aantonen. Immers,
de mogelijkheid dat meer praktijkervaring vanuit de samenleving in het onderwijs
binnenstroomt, is met dit wetsvoorstel in ieder geval een stapje dichterbij
gekomen. "Ik leg mij toe op het schrijven van levend Nederlands, maar ik heb
schoolgegaan", zei Multatuli. En die uitspraak staat symbool voor het gevoel
in de samenleving dat het onderwijs soms wel erg ver van de dagelijkse werkelijkheid
staat. Ik denk dat dit niet zo is, maar een instroom van mensen in het onderwijs
die vanuit een ander referentiekader binnenkomen, is eerder kwalitatief verhogend
te noemen dan dat het een gevaar voor de kwaliteit zou betekenen.Natuurlijk geldt ook hier, dat er verschil moet worden gemaakt tussen
basis- en voortgezet onder- wijs. Gelukkig ontstaat er weer aandacht bij de
regering voor de primaire functie van het basisonderwijs: het aanleren van
goed taalgebruik zowel in woord als geschrift, en het aanleren
van de basisvaardigheid rekenen. In de schriftelijke voorbereiding van dit
wetsvoorstel constateerde mijn collega van de VVD-fractie dat uit een recente
rapportage bleek dat ongeveer 50% van de leerkrachten de CITO-toets niet haalde.
Het is nog maar de vraag hoe dat percentage straks bij de zij-instromers komt
te liggen, als zij de scholing hebben voltooid. Maar veel slechter kan het
niet worden, zou je op grond van dat onderzoek zeggen.Nu kan dit voorstel van de minister niet meer worden losgezien van andere
voorstellen die hij doet en die er alle op gericht zijn om een noodsituatie
aan te pakken. Ik doel dan op zijn voorstel om ook mensen met een MBO-opleiding
in de school toe te laten. Waar de wet op de zij-instroom straks in de wet
op het leraarschap vermoedelijk een structureel karakter krijgt, geldt dat
niet voor het toelaten van MBO-opgeleiden in de school. De minister heeft
duidelijk aangegeven met dat voorstel zelf ook niet gelukkig te zijn, maar
op dit moment voor de acute situatie geen andere oplossing te zien."Tweede Kamer morrend akkoord", konden wij in de krant lezen en dat zal
hier niet anders zijn, zo vermoed ik. Het is allemaal het rechtstreeks gevolg
van het beleid van de afgelopen twintig jaar inzake de lerarenopleidingen.
HAVO met wiskunde mocht niet als eis worden gesteld voor de instroom op de
PABO; de eerstegraads lerarenopleiding van de universiteit en de MO-opleidingen
kwamen in het stramien van de nieuwe lerarenopleiding te zitten. Waar vroeger
een opleiding van vijf tot zeven jaar voor een vak normaal was, werd dat nu
voor twee vakken vier jaar, waarbij dan nog kwam dat van die tijd ten minste
een kwart moest worden besteed aan didactiek en pedagogiek.Er was alle reden tot modernisering van de lerarenopleiding en er was
ook alle reden om meer aandacht te geven aan de didactische component, maar
de slinger sloeg nu wel heel erg naar de andere kant door. Er zijn hier en
daar wat veranderingen aangebracht, maar dat gebeurde zonder een integrale
visie op het leraarschap. Dat is er zeker mede de oorzaak van dat het vak
van leraar zeer ten onrechte zo in aanzien is gedaald. Deze minister heeft
aangekondigd, die integrale visie wel te willen geven en die zelfs in een
wet neer te leggen. Ik geloof hem op zijn woord, maar hij had zich het leven
gemakkelijker gemaakt als hij daarmee was begonnen in plaats van met allerlei
deelaspecten. Hij verwijst wel regelmatig naar teksten, zoals in Maatwerk
voor morgen, maar dat is echt onvoldoende. Hij zou er verstandig aan doen,
mijnheer de voorzitter, als hij een visie zou presenteren bij de wet op het
leraarschap. Het is wel zeker dat die visie niet ook al kan worden omgezet
in wetsartikelen. Zij kan echter wel het kader geven waarbinnen de dan aan
de orde zijnde wet en de nu aan de orde zijnde voorstellen kunnen worden geplaatst.In december 1998 is door de commissie-Weijnen, waar ik lid van was, een
poging gewaagd. "Een educatieve infrastructuur voor het onderwijs van de toekomst"
heet deze nota. De gedachten over de lerarenopleidingen zijn daarvan een belangrijk
onderdeel. Op den duur zou er een "Pedagogische Hochschule" moeten komen met
een gemeenschappelijk eerste jaar, met VWO als instroomeis. Evenals in Duitsland
gebruikelijk is, zou men dienen te beginnen met een ruime stage om te bezien
of de basiseigenschappen die voor het vak nodig en vrijwel niet aan te leren
zijn, ook aanwezig zijn. Als zij er zijn, kan men verder. Dit heeft niet alleen
tot gevolg dat de uitval met tientallen procenten terugloopt, maar het scheelt
ook heel veel menselijk verdriet, als men op tijd in staat is een andere beroepskeuze
te doen. Er moet ten minste aandacht zijn voor de mogelijkheid om na een aantal
jaren uit het onderwijs te stromen, net zo goed als het omgekeerde gerealiseerd
zou kunnen worden.Er is veel meer over te zeggen, maar dat zal ik niet doen. Waar het nu
om gaat, is de minister aan te sporen dat hij zo'n visienota, al dan niet
vergezeld van een wet op het leraarschap, toezegt. Als hij dat doet, maakt
hij de weg vrij voor het nemen van noodmaatregelen. Men zou ziende blind moeten
zijn om te beweren dat deze nu niet nodig zijn. Door hiermee te beginnen en
het totale beeld in het ongewisse te laten bestaat het gevaar dat het aanzien
van het vak nog verder daalt. Als dat de zorg van de bonden is bij hun kritiek
op de voorstellen, is die zorg terecht en doet de minister er verstandig aan
deze weg te nemen. Hij kan dat ook doen door een fundamentele reactie te geven
op het in mei van dit jaar gepresenteerde advies van de Onderwijsraad. De
analyse in dat advies is breed, maar de oplossingsvoorstellen zijn op het
eerste gezicht nog aan de magere kant.Ik kom nu aan een paar wat meer concrete punten om te eindigen met enkele
opmerkingen over de bevoegdheid van de overheid tot bewaking van de kwaliteit,
die door collega Veling bij de schriftelijke behandeling en ook nu aan de
orde zijn gesteld. De blik die wij hebben kunnen slaan op het conceptuitvoeringsbesluit,
geeft vertrouwen in de wijze waarop de kwaliteitsbewaking vorm wordt gegeven.
Het zou nog beter zijn als er al een systeem voor accreditering en certificering
voor de bewaking van die kwaliteit was. Nu dat er nog niet is, maar er wel
plannen zijn om dat te maken, vraag ik mij af of het niet verstandig is om
dit eerst eens met een proeftuin en daarna met verwerking van de opgedane
ervaring vorm te geven. Doordat er in het begin niet al te grote aantallen
zij-instromers worden verwacht, komt het mij voor dat dit goed begeleid en
door de inspectie op deugdelijkheid gecontroleerd kan worden. Met andere woorden,
begin met een systeem van accreditering en certificering voor de bewaking
van de kwaliteit bij de zij-instromers en verwerk die ervaringen in definitieve
regelgeving. Op deze suggestie hoor ik graag een reactie van de minister.Door anderen zijn al opmerkingen gemaakt over de financiële faciliteiten.
Deze zijn niet mijn eerste aandachtspunt geweest bij de behandeling van dit
wetsontwerp, mede omdat hierover aan de overzijde al heel veel is gezegd.
Ik wil niet de indruk wekken dat dit zwijgen betekent dat ik die faciliteiten
ruim bemeten vind.Ik geef een voorbeeld, waarbij ik wijs op een naar ik aanneem ook door
de minister niet gewenst effect. De kosten voor de uitvoering van het geschiktheidsonderzoek
worden niet vergoed en komen voor rekening van werknemer en werkgever. In
de praktijk zal dit wel de werkgever worden. Men kan de vraag stellen of op
die manier grote schoolbesturen worden bevoordeeld boven school- besturen
die bijvoorbeeld maar één school hebben. Mijn
fractie is nogal allergisch voor maatregelen die schaalvergroting in de hand
werken, ook al is het zijdelings. Wij zijn er juist content mee dat de minister
en de staatssecretaris hier nu eens een rem op trachten te zetten. Als lief-
hebber van de provincie Friesland moet de minister weten waar ik het over
heb.Bij de schriftelijke behandeling heb ik de suggestie gedaan om de Open
Universiteit in te schakelen voor het maken van modules die de pedagogische
en didactische vaardigheid tot onderwerp hebben, met de gedachte dat dit materiaal
dan breed beschik- baar is. Op die manier kan de overheid haar verantwoordelijkheid
voor de kwaliteitsbewaking beter waarmaken.De minister wijst dit voorstel af, maar geeft tegelijkertijd aan dat hij
instellingen vrijlaat om dat initiatief te nemen. Ik vind die weigering jammer.
Zij komt naar mijn idee voort uit een voorbijzien aan de mogelijkheden die
de Open Univer- siteit op veel meer terreinen kan hebben, namelijk wanneer
over het hele land gelijksoortige onderwijsactiviteiten plaatsvinden. Juist
deze minister, die zoveel aandacht heeft voor de snelle technologische ontwikkeling
en de betekenis daarvan voor het onderwijs, zou zich eens moeten beraden of
en wanneer afstandsonderwijs functioneel kan zijn en waarschijnlijk ook kostenbesparend,
bijvoorbeeld ook bij de scholing voor het gebruik van die technologische ontwikkeling
in de school. Want ook daar lijken kansen te liggen voor het gebruik van de
Open Universiteit.Tot slot, voorzitter, enkele woorden over hetgeen wordt opgemerkt over
de onomstotelijke constatering dat toezicht op de kwaliteit van de leraren
een verantwoordelijkheid is van de centrale overheid. In het antwoord op vragen
van de RPF/GPV-fractie worden de begrippen "deugdelijkheid", "bekwaamheid"
en "kwaliteit" nogal dooreen gebruikt. Collega Veling wees er al op. De minister
doet er verstandig aan om zich op het terrein van de deugdelijkheid, en daar
waren vragen over gesteld, preciezer uit te drukken. Het heeft te maken met
ons grondwetsartikel over onderwijs en dat is mij om tal van redenen dierbaar.
Het begrip "kwaliteit" is poli-interpretabel en zo wordt het in de onderwijspraktijk
ook gebruikt. Wat de overheid doet, is minimale voorwaarden stellen, maar
daarmee is voor velen de kwaliteit nog niet voldoende ingevuld. Maar voor
de overheid is met het vervullen van die voorwaarden wel de deugdelijkheid
gewaarborgd en het is de plicht van de overheid, daarop toe te zien. Een belangrijk
instrument voor de overheid daarbij is het toezicht op de bekwaamheid van
leraren. De school moet ervan kunnen uitgaan dat leraren die gediplomeerd
zijn die bekwaamheid hebben. Als de school al in staat is om tussen leraren
te selecteren, dan doet zij dat op grond van aanvullende aspecten, bijvoorbeeld
een specifieke pedagogische opvatting. Zij doet het niet op hetgeen door de
overheid dient te worden gegarandeerd, de bekwaamheid tot het ambt.Mijn fractie is niet van oordeel dat de overheid de controle op de deugdelijkheid
allemaal zelf moet doen, maar wanneer zij in de wijze waarop zij haar verantwoordelijkheid
op dit gebied gestalte geeft wijzigingen aanbrengt, dan dient dat wel gepaard
te gaan met een degelijke argumentatie en ook met een evaluatie om te weten
of de wijzigingen voldoen. Als én de rol van het toezicht, de inspectie,
wordt gewijzigd én vervolgens de accenten van kwaliteitszorg enerzijds
bij lerarenopleidingen komt te liggen en anderzijds bij de school zelf, dan
dient daarbij verantwoording te worden afgelegd waarom die keuzen zo worden
gemaakt en hoe vervolgens de rapportage gestalte krijgt op grond waarvan de
overheid haar verantwoordelijkheid kan nemen. Op dit gebied is nogal wat onduidelijk.
Het voorgaande waarover veel meer te zeggen zou zijn, betekent overigens niet
dat mijn fractie de richting waarin de overheid nu bezig is op zichzelf veroordeelt,
maar voor de volksvertegenwoordiging die de regering controleert, is het functioneel
als er meer duidelijkheid is over het hoe en waarom en de wijze waarop.Voorzitter! Mijn fractie steunt beide wetsvoorstellen, maar er is behoefte
aan dat de minister ze in breder perspectief plaatst. En in de hoop daarop
wachten wij het antwoord van de minister met belangstelling af.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! Als inleiding tot bespreking van beide wetsvoorstellen, het
wetsvoorstel Modernisering universitaire opleiding tot eerstegraads leraar
en het wetsvoorstel Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet
onderwijs, zal ik een zeer summiere aanduiding van de visie van GroenLinks
op onder- wijs geven. Mijn partij streeft een duurzame samenleving na en voor
een duurzame samenleving zijn kritische en zelfstandig denkende mensen nodig.
Naast het bijbrengen van vakbekwaamheden heeft onderwijs als belangrijke functie
het vormen tot zelfstandig denken. Op instellingen, leerkrachten en leer-
lingen rust de taak om in onderlinge afstemming een optimale spreiding van
deze kennis en bekwaamheden te realiseren, waarbij de overheid verantwoordelijk
is voor de voor- waarden waaronder die taak kan worden uitgevoerd, inclusief
het waarborgen van kwaliteit en het houden van toezicht daarop.De leerkracht heeft een bepalende invloed op de kwaliteit van het te onderwijzen
vak en ook op de sfeer binnen een school. Iedereen kent uit eigen ervaring
de invloed van docenten op het schoolleven en op de appreciatie van bepaalde
vakken. Door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen waarbij bezuinigingen
op het onderwijs een niet te onderschatten negatieve rol hebben gespeeld,
is de positie van leerkrachten onderwerp van zorg geworden. Het is al meer
gezegd dat in de ogen van heel veel mensen die positie is gedevalueerd. In
de Eerste Kamer is bij meerdere gelegenheden, ik herinner mij ze nog allemaal,
deze bezorgdheid uitgesproken en is bij de regering aangedrongen op maatregelen
om de positie van de leerkracht te versterken. In de nota Maatwerk 2, vervolgnota
over een open onderwijsarbeidsmarkt, van 23 juni staan nu voorstellen om deze
problematiek vanuit verschillende invalshoeken aan te pakken. Deze nota staat
vandaag hier niet ter discussie, maar mijn fractie zal de behandeling ervan
in de Tweede Kamer met grote belangstelling volgen. Wat vandaag wel aan de
orde is, zijn de twee al genoemde wetsvoorstellen voor wijzigingen in de opleiding
tot leerkracht.Het eerste wetsvoorstel is dat over de modernisering van de universitaire
opleiding tot eerstegraads leraar voortgezet onderwijs. Naast de universitaire
eerstegraads lerarenopleiding volgens de huidige WHW, komen er nu varianten,
waarbij de opleiding tot leraar geheel of gedeeltelijk onderdeel uitmaakt
van de initiële opleiding. Die varianten maken een aanpassing van de
WHW noodzakelijk. Zij passen in de ook door GroenLinks gewenste duale en flexibele
opleidingen. Wij onderschrijven de constatering in de memorie van antwoord
dat moder- nisering van de opleidingen een belangrijk aandachtspunt is in
het brede beleid om de positie van de leraar en het leraarsberoep weer te
versterken. Het is natuurlijk niet voldoende, maar het is wel een begin. Wij
zijn ook benieuwd of de beoogde verdubbeling van het jaarlijks aantal op te
leiden academisch gevormde leraren ten opzichte van de huidige situatie zal
worden gerealiseerd. Het is nogal een doelstelling!Het tweede wetsvoorstel is de Interimwet zij-instroom leraren primair
en voortgezet onderwijs, een tijdelijke wet voor een tijdelijke benoeming
van zij-instromers voor ten hoogste twee aaneengesloten schooljaren. Maar
het gaat niet om een tijdelijke voorziening. GroenLinks onderschrijft de opvatting
dat de route van zij-instromen in het leraarsberoep in de toekomst een structureel
karakter zal krijgen, zoals in de nota Maatwerk 2 wordt aangegeven. Andere
fracties hebben daar ook over gesproken. Mijn fractie is het ermee eens dat
met invoering van die route niet kon worden gewacht op de Wet op het leraarschap.
Invoering van deze interimwet is noodzakelijk omdat vandaag de dag het lerarentekort
zo nijpend is dat er wel iets moet gebeuren, maar mijn fractie onderschrijft
geheel en al de wenselijkheid om ook in de verdere toekomst de opleiding tot
leraar niet alleen te beperken tot de huidige lerarenopleidingen, maar ook
de mogelijkheid te openen voor mensen met een afgeronde andere HBO-opleiding
om via een andere route leraar te worden, zowel in het belang van de leraren
in spe als in het belang van het onderwijs en natuurlijk met behoud van de
kwaliteit van het leraarschap.Tot nu toe is er nogal slordig omgegaan met de begrippen. Ik hoop dat
de minister nog ingaat op de opmerkingen van de heren Schuyer en Veling daarover.
Ook heb ik nog een waarschuwing, namelijk dat er niet te veel moet worden
ingestoken op het laagste niveau. Verwaarloos de bovenkant niet! Ik kan niet
genoeg nadruk leggen op het belang van bewaking van de kwaliteit. Ik maak
mij zorgen over de grote hoeveelheid kleine deeltijdbanen die op het moment
worden aangeboden. Ik heb mij laten vertellen – zelf lees ik nooit advertenties,
dus ik had het ook niet gezien – dat in de Volkskrant van afgelopen
zaterdag weer zo'n hele rits deeltijdopleidingen werd aangeboden, heel kleine.
Dat is niet alleen versnippering, maar ook een verzwaring van die baan, want
uit mijn directe omgeving heb ik meegekregen dat een kleine deel- tijder ook
mee moet doen met alle vergaderingen die over de leerlingen worden belegd.
Dat is een onevenredige verhouding, niet alleen in tijd, maar ook in beloning,
want men krijgt nu eenmaal betaald naar gelang het aantal lesuren dat je hebt.
Dat is een grote zorg. De oproep van mevrouw Dupuis om meer mensen zich te
laten inzetten als oproepkracht of in te laten schrijven in de pool van leerkrachten
leek mij wel een aardige insteek. Wel vraag ik mij af of zij zich heeft gerealiseerd
dat mensen die bijvoorbeeld voor twee uur lesgeven ook moeten meedoen aan
het hele vergadercircuit.Onder druk van de omstandigheden is ook voor MBO-gediplomeerden de mogelijkheid
geschapen om in het VMBO leraar te worden in zes beroepsgerichte vakken. Deze
worden in het ontwerpbesluit met name genoemd. Ik kan mij daar best iets bij
voorstellen, maar ik hoor graag van de minister of zal worden geëvalueerd
of deze maatregel in het belang van het onderwijs is. Het belang is nu immers
de opheffing van de tekorten, maar wellicht is het voor de toekomst niet zo'n
goede maatregel.De lerarenopleidingen hebben terecht een cruciale rol toebedeeld gekregen
bij de uitvoering van dit wetsvoorstel. Zij blijven vooralsnog eindverantwoordelijk
voor de kwaliteit van de opgeleide leraar. De samenwerking tussen instellingen
zal wel moeten worden uitgebreid. Welke taak ziet de minister hierbij voor
zichzelf weggelegd? De opleidingen zullen fundamenteel gaan veranderen en
daarover bestaat nogal wat beroering. De gevolgen kan ik nog niet geheel overzien,
maar ik denk dat ik een eind in die richting meega. Zo is er sprake van in-serviceopleidingen
en dat doet mij onmiddellijk denken aan de in-serviceopleidingen in de gezondheidszorg.
Ik vond de overheveling daarvan naar het HBO onterecht. Als deze opleidingen
net zo kunnen worden ingevuld als in de gezondheidszorg, dan ben ik daar een
groot voorstander van. Graag hoor ik wat meer over de veranderingen. Hoe zullen
de opleidingen meer worden toegesneden op de behoeften van de aanstaande leraar?
Ook wil ik graag horen of de opleidingen meer zullen worden gericht op het
omgaan met andere culturen op school. In vak- bladen kan men immers lezen
dat de toerusting van de leerkracht op andere culturen dan de Nederlandse
op dit moment vaak onvoldoende is. Mijn fractie hoort ook graag hoe de minister
meer belangstelling bij allochtonen wil wekken voor het beroep van leerkracht,
dus voor een toekomst in het onderwijs. Er zijn steeds meer kinderen van allochtone
afkomst, terwijl de leerkrachten meestal de Nederlandse nationaliteit hebben.
Bij allochtonen zal belangstelling voor het leraarsvak moeten worden gewekt;
zij zullen erop moeten worden gewezen dat het onderwijs een aardige toekomst
kan bieden.In het uitvoeringsbesluit wordt veel geregeld, volgens sommigen teveel.
Dat uitvoeringsbesluit hebben wij vorige week gekregen. Het is inmiddels voor
advies voorgelegd aan de Onderwijsraad. Inmiddels is het ontwerpbesluit voor
advies gestuurd naar de Raad van State. Op welke termijn verwacht de minister
beide adviezen? Door de Onderwijsraad en ook in het voorlopig verslag is immers
bezorgdheid uitgesproken over de gevolgen van het wetsvoorstel voor het primair
onderwijs. Het primair onderwijs vergt een andere instelling van leerkrachten
dan het voortgezet onderwijs. De beoordeling van de geschiktheid kan plaatsvinden
in het geschiktheidonderzoek. Deze criteria zijn vastgelegd in paragraaf vier
van het ontwerpbesluit. Verwacht de minister dat deze criteria voldoende tegemoetkomen
aan de bezorgdheid die vooral ten aanzien van het primair onderwijs is uitgesproken?
Ik wil de minister twee vragen stellen over dat ontwerpbesluit. Komt er een
standaard "assessment" en is de reguliere termijn van twee maanden, aanvang
van het geschiktheidsonderzoek binnen twee maanden na ontvangst
van de aanvraag, niet aan de lange kant? Waar is deze termijn op gebaseerd?Zonder de adviezen van de Onderwijsraad en de Raad van State kan ik moeilijk
beoordelen of het ontwerpbesluit in alle opzichten voldoet. Ik heb hier en
daar mijn voelhorens uitgestoken en ik hoop dan ook dat in ieder geval de
minister mij ervan kan overtuigen dat het ontwerpbesluit zal voldoen.Voorzitter! Het is de bedoeling dat deze zij-instroomroute wordt opgenomen
in de wet op het leraarschap die door de minister is aangekondigd. Er is echter
niet veel tijd beschikbaar om de invoering van deze wet te evalueren. Dat
is een probleem, want een evaluatie is zeker nodig om te kunnen beoordelen
of deze vorm van zij-instroom structureel kan worden opgenomen in de wet op
het leraarschap of dat er bijstellingen nodig zijn. Hoe denkt de minister
dit probleem aan te pakken?Voorzitter: Korthals AltesMevrouw Jaarsma (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik zal mij bij deze plenaire behandeling voornamelijk
beperken tot het wetsvoorstel op stuk nr. 27015, de interimwet zij-instroom.
In mijn bijdrage zal ik verder zijdelings ingaan op de vorige week verschenen
nota Maatwerk 2. Deze nota biedt ons namelijk de mogelijkheid om op onderdelen
te kunnen beoordelen wat wij ons bij de concrete invulling moeten voor- stellen.
Deze nota biedt ons verder een kijkje in de toekomstige ontwik- kelingen rond
de modernisering van het leraarschap, zoals die de bewindslieden voor ogen
staan.Het vertrekpunt van mijn fractie is – ik merkte dit ook al op bij
het beleidsdebat – dat de kernverantwoordelijkheid van de overheid bestaat
uit het stellen van kwaliteitscriteria en het houden van toezicht daarop.
Meer precies komt dit erop neer dat in onze optiek de wetgever, regering en
parlement, de kwaliteitseisen kenbaar dient vast te stellen, opdat de inspectie
namens de overheid op transparante wijze toezicht kan houden op de handhaving
ervan.Juist nu naast de reguliere instroom in het beroep van leraar, de weg
wordt ingeslagen om ook andere rekruteringsroutes voor leraren te introduceren,
is dat van des te groter belang. De objectieve kwaliteitsgarantie in de vorm
van een onderwijsbevoegdheid wordt gerelativeerd. De overheid blijft er echter
voor verantwoordelijk dat onderwijsgevenden op een kwalitatief verantwoorde
wijze lesgeven in het primair en voortgezet onderwijs. Daarop moet de samenleving
blindelings kunnen vertrouwen. Het hangt immers in hoge mate van de man of
vrouw voor de klas af wat het rendement van het onderwijs voor de leerlingen
is. Over het feit dat dit laatste nog niet overal optimaal is, is de laatste
tijd al genoeg gezegd. Duidelijk is echter wel dat er niet serieus genoeg
naar gekeken kan worden. Dat geldt zeker voor de interimwet zij-instroom die
de mogelijkheid opent om maximaal twee jaar onbevoegd les te geven, onder
de conditie dat die twee jaar mede worden benut om zich via een scholings-
en begeleidingstraject op te werken tot een bekwaamheidscertificaat. Dit certificaat
maakt het vervolgens mogelijk dat iemand een vaste aanstelling krijgt.Voorzitter! De bekwaamheidseisen moeten worden afgeleid van de kerncompetenties
die bij het leraarschap horen. Het is dan ook te betreuren dat die er nog
niet zijn. Op een vraag van het CDA waarom de kerncompetenties niet in de
wet zelf zijn geregeld maar een regeling krijgen bij AMvB, wordt verwezen
naar de gebruikelijke gang van zaken in onderwijswetgeving, waarbij voorschriften
over kerndoelen, examens en eindtermen niet in de wet maar op een lager niveau
worden vastgesteld. Ik kan mij echter geen wet van enige importantie herinneren,
waar de conceptinhoud van die lagere regelgeving bij de behandeling niet alleen
beschikbaar is maar ook uit en te na bediscussieerd wordt. Ik verwijs in dit
verband naar de wet die de basisvorming regelt en een aantal andere grote
onderwijskundige innovaties die de laatste jaren de revue zijn gepasseerd.
In de interimwet zijn de belangrijkste structuurkenmerken van de regeling
opgenomen, zo wordt gesteld. Nr. 22 van de Aanwijzingen voor de regelgeving
dient vervolgens als legitimatie hiervoor. Aanwijzing 22 bepaalt dat het primaat
van de wetgever bepalend is voor de keuze welke hoofdelementen in de wet zelf
moeten worden geregeld en terzake van welke elementen delegatie is toegestaan.
De memorie van antwoord haalt de toelichting met betrekking tot het begrip
hoofdelement aan en stelt "dat daartoe ook de voornaamste duurzame normen
behoren". Inderdaad, maar die duurzame normen – kwaliteitsnormen dus –
zijn níet in de wet zelf opgenomen. De opsomming die als bewijsvoering
volgt, is een lijst van formele, niet inhoudelijk gevulde punten. En inderdaad
blijkt uit het onder druk toegezonden concept-Uitvoeringsbesluit dat het niet
veel meer inzicht verschaft in de kwaliteitscriteria die de wetgever wenst
te hanteren.Wat níet in de memorie van antwoord wordt aangehaald is wat onder
de toelichting bij deze Aanwijzing 22 staat terzake van "betrokkenheid parlement".
Ik citeer: "Voor de keuze welke elementen van een regeling in de wet moeten
worden geregeld en wat terzake van welke delegatie toelaatbaar is, dient steeds
te worden onderzocht welke elementen van een regeling zo gewichtig zijn dat
de volksvertegenwoordiging rechtstreeks bij de vaststelling moet worden betrokken."
Wie de Handelingen van de Tweede Kamer leest, constateert dat aldaar het gewicht
van deze elementen van eminente betekenis werd geacht voor de beoordeling
van het wetsvoorstel. En in antwoord op een vraag onzerzijds wordt in de memorie
van antwoord bevestigd dat de essentie van de overheidstaak op het gebied
van onderwijs is het waarborgen van de kwaliteit en het houden van toezicht
daarop. Dit noodzaakt naar onze mening tot rechtstreekse betrokkenheid van
de volksvertegenwoordiging bij de vaststelling van de onderhavige kwaliteitsgerelateerde
elementen van de wet.De keuze voor de zware voorhangprocedure voor het Uitvoeringsbesluit líjkt
hiermee in overeenstemming. De Tweede Kamer beschikte er echter bij de behandeling
van de wet niet over. Ons heeft het concept te elfder ure bereikt. Het feit
dat het zomerreces opschortende werking heeft, noodzaakte blijkbaar tot de
kunstgreep van de in artikel 14 opgenomen invoeringsvoorziening voor het Uitvoeringsbesluit.
Zolang de voorhangprocedure van het Uitvoeringsbesluit niet is afgerond, kan
een ministeriële regeling de algemene maatregel van bestuur
vervangen. Dat zal in de praktijk dan ook gebeuren, want Tweede en Eerste
Kamer zíjn met reces als deze wet op 1 augustus a.s. in werking treedt.
Het argument om deze Kamer ertoe aan te zetten het wetsvoorstel vandaag nog
te behandelen was, naar informatie die onze griffier werd aangereikt, het
feit dat reeds gedane toezeggingen aan betrokkenen dat zij per die datum een
aanstelling zouden krijgen op basis van deze wet, anders niet zou kunnen worden
gehonoreerd. Blijkbaar zijn er al trajecten in gang gezet zonder wettelijke
basis, laat staan dat het parlement zich erover heeft kunnen uitspreken.De memorie van antwoord bevestigt dat een ministeriële regeling volgens
nr. 26 van de Aanwijzing van de regelgeving in beginsel niet bedoeld is voor
inhoudelijke voorschriften, maar beroept zich op het spoedeisende karakter.
Ik kom daar nog op terug. Ik herhaal eerst mijn in het verslag al gestelde
vraag die onbeantwoord is gebleven: wat gebeurt er met zij-instromers die
zijn begonnen op basis van de bepalingen in de ministeriële regeling –
waarover, het zij herhaald, de volksvertegenwoordiging zich niet heeft kunnen
uitspreken – indien de latere parlementaire behandeling van het Uitvoeringsbesluit
leidt tot aanpassingen ervan? Dat dit laatste niet denkbeeldig is, kan worden
afgeleid uit de discussie in de Tweede Kamer. Daar werd – terecht –
veel aandacht besteed aan de kwaliteitsaspecten, maar vragen daarover werden
verwezen naar het toekomstige debat in het kader van de voorhangprocedure
van de algemene maatregel van bestuur. Ik kan niet anders concluderen dan
dat er thans een wet voorligt waarin het hart, de kern van de zaak, ontbreekt.Ik kom dan aan het argument "spoedeisend". Kort samengevat is de wetgevingsprocedure
dus als volgt verlopen. De interimwet zij-instroom wordt op 21 februari 2000
ingediend, kennelijk in de wetenschap dat de parlementaire behandeling niet
zodanig tijdig zal zijn afgerond, dat ook de parlementaire discussie over
de cruciale uitvoerings-AMvB zal kunnen zijn voltooid. Als escape wordt het
gewraakte artikel 14 vast opgenomen, uitsluitend op basis van het spoedeisend
karakter. Dat laatste wordt nog eens onderstreept door de in artikel 15 opgenomen
inwerkingtreding met terugwerkende kracht. Het majeure argument "spoed" maakt
dus dat ten aanzien van de operationalisering van dé kerntaak van de
overheid, de zorg voor de kwaliteit, bij een ingrijpende wijziging besluiten
worden genomen waarbij het parlement in ieder geval tijdelijk buiten spel
staat. Mijn fractie acht dit eigenlijk onacceptabel vanuit een oogpunt van
een ordelijk en verantwoord wetgevingsproces. Zij zet ook vraagtekens bij
de legitimiteit van de spoedeisendheid als enige argument voor deze constructie.Natúúrlijk vormen de tekorten aan leraren in het primair
en voortgezet onderwijs een groot en urgent probleem. Uit de vorige week verschenen
nota Maatwerk 2 valt echter op te maken dat de problematiek al veel langer
speelt en ook voorspelbaar was. Deze problematiek heeft er bijvoorbeeld toe
geleid dat in het voortgezet onderwijs het percentage onbevoegden is gestegen
van 12 in 1997 tot 22 bij het begin van het schooljaar 1999-2000. Ook in het
primair onderwijs zijn de tekorten niet plotseling uit de lucht komen vallen.
Er was dus alle reden om éérder met de voorbereidingen van het
onderhavige wetsvoorstel te beginnen, zodat het wetgevingstraject op een normale
wijze zijn loop had kunnen hebben. Waarom is dat niet gebeurd? De recesperiode
van beide Kamers is ook al lang bekend en dus zou de route via de ministeriële
regeling volstrekt overbodig zijn geweest bij een betere planning.Nóg beter zou het natuurlijk geweest zijn, als direct na het opnemen
van de Wet op het leraarschap in het regeerakkoord aan deze wet zou zijn begonnen.
Nu komen de verschillende elementen verbrokkeld tot ons: eerst de nota Onderwijs
op maat 1, dan de interimwet zij-instromers, vervolgens Onderwijs op maat
2, daarna nog eens een uitvoeringsbesluit en vermoedelijk daarna nog eens
de Wet op het leraarschap. En met "ons" bedoel ik dan Tweede en Eerste Kamer.
Intussen tasten wij in het duister over de vraag in hoeverre de overheid haar
verantwoordelijkheid voor de deugdelijkheid van het onderwijs kan blijven
waarmaken. Ik verwijs naar de in de memorie van antwoord gevoerde discussie
over geschiktheid, benoembaarheid, bekwaamheid en bevoegdheid, die hier door
diverse sprekers nog eens is overgedaan.In de memorie van antwoord benadrukken de bewindslieden dat het toezicht
op de kwaliteit van de leraren als verantwoordelijkheid van de centrale overheid
onomstotelijk vaststaat. Hoe is dat nu te rijmen met het feit dat thans een
exact zicht op het stijgend aantal onbevoegde leraren in het voortgezet onderwijs
bij de inspectie ontbreekt, zoals tijdens de behandeling in de Tweede Kamer
bleek, en dat de inspectie de menskracht ontbeert om hierop kwaliteitstoezicht
te houden? In het conceptuitvoeringsbesluit lezen wij dat de inspectie zal
worden belast met het toezicht op het assessment. Hebben ze daar dan wél
menskracht voor?Voorzitter! Wij hebben het gevoel dat de samenhang én de volgorde
der dingen enigszins verduisterd zijn geraakt. Het feit dat er sprake is van
een toenemende discrepantie tussen de behoefte aan leraren en het verwachte
aantal afgestudeerden uit de lerarenopleidingen, tekent zich al enige jaren
af. Wij ontkennen ook absoluut niet dat maatregelen noodzakelijk zijn en eigenlijk
al waren, onder meer door andere rekruteringskanalen te beproeven, hetgeen
ook een kwalitatieve bijdrage kan leveren aan het onderwijzend personeel en
het personeelsbeleid van scholen. Voor de hand zou dus liggen te begínnen
met een gedegen onderzoek naar de aspecten die thans bepalend zijn voor de
ongewenste uitstroom van zittende leraren. Zijn er bijvoorbeeld systematische
exitinterviews gehouden om achter de motieven te komen van mensen die het
onder- wijs verlaten? Is er deugdelijk onderzoek gedaan naar de oorzaken van
het hoge ziekteverzuimpercen- tage in het onderwijs?De common sense-opvatting is dat het onderwijs een onverantwoord hoge
werkdruk kent. Is dit empirisch onderzocht? Is er, tussen haakjes, nagedacht
over de extra druk die de begeleiding van de onbevoegde zij-instromers legt
op het zittende personeel? Ik heb een aantal mensen gesproken die hiermee
in de praktijk te maken hebben en gebleken is dat zij daar nogal mee zitten.
Ze zitten nu al tot aan hun strot in het werk en komen er niet meer uit. Als
ze dan ook nog onbevoegden moeten begeleiden, hebben ze een probleem. In de nota Maatwerk 2 lees ik dat de huidige onderwijsarbeidsmarktonderzoeken
nog niet het gewenste inzicht verschaffen. Ook tonen ze niet hoe verbeteringen
kunnen worden aangebracht. Er wordt dus een nieuwe multidisciplinair onderzoek
in het vooruitzicht gesteld. Had dat eigenlijk niet aan het begín van
dit hele traject moeten gebeuren? Als, meer dan thans, duidelijk is wat behalve
het kwantitatieve probleem er kwalitatief aan schort, zouden wellicht ándere
oplossingen ook beproefd kunnen worden. Ik denk aan oplossingen die minder
trail-and-error ten aanzien van de instroom en meer systematiek ten aanzien
van het voorkómen van uitstroom en het bevorderen van instroom omvatten.De voluit erkende verantwoordelijkheid van de overheid voor de kwaliteit
zou in een logische sequentie éérst hebben geleid tot het formuleren
van het antwoord op de vraag wat onder de kerncompetenties van het leraarschap
moet worden verstaan – daarop moeten wij nu wachten tot de Wet op het
leraarschap er is – om daaruit bekwaamheids- en bevoegdheidseisen af
te leiden.Wij hebben nu uit de nota Maatwerk 2 moeten opmaken dat, als overbrugging
naar de Wet op het leraarschap, de startbekwaamheidseisen primair onderwijs
per conve- nant worden vastgesteld, een conve- nant dat de lerarenopleidingen
basisonderwijs per 1 september 2000 kunnen – er staat "kunnen", maar
wordt niet bedoeld: moeten? – gebruiken als richtsnoer voor de opleidingsprogramma's
zij-instromers. Met een convenant heeft het parlement al helemaal niets van
doen. Is dat de bedoeling?Het betekent dus dat er gewerkt zal worden met startbekwaamheidseisen
die niet van een wettelijke basis zijn voorzien, als gevolg waarvan ook de
criteria voor het geschiktheidsonderzoek in de lucht hangen. Vervolgens is
men volgens dit wetsvoorstel benoembaar als men voldoende geschikt is bevonden.
Bekeken vanuit de kerntaak kwaliteitsbewaking van de rijksoverheid vind ik
dit uitermate dubieus.De uitslag van het assessment is bepalend voor de toelaatbaarheid van
een potentiële zij-instromer. Het is op zich positief dat, waar de wet
geen regels geeft voor het af te nemen assessment, er een standaard-assessment
is ontwikkeld en dat universiteiten en hogescholen ernaar streven onderling
nadere afspraken te maken om het instru- ment eenduidig – dat germanisme
is niet van mij, maar komt regelrecht uit Maatwerk 2 – in te zetten.
Wat ons wel verbaast is dat er trainers zúllen worden opgeleid die
assessoren kunnen trainen en die gecertificeerd zúllen worden. Toekomstmuziek
dus. Wanneer zal dit traject zijn afgerond? En had dat niet beter éérst
kunnen gebeuren vóór we nu overhaast zij-instromers aan deze
procedure onderwerpen? Met andere woorden: is dit haastwerk echt nog verantwoord
te noemen?Ten slotte is een noodzakelijke, maar onbeantwoorde vraag of de inspectie
adequaat is toegerust om de kwaliteit van de nieuwe wegen die naar Rome –
dat wil zeggen het leraarschap – leiden, te bewaken.Voorzitter! Het moge duidelijk zijn dat wij overwegende bezwaren hebben
tegen de wijze waarop dit wetsvoorstel tot stand is gekomen en tegen de marginalisering
van de rol van het parlement als medewetgever waar het gaat om onderwijskwaliteitsbeleid
als kerntaak van de overheid. Dat zou dus wat mijn fractie betreft leiden
tot afwijzing van dit wetsvoorstel. Wij willen echter in onze overwegingen
betrekken dat de Wet zij-instroom slechts een beperkte levensduur heeft. De
voor het eind van dit jaar bij de Tweede Kamer in te dienen wet op het leraarschap
zal een volledig kwaliteitsstelsel voor het leraarsberoep omvatten, zo belooft
de nota Maatwerk 2. Dat zou de ruimte kunnen geven om ondanks onze bezwaren
onze stem er niet aan te onthouden.Een minimale voorwaarde daarvoor is wél dat de minister ondubbelzinnig
toezegt, dat de nu gekozen wetgevingsprocedure, waarin de rol van de medewetgever
volstrekt onvoldoende uit de verf komt en waarin in onze ogen oneigenlijk
gebruik van een ministeriële regeling uitkomst moet bieden, in de toekomst
niet herhaald zal worden. Wat ons betreft hoort hij tot de categorie: eens,
maar nooit wéér. Wij zien de antwoorden op de gestelde vragen
met enige spanning tegemoet.De heer Van Vugt (SP):Mijnheer de voorzitter! Om te beginnen spreek ik mijn waardering uit voor
de voort- varendheid en voor de inventiviteit waarmee de minister het nijpende
tekort aan leraren in ons land wenst aan te pakken. De noodzaak om de instroommogelijkheden
in het onderwijs te moderniseren en in kwantitatieve zin te verruimen is in
vol ornaat aanwezig. Centrale vraag met betrekking tot het voorliggende wetsvoorstel,
die onze gemoederen bezighoudt, is of er voldoende garanties voor de kwaliteit
van de zij-instromende leraar kunnen worden gegeven.Juist op dit essentiële punt bestaan er bij mijn fractie de nodige
vragen. Mensen die gebruik willen maken van het zij-instroomtraject zullen
eerst onderworpen worden aan een geschiktheidsonderzoek. Op grond hiervan
zal een scholingstraject op maat worden vastgesteld van maximaal twee jaar.
Uiteindelijk moet dit resulteren in het met positief gevolg afleggen van het
bekwaamheidsonderzoek. Echter, mensen die het geschiktheidsonderzoek met goed
gevolg door- staan hebben, mogen gedurende de periode waarin zij bijscholing
volgen direct voor de klas gaan staan. Zij mogen lesgeven in het basis- en
voortgezet onderwijs, voordat zij het bekwaamheidsonderzoek hebben afgelegd
en bevoegd leraar te zijn. Met andere woorden: dit wetsvoorstel biedt scholen
de ruimte om mensen onbevoegd voor de klas te zetten. Kan de minister mijn
fractie garanderen dat deze onbevoegde leraren over voldoende vakinhoudelijke
en didactische kwaliteiten beschikken om volwaardig invulling te kunnen geven
aan het leraarschap?Het wetsvoorstel is door de minister gepresenteerd als aanbodverbreding
en kwaliteitsimpuls in het onderwijs. Kan de minister aangeven in hoeverre
het bieden van een wettelijke basis om mensen onbevoegd voor een klas te laten
staan, een kwaliteitsimpuls voor het onderwijs is? De minister stelt weliswaar
dat de beoordelingscriteria bij het geschiktheidsonderzoek voldoende garanties
bieden voor een behoorlijke kwaliteit, maar de conceptvorm van het uitvoeringsbesluit
leert dat de beoordelingscriteria zo vaag en algemeen zijn opgesteld dat geen
enkele garantie wordt geboden, terwijl juist dit onderdeel van doorslaggevend
belang is voor een verantwoorde implementatie van het wetsvoorstel.
Als het geschiktheidsonderzoek voldoende garanties met betrekking tot de kwaliteit
biedt, vraag ik me af waarom nog een aanvullend scholingstraject noodzakelijk
is. Het feit dat wordt voorzien in een intensief scholingstraject voor een
periode van maximaal 2 jaar toont eigenlijk al aan dat deze mensen nog niet
over de vereiste kennis, inzicht en vaardigheden beschikken om zichzelf volwaardig
leraar te mogen noemen. Toch mogen deze mensen straks voor de klas staan en
de kinderen die in ons land onderwijs volgen onbevoegd les geven. Betekent
dit niet een regelrechte inbreuk op de kwaliteit van onze leraren? Is deze
inbreuk op de kwaliteit verantwoord, zeker waar het gaat om het basisonderwijs
waar didactische kwaliteiten een prominente rol innemen?In de algemene maatregel van bestuur zal onderscheid gemaakt tussen generieke
en specifieke criteria. Een specifiek criterium van het primaire onderwijs
zal een voldoende vakdeskundigheid op het gebied van taal en rekenen zijn.
Is dat niet summier en oppervlakkig, gezien het voorgaande? De kwaliteit van
het basisonderwijs is kwetsbaar. Ik ben het op dit punt geheel eens met degenen
die stellen dat de wet een kwetsbaar instrument is dat niet geschikt is voor
het basisonderwijs. Ook ben ik het eens met degenen die zich ongerust maken
over de kwaliteit van het beroep van leraar en met degenen die stellen dat
vanuit het wetsvoorstel te veel wordt geredeneerd vanuit de begrijpelijke
behoefte om het lerarentekort op te lossen. Kortom, ik onderschrijf de stellingname
van de Onderwijsraad, de Algemene onderwijsbond en de CNV-onderwijsbond. Ik
hoor graag van de minister een reactie op de kritiek van deze in onderwijsland
zeer gerenommeerde instellingen.Verleden week heeft mijn collega in de Tweede Kamer mondelinge vragen
gesteld over de nieuwe plannen van de minister voor het aanpakken van het
lerarentekort. Deze plannen staan in de nota Maatwerk voor morgen 2. De minister
wil mensen met een MBO-niveau in het basisonderwijs voor de klas zetten, zonder
dat zij een bevoegdheid hebben. De interimwet zij-instroom is nog niet eens
door ons behandeld, maar de minister komt weer met een nieuw idee dat nog
veel verder gaat. Ik weet dat wij vandaag niet over dat plan spreken, maar
ik heb dit toch willen noemen. Ik ben zeer bezorgd over de kwaliteit en over
de toe- komst van het onderwijs in dezen. In plaats van een structurele opwaardering
van de kwaliteit van het leraar- beroep, verzint de minister allerlei plannetjes
om de scholen op korte termijn van dienst te zijn. Ik zeg hem echter dat dit
op de lange duur leidt tot de ondergang van ons onderwijs. De status van het
leraarberoep wordt door deze plannen definitief tenietgedaan. Zeker als wij
bedenken dat het met de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs toch al niet
al te florissant gesteld is, moeten wij als wetgever en als overheid zeer
nauw toezien op het handhaven en waar mogelijk bevorderen van een goed en
voldoende kwaliteitsniveau.Het wetsvoorstel biedt mensen uit het bedrijfsleven de mogelijkheid in
het onderwijs in te stromen via een ander dan het gebruikelijke instroom-
traject. Buiten het gegeven dat dit in algemene zin wenselijk moet worden
geacht, is het geen publiek geheim dat mensen in het bedrijfsleven aanzienlijk
meer verdienen dan in het onderwijs. De aantrekkelijkheid van de geboden optie
staat of valt dan ook met de arbeidsvoorwaarden die aan de zij-instromers
worden aangeboden. Beginnende docenten uit het bedrijfsleven kunnen ingeschaald
worden in een eindschaal, maar weliswaar binnen de gebruikelijke CAO. Gezien
het feit dat de minister zich niet zal verzetten als de instellingen loondifferentiatie
doorvoeren, hebben wij straks wel te maken met een probleem: óf de
lonen van de zij-instromers worden ongeveer gelijk aan de lonen van de zittende
leraren waardoor veel potentiële zij-instromers zullen bedanken voor
de eer gezien hun doorgaans riante inkomen en wordt ook de effectiviteit van
het wetsvoorstel ondergraven, óf – en dat lijkt mij gezien het
nijpende lerarentekort waarmee scholen kampen een realistische optie –
scholen zullen zij-instromers een hoger salaris toekennen en allerlei andere
financiële voordelen bieden om mensen uit het bedrijfsleven het onderwijs
in te krijgen. Daardoor ontstaat er een scheve inkomensverhouding tussen zittende
leraren en zij-instromers. Dit lijkt mij toch wel het laatste wat wij zouden
moeten willen. Want als zij-instromers, ondanks het feit dat zij een gebrekkiger
opleiding hebben genoten dan wel onbevoegd voor de klas staan, straks meer
gaan verdienen dan de zittende leraren, zal dit de motivatie van de zittende
leraren en het imago van het leraarberoep in algemene zin zeker geen goed
doen.De vraag is dan ook, of het wetsvoorstel op lange termijn juist geen schade
toebrengt aan de kwaliteit van het onderwijs, aan het imago van het lerarenvak,
aan de motivatie van docenten en aan het oplossen van het lerarentekort.Kan de minister aangeven welke van de twee door mij genoemde opties hem
het meest realistisch lijkt? En kan hij een reactie geven op de door mij geschetste
consequenties?Het assessment speelt een cruciale rol in het zij-instroomtraject. De
lerarenopleiding die dit in de meeste gevallen zullen verzorgen, hebben hierop
echter niet het monopolie. Is mijn informatie juist dat straks ook marktpartijen
dat assessment kunnen uitvoeren? Zo ja, wat moet ik mij daarbij voorstellen?
Valt hierbij ook te denken aan commerciële instellingen?Mij is ter ore gekomen dat instellingen in het onderwijsveld niet voldoende
betrokken zijn bij de besluitvorming over en bij de voorbereiding van dit
wetsvoorstel. Mijns inziens is het schadelijke voor de goede onderlinge verstandhouding
als organisaties uit het onderwijsveld in hun beleving niet voldoende gekend
zijn bij een wetsvoorstel op het gebied van onderwijs, zeker wanneer het een
voor de kwaliteit van het onderwijsbestel cruciaal wetsvoorstel betreft. Ik
wil de minister aansporen om dit goed ter harte te nemen, opdat de kloof tussen
wetgever en uitvoerders niet groter, maar juist kleiner wordt.Ik kom op de financiering. De tegemoetkoming van de overheid bedraagt
50% van de werkelijke kosten, te maken in een scholings- en begeleidingstraject,
met een maximum van ƒ 3000. Wat de exacte kosten zullen zijn, is echter
nog niet aan te geven. Er is sprake van op individuele noden afgestemd maatwerk,
maar er is nog geen ervaring opgedaan met betrekking tot de te verwachten
kosten van een dergelijk traject. Juist omdat de omvang van die kosten nog
niet bekend is, is het de vraag of deze financieringswijze
toereikend zal zijn en of hierdoor niet te veel kosten op het bordje van de
scholen worden geschoven. De scholen zitten in het algemeen toch al niet al
te ruim bij kas. Ik ben van mening dat de scholen niet de dupe mogen worden
van de financiering van de zij-instromers. De tekorten zijn immers niet door
hen veroorzaakt. Het is dan ook ongewenst om de scholen daar gedeeltelijk
voor te laten opdraaien. Ik hoor graag een toelichting van de minister op
de financieringssystematiek.Mijnheer de voorzitter! Het moge duidelijk zijn dat het wetsvoorstel Zij-instroom
leraren primair en voortgezet onderwijs geen structurele oplossing biedt voor
het lerarentekort. Daarvoor moeten wij teruggaan naar de kern van de zaak
en de oorzaken van het probleem. Wij moeten dan constateren dat voor het grootste
gedeelte de arbeidsvoorwaarden en de arbeidsomstandigheden debet zijn aan
dit vervelende probleem waarmee de wetgever en de samenleving geconfronteerd
worden. Arbeidsvoorwaarden die blijvend uit de pas lopen met de arbeidsvoorwaarden
zoals die in het bedrijfsleven worden gehanteerd, en arbeidsomstandigheden
die door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen in een neerwaartse spiraal
terecht dreigen te komen, zorgen ervoor dat het imago van leraar onder druk
staat. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om mensen voor dit toch zo mooie
en belangrijke vak te vinden. Dat is de kern van het probleem en daar raakt
het wetsvoorstel niet aan.In een brief aan de vaste commissie voor OCW in de Tweede Kamer heeft
de VSNU hierover gesteld: alvorens op het wetsvoorstel zelf in te gaan, willen
wij erop wijzen dat het tekort aan leraren een structureel probleem is en
dat de voorgestelde maatregelen slechts een aanpak op een deelaspect betreffen;
de echte knelpunten die een gevolg zijn van de slechte maatschappelijke positie
van het leraarschap, worden niet aangepakt. Het zou ministers in het algemeen
en de minister van Onderwijs in het bijzonder sieren, wanneer zij over de
gave zouden beschikken om een blik te werpen buiten hun vierjarige ambtstermijn.
Dan hadden wij misschien eerder ingezien dat wij de arbeidsvoorwaarden in
het onderwijs niet voor lange tijd incongruent moeten laten zijn met die in
het bedrijfsleven. Maar ja, dat is een verwijt dat ik de huidige minister
van Onderwijs moeilijk kan maken. Daar kan ik hoogstens zijn voorgangers op
aanspreken. Ik kan de minister echter wel aansporen om tot een integrale langetermijnvisie
te komen ter analyse en ter bestrijding van het lerarentekort. Ik kan hem
natuurlijk ook vragen om een reactie te geven op mijn visie op het lerarentekort,
zoals ik dat zo-even kernachtig uiteengezet heb. En dat doe ik dan ook bij
dezen. Ik wacht met belang- stelling de beantwoording van de minister af.De vergadering wordt van 19.38 uur tot 21.10 uur geschorst.Minister Hermans:Voorzitter! Ik spreek dank uit voor de grote steun die het wetsvoorstel
ten aanzien van de universitaire lerarenopleidingen vandaag heeft gekregen.
Hierdoor is het mogelijk, de aantrekkelijkheid van de lerarenopleiding voor
universitaire studenten fors te vergroten. Ik denk ook dat het, zeker gelet
op de discussies die de laatste tijd worden gevoerd over de instroom in het
lerarenberoep, van groot belang is om, waar in de publiciteit altijd alle
nadruk valt op de uitzonderingen, de noodsituaties en nieuwe regelingen, erop
te wijzen dat de instroom van academici in het onderwijs door mij zeer sterk
wordt bevorderd. Daarom ben ik zoals gezegd erg dankbaar dat dit wets- voorstel
naar ik hoop met zo'n grote steun in deze Kamer wordt aangenomen.Voorzitter! Ik kom toe aan het wetsvoorstel inzake de zij-instromers.
Een aantal insprekers hebben dit wetsvoorstel aangeduid als "noodmaatregel".
Ik hecht er zeer sterk aan, erop te wijzen dat de staatssecretaris en ik van
mening zijn, dat hier ten fundamente sprake is van een andere opvatting over
de instroom in lerarenopleidingen naast de reguliere lerarenopleiding die
we al een hele tijd kennen, die ook voortdurend wordt aangepast. Als het gaat
om het moderniseren en openmaken van de onderwijsarbeidsmarkt, is dit een
uitermate belangrijke stap voorwaarts. Mevrouw Jaarsma maakte de nodige opmerkingen
over de procedure die in dezen is gevolgd. De procedure die nu is gevolgd,
komt vaker voor. Uitvoeringsbesluiten komen wel degelijk tot stand nadat de
wet die daarvoor de basis biedt, door de Eerste en Tweede Kamer is aanvaard.
Denk aan de Wet educatie en beroepsonderwijs, waarbij de hele wetgeving door
beide Kamers heen was en daarna pas het uitvoeringsbesluit naar voren is gekomen.
Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer waren de hoofd-
lijnen van de algemene maatregel van bestuur en het besluit dat ik nu heb
neergelegd bij de Eerste Kamer bekend. Bij de behandeling in de Eerste Kamer
ligt een conceptuitvoeringsbesluit voor. De Onderwijsraad heeft vandaag advies
uitgebracht over het uitvoeringsbesluit. De raad heeft grote steun gegeven
aan de gekozen opzet. Ondersteuning was er voor de verdeling van de elementen
over de wet enerzijds, en de algemene maatregel van bestuur anderzijds. Bovendien
is aangegeven dat een gedetailleerde regelgeving in de algemene maatregel
van bestuur niet nodig is. Juist in de praktijk en in de ontwikkeling van
dit nieuwe instru- ment moet dit punt verder worden bekeken. Terecht is opgemerkt
dat sprake is van een zekere mate van haast. Ik wil spreken van zorgvuldige
haast. Misschien zullen wij daarover verschil van mening hebben, maar ik zeg
dat, omdat we te maken hebben met het grote probleem van het lerarentekort.
Als wordt gekeken naar de discussie die naar aanleiding van Maatwerk 1 is
gevoerd in april/mei 1999 zien we dat toen, na een jarenlang "nee" van onderwijsveld
en politiek tegen zij-instromers, ten principale "ja" werd gezegd. Dat heeft
ertoe geleid dat ik ben overgegaan tot uitvoering van de wetgevingsarbeid,
die ertoe heeft geleid dat ik eind vorig jaar het wetsvoorstel bij de Raad
van State heb kunnen indienen, waarna het op 21 februari bij de Tweede Kamer
is ingediend. Toen er duidelijkheid was over de wijze waarop ik het wilde
doen, heb ik spoed betracht met het uitvoeringsbesluit. Het conceptuitvoeringsbesluit
verscheen laat, ook omdat de gegevens van STOAS over assessment en dergelijke
vrij laat binnenkwamen, terwijl zorgvuldigheid geboden was. Dat heeft geleid
tot deze procedure, die voor mij zeker niet gebruikelijk is. Ik kan zeggen
dat ik dat nooit meer zal doen, maar daar heeft men niets aan,
want deze wet verschijnt maar eenmaal. Deze procedure is dus gevolgd vanwege
de urgentie van de problematiek en de wens om snel stappen te zetten in de
richting van een fundamentele wijziging. De procedure verdient zeker geen
schoonheidsprijs, maar wel een urgentieprijs. Wij hebben te maken met een
omvangrijke problematiek. Ik heb gemerkt dat men dit algemeen onderschrijft
in deze Kamer. Mevrouw Jaarsma heeft gelijk, dat het zo eigenlijk niet mag
gaan. Ik heb daar enige relativerende opmerkingen over gemaakt, maar ik zal
hier zeker geen gebruikelijke procedure van maken.Voorzitter! Mevrouw Jaarsma is ingegaan op de ministeriële regeling.
Ik wil met ingang van het komend schooljaar de mogelijkheid hebben om zij-instromers
in het onderwijs toe te laten treden. Ik wist dat de AMvB waarschijnlijk niet
tijdig gereed zou zijn voor volledig gebruik. Vandaar dat ik als tussen- maatregel
een ministeriële regeling wil invoeren. Nu is de procedure vrij eenvoudig
en wordt door de inspectie ontheffing verleend op basis van artikel 33, lid
3, van de Wet op het voortgezet onderwijs. Wij weten niet precies hoe vaak
dit is gebeurd, maar dat aantal ligt in de buurt van de drieduizend. Het advies
van de Raad van State kan afwijken ten opzichte van de ministeriële regeling.
Ik spreek overigens mijn waardering ervoor uit dat vandaag het advies van
de Onderwijsraad is uitgekomen. Daaruit blijkt dat er geen verschil van mening
is over de wijze waarop een en ander moet plaatsvinden. Ik acht de kans op
een afwijkend advies van de Raad van State zodanig miniem, dat ik dat risico
wel wil lopen.Mevrouw Jaarsma (PvdA):Mijn probleem zat niet zozeer in de Raad van State, maar in de bewegingsvrijheid
die met name de Tweede Kamer wordt gegund. Bij inwerkingtreding van de ministeriële
regeling, zelfs als de Raad van State de concept-AMvB heel mooi vindt, moet
de Tweede Kamer wijzigingen kunnen aanbrengen in de concept-AMvB. Daarvoor
zijn voorhangprocedures bedoeld. Als een en ander aanzienlijk afwijkt van
de ministeriële regeling, heeft u een probleem. Betrokkenen kunnen worden
toegelaten op grond van de ministeriële regeling onder de condities a,
b en c, terwijl de Kamer zich kan uitspreken voor x, ij en z. Ik wil dat in
de procedures de maxi- male ruimte voor met name de Tweede Kamer wordt gehandhaafd.
De constructie via een ministeriële regeling is eigenlijk een niet te
tolereren enige uitzondering.Minister Hermans:De ministeriële regeling is er niet gekomen dan nadat in de Tweede
Kamer is gespro- ken over het conceptuitvoeringsbesluit. Er is geen sprake
van grote afwijkingen. Het had wel gekund. Daarmee zeg ik dat de druk en de
urgentie van de problematiek niet hebben geleid tot een schoonheidsprijs op
het gebied van wet- en regelgeving, maar tot deze systematiek. Ik ben blij
dat de Onderwijsraad op dezelfde lijn zit als ik, zodat de geschetste mogelijkheid
nu zeer waarschijnlijk van de baan is, tenzij de Raad van State hier totaal
anders over denkt.Mevrouw Schoondergang, mevrouw Dupuis en mevrouw Van den Hul hebben vragen
gesteld over de evaluatie. Zij zeggen dat er voor de wet op het leraarschap
weinig tijd is voor evaluatie van deze vorm van zij-instromers. De bedoeling
is dat de wet op het leraarschap eind van dit jaar wordt ingediend. Na Maatwerk
1, in de zomer van vorig jaar, zijn de voorbereidingen hiervoor gestart. Tegelijkertijd
is de Stichting beroepsgroep leraren ingeschakeld om te zorgen dat de eisen
van bekwaamheid en kwaliteit bij het leraarschap vanuit die hoek, als geestelijk
eigendom, op tafel komen.Ik kan in deze Kamer zeggen dat wij dit misschien moeten uitbreiden, zodat
het straks kan gaan over de wet op beroepen in het onderwijs. Dat is veel
breder, omdat er de laatste tijd in toenemende mate differentiatie in de school
ontstaat. Door de differentiatie in het onder- wijsveld kan er net als bij
de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, de Wet BIG, een registratie
van verschillende vormen van participatie en activiteiten in het onderwijsveld
plaatsvinden.Het is juist dat er weinig tijd is voor evaluatie van de effecten van
deze wet. Als deze wet in de zomer en vlak na de zomer van volgend jaar in
de Tweede en de Eerste Kamer wordt behandeld, is er een klein jaar ervaring
opgedaan met de wet zij-instromers. Als deze wet is ingediend, moeten wij
niet ophouden met evalueren, maar daarmee doorgaan en kijken wat voor punten
er blijven liggen. Ik zeg toe dat ik deze evaluatie zal laten plaatsvinden,
omdat ik vind dat deze mogelijkheid in het gemeen overleg tussen regering
en parlement voortdurend in het proces moet worden betrokken.Mevrouw Van den Hul-Omta (CDA):Voorzitter! Ik denk dat een wet op de beroepen in het onderwijs fantastisch
is. In Maatwerk 2 zitten nogal wat uitwerkingen van Maatwerk 1, waarbij die
differentiatie in het onderwijs duidelijk naar voren komt en waarvoor ook
eisen te stellen zijn. Ik denk dat deze ook in een verband moeten worden gezet.Wij spreken over de registratie van leraren. Is daarin de herregistratie
van leraren vervat? Bij de BIG zijn daar goede ervaringen mee opge- daan.
Ik denk dat een analoge herregistratie in het onderwijs ook belangrijk is.Minister Hermans:Voorzitter! Zonder vooruit te lopen op de wet neem ik goede nota van de
opmerkingen van mevrouw Van den Hul, omdat een van de elementen van kwaliteit
is dat er voortdurend wordt bijgeschoold. Ik weet maar al te goed dat men
uit het BIG-register valt, als men onvoldoende bijgeschoold is. Wij zullen
met nadere voorstellen komen om deze elementen in wet- en regelgeving goed
tot hun recht te laten komen.Mevrouw Dupuis, de heer Schuyer en mevrouw Schoondergang hebben gevraagd
of van deze wet voldoende effect wordt verwacht. Het antwoord is dat deze
wet alleen niet voldoende zal zijn. Wij komen met een batterij maatregelen
van Maatwerk 1, zoals de uitwerking van zij-instromers, en Maatwerk 2. Ik
kom nog terug op de opmerkingen van de heer Schuyer over het leraarschap en
educatief partnerschap in het onderwijs. Dit is maar een element uit de aanpak
van de problematiek van het lerarentekort. Ik kom ook nog terug op het specifieke
punt van de MBO'ers.Ik begrijp het pleidooi van de heer Van Vugt voor een goed salaris voor
leraren. Er is nu een CAO afgesloten met 6% loonsverhoging en twee keer 0,8%
eindejaarsuitkering, plus 1,2% specifiek voor het onderwijsveld. Deze gaat
ver uit boven alle andere CAO's die in de collectieve sector zijn afgesloten.
Er is dus een geweldig extra effect opgetreden ten aanzien van
de CAO voor de leraren. Ook vorig jaar was al sprake van een factor van ruim
1% in het kader van een specifieke beleidsmaatregel voor competentiebeloning.
Ik laat nog even onverlet de discussie over de specifieke schoolbudgetten.
Dat betreft in totaliteit ongeveer 2% van de totale loonsom en dat geld is
naar de scholen gedecentraliseerd om beleid te kunnen voeren op het gebied
van management, ondersteuning en arbeidsmarktsituaties. Dan laat ik ook nog
onverlet de uitvoering van de motie-Melkert c.s., waarin werd gevraagd om
specifieke maatregelen voor de achterstandssituatie van scholen. Er is dus
een batterij aan maatregelen om daarop in te spelen. Ik wijs er echter op
dat ik helaas geen garantie kan geven dat wij binnen een paar jaar van het
lerarentekort af zullen zijn. Kon ik dat maar. Ik zou het met veel plezier
doen. Ik zou ook met veel plezier mijn nek ervoor uitsteken, maar je kunt
er alleen met nattevingerwerk wat over zeggen.Door de enorme economische groei en het tekort aan hoger opgeleiden is
er in alle sectoren een druk op de arbeidsmarkt ontstaan, dus ook in het onderwijs.
Dus moeten wij het voor de competitieve situatie in het onderwijs zoeken in
een aantal factoren, zoals de combinatie van arbeid en zorg. Wij moeten een
aantal specifieke maatregelen treffen voor het onderwijs. Het onderwijs moet
een aantal voordelen hebben ten opzichte van andere sectoren. Tegelijkertijd
moeten wij het zoeken in een batterij aan maatregelen, niet alleen in de arbeidsvoorwaardelijke
sfeer, maar ook in het opengooien van het beroep van leraar, zoals ik al heb
aangegeven. Het gaat om de differentiatie van het beroep van leraar. Er zijn
vele situaties die noden tot maatregelen. Ik weet niet of die maatregelen
voldoende soelaas bieden, maar het is een bijdrage.Wij gaan de komende vier jaar als gevolg van deze wet uit van een instroom
in het primair onderwijs van ongeveer 1600 zij-instromers en in het voortgezet
onderwijs van 3100 met deze budgetten. Indien mocht blijken dat de budgetten
de komende vier jaar onvoldoende zijn, dan zal ik de eerste zijn om extra
budgetten bij elkaar te zoeken om ervoor te zorgen dat die instroom in ieder
geval niet op de budgetten strandt. Dat heb ik overigens ook al in de Tweede
Kamer aangegeven. Ik denk dus dat dit als afzonderlijke maatregel geen soelaas
biedt, maar op langere termijn zal deze maatregel door het opengooien van
de onderwijsarbeidsmarkt wel een belangrijk effect hebben.Mevrouw Dupuis (VVD):Voorziet de minister ook in extra honorering voor de leraren die de zij-instromers
moeten begeleiden en die als docent in de in-servicetrainingen optreden?Minister Hermans:Die vraag is onder andere gesteld door mevrouw Jaarsma, maar ook anderen
hebben die vraag gesteld. Het is een terechte vraag. Ik heb daar geen specifieke
beloning voor, maar ik wijs erop dat het een vorm van differentiatie is van
het pakket van leraren. Ik kan mij niet voorstellen dat het ergens bovenop
komt. Dan zal de school misschien wel de MOA-budgetten, de budgetten voor
management, ondersteuning en arbeidsmarktsituatie, aan- spreken. De Tweede
Kamer heeft nog eens 75 mln. extra voor het primair onderwijs uitgetrokken
voor de komende jaren. Als men dat bovenop het aantal lesuren doet, dan betekent
het dat men daaruit wat extra's kan bijplussen. Als er wordt gezegd dat het
te veel druk op de korte termijn geeft, dan moet men zich realiseren dat het
niet opvangen van die druk op korte termijn betekent dat dit het tekort op
de langere termijn zeker niet zal oplossen. Dat is dezelfde discussie als
de discussie die wij hebben gehad over de stagiaires. Daarvan werd gezegd
dat wij eigenlijk te weinig mogelijkheden hebben en dat wij ze daarom niet
moeten binnenhalen. Vervolgens hadden wij te weinig opgeleiden en werd er
gezegd dat er te weinig mensen zijn die straks kunnen instromen. Zo blijven
wij in een vicieuze cirkel zitten. Wij moeten daar dus proberen uit te komen
en op die manier moet dat kunnen. Juist omdat het op maat in de school moet
kunnen worden ingevoerd, zijn die schoolbudgetten een mogelijkheid om ziekteverzuim
en deze maatregelen te kunnen combineren.De heer Veling (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Natuurlijk is het belang van schoolleiders groot
in dezen. Men zal zich ook inderdaad inzetten. Ik aarzel alleen een beetje
als de minister voor een tegemoetkoming voor dit soort kosten verwijst naar
een budget dat voor veel andere dingen ook noodzakelijk werd geacht. Het management
in het primair onderwijs vraagt erg veel. De schaalvergroting die is doorgevoerd,
is, hoe je het wendt of keert, ook duur. Er is dus domweg meer budget nodig
om dat voor elkaar te krijgen. Dan is het een beetje simpel om, wanneer er
dan nog iets extra's is, te zeggen dat er al wat voor het management is bestemd.
Ik denk dat je echt een reële rekensom moet gaan maken voor de kosten
van scholing, de tijd die iemand moet steken in studie, waardoor hij geen
les kan geven en de begeleiding. Je moet een reële inschatting maken
van wat het per zij-instromer gaat kosten en dan moet je goed kijken of dat
wel voorzien was in dat extra budget dat nu al voor de basisscholen bestemd
is.Minister Hermans:Ja, voorzitter, maar dat is een redenering waarmee ik niet weg zou willen
komen. Dat zou betekenen dat ik bij iedere maatregel ook extra geld moet voegen.
Er zijn schoolprofielbudgetten, managementondersteuning- en arbeidsmarktbudgetten
en competentiebeloningsbudgetten voor bij elkaar een bedrag in de orde van
grootte van 1 mld.! Dat gaat naar de scholen toe en dan moet het toch mogelijk
zijn om daarbinnen keuzes te maken? Natuurlijk zullen er prioriteiten moeten
worden gesteld en zal er iets aan ziekteverzuim moeten worden gedaan. Een
goed ziekteverzuim- en Arbobeleid zal betekenen dat het aantal mensen dat
in de Ziektewet of in de WAO komt zal afnemen, waardoor de vervangingsvraag
zal afnemen en de problematiek van de zij-instroom minder urgent zal zijn.
Daar zit dus een aantal afwegingen in. Nogmaals, er is nog eens 75 mln. extra
op tafel gelegd voor met name het primair onderwijs en voor het voortgezet
onderwijs in het kader van de CAO in de orde van grootte van ƒ 100.000
 tot ƒ 130.000 per school. Het moet dan toch mogelijk zijn om een paar
duizend gulden per jaar voor een leraarbegeleider op tafel te leggen?De heer Veling (RPF/GPV):Er moeten wel meer dingen gebeuren, maar ik wil nu niet twisten over de
precieze bedragen. Als er iemand vanuit een zij-instroomprocedure les gaat
geven, dan kun je nog zo via assessment hebben bepaald dat hij geschikt
is, maar toch moet hij nog veel leren. Beschouw hem dan ook als iemand die
aan het begin van een traject staat. Als de minister, zoals ook uit Maatwerk
2 blijkt, ook denkt aan scholen die opleiden, laat hem dan ook echt voluit
investeren in de kwaliteit van die opleiding door het faciliteren van die
scholen. Twisten over de bedragen die nu beschikbaar zijn wil ik eigenlijk
niet, ik wil van de minister horen dat hij deze gedachtegang volgt, zeker
ook in het vervolgtraject als die dualisering van de opleiding nog meer vorm
krijgt. Dat kan niet op een koopje, dat vraagt echt wat!Minister Hermans:Dat erken ik en ik zal de laatste zijn om te zeggen dat het zomaar kan,
maar als wij spreken over scholen als onderdeel van de totale opleiding, dan
betekent dit dat de lerarenopleidingen als het ware uit hun gebouwen moeten
komen en in de scholen moeten gaan komen. Het komt dus niet alleen op de docenten
in de scholen aan, maar ook op de opleiders in de lerarenopleidingen zelf.
Het verhaal dat het op een koopje moet is dus absoluut niet waar, maar de
budgetten en de mogelijkheden die het onderwijsveld heeft, moeten toch voldoende
zijn. Het is op dit moment nogal gefragmenteerd. Er zijn schoolbegeleidingsdiensten,
lerarenopleidingen, scholen, aparte budgetten voor dit en voor dat en de vraag
is of wij dat niet veel meer bij elkaar moeten brengen en er veel meer synergie
uit moeten halen dan nu gebeurt. Dat is de weg die ik mede zie als wij praten
over de zij-instroom, dus afgezien van de budgetten die beschikbaar zijn gesteld.Er zijn vragen gesteld over de kosten van het assessment. Een deel van
de kosten zal betaald moeten worden door de scholen zelf, het andere deel
door de aanvrager. Als ik dat niet zou doen zou dat betekenen dat iedereen
gratis en ten laste van het onderwijsbudget een assessment zou kunnen krijgen.
Dat is zeker niet mijn bedoeling, want ook daarin is wel degelijk sprake van
een stuk eigen verantwoordelijkheid.Mevrouw Jaarsma (PvdA):Voorzitter! Omdat de minister sprak over het Arbobeleid binnen scholen
en, zoals u weet, ik daar zeer in geïnteresseerd ben wil ik de minister
nog iets voorhouden dat wellicht enigszins buiten de orde is. Als ik op de
televisie die leuke filmpjes zie met kinderen die zich bezighouden met ICT,
dan valt het mij op dat ze allemaal zo zitten dat ze binnen vijf jaar RSI-patiënten
zijn. Ik had dit al eens ook tegen de minister van Sociale Zaken willen zeggen.
Volgens mij moet daaraan ook de nodige aandacht worden besteed. Een school
hoort een gemeenschap te zijn waarin goede arbeidsomstandigheden voor leerkrachten
samengaan met goede arbeidsomstandigheden voor leerlingen; daar moet één
beleid van worden gemaakt.Minister Hermans:Ik ben het met u eens. Het gevaar is echter nog niet zo groot, omdat het
daadwerkelijke computergebruik op school per leerling niet zo hoog is. Ik
denk dat het gevaar van RSI door computergebruik thuis veel groter is: zo
zit mijn zoon uren per dag achter de computer en tevergeefs vertel ik hem
iedere dag dat hij dat niet moet doen.Mevrouw Dupuis riep de leden van het parlement op om een paar uur per
week les te gaan geven. Wellicht is het haar bekend dat ik vroeger ook les
heb gegeven. Aan het adres van de heer Schuyer zeg ik dat niemand mij ooit
in de klas heeft begeleid. Als hij daarop zegt dat het daarom nooit iets is
geworden, deel ik hem mee dat ik het wel vijf jaar heb volgehouden en dat
ik later mensen uit mijn klas ben tegengekomen die redelijk carrière
hadden gemaakt. Ook heb ik altijd gezegd dat het me best leuk lijkt om na
deze functie weer les te gaan geven. Volgens mij lijkt het vele Nederlanders
erg leuk om een paar uur per week les te geven, vooral op een school voor
voortgezet onderwijs of beroepsonderwijs. Wel is het grote aantal kleine banen
een van de problemen in het onderwijs. Het plaatsen van advertenties, zoals
de protestants-christelijke besturenorganisaties hebben gedaan, is weliswaar
een prima middel om mensen te werven, maar het matchen van de vacatures is
moeilijk: zo kan iemand die economie mag geven in Maastricht wonen, terwijl
er een vacature in Nijmegen is en hij ook maar twee tot vier uur per week
les wil geven. Het matchen van vacatures zal dus regionaal moeten gebeuren.
Met scholen, opleidingscentra en de regionale media wordt samengewerkt om
regionaal op vacatures te kunnen inspelen. Een en ander zal ook de nodige
veranderingen in het management van scholen met zich brengen: wij zullen steeds
meer managers van algemene onderwijsinstellingen krijgen, die de organisatie
van onderwijs moeten optimaliseren en toezicht houden op de kwaliteit. Ik
wijs mevrouw Dupuis erop dat in september het project Samenleving en bedrijf
van start gaat: dat is een samenwerkingsproject tussen onderwijs en bedrijfs-
leven, waarin mensen uit het bedrijfsleven de mogelijkheid krijgen om enkele
uren voor de klas te staan of anderszins het onderwijs van dienst te zijn.
Het bedrijfsleven staat dus niet alleen aan de zijlijn te klagen, het doet
ook mee. Voor haar oproep zal ik overigens graag de intekenlijst klaarleggen.De heer Schuyer vroeg naar mijn visie op het leraarschap; hij vond Maatwerk
1 te summier. Ik wil hem erop wijzen dat in Maatwerk 1 een aantal maatregelen
staan die noodzakelijk zijn om het leraarschap aantrekkelijker te maken. De
gehele aanpak is dus gericht op Maatwerk 1; op basis daarvan heb ik met de
Tweede Kamer een beleidslijn afgesproken. Daarbij moet ik wel zeggen dat er
elke maand sprake is van voortschrijdend inzicht: maandelijks wordt bekeken
welke bijstellingen en aanvullingen gewenst zijn. De kern is echter een open
en gedifferentieerde arbeidsmarkt in het onderwijs, waarin in- en uitstroom
meer dan nu kunnen worden bevorderd. Als je de instroom wilt bevorderen, dan
moet je uitstroom mogelijk maken. Wil je dat mensen van buiten het onderwijs
inkomen, dan moet je zorgen voor zij-instromers. Dat geldt zowel voor "fulltime"
als voor "kleine" zij- instromers.De heer Schuyer heeft gesproken over de educatieve infrastructuur. Het
advies van de commissie-Wijn zal de basis zijn van de verdere aanpak van deze
structuur. Ik zal de Onderwijsraad eind augustus vragen, een advies hierover
uit te brengen. In dit advies zal niet alleen ingegaan moeten worden op de
lerarenopleiding, maar ook op het lerarentekort in het onderwijs. Ik vraag
om dit advies, omdat ik wil weten of het mogelijk is, alle afzonderlijke onderdelen
samen te voegen. Hieruit blijkt wel dat ik streef naar meer samenwerking tussen
de kwalificerende instellingen. In de nota Maatwerk voor morgen was de samenwerking tussen de lerarenopleidingen
een belangrijk onderwerp. Voortbouwend op deze nota is een actieplan voor
de PABO's en een educatief partnership, gericht op de tweedegraads lerarenopleidingen,
in het leven geroepen. Er zijn dus al enige stappen gezet. Maatwerk 2 heeft
er overigens toe geleid dat het veld initiatieven heeft ontplooid om de ontstane
ruimte te benutten.De Onderwijsraad heeft advies uitgebracht over de samenhang tussen de
lerarenopleidingen. In Maatwerk 2 heb ik mijn reactie gegeven op dat advies.
Ik verwijs hiervoor dan ook kortheidshalve naar Maatwerk 2. Ik wil nog wel
ingaan op een ander aspect dat hier aan de orde is gesteld en wel de onderwijsopvangkrachten
in het MBO. Onderwijsopvangkrachten zijn zeker geen leraren, maar mensen die
de leerlingen opvangen als de docent afwezig is. Deze mensen komen dus niet
terecht in een lessituatie, maar begeleiden de leerlingen als zij zelfstandig
moeten werken.De heer Veling (RPF/GPV):Ik kan het niet laten om ook hier naar de centen te wijzen. Als een docent
afwezig is, worden de leerlingen namelijk niet klassikaal maar in groepen
van acht opgevangen. Er zijn dus ongeveer drie opvangkrachten nodig voor één
afwezige docent. Het getuigt misschien van een kruideniersmentaliteit, maar
ik wijs er toch op dat ook dit geld kost. Realiseert de minister zich wel
dat al deze maatregelen geld kosten, ook al gaat het misschien maar om geringe
bedragen?Minister Hermans:Ik realiseer mij dat, maar ik ben niet van plan om naast het beschikbare
budget voor alle maatregelen aparte budgetten ter beschikking te stellen.
Als een leraar ziek of niet te vervangen is, kan men de leerlingen nu over
andere klassen verspreiden, naar huis sturen of onder een remedial teacher
plaatsen. Hier hebben wij nu een vierde mogelijkheid aan toege- voegd en wel
het inzetten van een onderwijsopvangkracht.Deze krachten zullen niet zomaar van het schoolplein worden geplukt. Integendeel,
zij zullen van tevoren opleiding en begeleiding krijgen. Verder zullen er
maar één of twee van deze krachten voor een volle klas komen
te staan. Wat een en ander betekent voor de vervangingsfondsen, zal in de
uitwerking van Maatwerk 2 aan de orde komen.Voorzitter! Ik begrijp het ongeduld van de Eerste Kamer heel goed. Ik
wijs er echter wel op dat het hele onderwijsveld op dit moment in beweging
is. De losse stukken die hierdoor ontstaan, moeten wij iedere keer weer bij
het grote geheel trekken. Wij kunnen hiervoor echter geen totaalplan opstellen,
want dan zijn wij weer te laat. Een en ander wordt nog gecompliceerd door
het feit dat alle maatregelen extra druk uitoefenen op de toch al krappe arbeidsmarkt.
Ik denk dat wij dit zeker zullen merken als het nieuwe schooljaar begint.De heer Veling heeft een vraag gesteld over de begrippen "bekwaamheid",
"geschiktheid" en "bevoegdheid" en wel of men zonder bevoegdheid bekwaam kan
zijn. De heer Veling suggereert zelfs dat de overheid hier niets over zou
mogen zeggen. Ik denk dat dit ten principale onjuist is. Een en ander kan
echter niet verhelen dat de zij-instromer nog niet voldoet aan de bekwaamheidseisen.
Zij-instromers zijn dan ook niet volledig bevoegd, maar met inachtneming van
bepaalde kwaliteitseisen en na enige scholing en begeleiding zijn zij wel
geschikt om voor de klas te gaan staan. Formeel is men niet geschikt en nog
niet bekwaam en dus ook nog niet bevoegd. Ik heb de woorden bevoegd en bekwaam
willen gebruiken om aan te geven dat velen misschien bevoegd zijn om allerlei
taken uit te voeren, maar of zij ook bekwaam zijn, is weer een andere zaak.
Ik voer met de Tweede Kamer en met het onderwijsveld een discussie over het
gegeven dat bevoegd en bekwaam zijn toch twee verschillende dingen zijn. Er
komt in toenemende mate steun voor. Je kunt bevoegd zijn verklaard en op dat
moment ben je ook bekwaam. Het is best mogelijk dat in de loop van de tijd
daarin verandering gaat komen. Wat is dan de kwaliteit van het product dat
geleverd wordt? Ik kom dan terecht bij de discussie over variëteit en
waarborgen. Ik heb het dan niet over deugdelijkheidseisen, maar over kwaliteitseisen.De heer Veling (RPF/GPV):De minister zou kunnen zeggen – ik verwijs naar de BIG –:
iemand behoudt zijn bevoegdheid op voorwaarde van nascholing, het voldoen
aan bepaalde criteria. Laat de minister dat bevoegdheid blijven noemen. De
minister moet daar maar bij blijven. Er moet vervolgens erg veel gebeuren.
De overheid spreekt over bekwaamheid en bevoegdheid en gaat daarvoor de waarborgen
scheppen. Voor de rest moet de overheid maar vertrouwen hebben in de mensen
zelf en in het onderwijs. Als ze vindt dat het niet voldoende is, moet zij
scherpere eisen gaan stellen. Dat zijn dan nieuwe bevoegdheidseisen.Minister Hermans:Ik sprak al over de registratie. Het is niet zo dat alleen maar door het
stellen van regels de minister zijn taak heeft volbracht. Artikel 23 is een
van de belangrijkste bepalingen. De over- heid houdt toezicht op de kwaliteit
van het geleverde product. Wij hebben het ook over toezicht op de kwaliteit.
Daarin komen variëteit en waarborg aan de orde. Het bevoegd gezag wordt
daarop aangesproken. Weet men met bevoegde leraren ook voldoende kwaliteit
te leveren? De discussie over variëteit en waarborgen en de mogelijkheden
van de inspectie om daarop toezicht te houden wordt gevoerd. Het desbe- treffende
wetsvoorstel hoop ik in deze kabinetsperiode door de Kamers heen te krijgen.
Die loopt tot mei 2002. Ik begrijp de discussie heel erg goed. Een eenmaal
gestelde kwaliteitseis in een wet of regelgeving garandeert niet, dat dat
na verloop van tijd nog steeds zo is. Ik denk in dit verband aan om-, her-
en bijscholing. Door die variëteit en waarborgen en de kwaliteitstoets
van de inspectie op het geleverde product krijgt het bevoegd gezag inzicht
in de gang van zaken. Ook de ouders weten dan wat over de kwaliteit van het
product, dat is geleverd. Iedereen kan bevoegd zijn, maar dat wil nog niet
zeggen dat de kwaliteit van het product niet veel beter zou kunnen zijn. Er
zouden nog extra dingen uit gehaald kunnen worden. Die aanpak is erg interessant.De heer Schuyer vroeg nog naar de deugdelijkheid, bekwaamheid en kwaliteit.
Leraren, ook die via de zij-instroom binnenkomen, moeten allemaal aan dezelfde
bekwaam- heidseisen voldoen. De overheid moet daarop toezien. De weg waarlangs
is er een van checks en balances, met het accent op kwaliteitszorg
door de onderwijsinstellingen zelf. Daar moet het liggen. Wij geven met argumenten
aan waarom wij vinden dat de verhouding tussen de overheid en de instellingen
er een is, zoals die is. In gezamenlijkheid moeten wij tot onderwijs van voldoende
kwaliteit komen. Ik kan bekwaamheidseisen en bevoegdheidseisen stellen, maar
ik kan niet in het uitvoeringsproces voor iedere school, voor iedere docent
verantwoordelijkheid hebben. Daarop moet controle achteraf zijn via het toezicht
van de inspectie. Terecht is door iedereen opgemerkt dat registratie en herregistratie
een uitermate belangrijke factor vormen.De heer Schuyer heeft ook nog een vraag gesteld over de kwaliteit, met
name op het punt van de accreditering. Ik kan wat dit betreft melden dat ik
de volgende week de Tweede Kamer en deze Kamer een opzet zal toezenden met
betrekking tot accreditatie in het hoger onder- wijs. Daarin wordt het accreditatiesysteem
in de Nederlandse verhou- dingen neergezet, met internationale vergelijkingsmogelijkheden.
Dit systeem is nu zo goed als afgerond. Ik heb hierover overleg gevoerd met
HBO-raad, VSNU en andere organi- saties.Er zal straks ook sprake moeten zijn van accreditatie van zij-instromers.
De lerarenopleidingen spelen hierbij een rol en hebben mogelijkheden om verklaringen
van bevoegdheid af te geven. Natuurlijk moet daarop toezicht worden uitgeoefend
en dat gaat straks via de accreditatie en visitatie verlopen. Het HBO heeft
met betrekking tot initieel onderwijs op dit terrein al een aantal proeven
gedaan. De heer Van Vugt heeft gevraagd of straks ook commerciële instellingen
leraren zullen mogen opleiden en zij-instromers mogen gaan doen. Het antwoord
daarop is ja, maar ik vind toch dat voorlopig eerst de lerarenopleidingen
in de educatieve infrastructuur hun kansen moeten krijgen om volop hun positie
op deze markt te realiseren. Ik sluit echter niet uit dat die ruimte er binnen
enkele jaren gaat komen.Voorzitter! Mevrouw Van den Hul vraagt naar de gelijkwaardigheid van diploma's.
Zijn diploma's, langs welke weg dan ook verkregen, gelijkwaardig aan elkaar?
Dat is inderdaad zo. Het diploma, verkregen via een zij-instroomtraject, en
het diploma, verkregen via een reguliere vierjarige lerarenopleiding, zijn
gelijkwaardig. Wij moeten verre van ons houden dat, wanneer het over zij-instromers
gaat, er gesproken wordt over een heel bijzondere groep. Voorzitter! Dat zijn
allemaal mensen met een HBO- of een WO-opleiding in een bepaald vak. Zij hebben
alleen niet de specifiek pedagogisch-didactische bekwaamheden opgedaan die
leraren bij hun reguliere lerarenopleiding wel hebben opgedaan. Beide categorieën
hebben wij straks hard nodig voor het onderwijs.Mevrouw Dupuis stelt voorts enkele vragen over de titel "leraar". Ik zal
ongetwijfeld gaan zoeken naar een andere titel. Mevrouw Barth heeft aan de
overzijde voorgesteld om de titel "voorwaardelijk bevoeg- den" in te voeren.
Ik heb daar in het algemeen positief op gereageerd en meegedeeld dat naar
andere termi- nologieën wordt gezocht. Dat kan niet anders. Als dit niet
zou gebeu- ren, zou een gekke situatie ontstaan. Spreken wij over MBO-opgeleiden
in deze zij-instroomdiscussie, dan gaat het over de vakken waarvoor er geen
specifieke HBO-opleiding is. Die zes vakken zijn limitatief vastgelegd. Op
die manier is het mogelijk om te komen tot een specifiek aanbod van leerkrachten,
met name in het VMBO.Mevrouw Van den Hul-Omta (CDA):Het lijkt mij goed om helderheid te hebben over deze terminologie. Ik
heb begrepen dat de MBO-opgelei- den waarover u heeft gesproken in Maatwerk
2, eigenlijk veel meer onderwijsassistenten zijn. Dit speelt een rol in het
kader van de functiedifferentiatie. Tegen die achtergrond ben ik het graag
eens met andere woordvoerders dat die mensen geen "leraar" moeten worden genoemd.
Dit vraagt een andere benaming. Voor de twee jaar dat zij-instromers nog geen
leraar zijn, weten wij wat "zij-instromer" betekent. Het is duidelijk dat
men is aangesteld en werkende weg de opleiding nog moet afmaken. Het onderscheid
tussen de MBO-mensen, onderwijsassistenten enz. en leraren zou ik graag bevestigd
zien. Wij moeten die categorieën niet allemaal over één
kam scheren en allemaal "leraar" noemen. Op die manier wordt er verkeerd omgegaan
met het leraarsvak. Leraren moeten op de scholen heel veel waar maken.Minister Hermans:Voorzitter! Ik kan dit slechts bevestigen.De heer Veling (RPF/GPV):In dit verband vraag ik de aandacht voor de grote groep niet-bevoegde
leraren in het voortgezet onderwijs die niet in de termen vallen van de Wet
op de zij-instroom. Je mocht wensen dat er voor die groep zoveel aan- dacht
was, inclusief aandacht voor begeleiding en faciliteiten, als nu geldt voor
de relatief kleine groep zij-instromers. Als wij belang hechten aan de kwaliteit
van leraren, moeten de scholen en de overheid daar veel aandacht voor hebben.Minister Hermans:Van degenen die op dit moment al les geven op basis van artikel 33, lid
3, kan ik mij voorstellen dat zij een inhaalslag zullen maken. Geschiktheid
is in een groot aantal gevallen vermoedelijk wel bewezen. Ik weet het niet
zeker, maar het kan. Bekeken moet worden welk type projecten men moet uitvoeren
op basis van de verworven competenties, om uiteindelijk tot een akte te komen.
Het zal een kwestie van inhalen zijn. In dit geval richt ik mij op de nieuwe
zij-instromers. De heer Schuyer heeft heel treffend aangegeven, dat wij nu
nog veel meer dan in de jaren zestig aandacht besteden aan de handhaving van
de kwaliteit bij het tekort aan leraren, dat er toen ook was. De Kamer hecht
aan een kwaliteitsgarantie. Daarvoor heeft deze aanpak een groot aantal elementen.Mevrouw Schoondergang vroeg wanneer het ontwerpuitvoeringsbesluit naar
de Raad van State gaat. Het leek mij niet juist om het vóór
deze discussie al naar de Raad van State te sturen. Waarschijnlijk wordt het
eind deze week aan de Raad van State aangeboden. De Raad wordt verzocht zo
snel mogelijk te adviseren. De Onderwijsraad heeft mij zeer onlangs geadviseerd
over het uitvoeringsbesluit. Ik ben de Onderwijsraad zeer erkentelijk dat
hij dat zo snel heeft gedaan. Daarmee is het belang van de voortgang onder-
streept.Een instroom van MBO'ers in het primair onderwijs is niet aan de orde.
Wij hebben het over opvang. In het voortgezet onderwijs praten wij alleen
over beroepsgerichte vakken, met name in het VMBO. Ik zeg er nog maar eens
bij dat wij nog eens hebben vastgesteld, dat de Wet modernisering universitaire
 lerarenopleidingen ook vreselijk belangrijk is. Wij zoeken
dus niet alleen aan de kant van de minste kwaliteit, maar juist aan alle kanten.
Dat valt zo vaak weg in de discussies over de instroom van leraren.Mevrouw Schoondergang vroeg of de termijn van twee maanden tussen het
aanvragen en de aanvang van het geschiktheidsonderzoek niet wat aan de lange
kant is. Wij hebben gezegd dat het maximaal twee maanden mag duren, juist
om te voorkomen dat zoiets op de lange baan wordt geschoven. Wij hebben twee
maanden genomen, want als er een vakantieperiode van een paar weken in zit,
kom je daar al gauw aan. Een recesperiode duurt zeker twee maanden.Mevrouw Schoondergang vroeg hoe bij allochtonen meer belangstelling kan
worden gewekt voor het beroep van leraar. Het sectorbestuur onderwijsarbeidsmarkt,
waarvan de voorzitter op dit moment nog in het midden van de Kamer is, heeft
een projectorganisatie in het leven geroepen, gericht op het bevorderen van
de instroom van allochtonen in het lerarenberoep.De lerarenopleidingen besteden al fors aandacht aan de voorbereiding op
de aanwezigheid van andere culturen in de klas, vooral in de grote steden.
Op veel lerarenopleidingen is er bijvoorbeeld de verplichting, dat in elk
geval een van de stages op een school met veel allochtone leerlingen wordt
gerealiseerd. Wij zijn bezig met de uitvoering van de motie-Ross-van Dorp,
volgens welke voor alle PABO's extra scholing wordt ontwikkeld voor het omgaan
met leerlingen met een onderwijsachterstand.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Kan de minister mij nog geruststellen inzake een standaard-assessment,
waar iedereen zich dan ook aan houdt?Minister Hermans:Er is een algemeen assessment. Wij hebben met de HBO-raad afgesproken,
dat die ervoor zorgt dat het assessment ook overal daadwerkelijk wordt gebruikt.
Als je dat voorschrijft, laat je iedere mogelijkheid om daarin te variëren
weg. Het moge echter duidelijk zijn dat wordt gestreefd naar zoveel mogelijk
gelijkheid in de assessments.De voorzitter:Mij is gebleken, datVoorzitter de Kamer geen behoefte aan een tweede termijn
heeft.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De fractie van de SP wordt conform artikel 121 van het Reglement van orde
aantekening verleend, dat zij geacht wil worden, zich niet met de wetsvoorstellen
te hebben kunnen verenigen.Geachte medeleden. Wij zijn aan het einde gekomen van de laatste vergadering
van de Kamer voor het reces. Met deze vergadering is een eind gekomen aan
het eerste jaar waarin de Kamer in haar huidige samenstelling heeft vergaderd.
Deze Kamer is op 8 juni 1999 voor het eerst in de nieuwe samenstelling bijeengekomen.
Op dezelfde dag vond in de Tweede Kamer het debat plaats over het intrekken
van de ontslagaanvraag door het kabinet en over het ontslag, op diens verzoek,
van minister Apotheker. Het kabinet had op 19 mei 1999 zijn ontslag ingediend
als gevolg van de verwer- ping door de Eerste Kamer, in oude samenstelling,
van het wetsvoorstel tot verandering van de Grondwet in verband met de invoering
van een correctief wetgevingsreferendum.De ontslagaanvraag had gevolgen voor de voortgang van de onderhanden wetgeving.
De Tweede Kamer heeft nadien tot aan het zomerreces 1999 naast de suppletore
begrotingen in verband met de Voorjaarsnota slechts 11 wetsvoorstellen aanvaard.
Niet dat de Tweede Kamer in ijver tekortschoot, want in die tijd besteedde
zij ruime aandacht aan de resultaten van de parlementaire enquête vliegramp
Bijlmermeer, de evaluatie van de IRT-enquête, de dioxinecrisis, Kosovo,
de deelname van ons land aan KFOR, de hoofd- lijnen van de Defensienota en
de gehouden Europese top.Dit alles leidde echter niet tot werkzaamheden voor onze Kamer, die voor
haar werkzaamheden afhankelijk is van het aanbod van wetsvoorstellen die de
Tweede Kamer heeft aanvaard. Aldus maakte de nieuw samengestelde Eerste Kamer
een valse start. In plaats van, zoals gebruikelijk, vlak voor het zomerreces
nog een groot aantal wetsvoorstellen af te handelen, viel er weinig te doen.
Dit gebrek aan werk kenmerkt ook de periode tot begin december. Dat de Kamer
geen gelegenheid had, veel te doen, blijkt ook uit het aantal bladzijden in
de Handelingen. Over de periode van 8 juni 1999 tot en met 6 juni 2000 waren
dat er 1560, het jaar daarvoor waren het er met 1736 bijna 200 meer. Daartegenover
bleef het aantal vergaderingen vrijwel gelijk, 37 tegenover 38. In dat eerste
jaar, gerekend van 1 juni 1999 af tot heden, zijn er 229 wetsvoorstellen bij
de Kamer ingekomen. Het jaar daarvoor waren het er 280.Politiek is de Kamer sedert de verwerping van het correctief referendum
in de belangstelling blijven staan. Niet, omdat de Kamer in nieuwe samenstelling
zoveel wetsvoorstellen heeft verworpen – zij heeft slechts de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties tot het inzicht gebracht dat
het wetsvoorstel tot herindeling van Twente diende te worden ingetrokken –
maar omdat de vorige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
op 18 januari 2000 een notitie het licht deed zien over de positie van de
Eerste Kamer. Deze notitie is in deze Kamer op de gebruikelijke wijze in behandeling
genomen, en een verslag is ingediend. De Tweede Kamer verlangde eerst een
nadere concretisering, maar het kabinet volhardde in de presentatie van een
aantal opties zonder standpuntbepaling.Met de behandeling van die notitie ligt de Eerste Kamer dus vóór.
Dat kan het voordeel hebben dat het kabinet het laat bij een academische discussie
over opties. Of het een goede tijdsbesteding is, laat ik maar even in het
midden. Maar het indienen van voorstellen die worden verworpen, is geen vruchtbare
tijdsbesteding.In de periode die achter ons ligt, hebben wij het verlies moeten betreuren
van ons medelid Hilarides die door de dood werd weggenomen. Mevrouw Sorgdrager
en de heer Wiegel verlieten de Kamer in verband met andere door hen beklede
maatschappelijke functies. Mevrouw Sorgdrager had al eerder het standpunt
ingenomen dat het lidmaatschap van een adviesraad zich niet verdraagt met
het lidmaatschap van de Staten-Generaal en trok daaruit de
consequentie toen zij werd benoemd tot voorzitter van de Raad voor cultuur.
De heer Wiegel achtte het beter zijn handen vrij te hebben voor zijn maatschappelijke
hoofdfunctie. Ten gevolge van deze mutaties keerden de heren Hessing en De
Jager in de Kamer terug en trad mevrouw De Blécourt-Maas als nieuw
lid toe.Was er wat de wetgevende taak van de Kamer betreft sprake van geringere
activiteit dan het jaar daarvoor, het omgekeerde was het geval met betrekking
tot de taken van de Kamer in de parlementaire diplomatie. Vele buitenlandse
parlementariërs, staatshoofden en ministers bezochten ons land en ook
de Eerste Kamer. Ik noem: een werkbezoek van een groep parlementariërs
uit Estland en Letland, twee achtereenvolgende presidenten van de Bondsraad
van Duitsland, Dr. Koch, die ons op 20 oktober vorig jaar bezocht, en diens
opvolger Dr. Biedenkopf, die op 30 maart onze gast was. Bondspresident Rau
bezocht ons eveneens, net als de presidenten van Frankrijk, Indonesië
en Mongolië. Verder waren er delegaties van de Tsjechische Senaat, tot
tweemaal toe zelfs, van de Federatieraad van de Russische Federatie en van
de volksvertegenwoordiging van Albanië. Wij ontvingen bezoeken van de
voorzitter van de Senaat van Mexico, Maria de Los Angeles Moreno, van de voorzitters
van het parlement van Slowakije en van de Duitse Bondsdag, de heer Thierse.
Vorige week bezocht ons nog de vice-premier van Hongkong, mevrouw Chan, en
morgen de premier van China, Zhu Rhongji.De eerste ondervoorzitter van de Kamer woonde vergaderingen bij van de
voorzitters van de volksvertegenwoordigingen van de landen van de Raad van
Europa en van de volksvertegenwoordigingen van de Mediterrane landen en de
landen van de Europese Unie. Met de leden mevrouw Bemelmans en mevrouw Tan
woonde ik een eendaagse bijeenkomst in Parijs bij van delegaties van alle
senaten ter wereld, georganiseerd door de Franse senaat. Daar werd als thema
besproken dat het tweekamerstelsel het idee van de toekomst en mét
toekomst is. Presidenten van de volksvertegenwoordigingen van alle landen
ter wereld zullen eind augustus en begin september, onder auspiciën van
de Interparlementaire Unie en de Verenigde Naties, in New York bijeenkomen,
terwijl de tot nog toe tweejaarlijkse vergadering van voorzitters van de volksvertegenwoordigingen
in de landen van de Europese Unie met ingang van dit jaar jaarlijks zal plaatsvinden,
deze keer eind september in Rome. Ook de voorzitters van de volksvertegenwoordigingen
van de landen van het Stabiliteitspact zullen vergaderen, deze keer in Zagreb
in september, maar het ziet ernaar uit dat de werkzaamheden van deze Kamer
het niet toelaten dat één der ondervoorzitters of ik aanwezig
zal kunnen zijn.Al deze contacten, waarbij veelal de leden van de vaste commissie voor
Buitenlandse Zaken of van de vaste commissie voor de Europese Samenwerkingsorganisaties
zijn betrokken, vinden plaats naast de reguliere vertegenwoordiging in de
Raad van Europa, het Benelux Parlement, de WEU-Assemblee en de NAVO-Assemblee,
waaraan veel Kamerleden deelnemen.Uit deze opsomming blijkt wel dat de internationale contacten van toenemend
belang zijn en dat ook in dat opzicht dus de Eerste Kamer haar activiteiten
aanpast aan datgene wat het huidige tijdsgewricht van volks- vertegenwoordigers
verlangt. Met de toenemende internationalisering van de betrekkingen dient
ook een volksvertegenwoordiging internationale betrekkingen te onderhouden.Ik zei zojuist, naar aanleiding van de conferentie in Parijs, dat het
tweekamerstelsel een gedachte met toekomst is. Door de nieuwe samenstelling
van de Kamer ben ik in die mening gesterkt. Toen ik op 1 juni vorig jaar afscheid
nam van de helft van de toen zittende Kamerleden, maakte ik mij enige zorgen
over de continuïteit van de hier gebundelde ervaring.In haar nieuwe samenstelling heeft de Kamer weer veel leden die dankzij
hun maatschappelijke en politieke ervaring een bijdrage van betekenis geven
aan het wetgevende werk van de volksvertegenwoordiging. De hoeveelheid werk
en de werkwijze van de Tweede Kamer laten nu eenmaal niet toe dat aan die
zijde van het Binnenhof aan de werkzaamheden wordt deelgenomen door mensen
die naast hun Kamerlidmaatschap nog beroepshalve een rol spelen in de samenleving,
in de academische wereld, in het bedrijfs- leven, in het vrije beroep, in
organi- saties van sociale zorg of in het openbaar bestuur. Dat deze combi-
natie van maatschappelijke functie en lidmaatschap van de volksvertegenwoordiging
aan deze zijde van het Binnenhof wel mogelijk is, geeft onze Staten-Generaal
een extra dimensie, geeft meerwaarde.Die meerwaarde bleek ook vorige week, toen de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties een belangrijke toezegging deed met betrekking
tot de splitsing van gemeentelijkeherindelingsvoorstellen over verschillende
wetsvoorstellen, ook als er een zekere samenhang is. Zo kan onze Kamer, ook
zonder recht van amendement, toch tot een fijnmazige beoordeling en afweging
komen van voorstellen waarvan zij weet dat die in het betrokken deel van de
bevolking sterk leven.Na morgen treedt een periode van betrekkelijke rust in, waarin velen uwer
nieuwe krachten zullen opdoen om zich na de vakantie opnieuw te kunnen inzetten
in hun werkkring en voor hun werk in de Eerste Kamer. Ik wens u allen een
goede vakantie toe en hoop u behouden weer te zien op 5 september aanstaande.Sluiting 22.14 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-1688-1708.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl