Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2009) (31704); het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2009) (31705); het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale Onderhoudswet 2009) (31717); het rapport Breder, lager, eenvoudiger? Een evaluatie van de belastingherziening 2001 (30375, nr. 2)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 669-687

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-01-2009

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 14, pagina 669-687

15-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31704Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 31705Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 31717Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30375Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Regeling van een tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten (Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten) (31706)Pagina 687-706
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2009) (31704); het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2009) (31705); het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale Onderhoudswet 2009) (31717); het rapport Breder, lager, eenvoudiger? Een evaluatie van de belastingherziening 2001 (30375, nr. 2)Pagina 669-687
Presentie en opening (maandag 15 december 2008)Pagina 669-669

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2009) (31704);het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten
en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2009) (31705);het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Fiscale Onderhoudswet 2009) (31717);het rapport Breder, lager, eenvoudiger? Een evaluatie van de belastingherziening
2001 (30375, nr. 2).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van Financiën opnieuw welkom in dit huis.
Hij is inmiddels een vaste verschijning!De heer Biermans (VVD):Voorzitter. Liberalen zien belastingen als een middel om een compact overheidsapparaat
te financieren. Liberalen streven daarom naar verlaging van de belastingdruk,
grotere rechtvaardigheid door een verbreding van de belastinggrondslag, afschaffing
van onwenselijke belastingen, zoals de successie- en schenkingsbelasting,
en vereenvoudiging van de wetgeving.Het Belastingplan verhoogt de belastingen met maar liefst 7 mld. In de
tegenbegroting van de VVD-fractie zijn alle belastingverhogende maatregelen
teruggedraaid. Dit Belastingplan leidt tot een loon-prijsspiraal. Troost is
dat de staatssecretaris tijdens de algemene financiële beschouwingen
op aandringen van mijn fractie aan deze Kamer heeft toegezegd, dat er per
saldo tijdens deze kabinetsperiode geen verdere verhogingen meer komen. Sceptici
van het kabinet hopen dat de groei van de economie niet stagneert en de olieprijzen
hoog blijven, zodat het kabinet zonder veel moeite zijn ongebreidelde consumptiedrang
daaruit kan financieren.Dit is samengevat de inleiding van de belastingbeschouwingen van de leden
van de VVD-fractie van vorig jaar. Vandaag hebben wij te maken met een krimp
van de economie en gehalveerde olieprijzen. De belastinginkomsten zullen de
komende jaren ongetwijfeld dalen. Wij houden het kabinet dan ook aan zijn
toezegging, de belastingen in 2010 en 2011 niet te verhogen en zijn uitgaven
aan de lagere inkomsten aan te passen. Twee PvdA-prominenten noemden van de
zomer dit kabinet verslaafd aan belastingen. Wij zullen dus extra alert moeten
zijn.De heer Reuten (SP):U spreekt over een belastingverhoging van 7 mld. Hoe groot is volgens
u de reële verhoging? Houdt u rekening met de economische groei en de
inflatie?De heer Biermans (VVD):De woordvoerder van de SP-fractie heeft het niet helemaal begrepen. Ik
sprak in deze passage namelijk over het Belastingplan 2008. De essentie is
dat de staatssecretaris toen heeft toegezegd, de belastingen deze kabinetsperiode
niet te verhogen. Daaraan herinner ik hem.De heer Reuten (SP):U moet toch echt duidelijker zijn. U zei namelijk: "Het Belastingplan
verhoogt de belastingen met maar liefst 7 mld." Wij spreken vanavond toch
zeker over het Belastingplan 2009?De heer Biermans (VVD):Even verderop zei ik: "Dit is samengevat de inleiding van de belastingbeschouwingen
van de leden van de VVD-fractie van vorig jaar."Voorzitter. Ik bedank de staatssecretaris voor zijn uitvoerige en adequate
reactie op de vele vragen, die de VVD-fractie bij de schriftelijke voorbereiding
heeft gesteld. Ik ga net als bij de schriftelijke voorbereiding eerst in op
de evaluatie van de belastingherziening 2001 en zal daarna aandacht besteden
aan het Belastingplan 2009, de Overige fiscale maatregelen 2009 en de Fiscale
Onderhoudswet 2009.De leden van de VVD-fractie stellen de evaluatie van de belastingherziening
2001 zeer op prijs. Het stelt hen in de gelegenheid om hun visie op en hun
wensen voor de Wet op de inkomstenbelasting 2001 kenbaar te maken. Zij zijn
over het algemeen van mening dat de doelstellingen die aan de belastingherziening
ten grondslag hebben gelegen, zijn gehaald. Toch hebben zij nog een aantal
wensen. Zo wensen zij de eigenwoningregeling niet verder aan te tasten. De
hypotheekrenteaftrek is een uitstekend middel om het eigen woningbezit te
stimuleren. Eigenwoningbezit brengt veel positiefs voor de maatschappij, waaronder
mooie en verzorgde wijken. Eigenwoningbezit zorgt voor sociale verantwoordelijkheid
van individuen. Dat moet toch ook dit kabinet aanspreken.De VVD-fractie wenst verder de fiscale positie van de directeur-grootaandeelhouder
te vereenvoudigen. Onder andere door de directeur-grootaandeelhouder niet
langer onder de loonbelasting te laten vallen en de fictief loonregeling aan
te passen. Verder door de terbeschik­kingstellingsregeling sterk te vereenvoudigen
en daarmee tevens rechtvaardiger te maken. De regeling kent veel "overkill".
Bij de schriftelijke inbreng heb ik al gepleit voor een pro rata-benadering,
die de directeur-grootaandeelhouder in een gelijkwaardiger positie plaatst
ten opzichte van box 3-inkomensgenieters. Een andere mogelijkheid is om alleen
aandeelhouders met een substantieel aandelenbelang van bijvoorbeeld een derde
deel onder de regeling te laten vallen.De leden van de VVD-fractie zouden ook graag eindelijk de door deze Kamer
breed gedragen motie van de VVD-senator Rensema van december 2000 uitgevoerd
willen zien. Deze motie voorziet in de herinvoering van het bijzondere tarief
voor stakingswinsten. Zij hebben ook de wens om de hoogte van het forfaitaire
rendementspercentage mee te laten bewegen met de marktrente en de inflatie.
Een rechtvaardige en evenwichtige inkomstenbelasting hoort immers aan te sluiten
bij de daadwerkelijk genoten inkomsten.De leden van de VVD-fractie betreuren de veelal terughoudende c.q. afwijzende
reactie van de staatssecretaris op hun voorstellen. Zij constateren wel tot
hun genoegen dat een flink aantal van hun verdere wensen door het kabinet
ter bestudering is overgenomen. Zij danken de staatssecretaris voor de concrete
uitlatingen over de termijnen waarop de onderzoeksresultaten en de beleidsvoorstellen
zijn te verwachten. Zij zullen te zijner tijd enthousiast meewerken aan de
realisatie van verbetervoorstellen.Voorzitter. Ik ben toe aan de drie wetsvoorstellen die de grondslag vormen
voor de veranderingen in de fiscale wetgeving per 1 januari 2009. Ik
dank de staatssecretaris wederom voor de uitgebreide beantwoording van de
door de leden van de VVD-fractie gestelde vragen. Zij zien uit naar de toegezegde
notitie met betrekking tot de behandeling van rente-uitgaven en renteontvangsten
in de vennootschapsbelasting, de vereenvoudiging van de vennootschapsbelasting
en de deelnemingsvrijstelling. Zij vernemen wel nog graag de mening van de
staatssecretaris over de afschaffing van de dividendbelasting. Op dit voorstel
van de VVD-fractie is hij bij de schriftelijke beantwoording niet ingegaan.
De leden van de VVD-fractie zijn ervan overtuigd dat afschaffing van die belasting
een substantiële verbetering van het vestigingsklimaat zou inhouden.Het kabinet heeft de memorie van toelichting bij het Belastingplan opgebouwd
rond een aantal thema's. Het eerste thema is ondernemerschap. Ondernemers
liggen de VVD-fractie na aan het hart. De leden van de VVD-fractie steunen
de maatregelen ter bevordering van het ondernemerschap dan ook van harte.
Het tweede thema is het inkomensbeleid. Het kabinet wil de houdbaarheid van
de overheidsfinanciën verbeteren. Daartoe introduceert het kabinet de
doorwerkbonus voor ouderen die in een kalenderjaar 62 jaar of ouder worden.
De maatregel kost ruim 0,5 mld. en de baten daarvan zijn totaal onduidelijk.
Daarnaast wordt de Bos-belasting ingevoerd, waardoor 65-plussers vanaf 2011
een extra heffing wordt opgelegd. Ik zeg het maar heel direct: de leden van
de VVD-fractie hebben met de bonus en de heffing niets op. Zij zijn van mening
dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën veel beter gediend is met
een soepel ontslagrecht en met een rigoureuze beperking van de overheidsuitgaven
om de staatsschuld af te lossen. Overigens zijn zij van mening, dat de Bos-belasting
uit een oogpunt van een zorgvuldig wetgevingsproces in een apart wetsvoorstel,
ook omdat het voorstel geen budgettair belang voor 2009 heeft, opgenomen had
moeten zijn.Het derde thema betreft mobiliteit en vergroening. De leden van de VVD-fractie
blijven het onrechtvaardig vinden dat autobezitters, die al de volledige bpm
hebben betaald, geconfronteerd worden met een verhoging van
de mrb. Zij hebben de suggestie gedaan om die kwestie met het oog op bpm af
te stemmen op de werkelijke fasering van de kilometerbeprijzing.Een aantal maatregelen is door het kabinet geplaatst onder de noemer "vereenvoudiging".
Zo worden de vorig jaar door de VVD-fractie tijdens de behandeling van het
Belastingplan 2008 gesignaleerde knelpunten in de verpakkingsbelasting en
de vliegtaks weggenomen. Het gaat te ver om van ons een compliment te vragen
voor deze vereenvoudiging, omdat dit kabinet die onmogelijke regelingen, ondanks
onze waarschuwingen daartegen, heeft ingevoerd. In onze visie dienen beide
belastingen afgeschaft te worden. De redenen daarvoor zijn dat zij in het
geheel niet bijdragen aan een schoner milieu of de klimaatverbetering, maar
wel het vestigingsklimaat aantasten. Ik zal daarvoor echter geen motie indienen.De maatregelen met betrekking tot de kwartaalaangifte omzetbelasting en
de vereenvoudiging van de loonaangifte voor de dga juichen de leden van de
VVD-fractie toe. Wel zijn zij van mening dat het kabinet veel grotere stappen
op deze terreinen zou kunnen zetten, bijvoorbeeld ten aanzien van het verder
uniformeren van de heffingsgrondslag voor de loonheffing en de premies werknemersverzekeringen.Tot slot van dit stukje. Wij staan achter de aanpassingen die in de nota's
van wijzigingen zijn aangebracht. Ik noem speciaal de vrijstelling voor dorpshuizen
en sportorganisaties in de Successiewet en de indexatie van de zelfstandigenaftrek.
Wij zijn ook tevreden met de aanpassing van de btw-vrijstelling voor paramedische
en medische beroepen. Wij zullen de nadere ontwikkelingen op dat gebied nauwgezet
volgen. Hetzelfde geldt voor de subsidieregeling voor de stadsherstellichamen.De wetsvoorstellen Overige fiscale maatregelen 2009 en Fiscale Onderhoudswet
2009 bevatten een aantal goede voorstellen. Met name de voorstellen die zien
op een vereenvoudiging van regels en een vergroting van de gemaksvriendelijkheid
daarvan spreken de leden van de VVD-fractie aan. Bepaalde termijnen zouden
zij weliswaar liever bekort zien, maar zij hebben begrip voor de terughoudendheid
van de staatssecretaris als door die verkorting een foutloze uitvoering door
de Belastingdienst in het gedrang kan komen.De VVD pleitte al vele jaren geleden voor een vlaktaks. In 2005 maakte
de invoering van een vlaktaks deel uit van het liberaal manifest. Ook D66
bleek in het verleden ondubbelzinnig voorstander van de vlaktaks. Het CDA
was tot voor kort sceptisch, maar heeft zich onlangs ook fan getoond van de
invoering van de vlaktaks. De vlaktaks leidt tot lagere administratieve lasten
en lagere tarieven. Lagere tarieven leiden tot meer dynamiek. De positie van
Nederland als goed vestigingsgebied wordt sterker. Verder zal een hogere arbeidsparticipatie
het gevolg zijn. Mensen die nu nog aan de kant staan, gaan eerder aan het
werk. Werknemers zullen meer en langer werken. Uiteindelijk zal de vlaktaks
tot meer welvaart leiden. Graag vernemen de leden van de VVD-fractie de mening
van de CDA-staatssecretaris hierover.De heer Reuten (SP):De heer Biermans stelt dat de vlaktaks tot lagere tarieven leidt. Voor
iedereen?De heer Biermans (VVD):Ik doel er in het algemeen op dat het tarief van de inkomstenbelasting
van nu maximaal 52%, al mag ik dat eigenlijk niet meer zeggen sinds
die vermaledijde belasting van vorige week, wordt teruggebracht naar 35%.
Dat betekent dat sommigen meer moeten betalen en anderen minder. Daarvoor
moet je uiteraard maatregelen nemen.De heer Reuten (SP):Heeft u enig idee wat de gemiddelde belasting- en premiedruk in Nederland
is? Tegen de 20%! Wat wil dat zeggen?De heer Biermans (VVD):Ik zei er iets bij, maar de heer Reuten luistert nogal selectief. Ik heb
gezegd dat de vlaktaks uiteraard moet zijn omgeven met maatregelen om al te
grote inkomensverschillen te voorkomen. Het ging mij echter wat ver om dat
hier helemaal uit te werken. Tegen de tijd dat wij serieus gaan praten over
de vlaktaks, op basis van een wetsvoorstel van het kabinet, en wij voldoende
medestanders daarvoor hebben, doen wij in elk geval enthousiast mee. Wij gaan
dan bezien welke effecten dit heeft.De heer Reuten (SP):De senator zegt dat de vlaktaks zal leiden tot meer welvaart. Je mag in
deze Kamer alles zeggen, binnen het betamelijke, maar heeft de heer Biermans
enig bewijs voor die uitspraak?De heer Biermans (VVD):Kijk naar de landen waar de vlaktaks is ingevoerd. Dat heeft daar zonder
meer geleid tot meer welvaart. Daar komt bij dat de arbeidsparticipatie in
het algemeen stijgt door de vlaktaks, althans dat is de inschatting. Wij moeten
dat allemaal echter nog afwachten.De heer Leijnse (PvdA):Is het de heer Biermans bekend dat de meeste voorstellen die betrekking
hebben op de vlaktaks gepaard gaan met de afschaffing van een groot aantal
aftrekposten?De heer Biermans (VVD):Absoluut. Dat maakt de vlaktaks, omdat die zo eenvoudig is, ook zo aantrekkelijk.
De heer Leijnse doelt ongetwijfeld op de hypotheekrenteaftrek.De heer Leijnse (PvdA):Mijn verdere vraag is of het de heer Biermans bekend is dat de verlaging
van het gemiddelde tarief die hij in het vooruitzicht stelt als het gaat om
de vlaktaks het gevolg is van de afschaffing van de aftrekposten?De heer Biermans (VVD):Dat is daar uiteraard het gevolg van. Een en ander leidt tot een grondslagverbreding.
Een grondslagverbreding krijg je alleen maar wanneer je minder aftrekposten
toelaat.De heer Leijnse (PvdA):Stel dat in de Nederlandse situatie de aftrek van de hypotheekrente, die
verreweg de grootste aftrekpost is, niet zou worden afgeschaft, dan is de
tariefverlaging als gevolg van de vlaktaks toch buitengewoon klein?De heer Biermans (VVD):De VVD is tegen het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek.De heer Leijnse (PvdA):Dan heb je niets aan het invoeren van een vlaktaks, want dan gaat dat
tarief echt niet omlaag, of het gaat voor de rijken omlaag en voor de armen
omhoog. Dat zal toch niet de bedoeling zijn.De heer Biermans (VVD):Dan kunnen nog een heleboel andere aftrekposten aan de orde komen. Ik
stel voor dat wij deze discussie, die ik op zichzelf ontzettend graag wil
voeren, op een ander moment voortzetten, naar aanleiding van een concreet
voorstel. Het kan dadelijk ook nog in het kader van interrupties bij betogen
van andere leden die het woord nog gaan voeren.De Eerste Kamer heeft diverse malen aangedrongen op een modernisering
van de vennootschapsbelastingplicht van overheidsbedrijven. Eind 2007 heeft
dit geleid tot een verkennende notitie van de hand van de staatssecretaris.
De leden van de VVD-fractie zijn voorstander van de ondernemingsvariant. Zij
zien niets in de variant waarbij steeds een activiteit of een overheidsbedrijf
belastingplichtig wordt gemaakt. Zij stellen zich veel voor van de voorstellen,
waarmee de staatssecretaris, ik meen, komend voorjaar komt. Zij staan achter
het midden- en kleinbedrijf dat steen en been klaagt over de valse concurrentie
door lagere overheden. Valse concurrentie door de gemeentelijke jachthaven,
die lagere tarieven berekent, de gemeentelijke groenvoorziening, de gemeentelijke
zwembaden met fitness- en solariumfaciliteiten, de gemeentelijke bibliotheken,
die ook video's en cd's verhuren etc. etc. Er zijn nog veel meer voorbeelden
te noemen, maar ik laat het hier even bij. De prijsstelling van deze gemeentelijke
activiteiten bevat veelal een vorm van gemeentelijke subsidie. Naar ik gelezen
heb, gaat het bij deze diensten en activiteiten om een waarde van 2,5 mld.
met een risico van subsidiëring van 750 mln. De leden van de VVD-fractie
sporen de staatssecretaris graag aan om deze kwestie serieus te nemen en met
sluitende voorstellen te komen.Wij wachten de reactie van de staatssecretaris rustig af, al was het maar
omdat er een nacht tussen zit.De heer Reuten (SP):Voorzitter. Ter inleiding. Hoewel iedereen het logisch vindt dat iedereen
belasting betaalt, vinden veel mensen het onlogisch dat zij zo veel belasting
moeten betalen. Hoewel iedereen begrijpt dat de samenleving een staat nodig
heeft om dingen te bekostigen die van en voor ons allemaal zijn, vinden veel
mensen het onbegrijpelijk waar de staat ons belastinggeld allemaal aan uitgeeft.
Dat dilemma zal wel blijven duren, met welke regering dan ook. Die twee zielen
zitten nu eenmaal in onze borst.Daar is ook niets mis mee, zeker niet voor socialisten die evenzeer hechten
aan individuele eigenheid en verantwoordelijkheid als aan solidariteit en
collectieve verantwoordelijkheid. Een regering met de SP – wij weten
allemaal dat dit uiteindelijk slechts een kwestie van tijd is – zal
dus net als deze regering belasting heffen. Bij wie, waarom en tot welke hoogte
wij dat zullen doen, zal het onderwerp van politieke keuzen zijn. Voor wie
ons kent als een partij van de solidariteit, zal het niet vreemd zijn zich
te realiseren dat deze ook neerslaat in de wijze van belasting heffen. Voorlopig
zitten wij echter nog in de oppositie en beoordelen wij van daaruit de nu
voorliggende voorstellen van de coalitie inzake het Belastingplan en overige
fiscale wetgeving.Ik bespreek in het vervolg van mijn betoog vijf onderwerpen. Ik begin
met algemene beschouwingen over het belastingstelsel. Vervolgens ga ik in
op drie specifieke belastingmaatregelen. Dan kom ik te spreken over fiscale
maatregelen in een dreigende depressie, vervolgens over een delegatiebepaling
uit het Belastingplan en tot slot over efficiencyverhoging van het wetgevingsproces.Laat ik beginnen met drie algemene beschouwingen over het belastingstelsel.
Mijn eerste punt betreft belastingconcurrentie en het vestigingsklimaat. Het
fiscale vestigingsklimaat voor bedrijven is een bijzonder punt van zorg voor
de staatssecretaris. Dit is een nijpend punt in een wereld waarin het internationale
kapitaalverkeer in hoge mate geliberaliseerd is. Belastingconcurrentie tussen
staten is dan een voortdurende dreiging. In een defaitistisch scenario krijgen
wij steeds verdere verlaging van de winstbelasting, in het bijzonder de vennootschapsbelasting
en de belasting op topinkomens, maar ook van milieubelastingen. Handhaving
van diverse welvaartsvoorzieningen enerzijds en van de infrastructuur anderzijds
resulteert in een combinatie van vlakkere inkomstenbelasting en van omzetbelastingen.
In een dergelijk scenario wordt ervan uitgegaan dat bedrijven in hoge mate
fiscaal gedreven worden, alsmede dat ze allemaal internationaal mobiel en
tot mobiliteit geneigd zijn.Soms krijgen wij de indruk dat dit of een dergelijk scenario meespeelt
in het beleid van de staatssecretaris. Ik wijs bijvoorbeeld op de uitspraak
in de memorie van toelichting bij de wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen,
waarin staat: "Het is duidelijk dat lastenverzwarende maatregelen gericht
op excessieve beloningen per definitie geen positieve invloed zullen hebben
op het vestigingsklimaat." Op vragen van mijn fractie hierover antwoordde
het kabinet overigens dat dit wat al te stellig geponeerd werd.In een alternatief scenario blijven of vestigen bedrijven zich juist graag
in een land waar het fiscale regime veeleer gericht is op meer egalitaire
verhoudingen en op meer maatschappelijk verantwoord ondernemen. Een dergelijk
scenario richt zich op een, althans in de ogen van mijn fractie, positievere
benadering van het begrip "vestigingsklimaat". Sterker nog, Nederland zou
zich als zodanig kunnen afficheren en een dergelijk vestigingsklimaat positief
kunnen uitdragen. Sommige bedrijven zullen dan wellicht vertrekken –
dat is niet per se euvel – maar andere zullen zich mogelijk nestelen.
Kan de staatssecretaris een korte bespiegeling over een dergelijke benadering
ten beste geven?Het tweede onderdeel van mijn algemene beschouwingen betreft instrumentele
belastingen en belastinguitgaven. Van belastingen gaat altijd een mate van
sturing uit; in die zin zijn belastingen nooit neutraal. Het is interessant
te zien dat het kabinet belastingen en zogenoemde belastinguitgaven steeds
meer inzet als gedetailleerd politiek sturingsinstrument en niet slechts als
budgettair instrument. Ik wijs op de vergroeningsbelastingen, op de diverse
belastingkortingen in verband met arbeid en op bijvoorbeeld doorwerkbonussen
voor oudere werknemers. Mijn fractie is geen principieel tegenstander van
een dergelijke inzet van de fiscaliteit. Niettemin wordt het belastinggebouw
steeds ingewikkelder. De belastingbetaler ziet zich gesteld voor esoterische
termen, zoals "inkomensafhankelijke aanvullende combinatiekorting" met even
esoterische afkortingen als "IACK". Bij "houdbaarheidsbijdrage" kan men de
neiging hebben om te denken aan de invrieskosten van een zak soepgroenten.
In het Belastingplan staat deze term echter voor iets heel anders.
Kan de staatssecretaris ons in een korte beschouwing zijn visie geven op het
probleem van transparante belastingen versus belastingen als gedetailleerd
sturingsinstrument?Ik kom tot het laatste onderdeel van mijn algemene beschouwingen. Een
belangrijke politieke partij, het CDA, heeft zich onlangs uitgelaten over
de mogelijkheid van een vlaktaks in Nederland. Senator Biermans wees er zo-even
ook al op. Op een vraag van mijn fractie hierover stelt het kabinet in de
memorie van antwoord dat het geen plannen heeft voor het invoeren van een
vlaktaks. Wij vroegen echter niet naar plannen, doch naar de opvatting van
het kabinet, zoals wel vaker naar opvattingen gevraagd wordt, bijvoorbeeld
over een stelling die in een fiscaal tijdschrift ingenomen wordt. Ik herhaal
daarom onze vraag: wat zijn de opvattingen van het kabinet over het vlaktaksvoorstel
van het CDA en over eventuele soortgelijke vlaktaksvoorstellen? Daarbij is
dan tevens de vraag te betrekken of het bij een vlaktaks past dat sommige
aftrekposten wél de laan uit gaan maar andere niet? Senator Leijnse
refereerde hier zojuist ook aan. Naar verluidt zou in het plan van het CDA
met name de onbeperkte hypotheekrenteaftrek gehandhaafd blijven, en dat terwijl
wij met zijn allen weten dat juist in die onbeperktheid het probleem zit.Ik zie overigens helemaal niets in een vlaktaks. Ik ben daarentegen voorstander
van een extra schijf of schijven in box 1 en in box 3 en daarmee van een forse
aftopping van de hoogste inkomens. Ik daag de andere woordvoerders uit, hun
visie daarop te geven.Ik kom tot mijn tweede deel waarin ik drie specifieke belastingmaatregelen
behandel, allereerst de nieuwe belasting voor AOW'ers. Kan de staatssecretaris
uitleggen of deze belasting, afgezien van de details omtrent de uitwerking,
wezenlijk verschilt van de "bejaardenbelasting", de zogenaamde Bos-belasting,
genoemd naar de lijsttrekker van de PvdA, waartegen de CDA-top indertijd nogal
te hoop liep. "Met Bos ben je de klos", zei de voormalig voorzitter van de
Tweede Kamerfractie van het CDA indertijd. Het gaat slechts om de duidelijkheid.
Niemand wordt voortschrijdend inzicht ontzegd. Ik merk op dat de staatssecretaris
in de memorie van antwoord stelt dat de houdbaarheidsbelasting niet synoniem
is aan fiscalisering van de AOW, maar dat er wel sprake is van een vergelijkbaar
effect. De staatssecretaris hoeft de uiteenzetting in de memorie van antwoord
naar aanleiding van vragen van de PvdA niet te herhalen. Ik vraag hem slechts
om te concluderen betreffende het al dan niet wezenlijke verschil tussen de
"houdbaarheidsbijdrage" en de "bejaardenbelasting".Als tweede punt bespreek ik de zogenoemde doorwerkbonus. Deel van het
"bejaarden- of bijna-bejaardenpakket" is de doorwerkbonus. Aan het eind van
het arbeidzaam leven krijgen degenen die van hun 62ste tot en met hun 64ste
jaar doorwerken er gecumuleerd € 5001 bij als zij een modaal inkomen
verdienen, tot maximaal het dubbele als zij een hoger inkomen verdienen. Wij
hebben daar twee vragen over.Ten eerste. De bonus houdt geen rekening met het aantal arbeidsjaren van
personen. Een academicus die grotendeels op staatskosten tot zijn 25ste een
opleiding volgde en daarna is gaan werken, heeft er op zijn 62ste verjaardag
37 arbeidsjaren op zitten. Een bouwvakker die op z'n 16de verjaardag begon,
heeft er dan al 46 arbeidsjaren op zitten, 9 jaar meer. Waarom krijgt deze
bouwvakker de bonus niet vanaf z'n 37ste arbeidsjaar? Dit verschil is strijdig
met ons rechtvaardigheidsgevoel.Ten tweede. Het kabinet denkt kennelijk dat € 5001 over drie
jaar gecumuleerd, iemand met modaal inkomen aanzet om van zijn 62ste tot het
eind van zijn 64ste jaar door te werken. Waarom geldt dit bedrag dan niet
voor iedereen, dus voor de beneden en boven modale inkomens? Ook dit is strijdig
met ons rechtvaar­digheidsgevoel. Graag worden wij op beide punten ingelicht
over het rechtvaardigheidsgevoel van de staatssecretaris.Ik bespreek een derde specifieke belastingmaatregel.De staatssecretaris stelt in de memorie van antwoord dat alle ouders met
kinderen tot twaalf jaar profijt hebben van de versneld verhoogde inkomensafhankelijke
aanvullende combinatiekorting. Is dit zo, als wij erbij betrekken dat de alleenstaandeouderkorting
tegelijkertijd met € 582 wordt gereduceerd? Dit bedrag is tot stand
gekomen na het amendement-Sap uit de Tweede Kamer. Ons zijn voorlopige aanslagen
2009 bekend waaruit blijkt dat met name alleenstaande ouders met een WAZ-uitkering
of met een bijstandsuitkering, maar ook zij met een arbeidsinkomen van rond
de € 27.000, er relatief zeer aanzienlijk op achteruitgaan, namelijk
met € 800 per jaar en na het amendement-Sap met € 600
per jaar, of € 50 per maand. Op een netto-inkomen van € 838
per maand, in een mij bekend geval, komt dat hard aan. Tijdens de schorsing
zal ik de staatssecretaris en de andere woordvoerders een kopie van een aantal
aanslagen overleggen. Kan de staatssecretaris hierover morgen uitleg geven?
Gaat het om een bedoeld of om een onbedoeld effect, en zo het een onbedoeld
effect is, welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris dan om dit op zeer
korte termijn te repareren?Dit brengt mij op een ander, gerelateerd, punt. Een aantal van de betreffende
voorlopige aanslagen is waarschijnlijk eind november of mogelijk begin december
2008 uitgegaan, maar ze zijn gedateerd op 15 januari 2009. Het betreft
hier bedragen uit een wetsvoorstel dat niet door de Eerste Kamer is goedgekeurd.
Op goedkeuring is kennelijk geanticipeerd. Voorts is ook de goedkeuring van
de Tweede Kamer niet afgewacht, want het amendement-Sap is er niet in verwerkt.
Is dit een foutje, of is dit een procesverstoring? Is het personen, inclusief
de Staat als rechtspersoon, in het algemeen toegestaan om stukken te predateren
of antedateren? Ik kan mij iets voorstellen bij de redenen voor de predatering,
maar is het personen in het algemeen toegestaan om te predateren, als daar
goede redenen voor zijn? Ik hoor het morgen graag van de staatssecretaris.Ik ga over tot mijn derde onderwerp: fiscale maatregelen in verband met
depressiedreigingen.Mijn fractie is voorstander van een trendmatige begrotingspolitiek. Terzijde
merk ik op dat wij voorstander zijn van een consequent trendmatige begrotingspolitiek.
Daarbij hoort niet het nemen van extra maatregelen indien om conjuncturele
redenen een positief begrotingssaldo zakt tot -2% of -3%. Er
zijn echter aanwijzingen dat wij zonder staatsingrijpen geen normale recessie
tegemoet gaan, een korte periode van teruggang, maar een langdurige periode
van stagnatie, een depressie. Zover is het nog niet, maar wij nemen aan dat
hierover op het ministerie van Financiën diverse scenario's de revue
passeren. Kan de staatssecretaris ons inlichten over dergelijke scenario's
en over de fiscale maatregelen die daarbij in beschouwing zijn
of worden genomen, afgezien van de ons reeds bekende, zoals die van vervroegde
afschrijving? In het bijzonder wil ik graag weten of generieke of specifieke
belastingtoeslagen en belastingkortingen zijn of worden overwogen en of daarover
wellicht in internationaal verband wordt gesproken.In een naar depressie neigende situatie helpt stimulering van de investeringen
niet. De uitzondering hierop lijkt ons de investering in de woningbouw, met
name door woningcorporaties. Is het kabinet bereid om aan woningcorporaties
die investeringen vervroegen een reductie of ontheffing van vennootschapsbelasting
te verlenen? Voor overige investeringen werkt stimulering via krediet- of
belastingfaciliteiten hoogstens bij lichte recessie en dat is niet het geval.
Bedrijven investeren immers slechts als ze positieve afzetverwachtingen hebben.
Ontbreken die, dan zal de afzet gestimuleerd moeten worden. Het is echter
de vraag of belastingmaatregelen daartoe geschikt zijn, geschikter dan een
tijdelijke verhoging van de benedenmodale werkloosheidsuitkeringen of van
de bijstands- of benedenmodale AOW-uitkeringen, of geschikter dan het vervroegen
van infrastructurele overheidsinvesteringen.Zoals gezegd, wij worden graag geïnformeerd over de scenario's en
de bijbehorende plannen van het ministerie van Financiën. Bovendien worden
wij graag geïnformeerd over de visie van de staatssecretaris op de ideeën
om het belastingstelsel anticyclischer te maken, zoals die bijvoorbeeld geventileerd
zijn door emeritushoogleraars Stevens in Het Financieele Dagblad van 13 december.Ik kom bij mijn vierde onderwerp. Dit betreft een delegatiebepaling.In artikel XXVIIA nr. 31704 van het Belastingplan is een bepaling opgenomen
die de bevoegdheid zou geven om bij ministeriële regeling belastingwetten
te wijzigen. Ik citeer: "... ingeval de samenloop van wetten ... niet of niet
juist is geregeld". Mijn fractie kan niet instemmen met deze open delegatiebepaling.
Deze is bovendien strijdig met de in deze Kamer aangenomen motie-Jurgens c.s.
Mijn fractie zou kunnen instemmen met het artikel indien het uitsluitend om
een foutieve aanduiding van artikelen, artikelonderdelen en verwijzingen zou
gaan, doch meer niet. Wij vragen het kabinet om twee toezeggingen.Ten eerste. Er wordt zo spoedig mogelijk een wijzigingswet ingediend die
het artikel schrapt of beperkt tot de genoemde foutieve aanduiding van artikelen,
artikelonderdelen en verwijzingen.Ten tweede. Hangende deze wijzigingswet maakt het kabinet geen gebruik
van het artikel. Indien het kabinet deze toezeggingen niet wil doen, overweeg
ik in de tweede termijn een motie op dit punt in te dienen.Ik eindig met een onderwerp dat het werk van de gehele Kamer aangaat,
maar dat zich in het bijzonder openbaart bij de onderhavige voorstellen. Mijn
fractie stelde dit in het voorlopig verslag reeds aan de orde, maar wij kregen
onvoldoende antwoord en daarom herhalen wij de vraag hier.Het geheel van de onderhavige oorspronkelijke voorstellen van wet, tot
en met de gewijzigde voorstellen van wet beslaat een meer dan vuistdik dossier
met dubbelzijdige A4-tekst. Voor het voorlopig verslag hierover had de Kamer,
in casu de vaste commissie voor Financiën, één week de
tijd om het kritisch door te nemen en er een standpunt over te vormen. De
tekst is een flinke hoeveelheid voor deeltijdparlementariërs. Mijn fractie
klaagt daar niet over, want het is haar taak en het is een eervolle taak.
Wij doen de regering niettemin voorstellen om de efficiency van de Eerste
Kamerleden in het wetgevingsproces te verhogen. De Eerste Kamer zit aan het
eind van dit proces moet dus het geheel van het voorafgaande verstouwen. Gegeven
de huidige tekstverwerkingstechnieken moet het toch niet zo moeilijk zijn
om voortaan bij de aanbieding van wetsvoorstellen, voor zover het gewijzigde
voorstellen van wet betreft, de Kamer tegelijkertijd drie digitale documenten
te sturen.Ten eerste een document met het oorspronkelijk aan de Tweede Kamer aangeboden
wetsvoorstel, voorzien van doorhalingen en grijs gemarkeerde toevoegingen
die leiden tot het gewijzigd voorstel van wet, met in hetzelfde document voetnoten
waarin verwezen wordt naar de nummers van relevante moties en amendementen.
Ten tweede een document met de oorspronkelijke memorie van toelichting, voorzien
van enerzijds grijze markeringen die duiden op een tekstgedeelte dat niet
meer, dan wel anders, relevant is gezien het gewijzigd voorstel van wet, met
daarbij voetnoten die aangeven waarom, en anderzijds de aanvullende toelichting,
indien van toepassing, uit een gewijzigd voorstel of gewijzigde voorstellen
van wet zoals aan de Tweede Kamer aangeboden. Ten derde een document dat het
oorspronkelijke advies van de Raad van State en het nader rapport voorziet
van grijze markeringen die duiden op een tekstgedeelte dat niet meer, dan
wel anders, relevant is, gezien het gewijzigde voorstel van wet, met daarbij
voetnoten die aangeven waarom.Met name de aldus vormgegeven memorie van toelichting zou ook zeer behulpzaam
zijn voor burgers die deze naslaan voor een tot wet verheven wetsvoorstel.
Enerzijds treffen zij thans daarin zaken aan die voor de uiteindelijke wet
niet van toepassing zijn en anderzijds treffen zij daarin soms niets aan over
zaken die uiteindelijk wel van toepassing zijn.Het lijkt niet zo moeilijk om de Kamer een en ander te verstrekken, omdat
wij aannemen dat op de ministeries dergelijke documenten worden bijgehouden.
Graag krijg ik een toezegging hieromtrent van de staatssecretaris.De regering kan verdere efficiencyverhoging bewerkstelligen door bij de
aanbieding van wetsvoorstellen die wijziging van een bestaande wet inhouden,
de Kamer tegelijkertijd een digitaal document te sturen waarin de betreffende
oude artikelen volledig zijn uitgeschreven en waarin via doorhaling en grijsmarkering
het wijzigingsvoorstel is aangegeven. Thans moeten Kamerleden en burgers die
het wetgevingsproces volgen, voortdurend twee documenten raadplegen en vergelijken,
namelijk de oorspronkelijke wetstekst en het voorstel. In het onderhavige
geval van de voorliggende wetten gaat het, snel geteld, om ongeveer 175 artikelwijzigingsvoorstellen
in 20 verschillende wetten. Graag krijg ik hieromtrent eveneens een toezegging
van de staatssecretaris.Mocht de regering een en ander niet willen toezeggen, dan overweeg ik
om hierover in de tweede termijn een motie in te dienen.De onderwerpen die ik eerder besprak, hebben van doen met onze politieke
plaatsbepaling. De laatste twee, delegatie en de aanleveringswijze van stukken,
achten wij politiek neutraal en zij kunnen daarom ook steun van alle politieke
zijden in deze Kamer genieten.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Voorzitter. Tegen mijn gewoonte in heb ik vandaag mijn bijdrage aan dit
debat op papier gezet. Dit was vooral ingegeven door het feit dat in eerdere
debatten bleek dat het nogal lastig is om vragen die niet op papier staan,
beantwoord te krijgen. Ik zal ook trachten mij zo veel mogelijk aan het papier
te houden, zodat er geen verrassingen zijn en in elk geval geen verrassende
vragen voor de staatssecretaris.Ook bij de beoordeling van het Belastingplan en de overige fiscale maatregelen
staat het begrip "duurzaamheid" voor mijn fractie centraal. Duurzaamheid heeft
voor GroenLinks – en dat zal u zeker niet verbazen – uiteraard
betekenis met het oog op het milieu. Maar dat is niet alles. Duurzaamheid
is voor ons een breed maatschappelijk begrip. Een duurzame samenleving betekent
individuele ontplooiing en emancipatie, maar ook solidariteit, nu en voor
de toekomst. En ten slotte: het begrip "duurzaamheid" is van essentieel belang
voor de overheidsfinanciën. In het licht van duurzaamheid en hetgeen
ik er zojuist over heb gezegd, zal ik met betrekking tot het Belastingplan
ingaan op drie onderwerpen: de vergroening, de houdbaarheidsbijdrage en de
doorwerkbonus.Ik begin met de vergroening. Mijn partijgenote aan de overkant heeft in
het debat in de Tweede Kamer al gezegd dat en waarom wij teleurgesteld zijn
over het vergroeningselement in het Belastingplan. Mijn fractie in de Eerste
Kamer kan zich daar alleen maar bij aansluiten. De vergroening van het belastingstelsel
die de staatssecretaris in het Belastingplan van vorig jaar zo voortvarend
was begonnen en die hem de bijnaam "de groene staatssecretaris" heeft opgeleverd,
lijkt tot stilstand gekomen. Kennelijk is de groene kleur van de staatssecretaris
in de loop van het jaar verbleekt en dat vinden wij bijzonder jammer. Wij
vrezen dat het vergroeningsbeleid van vorig jaar een eenmalig karakter heeft
gehad en dat het kabinet de vorig jaar beloofde weg van vergroening van het
belastingstelsel niet zal voortzetten. Maar hopelijk is onze zorg niet terecht.
Wij kijken in dit verband dan ook uit naar de vergroeningsbrief die uiterlijk
in mei 2009 naar de Kamer zal worden gestuurd op basis van een motie die in
de Tweede Kamer is aangenomen. Wij hopen echter dat de staatssecretaris nu
al geruststellende woorden kan spreken over het vergroeningsbeleid van het
kabinet in de toekomst.Ik zei het al, mijn fractie is teleurgesteld dat verdergaande vergroeningsmaatregelen
in het Belastingplan 2009 ontbreken. Die teleurstelling is des te groter omdat
fiscale vergroening – dat heeft de staatssecretaris in het verleden
ook beaamd – niet alleen een zeer effectief middel is voor het milieubeleid,
maar daarnaast bij uitstek geschikt is om te zorgen voor verantwoorde economische
groei. En dat laatste is op dit moment harder nodig dan ooit. Juist nu, in
een periode van economische tegenwind, is het noodzakelijk dat het beleid
van de regering gericht is op duurzaam herstel. Dus niet alleen herstel, maar
graag ook duurzaam herstel. De vergroening van de belastingen kan hier een
belangrijke bijdrage leveren. Graag horen wij van de staatssecretaris of hij
deze visie deelt.Ik heb een aantal specifieke vragen en opmerkingen over de reductie van
de CO2-uitstoot. De regering heeft de fiscale maatregelen op het
gebied van mobiliteit en vergroening immers in de sleutel gezet van de reductie
van de CO2-uitstoot. Reductie van CO2-uitstoot is een
belangrijke én noodzakelijke stap om klimaatverandering tegen te gaan.
In het werkprogramma Schoon en Zuinig heeft het kabinet het doel vastgelegd
dat de sector verkeer en vervoer in 2020, vergeleken met 1990, de CO2-uitstoot met circa 30% reduceert. Dat is dertien tot zeventien
megaton per jaar. Dit geldt uiteraard ook voor de CO2-uitstoot
van personenauto's. Wij mogen namelijk niet vergeten dat personenauto's verantwoordelijk
zijn voor ongeveer de helft van de CO2-uitstoot in de sector vervoer
en verkeer.Het kabinet wil de reductie van de CO2-uitstoot met name bereiken
door de verbetering van de voertuigefficiency, dat wil zeggen het bevorderen
van de ontwikkeling van zuinige auto's, de stimulering van de aankoop van
zuinige auto's, alsmede de inzet van kilometerbeprijzing. Deze uitgangspunten
hebben onze steun, maar deze uitgangspunten moeten dan wel worden omgezet
in beleid waardoor de reductiedoelstellingen daadwerkelijk worden behaald.
En daar zijn wij thans niet zo gerust op. In de memorie van toelichting verwijst
de Staatssecretaris naar een rapport van het onderzoeksbureau CE Delft. CE
Delft heeft ten behoeve van de vergroeningsbrief van de staatssecretaris enkele
varianten van de overstap naar een emissiegerelateerde bpm op hun milieueffecten
beoordeeld. Dit onderzoek ziet echter op een overgang in één
keer en niet op de stapsgewijze overgang die de regering voorstelt.Mijn GroenLinks-collega aan de overkant heeft er al op gewezen dat het
reductie-effect van de maatregelen in het Belastingplan 2009 slechts marginaal
is. Kan de staatssecretaris aangeven of hij desondanks van oordeel is dat
de reductiedoelstelling 2020 – dat wil zeggen: reductie van 30% –
zal worden gehaald? Met andere woorden: kan de staatssecretaris uitleggen
waarom de maatregelen in het licht van de reductiedoelstelling afdoende worden
geacht?Ik heb nog een andere vraag over de fiscale vergroening. De staatssecretaris
heeft onder andere met zijn brief van 30 mei van dit jaar duidelijk gemaakt
dat voor het kabinet vooropstaat dat bij fiscale vergroening de totale belastingopbrengst
gelijk blijft, dat wil zeggen dat de maatregelen budgettair neutraal zijn.
De extra vergroeningsopbrengst moet dus volledig terugvloeien door middel
van een belastingverlaging elders, bijvoorbeeld via lagere belasting op arbeid
of winst. Met de Raad van State is mijn fractie van oordeel dat de regering
de concretisering van dit uitgangspunt schuldig blijft, maar misschien kan
de staatssecretaris hierop ingaan en daarbij die concretisering duidelijk
maken.Ten slotte heb ik ten aanzien van de vergroening nog vragen die betrekking
hebben op de fijnstofdifferentiatie. De staatssecretaris heeft een aantal
brieven naar de Tweede Kamer gestuurd over de uitspraak van het hof Den Haag
van 14 oktober van dit jaar. Anders dan de rechtbank oordeelde het hof
dat de fijnstofdifferentiatie onverbindend moet worden geacht, omdat deze
in strijd is met de zogenoemde Euro5/6-verordening van de Europese Commissie.
Voor de liefhebbers: dat is verordening 715/2007 betreffende de typegoedkeuring
van motorvoertuigen met betrekking tot emissies van lichte personen- en bedrijfsvoertuigen.
Het hof verbiedt de Staat vervolgens om uitvoering te geven aan de fijnstofdifferentiatie.
Die vervalt dan ook per 1 januari 2009.De staatssecretaris heeft met zijn brief ook aangekondigd dat hij wellicht
cassatieberoep instelt. Wij willen weten of dit inmiddels is gebeurd. Wij
willen ook graag weten of de uitkomst van het cassatieberoep gevolgen zal
hebben voor het beleid. Met andere woorden, is de staatssecretaris voornemens
om de fijnstofdifferentiatie opnieuw in te voeren als het cassatieberoep succesvol
is?Daarnaast geldt dat Nederland al in 2005 bij de Europese Commissie een
verzoek heeft ingediend om in afwijking van de genoemde verordening het in
gebruik nemen van nieuwe dieselpersonenauto's en lichte dieselbestelauto's
zonder roetfilter al vanaf 2007 te mogen verbieden. De reden daarvoor was
dat Nederland een specifiek probleem had en heeft bij het halen van de Europese
luchtkwaliteitsnormen voor fijnstof en stikstofoxide. Dit verzoek werd afgewezen,
maar de uitspraak van het Hof van Justitie van 6 november van dit jaar
geeft aanleiding om te hopen dat de Commissie haar besluit zal herzien. Met
zijn brief van 19 november 2008 aan de Tweede Kamer legt de staatssecretaris
uit wat het verband is tussen de uitspraak van het hof Den Haag en het verzoek
aan de Commissie. Naar aanleiding van die brief heeft mijn fractie twee aanvullende
vragen.Wij zijn benieuwd naar de gevolgen die een eventuele positieve uitspraak
van de Commissie heeft op het beleid van de regering met betrekking tot de
fijnstofdifferentiatie. Meer in het bijzonder willen wij weten of de staatssecretaris
van oordeel is dat honorering van het verzoek door de Commissie ook betekent
dat de weg vrij is voor herinvoering van de fijnstofdifferentiatie.Voorzitter. Mijn volgende onderwerp betreft de houdbaarheidsbijdrage.
Andere sprekers hebben er al op gewezen dat het hierbij gaat om een maatregel
die tijdens verkiezingscampagne door sommigen de Bos-belasting is genoemd.
Dat was destijds niet zo positief bedoeld, maar met al die verkiezingen van
minister Bos tot man van het jaar en politicus van het jaar kun je je afvragen
of de bijnaam van de maatregel inmiddels niet een geuzennaam is geworden.Mijn fractie plaatst ten eerste vraagtekens bij het feit dat deze maatregel
werd opgenomen met het Belastingplan. Ook de Raad van State zag hier een probleem
en in de schriftelijke voorbereiding op dit debat werden er vragen over gesteld
door mijn collega van de PvdA. Volgens de Raad van State kan de houdbaarheidsbijdrage
niet los worden gezien van "meeromvattende maatregelen teneinde de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën zeker te stellen". Zoals de Raad van State
eerder opmerkte, dienen met een belastingplan geen voorstellen met vergaande
betekenis als het houdbaar maken van de overheidsfinanciën te worden
opgenomen. De Raad van State adviseerde dan ook om het voorstel afzonderlijk
te behandelen. Dat is geen probleem, want de maatregel zal pas in 2011 ingaan.De reactie van de regering op de kritiek van de Raad van State en de antwoorden
van de staatssecretaris op schriftelijke vragen van mijn collega hieromtrent
overtuigen ons niet. Met de Raad van State is mijn fractie van oordeel dat
een zorgvuldige beoordeling van dit voorstel binnen het kader van een belastingplan
niet mogelijk is.De regering heeft in de memorie van toelichting evenwel gesteld dat het
"presenteren van de houdbaarheidsbijdrage in een afzonderlijk wetsvoorstel
afbreuk zou doen aan de samenhang met andere maatregelen die tegelijk genomen
worden". Kan de regering toelichten op welke "andere maatregelen" in het Belastingplan
zij doelt en hoe deze maatregelen een bijdrage leveren aan de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën?Een ander probleem van deze maatregel is volgens mijn fractie gelegen
in het volgende. De regering behandelt de houdbaarheidsbijdrage in het kader
van de "vergrijzingsproblematiek". Dat begrijpen wij. Uiteraard zijn wij met
de regering van mening dat de vergrijzing en dan met name de kosten ervan
beleid op dat terrein noodzakelijk maken, maar voor ons is de motivering voor
de nu voorgestelde specifieke maatregel niet duidelijk, evenmin de kwantitatieve
analyse en de afweging met betrekking tot andere mogelijk te nemen maatregelen.
Graag nodigen wij de staatssecretaris uit om op dit punt een toelichting te
geven.Daarnaast vragen wij aan de regering of zij van mening is dat het vergrijzingsprobleem
door de voorgestelde maatregelen toereikend wordt aangepakt. Anders gezegd,
is het vergrijzingsprobleem volgens de regering nu opgelost?Tot slot nog een enkele kanttekening bij de doorwerkbonus. Mijn fractie
twijfelt met name aan de noodzaak en de effectiviteit van de maatregel. Verleden
week heeft de minister van Financiën op vragen met betrekking tot het
verhogen van de hypotheekgarantie opgemerkt dat in de huidige tijd goed moet
worden bezien of een maatregel die geld kost ook het gewenste resultaat oplevert.
Inderdaad! Hetzelfde kun je je afvragen als het om de doorwerkbonus gaat.
Het gaat immers om een behoorlijk bedrag, 280 mln., geraamd op basis van het
aantal ouderen dat in 2009 naar verwachting aan het werk is.Wij missen wat de doorwerkbonus betreft een toetsbaar, dat wil zeggen
kwantitatief, doel waarmee de verwachte effectiviteit wordt vastgelegd. Evenmin
is naar ons oordeel voldoende toegelicht om welke reden de doorwerkbonus tot
de leeftijd van 65 jaar steeds hoger wordt en daarna sterk afneemt. Kan de
regering uitleggen op basis van welke gegevens zij tot de conclusie komt dat
de lage arbeidsparticipatie van 60-plussers vooral te wijten is aan een te
lage netto-opbrengst van de inkomsten uit arbeid? Kan de regering ook toelichten
waarom de maatregel minder aantrekkelijk is gemaakt voor mensen boven de 65?Bovendien is de arbeidsparticipatie van ouderen de laatste tijd juist
gestegen en dat zonder de doorwerkbonus. Dat heeft onder andere te maken met
maatregelen omtrent de VUT en het prepensioen. Het CPB verwacht dat deze trend
doorzet en dat in de nabije toekomst bijna de helft van alle 60-plussers aan
het werk zal zijn. Kortom, het is al aantrekkelijk voor ouderen om na hun
60ste te blijven werken. Geeft de staatssecretaris dus niet onnodig geld uit?De verwachte stijging in de arbeidsparticipatie geldt met name voor hoogopgeleide
ouderen. De arbeidsparticipatie van hoogopgeleide ouderen is bijna twee keer
zo hoog is als de arbeidsparticipatie van laagopgeleide ouderen. Wij betwijfelen
dat de doorwerkbonus dit beeld zal veranderen, maar wij vernemen graag de
mening van de staatssecretaris hierover.Mijn fractie komt tot de conclusie dat de doorwerkbonus niet effectief
is. Hoogopgeleide ouderen zullen ook zonder die bonus doorwerken en voor laag
opgeleide 60-plussers, met name mensen die zware beroepen hebben,
zal de doorwerkbonus een onvoldoende prikkel zijn om te blijven werken.Voorzitter. Wij zijn benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris
en zoals altijd zien wij zijn antwoorden met veel belangstelling tegemoet.De heer De Boer (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Deze bijdrage lever ik zoals gebruikelijk mede
namens de fractie van de SGP. We hebben er behoefte aan om allereerst onze
steun en waardering uit te spreken voor de wijze waarop het kabinet vorige
week aan de overkant sprak over de huidige financiële situatie. Vooral
denk ik aan de nuchtere wijze, waarop met name de minister van Financiën
hiervoor aandacht vroeg. Hij zei dat niet alleen gekeken moet worden naar
de financiële wereld, maar dat iedere burger zich moet afvragen of het
terecht is dat we een steeds meer-en-meer-mentaliteit tegenkomen. Onze fracties
zijn het daarmee eens. Dat hebben we tijdens de algemene financiële beschouwingen
reeds aangegeven. Als je dan verneemt dat de sinterklaasverkopen records vertonen
en dat ondernemers verwachten dat in supermarkten met de kerstdagen dit jaar
700 mln. meer wordt verkocht dan tijdens het recordjaar van 2007, dan mag
je inderdaad aan de politiek vragen om niet te doen alsof alles maar kommer
en kwel is. Natuurlijk, er zijn grote problemen. De recessie die er volgens
de berekeningen komt, vraagt alle hens aan dek, maar we zitten in dit land
niet op een zinkend schip, wel op een welvarende boot. Kijk ook maar naar
de verwachte koopkrachtplaatjes voor velen in ons land het komend jaar.En dan nu het Belastingplan 2009, om de onderhavige wetten zo maar even
samen te vatten. De staatssecretaris heeft de memorie van antwoord op een
mooie Sinterklaasmanier aangeboden. Maar hij komt er wat onze fracties betreft
niet met een rijmpje vanaf. Hij spreekt namelijk over de noodzaak van een
diepere reflectie. Wil hij zijn eigen diepere reflectie op de huidige financiële
en economische situatie straks voor ons ontvouwen, anders dan dat reflectie
rijmt op correctie?Het eerste onderwerp dat wij aan de orde willen stellen, is de vergroening.
We hebben daar in relatie tot de verpakkingenbelasting een vraag over gesteld,
namelijk naar het positieve effect van deze belasting op het milieu. De regering
geeft daar in eerste instantie een algemeen antwoord op: het hoofddoel van
de verpak­kingenbelasting is, zoals voor elke belasting, het realiseren
van overheidsinkomsten. Daarnaast is er een gewenst neveneffect, namelijk
een prikkel om te kiezen voor een meer milieuvriendelijke verpakking, maar
daarvoor zijn geen exacte doelen gesteld.Mevrouw de voorzitter. Dit antwoord is te gemakkelijk. Natuurlijk weten
wij ook wel, dat in het algemeen de milieudoelstellingen door een veelvoud
van instrumenten moeten worden bereikt, maar dat er voor de fiscaliteit geen
specifieke doelstellingen zijn, zoals de regering antwoordt, verbaast ons
bovenmatig. Natuurlijk, er is geen percentage te noemen. Maar het regeerakkoord
is in paragraaf III over de duurzame leefomgeving, heel duidelijk. Onder het
kopje Ontwikkeling van markten voor duurzame producten, wordt bij punt 4 afgesproken
dat daar waar de mate van milieuvervuiling en milieubevordering onvoldoende
in de marktprijzen tot uiting komt, waar mogelijk positieve en/of negatieve
financiële prikkels – heffingen, gedifferentieerde belastingen
en (tijdelijke) subsidies – zullen worden ingevoerd. Op die manier worden
duurzame productie en consumptie gestimuleerd.Wij willen onze vraag daarom in een andere context plaatsen en als volgt
herhalen. Zijn, nu dit kabinet vrijwel halverwege de regeerperiode is, de
fiscale maatregelen voldoende ingezet om de milieudoelstellingen van het kabinet
te halen? Natuurlijk, met name bij VROM moet een integraal beeld van het milieubeleid
aanwezig zijn. In de Tweede Kamer heeft de staatssecretaris in discussie met
de fractie van GroenLinks echter, mijns inziens terecht, gezegd, dat zijn
beleid betrokken wordt bij de totale weging van VROM en dat hij wel degelijk
inzicht heeft in de effecten van losse maatregelen op fiscaal gebied. Dus
graag een beantwoording van onze vraag: zijn die fiscale maatregelen wel voldoende
in het kader van deze totaaldoelstellingen?En nu weer toegespitst op de verpakkingenbelasting: wij vroegen of het
niet wenselijk is deze belasting te verhogen, teneinde een substantieel positief
milieueffect te krijgen, zoals dat het geval is in Denemarken en Ierland.
Tenslotte stelde de staatssecretaris bij de behandeling van het Belastingplan
in de Tweede Kamer dat hij juist van deze landen wil leren. Ik krijg hierop
graag een reactie.De staatssecretaris heeft opgemerkt dat over de effecten van de huidige
maatregel eigenlijk nog niet veel te zeggen is, ook al omdat er geen duidelijke
nulmeting beschikbaar is. Daar wordt in 2009 mee begonnen. We mogen toch aannemen,
dat dit instrument in 2009 beschikbaar komt, zodat we te zijner tijd bij de
behandeling van het Belastingplan 2010 wel concrete informatie over de effecten
van deze belasting kunnen krijgen?Wij danken de regering voor de uitvoerige beantwoording van onze vragen
inzake de milieubelasting op pleziervaartuigen. De richtlijn voor de uitstoot
van schadelijke uitlaatgassen is voor deze boten minder streng dan voor vergelijkbare
motoren van wegvoertuigen. Naar verwachting komt in 2009 de Europese Commissie
met nadere richtlijnen. Mogen onze fracties aannemen, dat als deze richtlijnen
een aanscherping zijn van de eisen die aan de uitstoot van scheepsmotoren
worden gesteld, dit nadrukkelijk ondersteund wordt en dat het fiscale instrument
zo nodig wordt ingezet om dat te bereiken?Een onderwerp dat we ook al eerder aan de orde stelden, betreft de vennootschapsbelasting
voor stadsherstellichamen. Het kabinet deelt mee, daarover in het voorjaar
van 2009 samen met de minister van OCW een oplossing te zullen zoeken. Nu
bleek ons afgelopen dinsdag bij de behandeling van een wijziging van de Monumentenwet
1988, dat er voor het oplossen van dit probleem reeds een subsidie van 2 mln.
beschikbaar zou zijn en dat het voorjaarsoverleg dient om dit probleem definitief
op te lossen. Onze fracties hebben daarom in het kader van die wijziging van
de Monumentenwet 1988 een motie ondertekend die morgen in stemming wordt gebracht,
waarin gevraagd wordt om dit probleem inderdaad structureel op te lossen.
Het leek ons goed en correct dit hier vanavond te melden. De staatssecretaris
zal deze motie ongetwijfeld ook zien als een ondersteuning van zijn pogen
een oplossing te vinden.Een belangrijk onderdeel van dit Belastingplan betreft de maatregelen
in de vorm van het verstrekken van een bonus om jonge senioren – 62
jaar en ouder – langer te laten werken. Onze fracties
ondersteunen dit beleid van harte. Het zou goed zijn als gezonde werknemers
niet meer vanuit een mentaliteit van "ik moet nog zoveel jaren", maar vanuit
de notie "ik mag nog zoveel jaren" hun kennis en kunde beschikbaar blijven
stellen aan de maatschappij.Toch willen wij op dit punt wat nader ingaan in het licht van de huidige
economische situatie. Uit berekeningen blijkt immers, dat het aantal werklozen
de komende jaren – dus eigenlijk op korte termijn – met een fors
aantal van wel 200.000 kan stijgen. Dan kun je de situatie krijgen, dat enerzijds
mensen via een bonus gemotiveerd worden langer te werken, terwijl vervolgens
anderen – veelal jongeren – thuis komen te zitten. Natuurlijk,
door de vergrijzing zal de komende jaren de druk op de arbeidsmarkt toenemen
en ook aan een recessie zal weer een eind komen, maar toch dringt zich de
vraag op of deze op zichzelf goede maatregel niet op een verkeerd moment,
enigszins te vroeg wordt ingezet, al kon de huidige situatie bij het opstellen
van het Belastingplan 2009 ongetwijfeld niet worden voorzien. Toch krijg ik
graag een reactie van de staatssecretaris.Wat zijn overigens de verwachte opbrengsten in menskracht uitgedrukt van
de invoering van de doorwerkbonus? Daar zijn ongetwijfeld streefdoelen bij
geformuleerd, maar ik heb die even gemist. Is het overigens niet gewenst een
doorwerkbonus te verlenen bij een lagere leeftijd, zoals de CSO, de Centrale
Samenwerkende Ouderenorganisaties, bepleiten? U weet toch ook wel hoe moeilijk
het is voor 50-plussers om aan het werk te komen of aan het werk te blijven,
zeker als zij een zwaar beroep hebben gehad en niet alles meer aan kunnen?
Zou dat niet kunnen helpen, juist voor werknemers die een lichamelijk zwaar
beroep uitoefenen? Ik krijg graag ook hierop een reactie.Ook onze fracties zijn de laatste maanden geconfronteerd met reacties
van verontruste medici inzake de verhoging van de btw voor bepaalde medische
diensten. Naar wij hebben begrepen, komt de minister van VWS medio mei 2009
met het resultaat van het overleg met de betreffende doelgroep en wordt tot
dan die extra btw niet geheven. Is dat juist?Wij vroegen naar de ontwikkeling van de koopkracht als gevolg van de huidige
economische situatie. De memorie van antwoord verwijst ons naar de brief van
de minister-president van 21 november 2008. In die brief worden de gevolgen
van de economische en financiële crisis voor de koopkracht in algemene
termen besproken, met als eindconclusie: "Per saldo valt vooralsnog de gemiddelde
koopkrachtontwikkeling waarschijnlijk niet slechter uit dan hetgeen bij Prinsjesdag
werd geraamd." Die brief is inmiddels echter alweer bijna een maand oud. Daarom
herhalen wij onze vraag hoe de koopkrachtontwikkeling thans wordt ingeschat.
Al zou die gemiddeld niet slechter uitpakken dan in september gedacht werd,
sterker nog, beter zal uitpakken dan verwacht volgens de jongste berichten,
zijn er wel specifieke groepen die er echter minder uitkomen dan gedacht,
bijvoorbeeld als gevolg van het niet indexeren van pensioenen en als gevolg
van met name de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten? Over
deze laatste wet en de inkomensgevolgen daarvan zullen onze fracties overigens
straks bij de behandeling van de Wtcg komen te spreken. Wij nemen overigens
aan, dat het kabinet het najaarsakkoord zal nakomen, ook nu koopkrachtplaatjes
meevallen. De bouwwereld heeft aangegeven, dat het een goede zaak zou zijn om het
btw-tarief tijdelijk te verlagen, naar ik dacht naar 16%. Hoe staat
de staatssecretaris tegenover dit creatieve idee van de bouwondernemers? Wat
houdt overigens de recente opmerking van minister Bos in, dat hij ingrijpen
in de woningmarkt niet uitsluit?Ten slotte, mevrouw de voorzitter, nog een punt dat eigenlijk buiten de
behandeling van de wetten van vandaag valt. Toch wil ik het aan de orde stellen.
Bij brief van 24 november jongstleden informeerde de staatssecretaris
ons over de herziening van het successierecht. Wij zullen daar ongetwijfeld
nog over komen te spreken. Eén opmerking nu: de staatssecretaris geeft
in deze brief al aan dat hij de plaats van met name kleinkinderen in de beoogde
tariefgroep 2 nu al wil bekijken. Is die wel evenwichtig genoeg? Wij willen
de staatssecretaris graag meegeven, dat die plaats inderdaad evenwichtiger
kan worden gemaakt.Wij wachten de antwoorden van de bewindslieden met grote belangstelling
af.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ik spreek ook namens de fractie van D66. De lijnen voor dit
Belastingplan waren vorig jaar al uitgezet en dat betekent dat wij op een
aantal zaken nauwelijks meer terug hoeven te komen. De keuze voor vergroening
is vorig jaar gemaakt en wij staan daar nog achter zoals wij er toen achter
stonden. De aanpassingen aan de vliegbelasting en de verpakkingenbelasting
wijzen er op dat die keuze niet helemaal probleemloos is geweest, maar alle
begin is moeilijk en wij hopen dat nu voor beide belastingen een bruikbare
vorm gevonden is. De kritiek die wij vorig jaar hadden op de mobiliteitsheffingen
geldt overigens ook nog steeds. Het lijkt niet redelijk de motorrijtuigenbelasting
voor alle autobezitters te verhogen om het gat te dichten dat ontstaat doordat
de kopers van nieuwe auto's minder bpm betalen. En die vermindering van bpm
loopt vooruit op een kilometerbeprijzingssysteem dat prachtig is, als het
lukt. Maar voorlopig moet nog bewezen worden dat het lukt en kan het net zo
goed het zoveelste grootschalige fiasco worden dat ons jarenlang zal achtervolgen.
En als dat gebeurt, wat doen wij dan? Blijven wij dan hangen in een systeem
van verhoogde mrb en verlaagde bpm? In 2013 is de bpm bijna 40% lager
geworden en dus worden er waarschijnlijk meer auto's verkocht omdat die zo
goedkoop zijn geworden. Als ons zeer geavanceerde en innovatieve systeem dan
problemen geeft, zodat wij het maken van kilometers nog niet kunnen belasten,
dan hebben wij wel een probleem. Maar goed, de staatssecretaris hoopt er natuurlijk
het beste van, en wij ook. En in ieder geval hebben wij dan een bpm die helemaal
op CO2uitstoot gebaseerd is. Dat uitgangspunt is, juist vanwege
de genoemde onzekerheden, wel echt belangrijk. Wij zijn het daarom zeker niet
met de ANWB en de andere autoclubs eens dat die beslissing voorlopig uitgesteld
moet worden.Wat nieuw is dit jaar, is de introductie van de doorwerkbonus en van de
houdbaarheidsbijdrage. Onder de huidige omstandigheden lijkt de houdbaarheidsbijdrage
actueler dan de doorwerkbonus, gelet op de vrees voor een stijgende werkloosheid.
Maar wij gaan ervan uit dat beide op termijn toch nuttig en nodig zullen zijn,
dus met het principe van beide zijn wij graag akkoord. Overigens
is de doorwerkbonus of "doorwerkkorting", zoals de Raad van State wel enigszins
terecht suggereert, bedoelt om een cultuurverandering te stimuleren en in
principe beschouwen wij die dan ook als tijdelijk. Hoe kijkt de staatssecretaris
daar tegenaan? Het voordeel van het systeem van de heffingskortingen is immers
dat zij zo gemakkelijk aangepast kunnen worden aan wat onder zich wijzigende
omstandigheden als nuttig of nodig wordt gezien. Daarbij zijn de vragen die
naar voren zijn gekomen met betrekking tot werknemers in zware, slijtende
beroepen niet irreëel. Dus het is nuttig om goed in de gaten te houden
waar de stimulans tot langer werken effect zal hebben en waar niet. En in
dat laatste geval: waarom niet? Is dat ook de bedoeling van de staatssecretaris?Over de houdbaarheidsbijdrage in de vorm waarin die wordt voorgesteld,
zijn wij tevreden. Hier gaat het om een noodzakelijke maatregel die door de
gekozen vorm het belastingsysteem goed volgt, dus geen enkele extra complicatie
of onduidelijkheid oplevert. De gelijkstelling van de tweede en de derde schijf
voor belastingplichtigen onder de 65 jaar geeft zelfs een stroomlijning die
het systeem ten goede komt en die een stapje in de richting van een vlaktaks
is. Ik wil op de vraag van de heer Reuten in dat verband wel onmiddellijk
antwoorden: ja, wij zijn ook voorstander van een vlaktaks, behalve voor excessieve
inkomens. Ik vrees dat ik met excessieve inkomens bedoel wat de minister en
de staatssecretaris gewoon topinkomens noemen. Inhoudelijk is de houdbaarheidsbijdrage
en trouwens ook de doorwerkbonus, in overeenstemming met het uitgangspunt
dat de regering uitdrukkelijk noemt in de beantwoording van de Raad van State:
"De individuele keuzevrijheid voor het doorwerken tot op latere leeftijd en
het principe dat mensen moeten bijdragen naar draagkracht, zijn belangrijk
geweest bij de keuze van deze maatregelen." De enige opmerking die wij daarbij
zouden willen maken is dat de uitzondering voor ouderen die voor 1 januari
1946 geboren zijn, en van wie de houdbaarheidsbijdrage niet gevraagd wordt,
niet past bij het uitgangspunt "bijdragen naar draagkracht". Bovendien draagt
die uitzondering ook niet bij aan de eenvoud en overzichtelijkheid van het
systeem. Gelet op de langzame opbouw van de bijdrage was dat, denk ik, niet
echt nodig geweest.Ook bij de vervanging van de combinatiekorting door de inkomensafhankelijke
combinatiekorting geldt dat er, gebruikmakend van de mogelijkheden die het
systeem biedt, een wenselijke ontwikkeling gestimuleerd kan worden. In dit
geval zijn wij dan trouwens wel gelukkig met het amendement-Sap, dat ertoe
leidde dat niet de twee combinatiekortingen naast elkaar blijven bestaan.De voorstellen in omgekeerde volgorde behandelend, kom ik bij de maatregelen
met betrekking tot het ondernemerschap. En daar ligt een zaak die voor ons
nog niet uitgemaakt is, maar die voor het komende jaar nog maar een heel beperkte
invloed heeft. Het stimuleren van ambities ten aanzien van innovatie en groei
is op zichzelf natuurlijk uitstekend. Dus de introductie van een mkb-winstvrijstelling
kan een nuttige vorm van fiscale stimulering zijn. Maar het vervangen van
de zelfstandigenaftrek door de winstvrijstelling zou bij ons toch vragen oproepen,
want naast extra faciliteiten voor starters, die het vaak moeilijk hebben,
lijkt het ons ook heel zinvol om kleine ondernemers met misschien weinig groeipotentie,
maar wel een belangrijke functie in hun omgeving iets extra's te blijven bieden.
Dorpswinkels en kleinschalig ambacht, en ook de wijde variëteit van zzp'ers,
zitten vaak op de rand van wat mogelijk is maar hebben wel maatschappelijke
waarde. Wil de staatssecretaris daar bij eventuele vervolgstappen rekening
mee willen houden?Wat betreft de btw-heffing op complementaire medische diensten waarvoor
in de Wet BIG geen normering wordt gegeven, ben ik de staatssecretaris dankbaar
dat heffing een halfjaar uitgesteld kan worden. Ik heb begrepen dat onze regelgeving
geen mogelijkheid geeft om uitsluitend de door gediplomeerde artsen geboden
alternatieve geneeswijzen voor de btw-heffing gelijk te schakelen met de andere
door hen geboden medische diensten. Maar gezien het grote belang dat een niet
reguliere behandeling voor heel veel mensen heeft, zou ik er sterk op aan
willen dringen dat er een mogelijkheid wordt gezocht om dit probleem op te
lossen. Dat verlost ons ook van extra administratieve ellende. Ik besef trouwens
dat de sleutel in deze kwestie niet ligt bij deze staatssecretaris. Misschien
wil hij er wel achteraan gaan!Nog een vraag, voorzitter, over iets waar deze staatssecretaris ook niet
direct verantwoordelijk voor is. In verband met de positie van de woningbouwcorporaties,
maar niet alleen daarvan, wachten wij nog op een wetsvoorstel over de maatschappelijke
onderneming. Onder andere over de belastingplichtigheid van dergelijke organisaties
moet dat meer duidelijkheid kunnen verschaffen. Zou de staatssecretaris ons
kunnen vertellen wanneer wij dat mogen verwachten?Ten slotte, voorzitter, een algemene opmerking. Belastingen hebben altijd
invloed op het handelen van de belastingplichtigen. Er is dus niets mis mee
om belastingen te gebruiken om ontwikkelingen te sturen in een richting die
wij wenselijk vinden. Maar wat ons betreft is de eerste eis aan elke belastingmaatregel
dat die voor iedereen volledig transparant moet zijn, dus zo eenvoudig mogelijk.
Eenvoud en overzichtelijkheid komen de werking van een belasting meestal meer
ten goede dan verfijnd gedetailleerde maatregelen. Eenvoud en overzichtelijkheid
zijn van belang voor degene die de belasting moet innen en ook voor degene
die moet betalen. Ingewikkeldheid leidt tot misbruik en gebrek aan overzichtelijkheid
leidt tot het gevoel oneerlijk behandeld te zijn. Dit Belastingplan vergelijkend
met het wetgevingsgedrocht dat wij vorige week moesten behandelen, heb ik
nu in ieder geval het gevoel dat de elementen waar wij over gaan beslissen
goed passen in het systeem van onze belastingwetgeving. Dat geeft een beter
gevoel dan vorige week.De heer Leijnse (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Als ik over een klein half uur mijn betoog zal
afronden, ben ik ervan overtuigd dat ik niet in aanmerking zal komen voor
uw gebruikelijke complimenten voor bondigheid, maar de tijd die ons geboden
was voor de voorbereiding van dit debat was namelijk zodanig beperkt dat ik
naar het woord van Goethe u een lange brief heb moeten schrijven. Daar komt
nog bij dat de voorliggende fiscale maatregelen komen op een tijdstip dat
de financiële en budgettaire kaders buitengewoon onzeker zijn. De economische
voorspellingen van afgelopen september, waarop de Miljoenennota gebaseerd
is geweest, zien eruit alsof ze in een vorige eeuw zijn opgesteld.
En zelfs van de meest recente cijfers van het Planbureau die de minister dacht
ik vorige week in ontvangst nam toen hij wat te laat in het debat in deze
Kamer verscheen, is de houdbaarheidsdatum wellicht alweer verlopen. Het is
onzekerheid troef en dat raakt onze economie in het hart. In een dergelijk
klimaat is herstel van zekerheid en vertrouwen wezenlijk belangrijk. De overheid
is nu niet langer de spreekwoordelijke liberale "nachtwaker", maar een zeer
grote financiële partij die haar volle gewicht in de schaal moet leggen
om het evenwicht in de economie te herstellen. Dat sommigen van monetarist
nu ineens keynesiaan worden, is goed nieuws, maar vooral mag men hopen dat
degenen die altijd al keynesiaan waren het vooral nu zullen blijven.De heer Reuten (SP):Mevrouw de voorzitter. Is senator Leijnse zo iemand die altijd al keynesiaan
is geweest?De heer Leijnse (PvdA):Zeker!De heer Reuten (SP):Als het gaat om iemand die van monetarist keynesiaan geworden is, denkt
hij dan bijvoorbeeld aan minister Bos die vorig jaar door Elsevier nog neoliberaal
werd genoemd, terwijl hij nu door hetzelfde blad is uitverkozen tot man van
het jaar?De heer Leijnse (PvdA):Dan denk ik niet onmiddellijk aan minister Bos. Vorige week las ik in
de krant dat veel monetaristen nu keynesiaan zijn geworden. Volgens mij was
de laatste die genoemd werd Fukoyama om maar eens een dwarsstraat te noemen,
maar ik dacht in ieder geval niet aan minister Bos. Waarschijnlijk is dat
voor u een geruststellende gedachte!Voorzitter. De regering heeft de afgelopen weken een sterk interventiebeleid
gevoerd. Daarbij kan zij bouwen op de internationaal uitzonderlijk sterke
positie van de Nederlandse economie en de gunstige situatie van de overheidsfinanciën.
Maar ook op die solide basis is in de gegeven omstandigheden stuurmanskunst
nodig en die heeft het kabinet in hoge mate getoond. Het is daarbij opvallend
dat interventies op het juiste moment een positief effect kunnen hebben op
het vertrouwen: zij laten zien dat de overheid haar gewicht in de schaal wil
leggen. Het vroegtijdig scheppen van ruime garanties voor de kapitalisering
van de financiële sector is daarvan een voorbeeld. Even opvallend is
echter dat een teveel aan opeenvolgende interventies eerder een negatief effect
heeft op het vertrouwen: het schept een sfeer van onzekerheid over wat allemaal
nog gaat komen. In dat opzicht is het goed dat de regering heel duidelijk
de grenzen van haar interventiebeleid heeft aangegeven.Voorzitter. Ik acht het in dit licht ook vertrouwenwekkend dat het kabinet
op essentiële punten het ingezette regeringsbeleid ongewijzigd voortzet.
De eerder genomen maatregelen om de koopkracht te ondersteunen, zoals de afschaffing
van de WW-premie voor werknemers, worden doorgezet, ook nu de inflatie snel
terugloopt. Als gevolg hiervan mag in 2009 over de hele linie op een belangrijke
versterking van de consumentenbestedingen worden gerekend, hetgeen zal helpen
om de onvermijdelijke recessie te bekorten. Ook de voortzetting van de vorig
jaar ingezette fiscale beleidswijzigingen schept nieuw vertrouwen. Geen paniekerige
ingrepen, maar het volhouden van een bestendige lijn is wat de economie op
de lange termijn nodig heeft. In dat opzicht is het goed dat de regering de vorig jaar ingezette vergroening
van de autobelastingen dit jaar voortzet. Zowel de verschuiving van de grondslag
naar brandstofverbruik en kooldioxide-uitstoot, als de geleidelijke ombouw
naar kilometerbeprijzing liggen in deze lijn. Er is een redelijk tempo voor
deze principiële omslag uitgezet en het is zaak nu onverdroten aan dit
tempo vast te houden. Wel rijst de vraag hoe in dit kader met de tegengestelde
effecten van dalende olieprijzen aan de ene kant en toenemende technische
innovaties aan de andere kant moet worden omgegaan. De eerste, de dalende
olieprijzen, stimuleren onzuinig en vervuilend rijden. De tweede, technische
vooruitgang, kan een geweldige bijdrage zijn aan vermindering van de milieubelasting.
De Partij van de Arbeid is geïnteresseerd in de vraag of de regering
deze ontwikkelingen volgt en overweegt hier in het uitgezette beleid op in
te spelen. Wat zijn bijvoorbeeld de effecten van de dalende olieprijs op het
totale brandstofverbruik van de automobiliteit en hoe kunnen deze door fiscale
maatregelen worden beperkt? Welke mogelijkheden zijn er om, bijvoorbeeld in
de behandeling van het privégebruik van leaseauto's, een krachtiger
impuls te geven aan het gebruik van zuinige en schone auto's? En wat denkt
de regering van bepaalde geluiden uit de branche die zeggen dat de zuinigheids-
en vervuilingsmaatstaven die nu worden gehanteerd, bijvoorbeeld voor de bpm,
te relatief zijn – vergelijking met andere auto's in dezelfde klasse
in plaats van harde absolute criteria – en dat bovendien de aanvankelijke
waarden waarop het label is gebaseerd in het gebruik kunnen worden aangepast,
bijvoorbeeld wanneer zuinigheid gebaseerd is op een snelheidsbegrenzer die
gemakkelijk kan worden gedeprogrammeerd? De fractie van de Partij van de Arbeid
stemt in met het door de regering op dit punt uitgezette beleid, maar meent
tegelijk dat het denken niet stil moet staan en naar verdere mogelijkheden
voor vergroening moet worden gezocht.Als het om vergroening gaat, heeft de regering in het afgelopen jaar terecht
vastgehouden aan twee maatregelen die eerder zijn genomen en die veel kritiek
hebben gekregen: de verpakkingenbelasting en de vliegtaks. De nu voorgestelde
vereenvoudiging van de verpakkingenbelasting is welkom en laat zien dat de
Belastingdienst gevoelig is voor terechte aanmerkingen op de gecompliceerdheid
van sommige regelingen. De geringe wijziging van de vliegtaks is eveneens
gerechtvaardigd, maar laat het wezen van deze heffing gelukkig ongemoeid.
Het is hier te loven dat de regering voet bij stuk houdt. Men kan immers moeilijk
vasthouden aan ambitieuze klimaatdoelstellingen én tegelijk ach en
wee roepen als het snel groeiende en zeer milieubelastende vliegverkeer ook
maar een strobreed in de weg wordt gelegd.De maatregelen inzake de winstbelasting voor het midden- en kleinbedrijf
kunnen eveneens op de instemming van de Partij van de Arbeid rekenen. Ook
hiermee wordt een bestendige lijn voortgezet, die erop gericht is het startend
en kleinschalig ondernemerschap fiscaal te stimuleren. Wel is in mijn fractie
de vraag gerezen of de gelijktijdige verhoging van de mkb-vrijstelling en
verlaging van het mkb-tarief in de vennootschapsbelasting zodanig zijn gekozen
dat het evenwicht in de belastingdruk op ondernemers die onder de inkomstenbelasting
vallen en ondernemers die onder de winstbelasting vallen in stand blijft.
Graag een toelichting van de regering hierop, en ook een beschouwing
over de doeleinden die de regering in dit opzicht heeft: acht men overgang
van een grote groep kleine ondernemers naar het ib-regime wenselijk of juist
niet?Voorzitter. De maatregelen op het terrein van het inkomensbeleid vormen
ongetwijfeld het meest substantiële onderdeel van dit Belastingplan.
Bij de Partij van de Arbeid bestaat instemming met de maatregelen die nu worden
voorgesteld om het doorwerken van oudere werknemers meer gericht te simuleren.
Hiertoe kan zeker ook het voorstel worden gerekend tot het verlenen van een
premiekorting aan werkgevers die werknemers van 62 jaar en ouder in dienst
houden, dat volgende week in deze Kamer aan de orde is. Dit voorstel betekent
een aanzienlijke stimulans voor werkgevers om oudere werknemers niet te vroeg
met pensioen te laten gaan. Het pendant hiervan, een flinke stimulans voor
werknemers om ook vanaf het 62ste levensjaar actief te blijven, ligt vandaag
voor in de vorm van de zogeheten "doorwerkbonus". De omvang van deze bonus
is in de eerste jaren na de 61ste verjaardag tamelijk fors, oplopend tot een
maximum van bijna € 400 netto per maand voor een werknemer van 64
jaar.Zeer positief staat mijn fractie tegenover twee elementen in de vormgeving
van de doorwerkbonus. In de eerste plaats geldt de heffingskorting voor alle
inkomens uit huidige arbeid, ook wanneer die cumuleren met inkomsten uit vroegpensioen.
Hier wordt dus zuiver het doorwerken gestimuleerd en niet het opnemen van
vroegpensioen fiscaal ontmoedigd. De werknemer komt dan het beste uit wanneer
hij vanaf het 62ste levensjaar te eniger tijd het pensioen gaat combineren
met gedeeltelijk doorwerken. Dit is dus een stimulans om vormen van deeltijdpensionering
te gaan toepassen, naast en in combinatie met deeltijdarbeid voor oudere werknemers.
De discussie over het tijdstip van uittreding uit de betaalde arbeid wordt
hierdoor naar een meer realistisch niveau getild: in plaats van het opschuiven
van harde en uniforme leeftijdsgrenzen wordt er nu gewerkt aan een langjarig
traject waarin de werknemer geleidelijk korter gaat werken en even geleidelijk
het wegvallende inkomen aanvult met opname van zijn pensioen. Die vorm van
geleidelijke pensionering is voor veel werknemers een wenkend perspectief.
Bekend is immers dat veel werknemers na hun 60ste levensjaar reikhalzend uitzien
naar het moment dat zij kunnen gaan "minderen", maar evenzeer bevreesd zijn
voor het moment dat zij geheel buiten het arbeidsproces zullen staan. Dit
dilemma los je niet op met afschaffing van het vroegpensioen of opschuiving
van de pensioengerechtigde leeftijd. Dit vraagt om een zeer geleidelijk traject
van vermindering van de betaalde arbeid tussen het 60ste en het 70ste levensjaar,
waarin iedere werknemer zijn eigen tempo en vorm kan kiezen. De doorwerkbonus
zien wij graag als een eerste fiscale maatregel ter stimulering van dit geleidelijke
pensioneringstraject. Graag vernemen wij de visie van de regering op de te
verwachten effecten op korte en lange termijn.De heer Reuten (SP):Ik zou graag van de heer Leijnse horen wat hij van het idee vindt dat
die doorwerkbonus is gedifferentieerd naar het inkomen. Waarom kan die niet
voor iedereen gelijk zijn? Hebben verschillende mensen verschillende stimulansen
nodig? Voor modaal is de bonus gecumuleerd tot € 5000 in drie jaar
en voor mensen met een hoger inkomen loopt die op tot € 10.000 in
drie jaar.De heer Leijnse (PvdA):Het is mij ook opgevallen dat de doorwerkbonus in dit geval is gemoduleerd
niet als een heffingskorting, als een vast bedrag, maar als een percentage
van het loon uit tegenwoordige arbeid binnen een bepaalde bandbreedte. Dit
betekent dat de bonus varieert met het inkomen. Dit geeft het effect dat de
heer Reuten beschrijft, overigens binnen een bepaalde bandbreedte.De heer Reuten (SP):Mijn vraag is of de heer Leijten dit sympathiek vindt.De heer Leijnse (PvdA):Bij iedere heffing of toeslag moeten wij een afweging maken of die procentueel
wordt gegeven dan wel in de vorm van een vast bedrag. Dat is niet altijd hetzelfde.
Het is afhankelijk van het effect dat met de maatregel wordt beoogd. In dit
debat is er al eerder op gewezen dat de effecten van het doorwerken ten dele
ook bij de hogere inkomens zullen neerslaan, althans bij die groep mensen
die meer dan modaal verdienen. Die begrenzing zit er wel in want de bonus
geldt voor het traject tot een inkomen van € 55.000. Die afweging
moet op een bepaald moment worden gemaakt. Voor mij staat op dit moment voorop,
het feit van de bonus en het effect ervan op de nadere invulling van het traject
tussen 60 en 70 jaar. Ik wil de vraag of dit in procentuele vorm of in de
vorm van een vast bedrag moet, hier even buiten beschouwing laten.De heer Reuten (SP):Ik vroeg of de heer Leijnse het een sympathiek idee vindt dat de bonus
gedifferentieerd is en niet voor iedereen gelijk is.De heer Leijnse (PvdA):Dat weet ik dus niet. Dit is afhankelijk van de effecten. Wij willen bereiken
dat mensen in het algemeen langer doorwerken, maar naar de mate van het mogelijke.
Je moet bekijken hoe dit voor de verschillende inkomensniveaus uitwerkt om
te zien welke effecten de bonus heeft. Op die basis kun je de vraag beantwoorden
of de bonus in de vorm van een vast bedrag die niet inkomensafhankelijk is,
effectiever zal zijn. Ik heb dus geen antwoord op die vraagGeheel in lijn met de gedachte van de deeltijdpensionering heeft de regering
voorgesteld de doorwerkbonus niet bij het 65ste levensjaar te laten eindigen.
Ook na deze van oudsher harde grens wordt het doorwerken gestimuleerd, zij
het voorshands in zeer bescheiden mate. De fractie van de Partij van de Arbeid
acht dit een goede zaak. Ik sprak immers niet voor niets over een geleidelijk
pensioneringstraject tussen het 60ste en 70ste levensjaar. Wie geleidelijk
zijn betaalde arbeid terugbrengt en even geleidelijk zijn pensioen begint
op te nemen, heeft geen boodschap aan harde leeftijdsgrenzen. Voor de ene
werknemer zal het afbouwen sneller gaan dan voor de andere, dat ligt aan de
fysieke gesteldheid en de aard van het werk, aan de beloning en aan de hoogte
van het opgebouwde pensioen. In die individuele keuzes is het weinig relevant
of er bij 65 jaar een administratieve knip wordt gelegd: dat is voor de rekenmeesters
misschien interessant, maar niet voor de betrokken werknemer. Zo wordt de
uniforme pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar vanzelf sterk gerelativeerd
en dat is een goede zaak.De regering is met de voorstellen voor premiekorting en doorwerkbonus
een weg ingeslagen die ons gelukkig verwijdert van het onvruchtbare debat
over de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd: 65 of
67 jaar, misschien wel 70 jaar. Simpelweg omdat in een moderne benadering
de pensioengerechtigde leeftijd alleen nog als rekenregel bestaat, maar geen
reële betekenis meer heeft voor de arbeidsparticipatie. Mijn fractie
zou de regering willen uitnodigen in de toekomst daarom ook verder na te denken
over de vormgeving van de doorwerkbonus voor werknemers van 65 jaar en ouder,
ook in relatie tot een deeltijds dienstverband. Wij geloven dat er in deze
lijn met fiscale stimulansen grote voordelen te behalen zijn op het terrein
van de arbeidsparticipatie van ouderen.Voorzitter. In de fractie van de Partij van de Arbeid bestond er meer
reserve aanvankelijk voor de voorstellen die onder het hoofdje "houdbaarheidsbijdrage"
zijn gedaan. Deze voorstellen dragen onmiskenbaar bij aan de houdbaarheid
van de oudedagsvoorziening in tijden van snelle vergrijzing van de bevolking
en zijn in dat opzicht welkom. Ze doen dit echter niet door een vergroting
van het actieve draagvlak, maar door het leggen van een extra last op een
zeer bepaalde groep burgers; meer in het bijzonder: door het geleidelijk en
in zeer bescheiden mate verhogen van de inkomstenbelasting voor uitsluitend
degenen die na 1 januari 2011 de leeftijd van 65 jaar passeren.Begrijpt u mij goed, de Partij van de Arbeid is en blijft onverminderd
voorstander van wat genoemd wordt de fiscalisering van de AOW. Het in toenemende
mate dekken van de financieringslasten van de algemene ouderdomsvoorziening
uit de algemene middelen in plaats van uit werknemerspremies, heeft in mijn
fractie altijd op enthousiaste steun kunnen rekenen. In dit licht stellen
wij dan ook met genoegen vast dat nu reeds ruim een derde van de jaarlijkse
financieringslast wordt gedekt met rijksbijdragen en niet uit de premie en
dat dit aandeel jaarlijks stijgt.De belangrijkste reden voor deze verschuiving is dat de algemene middelen
via de belastingen op een evenwichtiger en meer solidaire manier worden geheven
dan de werknemerspremies, ook en vooral als men dit beziet uit een oogpunt
van solidariteit tussen de generaties. Anders gezegd: via de premies wordt
de last van de vergrijzing te eenzijdig gelegd op de schouders van jongere
generaties die nog voluit actief zijn, terwijl via de algemene middelen ook
ouderen naar de mate van hun inkomen deelnemen in het dragen van deze last.De bevriezing van de AOW-premie is daartoe een zeer probaat middel, want
dit vermindert de last op de werknemer en vergroot de ruimte om in het zogeheten
"bejaardentarief" in de tweede schijf meer belasting te heffen bij 65-plussers.
Geleidelijke verlaging van de AOW-premie zou dit middel nog effectiever maken.De regering lijkt met de voorgestelde houdbaarheidsbijdrage op een ingenieuze
manier precies dat te doen wat ik hierboven beschreef als fiscalisering van
de AOW. Door het niet volledig aanpassen van de schijflengte van de tweede
schijf aan de inflatie in de komende jaren, ontstaat immers zeer geleidelijk
een verruiming van de derde schijf aan de onderkant die voor actieven geen
verschil maakt, maar voor 65-plussers wel omdat zij in de tweede schijf het
veel lagere "bejaardentarief" betalen. Anders gezegd: het specifieke inkomenstraject
waarover 65-plussers een lager tarief betalen dan 65-minners wordt korter,
waardoor de inkomens van bejaarden die boven deze schijf uitgaan een geleidelijk
zwaardere belasting zullen ervaren.Men kan hiertegen uit een oogpunt van fiscalisering van de vergrijzingslast
weinig bezwaar hebben. Zoals gezegd is een bijzonder ingenieuze vorm gevonden
die een zeer geleidelijke oploop van de belastingdruk mogelijk maakt; complimenten
daarvoor. Voorts is mijn fractie een groot voorstander van meer belasting
heffen bij iedereen teneinde minder AOW-premie te hoeven heffen bij werknemers.
Door generieke belastingheffing wordt bovendien bewerkstelligd dat hierin
naar algemene draagkracht wordt bijgedragen, hetgeen bij premieheffing nauwelijks
het geval is; ook dat is winst. Dat die belasting in dit geval niet bij iedereen
naar draagkracht wordt geheven, maar alleen bij 65-plussers is minder elegant.
Ieder secundair criterium in de heffing, zoals leeftijd, mitigeert immers
de werking van het draagkrachtbeginsel en vergroot de kans dat bepaalde sterke
schouders de dans ontspringen. Toch valt dit met enige goede wil nog wel door
de vingers te zien. Het belastingstelsel bevat immers wel meer leeftijdsspecifieke
of levensfasespecifieke heffingen en omdat het hier om vergrijzingslasten
gaat, kan men enige rechtvaardigheid zien in het bij voorrang meer meebetalen
door 65-plussers.Het lijkt er echter op dat de regering erg ver gaat, zo niet te ver, door
aan deze toespitsing nog een element toe te voegen, namelijk dat de geleidelijke
verkorting van de schijflengte uitsluitend van toepassing zal zijn op de generatie
die vanaf 1 januari 2011 de leeftijd van 65 jaar bereikt. Hier wordt
naast inkomen en leeftijd/levensfase nog een derde element aan de belastingheffing
toegevoegd, namelijk generatie. Voor deze toevoeging is geen rechtvaardiging
gegeven.Wel merkt de regering desgevraagd op dat oudere generaties dan die vanaf
1 januari 1946 door de extra belasting niet getroffen worden, omdat zij
niet hebben kunnen anticiperen op deze verzwaring. Maar dat lijkt weinig overtuigend:
hoe kunnen latere generaties dan wel anticiperen? Dat kunnen zij niet door
extra pensioen op te bouwen, want daartoe wordt geen ruimere fiscale mogelijkheid
geboden. Bovendien is het op zichzelf geen rechtvaardiging voor het harde
generatieonderscheid dat hier in de belastingheffing wordt aangebracht. Een
dergelijk onderscheid vraagt een zorgvuldige onderbouwing, zoals indertijd
de zogeheten 1992-maatregel in de sociale zekerheid zorgvuldig is onderbouwd
met een visie op de wenselijkheid van economische zelfstandigheid van vrouwen
en het verminderen van het kostwin­nersbeginsel.Het ontbreken van zo'n rechtvaardiging ten principale en de verdere relativering
van het draagkrachtbeginsel in de belastingheffing die het gevolg is van deze
generatietoespitsing, maken tezamen dat mijn fractie belangrijke reserves
houdt tegen de vormgeving van de houdbaarheidsbijdrage. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat de regering hierover nog eens nadenkt. Tenslotte treedt de
maatregel eerst in 2011 in werking en is er in de afgelopen jaren reeds een
majeure wijziging aangebracht in de oorspronkelijke vormgeving als AOW-heffing.
Voortschrijdend inzicht is hier dus werkzaam en ik zie niet in waarom dat
vandaag zou ophouden.Het Belastingplan bevat een maatregel waar deze Kamer uitdrukkelijk om
heeft gevraagd en wel het terugdraaien van de verlaging van de maximumpremiegrondslag
voor derdepijlerpensioenen, zoals die voortvloeide uit de initiatiefwet van
de heren Depla en Blok, inzake het banksparen. De Eerste Kamer heeft zich enthousiast getoond over dit initiatief en het dan ook van brede
steun voorzien. Minder gelukkig waren wij echter met de wijze waarop de initiatiefnemers
onderbouwden dat hun wetsvoorstel een inkomstenderving voor het Rijk is en
de keuzes die zij vervolgens maakten om deze derving te compenseren.Gerede twijfels waren er over de soliditeit van het verhaal over het budgettair
beslag en over de keuze dit op te vangen door het maximum voor de premiegrondslag
aanzienlijk te verlagen. De Kamer heeft haar onvrede neergelegd in de motie-Vedder-Wubben
c.s. Het is te loven dat de regering, hoewel het hier een initiatiefwet van
de Tweede Kamer betrof, het tot haar taak heeft gerekend aan deze motie uitvoering
te geven. Dit is gebeurd in de voorliggende maatregel. Wij betreuren het echter
dat deze maatregel niet kan ingaan op 1 januari 2008. Was dat wel het
geval, dan had het afgelopen jaar niet een vreemd intermezzo in de pensioenopbouw
van veel zelfstandigen hoeven te worden.Uit de briefwisseling met de regering maak ik op dat de staatssecretaris
zijn uiterste best heeft gedaan om ons tegemoet te komen, maar dat hij uiteindelijk
op uitvoeringstechnische bezwaren is gestuit. Dat vinden wij jammer. Het zou
een goede les moeten zijn om voortaan minder hocus pocus te bedrijven over
vermeende budgettaire derving die niet hardgemaakt kan worden, maar ons wel
voortdurend blijft achtervolgen. Verder zouden wij hieruit de les moeten trekken
dat het beter is om tekortkomingen direct ruimhartig te repareren en niet
half. Maar dat gezegd zijnde moeten wij accepteren dat voor veel zelfstandigen
het jaar 2008 een vreemde gedeeltelijke adempauze in de pensioenopbouw lijkt
te worden. Misschien kan de regering toelichten of en in hoeverre de ook voorgestelde
maatregelen ter zake van de splitsing van lijfrenten aan de betrokkenen enig
soelaas bieden.Het uitgebreide debat dat wij vorig jaar met de regering hebben gevoerd
over de wijsheid van integrale heffing van vennootschapsbelasting bij de woningbouwcorporaties,
is niet zonder gevolg gebleven. Hoewel het ruim een jaar trekken en duwen
heeft gekost, begrijp ik dat de regering en de corporaties er nu toch naar
tevredenheid uitgekomen zijn. Ter zake van de afwikkeling van de eerste Vaststellingsovereenkomst
en de inwerkingtreding van de tweede Vaststellingsovereen­komst is een
akkoord bereikt waar beide partijen goed mee kunnen leven. Deze Kamer heeft
daarbij een bescheiden handje mogen helpen en mag dus ook enigszins delen
in de vreugde, maar onze dank gaat toch vooral uit naar de staatssecretaris
en de Belastingdienst die dit in de geest van ons debat hebben afgewikkeld.Dat gezegd zijnde is het dossier van de vpb-heffing bij de corporaties
verre van gesloten. De Kamer heeft vorig jaar ook meer ten principale kanttekeningen
geplaatst bij de integrale vpb-heffing op ondernemingen, die een gedeeltelijke
publieke taak hebben. Wij hebben gevraagd, dit in het aangekondigde wetsvoorstel
op de maatschappelijke onderneming adequaat te regelen. Nu verneem ik uit
zekere wandelgangen dat een voorontwerp van deze wet weliswaar circuleert,
maar dat daarin over de fiscale behandeling van de maatschappelijke onderneming
buitengewoon weinig is opgenomen.Mijn fractie, die toch al enige twijfel heeft over het nut van het wetsvoorstel,
krijgt hierover graag opheldering. Schiet de voorbereiding van dit wetsvoorstel
een beetje op en bevat het een aanvaardbaar fiscaal regime voor maatschappelijke
ondernemingen als de woningbouwcorporaties, maar niet alleen de woningbouwcorporaties?
Ik stel die vraag met klem, omdat de discussie over belastingheffing bij overheidsbedrijven,
die met dit onderwerp een grote overlap vertoont, ook bijzonder weinig voortgang
laat zien. Zo blijft er in het veld van de hybride organisaties, het maatschappelijk
middenveld, waar bijzonder belangrijke publieke taken worden vervuld, grote
onzekerheid bestaan over de fiscale behandeling.In het geval van de corporaties rijst de vraag of de regering er verstandig
aan doet om met haar fiscale beleid bij te dragen aan een zodanig slechte
verstandhouding met de corporaties dat hun medewerking aan het volkshuisvestingsbeleid
onder druk komt te staan. De vertraging in het programma van aanpak voor de
probleemwijken is daarvan een voorbeeld. Maar wij moeten verder denken. De
woningmarkt verkeert in zwaar weer en dat kan nog wel even duren. Bij eerdere
crises hebben de corporaties een bijzonder belangrijke rol gespeeld bij het
saneren en ondersteunen van de lokale woningmarkt, ook de koopmarkt. Mijn
fractie zou niet graag zien dat wij de bereidheid van de corporaties om ter
versterking van de woningmarkt te interveniëren, in de waagschaal zouden
stellen voor hogere belastingopbrengsten op de korte termijn. De uitkomst
van de recente gesprekken over de Vaststellingsovereenkomst wijst gelukkig
in een andere richting.Ik heb mij in de bijdrage van de PvdA-fractie beperkt tot de hoofdpunten
van de voorliggende wetsvoorstellen. Dat laat onverlet dat het geheel daarnaast
een groot aantal voorstellen bevat dat voor bepaalde groepen ingrijpend is.
De postbussen en mailboxen van alle woordvoerders zijn daar de afgelopen weken
getuige van geweest en het is verleidelijk daaruit uitgebreid te citeren.
Dat zou echter geen recht doen aan de specifieke taak van deze Kamer binnen
de volksvertegenwoordiging, die is gemarkeerd door het ontbreken van een recht
van amendement. De Eerste Kamer oordeelt uitsluitend over de wetsvoorstellen
zoals zij voorliggen. Ik meende dan ook te mogen volstaan met het noemen van
die elementen, die mijn fractie voor haar eindoordeel van meer dan gemiddeld
gewicht acht.Ik eindig echter niet dan na de waardering van mijn fractie te hebben
uitgesproken voor de wijze waarop het fiscale beleid in het afgelopen jaar
verder vorm heeft gekregen. De bewindslieden hebben een mate van voortschrijdend
inzicht en van respect voor de opvattingen van de volksvertegenwoordiging
getoond die men bij bestuurders helaas niet altijd aantreft. De hen ondersteunende
ambtenaren hebben wederom een lenigheid van geest getoond die men gerust grote
wijsheid mag noemen en die althans een deel van de prestatie van de bewindslieden
verklaart. Maar daarbij mag zeker niet voorbijgezien worden aan de bijzondere
veerkracht van het uitvoerend apparaat van de Belastingdienst. Dit apparaat
heeft in de afgelopen jaren vele door politiek en beleid veroorzaakte complicaties
moeten oplossen om het belastingstelsel voor de burger nog enigszins draaglijk
te houden. Dat er daarbij veel geklaagd is over allerlei incidenten, niet
in het minst aan gene zijde van het Binnenhof, doet niets af aan de uitzonderlijke
prestatie van de Belastingdienst in. Dat wilde mijn fractie in dit debat niet
ongezegd laten.Voorzitter. Ik zie met belangstelling de antwoorden van de regering tegemoet.De heer Essers (CDA):Mevrouw de voorzitter. De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het Belastingplan 2009, de Overige fiscale maatregelen 2009
en de Fiscale Onderhoudswet 2009. Wij danken de staatssecretaris en zijn ambtenaren
voor de adequate beantwoording van de vragen die wij in het verslag hebben
gesteld.Aangenaam verrast waren wij ook met de op 5 december verstuurde aanbiedingsbrief,
waarin de staatssecretaris zich van een tot dusverre volstrekt onbekende kant
laat zien, namelijk als een verdienstelijk dichter. Wij waren vooral onder
de indruk van de vier laatste regels van zijn gedicht: "Bij dezen
de antwoorden van mijn ambtenaren op uw zeer terechte vragen.Ik hoop
dat u zich bij de mondelinge behandeling hierover niet hoeft te beklagen.Oftewel, hopelijk beoordeelt u deze antwoorden niet als te mager.Met vriendelijke groet, Jan Kees de Jager."Bij dit opmerkelijke staaltje van fiscale dichtkunst in het Nederlandse
taalgebied, past slechts stille bewondering. Eigenlijk wilde ik hiermee mijn
bijdrage afsluiten, maar dat zou weer getuigen van te weinig respect voor
het Belastingplan.De leden van mijn fractie kunnen zich in de meeste van de in het Belastingplan
2009 voorgestelde maatregelen goed vinden. De in dichtvorm geuite wens/vraag
in de aanbiedingsbrief: "Dit Belastingplan verzacht de pijn en is voor ons
gevoel goed doordacht en ook weloverwogen. Maar zoals gezegd is het van het
grootste belang dat het door iedereen op waarde wordt gewogen" kan door ons
dan ook in overwegend positieve zin worden beantwoord. Ook zijn wij het met
de Raad van State eens dat de regering er in het algemeen in is geslaagd om
in dit Belastingplan alleen de maatregelen op te nemen waarmee een wezenlijk
budgettair belang is gemoeid, waarbij het budgettaire effect hoofddoelstelling
is en welke een direct verband vertonen met de begroting. Zoals ook reeds
gesteld in het verslag, geldt dit naar de mening van de leden van de CDA-fractie
echter niet voor de voorstellen inzake de houdbaarheidsbijdrage en de doorwerkbonus.
Deze hadden naar onze mening beter in een afzonderlijk wetsvoorstel kunnen
worden behandeld, aangezien zij deel uitmaken van een samenhangend pakket
maatregelen om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën zeker te stellen,
mede in het licht van de vergrijzing. Het belang van deze thematiek alsmede
het specifieke karakter van de daaraan gerelateerde maatregelen hadden naar
onze mening dan ook een separaat wetsvoorstel verdiend. Overigens denken wij
dat de nieuwe term "houdbaarheidsbijdrage" in aanmerking komt voor de prijs
van het eufemisme van het jaar. Het klinkt in ieder geval beter dan de "Bos-taks"."Voldoende aandacht voor het welzijn van kleinere bedrijven en burgers
van dit land. Daar is immers de pijn van de crisis inmiddels ook aangeland."
Zo luidt de volgende dichtregel van de staatssecretaris. Het welzijn van de
kleinere bedrijven en burgers van ons land zal het Leitmotiv zijn van mijn
bijdrage aan dit debat over het Belastingplan 2009 cum annexis. In dit verband
merk ik op dat de leden van mijn fractie met instemming kennis hebben genomen
van de in de bijlage bij het Belastingplan opgenomen Notitie fiscaal bevorderen
ondernemerschap. Wij onderschrijven in grote lijnen de in deze notitie opgenomen
analyse. Ofschoon in de loop van de tijd een aantal faciliteiten is verdwenen,
oogt het huidige pakket aan ib-ondernemingsfaciliteiten nog altijd als zeer
omvangrijk.In de notitie wordt naar onze mening terecht de nadruk gelegd op maatregelen,
gericht op het verminderen casu quo wegnemen van belemmeringen die worden
ervaren bij het opstarten en doorgroeien van ondernemingen. Fiscale stimuleringsmaatregelen
voor starters zijn daarbij van groot belang. Terecht wordt ten aanzien van
op groei gerichte ondernemingen gewezen op het belang van de marginale druk.
De belangrijkste conclusie in deze notitie is dan ook dat het voor de fiscaliteit
voor de hand ligt om in te zetten op structuurverbetering van de belastingheffing,
waarmee vooral wordt bedoeld dat het de voorkeur verdient om de winstbelastingheffing
te vereenvoudigen. Dit kan worden bereikt door het aantal fiscale faciliteiten
te beperken.Als meest voor de hand liggende maatregel om doorgroeien aantrekkelijker
te maken, wordt tariefsverlaging genoemd. In dat verband wordt overwogen om
in de toekomst de mkb-winstvrijstelling te verhogen. Ook wordt aandacht besteed
aan tegenstrijdige effecten van verschillende ondernemingsfaciliteiten. Zo
neemt de zelfstandigenaftrek af naarmate het inkomen stijgt, terwijl de mkb-winstvrijstelling,
die betrekking heeft op het inkomen van de ondernemer na aftrek van de zelfstandigenaftrek,
nu net toeneemt naarmate het inkomen stijgt. In de notitie wordt het voornemen
uitgesproken om de extra progressie die de zelfstan­digenaftrek veroorzaakt,
te verzachten door deze aftrek in de toekomst geleidelijk af te bouwen in
het voordeel van de mkb-winstvrijstelling. Feitelijk leidt de mkb-winstvrijstelling
al tot een apart tarief voor winstinkomen. Het voor de toegang tot vele ondernemingsfaciliteiten
belangrijke urencriterium heeft behalve veel nadelen in de uitvoeringssfeer
ook andere bezwaren. Zo staat dit criterium in de weg aan mensen die naast
hun baan een onderneming willen hebben, de zogenoemde hybride ondernemers,
alsmede aan mensen die in deeltijd wensen te ondernemen, bijvoorbeeld in combinatie
met zorgtaken. In de notitie wordt om die redenen een aantal varianten verkend
om dit urencriterium aan te passen dan wel af te schaffen.De optie die in de notitie als meest aantrekkelijke wordt beschouwd, is
het afschaffen van het urencriterium voor de mkb-winstvrijstelling en het
omzetten van de zelfstandigenaftrek in de mkb-winstvrijstelling. Deze optie
leidt ertoe dat de ondernemingsfaciliteiten beter zijn toegesneden op doorgroeiende
ondernemers. Het maken van meer winst wordt beloond, terwijl de marginale
druk voor ib-ondernemers geleidelijker oploopt dan in het huidige stelsel.
Bovendien leidt deze variant ertoe dat deeltijdondernemers en hybride ondernemers
ook in aanmerking komen voor de mkb-winstvrijstelling. Wij onderschrijven
deze analyse. Afbouw van de zelfstandigenaftrek in het voordeel van verruiming
van de mkb-winstvrijstelling en terugdringen van de invloed van het urencriterium
zien wij als bijdragen aan de structuurverbetering van de belastingheffing
van ib-ondernemingen.Ook zien wij met belangstelling de resultaten tegemoet van de aangekondigde
studie naar herinvoering van een bijzonder tarief voor stakingswinsten. In
het verleden hebben wij hier met de heer Biermans meermalen voor gepleit.Dit alles neemt echter niet weg, dat naar onze mening de beste oplossing
op de langere termijn een stelsel zou zijn dat voorziet in een rechtsvormneutrale
ondernemings­winstbelasting, waarbij zowel voor winsten gemaakt door ib-ondernemingen
als door Vpb-ondernemingen eenzelfde tarief gaat gelden en er bij uitdeling
een additionele heffing plaatsvindt, te vergelijken met de huidige box 2-systematiek.
De thans fiscaal transparante entiteiten, te weten eenmanszaken en personenvennootschappen,
zouden in een dergelijk stelsel zelfstandig belastingplichtig worden voor
de winsten die met het ondernemingsvermogen worden behaald. Door de winst
van alle ondernemingen, ongeacht of zij worden gedreven in de vorm van een
eenmansonderneming, een personenvennootschap of een bv, te belasten tegen
een en hetzelfde, relatief lage tarief en pas een additionele heffing op te
leggen aan de gerechtigden tot de winst in geval van uitdeling of onttrekking
van die winst, zou de rechtsvormkeuze in een klap worden gedefiscaliseerd
en zou er een einde komen aan de ongelijke behandeling van ondernemers ten
opzichte van andere belastingplichtigen.Door de meeste ondernemingsfaciliteiten in te ruilen voor een relatief
laag ondernemingswinstbelastingtarief, komt men het beste tegemoet aan de
bijzondere functies van de winst die daadwerkelijk in de onderneming wordt
aangewend. De huidige ondernemingsfaciliteiten worden ook toegekend indien
winst casu quo vermogen niet langer in de onderneming wordt aangewend. Waarom
zou de beloning voor arbeid van een ondernemer anders moeten worden belast
dan de arbeidsbeloning van een directeur-grootaandeelhouder of van een gewone
werknemer? Ook de Raad van State heeft hierop gewezen in zijn advies. Een
ondernemingswinstbelasting zal bijdragen aan een aanzienlijke vermindering
van de administratieve lasten en ondernemers minder afhankelijk maken van
hun fiscale adviseurs. Voorafgaand aan de invoering van een dergelijk stelsel
zou als overgangsfase een afzonderlijke winstbox kunnen worden overwogen.Op korte en middellange termijn lijkt dit voorstel echter niet haalbaar.
Dat heeft te maken met de gunstige fiscale behandeling die in het huidige
stelsel de ib-ondernemers ten deel valt. Daardoor zullen er altijd groepen
ondernemers zijn die er bij wijzigingen op de korte termijn op achteruit gaan.
Politiek wordt het dan erg moeilijk om fundamentele veranderingen als een
ondernemingswinstbelasting aan te brengen. De paradox is derhalve dat omdat
de ib-ondernemer thans fiscaal in de watten wordt gelegd, een structurele
en fundamenteel evenwichtige verbetering van zijn fiscale positie vooralsnog
niet haalbaar lijkt te zijn. Zelfs mineure wijzigingen zijn al moeilijk realiseerbaar.
Zo moest de staatssecretaris zijn aanvankelijke voornemen om de zelfstandigenaftrek
in 2009 niet te indexeren ten gunste van een verdere verhoging van de mkb-winstvrijstelling
tijdens de behandeling van het Belastingplan in de Tweede Kamer weer intrekken,
vanwege de gerezen protesten als gevolg van het mogelijk nadelige effect van
deze maatregel voor kleine ondernemers. Dit illustreert dat zelfs kleine stappen
uiterst moeilijk te zetten zijn. Voor de goede orde: voor de meeste mkb'ers
zal een ondernemingswinstbelasting een lastendaling betekenen. Voor degenen
die erop achteruit gaan, kunnen er compenserende maatregelen worden bedacht.
Waar het ons om gaat, is dat in het geval de discussie bij voorbaat al in
het licht van de inkomensplaatjes wordt gezet, er nooit iets zal gebeuren
dat structureel in het voordeel van het bedrijfsleven is. De vraag dringt
zich dan ook op welke concrete resultaten de staatssecretaris verwacht van
de door hem aangekondigde brede consultatieronde met het bedrijfsleven, de
fiscale advieswereld en de wetenschap. Echte resultaten lijken pas in het
verschiet te liggen, indien niet bij voorbaat alleen kortetermijn-inkomenseffecten
bepalend worden geacht voor de acceptatiegraad en haalbaarheidskans van voorstellen,
maar men bereid is te zoeken naar maatregelen die ten dienste staan van de
structurele verbetering van het ondernemingsklimaat en een evenwichtige en
aan de moderne tijd aangepaste belastingheffing van ondernemers en andere
belastingplichtigen. Graag vernemen wij de visie van de staatssecretaris hieromtrent.Soms is al een kleine geste van de wetgever voldoende om het ondernemerschap
fiscaal te bevorderen. In het verslag hebben wij aandacht gevraagd voor de
categorie van de zogenoemde nijvere stille vennoten. Dit zijn in de regel
vissers die voor de invoering van de Wet IB 2001 vennoten waren in een stille
vennootschap met de schipper die de eigenaar is van het schip. Deze zogenoemde
deelvissers staan model voor de "hardwerkende Nederlander", waar de partij
van de heer Biermans het altijd over heeft. Als zij op zee zijn, werken zij
dag en nacht voor hun onderneming. Voor de invoering van de Wet IB 200I konden
deze deelvissers als ib-ondernemers aanspraak maken op onder andere de zelfstandigenaftrek.
Zij voldeden immers zonder enig probleem aan het urencriterium. Ter gelegenheid
van de invoering van de Wet IB 2001 werd echter aan de wettelijke ib-ondernemingsdefinitie
een verbondenheidvereiste toegevoegd: als ib-ondernemer moet je rechtstreeks
worden verbonden voor verbintenissen betreffende de onderneming. Dit criterium
werd in de wet opgenomen om ondernemers te onderscheiden van beleggers die
als commanditaire vennoten winst uit onderneming genieten. Dat wordt door
de staatssecretaris nog eens expliciet bevestigd in de memorie van antwoord
bij het onderhavige Belastingplan. Een andere reden was om man-vrouwfirma's,
waarbij slechts een van de partners zelfstandig beroepsbeoefenaar is, de wind
uit de fiscale zeilen te nemen. Het moge duidelijk zijn dat de hier bedoelde
deelvissers in de verste verte niet lijken op deze commanditaire vennoten
of passieve partners in man-vrouwfirma's. En toch werden zij met ingang van
1 januari 2001 uitgesloten van onder andere de zelfstandigenaftrek en
de nadien ingevoerde mkb-winstvrijstelling; dit, omdat niet zij, maar de schipper
extern de verplichtingen voor de vennootschap aangaat. Dit is onlangs door
de Hoge Raad in een tweetal arresten beslist. Het gevolg van deze rechtspraak
is dat deze vissers worden gedwongen om hun stille vennootschap om te zetten
in een openbare vennootschap, met als gevolg dat zij grotere aansprakelijkheidsrisico's
zullen lopen. De vis wordt zodoende onnodig duur betaald. Mijn vraag aan de
staatssecretaris is dan ook of hij zijn stelling in de memorie van antwoord
dat dit oordeel van de Hoge Raad niet op gespannen voet staat met zijn beleid
inzake bevorderen van ondernemerschap nader wil toelichten. Onze vraag is
of het niet veel eerder op de weg van de wetgever ligt om conform
het oorspronkelijke doel en de strekking van het verbonden­heidvereiste
in de wet een uitzondering op te nemen voor deze categorie van nijvere stille
vennoten.Dan een heel ander onderwerp. Wij verzoeken de staatssecretaris ook om
een reactie te geven op de berichtgeving in Het Financieele Dagblad van 11 december
2008 over de vermeende averechtse effecten van de aangekondigde voorstellen
ter stimulering van de investeringen door middel van vervroegde afschrijvingen
in 2009.Met veel instemming hebben wij kennisgenomen van het amendement-Omtzigt/Cramer
dat het mogelijk maakt dat onder andere niet commerciële dorpshuizen
voortaan voor de vrijstelling successierecht in aanmerking komen. Wij danken
de staatssecretaris ook voor de door hem aan ons in de memorie van antwoord
gedane toezegging dat hij de tekst van deze bepaling zodanig zal uitleggen
dat alleen voor de bestuursleden van deze instellingen zal gaan gelden dat
zij voor de door hen voor de instelling verrichte werkzaamheden geen andere
beloning ontvangen dan een vergoeding voor gemaakte onkosten en een niet bovenmatig
vacatiegeld. Daarmee wordt voorkomen dat de hier bedoelde dorpshuizen om voor
de vrijstelling in aanmerking te komen alleen of nagenoeg geheel met vrijwilligers
moeten werken.Met instemming hebben wij ook kennisgenomen van de bereidheid van de staatssecretaris
om de aangenomen motie van de Tweede Kamerleden Omtzigt en Cramer inzake specifieke
nut beogende instellingen uit te voeren. En toch, hoezeer wij ook ingenomen
zijn met deze ontwikkelingen waar wij al jarenlang voor pleiten, de vraag
blijft bestaan waarom eigenlijk sportverenigingen, niet commerciële buurt-
en dorpshuizen, jeugdgroepen en dergelijke niet als reguliere algemeen nut
beogende instellingen zouden kunnen worden aangemerkt. De hier bedoelde instellingen
zijn immers van grote waarde voor de samenleving. Deze problematiek heeft
alles te maken met de huidige invulling die aan het begrip "algemeen nut beogende
instellingen" wordt gegeven en in het bijzonder met het zogenoemde 50%-criterium.
Volgens de Hoge Raad dienen de werkzaamheden van een algemeen nut beogende
instelling voor meer dan 50% het algemene belang te dienen. Onder het
particulier belang verstaat de Hoge Raad bij een vereniging het particuliere
belang van de leden. Dit wordt zo uitgelegd dat bijvoorbeeld een muziekvereniging
die meer is gericht op het in besloten kring muziek maken dan op publieke
optredens niet als een algemeen nut beogende instelling kan worden aangemerkt.
Het is bovendien onduidelijk hoeveel repetitietijd moet worden toegerekend
aan de publieke optredens. Soortgelijke problemen bestaan bij sportverenigingen
en jeugdgroepen. Toch lijkt het ons evident dat alleen al vanwege de sociale
en opvoedende functie van deze verenigingen voor onze jeugd, zij in het belang
zijn van het algemeen nut. Omgekeerd, kan het 50%-criterium van de
Hoge Raad tot oneigenlijk gebruik leiden in die gevallen dat de niet publieke
activiteiten weliswaar minder dan 50% uitmaken, maar deze overduidelijk
wel particuliere, commerciële belangen dienen. Dit oneigenlijk gebruik
manifesteert zich dan vooral in de sfeer van de giftenaftrek.De oplossing lijkt zich aan te dienen: enerzijds zou het 50%-criterium
moeten worden verhoogd naar bijvoorbeeld 90%. Anderzijds moet een betere
invulling worden gegeven van het begrip "publiek belang". Hier lijkt een taak
voor de wetgever te liggen. Graag vernemen wij de mening van de staatssecretaris
hierover.Het verheugt de leden van mijn fractie dat er goede vooruitgang is geboekt
met de onderhandelingen met de woningcorporaties en dat de uitvoering van
de door de gehele Kamer ondersteunde motie-Essers c.s. lijkt te worden gerealiseerd
bij de afwikkeling van VSO-I en de totstandkoming van VSO-Il. Zeer belangrijk
is in dit verband dat overeenstemming is bereikt over de waardering van sociaal
vastgoed op de openingsbalans en over de zogenoemde gemengde projecten en
tussenvormwoningen. Van harte hopen wij dat ook de resterende geschilpunten
op een constructieve en redelijke wijze zullen worden opgelost. Het spreekt
voor zichzelf dat wij over de verdere voortgang geïnformeerd wensen te
blijven.Minder te spreken zijn wij over het uitstel van de toegezegde tweede notitie
over de belastingheffing van overheidsbedrijven tot de zomer van 2009. Al
diverse jaren op rij hebben wij in deze Kamer indringend aandacht gevraagd
voor deze problematiek. We zijn verheugd dat inmiddels ook de Tweede Kamer
en het kabinet het belang van aanpassingen van de wetgeving op dit terrein
onderschrijven. Zo wordt de ondernemings­variant, waarbij overheidsbedrijven
belastingplichtig worden indien en voor zover zij een onderneming drijven,
als de waarschijnlijk beste variant gezien. Wij dringen thans aan op spoedige
wetgevende actie van de zijde van de regering. Van uitstel mag geen afstel
komen. Wij roepen de staatssecretaris dan ook op om toe te zeggen dat nog
in deze regeringsperiode een wetsvoorstel op dit terrein zal worden ingediend.
Een met het voorgaande verband houdende vraag is wanneer wij de wetgeving
inzake de maatschappelijke onderneming naar verwachting tegemoet kunnen zien.
Kan de staatssecretaris aangeven of in die wetgeving ook de fiscale aspecten
zijn opgenomen?Wij oordelen ook positief over de in het wetsvoorstel Overige fiscale
maatregelen 2009 opgenomen voorstellen inzake fiscale beleggingsinstellingen.
Hierin wordt onder meer goedgekeurd dat het verstrekken van garanties door
een fiscale beleggingsinstelling ten behoeve van verbonden vastgoeddochtervennootschappen
mede kwalificeert als het beleggen van vermogen. Deze verruiming strekt zich
echter niet uit tot garanties ten behoeve van vastgoedontwikkelingsdochters,
ofschoon het sinds 1 augustus 2007 mogelijk is dat een fiscale beleggingsinstelling
indirect betrokken is bij vastgoedontwikkeling voor eigen portefeuille, mits
deze activiteiten middellijk via een regulier belaste dochtervennoot­schap
plaatsvinden.Het houden van de aandelen in een dergelijke dochtervennootschap geldt
als belegging. Is de staatssecretaris bereid om toe te zeggen dat ook de garantieverstrekking
ten behoeve van een dergelijke vastgoedontwikkelingsdochter als het beleggen
van vermogen kwalificeert? Deze vraag klemt temeer, omdat dergelijke ontwikkelingsdochters
in de praktijk niet kunnen functioneren zonder enige vorm van garantieverstrekking
door de fiscale beleggingsinstelling. Het niet-kwalificeren van een dergelijke
garantieverstrekking als beleggen, zou kunnen leiden tot statusverlies van
de fiscale beleggingsinstelling.Wij zijn zeer ingenomen met de tegemoetkoming van de zijde van de staatssecretaris
om met ingang van het jaar 2009 de motie-Vedder-Wubben c.s.
uit te voeren door middel van een aanpassing van de maximumpremiegrondslag
bij lijfrenten naar het oorspronkelijke niveau, inclusief indexatie. Wij hebben
er begrip voor dat deze toezegging vanwege vooral uitvoeringstechnische complicaties,
zoals omschreven in de brief van de staatssecretaris van 9 december,
niet kan worden uitgebreid tot het jaar 2008. Dat is jammer, maar wij hebben
er begrip voor.In de nadere memorie van antwoord gaat de staatssecretaris naar aanleiding
van vragen van de VVD-fractie uitgebreid in op de evaluatie van de belastingherziening
2001. Bij de bespreking van het wetsvoorstel inzake excessieve beloningen
is deze evaluatie zijdelings ook al aan de orde geweest. Een van de telkens
terugkerende kritiekpunten bij deze evaluatie is dat deze zelf door het departement
ter hand is genomen. Weliswaar heeft ook de fiscale wetenschap een poging
tot evaluatie ondernomen, maar daarbij kon geen gebruik worden gemaakt van
data die alleen het ministerie van Financiën heeft. Evenzeer als een
evaluatie anders uitpakt als een student zijn eigen tentamenformulier corrigeert
in plaats van zijn docent, dringt zich hier de vraag op of de maatschappelijke
acceptatie van het evaluatierapport over de Wet IB 2001 niet veel hoger zou
zijn geweest als het departement zich ietwat kwetsbaarder had opgesteld door
ook onafhankelijke derden kennis te laten nemen van beschikbare data en andere,
uiteraard geanonimiseerde, gegevens over de implicaties van de Wet IB 2001.
Graag vernemen wij de reactie van de staatssecretaris op deze kritiek.Opvallend is de tevredenheid die opvolgende kabinetten uitstralen over
box 3. Dat is ook wel begrijpelijk. Box 3 leidt tot een redelijk stabiele
belastingopbrengst, terwijl veel belastingplichtigen als gevolg van de vrijstellingen
geen belasting in box 3 betalen. In vergelijking met het onder de Wet IB 1964
geldende stelsel van belastingheffing van inkomsten uit vermogen is sprake
van een aanzienlijke verbetering. Toch mag dit niet betekenen dat wij onze
ogen sluiten voor de nadelen die ook aan box 3 zijn verbonden. Als gevolg
van de bevoordeelde fiscale behandeling van inkomsten uit vermogen ten opzichte
van inkomsten uit arbeid en andere inkomensbronnen, staan de drie boxen van
de Wet IB 2001 in een gespannen verhouding tot elkaar. Dat leidt er weer toe
dat de wetgever met ingewikkelde anti-ontgaansbepalingen, zoals de terbeschikkingstellingsregelingen,
tracht te vermijden dat te gemakkelijk box 3 wordt opgezocht. Ook het vorige
week in deze Kamer behandelde en aangenomen wetsvoorstel inzake excessieve
beloningen dat onder meer een regeling bevat voor de belastingheffing van
lucratieve belangen is daar een voorbeeld van.Naast eenvoud, dient de wetgever bovendien evenmin het rechtvaardigheidsgehalte
uit het oog te verliezen. Zo moeten de voordelen van box 3 worden afgewogen
tegenover de gebrekkige rechtvaardiging van het feit dat kapitaalinkomen in
de regel veel lichter wordt belast dan arbeidsinkomen of winst uit onderneming.
Evenzeer dienen deze voordelen te worden afgezet tegenover het forfaitair
belasten van kapitaalinkomsten. Doordat de werkelijke inkomsten niet relevant
zijn voor de uiteindelijke belastingheffing, staat box 3 op gespannen voet
met het draagkrachtbeginsel. Dat geldt overigens ook voor verliezen. Deze
kunnen in box 3 niet worden verrekend met positieve inkomsten. Met andere
woorden, het feit dat box 3 als een verbetering kan worden beschouwd ten opzichte
van de belastingheffing van inkomsten uit vermogen onder de Wet IB 1964 en
dat deze box tot een stabiele belastingopbrengst leidt, ontslaat de wetgever
niet van het nadenken over alternatieven teneinde de nadelen die ook aan box
3 zijn verbonden, zoveel mogelijk te elimineren. Of gaat de staatssecretaris
ervan uit dat box 3 ook op lange termijn het beste stelsel zal zijn en dat
het nadenken over alternatieven bij voorbaat een zinloze operatie is? Graag
vernemen wij de opvatting van de staatssecretaris hierover.Wij kijken met veel belangstelling uit naar de door de staatssecretaris
aangekondigde notities over de uniformering van het loonbegrip, een exercitie
die wij zeer toejuichen, en over de aanpassingen van de vennootschapsbelasting
en dividendbelasting naar aanleiding van de thematiek van de renteontvangsten
en -uitgaven in de vennootschapsbelasting. Ook kijken we uit naar de aangekondigde
voorstellen die gaan leiden tot een aanpassing en modernisering van de Successiewet,
iets waar wij ook al vele jaren op aandringen. Dat geldt ook voor de inspanningen
van de staatssecretaris om de administratieve lasten voor burgers en ondernemers
verder terug te dringen. Wat dit laatste betreft, achten wij het van groot
belang dat de belastinginspecteur weer een gezicht krijgt. Het is voor burgers
zeer frustrerend om vragen en klachten niet meer vis-à-vis persoonlijk
kwijt te kunnen tegenover een belastingambtenaar, maar aangewezen te zijn
op een anonieme en onpersoonlijke BelastingTelefoon, hoe professioneel deze
ook mag zijn georganiseerd. Door het succes van horizontaal toezicht wordt
het persoonlijke contact tussen de belastinginspecteur en de ondernemer gelukkig
steeds meer hersteld. De vraag is echter wat de staatssecretaris eraan gaat
doen om ervoor te zorgen dat dit ook weer wordt hersteld voor gewone burgers.Ik sluit af in dezelfde stijl als de staatssecretaris, namelijk in dichtvorm: Wij kijken met spanning uit naar de reactie van Jan Kees de Jager.En verwachten van hem een goed betoog, zeker niet te mager.Is
hij daartoe bereid,Dan steunen wij zijn beleid.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: De Vries 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20082009-669-687.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl