Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 915-926

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-04-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 21, pagina 915-926

22-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28509Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van een aantal bepalingen in het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot de betekening van gerechtelijke mededelingen in strafzaken (29805)Pagina 859-859
Voortzetting van het debat over de ruimtelijk-economische ontwikkeling in Nederland, over de motie-Meindertsma c.s. over het beschikbaar stellen van de kennis over EU-beleid (XXI-A), de motie-Meindertsma c.s. over het aangeven van participatiemogelijkheden voor burgers en ngo's (XXI-B) en de motie-Lemstra c.s. over langetermijninvesteringsstrategieën inzake grote nationale investeringen (XXI-C)Pagina 879-915
Behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van het inkomen van ouderen met een bescheiden inkomen en aanpassing berekening vakantie-uitkering voor uitkeringsgerechtigden (Wet inkomensaanvulling 2005) (30005)Pagina 926-926
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)Pagina 926-939
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)Pagina 915-926
Presentie en opening (dinsdag 22 maart 2005)Pagina 859-859
Behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)Pagina 859-879

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van
de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester
(28509).De beraadslaging wordt hervat.Minister De Graaf:Voorzitter. Ik dank de woordvoerders van de fracties voor hun inbreng
in eerste termijn. Dit is een belangrijk debat, zowel in constitutioneel opzicht,
als uit een oogpunt van politiek.Laat ik beginnen met in de richting van de heer Van Thijn uit te spreken
dat elke vergelijking met Gilgamesh helaas voor mij mank gaat. Als ik het
goed begrijp, is in het oorspronkelijke verhaal Gilgamesh 5,5 m hoog, had
deze een borstomvang van 2 m, was hij voor tweederde god en voor eenderde
mens en had hij bovendien de schoonheid van de zonnekoning. Moet ik nog meer
zeggen?De heer Van Thijn (PvdA):Wat een bescheidenheid!Minister De Graaf:Voorzitter. Alvorens in te gaan op wat de woordvoerders naar voren hebben
gebracht, wil ik graag, zo kort mogelijk, stilstaan bij de betekenis van dit
debat en de beslissing die aan de orde is. De voorliggende grondwetsherziening
werd aangekondigd in een kabinetsnotitie die in het najaar van 1995 naar de
Tweede Kamer werd gestuurd. Wij zijn inmiddels bijna tien jaar verder. Dat
lijkt een onbegrijpelijk lange periode voor een voorstel dat er eigenlijk
zo eenvoudig uitziet. Het lijkt namelijk een leeg voorstel. Er wordt immers
niets geregeld, hooguit geschrapt. En zie daar de paradox van deconstitutionalisering:
er wordt niets geregeld en toch kunnen grote veranderingen het gevolg zijn.
Het zijn die mogelijke veranderingen die de besluitvorming beïnvloeden,
wellicht zelfs bezwaren.Paradoxaal is dat de ogenschijnlijk eenvoudigste verandering de grootste
moeite kan kosten. De verklaring daarvoor is dat de zeggenschap moet worden
opgegeven en aan een ander orgaan, de gewone wetgever, moet worden toevertrouwd.
Met andere woorden, deconstitutionalisering is de kunst van het loslaten.
Dat er bijna tien jaar is verlopen sinds de indiening van de eerste lezing
van het oorspronkelijk geformuleerde voorstel, illustreert hoe moeilijk het
is die kunst daadwerkelijk te beoefenen. Vanzelfsprekend, maar dat begrijpt
u, roep ik uw Kamer op om die kunst vandaag te beoefenen, nu wij nog slechts
één stap verwijderd zijn van het resultaat van lange jaren.
Ik zou zeggen: dit is het moment en als dat moment nu niet wordt gebruikt,
zullen wij opnieuw lang moeten wachten op een grondwettelijke doorbraak. En
dat na een discussie die inmiddels niet alleen tien jaar maar al veel langer
duurt.Ik meen dan ook dat wij hier een debat voeren dat van grote betekenis
is. Het is allereerst van grote betekenis omdat instemming van uw Kamer, vandaag,
een voorwaarde is voor een meer flexibele omgang met vraagstukken van modernisering
van het lokale bestuur. Het is voorts van grote betekenis omdat het debat
al een heel lange voorgeschiedenis kent en omdat het onderwerp dat vandaag
aan de orde is, een aantal partijen na aan het hart ligt – om verschillende
redenen wellicht. Ik ben dan ook verheugd te constateren dat velen doordrongen
zijn van het belang van deze discussie in maar ook buiten uw Kamer.Tot twee keer toe heeft uw Kamer een uitgebreide en staatsrechtelijk zeer
doorwrochte inbreng geleverd in de schriftelijke voorbereiding van deze behandeling.
Ook in de mondelinge inbreng van vandaag zijn daar staaltjes van ten beste
gegeven en ik wil uitdrukkelijk dankzeggen voor de betrokkenheid die daaruit
spreekt en overigens ook voor het niveau van uw bijdragen.In het voorstel tot Grondwetsherziening dat vandaag ter finale besluitvorming
voorligt, gaat het primair om één vraag. Dit is de vraag of
de aanstellingswijze van de commissaris van de Koning en de burgemeester een
onderwerp is dat door de Grondwetgever of door de wetgever moet worden geregeld.
Aan het voorstel ligt de overweging ten grondslag dat het vraagstuk van de
aanstellingswijze niet van een zodanig gewicht is dat de bepaling daarover
in de Grondwet moet worden gehandhaafd. De kern van het voorstel tot herziening
van de Grondwet betreft het vraagstuk van taakverdeling tussen grondwetgever
en wetgever. In de memorie van toelichting bij het voorstel in eerste lezing
is de lange geschiedenis van het vraagstuk in herinnering geroepen. Die geschiedenis
voert terug tot de tijd van Thorbecke. Hij zag het voorstel van zijn staatscommissie
om de regeling van de aanstellingswijze van de burgemeester aan de wetgever
over te laten niet gehonoreerd. Thorbecke was principieel van oordeel dat
de wetgever op dit punt vrij diende te worden gelaten, maar hij verloor het
pleit doordat de koning zijn benoemingsbevoegdheid niet prijs wenste te geven.
Sindsdien is een aantal pogingen ondernomen, voorbereid in staatscommissies:
in 1887, 1922, 1971 en de laatste staatscommissie is ingesteld in 2000. Met
deze pogingen wilde men de constitutionalisering van dit vraagstuk ongedaan
maken. Alle vorige pogingen strandden voortijdig. Deze geschiedenis laat zien
dat de grondwettelijke regeling van de benoeming van de burgemeester van meet
af aan tot uiteenlopende standpunten heeft geleid en telkens opnieuw ter discussie
is gesteld. Ook kan worden geconstateerd dat door de tot de grondwetgever
behorende organen de vraag of de aanstellingswijze van zodanig gewicht is
dat de bepalingen daarover in de Grondwet moeten worden gehandhaafd, op de
onderscheiden momenten verschillend is beoordeeld. Een van die organen is
de Raad van State, die in 1922 en 1974 positief adviseerde over voornemens
tot deconstitutionalisering.Het voor ons liggende voorstel vindt zijn oorsprong in het rapport De
burgemeester ontketend. De heer Van Thijn verwees naar dat rapport uit 1993.
Het zal bekend zijn dat de commissie die het rapport schreef zijn naam droeg.
Zij is een van de vier subcommissies van de bijzondere commissie Vraagpunten
van de Tweede Kamer. De commissie adviseerde unaniem om tot deconstitutionalisering
over te gaan.De vorm van het voorstel is in tweede instantie ontleend aan het advies
van de staatscommissie Dualisme en lokale democratie. De meerderheid van die
staatscommissie bepleitte een vorm van deconstitutionalisering waarmee de
wetgever de opdracht wordt gegeven om in het onderwerp te voorzien. Zij overwoog
daarbij dat als de Grondwet geheel zwijgt over de aanstellingswijze de vraag
zou kunnen rijzen of een rechtstreekse verkiezing van de burgemeester zou
kunnen worden gerealiseerd.De heer Van Thijn (PvdA):Het is altijd vleiend als je naam wordt genoemd, maar de minister weet
dat de commissie met deze naam ook een verkiezing van de burgemeester door
de raad adviseerde.Minister De Graaf:Dat weet ik, maar ik realiseer mij dat destijds de leden daarmee instemden
omdat het een tussenstap zou kunnen zijn op de weg naar de rechtstreeks gekozen
burgemeester. Ik meen dat dat in een voetnoot stond. Dat was twaalf jaar geleden.
De vraag is of die tussenstap nog nodig is.Voorzitter. Met het onderhavige voorstel is voor het eerst sinds 1848
reëel zicht op de mogelijkheid om dit vraagstuk op te lossen en om de
bevoegdheid in handen te leggen van het orgaan bij wie die bevoegdheid naar
het oordeel van de regering thuishoort: de wetgever.De heer Van Raak (SP):U geeft een historisch overzicht. Bent u het met mij eens dat wij nu een
historisch moment hebben? Gelet op de discussies in de Eerste en de Tweede
Kamer en die daarbuiten zouden wij nu relatief gemakkelijk en misschien voor
het eerst sinds 1848 een tweederde meerheid kunnen vinden voor een bepaald
soort gekozen burgemeester.Minister De Graaf:Volgens mij is die tweederde meerderheid voor een bepaald soort burgemeester
niet aan de orde. Aan de orde is de vraag of een tweedederde meerderheid ermee
wil instemmen dat de wetgever de vrijheid wordt gelaten om een keus te maken.
Als de gewone wetgever die vrijheid krijgt, volstaat een gewone meerderheid.Voorzitter. Ik zei dat met het onderhavige voorstel de bevoegdheid in
handen zou worden gelegd van het orgaan bij wie die bevoegdheid naar het oordeel
van de regering thuishoort en dat is bij de wetgever. Van betekenis is dat
beide ambten, dat van de commissaris van des Konings en dat van de burgemeester,
sinds de tijd van Thorbecke sterk zijn veranderd. De burgemeester en de commissaris
van de Koning waren lange tijd tevens rijksorgaan. Dat geldt voor de burgemeester
al lang niet meer en voor de commissaris geldt dat nog slechts in beperkte
mate. De principiële overweging van Thorbecke kan daarom worden aangevuld
met overwegingen die te maken hebben met de ontwikkeling van beide ambten.
Voorzover de achtergrond van de keuze voor de kroonbenoeming in 1848 mede
werd gevormd door de behoefte om eenheid in het bestuur te verzekeren door
een rijksorgaan als verbindende schakel een centrale positie te geven, is
die overweging door de ontwikkelingen achterhaald.Ik ga graag in op de constitutionele overwegingen van de regering om tot
deconstitutionalisering van de aanstellingswijze over te gaan. De regering
meent dat hier sprake is van een vraagstuk met een bijzonder karakter, dat
samenhangt met de specifieke positie van de decentrale overheden in ons staatsbestel.
Ook voor de heer Dölle is dat blijkens zijn inbreng en overigens ook
de schriftelijke inbreng van zijn fractie een belangrijk gegeven. De geschiedenis
van de decentrale overheden gaat terug tot ver voor de stichting van wat wij
later de gedecentraliseerde eenheidsstaat hebben genoemd. Dat verklaart mede
de wijze waarop zij in ons constitutionele bestel zijn verankerd. De Grondwet
is niet constituerend voor het bestaan van gemeenten en provincies, maar geeft
erkenning aan hun bestaan. Dat is fundamenteel iets anders. Dat komt tot uitdrukking
in artikel 124, eerste lid, van de Grondwet, dat bepaalt dat voor provincies
en gemeenten de bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake hun huishouding
aan hun besturen wordt overgelaten: niet toegekend, maar overgelaten. Dat
is het autonomieartikel. De bijzondere verankering van provincies en gemeenten
in de Grondwet komt ook tot uitdrukking in het gegeven dat de Grondwet zich
beperkt tot het vastleggen van enkele hoofdbeginselen. Met inachtneming van
die hoofdbeginselen wordt de organieke wetgever veel ruimte gelaten om de
inrichting van provincies en gemeenten te regelen. Het huidige artikel 132,
eerste lid, van de Grondwet geeft de wetgever daartoe een ruim gestelde opdracht.
Die ruimte is overigens van grote betekenis geweest voor het aanpassingsvermogen
van het decentrale bestel in de afgelopen anderhalve eeuw.De organieke wetgever biedt in de Provinciewet en de Gemeentewet een volledige
regeling van de inrichting van provincies en gemeenten. Die tweedeling tussen
grondwetgever en wetgever is op deze wijze niet aan de orde, als het gaat
om de constitutionele regeling van de centrale overheid. De gelaagde regeling
van het decentrale bestuur in de Grondwet en de organieke wetgeving roept
naar haar aard vragen op over de onderlinge verhouding en taakverdeling van
de verschillende wetgevende organen. Die vragen komen in de kern neer op de
vraag wat de hoofdelementen zijn die een grondwettelijke verankering behoeven
en wat de ruimte is die de organieke wetgever zelf kan worden gelaten.De grondwetgever van 1848 heeft destijds een bepaalde keuze gemaakt. De
kern van de keuze van de grondwetgever van 1848 lag in de grondwettelijke
verankering van de gemeenteraad als rechtstreeks gekozen algemeen vertegenwoordigend
orgaan van de gemeente en de opdracht aan de wetgever om de staatsinrichting
van de gemeente te regelen. Bij de grondwetgever van 1848 heeft niet zozeer
de behoefte vooropgestaan om in de Grondwet de hoofdorganen van de gemeente
te verankeren, maar de behoefte om de hoofdbeginselen van het decentrale bestuur
vast te leggen. In de Grondwet van 1848 werd van het gemeentelijk bestuur
uitsluitend de gemeenteraad genoemd. Het college van burgemeester en wethouders
bleef ongenoemd, wat overigens de gemeentewetgever van 1851 niet belette om
dat college gewoon in het leven te roepen. Het ambt van burgemeester werd
evenmin met zoveel woorden genoemd, maar het kwam slechts impliciet ter sprake
in de bepaling die Thorbecke zo onwelgevallig was, namelijk die waarin werd
geregeld dat de voorzitter van de raad door de koning werd benoemd en ontslagen.
De behoefte aan die bepaling vond haar oorsprong niet zozeer in de wens de
burgemeester als hoofdorgaan van het gemeentebestuur te verankeren, maar in
de wens van de koning om zijn benoemingsbevoegdheid veilig te stellen. Het
heeft tot de Grondwet van 1983 geduurd, ruim 20 jaar geleden, voordat de Grondwet
vanuit de behoefte tot uniformering en vereenvoudiging van bepalingen beide
organen heeft genoemd die naast de gemeenteraad ook deel uitmaken van het
gemeentelijk bestuur, zodat de Grondwet nu de drie hoofdorganen noemt.De bijzondere constitutionele positie van de decentrale overheden, die
tot uitdrukking komt in wat prof. Kortmann ooit een getrapte wijze van constitueren,
attribueren en reguleren heeft genoemd, brengt mee dat ten aanzien van de
 decentrale overheden kan worden afgeweken van het patroon dat,
zoals de heer Dölle heeft benadrukt, elders in de Grondwet gebruikelijk
is. Dat patroon voorziet erin dat de instelling van een ambt steeds wordt
gekoppeld aan de vaststelling van de wijze van aanstelling. Al degenen, Thorbecke
voorop, die de afgelopen 150 jaar deconstitutionalisering hebben bepleit of
voorstellen daartoe met instemming hebben begroet, hebben daarmee tot uitdrukking
gebracht dat de regeling van de aanstellingswijze van de burgemeester en de
commissaris van de koning in de Grondwet niet voortvloeit uit een constitutionele
norm, maar de resultante is van een politieke afweging. De heer Dölle
heeft nog eens nadrukkelijk aangegeven dat sprake is van politieke afwegingen.
De regering meent dat de tijd is gekomen om een nieuwe afweging te maken en
te besluiten tot deconstitutionalisering van het vraagstuk van de aanstellingswijze
van burgemeester en commissaris van de Koning.Het gaat dus om een vraagstuk van taakverdeling tussen grondwetgever en
wetgever. Dat impliceert dat de vraag of de bevoegdheid om te beslissen over
de aanstellingswijze bij de grondwetgever moet liggen, of bij de gewone wetgever,
moet worden gescheiden van die andere vraag, namelijk wat de meest wenselijke
aanstellingswijze van de burgemeester en de commissaris van de koning is.
Als het vraagstuk van de aanstellingswijze van constitutionele orde is of
zou zijn, blijft het antwoord op die vraag aan de grondwetgever. Als het vraagstuk
niet van constitutionele orde wordt geacht, moet de beslissing dus aan de
wetgever worden overgelaten, uiteraard binnen de grenzen die de Grondwet overigens
stelt. Ik wil die twee beslissingen graag zeer goed uit elkaar houden. De
vraag of wijziging van de Grondwet wenselijk is, dient wat mij betreft per
definitie op zijn eigen merites te worden beoordeeld. Overigens staat het
eenieder, ook in de Senaat, vrij om daarbij andere overwegingen te betrekken.De heer Van Thijn (PvdA):U kunt dat wel willen scheiden, maar waarom heeft u dat dan niet gedaan?
Dit voorstel heeft een lange voorgeschiedenis, maar in feite staat het pas
sinds november hier op de agenda. Nog voordat dit voorstel in behandeling
kon worden genomen, heeft u via de wetgever – dat zijn plotseling heel
andere mensen, met heel andere politieke achtergronden – een voorstel
ingediend tot rechtstreekse verkiezing van de burgemeester, waarin u de rest
van het spectrum volledig heeft dichtgespijkerd. U kunt dat wel willen scheiden,
maar in feite heeft uzelf een naar ons idee onwenselijke menging verwoord,
die een vrij debat over deze kwestie onmogelijk maakt, of we hier nu staan
als grondwetgever, of als wetgever, of als wat dan ook.Minister De Graaf:Ik zal niet bestrijden dat de personen die functies en ambten bekleden
in de wetgever dezelfde kunnen zijn als in de grondwetgever. Maar niettemin
zijn het toch twee zeer gescheiden organen. De twee beslissingen dienen naar
mijn vaste overtuiging zeer van elkaar te worden onderscheiden. Zoals gezegd
respecteer ik alle afwegingen die ieder voor zich moet maken, maar ik probeer
het staatsrechtelijk wel uit elkaar te halen. Dat het een in de tijd zo dicht
aan elkaar gekoppelde combinatie is van de grondwetswijziging en de wetgeving
is overigens geen nadrukkelijk nagestreefd doel van dit kabinet. Zoals bekend
lag de tweede lezing al voor onder het vorige kabinet, en moest tot een ontbinding
van de Kamer worden besloten, vanwege de politieke verhoudingen. Daarna is
er een buitengewoon belangwekkende discussie opgekomen, ik meen geëntameerd
door de collega van de heer Van Thijn, de heer Jurgens, die vrij veel tijd
in beslag heeft genomen voordat deze in Tweede en Eerste Kamer tot een conclusie
heeft geleid. Dat heeft ertoe geleid dat wetgeving en grondwetgeving in tijd
elkaar zijn gaan raken.De heer Van Thijn (PvdA):Maar het is gebeurd. Trouwens, het belangrijkste verschil tussen de grondwetgever
en de wetgever is dat de grondwetgever – dat bent u ook – een
tweederde meerderheid nodig heeft. Dat heeft u blijkbaar over het hoofd gezien!Minister De Graaf:Nee, waarom zou ik? De grondwetgever moet met een tweederde meerderheid
in tweede lezing besluiten over de vraag, of de Kroonbenoeming in de Grondwet
blijft staan. Daarvoor heeft de Grondwet bepaald dat dat met een tweederde
meerderheid moet plaatsvinden. De vraag op welke wijze de burgemeester vervolgens
moet worden aangesteld – rechtstreeks gekozen, door de raad gekozen
of toch een kroonbenoeming met alle modaliteiten die bij deze hoofdkeuzes
mogelijk zijn – is een aangelegenheid van de gewone wetgever. De gewone
wetgever bestaat natuurlijk uit de regering, de Tweede Kamer en de Eerste
Kamer.De heer Platvoet (GroenLinks):Grondwetgever en wetgever maken dezelfde politieke afwegingen. U zei dat
het niet de uitdrukkelijke bedoeling van de regering was om de deconstitutionalisering
aan het wetsvoorstel voor de invoering van een direct gekozen burgemeester
te koppelen. Dat kunt u echter niet staande houden, want in het regeerakkoord
worden beide zaken in één zin genoemd.Minister De Graaf:De fracties die een meerderheid vormen in de Tweede Kamer hebben in het
Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat zij een grondwetsherziening in tweede lezing
zullen steunen. Vervolgens is in het programmatisch akkoord vastgelegd dat
het wenselijk is dat een wetsvoorstel wordt ingediend voor een rechtstreeks
gekozen burgemeester. Ik zie daar staatsrechtelijk niets onzuivers in. In
eerdere regeerakkoorden zijn ook door fracties afspraken gemaakt over herziening
van de Grondwet.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat mag allemaal van mij, maar dan moet u niet zeggen dat een open discussie
mogelijk is, want de zaak is afgetimmerd in het regeerakkoord. U kunt ook
niet zeggen dat het niet met nadruk de bedoeling van de regering was om die
twee dingen te scheiden. De regering wordt aangestuurd door het regeerakkoord,
waarin beide zaken zijn gekoppeld. De fracties die het regeerakkoord hebben
ondertekend, hebben daarmee hun politieke wil vastgelegd en u voert dat vervolgens
uit.Minister De Graaf:Terzake van de scheiding tussen Grondwet en wet heb ik met enig respect
kennisgenomen van het standpunt van de fractie van GroenLinks
in de Tweede Kamer. Zij had een voorkeur voor de vorm van aanstelling die
niet de voorkeur heeft van het kabinet. Niettemin is men tot de conclusie
gekomen dat die discussie bij de behandeling van de wet gevoerd moet worden
en heeft men zich overigens uitgesproken voor deconstitutionalisering van
het betrokken artikel in de Grondwet. Die zaken heeft men zeer goed gescheiden
en dat respecteer ik.De heer Van Raak (SP):De minister begon met de kunst van het loslaten. De senaat moet als grondwetgever
de mogelijkheid loslaten die zij als wetgever niet meer heeft. Ik roep de
minister op om zelf deze kunst te beoefenen. Hoe je het ook wendt of keert,
achter deze deconstitutionalisering zit geen open debat meer. Als wij als
grondwetgever het advies van de minister volgen, krijgen wij geen open discussie
meer over de aanstelling van de burgemeester, maar hebben wij te maken met
wat hierover in het regeerakkoord staat. De senaat moet volgens de minister
niet tegelijk wetgever en grondwetgever zijn. Kan de minister toezeggen dat
hij ons als grondwetgever ons werk laat doen en ons vervolgens de mogelijkheid
biedt om een open discussie over de aanstelling van de burgemeester te voeren?
Naar mijn mening moet hiervoor het regeerakkoord worden opengebroken.Minister De Graaf:Ik ben het niet met u eens dat dit allemaal op een hoop gegooid kan worden.
Over de wetsvoorstellen tot introductie van de gekozen burgemeester zijn nog
geen vastgespijkerde afspraken gemaakt.De heer Van Raak (SP):Dat kunt u niet menen! U hebt zelf een regeerakkoord gesloten.Minister De Graaf:In het Hoofdlijnenakkoord is vastgelegd dat de betrokken fracties streven
naar een rechtstreeks gekozen burgemeester. De regering heeft dienovereenkomstig
wetgeving voorbereid, overigens nadat een uitvoerig debat in drie of vier
termijnen met de Tweede Kamer heeft plaatsgevonden over de hoofdlijnen. Daarbij
ging het om de primaire keuzes. Er is nog geen begin van duidelijkheid of
die wetsvoorstellen de steun van de meerderheid van de Kamer krijgen. Zij
kunnen nog zwaar geamendeerd worden. Dat komt echter pas aan de orde bij de
behandeling van de wetsvoorstellen door de Tweede Kamer, zoals het straks
ook in de Eerste Kamer aan de orde zal zijn en niet nu.De heer Van Raak (SP):Dan stelt u zich toch een beetje op als een cipier die de mensen binnenlaat
en vervolgens de deur op slot doet.Minister De Graaf:Ik ben in de ogen van de heer Van Raak nu al gepromoveerd van een jonge
pink tot een cipier. Ik vind dat al een grote vooruitgang.De heer Van Thijn (PvdA):En dat is nog maar het begin!Minister De Graaf:Wie weet waar ik eindig! Waarschijnlijk bij dezelfde Gilgamesh van de
heer Van Thijn.Voorzitter. Ik wees al op de lange discussie over de aanstellingswijze.
De voorloper van het onderhavige grondwetsvoorstel is in 1997 ingediend, overigens
toen zonder enig perspectief op verandering van de aanstellingswijze. Daarna
is door een aantal ontwikkelingen de discussie over de aanstellingswijze van
de burgemeester opnieuw actueel geworden. Allereerst noem ik de instelling
van de staatscommissie Dualisme en lokale democratie, die in 2000 advies heeft
uitgebracht. Dat heeft geleid tot de introductie van duale verhoudingen in
gemeenten en overigens ook in provincies. In de tweede plaats is in 2001 de
procedure voor de benoeming van de burgemeester gewijzigd. De gemeenteraad
kreeg binnen het stelsel van de kroonbenoeming het recht van aanbeveling.
Overigens kan daarbij ook een zekere directe invloed van de kiezers mogelijk
gemaakt worden via een burgemeestersreferendum. Dat heeft in een aantal gemeenten
ook plaatsgevonden. In de derde plaats wijs ik op het aantreden van het vorige
kabinet, dat de komst van de gekozen burgemeester voor het eerst op de politieke
agenda heeft gezet. In januari 2003 werd door het toenmalige kabinet de verkennende
notitie over de invoering van een gekozen burgemeester uitgebracht. In het
regeerakkoord van het huidige kabinet neemt de gekozen burgemeester inderdaad
een prominente plaats in.De twee wetsvoorstellen die de invoering van de rechtstreeks gekozen burgemeester
regelen, zijn in de Tweede Kamer in behandeling, zo stelde ik reeds. Ik ben
ook ingegaan op de wat mij betreft niet voorziene, zeer nauwe samenloop tussen
de behandeling van het voorstel tot herziening van de Grondwet en de wetgeving
tot invoering van de rechtstreeks gekozen burgemeester.De verleiding is zeer groot, ook bij mij, om in het debat over de herziening
van de Grondwet ook elementen te bespreken die te maken hebben met de voorstellen
die zijn ingediend bij de Tweede Kamer. Ik zal die verleiding zoveel mogelijk
proberen te weerstaan, zoals dat ook voor een aantal fracties in deze Kamer
gold. Ik doe dat omdat deze vragen niet vandaag beantwoord moeten worden,
maar tijdens de wetgevingsprocedure. Ik realiseer mij dat ik aan de beantwoording
van een aantal vragen, alleen al omdat zij tijdens dit debat zijn gesteld,
niet kan ontkomen. Ik zal dat in de loop van mijn bijdrage naar vermogen proberen
te doen.Tegen deze achtergrond verheugt het het kabinet zeer dat het constitutionele
debat daadwerkelijk inhoud heeft gekregen en dat het niet alleen gaat over
de voor de hand liggende vragen over invoeringswetgeving. Ook bij de schriftelijke
voorbereiding is dit debat diepgaand gevoerd. Ik noem hierbij in het bijzonder
de CDA-fractie. Dat de heer Dölle dit debat heeft aangewakkerd, is niet
zo verbazend. Zowel de opstelling van de CDA-fractie in eerste lezing als
de achtergrond van de woordvoerder van deze fractie geeft daarvoor ook alle
aanleiding. Ook de heer Holdijk heeft namens de fracties van SGP en ChristenUnie
de nadruk gelegd op de constitutionele dimensies van het debat. Ik onderschrijf
overigens van harte zijn pleidooi voor een strikte scheiding tussen de rollen
van de grondwetgever en de wetgever.Ik kom tot de beantwoording van een aantal vragen van constitutionele
aard. Er is gevraagd naar de precieze betekenis van de grondwettelijke norm
van het hoofdschap van de raad. Dat ligt niet eenduidig vast. Ook bij de grondwetsherziening
van 1983 is niet onder ogen gezien wat de precieze, reële betekenis van
die norm is. Bij de herziening van de Gemeentewet van 1994
is gesteld dat het hoofdschap veronderstelt dat de raad de hoofdlijnen van
het gemeentelijk beleid dient te kunnen vaststellen. Bij de dualisering van
het gemeentebestuur is het hoofdschap van de raad ook aan de orde geweest
waarbij handhaving van de doorslaggevende positie van de gemeenteraad in de
verhoudingen binnen het gemeentebestuur als uitgangspunt is gesteld.De Raad van State heeft in zijn advies over het wetsvoorstel Introductie
gekozen burgemeester aangegeven dat het wetsvoorstel recht doet aan het grondwettelijk
hoofdschap doordat de verordeningsbevoegdheid, het budgetrecht en de bevoegdheid
tot benoeming en ontslag van wethouders door de raad ultiem worden uitgeoefend.
Daarmee herhaalde de Raad van State onder de nadrukkelijke erkenning dat de
precieze betekenis van die norm niet vaststaat, de opvatting die ook door
de regering bij de behandeling van het dualiseringsvoorstel is verwoord. De
heer Dölle heeft dit in eerste termijn geciteerd.Ik ben het overigens niet eens met de heer Platvoet dat de dualisering
het hoofdschap van de raad zou hebben ondergraven. Het hoofdschap van de raad
is naar mijn mening ook met de dualisering in tact gebleven. De functiescheiding
die in het kader van de dualisering heeft plaatsgevonden en de verduidelijking
van de rolverdeling tussen college en raad die daaruit is voortgevloeid, laten
onverlet dat de raad nog steeds het laatste woord heeft. Ik wijs er op dat
ook in de meer monistische verhoudingen die voor 2002 golden, steeds twijfels
bestonden over de vraag of de raad het hoofdschap wel materieel kon waarmaken.
De dualisering beoogde juist om daarvoor betere condities te scheppen.Het zelfbewustere optreden van veel gemeenteraden die op grotere afstand
van het college meer werk maken van hun controlerende taak inclusief eventuele
politieke gevolgen voor bestuurders zoals wethouders, zou juist kunnen bewijzen
dat die ontwikkeling vruchten afwerpt en dat de raad zijn politieke primaat
serieus neemt, misschien wel serieuzer dan voor de introductie van de dualisering.
Wat mij betreft miskent de heer Platvoet met zijn opvatting enigszins dat
het hoofdschap geen echt vastomlijnd begrip is, maar steeds in concrete verhoudingen
moet worden vormgegeven. De toetssteen is wat mij betreft wel steeds dezelfde:
beschikt de raad over de middelen om de hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid
te bepalen?De heer Van Heukelum koppelde het hoofdschap wat exclusief aan het monistisch
stelsel door te betwijfelen of het hoofdschap in de dualistische verhoudingen
ook nog wat voorstelt. Hij opperde de suggestie dat wij de grondwettelijke
norm misschien moeten veranderen. Ik heb al gezegd dat het hoofdschap ook
in de meer duale verhoudingen een belangrijk ankerpunt is in de vormgeving
van de verhoudingen in het gemeentebestuur. Dit geldt wat mij betreft ook
onverkort bij de invoering van een rechtstreeks gekozen burgemeester. Het
breed samengestelde, rechtstreeks gekozen, algemeen vertegenwoordigend orgaan
behoort het belangrijkste orgaan te blijven. De regering acht het hoofdschap
dus ook nog steeds van belang. Ik vind het goed om dit hier nog eens nadrukkelijk
te onderscheiden.De heer Dölle heeft gevraagd of de regering het wel een goede zaak
vindt dat het kiesrecht voor de burgemeester niet grondwettelijk wordt verankerd.
Dat het wetsvoorstel dat het kiesrecht regelt aansluiting zoekt bij het kiesrecht
voor de gemeenteraad is een goede zaak, maar noodzakelijk is het overigens
niet. Zou een grondwettelijke verankering niet wenselijk zijn, zo heb ik zijn
vraag begrepen. Het advies van de Staatscommissie Elzinga is indertijd aanleiding
geweest om het aanvankelijk in procedure gebracht voorstel tot herziening
van de Grondwet dat artikel 131 zou schrappen, in te trekken en te vervangen
door het voorstel waar wij vandaag over spreken dat een grondwettelijke opdracht
aan de wetgever geeft om de aanstelling te regelen. De overweging daarvoor
was om juist buiten twijfel te stellen dat als de wetgever ervoor kiest om
een rechtstreeks gekozen burgemeester in te voeren, de wetgever dan ook de
voor die aanstellingswijze benodigde kiesrechtelijke voorzieningen in het
leven kan roepen. De heer Dölle heeft dat niet ontkend, maar het is inderdaad
zo dat het kiesrecht voor de rechtstreekse verkiezing van een burgemeester
niet onder het bereik van artikel 4 van de Grondwet valt, in de zin dat het
het kiesrechtelijke grondrecht betreft.Het voorliggende voorstel voor deconstitutionalisering komt erop neer
dat een grondwettelijke verankering van het kiesrecht voor de burgemeester
niet echt noodzakelijk is. De regering is hier overigens ook geen voorstander
van. Het is uiteraard niet uitgesloten dat hierover in de toekomst anders
wordt gedacht en dat een toekomstig kabinet of parlement andere initiatieven
zal ontwikkelen, al dan niet in samenhang met andere elementen om tot een
grondwettelijke verankering te komen. De heer Van Heukelum heeft nadrukkelijk
aandacht gevraagd voor dit vraagstuk van de reconstitutionalisering.Het moge duidelijk zijn dat de regering, die om inhoudelijke redenen verdedigt
dat deconstitutionalisering de aangewezen weg is, niet vooraan in de rij zal
staan bij het ontwikkelen van initiatieven om het te reconstitutionaliseren
met een bepaalde vorm van aanstelling. Dat zou van weinig consistentie getuigen.
Niettemin is het mogelijk dat toekomstige politieke verhoudingen en ontwikkelingen
in de bestuurspraktijk aanleiding zijn voor de grondwetgever om bepaalde elementen
opnieuw in de Grondwet te verankeren. Ik kan niet in de toekomst kijken en
kan en wil het dus ook niet uitsluiten.Ik heb al iets gezegd over de samenloop van de behandeling van deze grondwetsherziening
en de komende wetgeving. Impliciet heb ik de gedachte van een dubbelbesluit,
waarnaar de heer Platvoet verwees, geprobeerd te ontkrachten. Dat is niet
de bedoeling van de regering. Het woord "dubbelbesluit" heeft in mijn herinnering
een heel andere connotatie. Dit woord betrof een heel ander onderwerp, waarvoor
een heel ander kabinet verantwoordelijk was. Het is nadrukkelijk niet de intentie
van de regering om het aan elkaar te koppelen en er een dubbele verkoop van
te maken. Ik probeer het strikt van elkaar te scheiden, hoe moeilijk dat ook
is. Ik heb er dan ook alle begrip voor als anderen dat ook moeilijk vinden.Er zijn nadrukkelijk vragen gesteld over de relatie tussen de invoering
van de gekozen burgemeester en de dualisering. Deze vragen betreffen niet
in de eerste plaats de constitu tionele orde en de kern van
het voorliggende voorstel. Niettemin is door de fracties van de PvdA, de SP,
GroenLinks en D66 in eerste termijn aandacht besteed aan het moment van invoering
van de gekozen burgemeester en de relatie tussen de stand van de dualisering
en de invoering van de gekozen burgemeester. Ik meen dat ik deze vragen dan
ook in eerste termijn moet beantwoorden.Het zal niemand zijn ontgaan dat over het moment waarop de gekozen burgemeester
zou kunnen of zou moeten worden ingevoerd, vanaf het allereerste algemeen
overleg in de Tweede Kamer over de hoofdlijnennotitie een heel breed debat
is gevoerd. Dat debat heeft er onder meer toe geleid dat in de notitie die
in juni 2004 door de minister van Binnenlandse Zaken en mij aan de Tweede
Kamer is aangeboden, verschillende invoeringsvarianten onder de loep zijn
genomen. Dat is gedaan op nadrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer, een verzoek
dat is vastgelegd in een aanvaarde motie.In deze notitie heeft het kabinet duidelijk gemaakt dat het een voorkeur
heeft voor invoering ineens in 2006, ook uit het oogpunt van systematiek.
Afhankelijk van het politieke oordeel daarover kan het kabinet ook leven met
de variant waarbij in een deel van de gemeenten in 2006 en een ander deel
in 2010 tot invoering van de gekozen burgemeester wordt overgegaan, alles
vanzelfsprekend onder het beding dat de Grondwet de ruimte verschaft om wetgeving
over de aanstellingswijze van de burgemeester te behandelen en te aanvaarden.
Dat debat zal bij de behandeling van de wetsvoorstellen in de Tweede Kamer
worden gevoerd. Het is mij echter niet ontgaan dat dit punt voor onder anderen
de leden van de fracties van de PvdA zwaarwegend is bij de beoordeling hier
van het onderhavige voorstel tot wijziging van de Grondwet.De heer Van Thijn (PvdA):Daarom zou ik het zeer op prijs stellen als u iets meer inzicht geeft
in de concretisering van die fasering. De "big bang" is van tafel, begrijp
ik?Minister De Graaf:Ik nodig u uit om nog even naar mijn bijdrage te luisteren.De heer Van Thijn (PvdA):Graag, ik wacht uw gefaseerde antwoord met belangstelling af.Minister De Graaf:Het is in ieder geval gelaagd.Voorzitter. Gelet op de politieke realiteit, zowel in de Tweede Kamer
als hier, maar ook gegeven de bestuurlijke praktijk en realiteit in het lokaal
bestuur, heeft het kabinet een bijgestelde voorkeur om in een deel van de
gemeenten de burgemeestersverkiezingen in 2006 te laten plaatsvinden en in
een ander deel van de gemeenten in 2010. Daaraan liggen een aantal afwegingen
ten grondslag.Er is een relatie tussen de invoering van de gekozen burgemeester en de
stand van de dualisering. Velen hebben dat gezegd, en ik zal dat op zichzelf
ook niet ontkennen. De zorgen over de stand van de dualisering in de gemeenten
zijn overigens zeer divers. Natuurlijk, in het rapport-Leemhuis van de stuurgroep
die verantwoordelijk was voor de evaluatie, worden daarover een aantal zorgen
geuit. Gelukkig zijn er ook andere, meer positieve geluiden. Zo verscheen
twee weken geleden het rapport van de Begeleidingscommissie Vernieuwingsimpuls,
onder verantwoordelijkheid van de burgemeester van Leusden. Hierin werden
wat meer optimistische geluiden geuit over de stand van de dualisering. De
zorgen liggen echter op tafel. In het kabinetsstandpunt op het rapport-Leemhuis
en in de stukken ter voorbereiding van de wetsvoorstellen voor de gekozen
burgemeester heeft de regering duidelijk gemaakt dat zij de aanbevelingen
van de stuurgroep over de invoering van die gekozen burgmeester serieus neemt.
Bij een besluit over de invoering van de gekozen burgemeester moeten wij dus
expliciet afwegen of en in hoeverre het lokaal bestuur klaar is voor een volgende
verandering. Daaraan is inderdaad toegevoegd – de heer Van Thijn verwees
er al naar – dat de rol van procesverantwoordelijke voor de dualisering
misschien wel beter door een gekozen burgemeester kan worden vervuld vanwege
zijn onafhankelijkheid.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik ben blij dat de minister nu iets anders zegt naar aanleiding van het
rapport-Leemhuis. In de officiële kabinetsreactie wordt gesteld dat de
gekozen burgemeester juist wel en masse in 2006 moet worden ingevoerd. Nu
wil de minister het laten afhangen van de stand van zaken bij de dualisering
in de gemeenten. Wat moet ik mij daarbij voorstellen? Gaat hij meten hoe het
ervoor staat? In Rotterdam is het nog een min dus daar wordt de burgemeester
niet gekozen, in Utrecht gaat het prima dus daar wordt hij wel gekozen? Gaat
hij zo alle 475 gemeenten langs?Minister De Graaf:Wij hebben natuurlijk gekeken naar de verschillende rapporten en naar
de achterliggende onderzoeken, zoals het Berenschot-onderzoek. Daaruit blijkt
dat de dualisering in grotere gemeenten aanmerkelijk minder problemen oplevert
dan in kleinere. Dat is een belangrijk gegeven. Met name in kleinere gemeenten
zijn er problemen. Wij zullen bij de behandeling van de wetsvoorstellen in
Tweede Kamer nadere voorstellen doen om de invoering van de rechtstreeks gekozen
burgemeester – indien de grondwetgever die ruimte biedt en de wetgever
de wet tot invoering aanvaardt – voor het overgrote gedeelte van de
gemeenten ten tijde van raadsverkiezingen van 2010 te laten plaatsvinden en
in de in aantal beperkte grotere gemeenten bij de raadsverkiezingen in 2006.
Ik wil graag de noodzakelijke zuiverheid betrachten, en daarom benadruk ik
dat de precieze omvang van die beperkte groep gemeenten en de precieze invulling
van de grootte (het aantal inwoners) van de gemeenten in overeenstemming met
de Tweede Kamer moet worden behandeld. Daarop wil ik hier dus niet vooruitlopen.De heer Van Raak (SP):De minister zegt dat wij de rechtstreeks gekozen burgemeester in de grotere
gemeenten, de steden, wellicht al in 2006 kunnen invoeren. Dat is nog erg
vaag. Kan hij daarover iets meer duidelijkheid geven? Hoe groot zijn die steden?
Wat voor steden zijn het? Zijn het de steden die aangeven dat zij het zelf
willen? Ik wil wat meer concrete informatie om de rest van de avond met de
minister te kunnen optrekken.Niet alleen de dualisering is een probleem, maar ook de bevoegdheden,
vooral wat betreft orde en veiligheid. De heer Van Thijn heeft daarop
terecht gewezen. Het lijkt mij dat dit probleem vooral speelt in de allergrootste
gemeenten. Als de minister nu zegt dat wij de rechtstreeks gekozen burgemeester
in de allergrootste gemeenten wellicht in 2006 kunnen invoeren, dan lijkt
het mij dat de problemen voor de heer Van Thijn en voor mijzelf alleen maar
groter zijn geworden.Minister De Graaf:De heer Van Raak kan zijn problemen het beste zelf omschrijven; dat moet
ik niet voor hem doen. Als hij de hele avond met mij wil optrekken, dan lijkt
het mij dat hij zo langzamerhand de gevangene is van de cipier. Ik zou hem
dat niet aanraden.De heer Van Raak (SP):Wij zullen bekijken hoever wij nog kunnen komen. Misschien laat u de Kamer
weer vrij om een open debat te gaan voeren. Wij kunnen vanavond dus nog alle
kanten op.Minister De Graaf:Ik heb een indicatie gegeven van de gemeenten waar volgens het kabinet
de invoering moet plaatsvinden. Ik onderscheid zorgvuldig de behandeling door
grondwetgever en wetgever, en ook de volgorde van beide Kamers. Daarom kan
ik niet verdergaan. Ik meen dat het begrip "beperkt in aantal" en "het overgrote
gedeelte dus in 2010" voldoende indicatie geeft.De heer Van Thijn (PvdA):U raakt een beetje gevangen in het betoog van de heer Van Raak. Kunnen
de gemeenten niet zelf mede bepalen of ze aan zo'n verkiezing toe zijn? U
maakt toch een onderscheid.Minister De Graaf:Dat vind ik een interessante suggestie, boven op wat het kabinet zich
voorneemt. Het kabinet denkt aan een grens waarboven de gekozen burgemeester
in 2006 wordt ingevoerd en waaronder dus pas vier jaar later. Je kunt daaraan
toevoegen: tenzij er in een gemeente uit de grote categorie van kleinere gemeenten
nadrukkelijk een oordeel van bijvoorbeeld de gemeenteraad is om zich ook te
kwalificeren voor de gekozen burgemeester.De heer Van Thijn (PvdA):Maar ook het omgekeerde is denkbaar, namelijk dat een gemeenteraad zegt:
aan mijn lijf geen polonaise. Wat doet u dan?Minister De Graaf:Het zou kunnen dat de gemeenteraad dat zegt, maar de vraag of de gekozen
burgemeester wordt ingevoerd, is ten principale geen vraag die door een gemeenteraad
wordt bepaald, maar door de wetgever. Wij kunnen en moeten in het tempo van
invoering rekening houden met de mogelijkheid dat in brede zin in de categorie
van kleinere gemeenten de dualisering nog onvoldoende vorm heeft gekregen.
Het is echter niet wenselijk om het volstrekt afhankelijk te maken van de
besluitvorming van de individuele gemeenteraad.Voorzitter. Enigszins in dat kader kom ik tegelijkertijd bij de behandeling
van vragen over de voorbereidingen van de invoering. Los van de fasering gaat
het om de vraag of er voldoende tijd is om de invoering zorgvuldig te doen.
Brengt de stapeling van reorganisatieprocessen de gemeentelijke democratie
onder een te zware druk? Ik denk dat de gefaseerde invoering, waarover ik
het zojuist had, een belangrijke verandering teweegbrengt voor veel gemeenten.
Ik heb al aangegeven dat de grotere gemeenten over het algemeen verder zijn
met de implementatie van de dualisering dan kleinere gemeenten. Ik vind dat
ook niet heel gek, omdat in het verleden, vóór de invoering
van de formele wetgeving, bij grote gemeenten al vaak sprake was een vorm
van parlementarisering van de verhoudingen. Dat gegeven blijkt overigens zonneklaar
uit het genoemde onderzoek van Berenschot, dat aan het rapport van de commissie-Leemhuis
mede ten grondslag heeft gelegen. Op grond van die gegevens mag ervan worden
uitgegaan dat grotere gemeenten meer gelegenheid hebben om zich te richten
op de implementatie van de gekozen burgemeester. Dat grote steden ook nog
andere zaken aan hun hoofd hebben, zoals de heer Van Thijn zei, lijkt mij
zonneklaar. Dat is voor mij geen reden om te zeggen dat juist die gemeenten
niet al in 2006 een gekozen burgemeester mogen hebben.Ik acht het zonder meer verantwoord om in 2006 tot invoering van de gekozen
burgemeester over te gaan. Het is wel belangrijk dat de wetgeving op tijd
is afgerond. Dat spreekt voor zich. De Raad van State heeft daar ook op gewezen.
Pas als de wetgever in zijn geheel heeft gesproken, dus de Tweede Kamer en
de Eerste Kamer, is duidelijk of de wetgeving inzake de gekozen burgemeester
er ook daadwerkelijk komt. Als de Tweede Kamer heeft gesproken, is wel vrij
evident wat de hoofdlijn van de wetgeving is. Dan kunnen vele instanties zich
er geestelijk en ook materieel enigszins op voorbereiden, onder het beslag
dat de belangrijke medewetgever de Eerste Kamer het wetsvoorstel uiteindelijk
goedkeurt.De heer Van Thijn (PvdA):Even heel reëel. Het moment van invoering is op 6 maart.Minister De Graaf:Dat is op 8 maart.De heer Van Thijn (PvdA):Op 8 maart, twee dagen later dan ik dacht. Stel dat de heer Schuyer
zich warm loopt voor de gemeente Soest, om maar iets te noemen, en hij daar
nog geen grote bekendheid geniet. Dan heeft hij dus maar een paar weken om
zich te profileren. Dat is toch krankzinnig kort? Ik heb het nog niet eens
over andere gemeenten en andere kandidaten.Minister De Graaf:De heer Van Thijn gaat allereerst van de premisse uit dat de heer Schuyer
zich slechts kwalificeert voor Soest. Ik zou hem een grotere gemeente toedichten.
Ik ga er nu overigens ook vanuit dat de heer Van Thijn meent dat Soest onder
het begrip grote gemeente valt. Dat zal ik ook noteren. Misschien bedoelde
hij dat niet.Hij gaat van de premisse uit dat een kandidaat zich pas kan profileren
vanaf het moment dat de formele kandidaatstelling heeft plaatsgevonden. Dat
zou dezelfde vooronderstelling zijn dat een politieke partij zich pas op de
kaart gaat zetten in het kader van de campagne als de formele kandidaatstelling
voor de Tweede-Kamerverkiezingen heeft plaatsgevonden. Niets is minder waar.
Als de Tweede Kamer deze komende maand, onder het voorbehoud dat de Eerste
Kamer heden instemt met de herziening van de Grondwet, het wetsvoorstel behandelt
en aanvaardt en het vervolgens bij de Eerste Kamer ligt, is voor velen duidelijk
wat de kern en de positie van de burgemeester is als het wetsvoorstel wordt
aanvaard. Nu al kan iedereen nadenken over de vraag of hij of zij zich wil kandideren
of niet. Sterker nog, ik krijg in toenemende mate het gevoel dat een aantal
mensen al indringend bezig is met het beantwoorden van die vraag en dat dit
niet alleen zittende burgemeesters zijn. Ik zie op televisie nog wel eens
potentiële kandidaten langskomen die nu geen burgemeestersfunctie vervullen
en die werken aan hun profilering en bekendheid. Natuurlijk zullen zittende
burgemeesters die zich kandideren een grote bekendheid hebben. Dat zal een
voordeel voor hen zijn. Dat geldt overigens ook voor mensen die uit anderen
hoofde in een gemeente bekendheid hebben, zoals landelijke politici of mensen
die zich op plaatselijk niveau bestuurlijk hebben bewezen of begeven. Dat
is voor mij moeilijk te zeggen. Het is echter niet zo dat mensen pas drie
of vier weken voor 8 maart een kans krijgen om zich te bewijzen in de
ogen van de kiezer.De heer Dölle (CDA):Bij zo'n gefaseerde invoering blijft het overgrote deel van de gemeenten
een benoemde burgemeester houden en krijgt een klein aantal gemeenten met
veel inwoners een gekozen burgemeester. Vallen beide types gemeenten onder
hetzelfde regime? Worden de extra bevoegdheden die worden toegekend aan de
gekozen burgemeester, zoals het formateurschap en de portefeuilleverdeling,
ook de attributen van de overige door de Kroon benoemde burgemeesters of blijven
die onder een apart regime vallen?Minister De Graaf:Er zal sprake zijn van twee regimes. Het algemene stelsel zal wat mij
betreft het nieuwe stelsel worden. Voor gemeenten waar nog geen gekozen burgemeester
is, wordt teruggevallen op het oude stelsel. Op een paar essentiële punten
blijft de positie van de benoemde burgemeester exact gelijk aan die van de
gekozen burgemeester, zoals op het terrein van het hanteren van bijzondere
bevoegdheden op grond van de Gemeentewet waar het gaat over openbare orde
en veiligheid.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik begrijp dat er een nota van wijziging komt voor de wet die thans bij
de Tweede Kamer ligt.Minister De Graaf:Dat is heel goed mogelijk. Maar dat wordt behandeld in de Tweede Kamer.De heer Platvoet (GroenLinks):Vindt u het een mooi wetgevingstraject waardoor er twee types gemeentes
komen met twee types burgemeesters? Degradeert dat de wet eigenlijk niet tot
een lelijk eendje?Minister De Graaf:Een lelijk eendje?De heer Platvoet (GroenLinks):Ja, dat is een wet met als uitkomst dat er volgend jaar in Nederland,
als het allemaal doorgaat, twee types burgemeesters zijn. Vindt u dat een
mooi plaatje?Minister De Graaf:Niets verhindert de heer Platvoet om ervoor te pleiten om het in alle
gemeenten in één keer in te voeren in 2006. Ik had echter niet
de indruk dat hij daar een groot voorstander van was.De heer Platvoet (GroenLinks):Nee, ik vind dat het pas in 2010 moet gebeuren. Ik vraag aan u als de
grote, enthousiaste pleitbezorger van de big bang in 2006 of u dit fraaie
wetgeving vindt, mede gezien de consequenties in gemeenteland.Minister De Graaf:Ik heb één- en andermaal gezegd – dat was in de hoofdlijnennotitie
en in de notitie ter uitvoering van de aanvaarde motie-Hamer/Spies –
dat uit wetsystematisch oogpunt en wat mij betreft uit bestuurlijk oogpunt
eenvormigheid van regime de voorkeur verdient en derhalve invoering ineens.
Dit wil niet zeggen dat het niet mogelijk om onderscheid te maken. Daarvoor
kijk ik naar de stand van de dualisering en naar de politieke opvattingen
in beide Kamers. Die zijn namelijk uiterst relevant voor het verkrijgen van
draagvlak voor de wetgeving.De heer Platvoet (GroenLinks):In deze Kamer letten wij vooral op kwaliteit van wetgeving en logica.Ik heb nog een vraag. U hebt terecht benadrukt dat het wettraject tijdig
afgerond moet zijn, willen gemeentes en kandidaten zich goed kunnen voorbereiden
op de gekozen burgemeester. Welke datum staat u daarbij voor ogen? Moet de
Eerste Kamer op 1 juni de wet goedgekeurd hebben?Minister De Graaf:Een exacte datum is niet te geven. Ik kan niet zeggen wanneer het voorbij
is of wanneer het moment nog niet daar is. De Raad van State heeft aangegeven
dat het de voorkeur verdient, wanneer de wetgeving in de zomer tot stand is
gekomen. Daar richt de regering zich nu op.De heer Van Thijn (PvdA):Ik heb nog een vraag over de status van de nota van wijziging. Zie ik
het goed dat die klaar ligt en uiteraard niet naar ons wordt gestuurd, maar
naar de overzijde? Immers, daar vindt het wetgevingsproces plaats. Of is die
nota nog helemaal niet gereed, omdat er geen overeenstemming over is tussen
de coalitiepartners? Deze vraag wil ik graag helder beantwoord hebben ten
behoeve van de kwaliteit van dit debat.Minister De Graaf:Dat kan ik mij zeer goed voorstellen. Natuurlijk zit dit deel van de wetgever
niet op zijn handen; die anticipeert dan ook op de besluitvorming in de Tweede
Kamer. Er zal ongetwijfeld sprake zijn van amendering door de Tweede Kamer.
Dat hoort namelijk bij een normaal en voldragen wetgevingsproces. Voor de
invoering zal ik zelf wetgeving entameren en dus ook een nota van wijziging.
Die is overigens nog niet bij de Tweede Kamer. Dat hoeft ook nog niet, aangezien
die wetgeving nu niet aan de orde is, maar pas over een paar weken. Het gaat
dan over de invoeringswetgeving van de wetgeving die wordt aanvaard. Ik kan
nog niets zeggen naar aanleiding van de vraag of er nog andere wijzigingen
van het wetsontwerp komen van inhoudelijke aard. Ik heb geen kennis genomen
van discussies in fracties of tussen fracties.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik zou het op prijs stellen, als de minister de nota van wijziging eerst
ter advisering voorlegde aan de Raad van State.Minister De Graaf:Ik geloof niet dat dit nodig is. Ik zal daarover van gedachten wisselen
met de Tweede Kamer. Ik denk niet dat dit nodig is voor de invoering, maar
ik zal mij er ook over buigen.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik vind het in ieder geval nodig. Misschien helpt dat.Minister De Graaf:Nu stelt u mij wel een gewetensvraag...De heer Van Heukelum (VVD):Voorzitter, ik maak mij nu toch enige zorgen over het verloop van deze
discussie. De minister begon met de opmerking dat het vandaag uitsluitend
gaat over een wijziging van de Grondwet, maar de discussie gaat steeds meer
in de richting van een debat dat volgens mij aan de andere kant van het Binnenhof
moet plaatsvinden. Het is al de vraag of wij de kwestie van het tijdstip hier
kunnen bedisselen zonder dat daarover in de Tweede Kamer gediscussieerd is,
maar als de minister zegt dat er twee typen burgemeester komen, dan heeft
dat nogal wat consequenties, bijvoorbeeld voor een korpsbeheerder/gekozen
burgemeester in relatie tot een burgemeester. Ik vind dat wij met dit soort
discussies toch een stapje te ver gaan.Minister De Graaf:Voorzitter, ik ben het met de heer Van Heukelum eens dat het debat over
die onderwerpen in alle hevigheid aan de overzijde moet worden gevoerd. Daarna
kan deze Kamer discussiëren over de wetsvoorstellen die eruit voortvloeien.
Hierover zijn de heer Van Heukelum en ik het dus volstrekt eens. Maar ik vind
tegelijkertijd dat ik recht moet doen aan de vraag van verschillende fracties
naar de intenties van de regering op het punt van het tijdstip van invoering
van en de soort van gemeenten waarvoor de mogelijke uitvoeringswetgeving naar
aanleiding van deze wijziging van de Grondwet zal gelden. Deze vraag kan ik
niet negeren en ik zal haar ook zo goed mogelijk beantwoorden, maar overigens
zonder te anticiperen op de instemming van de Tweede Kamer en de mogelijke
wijzigingen die zij erin zal aanbrengen. Wat mij betreft blijft het ook bij
deze opmerking, tenzij er nog meer vragen over worden gesteld. Dan zal ik
proberen om ook die goed te beantwoorden, maar ook in verband met de zuiverheid
van het wetgevingsproces zou het mij een lief ding waard zijn als deze zaken
op de juiste plaats aan de orde werden gesteld.Hiermee meen ik ook al een reactie te hebben gegeven op de opmerkingen
van de heer Van Thijn over de kandidaatstelling en de profilering van kandidaten
en dergelijke. Ook deze onderwerpen zullen uitvoerig aan de orde komen bij
de behandeling van het wetsvoorstel. Hetzelfde geldt voor meer algemene aangelegenheden
van de implementatie van de gekozen burgemeester die te maken hebben met de
betrokkenheid van allerlei organisaties die zich erop moeten voorbereiden.
Of het nu gaat om politieke partijen die mogelijkerwijze kandidaten willen
stellen, of om zaken als het voeren van campagne, ik denk dat wij daar in
het kader van dit debat niet over zouden moeten spreken.Dan een onderwerp waarvoor met name de heer Van Thijn aandacht heeft gevraagd,
namelijk de relatie van dit wetsvoorstel met de bevoegdheden van de burgemeester
op het vlak van politie en veiligheid. Uit zijn betoog leid ik af dat dit
punt wezenlijk is voor de afweging die zijn fractie zal maken voor haar opstelling
tegenover dit wetsvoorstel. Ik ben mij hier zeer van bewust, al zou ik me
ook de redenering kunnen voorstellen dat de redenering dat er minder bezwaar
tegen de gekozen burgemeester hoeft te bestaan nu hij het directe beheer over
de politie kwijtraakt, moet worden afgewezen. Ik citeer nu de commissie-Van
Thijn uit 1993. Deze commissie zou het destijds in ieder geval bepaald een
ongelukkige ontwikkeling hebben gevonden als optel- en aftreksommen rondom
politionele bevoegdheden van burgemeesters een factor van belang in de discussie
over de aanstellingswijze van de burgemeester werden. Ik zeg dit omdat ik
mij een dergelijke redenering kan voorstellen, maar tegelijkertijd respecteer
ik het zeer dat er ook anders over kan worden gedacht of dat men er in de
loop der jaren anders over is gaan denken. Beide redeneringen zijn zeer legitiem,
zo stel ik in ieder geval vast.Hoe een wetsvoorstel wordt vormgegeven waarmee uitvoering wordt gegeven
aan een nieuwe grondwettelijke bepaling, staat bij de behandeling van die
wijziging van de Grondwet niet primair ter discussie. Dit geldt natuurlijk
eens te meer als die vormgeving niet de uitvoeringswet zelf betreft, maar
andere aanhangige wetsvoorstellen of zelfs eventueel ooit in te dienen wetsvoorstellen
die van betekenis zouden kunnen zijn voor de invoeringswet. Het is voor mij
erg moeilijk om hier al te ver op vooruit te lopen, net als voor de leden
van deze Kamer. Overigens, als men de inhoud van aanhangige of zelfs toekomstige
wetsvoorstellen bij dit debat wil betrekken, zie ik nog geen enkele reden
om niet in te stemmen met het grondwetsherzieningsvoorstel.Er is een wetsvoorstel inzake versterking rijksbevoegdheden, dat op dit
moment bij de Tweede Kamer ligt; daar is al naar verwezen. Dat debat zal dáár
moeten worden gevoerd. Het gaat over het versterken en het verhelderen van
enkele verantwoordelijkheden ten aanzien van het beheer van de politie en
ten aanzien van de hoofdpunten van beleid. Dit komt voort uit het feit dat
niet alleen het lokale niveau door burgers wordt aangesproken op de veiligheid
en het veiligheidsbeleid, maar ook het nationale niveau. Het vloeit ook voort
uit de ontwikkeling van de zogenaamde prestatieafspraken. Met name de heer
Van Thijn weet waar ik op doel, maar dat geldt ook voor andere leden van uw
Kamer. Dit voorstel, dat thans bij de Tweede Kamer ligt, tornt op geen enkele
manier aan het gezag van de burgemeester over de politie. Het gezag van de
burgemeester over de politie – ik geloof dat collega Remkes het gisteren
nog eens ten overstaan van camera's heeft gesteld – staat, wat het kabinet
betreft, niet ter discussie, nu niet en ook na de evaluatie niet.Verder merk ik op – het is goed dit nog eens nadrukkelijk te stellen –
dat de invoering van de gekozen burgemeester naar het oordeel van de regering
geen beletsel vormt voor het korpsbeheerderschap van de burgemeester. Het
blijkt ook uit het feit dat het wetsvoorstel is ingediend onder de omstandigheid
dat de burgemeesters van grotere gemeenten, althans die van 25 gemeenten,
tevens korpsbeheerder zijn. Dat verandert niet door de invoeringswetgeving
betreffende de gekozen burgemeester.Ik wijs er wel op dat de discussie over het politiebestel, die al heel
lang aan de orde is, ook op de agenda zou hebben gestaan, als de hele gekozen
burgemeester daar niet op zou hebben gestaan. Dat kan ook worden afgeleid
uit de geschiedenis van het politiebestel en de geschiedenis van gemeentepolitie
en rijkspolitie zoals die zich de afgelopen 30 jaar heeft ontrold –
de heer Hessing verwees ernaar. Daar was de poging om vrijwillig
samen te werken in het midden van de jaren tachtig; er was de vorming van
politieregio's met behoud van allerlei samenwerkingsverbanden, en er was uiteindelijk
het opheffen van samenwerkingsverbanden en het introduceren van een nationale
recherche. Je ziet aldus een ontwikkeling zich afspelen die losstaat van de
gekozen burgemeester, al vormt deze laatste een belangrijk onderwerp dat niet
kan worden genegeerd. Steeds heeft in die hele ontwikkeling níet ter
discussie gestaan dat de politietaak een lokale inbedding moet hebben en dat
de burgemeester daarin een buitengewoon belangrijke verantwoordelijkheid heeft.
De lokale inbedding van het gezag over de politie is in de eerste plaats essentieel
voor een goede uitvoerig van de politietaak.De heer Platvoet (GroenLinks):Er wordt in het regeerakkoord een belangrijke link gelegd tussen de invoering
van de gekozen burgemeester en veranderingen bij de politie. Er staat immers
letterlijk in het regeerakkoord dat een herziening van de verantwoordelijkheid
voor het korpsbeheer een belangrijke randvoorwaarde is voor de invoering van
de direct gekozen burgemeester. Wat betekent die zin? De minister heeft er
immers bij gezeten en erover onderhandeld.Minister De Graaf:Het betekent niet – want anders had het er zo gestaan – dat
het korpsbeheer aan de korpsbeheerders wordt ontnomen vanwege de invoering
van de gekozen burgemeester. Wel verwijst het naar iets dat op zichzelf relevant
is om in het kader van de politiewetgeving te zijner tijd te beoordelen, namelijk
hoe de relatie is van de gekozen burgemeester die korpsbeheerder is, met de
andere gekozen burgemeesters in de regio die samen het regionaal college vormen.
Ik verwees al naar wetgeving die op dit moment in de Tweede Kamer aan de orde
is, die de minister van Binnenlandse Zaken er een say in geeft wie van die
burgemeesters benoemd wordt tot korpsbeheerder. Het betekent aldus niet dat
de invoering van een gekozen burgemeester inhoudt dat het korpsbeheer aan
de burgemeester wordt ontnomen.De heer Platvoet (GroenLinks):U citeerde zojuist uit het rapport van de commissie-Van Thijn uit 1993.
De heer Van Thijn was destijds burgemeester van Amsterdam en ik lid van de
gemeenteraad van die stad. De raad moest de heer Van Thijn missen toen hij
voorzitter was van de commissie die het rapport schreef. U citeert nu op een
enigszins geruststellende manier en zegt als het ware: ik begrijp dat dit
zo in het rapport staat. U begrijpt dus de zorg dat het gezag over de politie
bij de lokale overheid zou verdwijnen. U kunt niet ontkennen dat sinds het
rapport is verschenen op een aantal plekken en op een aantal momenten wetgeving
is opgesteld die de centraliseringstendens bij de politie heeft doorgezet.
Dan is het toch niet zo vreemd om nu argwanend te zijn. Dit voorstel zal toch
een nieuwe stap in die centralisering zijn.Minister De Graaf:Ik meen dat u mijn citaat uit rapport van de commissie-Van Thijn verkeerd
heeft begrepen. Misschien heb ik mijn woorden niet goed genoeg geformuleerd.
Ik citeerde de volgende passage: De wel gehoorde redenering dat tegen een
gekozen burgemeester minder bezwaar hoeft te bestaan als de burgemeester het
directe beheer over de politie kwijt raakt, wijst de commissie af. Zij zou
het een bepaald ongelukkige ontwikkeling vinden indien optel- en aftreksom
rondom politionele bevoegdheden van burgemeesters een factor van belang zou
worden in de discussie rond de aanstellingswijze.Ik kan dat niet anders lezen dan dat die commissie toen zei: dat is niet
het doorslaggevende punt.De heer Van Thijn (PvdA):Je kunt het ook omdraaien, maar los daarvan wil ik op het volgende wijzen.
U doet net of die dossiers op een oneigenlijke manier aan elkaar gekoppeld
worden, alsof de dossiers niets met elkaar te maken hebben en al helemaal
niet met de grondwetsherziening. Wat is echter de kern van de zaak? Voor ons
is de vraag essentieel hoe enerzijds de lokale inbedding van ons politiebestel
via de bevoegdheden van de burgemeester gehandhaafd wordt en hoe anderzijds
de plaatsvindende discussie over de wenselijkheid van centralisatie van de
politie niet met dit dossier gaat interfereren. Die twee verschillende discussies
gaan beide over het begrip "sterke burgemeester". U kiest in dat verband een
uitgangspunt voor uw wetgevingsproces, wat de VVD nog verder wil opschalen
en verstevigen. Stel dat de resultante van de politiediscussie is dat wij
een sterke burgemeester gaan kiezen, maar in feite bezig zijn met ontmanteling
van de bevoegdheden van de korpsbeheerder. Dan houden wij ons zelf en, wat
erger is, de toekomstige kiezer voor de gek. Dát is onze grote zorg.Minister De Graaf:Dat begrijp ik. Voorzitter. De boodschap van de heer Van Thijn is krachtig
overgekomen, niet alleen bij deze interruptie, maar ook bij zijn inbreng vanochtend.
Nu hier zo nadrukkelijk over wordt gesproken, zal ik proberen kort samen te
vatten wat ik anders wat uitgebreider zou uitspreken.Allereerst maak ik toch onderscheid tussen de positie van elke burgemeester
als het gaat om de politie en de veiligheid enerzijds en de korpsbeheerders
anderzijds. Ik hoop dat de heer Van Thijn dat begrijpt. Niet elke burgemeester
heeft dezelfde beheersbevoegdheden. In 25 regio's hebben de burgemeesters
primair het korpsbeheer. Zij leggen verantwoording af tegenover hun collega's
in de regio en zij overleggen ook met die collega's. De burgemeester van Breda,
waarachtig geen kleine gemeente, heeft geen positie als korpsbeheerder. De
burgemeester van Almere heeft die ook niet. De burgemeester van Lelystad,
een provinciehoofdstad, heeft die wel. Moet ik nu het gevoel hebben dat de
burgemeester van Almere thans een beklagenswaardige positie heeft omdat zij
geen korpsbeheerder is? Of heeft zij toch voldoende ruimte bij het overleg
in de regio om de politie te kunnen inzetten? Dus niet elke burgemeester heeft
dezelfde beheerspositie.Verder begrijp ik de heer Van Thijn goed als hij verwijst naar het adagium
"uit beheer volgt gezag". De realiteit is vaak dat de burgemeesters van grote
steden het beheer over de politie hebben en dat zij daardoor als het ware
gezag naar zich toe trekken. Zo zei de heer Van Thijn het niet maar, zo zou
je de praktijk kunnen interpreteren. Ik heb zelfs de indruk dat de heer Hessing,
die hier veel van weet, niet zal ontkennen dat het in de praktijk
zo gaat en is gegaan.Er is op zichzelf heel reëel, na 12 jaar met de nieuwe Politiewet
te hebben gewerkt en een paar jaar daarvoor al daarop te hebben geanticipeerd,
voorzien in een evaluatie van het politiebestel: functioneert de politie naar
behoren, is het huidige bestel een positieve bijdrage of een belemmering?
Uit die evaluatie door een onafhankelijke commissie onder leiding van, inderdaad,
dezelfde mevrouw Leemhuis zouden aanbevelingen kunnen komen om bevoegdheden
anders toe te delen en om de regio's anders in te delen en in aantal te verminderen
of te vermeerderen. Ik durf er absoluut niets over te zeggen. Misschien komen
er ook aanbevelingen over de wijze waarop het beheer in de toekomst het beste
kan worden georganiseerd. Dat weet ik niet. Het is wat moeilijk dat een kabinet,
voordat een evaluatie is afgerond en een onafhankelijke commissie al dan niet
wijze aanbevelingen heeft gedaan, nu al moet zeggen: wij gooien de evaluatie
weg. Ik ben het nadrukkelijk wel eens met de heer Van Thijn dat de introductie
van een gekozen burgemeester als zodanig geen negatief effect moet hebben
op het scala aan bevoegdheden dat de burgemeesters terzake van de politie
en de openbare orde en veiligheid hebben. Sterker nog, ik meen dat een rechtstreeks
gekozen burgemeester sterke zeggenschap, hoe ook vormgegeven, zal moeten hebben
en houden over de veiligheidsinstrumenten, waaronder de inzet van de politie
ter plaatse. Daarbij denk ik overigens niet aan de politie als enige. Hoe
in de toekomst ook het beheer van de politieorganisatie zou kunnen worden
vormgegeven, voor mij staat vast dat burgemeesters invloed op dat beheer moeten
kunnen blijven uitoefenen. Dat is van het grootste belang voor de lokale inbedding
van hetgeen de politie doet. Het lijkt mij evident dat burgemeesters, zeker
in de grote steden, nooit in de positie moeten verkeren dat zij maar moeten
afwachten of er politie ter beschikking is voor de problemen waarmee zij op
dat moment worden geconfronteerd.De heer Van Thijn (PvdA):Is het toeval dat u woorden gebruikt zoals "zeggenschap" en "invloed"
en niet spreekt over het beheer?Minister De Graaf:Ik prijs mijzelf soms dat ik zoveel mogelijk het toeval probeer te vermijden
in hetgeen ik zeg en dat ik er dus over nadenk.De heer Van Thijn (PvdA):Daarom vraag ik het.Minister De Graaf:Nee, het is geen toeval. Wat mij betreft, moet het woord "zeggenschap"
in de politiediscussie een veel grotere rol spelen. Het gaat vaak over een
al te rigide onderscheid tussen gezag en beheer, terwijl zeggenschap vaak
een combinatie is van beide, waarvan overigens de ene niet per se doorslaggevend
is boven de andere.De heer Van Thijn (PvdA):Deze herdefiniëring van de problematiek stelt mij niet gerust. Ik
had gevraagd naar de toekomstige beheerstaken.Minister De Graaf:Ik heb aangegeven dat ik met de heer Van Thijn van mening ben dat er sprake
is van een zekere wisselwerking tussen gezag en beheer en dat ook in de toekomst
aan die wisselwerking recht moet kunnen worden gedaan. Ik vind het alleen
erg moeizaam om, vooruitlopend op een evaluatie en een onafhankelijk advies,
te zeggen: wat er ook van dat advies zij, ik zeg nu al wat het kabinet er
wel of niet van vindt. Ik kan wel aangeven dat het volstrekt niet in de rede
ligt dat, indien er al initiatieven worden genomen door het kabinet nadat
het resultaat van de evaluatie bekend is geworden en een regeringsstandpunt
is gevormd, dit in deze kabinetsperiode tot afgeronde wetgeving zal leiden.
Het is niet alleen onwaarschijnlijk, maar gelet op het tijdsverloop is het
zelfs volstrekt irreëel. Dat betekent dat over de vraag hoe in de toekomst
het beheer van de politie moet worden georganiseerd – aantallen regio's
etc. – in deze kabinetsperiode niet definitief wordt beslist. Dat vind
ik op zichzelf niet zo gek, aangezien de evaluatie pas net op gang komt.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb er geen enkele behoefte aan de minister in bescherming te nemen,
maar hij gaat natuurlijk niet over de politie, daar gaan anderen over, waaronder
minister Donner van Justitie. Stroken diens opvattingen, die we onderhand
wel kennen, met die van minister De Graaf?Minister De Graaf:Ik geloof dat de heer Platvoet het antwoord wel weet op zijn eigen vraag:
de regering spreekt altijd met één mond.Ik had een wat langere, uitleggende tekst over het thema veiligheid en
openbare orde, maar dat is eigenlijk een uitleg die senatoren niet nodig hebben.
Zij kennen de wetgeving op dat gebied immers zeer goed.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 18.30 uur tot 19.30 uur geschorst.De voorzitter:Het woord is aan de heer Essers, voorzitter van de vaste commissie voor
Financiën.De heer Essers (CDA):Namens de vaste commissies voor Financiën en voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid breng ik op grond van artikel 56 van het Reglement van orde
mondeling blanco eindverslag uit zoals bedoeld in de artikelen 58, derde lid,
en 62, eerste lid, over het wetsvoorstel Wet inkomensaanvulling 2005 (30005).De voorzitter:Ik dank de heer Essers voor het uitbrengen van het verslag en ik stel
voor, het wetsvoorstel Wet inkomensaanvulling 2005 (30005) aan de agenda van
de Kamer van heden toe te voegen en direct te behandelen.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-915-926.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl