Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 1585-1603

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-07-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 37, pagina 1585-1603

04-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25444Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake het correctief referendum (27033); - Tijdelijke regels inzake het raadgevend correctief referendum (Tijdelijke referendumwet) (27034)Pagina 1608-1612
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 1612-1628
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs ter bestendiging en actualisering van de regels over de leraren-in-opleiding (leraren-in-opleiding) (27597)Pagina 1603-1608
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 1585-1603
Presentie en opening (woensdag 4 juli 2001)Pagina 1585-1585

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband
met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de
commissaris van de Koning (25444).(Zie vergadering van 3 juli 2001.)De beraadslaging wordt hervat.Minister De Vries:Voorzitter. Ik dank u in het bijzonder voor de permanente gastvrijheid
die u mij deze dagen in deze zaal verleent; u zit er warmpjes bij hier!Ik wil de geachte afgevaardigden die over dit voorstel gesproken hebben,
hartelijk dankzeggen voor hun inbreng in eerste termijn. Wij behandelen een
wetsvoorstel met een langdurig voorspel. Het voorstel van de regering met
betrekking tot de wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband
met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de
commissaris van de Koningin zal de discussie in Nederland voor enige tijd
beëindigen omdat wij, naar ik hoop, tot goede besluitvorming komen.Het zal u zeker niet zijn ontgaan dat dit voorstel aan de overzijde van
het Binnenhof uitvoerige aandacht heeft gekregen. De mondelinge behandeling
heeft geresulteerd in zo'n 70 pagina's aan Handelingen. Aan dat getal kunt
u echter niet afleiden – daarom zeg ik het u als mijn overtuiging –
dat de gedachtewisseling tussen de regering en de Tweede Kamer buitengewoon
vruchtbaar is geweest en dat door de aanvaarding van enkele amendementen die
thans deel van dit voorstel uitmaken, het wetsvoorstel beter is geworden.
Het doet mij daarom deugd dat ik het wetsvoorstel vandaag in uw midden mag
verdedigen.Door sommige sprekers is ingegaan op de voorgeschiedenis van de burgemeestersbenoeming.
Ik zal mij daarin nu verder niet verdiepen. Het is een hele lange geschiedenis
waarvan de hoofdpunten bekend zijn en ook behandeld zijn in de schriftelijke
gedachtewisseling. Ik begin dus maar bij de indiening van het wetsvoorstel
25444 in juli 1997 door minister Dijkstal. Dat wetsvoorstel is toen in procedure
gebracht, in de Tweede Kamer is daaraan het nodige gedaan en bij de kabinetsformatie
in 1998 is in het regeerakkoord gezegd dat de behandeling van dit wetsvoorstel
zou worden voortgezet en dat het zou worden aangevuld met de mogelijkheid
om burgers te raadplegen ten behoeve van de aanbeveling door de raad.Er is toen nog een ander belangrijk voorstel afgesproken. Dat is inmiddels
ook in procedure gebracht en dat betreft de deconstitutionalisering van de
wijze van benoeming van de burgemeester. Dat voorstel heeft nu al twee versies
gehad. Ik heb een voorstel dat bij de Tweede Kamer lag en daar welwillend
was bejegend, teruggenomen en vervangen door een naar mijn smaak beter voorstel
dat thans ter behandeling bij u voorligt. Dat is een belangrijk voorstel.
Het maakt het mogelijk de door de wetgever meest verstandig geachte benoeming
in de wet vast te leggen en te regelen. Ik was zeer gefrappeerd gisteren door
de discussie met de heer Van Heukelum over de vernieuwingsgezindheid
van de VVD en ik vind het zeer jammer dat het CDA daaraan niet meedoet. Bij
de VVD zie ik dat men op basis van een goede uitwisseling van gedachten bereid
is om hier en daar lucht in het systeem te scheppen en de wetgever het volle
pond te geven. Het is buitengewoon betreurenswaardig dat het CDA zegt dat
er geen sprake mag zijn van deconstitutionalisering en dat het huidige systeem
nog decennia lang moet blijven voortbestaan. Dat is een immobilisme dat op
een gegeven moment tot problemen in de samenleving gaat leiden, omdat wij
in alle gemeenteraden in Nederland zien dat men daar het recht opeist om een
grotere invloed te hebben op de benoeming. De wetgever doet er verstandig
aan om het in ieder geval mogelijk te maken om in overleg met elkaar te komen
tot een wettelijke regeling, die overigens natuurlijk ook uit een kroonbenoeming
kan bestaan.De heer Dölle (CDA):De CDA-fractie wil inderdaad die grondwettelijke grendel nog niet afhalen
van de aanstellingswijze van de burgemeester. Die houding is mee ingegeven
door onze opvatting dat de burgemeester en dus ook zijn aanstellingswijze,
net als die van de griffier en voorzitter hier en van rechters en Kamerleden,
van zodanig belang zijn dat zij tot de constitutionele orde behoren. Om die
reden is het niet zo onlogisch dat die aanstellingswijze al heel lang in de
Grondwet is opgenomen. Vanuit een meer instrumentalistische opvatting zou
je de aanstellingswijze eruit moeten halen, zodat zij er bij het eerstvolgende
regeerakkoord en bij wet kan worden vervangen. Nogmaals, wij vinden de burgemeester
en zijn aanstellingswijze van constitutionele orde.De voorzitter:De voorzitter van deze Kamer wordt door de Kamer gekozen en de griffier
door de Kamer benoemd.De heer Dölle (CDA):Omdat de Grondwet dat bepaalt.Minister De Vries:In mijn voorstel zal de wet straks bepalen hoe de burgemeester wordt benoemd.
In dat opzicht is dus geen vreselijk verschil aan te treffen. Ik vind de houding
van het CDA jammer, omdat wij ook in de ontwikkeling van onze constitutionele
relaties de mogelijkheid van verandering niet moeten afgrendelen. De heer
Dölle gebruikte het woord "grendel" zelf ook. Met een grendel op datgene
wat zo lang geleden in de Grondwet terecht is gekomen, moet je uitkijken.
Het was niet voor niets Thorbecke die er grote bezwaren tegen had dat het
zo zou gaan.In het regeerakkoord dat aan het huidige kabinet ten grondslag ligt, is
met betrekking tot de burgemeester bepaald dat de behandeling van het deconstitutionaliseringsvoorstel
wordt voortgezet. Inmiddels is dat voorstel naar aanleiding van het advies
van de staatscommissie-Elzinga ingetrokken. Voor de korte termijn zal wetsvoorstel
25444 zodanig worden aangepast, dat voor gemeenten een volksraadpleging over
kandidaten mogelijk wordt ten behoeve van de openbare aanbeveling van de gemeenteraad
over een te benoemen burgemeester. Mocht dit tot wet worden verheven, dan
zal de minister van BZK volgens het regeerakkoord het houden van zodanige
volksraadplegingen actief onder de aandacht brengen. De Kamer heeft die functie
dezer dagen van mij overgenomen door er veel ruchtbaarheid aan te geven, maar
als het wetsvoorstel in het Staatsblad staat zal ik mij graag van die taak
kwijten.Er stond nog wat in het regeerakkoord, namelijk dat vanzelfsprekend de
discretionaire bevoegdheden van de gemeenteraad respectievelijk de Kroon conform
de huidige Grondwet onaangetast blijven.Daarop werd op 8 februari 1999 door minister Peper bij nota van wijziging
het zogeheten burgemeestersreferendum in wetsvoorstel 25444 opgenomen. In
mei 1999 verzocht de vaste commissie voor BZK de nota van wijziging, nadat
de Raad van State daarover al had geadviseerd, om advies voor te leggen aan
de inmiddels ingestelde staatscommissie Dualisme en lokale democratie. Het
kabinet heeft aan dat verzoek geen gevolg gegeven. Het stelde zich op het
standpunt dat de wijze waarop het referendum in het voorstel opgenomen was
de enig denkbare manier was. Gelukkig gaf de staatscommissie aan dat zij geen
zin had om deeladviezen uit te brengen. De commissie-Elzinga publiceerde in
1999 haar rapport. Wat de periode voorafgaand aan grondwetswijziging betreft,
stelt de commissie voor om de kroonbenoeming te doen plaatsvinden op basis
van een enkelvoudige aanbeveling door de raad, al dan niet gecombineerd met
een zogeheten burgemeestersstemming. De uitslag daarvan zou, anders dan die
van het burgemeestersreferendum, de raad bij het opstellen van zijn aanbeveling
juridisch binden. Het regeringsvoorstel voor het burgemeestersreferendum was
in de ogen van de commissie ambivalent en onduidelijk, vlees noch vis, een
kwalificatie die ook door de Raad van State in zijn advies was gebruikt.Het is interessant om te zien wat de commissie-Elzinga voorstelde. Het
is algemeen bekend dat de commissie-Elzinga op het punt van de burgemeestersbenoeming
niet tot eenduidige opvattingen kon komen. In het kabinetsstandpunt van 23
mei 2000 over het rapport-Elzinga is vastgesteld, dat het kabinet hecht aan
handhaving van de discretionaire bevoegdheden van de gemeenteraad en van de
Kroon, in combinatie met een vergroting van de invloed van de burgers en in
overeenstemming met het regeerakkoord. Wetsvoorstel 25444 biedt naar het oordeel
van de regering een beter evenwicht tussen de eis van vergroting van de invloed
van zowel de raad als toename van de invloed van de bevolking op de burgemeestersbenoeming,
en de handhaving van de discretionaire bevoegdheid van gemeenteraad en Kroon.
In het kabinetsstandpunt wordt erop gewezen, dat vergroting van het lokale
draagvlak mogelijk is door een nauwere betrokkenheid van raad en burgers bij
de aanstelling van de burgemeester. Een grotere betrokkenheid van de raad
is binnen het raam van de huidige Grondwet mogelijk door toekenning van een
recht van aanbeveling, mits de bevoegdheid van de Kroon om af te wijken van
de aanbeveling niet te zeer wordt ingeperkt. Een recht van voordracht dat
zich van een aanbeveling onderscheidt doordat het benoemend orgaan niet van
de voordracht kan afwijken, laat zich niet met artikel 131 van de Grondwet
verenigen.Het valt mij op dat dit onderwerp voor de niet-kenners van het staatsrecht
soms moeilijk te hanteren is. Tot mijn genoegen las ik vanmorgen in De Telegraaf
dat deze Kamer instemt met een raadplegend referendum, inclusief
de VVD. Ik dacht dus: nou, dan hoef ik vandaag niet op te treden. Maar het
artikel bleek over het raadgevend referendum te gaan, waarover wij gisteren
spraken. Ik kom regelmatig tegen dat men het verschil tussen de voordracht
en de aanbeveling niet blijkt te kennen. Vandaag zijn daarvan in de pers weer
allerlei voorbeelden te zien. In het parlementaire en staatsrechtelijke taalgebruik
wordt dat verschil naar mijn smaak buitengewoon scherp gemaakt. Ik zag bij
bestudering van de stukken nog een brief uit 1994 van minister Van Thijn,
waarin precies op dit punt wordt aangegeven dat de Kroon altijd een eigen
verantwoordelijkheid en derhalve een eigen armslag heeft om afwegingen te
maken. In de opvatting van het kabinet, schreef de heer Van Thijn, moet de
mogelijkheid behouden worden om van de voorkeur van de raad af te wijken en
een andere dan een door de raad gepresenteerde kandidaat te benoemen, zij
het dat dat natuurlijk met zorgvuldigheid moet gebeuren. De heer Van Thijn
gaf in dat stuk aan dat er alleen maar mag worden gesproken over een recht
van aanbeveling, omdat anders de discretionaire bevoegdheid van de Kroon ter
discussie zou komen te staan. Dat is anders bij voordrachten: als een voordracht
wordt voorgelegd, moet je of de voordracht volgen of daaruit kiezen. Ik ben
nu bezig met de behandeling van de Wet op de veiligheidsdiensten. In dat kader
komt er een onafhankelijke commissie. De Tweede Kamer mag daarbij vanzelfsprekend
een voordracht doen. Maar als de minister daarmee niet uit de voeten kan,
kan hij een nieuwe voordracht vragen, omdat de binding aan de voordracht door
de Kamer noodzakelijk werd geacht. Dat is dus geen aanbeveling waarvan de
minister kan zeggen: reuze interessant, ik ben dankbaar voor het advies, maar
ik doe dat toch maar anders. Er is dus een wezenlijk verschil tussen aanbeveling
en voordracht. In het lijmakkoord van juni 1999 is bepaald dat de behandeling
van dit wetsvoorstel voort zou gaan. Het is dus niet zo, zoals ik gisteren
van de heer Dölle hoorde, dat dit voortkomt uit het lijmakkoord. Het
is een afspraak die bij het regeerakkoord is gemaakt.De plenaire behandeling in de Tweede Kamer is zeer uitvoerig en zeer zorgvuldig
geweest. Ik wil hier derhalve de gedachte wegnemen dat in de Tweede Kamer
niet op een buitengewoon serieuze wijze over dit wetsvoorstel is gesproken.
Ik vind ook dat het resultaat van de behandeling in de Tweede Kamer zeer evenwichtig
is. De behandeling in de Tweede Kamer heeft geresulteerd in de aanvaarding
van een drietal amendementen, gesteund door de coalitie. Ik noem ze in het
kort: de in artikel 61e opgenomen spelregels voor het referendum, het uitgangspunt
van een aanbeveling van de gemeenteraad van twee personen, de aanbeveling
die in alle gevallen, dus niet alleen bij een referendum, openbaar zal zijn
en het feit dat de minister in zijn voordracht in beginsel de aanbeveling
met inbegrip van de daarop gehanteerde volgorde volgt, tenzij zwaarwegende
gronden aanleiding geven tot afwijking. De minister zal die afwijking motiveren.
Voorts is de wettelijk adviserende rol van de commissaris van de Koningin
in de richting van de minister vervallen, nadat de aanbeveling van de raad
is vastgesteld. Dat neemt niet weg dat de minister en de commissaris op elk
moment met elkaar kunnen communiceren over zaken die beider interesse hebben.Wat betreft het motiveren van een afwijking is mijn opvatting dat ik het
gehele benoemingsbeleid, ook onder de huidige omstandigheden, goed wens te
kunnen motiveren. Als de Kamer mij zou vragen waarom ik in een bepaald geval
die en die benoeming heb gedaan, dan wens ik dat goed te kunnen motiveren.
De Kamer weet dat voorstellen van de minister van Binnenlandse Zaken over
gemeenten met meer dan 50.000 inwoners in het kabinet aan de orde komen. Als
mij daar wordt gevraagd waarom ik tot een bepaald voorstel ben gekomen, dan
hecht ik eraan zeer zorgvuldig te kunnen motiveren waarom dat is gedaan. Dat
betekent dat ik in sommige gevallen, als de zaak niet evident duidelijk is,
meer tijd neem in het kader van de zorgvuldigheid, zodat de benoeming op een
goede manier wordt voorbereid. Ook het benoemingsbeleid, waarover ik regelmatig
met de Kamer spreek, moet naar mijn smaak worden verantwoord. Het spreekt
vanzelf dat, als wij het over een discretionaire bevoegdheid hebben, wij daar
niet naar willekeur mee kunnen omgaan. Integendeel als de Kroon niet zorgvuldig
zou zijn in haar afwegingen, wie zou dat dan wel zijn?Uit de schriftelijke gedachtewisseling die aan de plenaire behandeling
van vandaag is voorafgegaan en uit de inbrengen van de woordvoerders in eerste
termijn is gebleken dat onder meer de aanstellingswijze van de burgemeester
met de daaraan gekoppelde mogelijkheid van het zogeheten burgemeestersreferendum
veel belangstelling heeft. Dat is terecht. Kijkend naar de diverse invalshoeken
die in het verleden zijn gekozen en van waaruit men de problematiek kan benaderen,
vind ik het belangrijk te constateren dat er in ieder geval één
gemeenschappelijke noemer is die allen in deze zaal bindt, namelijk de zorg
voor de benoeming van kwalitatief goede burgemeesters. Zolang er in de Grondwet
staat dat de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verantwoordelijk
is voor de benoeming van burgemeesters betreft dat een verantwoordelijkheid
voor de benoeming van kwalitatief goede burgemeesters.Op grond van artikel 131 van de Grondwet worden burgemeesters door de
Kroon benoemd. Het is ook de Kroon die uiteindelijk de verantwoordelijkheid
heeft voor de benoeming. Op basis van de ratio van het wetsvoorstel kan wel
worden geconstateerd dat de gemeenteraad meer invloed krijgt. Deze democratisering
van de benoemingsprocedure enerzijds en het belang van de benoeming van kwalitatief
goede burgemeesters anderzijds bijten elkaar natuurlijk niet. Het wetsvoorstel
dat vandaag aan de orde is, combineert de verschillende elementen, zodat tot
een verantwoord en afgewogen geheel kan worden gekomen.De opvatting van leden van de CDA-fractie tijdens de schriftelijke voorbereiding
als zou het wetsvoorstel drie intrinsieke onverenigbare elementen in zich
verenigen, kan ik niet delen. Het voorstel draagt inderdaad wel een compromiskarakter.
Dat is ook duidelijk, want in de diverse politieke stromingen in ons land
leven verschillende gedachten over hoe de benoemingswijze van de burgemeester
uiteindelijk vorm zou moeten krijgen. Het is echter bepaald geen onverantwoord
compromis. Integendeel, ik vind het een zeer werkbaar compromis. Uit het betoog in deze Kamer over de geschiedenis blijkt ook dat alle
denkbare varianten in de loop der tijd aan de orde zijn geweest. De discussie
heeft heel lang geduurd. Ik vind dat het onderhavige voorstel een goed resultaat
van die discussie is. Ik hoop dat wij daar vandaag overeenstemming over kunnen
bereiken.Voordat ik inga op de specifieke vragen geef ik nog een beknopte schets
van wat thans voorligt. Daarbij zal ik een aantal elementen behandelen dat
in eerste termijn aan de orde is geweest.De kern van het voorstel is dat gemeenteraden en Provinciale Staten meer
invloed krijgen op de procedure die leidt tot benoeming van de burgemeester
en de CdK door de Kroon. Dat gebeurt door de gemeenteraad en de Provinciale
Staten door het recht van aanbeveling richting de minister te geven. De instelling
van een vertrouwenscommissie wordt verplicht en de rol van de commissaris
van de Koningin wordt aangepast. De indiening van het wetsvoorstel vloeit
voort uit de motie-De Cloe die in een overleg in 1996 in de Tweede Kamer werd
ingediend en aanvaard. Daar wordt overwogen dat de huidige aanstellingswijze
van de burgemeester verbetering behoeft. De Tweede Kamer sprak toen uit, dat
de gemeenteraad recht van aanbeveling dient te krijgen en de regering werd
uitgenodigd om met voorstellen op dat punt te komen. Dat was de voorlopige
afronding van een lange voorgeschiedenis.Daarnaast geeft het wetsvoorstel gemeenten die dat wensen, de mogelijkheid
om voorafgaand aan de vaststelling van de aanbeveling een raadplegend referendum
onder de bevolking te houden. Het voorstel zorgt ervoor dat een dergelijk
referendum in de benoemingsprocedure past. Bij het vaststellen van de definitieve
aanbeveling kan de gemeenteraad dit oordeel van de bevolking in zijn oordeelsvorming
betrekken. Het is een raadplegend referendum, dus een referendum op initiatief
van het gemeentebestuur. De heer Luijten heeft gevraagd of men dan ook nog
een raadgevend referendum kan houden. Het antwoord daarop is neen. Dat zou
namelijk doorkruisen het systeem dat in de wet is voorgeschreven. Gemeenten
zouden daaraan hun medewerking dus niet mogen geven. Waarom een raadplegend referendum? Omdat de lijn van het voorstel is dat
de gemeenteraad de aanbeveling moet vaststellen. Het voorstel staat er uiteraard
niet aan in de weg dat een referendum wordt gehouden naar aanleiding van wensen
daartoe uit de bevolking. De bevolking kan het referendum echter niet afdwingen.
Het nieuw voorgestelde artikel 61 van de Gemeentewet gaat er evenals de huidige
situatie van uit, dat de burgemeester door de Kroon voor de tijd van zes jaar
wordt benoemd. Voorafgaand aan de benoeming van een burgemeester overlegt
de gemeenteraad met de commissaris van de Koningin over de eisen die aan de
te benoemen burgemeester worden gesteld. Deze vergadering leidt tot het vaststellen
van de profielschets. Het wetsvoorstel bepaalt dat de raad tijdens die vergadering
aangeeft of ten behoeve van de aanbeveling inzake de benoeming een raadplegend
referendum over kandidaten zal worden gehouden. Dat is een vrije keus van
de gemeente, maar men moet het wel van tevoren zeggen. De wet dwingt in geen
enkel opzicht in welke richting dan ook. De vraag of de rechter zich hierover
kan uitspreken, moet natuurlijk bevestigend worden beantwoord, want rechters
kunnen zich altijd overal over uitspreken. Ik ga er wel van uit dat de rechter
in dit geval zal zeggen dat hier sprake is van een vrije keuze. Beide procedures
zijn door de wetgever als zorgvuldig beoordeeld.Het is wel belangrijk dat wanneer een gemeenteraad beslist om tot een
referendum over te gaan, het besluit kenbaar wordt gemaakt. Verder is van
belang dat later in de procedure niet alsnog kan worden besloten tot een referendum.
Het is dus echt open kaart spelen, ook naar de sollicitanten, en het moet
gaan om een heldere procedure. Bij het openstellen van de vacature weten potentiële
sollicitanten of een referendum deel zal uitmaken van de procedure. Als dat
wordt gehouden, dan kunnen zij bij hun afweging om al dan niet te solliciteren
daarmee rekening houden.De heer Terlouw (D66):Als de gemeenteraad heeft aangekondigd bij de commissaris een referendum
te zullen houden, kan men daar dan later in de procedure toch nog van afzien?Minister De Vries:Dan zou ik even de letterlijke tekst van het wetsvoorstel moeten raadplegen.De heer Terlouw (D66):Daar staat het volgens mij niet in.Minister De Vries:Ik zou in ieder geval denken dat het niet vreemd was om daarvan af te
zien, maar ik zal nog nagaan hoe dat precies in het wetsvoorstel staat. Ik
denk dat men ervan uit moet gaan dat een gemeenteraad weloverwogen een besluit
neemt. Ik kan mij heel goed voorstellen dat de raad tot de conclusie komt
dat een referendum geen zin heeft als er geen sollicitanten zijn. In dat geval
zal er een nieuwe procedure gestart worden, maar dan is de operatie geheel
mislukt. Door de bank genomen, lijkt mij dat men het overeengekomen traject
geheel moet doorlopen.De heer Terlouw (D66):Naar mijn mening wordt dit niet in de wetstekst voorgeschreven. De gemeenten
zouden dat voor de zekerheid tevoren kunnen aangeven, waarbij men in het achterhoofd
heeft dat hier toch niet toe wordt overgegaan als er een geschikte kandidaat
is. Het lijkt mij dat er op dit punt helderheid geboden moet zijn.Minister De Vries:Ik kom daar straks op terug.De heer Luijten (VVD):In de wetstekst staat dat de gemeenteraad dit aangeeft, terwijl de minister
steeds de term "besluiten" gebruikt. Ik heb al eerder gevraagd of beide termen
hetzelfde inhouden en, zo ja, of dit dan een besluit in de zin van de Algemene
wet bestuursrecht is, zodat daartegen beroep aangetekend kan worden. De minister
heeft op de jurisprudentie gewezen, maar ik hoor graag van hem waar ik die
kan vinden. Er is geen sprake van een aanstelling of een benoeming, want het
gaat puur om het besluit tot het al dan niet houden van een referendum.Minister De Vries:Ik ben daar zo-even en passant al op ingegaan. Uiteraard is het een besluit.
Er is hooguit discussie mogelijk over de vraag of dit besluit zelfstandig
op papier moet zijn gesteld om de AWB van toepassing te verklaren. Ik ga er
voorlopig van uit dat dit geen punt is. Iemand kan het besluit tot het al dan niet houden van een referendum bij
de rechter aanvechten, maar in dat geval geldt dat de wet niet leidend is.
Er is bijvoorbeeld niet bepaald dat er geen referendum wordt gehouden tenzij
er goede gronden zijn om dit wel te doen of iets dergelijks. Het betreft een
vrije keuze van een gemeente. De rechter zal er desgevraagd op wijzen dat
dit de discretionaire bevoegdheid van de gemeenten betreft en dat hij daar
niet in kan treden. Als men iets anders wil dan de raad besloten heeft, zal
dit bij de rechter tot een buitengewoon korte procedure leiden.De instelling van een vertrouwenscommissie welke belast is met de beoordeling
van de kandidaten wordt verplicht. De commissaris verschaft de vertrouwenscommissie
de lijst van sollicitanten. Die lijst is vergezeld van een oordeel over de
kandidaten die hij in beginsel geschikt vindt. Als de vertrouwenscommissie
andere kandidaten die gesolliciteerd hebben bij haar beoordeling wil betrekken,
doet de vertrouwenscommissie ook mededeling aan de commissaris die vervolgens
zijn oordeel over die kandidaten aan de vertrouwenscommissie geeft. De commissaris
dient alle kandidaten die gesolliciteerd hebben en die de vertrouwenscommissie
bij haar oordeel wil betrekken, te beoordelen. In de voorfase vindt dus uitgebreid
raadpleging van de commissaris plaats.De vertrouwenscommissie wint via de commissaris de nodige informatie in
over de kandidaten. Bestuursorganen zijn verplicht, de gevraagde informatie
te verstrekken. Vervolgens brengt de vertrouwenscommissie vertrouwelijk verslag
van haar bevindingen uit aan de raad en aan de commissaris.De volgende stap in de procedure is dat de raad een aanbeveling van twee
personen naar de minister zendt. In bijzondere door de raad te motiveren gevallen
kan volstaan worden met een aanbeveling waarop één persoon vermeld
staat. De wettelijke termijn die hiervoor staat, is binnen vier maanden nadat
de gelegenheid tot sollicitatie is gegeven. Wanneer echter een referendum
wordt gehouden, moet de inzending van de aanbeveling geschieden binnen een
maand nadat het raadplegend referendum is gehouden. De aanbeveling is altijd
openbaar. Tijdens de discussie in de Tweede Kamer is opgemerkt dat het zeer
vreemd is dat er bij een andere procedure geen openbare aanbeveling van de
raad volgt terwijl een referendum per definitie tot een openbare aanbeveling
leidt.Wanneer een referendum wordt gehouden, dient de raad, die later in de
procedure zelf de aanbeveling vaststelt, het oordeel van de vertrouwenscommissie
kennende, te besluiten over welke kandidaten het oordeel van de bevolking
wordt gevraagd. Met betrekking tot het referendum zijn naar aanleiding van
het amendement-Te Veldhuis enkele basiseisen in de wet opgenomen. Zo dient
het object van het referendum te bestaan uit de namen van twee sollicitanten
die door de vertrouwenscommissie zijn ontvangen en door de raad benoembaar
worden geacht. Gekozen is voor twee kandidaten en niet voor meer, omdat bij
elk referendum over meer dan twee kandidaten het risico gelopen wordt dat
er geen duidelijke conclusie uit komt. Als je zes kandidaten aan een referendum
onderwerpt, is het heel goed mogelijk dat bij het verengen van de kandidatuur
tot degenen tussen wie een keuze moet worden gemaakt, de voorkeur voor kandidaat
3 en 4 tezamen groter is dan de voorkeur op basis van het aantal stemmen dat
op kandidaat 1 is uitgebracht. Dit kennen wij allen uit onze eigen politieke
partijen: eindeloze stemmingen om te komen tot het maken van heldere keuzes.
De Kamer heeft geoordeeld dat het niet goed is om de kiezer bij zo'n delicaat
en belangrijk proces te betrekken. Achteraf is het moeilijk te bepalen of
de mensen die bijvoorbeeld voor de kandidaten 7, 8 en 9 waren eigenlijk voor
de kandidaat zouden stemmen die uiteindelijk tweede is geworden en dan zou
die tweede kandidaat hoger op de aanbeveling moeten komen. Om die verwarring
te voorkomen, heeft de Kamer geoordeeld – en ik was het daar van harte
mee eens – dat de kiezers een heldere keuze moet worden voorgelegd.Het voorstel bepaalt ten slotte dat de minister in zijn voordracht in
beginsel de aanbeveling volgt, met inbegrip van de daarop gehanteerde volgorde,
tenzij zwaarwegende gronden aanleiding tot afwijking geven. De minister moet
die afwijking motiveren. Ik denk dat een minister dat graag zal doen. Zoals
ik al eerder zei, is verantwoording het hart van onze democratie. Uitoefening
van publieke verantwoordelijkheden dient verantwoord te worden. Dat geldt
hier net zoals elders. Hiermee heb ik een schets gegeven van de kern van de
procedure. Op een aantal onderdelen zijn nog vragen gesteld en daar wil ik
nu graag op ingaan.Voorzitter. De verhouding tussen dit wetsvoorstel en het grondwettelijk
verankerde benoemingsrecht van de Kroon is in eerste termijn door alle sprekers
aan de orde gesteld. Naar het oordeel van de regering respecteert dit voorstel,
geheel in lijn met de in het regeerakkoord vastgelegde afspraak, zonder meer
de discretionaire bevoegdheid die de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
bij zijn voordracht aan de Kroon krachtens de Grondwet toekomt. Wel neemt,
mede afhankelijk van de wijze waarop de gemeenteraad gebruikmaakt van zijn
aanbevelingsrecht, de ruimte voor een benoemingsbeleid door de minister af.
Dat is ook het doel van dit voorstel. Het doel is namelijk om de rol van de
gemeente groter te maken. Dat is een beoogd en constitutioneel volstrekt aanvaardbaar
gevolg van de bij dit voorstel gemaakte keuze. Het is ook de logische consequentie
van de volgende stap die met dit wetsvoorstel wordt gezet op het pad van de
democratisering van de benoemingsprocedure binnen het kader van de kroonbenoeming
ten gunste van een vergroting van de invloed van de gemeenteraad. Is mijn
ervaring nu dat dit ook in brede mate gewenst wordt? Dat is stellig het geval.
Om de haverklap wordt door gemeenteraden gevraagd om meer invloed bij de benoeming.
Ik heb daarbij stelselmatig kunnen wijzen op dit wetsvoorstel, dat daarbij
een goede regeling geeft. Maar men heeft ongetwijfeld in kranten gelezen dat
men in sommige gemeenten graag zou experimenteren met andere vormen van benoeming
en dan vindt men het flauw als ik zeg dat ik mij aan de wet houd. Daar zijn
in de Tweede Kamer interessante debatten over gevoerd. Het valt mij echter
niet moeilijk om te zeggen dat dat mijn plicht is. Iedereen, zeker wethouders,
zouden dat tot hun eer moeten rekenen.In het verlengde daarvan wordt tevens ruimte geboden voor invloed van de burgers met het oog op het vaststellen van de aanbeveling
door de gemeenteraad. Ik heb daar zojuist een betoog over houden. Ook de gemeenteraad
is dus verantwoordelijk voor de aanbeveling. Dat worden niet de kiezers. Het
is heel belangrijk dat ik dat straks voor de gemeenteraden die dat misschien
anders zien, helder naar voren breng. Verantwoordelijkheden kunnen niet worden
weggenomen of verdoezeld; die behoren gedragen te worden door degene aan wie
zij zijn toevertrouwd. Zo zie ik dat bij de benoeming door de Kroon, maar
dat geldt zeker ook voor de gemeenteraad, die zelfstandig moet bepalen wie
hij op een aanbeveling zet. Als men een referendum heeft gehouden, is het
vanzelfsprekend dat men dat heeft gedaan om raad te krijgen van de bevolking.
Als je dat niet wilt, moet je het referendum niet organiseren, maar de verantwoordelijkheid
voor het doen van de aanbeveling ligt bij de gemeenteraad.Het lijkt mij niet dat artikel 131 de wetgever een strobreed in de weg
legt om een procedure te ontwerpen waarin voorafgaand aan de voordracht aan
de Kroon, de inspraak wordt gewaarborgd van degenen die uiteindelijk met de
burgemeester moeten werken. Mijn ervaring is dat alle politieke partijen die
meedoen in procedures voor het verkrijgen van een nieuwe burgemeester zich
daar krachtig in weren. Men vindt dat dit hoort. Men wil een burgemeester
waarvan men denkt dat dit degene is die het best bij de gemeente past en de
belangen van die gemeente het beste vorm kan geven. Ik kan ze helaas niet
ter inzage geven, maar de vertrouwenscommissies stellen voortreffelijke rapporten
op, waaruit blijkt dat grote zorgvuldigheid wordt betracht. Iedereen probeert
het belang van de benoeming van een bepaalde persoon voor de gemeente zo zorgvuldig
mogelijk af te wegen.De heer Van Thijn bekritiseerde mij enigszins omdat ik mij niet bereid
had getoond om eens flink te stimuleren dat mensen die geen lid van een politieke
partij zijn zich inspannen om burgemeester te worden. Ik heb dat overigens
wel toegejuicht, maar ik voel er niks voor om dat speciaal te stimuleren.
Dat lijkt mij absoluut niet nodig. Het is een vak, burgemeester. Ik ben er
zeer voor dat ook anderen solliciteren. Als de gemeenteraden aangeven dat
een bepaalde persoon dé man of dé vrouw is die zij echt nodig
hebben en als dat ook aannemelijk is, dan zie ik geen enkele belemmering om
zo iemand te benoemen.Tegenwoordig heb ik vaak een groter probleem omdat door vertrouwenscommissies
soms criteria worden geformuleerd die naar mijn mening in strijd zijn met
de Grondwet. Daar volgt dan een discussie op. Een vertrouwenscommissie wil
bijvoorbeeld een nieuwe burgemeester. Het moet een flink persoon zijn, maar
het moet wel een man zijn die lid is van een bepaalde partij en een bepaald
geloof aanhangt. Dat is ten minste op twee punten in strijd met de Grondwet.
Gelukkig gebeurt dit bij grote uitzondering, maar het komt af en toe komt
voor. Op mijn departement worden deze procedures getoetst; dat leidt dan via
de commissaris van de Koningin tot een intensieve gedachtewisseling met de
betrokken gemeenteraad.Ik hecht er zeer aan dat ook in de voorfases de procedures zorgvuldig
worden behandeld. Als iemand iets moet bewaken, dan is het wel de minister
op het gebied van de procedures, geholpen door de commissaris van de Koningin.
Door de bank genomen maakt men echter buitengewoon serieus werk van de benoeming.
Dat betreft het merendeel van alle gevallen; en dan heb ik het over een percentage
dat de 100 nadert. Dat komt mede door de handleidingen die daar inmiddels
voor zijn geschreven en de handreikingen die zijn gedaan. Men is zich er terdege
van bewust dat degene die straks burgemeester wordt voor de gemeente een belangrijke
toegevoegde waarde moet hebben. In het betoog van sommige sprekers beluisterde
ik dat men dacht dat men in gemeenten in de verleiding kon komen om te denken
aan een aardige kandidaat in de eigen fractie, maar dat zie je totaal niet.
Men is zeer gericht op de meerwaarde. De burgemeester moet een gemeente op
een beter niveau leiding kunnen geven. Men zoekt naar outsiders die de processen
kunnen begeleiden en sturen. De politieke voorkeur wordt steeds minder relevant.
Ik vind dat eigenlijk wel goed, omdat de kwaliteit van degene, die men wil
benoemen, voorop komt te staan. Men zoekt echt naar iemand die de belangen
van de gemeente het beste kan behartigen. Nogmaals, dat werk wordt zeer zorgvuldig
verricht. Het zou natuurlijk ondenkbaar zijn dat in de door ons voorgestelde
procedure, waarbij alle partijen in de gemeenteraad zich betrokken weten,
grote fracties het zich kunnen permitteren, zonder dat het gesignaleerd wordt
en zonder dat er opmerkingen over gemaakt worden, de benoeming in een richting
te sturen, die niet het belang van de gemeente dient. Er zijn maar weinig
gemeenten waar een partij de macht heeft. In ons land pakt dat over het algemeen
plezierig uit. Men discussieert over de vraag wat het beste is voor de gemeente
en uit die discussie vloeien aanbevelingen en adviezen aan de commissaris
voort.Er bestaat absoluut geen enkel bezwaar tegen vormen van invulling van
het beleid voorafgaand aan de benoeming, mits de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties de vrijheid behoudt om bij zijn voordracht van
de aanbeveling af te wijken. Indien hij van mening is dat het volgen van een
aanbeveling zou leiden tot de benoeming van een kandidaat, die naar zijn oordeel
niet benoembaar is, moet hij niet aan die benoeming meewerken. De zorg voor
de kwaliteit van de burgemeester is de kern van zijn verantwoordelijkheid.
Zijn recht van voordracht geeft uitdrukking aan die verantwoordelijkheid.
Dat impliceert dat de aanbeveling van de gemeenteraad niet méér
kan zijn dan een aanbeveling; dat wil zeggen een advies, zij het een advies
met een bijzondere wettelijke status, waardoor het zwaar weegt. Wij reiken
geen fopspeen uit aan de gemeenten door een aanbeveling toe te staan, zonder
daar op te letten. Het is de bedoeling om wel op die aanbeveling te letten
en om de gemeenten serieus te nemen.Daarmee is het beeld nog niet helemaal volledig. De benoeming door de
Kroon en het daaruit voortvloeiende recht van voordracht van de minister van
Binnenlandse Zaken impliceert tevens dat de gehele benoemingsprocedure zorgvuldig
door hem wordt beoordeeld. Dat is ook het eerste wat op het departement gebeurt:
is de procedure op een correcte wijze gevolgd? Het is heel goed mogelijk om
dit na te gaan aan de hand van alle stukken, die worden ingezonden. De minister
van Binnenlandse Zaken zou geen goede invulling geven aan zijn verantwoordelijkheid
als hij dat op zijn beloop liet. Er kan geen goede uitkomst
zijn zonder een goede procedure.De rol van poortwachter, die de commissaris speelt in zijn kwaliteit als
rijksorgaan en als kwaliteitsbewaker van de procedure, zal ook in dit wetsvoorstel
worden gehandhaafd. Dat de positie van de commissaris verandert, doordat niet
hij, maar de gemeenteraad de aanbeveling opstelt, doet daar niets aan af.
Zijn oordeel over de benoembaarheid van de sollicitanten blijft in de procedure
en de uiteindelijke selectie een rol spelen. Alle documenten worden aan de
minister overlegd. De vertrouwenscommissie, de raad en uiteindelijk de minister
kunnen daarmee, net als nu, hun voordeel doen. Voorts wijs ik erop dat, indien
de raad ervoor kiest om een referendum onderdeel van de procedure te doen
zijn, de wet voorschrijft dat uitsluitend sollicitanten aan het referendum
deel kunnen nemen, die door de vertrouwenscommissie zijn ontvangen en door
de raad benoembaar worden geacht. Het referendum is dus ingebed in een helder
gestructureerde, zorgvuldige procedure.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik begrijp uit uw exposé dat er, hoewel de commissaris van de Koningin
formeel uit de procedure wordt getild, bij de stukken die u ontvangt, ook
een advies zit van de commissaris van de Koningin over het advies van de gemeenteraad.Minister De Vries:De advisering over de aanbeveling van de gemeenteraad door de commissaris
van de Koningin staat niet in het wetsvoorstel.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat weet ik, maar u legt net uit hoe het zal gaan. Ik begrijp daaruit
dat de commissaris van de Koningin toch een rol houdt. Het gaat daarbij om
zijn standpunt inzake de advisering van de gemeenteraad. Die kan alleen effect
hebben als het aan u wordt toegezonden.Minister De Vries:Ja, maar de commissaris volgt natuurlijk wel het proces dat bij de gemeente
plaatsvindt. Hij is daar vanaf het begin bij betrokken, hij wordt door de
vertrouwenscommissie actief ingeschakeld om gegevens aan te leveren.De heer Platvoet (GroenLinks):En als de commissaris een andere opvatting heeft dan de gemeenteraad,
dan wordt u daarvan op de hoogte gesteld?Minister De Vries:Alleen als de commissaris mij opbelt en bijzondere aandacht vraagt voor
een bepaalde aanbeveling.De heer Platvoet (GroenLinks):De commissaris stelt u niet automatisch op de hoogte van zijn opvattingen
over het advies van de gemeenteraad?Minister De Vries:Nee, niet over het advies. Dat staat ook niet in het wetsvoorstel.De heer Platvoet (GroenLinks):Nee, dat staat niet in het wetsvoorstel. Het is dus niet de bedoeling
dat de commissaris van de Koningin nadat de gemeenteraad zijn advies heeft
opgesteld, u op eigen initiatief op de hoogte stelt van zijn opvatting daarover.Minister De Vries:Nee. Het kan echter wel zijn dat de commissaris er aanleiding toe ziet.
Commissarissen weten nu eenmaal heel veel, zoals verschillende van de geachte
afgevaardigden bekend is. Als de commissaris van mening is dat de minister
op de hoogte moet zijn van een bepaalde aangelegenheid, dan zou het betreurenswaardig
zijn als hij dat niet aan de minister zou melden. De minister zou de beslissing
dan zonder die wetenschap moeten nemen. Aangezien de commissaris vooral bedoeld
is om in bepaalde opzichten de minister bij te staan, zou hij in dat geval
zijn werk niet helemaal goed doen. U moest overigens eens weten hoe vaak commissarissen
proberen de minister te bereiken.De heer Platvoet (GroenLinks):In dat geval is mijn vraag waarom de wet op dit punt is veranderd. Als
u zoveel waarde hecht aan het oordeel van de commissaris, waarom wordt in
het wetsvoorstel dan een wijziging op dit terrein aangebracht? Als u zoveel
waarde hecht aan het oordeel van de commissaris, waarom blijft dan niet in
de wet staan dat de gemeenteraad contact heeft met de commissaris, waarna
hij zijn advies opstelt?Minister De Vries:De gemeenteraad staat niet onder curatele bij de commissaris. In de huidige
situatie stelt de vertrouwenscommissie een advies op dat wordt beoordeeld
door de commissaris. Hij schrijft daar vervolgens een uitvoerig verhaal over.
De commissaris beveelt daarna twee of misschien wel drie kandidaten bij de
minister aan. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, dan wordt die gang van
zaken anders. De commissaris verschaft dan aan de vertrouwenscommissie alle
inlichtingen over kandidaten, waarna de commissie aan de slag gaat. De aanbeveling
die daaruit voortvloeit, komt terecht bij de minister. De commissaris adviseert
daar niet meer over volgens het wetsvoorstel. In het geval waar wij over spreken,
gaat het er niet om, de commissaris buiten de wet om toch weer in te schakelen.
De Tweede Kamer is er echt van overtuigd dat dit niet noodzakelijk is. Als
de commissaris echter mijn aandacht op een aspect van de benoemingsprocedure
wil vestigen, dan zal hij mij altijd bellen.De heer Platvoet (GroenLinks):U zal zijn mening dan even zwaar wegen als het advies van de gemeenteraad
in het geval de opvatting van de commissaris daarvan afwijkt?Minister De Vries:Ik heb een dergelijk geval nog nooit meegemaakt, maar bij oordeelsvorming
is het mijn gewoonte over alle beschikbare informatie te beschikken. Ik zal
mij allereerst baseren op het dossier dat de gemeenteraad mij toestuurt, waarin
precies beschreven staat – overigens gebeurt dat momenteel ook al –
wat de activiteiten, overwegingen en conclusies van de gemeenteraad zijn geweest.
Ook het rapport van de vertrouwenscommissie zal in dat dossier zitten. Nogmaals,
de commissaris komt alleen in de discussie als er wat bijzonders aan de hand
is.De commissaris blijft de poortwachter en de kwaliteitsbewaker van de procedure,
hetgeen ook in het wetsvoorstel staat. Dat de positie van de commissaris verandert
doordat niet hij maar de gemeenteraad een aanbeveling opstelt, doet daar natuurlijk
niet aan af. Zijn oordeel over de benoembaarheid van sollicitanten blijft
echter een belangrijke rol spelen, omdat hij zijn voorkeur
van tevoren aan de vertrouwenscommissie doorgeeft. De vertrouwenscommissie,
de gemeenteraad en uiteindelijk de minister kunnen daarmee, net zoals in de
huidige praktijk, hun voordeel doen. Voorts wijs ik erop dat indien de raad
ervoor kiest een referendum onderdeel van de procedure te doen zijn, de wet
voorschrijft dat uitsluitend sollicitanten aan het referendum deel kunnen
nemen die door de vertrouwenscommissie zijn ontvangen en door de raad benoembaar
worden geacht. De versterking van de invloed van de gemeenteraad door de toekenning
van het recht van aanbeveling bevestigt een reeds lang bestaande praktijk.
In veel gevallen wordt een overduidelijke voorkeur van de gemeenteraad door
de commissaris van de Koningin in zijn aanbeveling en vervolgens door de minister
in zijn voordracht gevolgd. Met andere woorden: als de gemeenteraad zich in
grote eenstemmigheid voor een benoembare kandidaat uitspreekt, is er een goede
kans dat de gemeenteraad zijn voorkeur gehonoreerd ziet. Dat is ook goed,
anders zouden wij die raad absoluut niet serieus nemen. Ik heb zo-even gezegd
dat gemeenteraden dit werk buitengewoon serieus opvatten. Zij hebben het belang
van de gemeente echt scherp op het netvlies. Dit wetsvoorstel geeft de gemeenteraad
als het ware een aanspraak op het serieus nemen van zijn voorkeur. Als ervan
afgeweken wordt, moet dat worden gemotiveerd. Ook ingevolge dit wetsvoorstel
geldt, dat de minister de verantwoordelijkheid blijft behouden voor de benoeming
van geschikte kandidaten en voor de zorgvuldigheid van de procedure die gevolgd
is. Deze twee voorwaarden laten zien dat de ministeriële verantwoordelijkheid
onaangetast blijft. De minister is en blijft verantwoordelijkheid voor de
kwaliteit van de op zijn voordracht benoemde burgemeester. De discretionaire
bevoegdheid die de minister grondwettelijk behoort te hebben en die onlosmakelijk
is verbonden met zijn recht van voordracht blijft dan ook zonder meer in tact.De heer Luijten heeft veel aandacht besteed aan de vraag of er nog verschil
is tussen de meervoudige dan wel de enkelvoudige aanbeveling. De discretionaire
bevoegdheid van de Kroon zou bij een enkelvoudige aanbeveling wel eens kunnen
worden aangetast. In het licht van wat ik zo-even heb gezegd kan ik die opvatting
niet delen. Ik zie niet in waarom de aanbeveling een ander karakter krijgt
als er slechts één kandidaat op staat, want ook in dat geval
is de minister degene die vanwege zijn verantwoordelijkheid voor de voordracht
ten volle gehouden is te beoordelen of de aanbeveling kan worden omgezet in
een voordracht tot benoeming. Ten principale verandert er niets. De overwegingen
om vast te houden aan een meervoudige aanbeveling zijn van een andere orde.
Als de minister de enkelvoudige aanbeveling niet wil overnemen, is er geen
alternatief voorhanden. Dat betekent dat hij ofwel een nieuwe aanbeveling
moet vragen, met alle tijdverlies van dien, ofwel zelf een keuze moet maken
zonder inspraak van de gemeenteraad, waarmee echter een belangrijk element
uit de benoemingsprocedure valt. Dat zijn geen aantrekkelijke opties. De ene
is nog onaantrekkelijker dan de ander. Het zijn beleidsmatige en geen principiële
bezwaren. Een meervoudige aanbeveling levert voor de minister een werkbaarder
systeem op. Daarom is en blijft het uitgangspunt van het wetsvoorstel belangrijk
dat de aanbeveling meervoudig is. Het is dan ook nodig dat de praktijk zich
aan de wet houdt. In de Tweede Kamer hebben alle coalitiefracties gezegd dat
het een goede regeling is.De heer Luijten heeft gevraagd wat ik ga doen met de aanbeveling van de
raad. Ook de heer Platvoet stelde daarover een vraag. Hij wees op de door
de heer Elzinga gehanteerde term "scharrelruimte". Nu heb ik de heer Elzinga
hoog, zoals bijna iedereen, maar ik heb het grootst mogelijke bezwaar tegen
het hanteren van de term "scharrelruimte" voor een minister. Het is niet een
opvatting die ik van mijn ambt heb. Het kan zijn dat de minister ruimte heeft
om een afweging te maken, maar dat er in die ruimte gescharreld zou kunnen
worden vind ik beneden alle peil. Chapeau voor de heer Elzinga voor alles
wat hij verder heeft gepresteerd. Van de manier waarop ministers van hun bevoegdheden
gebruikmaken, heeft hij totaal geen kaas gegeten. Het wetsvoorstel in combinatie
met de daarop gegeven toelichting geeft een helder beeld van de wijze waarop
de minister met de aanbevelingen omgaat. Ik zal de procedure nog eens schetsen.
De raad zendt de aanbeveling op grond van artikel 61, vijfde lid, naar de
minister van BZK. Hij bekijkt alle stukken. Hij beoordeelt of de procedure
op een correcte wijze is gevolgd. Het eerste wat natuurlijk opvalt, is of
de aanbeveling enkelvoudig is en hoe die in dat geval gemotiveerd is door
de gemeenteraad. Daarbij is de leidraad de gedachtewisseling die tot het amendement
over de mogelijkheid van de enkelvoudige aanbeveling heeft geleid. Dat is
het amendement-De Cloe, medeondertekend door de heer Te Veldhuis en mevrouw
Scheltema. De criteria die daarin zijn genoemd, gelden voor mij. Ik heb dit
ook in de Tweede Kamer gezegd. In de toelichting op het amendement wordt verwezen
naar de situatie bij de gemeentelijke herindeling. Dat is overigens geen nieuw
argument. In de ambtsinstructie voor de commissaris van de Koningin, die thans
aanbevelingen doet, staat dat in bijzondere gevallen – te denken valt
aan een herindeling – met een enkelvoudige aanbeveling kan worden volstaan.Uit de toelichting die de heer Te Veldhuis op het amendement gaf, blijkt
dat het moet gaan om aan overmacht grenzende situaties. Nu is het niet voldoende
dat de heer Te Veldhuis die toelichting gaf, maar ook dat ik heb gezegd dat
het zo is en dat wij het zo gaan doen. Ik ben het dus niet daarmee oneens.
Ik ben het daarmee eens. Dat is ook te lezen in de Handelingen. De heer Te
Veldhuis wees op het onverhoopte geval dat een kandidaat ons zou komen te
ontvallen. Ik kan mij niet voorstellen dat dan iemand in deze Kamer zou zeggen
dat de raad zijn werk moet overdoen. De heer Te Veldhuis noemt een aantal
gevallen, waarin dat volstrekt legitiem is: "Ik noem als voorbeeld dat een
kandidaat overlijdt of zodanig ernstig ziek wordt dat hij niet meer kan. Of
een kandidaat trekt zich terug, zodat er de facto maar één kandidaat
overblijft. Het zou toch een waanzinnige situatie zijn om, als er een referendum
is gehouden, dan een nieuw referendum te moeten houden_ Ook een mogelijkheid
is, dat een kandidaat op een andere plek wordt benoemd." Een geval dat zich
in de praktijk nogal eens voordoet, is dat kandidaten voor het burgemeesterschap
zich bij verschillende gemeenten melden en dat een bepaalde kandidaat in twee
gemeenten op de eerste plaats komt of inéén gemeente op de eerste
en in een andere op de tweede plaats of soms op een andere plaats. Door een
benoeming kan een kandidaat dan wegvallen uit de afweging voor een andere
gemeente. De heer Te Veldhuis wees erop dat het moet gaan om gevallen die
aan de grens zitten van overmacht of, bij herindelingen, van bestuurlijke
onvermijdelijkheid. Ik ben het daarmee eens geweest en dat kan men als de
opvatting van het kabinet zien. Het kan dus niet gaan om gevallen waarin een
gemeenteraad om beleidsmatige of politieke redenen zegt dat het wel goed uitkomt
om een enkelvoudige aanbeveling te doen. Als bij de toetsing van de procedure
die gevolgd is, zou blijken dat er inderdaad sprake is van politieke of beleidsmatige
redenen om maaréén aanbeveling te doen, dan gaat die aanbeveling
in de prullenmand. Ik wil hier dus duidelijk zijn hoe ik erover denk. Dat
is dan jammer voor de heer Dölle, want de CDA-fractie in de Tweede Kamer
was ervoor om een enkelvoudige aanbeveling te doen.De heer Dölle (CDA):Ik heb een abonnement op de Handelingen. De minister noemde een aantal
zaken, zoals onverhoopt overlijden of het feit dat de kandidaat elders wordt
benoemd, die in de sfeer van overmacht zouden liggen en die een enkelvoudige
aanbeveling zouden rechtvaardigen. Gelet op de menselijke natuur of de aard
van het politieke werk, waarmee ik zelf het nodige van doen heb gehad, is
het ook mogelijk dat er voorzichtige pressie wordt uitgeoefend op kandidaten
om zich terug te trekken. Daartoe is in het openbaar al opgeroepen. De heer
Luijten heeft dat voorbeeld al genoemd. Hoe beoordeelt de minister zo'n kwestie?
Gaat hij na waarom iemand zich heeft teruggetrokken?Minister De Vries:Als ik een enkelvoudige aanbeveling zou krijgen, zal ik zeer zorgvuldig
nagaan wat de aanleiding daarvoor is en dan tot een oordeel daarover komen.De heer Dölle (CDA):Dat neem ik onmiddellijk aan. Maar als het terugtreden van de andere kandidaat
de reden is, onderzoekt de minister dan ook waarin die zich heeft teruggetrokken?Minister De Vries:Ik neem aan dat een kandidaat daarvoor een reden aangeeft en dat die ook
kenbaar gemaakt wordt. Ik zal overigens ook aan de gemeenten communiceren
dat zij zeer zorgvuldig met de kandidaten moeten doornemen wat er van hen
verwacht wordt in de procedure. Het is immers niet niks dat wij nu overgaan
tot een openbare aanbeveling door de raad. Een kandidaat die zich onderwerpt
aan een referendum – ik geloof dat de heer Van Thijn daarop wees –
moet natuurlijk ook wel bereid zijn de hele procedure te doorlopen. Het kan
niet zo zijn, dat hij zegt: het is mij een beetje tegengevallen, ik houd er
maar mee op. Het gaat ook om de verantwoordelijkheid van de kandidaten. Ik
ben het met de heer Van Thijn eens dat zo'n kandidaat zich dan eigenlijk diskwalificeert.
Bij andere sollicitaties zal zeker niet onopgemerkt blijven dat betrokkene
zich bij een eerdere sollicitatie niet heeft willen houden aan de regels van
het spel.De heer Luijten (VVD):Bij amendement is deze passage in artikel 61 gewijzigd. Toegevoegd is:
"In bijzondere, door de raad te motiveren gevallen, kan worden volstaan met
een aanbeveling waarop één persoon vermeld staat."De VVD wil deze uitzonderingen uitsluiten. De VVD is voor een meervoudige
aanbeveling en zegt: Deze aanbeveling bevat twee personen, punt! Als er sprake
is van een uitzondering, moet de minister daarin zijn eigen taak oppakken
en zijn bevoegdheden uitoefenen. Als er maar één naam staat
of er is sprake van een herindeling, heeft de minister sowieso bevoegdheid.
Maar de toevoeging waarover ik sprak, biedt naar onze mening een te ruime
mogelijkheid voor gemeenteraden om op manieren die mensen eigen zijn –
de heer Dölle wees daarop reeds – van die uitzonderingsbepaling
gebruik te maken.Minister De Vries:Mijn oordeel daarover is anders. Ik wijs erop dat een en ander in de Tweede
Kamer zeer zorgvuldig is beoordeeld. Ik noemde net het amendement van mevrouw
Van der Hoeven dat zij samen met de heer Rabbae en mevrouw Kant heeft ingediend.
Daarin stelt mevrouw Van der Hoeven voor om tot een enkelvoudige aanbeveling
te komen.De heer Dölle (CDA):Natuurlijk ken ik de Handelingen.Minister De Vries:Dan kunt u dat dus bevestigen?De heer Dölle (CDA):Ik vraag opheldering over de betekenis van bepaalde zinnen in dit wetsvoorstel.Minister De Vries:Dat ben ik aan het uitleggen.De heer Dölle (CDA):Ik begrijp niet wat het amendement van mevrouw Van der Hoeven hiertoe
doet.Minister De Vries:Dat zal ik u uitleggen. Zij heeft dat ingediend. Ik heb toen gezegd: u
wilt dus een enkelvoudige aanbeveling en u leidt uit uitlatingen van sommigen
af dat dit door dit wetsvoorstel wordt tegengehouden. U moet er wel zeker
van zijn dat door verwerping van uw eigen amendement des te nadrukkelijker
bevestigd wordt dat het niet gaat om een enkelvoudige aanbeveling maar dat
de wet een dubbele aanbeveling eist. Het is heel belangrijk dat mevrouw Van
der Hoeven heel nadrukkelijk heeft vastgesteld dat dit wetsvoorstel vraagt
om een meervoudige aanbeveling en dat alleen in extreme situaties die zijn
aangegeven als situaties van overmacht of van extreme bestuurlijke rationaliteit
bijvoorbeeld bij een herindeling het kan zijn dat de raad zegt: wij staan
met de handen in de lucht en dat de minister daarmee genoegen neemt omdat
er sprake is van een ingewikkeld herindelingsproces en het in die omstandigheden
onmogelijk is om met een dubbele aanbeveling te komen. Dat is niet iets nieuws,
want in de ambtsinstructie van de commissaris van de Koningin stond dat ook
met zoveel woorden. Een meervoudige aanbeveling is noodzakelijk, maar het
kan zijn dat onder bepaalde omstandigheden daarvan kan worden afgeweken. In
dit verband wordt het voorbeeld van een herindeling genoemd.De heer Te Veldhuis heeft in de Tweede Kamer gezegd dat hij denkt dat
een aantal gevallen volstrekt legitiem is. Daarbij gaat het om gevallen
die een situatie van overmacht benaderen. Als voorbeeld noem ik een kandidaat
die overlijdt, die zich terugtrekt of zodanig ernstig ziek wordt dat hij niet
meer kan. Dat soort gevallen moet gewogen worden. Wat niet kan, niet mag en
niet zal, is dat minister niet toetst of dat de minister akkoord gaat met
iets wat gefabriceerd is. Het moet in deze categorie van zaken liggen. De
wet eist een meervoudige aanbeveling. De minister kan er slechts bij hoge
uitzondering van afwijken.De heer Luijten (VVD):De minister zegt dat dit soort zaken gewogen moet worden. In de wet dient
te staan dat een aanbeveling uit twee personen dient te bestaan. In bijzondere,
door de raad te motiveren gevallen, is het aan de minister om een oplossing
te verzinnen. Het is niet aan de gemeenteraad om alsnog met één
kandidaat te komen. Bij een herindeling kan de minister zijn eigen bevoegdheid
gebruiken.Minister De Vries:Dat is waar, maar die heb ik altijd.De heer Luijten (VVD):Dan hoeft het niet in de wet te worden opgenomen.Minister De Vries:Daarmee krijgt de gemeenteraad de kans om zich uit te spreken over kandidaten
die hij graag als burgemeester in zijn gemeente ziet. In de wet schrijf ik
voor dat de raad twee kandidaten moet noemen. Het is mogelijk dat nadat de
vertrouwenscommissie ergens over nagedacht heeft, onverhoopt een van de kandidaten
ernstig ziek wordt. Moet de raad dan zeggen: dat is jammer, dan gaan wij de
procedure opnieuw starten? Nee, dan komt er een enkelvoudige aanbeveling.
Ik kijk of er serieus gewerkt is, of er een goede reden voor is. Als de kandidaat
die wordt voorgedragen, aan de te stellen kwalitatieve eisen voldoet, dan
wordt hij benoemd.De heer Luijten (VVD):Dat ziet de minister toch vanzelf als er geen meervoudige aanbeveling
op zijn bureau belandt? De gemeente heeft dan haar aanbeveling niet op tijd
kunnen doen. Daar is dus iets aan de hand. De minister gaat in zo'n geval
toch zijn eigen oordeel vormen, net als hij dat altijd al doet? De gemeente
moet niet de mogelijkheid worden geboden om daar gebruik van te maken.Minister De Vries:Wij praten langs elkaar heen. Het is mogelijk dat de gemeente in een procedure
tot de conclusie komt dat twee kandidaten in de vertrouwenscommissie naar
voren moeten komen. Het kan zijn dat de gemeenteraad op een zeer laat moment
kennisneemt van het feit dat een van de kandidaten afvalt. De gemeenteraad
staat dan voor een keuze. De raad zou de dag erna vergaderen, maar hoort opeens
dat kandidaat A ernstig ziek is. Kandidaat B wordt echter zeer benoembaar
geacht. Moet dan de hele procedure opnieuw worden doorlopen? Of mag de raad
aan de minister melden dat een van de kandidaten op het laatste moment is
afgevallen? Als dat een verhaal is dat elk normaal mens als plausibel accepteert
en de minister, die misschien nog wat strenger is dan elk normaal mens, ook
tot die conclusie komt, dan kan hij zijn aandacht richten op de voorgedragen
kandidaat. Hij bekijkt of deze kandidaat voldoet aan de eisen die hij stelt
aan een goede burgemeester. Daar kan toch geen bezwaar tegen bestaan?De heer Luijten (VVD):Daar bestaat ook geen bezwaar tegen. Maar dan komt die raad dus niet met
een meervoudige aanbeveling. Dan weet u toch wat u als minister, als Kroon,
te doen staat?Minister De Vries:Ja, absoluut. Dat heb ik ook meerdere malen uiteengezet. Om te beginnen
moet ik bekijken of datgene wat men mij vertelt, juist is. U begrijpt dat
ik daarvoor mijn wegen heb. Ik zal zo nodig zelfs contact opnemen met de betrokken
gemeente. Ik zal mij daarvan vergewissen, totdat ik de overtuiging heb dat
er geen sprake is geweest van een poging om de minister in een bepaalde hoek
te drukken of om zijn beoordelingsmarges kleiner te maken dan volgens de procedure
noodzakelijk is. Nee, er moet iets gebeurd zijn in de betrokken gemeente waardoor
de raad zegt: we kunnen hiermee eigenlijk niet veel anders doen.Ik noem het voorbeeld van de herindelingen, een wat plezieriger voorbeeld
dan al die mensen die ons op het laatste moment komen te ontvallen! Bij herindelingen
hebben we de zorg voor burgemeesters, iets wat gemeenten heel goed begrijpen.
Dan probeer je samen met de commissarissen, en die op zijn beurt samen met
vertrouwenscommissies, te kijken of er een constellatie kan komen waardoor
zoveel goede burgemeesters op de juiste plek komen. Dat vergt veel overleg
en vertrouwen tussen de commissarissen en vertrouwenscommissies, en het vergt
veel overleg tussen de commissarissen en de minister. Maar in al die omstandigheden
is het niet altijd mogelijk, tot meervoudige aanbevelingen te komen. Dan moet
ik zeggen: hier is voortreffelijk werk gedaan, er is zeer zorgvuldig met alles
omgegaan, men heeft een brede overeenstemming bereikt, ik kan met een enkelvoudige
aanbeveling voor die gemeente volstaan. Meestal worden gemeenten wat groter
bij herindelingen. Dat is strijk-en-zet in het bestuur, daarmee is niets bijzonders
aan de hand. Het is ook niet de bedoeling daarmee de discretionaire bevoegdheid
van de minister te verkleinen. Het is zeker niet de bedoeling, de minister
kandidaten in de maag te splitsen waarvan je je in redelijkheid moet afvragen
of zij geschikt zijn. Dat is een zeer zorgvuldige bejegening, niet alleen
van het belang van de gemeenten, maar ook van de betrokken personen.De heer Luijten (VVD):Bij een herindeling weet u dat als minister. Dan hoeft u niet te wachten
op een meervoudige aanbeveling. Immers, u weet dat er een herindeling aan
de hand is, waarna u als minister uw bevoegdheid uitoefent, wat u nu ook doet,
om een burgemeester te benoemen.Minister De Vries:Als u het niet erg vindt, kijk ik wel naar wat die gemeente heeft gedaan.De heer Luijten (VVD):Natuurlijk. Maar dat doet u, als het goed is, nu ook. Maar dan hoeft u
toch niet te wachten op een meervoudige aanbeveling en genoegen te nemen met
een enkelvoudige aanbeveling? U kunt toch zeggen: meervoudige aanbeveling,
punt?Minister De Vries:Ik hecht er ook onder die omstandigheden aan dat de gemeente wel in de
gelegenheid wordt gesteld, zijn opvattingen te geven over de toekomstige burgemeester.
Het kan toch niet zo zijn dat de minister bij een herindeling
zegt: ik heb hier een lijstje met tien namen, die ik distribueer over tien
gemeenten? Daarover hoort toch contact te zijn met die gemeente? Dat gebeurt
in deze vorm.De heer Platvoet (GroenLinks):Gisteren zijn tijdens de referendumdiscussie warme woorden gesproken over
de verantwoordelijkheid van vertegenwoordigende lichamen en hun taken. Als
de vertrouwenscommissie en daarna de gemeenteraad naar eer en geweten en met
kracht van argumenten tot de overtuiging komen dat er slechts één
kandidaat voldoet aan de profielschets, is dat voor u geen zwaarwegend argument
om met een enkelvoudige voordracht te komen. Begrijp ik dat goed?Minister De Vries:Nee, dat is voor mij niet voldoende. Ik neem geen kennis van de brief
van de gemeente waarin wordt aangegeven dat er maar één kandidaat
is gevonden. Ik ga mij verdiepen in wat daar precies is gebeurd en waarom
er maar één kandidaat is. Ook kennisnemend van de adviezen van
de commissaris kan het zijn dat er inderdaad maar één geschikte
kandidaat was. Maar dat is onwaarschijnlijk, waarvan ik straks nog wat goede
voorbeelden zal geven. Meestal zijn er meer benoembare kandidaten. Als dat
het geval is, moet er wel een heel bijzondere reden zijn – al gewisseld
met de heer Luijten – waarna de minister dat nagaat. Als dat het geval
is, zegt hij: tant pis. Hij moet dan gaan kijken naar de geschiktheid van
de kandidaat. Als de minister de indruk krijgt dat de gemeente een onzorgvuldige
procedure heeft gevolgd en dat het eigenlijk de bedoeling is hem in een bepaalde
richting te manipuleren, dan gaat de brief in de prullenmand.Het vervelende van deze discussie is dat het lijkt alsof wij in Nederland
te maken hebben met gemeenten die dit niet zorgvuldig doen. Het gaat hier
echter over de uithoeken van het benoemingsbeleid, over extreme gevallen waarbij
misschien iets gebeurt wat niet deugt. In het algemeen zal men het van harte
goed doen. De gemeenten hebben daar ook belang bij. De verhoudingen in de
gemeenteraad zijn vaak ook zodanig dat men veel belang heeft bij het betuigen
van respect aan elkaar als het gaat om het opmaken van voordrachten.Het gebeurt regelmatig dat een aanbeveling halfhalf ligt in de gemeenteraad.
Ik moet mij er dan in verdiepen hoe dat komt. Ik kan dan niet stellen dat
de een via wat rekenwerk een stemmetje meer dan de ander heeft. Ik moet nagaan
welke burgemeester zijn werk het beste zou kunnen doen in die gemeente. Ik
verdiep mij dus in de dossiers. Ik win eventueel nog inlichtingen in. De commissaris
staat mij op basis van de wet ook ter beschikking. Van die kant krijg ik ook
uitvoerige rapportages. Ik vraag de commissaris soms om nog eens met de vertrouwenscommissie
te praten, zodat wij echt zeker weten hoe iets ligt. Als een raad dus geen
keus kan maken, als de meningen verdeeld zijn, dan wordt pas na rijp beraad
besloten wie de meest geschikte kandidaat is. Ik moet dat besluit zelf nemen.
Dat leg ik ook graag aan iedereen uit. Het komt ook voor dat de raad verdeeld
is, in de zin van een stemmetje meer voor de een dan voor de ander. Er worden
dan wel eens vormen van Hollandse rekenkunde bedreven. Het aantal personen
in de vertrouwenscommissie wordt dan vermenigvuldigd met een aantal raadsleden.
Dan krijg je plotseling heel andere verhoudingen dan in de vertrouwenscommissie.
Er moet dus goed worden gekeken hoe de verhoudingen liggen. Vervolgens moet
er tot een aanbeveling worden gekomen die in het belang van de gemeente is.Dat is in de toekomst ook het geval. Als de raad met een aanbeveling van
twee personen komt en als blijkt dat er inderdaad kan worden gekozen, dan
moet de minister tot een afweging komen. De minister zit er wat dat betreft
niet voor niets. Dat is de kern van het betoog. Het is, geloof ik, ook de
dierbaarste wens van de heer Luijten dat ik er niet voor niets zit, maar dat
is allang zo. Ik besteed daar verschrikkelijk veel tijd aan. Dat blijft ook
zo.Als de minister de procedure correct heeft bevonden, als hij heeft gezien
wat er is gebeurd, dan gaat hij met de aanbeveling aan de slag. In de wet
staat dat de minister de volgorde op de aanbeveling in beginsel volgt. Het
is echter mogelijk dat de minister van een bepaalde persoon dingen weet die
niet gecommuniceerd konden worden met de vertrouwenscommissie. Ik denk bijvoorbeeld
aan zaken met een staatsgeheim karakter. Die zullen absoluut niet aan de vertrouwenscommissie
worden meegedeeld. Die situatie zal zich bijna nooit voordoen, maar het kan
wel. Er kan ook iets gebeuren tussen het moment van een aanbeveling en het
moment waarop de minister een besluit moet nemen. Stel dat er plotseling grote
letters in de krant verschijnen. De minister kan dan niet doen alsof hij die
niet heeft gelezen. Hij moet daar naar kijken, want hij moet er zorgvuldig
mee omgaan. Een kandidaat die de minister niet benoembaar acht, wordt van
zijn leven niet voorgedragen, hoe breed de aanbeveling van de raad ook is.
Dat geldt ook bij een referendum. Daarmee zeg ik niet dat er niet op een referendum
moet worden gelet. Dat moet wel gebeuren. Er moet ook naar de aanbeveling
van de raad worden gekeken. Dat neemt de eigen verantwoordelijkheid van de
minister echter niet weg. Hij moet zich een oordeel vormen over de procedure
en over de geschiktheid van de kandidaten.De heer Van Thijn (PvdA):Voorzitter. Kan de minister nog iets zeggen over wat hij onder niet benoembaarheid
verstaat, buiten kwesties van integriteit?Minister De Vries:Als iemand niet kan lezen of schrijven, is hij niet benoembaar.De heer Van Thijn (PvdA):Dan denk ik niet dat hij op de aanbevelingslijst terecht was gekomen.Minister De Vries:Dat moet natuurlijk ook niet gebeuren.De heer Van Thijn (PvdA):Mijn vraag is eigenlijk of iemand niet benoembaar is, omdat hij voorbeeld
geen lid is van een bepaalde partij.Minister De Vries:Neen, dat vind ik niet. Overigens, zal het dan wel bekend zijn van welke
partij die persoon lid is of van welke partij die niet lid is. U heeft, naar
ik aanneem, ook mensen voorgedragen die van geen partij lid waren. In ieder
geval kan dat nooit het criterium zijn.De heer Van Thijn (PvdA):Dat betekent dus impliciet – dat vind ik ook het grootste winstpunt
van dit wetsvoorstel – dat wij afstappen van package
deals en afspraken over welke gemeente naar welke partij gaat etc. en dat
er dus uitsluitend nog op kwaliteit wordt gelet.Minister De Vries:Ja, maar dat is al jaren zo! Het is begonnen met uw benoeming in Amsterdam,
mijnheer Van Thijn. In ieder geval is dat onmiskenbaar de richting waarin
het beleid zich ontwikkeld heeft. Waar in het verre verleden burgemeesters
uit de Haagse toverdoos werden gelicht en aan gemeenten werden toegezonden –
ik hoorde gisteren dat fantastische verhaal over de heer Vonhoff – is
dat iets wat in deze tijd helemaal niet meer kan. Gemeenteraden willen serieus
genomen worden. De reden waarom ik ze nog allemaal in bedwang houd, is dat
ik mij zeer strak aan de wet houd. Overal is er een toenemende behoefte van
gemeenteraden om serieus genomen te worden bij de selectie van degene die
voor hun gemeente van eminent belang zal zijn. Gekozen of niet gekozen, burgemeesters
zijn voor gemeenten van eminent belang. Men wat heel goed dat men een bepaald
type burgemeester nodig heeft om een gemeente nieuw elan te geven om verstoorde
verhoudingen te herstellen, om tot een nieuwe agendering te komen of om een
vernieuwing in de werkwijze te realiseren die men op eigen kracht niet meer
voor elkaar krijgt. Dan zoekt men dus naar een burgemeester met een meerwaarde
die een gemeente verder op weg kan helpen en met wie die gemeente voor de
dag kan komen. Het moet om iemand gaan die meer kan dan alleen een lint doorknippen
of een winkel openen. Die persoon moet mensen bij elkaar kunnen brengen en
moet in staat zijn, op een goede wijze contacten met de bevolking te verzorgen.
Men stelt aan burgemeesters dus hoge eisen. Nogmaals, als men gedachten zou
hebben dat het wel anders moet worden, dan krijgt men toch te maken met grenzen
aan datgene wat een minister voor zijn rekening kan nemen als het gaat om
het benoemen van geschikte kandidaten. De politieke kleur of het beleid om
meer vrouwen in het publieke ambt te krijgen, kan natuurlijk een rol spelen,
maar het gaat natuurlijk bovenal om de kwaliteit en om de wens van de desbetreffende
gemeente. Als men verdeeld is, dan komt de minister in beeld, die vervolgens
zijn eigen verantwoordelijkheid neemt en daarbij niet zal aarzelen. Naarmate
een aanbeveling op meer verdeelde besluitvorming in de gemeenteraad wijst,
zal de aandacht van de minister voor een kandidaat waar een voorkeur voor
is, natuurlijk wel groter worden. Ik zal geen namen noemen, omdat dit vertrouwelijke
informatie betreft, maar het is wel is voorgekomen dat met één
stem verschil een man op de eerste plaats werd gezet en een vrouw op de tweede
plaats. Duidelijk was dat beiden voortreffelijke kandidaten waren. Op zo'n
moment kan ik inhoud geven aan het voorkeursbeleid om meer vrouwen in het
openbaar bestuur te benoemen. Als de vrouw op de eerste plaats was gezet,
was voorkeursbeleid niet nodig geweest, maar had ik de aanbeveling kunnen
volgen.De heer Dölle (CDA):U heeft voorbeelden gegeven van gemeenten die in de profielschets eisen
opnamen die in strijd waren met de Grondwet, zoals dat de nieuwe burgemeester
een bepaald geloof moet aanhangen of een man moet zijn. In veel profielschetsen
staat dat er wordt gestreefd naar meer vrouwelijke burgemeesters. Is dat niet
in strijd met de Grondwet?Minister De Vries:Ik weet niet wat er allemaal in de profielschetsen staat. Ik heb daar
geen vergelijkend onderzoek naar gedaan. Een raad kan mij melden dat er twee
voortreffelijke kandidaten zijn en dat zij met beiden zeer gelukkig zijn.
Als er dan in de beoordeling een flintertje verschil is tussen de man en de
vrouw, dan is er ruimte voor voorkeursbeleid, erop gelet dat vrouwen in het
publieke ambt ondervertegenwoordigd zijn.De heer Dölle (CDA):Kan een raad in de profielschets opnemen dat de nieuwe burgemeester een
vrouw moet worden? U heeft eerder geschetst dat de eis dat het een man moet
zijn, strijdig is met de Grondwet.Minister De Vries:Ik ben zeer tegen het opnemen van de eis dat het een man of een vrouw
moet zijn. Ik ben er eveneens zeer tegen als men vindt dat de burgemeester
een bepaald geloof moet hebben. Ik bevind mij op dit punt in het goede gezelschap
van de Grondwet. Ik ben ook tegen leeftijdsdiscriminatie. Als dergelijke elementen
in de profielschets zijn opgenomen, moet ik daar een goed gesprek met de betrokkenen
over hebben. Dat zijn echter uitzonderingen. De meeste gemeenteraden bestaan
uit voortreffelijke mensen die hun werk in het belang van de desbetreffende
gemeente doen.De heer Platvoet heeft het interessante voorbeeld van twee sterke figuren
genoemd. Per definitie leidt een dergelijke situatie tot een verdeelde uitslag,
waardoor de ruimte voor de minister wordt vergroot. Ik heb zojuist het voorbeeld
gegeven van een mogelijke afweging door de minister, namelijk als er vrijwel
geen verschil is tussen de mannelijke en de vrouwelijke kandidaat. Als er
twee zeer sterke figuren zijn, kan ik niet veel anders doen dan de gemeente
gelukwensen met het feit dat die kandidaten op de gemeente zijn afgekomen.
In gevolge dit nieuwe wetsvoorstel is dan de volgorde voor mij van belang,
behoudens in die gevallen waarin de kandidaten zo weinig verschillen dat andere
criteria een rol moeten spelen.De heer Dölle heeft mij gevraagd of hij de opvatting van de regering
juist weergeeft, als hij stelt dat de regering zich beleidsmatig maar niet
juridisch gebonden acht, een aanbeveling te volgen indien een kandidaat niet
ongeschikt moet worden geacht, maar dat bij verdeeldheid in de raad naar de
mate waarin deze zich voordoet de regering zich vrijer zal voelen om zwaarwegende
argumenten, waaronder politieke spreiding, aan te voeren om van de aanbeveling
af te wijken. Voorzitter. Ik begrijp dat de heer Dölle met een artikel
bezig is en mij de vraag voorlegt of deze redactie mijn goedkeuring kan wegdragen.
Ik ben niet gelukkig met de formulering "niet ongeschikt moet worden geacht".
Ik ben meer een positivo. Mensen moeten geschikt zijn.De heer Dölle (CDA):Ik wil uw tijd niet roven voor redactiewerk voor mijn artikelen.Minister De Vries:U heeft het mij wel gevraagd.De heer Dölle (CDA):Ik kwam op deze vraag naar aanleiding van de grensgevechten
tussen de fracties van PvdA en VVD in de Tweede Kamer over wat ten onrechte
wel scharrelruimte wordt genoemd. Ik vroeg of mijn samenvatting een juiste
is, omdat dit voor de standpuntbepaling van mijn fractie van belang is. Ik
begrijp dat het zo is, afgezien van het woord "ongeschikt".Minister De Vries:Ja, maar ik zou het wat positiever zeggen. Dat hoeft ons echter niet verdeeld
te houden.Ik heb tijdens de behandeling in de Tweede Kamer duidelijk aangegeven
dat de beoordeling van de minister zich niet beperkt tot het beoordelen van
de geschiktheid van de aanbevolen kandidaat. Het gaat om geschiktheid, draagvlak,
zorgvuldigheid in de procedure en er blijft ruimte voor de minister om een
benoemingsbeleid te voeren.De heer Luijten heeft erop gewezen dat hij nog niet veel uitgesproken
voorstanders van het onderhavige wetsvoorstel is tegengekomen. Nou, ik ben
in de Tweede Kamer geweest en het viel mij reuze mee. Een ruime meerderheid
van de Tweede Kamer vond het een goed wetsvoorstel, zij het dat de leden misschien
denken dat zij in hun eentje of binnen hun politieke groepering een nog mooier
wetsvoorstel hadden kunnen schrijven. Dat vermogen is natuurlijk onbeperkt,
alleen kan daar geen land mee geregeerd worden. Ik ben er overigens zeker
van dat elk van de partijen in de coalitie en ook de oppositiepartijen denken
dat zij het zelf beter zouden doen. Of dat zo is, zullen wij waarschijnlijk
nooit kunnen controleren, want die situatie zal zich niet gauw voordoen. Wij
moeten nu eenmaal met elkaar een land regeren en daarvoor is een coalitie
gesloten. Om tot die coalitie te komen moesten gesprekken gevoerd worden over
punten waar partijen het oneens over zijn. Dan moeten er keuzes gemaakt worden
uit de duizenden bloemen die overal bloeien, anders kan een land niet geregeerd
worden. Wij kunnen namelijk niet stagneren.Regeren is vooruitzien en daarom moeten wij ons voorbereiden op de toekomst.
Ik was getroffen door de woorden van de heer Terlouw toen hij zei: het is
nooit het mooiste wat wij maken. Soms zijn bepaalde regelingen nodig om tot
andere besluiten te komen. Wij wachten dat af. Het is mogelijk dat wij straks
na de door mij verwachte en zeer verhoopte aanvaarding van dit constitutionaliseringsontwerp,
een wet maken waarin wij ons opnieuw uitspreken over de benoemingsprocedure
van de burgemeester. Dan zullen de meningen wel weer verschillen, maar het
is goed om met elkaar vast te stellen wat de meerderheid de beste optie vindt
op een bepaald moment. Ik zou die discussie nooit uit de weg willen gaan.
De geschiedenis gaat immers in stapjes. Democratie houdt niets anders in dan
permanente verandering. En soms maken wij het onszelf lastig, want dan zetten
wij in de Grondwet dat daar heel zware grendels op zitten. Maar goed, die
zetten wij er niet voor niets op. Elke wet kan veranderd worden, ook de Grondwet.
Ik ben nu bezig met een wijziging van de Wet subsidiëring politieke partijen,
omdat daar plotseling veel belangstelling voor is. Die wet is twee jaar geleden
aangenomen. Een prachtige wet, waar iedereen heel gelukkig mee was. Twee jaar
later zegt iedereen: rare wet. Dan zeg ik: sorry, die heb ik niet gemaakt,
maar u wel. Of ik dan toch zo goed wil zijn om de fouten die daarbij gemaakt
zijn te herstellen.Wij zijn dus constant bezig met heroverwegingen van wat wij gedaan hebben.
De kunst is natuurlijk om precies hetgeen te doen wat nodig is en af en toe
zaken te laten rusten. Dat is de stuurmanskunst die volksvertegenwoordiging
en kabinet moeten opbrengen om ervoor te zorgen dat een land wel verder gaat,
maar dat het geen chaotisch type besluitvorming wordt. Wat de burgemeester
betreft geloof ik niet dat gesteld kan worden dat wij elkaar daar de afgelopen
150 jaar indringend mee hebben lastiggevallen. Dit is een kleine stap in een
andere richting en ik denk dat er in ons land grote behoefte bestaat aan meer
ruimte bij de discussie over dit onderwerp.Op de constatering van de heer Luijten dat hij weinig enthousiasme heeft
ondervonden over het voorliggende wetsvoorstel, zeg ik dus dat het afhangt
van de kringen waarin je verkeert.Het interessante is dat veel van de tegenstanders weer op allerlei andere
punten bezwaren hebben. Als je je daar op concentreert – en dat heb
ik ook gedaan – zie je dat een staatscommissie die misschien niet enthousiast
is geen unaniem voorstel doet, om nog niet te zeggen dat zij hopeloos verdeeld
waren. Het Genootschap van burgemeesters ziet weinig in een referendum, maar
pas op, mijnheer Luijten, de burgemeesters zijn erg voor een enkelvoudige
aanbeveling. De Raad van State heeft in ieder geval over de grondwettigheid
geen opmerking, maar zegt wel ergens "vlees noch vis". Dat zou mijn vrouw,
die vegetariër is, zeer aanspreken. Zij zou zeggen dat het dus een voortreffelijk
voorstel moet zijn. Een ander zegt dat hij daar niks mee kan. Er zijn dus
altijd wel verschillende invalshoeken die mensen ertoe brengen om tot een
bepaald oordeel te komen. Pluriformiteit is een eigenschap van dit land, maar
als wij eens wat willen – en wensen hebben wij allemaal – moeten
coalitiepartijen en regering bezien of dat op een nette manier kan worden
gerealiseerd. In ons constitutioneel bestel is het op het ogenblik overduidelijk
dat de benoeming door de Kroon overeind moet blijven. Er is ook een breed
draagvlak voor een steviger rol van gemeenteraden. Daarin probeert dit wetsvoorstel
te voorzien. Tegelijkertijd wordt de mogelijkheid geopend om de burgers bij
zoiets te betrekken. Wat is daar nou eigenlijk verkeerd aan? Gisteren begreep
ik van de heer Terlouw dat hij daar zeer aan hecht en dat hij in dat opzicht
meer perspectieven ziet.De heer Dölle (CDA):In de Tweede Kamer is men via amenderingen tot dit prachtige compromis
gekomen, waarin voor iedereen wat zit: de benoeming door de Kroon, de versterking
van de raad en de potentiële invloed van de bevolking. De minister kan
toch niet ontkennen dat er wetsvoorstellen zijn die compromissen bevatten
met een negatief nettoresultaat? De drie blijven naar onze opvatting volledig
onverenigbaar. De uiteindelijke verkiezing van de burgemeester door de bevolking
staat haaks op die door de raad.Minister De Vries:Dat is zo.De heer Dölle (CDA):Die twee zaken kun je niet fuseren.Minister De Vries:Nee, je kunt een verkiezing niet fuseren met een benoeming door de raad,
want dan heb je het over twee verschillende benoemingswijzen.
Je kunt wel een raadplegend referendum houden voordat je zelf tot een oordeel
komt, niet een raadgevend referendum. Daar hebben wij gisteren de hele dag
over gesproken.De heer Dölle (CDA):Ik kom daar in tweede instantie op terug. Dat referendum kan niets anders
worden dan een inleiding of opstap tot een echte verkiezing van de burgemeester.Minister De Vries:Waartoe zou het voorstel van het CDA tot een enkelvoudige voordracht hebben
geleid?De heer Dölle (CDA):Ik heb het niet over dat voorstel gehad.Minister De Vries:Het valt mij op dat u het daar niet over wilt hebben, maar het heeft in
de wetgevingsprocedure wel prominente aandacht van uw politieke groepering
gehad. Het is waar dat u het daar niet over heeft gehad, maar ik probeer u
zover te krijgen om daar wel eens wat over te zeggen.De heer Dölle (CDA):Dat wij geen kopie vormen van de opstelling daar, is langzamerhand op
dit punt duidelijk. Wij delen wel het klassieke burgemeestersbeeld, waarbij
de burgemeester vanwege het specifieke takenpakket een zekere heteronomie
heeft. Dat kun je op verschillende manieren proberen te waarborgen. Onze vrees
is dat die waarborg er door de drie verschillende zielen in dit wetsontwerp
op achteruitgaat. Daarom moet je niet elk compromis in een wet altijd een
verbetering noemen omdat het een compromis is.Minister De Vries:U bent niet voor een enkelvoudige voordracht van de raad?De heer Dölle (CDA):Ik dacht dat ik daar vrij duidelijk over was geweest.Minister De Vries:Dat valt tegen, mijnheer Dölle. Volgens mij kan het veel duidelijker.De heer Dölle (CDA):De kroonbenoeming mag nooit een afstempeling zijn van een aanbeveling.
Die kan op verschillende manieren worden bereikt. Daarbij is er geen principieel
verschil tussen een enkelvoudige en een meervoudige voordracht. Daarom hebben
wij ook niet beweerd dat dit ongrondwettig is, maar het kan op verschillende
manieren worden bereikt.Minister De Vries:Dat stempelrecht wil niemand. Daar zijn wij het gloeiend over eens. Ik
en de Tweede Kamer willen een meervoudige aanbeveling. Het CDA heeft te kennen
gegeven liever een enkelvoudige aanbeveling te zien, maar wij hebben gezegd
dat wij dat niet zullen doen. U zegt dat u geen kopie bent van wat daar gezegd
wordt, maar ik weet nog steeds niet of u nu eigenlijk vindt dat er een enkelvoudige
aanbeveling moet komen. U zegt dat u geen stempel wilt. Dat wil ik ook niet.
Maar wat wilt u nu wel?De heer Dölle (CDA):Wij willen geen afstempeling en een meervoudige aanbeveling ligt dan voor
de hand. Daar hebben wij in beginsel een voorkeur voor.Minister De Vries:U voelt meer voor een meervoudige aanbeveling?De heer Dölle (CDA):Ja, daar ben ik toch ook nooit onduidelijk over geweest?Minister De Vries:Ik zou geen "nooit" durven zeggen, maar in ieder geval is het nu helder.De staatscommissie was het in ieder geval helemaal eens met het recht
van aanbeveling. Eigenlijk was dat het enige waar zij het mee eens was. Het
recht van aanbeveling impliceert dat de Kroon niet gebonden is aan de aanbevelingen
en daarvan kan afwijken. Daar waren de leden van de commissie het over eens.
Die overeenstemming gold zowel de meervoudige aanbeveling als de enkelvoudige
aanbeveling. Ik begrijp dat de algemene voorkeur in deze Kamer, ook bij het
CDA, meer in de richting gaat van meervoudige aanbevelingen. Dat is toch winst.De heer Luijten wilde weliswaar niet de wijsheid van de Tweede Kamer ter
discussie stellen, maar hij vroeg zich wel af hoe het in de praktijk zal gaan.
Wij hebben daar het nodige over gewisseld, maar niet iedereen leest de Handelingen.
Ik wil de heer Luijten op dat punt tegemoetkomen. Nu wij zover zijn, moeten
wij dit op een bevredigende wijze regelen. U zult het mij niet euvel duiden,
zeker niet in VVD-kring, dat ik verleid moet worden om novelles in te dienen.
Daar begin ik niet aan. Daar ben ik tegen, tenzij het om technische correcties
gaat. Maar ik vind niet dat wij over novelles moeten gaan praten.Ik moet nog twee zaken doen, voordat het wetsvoorstel van kracht kan worden.
Ik moet nog een ambtsinstructie maken voor de commissaris van de Koningin,
waarin ik zeer nauwkeurig schrijf wat hij te doen heeft. Daaraan wordt nu
gewerkt. Bovendien moet ik een circulaire schrijven aan de gemeenten, waarin
de bedoeling van de wet en de procedures zeer zorgvuldig uiteengezet worden.
Ook wordt daarin beschreven hoe de minister daarmee zal omgaan. Ik kan mij
voorstellen dat ik, gelet op de discussie in deze Kamer, in die ambtsinstructie
en in de circulaire aan de gemeente op uitvoerige en heldere wijze blijk geef
van de intenties, die in dit debat gebleken zijn en die zeer breed gedeeld
worden. Uiteraard zal ik daarbij niet beweren dat wij de gemeenten niet vertrouwen.
Dat zou ik nooit willen zeggen. Maar wij willen wel precies aangeven hoe de
gedachtewisseling hierover zich voltrokken heeft en welke opvattingen wij
hebben over de wenselijke handelswijze van de gemeenten.Voor de heer Luijten zal het van belang zijn om te weten dat ik in de
circulaire schrijf, dat er op de kamer van de minister een nieuwe prullenmand
staat, waarin enkelvoudige aanbevelingen komen, zonder dat er sprake is van
overmacht. Ik zal proberen om iets nettere woorden te vinden, maar zo duidelijk
moet het dus wel zijn. Wij beschikken allen over de informatie die in zowel
de Tweede Kamer als de Eerste Kamer gewisseld is. Als wij de gemeenteraden
en de commissaris van de Koningin overeenkomstig deze gedachtewisseling inlichten,
kan er geen sprake meer zijn van enig misverstand over de vrijheid van de
Kroon om zowel de procedures als de kwaliteit van personen te beoordelen,
uiteraard met inachtneming van de goede oordeelsvorming die elders plaatsvindt.
Wij moeten duidelijk maken dat de Kroon er niets voor voelt om in het huidige
systeem in een situatie gedrukt te worden, waarin mede door de openbaarheid
van de aanbeveling ogenschijnlijk de ruimte wat minder zou worden. Ik zou
daar zelf overigens helemaal geen moeite mee hebben, want ik
vind dat ministers gewoon behoren te doen, wat zij moeten doen. Maar wellicht
is dat een wat ouderwetse opvatting. Ik zal die echter in ieder geval in een
circulaire en in een brief aan de commissarissen willen vastleggen.Voorafgaand aan de vaststelling van de aanbeveling kan een referendum
worden gehouden. Eerder sprak ik daar al even over, waarbij de heer Luijten
opmerkte dat een en ander tot gruwelijk populisme kan leiden. Populisme is
echter niet geheel voorbehouden aan referenda. Ook in de gewone, representatieve
politiek duiken soms mensen op die populistisch gedrag vertonen. Eerlijk gezegd
is de grens met inhoudelijke en degelijke communicatie ook niet altijd duidelijk.
Populisme duikt nu eenmaal af en toe in de politiek op, maar ik denk dat de
Nederlandse bevolking, die onderhand het nodige heeft meegemaakt, die strategie
niet omarmt. Nederlanders houden daar niet van. Wij spreken over mondige burgers,
burgers die goed opgeleid zijn en veel begrijpen van hetgeen in de samenleving
plaatsvindt, burgers die vaak net zo slim zijn als ministers en Kamerleden.
Er is sprake van een enorme spreiding van inzicht en kennis en daarom denk
ik dat er geen toekomst is voor populisme in Nederland. De mogelijkheid dat
mensen zich de politiek in kopen, lijkt mij dan ook onwaarschijnlijk. Een
dergelijke praktijk zal waarschijnlijk ogenblikkelijk worden afgestraft, omdat
andere partijen een dergelijke gang van zaken aan de kaak zullen stellen.
Ik denk dat dit te maken heeft met de kwaliteit van de democratie en de stevigheid
van de partijen daarin. In Nederland is er op dit punt bepaald geen sprake
van een slechte situatie.Er is gevraagd: welke campagnes moeten gevoerd worden. Ik ben geneigd
te zeggen dat het goed zou zijn als men zich presenteert. Ik weet niet of
campagnevoeren, "kies mij", echt werkt. Ik kan mij wel voorstellen dat er
discussieavonden worden georganiseerd en dat kandidaten bij die gelegenheden
vertellen over hun ambitie en levensloop. Daarbij gaat het er niet om dat
issues die op dat moment in de gemeente spelen, betrokken worden in de discussie.
Kiezers begrijpen ook dat prima. Ik besluit zelf ook wel eens om een bepaalde
uitspraak niet te doen omdat het onderwerp op het terrein van een ambtsgenoot
ligt. Als een burgemeester niet de omheiningen van zijn tanden kan vinden,
dan heeft hij een reuzeprobleem. Als een burgemeesterskandidaat zich door
het leven heen babbelt en niet weet wat hij wel en niet kan zeggen, dan kan
dat het beste in een referendumprocedure naar voren komen. Iedereen is daar
dan van op de hoogte. Het gemeentebestuur moet overigens zeker niet overgaan
tot de financiering van campagnes. Ik kan mij wel voorstellen dat het gemeentebestuur
een zaal ter beschikking stelt om burgers met kandidaten te laten kennismaken.
Daar is geen enkel bezwaar tegen.De heren Platvoet en Luijten hebben vragen gesteld over de terugtrekking
van kandidaten. Het is belangrijk dat kandidaten voor de start van de procedure
weten wat de spelregels zijn. Als een kandidaat zich onverhoopt terugtrekt,
dan is een stem op die kandidaat natuurlijk zinloos geworden. Dat zal vervolgens
heel lang zo blijven denk ik. Er wordt in dat geval niet voldaan aan de eis
dat het object van het referendum uit twee namen bestaat, waardoor de procedure
niet kan worden voortgezet. Theoretisch kan de gemeenteraad een nieuw referendum
uitschrijven, maar het zou mij niet verbazen als de animo daartoe bekoeld
zal blijken te zijn.Er is gevraagd naar de positie van de zittende burgemeester die naar een
andere gemeente heeft gesolliciteerd in het kader van het referendum. Die
positie verschilt niet met die van andere sollicitanten. Het nieuwe element
is wel dat de sollicitatie van de betrokkene in de openbaarheid komt. Ik denk
in dit verband dat het wel goed is dat een dergelijke zaak in eigen kring
besproken wordt. Er is tegenwoordig ook niets mis met het op een nette manier
communiceren van gedachten op dit punt. Ik denk dat men dat in het algemeen
goed vindt. Iemand die nr. 2 staat op de aanbeveling voor burgemeester van
Rotterdam, zou best een geschikte burgemeester kunnen zijn voor een andere
gemeente.Het tweede lid van artikel 61 bepaalt dat de commissaris van de Koningin
met de gemeenteraad overlegt over de eisen die worden gesteld aan de benoemde
burgemeester; dat is de vergadering over het profiel. Ik sprak al over de
vraag of sprake is van een besluit of al dan niet een raadplegend referendum
wordt gehouden. Het lijkt mij wel maar het is wel een besluit dat de gemeente
in alle vrijheid kan nemen. Ik verwacht niet dat de bestuursrechter daarop
op de een of andere manier tussen zal komen.De heer Luijten stelde vraagtekens bij de in de stukken verwoorde opvatting
dat er geen ruimte is voor een raadgevend referendum nadat de gemeenteraad
heeft aangegeven dat geen raadplegend referendum zal worden gehouden. Dat
doorkruist de wettelijke procedure. De gemeente zou hieraan niet moeten meewerken.De heren Van Thijn, Platvoet en Dölle hebben gerefereerd aan een
rapport van juni 1999 van de Raad van Europa waarin Nederland in verband met
de benoemingswijze van de burgemeester zou zijn veroordeeld. De rapporteurs
van de Raad van Europa gaven in dat rapport aan dat zij er niet zeker van
waren of het Nederlandse stelsel voldoet aan de letter en de geest van het
Europese Handvest inzake de lokale autonomie. De Nederlandse delegatie heeft
zich toen op het standpunt gesteld, dat het Nederlandse stelsel wel aan het
Handvest voldoet. Ik heb geen reden, er veel discussie aan te wijden. Men
heeft in dat rapport wat weinig aandacht besteed aan het feit, dat de burgemeester
een gemeentelijk orgaan is. Desondanks – ik heb dat in een vorige functie
als hoofddirecteur van de VNG regelmatig meegemaakt – is er altijd iets
uit te leggen voor Nederlandse burgemeesters en commissarissen. Dat kan soms
heel vervelend zijn. Men zegt: u bent niet gekozen, wat doet u hier eigenlijk?
Het leed is wel te verdragen als je het gevoel hebt dat je een superieur systeem
hebt. Je kunt dan zeggen: de hele wereld doet het anders, maar wij hebben
een superieur systeem. De heer Dölle stelde de vraag hoe het staat met
de Noord-Europese burgemeesters. De Noord-Europese landen doen het anders
dan de Zuid-Europese. In Noord-Europa gaat het om door de raad gekozen burgemeesters.
Ik wijs naar Denemarken, Zweden, Noorwegen en Finland. Er is wel een tendens
om te zeggen: bijna overal wordt gekozen. In de jaren tachtig werd gezegd,
dat Nederland na Franco-Spanje het enige land was dat generlei vorm van verkiezing
van de burgemeester mogelijk maakt. Ik heb altijd gezegd dat
het demagogisch is. Het werkt wel.De heer Dölle (CDA):Het laatste ontken ik niet. In een hoofdartikel in Trouw werd een verband
gelegd tussen onze achtergebleven democratie en een democratie waarin een
burgemeester gekozen wordt door de bevolking. Ik heb in dat verband gewezen
op Noord-Europa waar in het algemeen meer mensen worden benoemd dan gekozen,
vergeleken met Zuid-Europa.Minister De Vries:Dat geldt niet voor de burgemeesters. Die worden in Denemarken, Zweden,
Finland en Noorwegen door de raad gekozen.De heer Dölle (CDA):Maar niet door de bevolking.Minister De Vries:Het is misschien wel de beste kant van Nederland, maar je moet altijd
kritisch blijven.De heer Van Thijn (PvdA):Het rapport waarover de minister zojuist sprak, heb ik voor mij. Er mag
dan wel geen uitgesproken veroordeling in staan, maar er wordt wel geconstateerd
dat de benoemingsprocedure in Nederland op gespannen voet staat met het Charter
for local authorities van de Raad van Europa. Er wordt echter met vreugde
geconstateerd dat het wetsvoorstel dat wij thans bespreken, in ontwikkeling
is. Daarom heeft men van een harder oordeel afgezien.Minister De Vries:De heer Van Thijn haalt mij de woorden uit de mond. Daarvoor dank.Als de heer Luijten spreekt over een biotoop, de biotoop Nederland, vind
ik dat wel een fantastisch woord, maar het is niet helemaal zo dat op ons
land niet de normale overwegingen van democratisering kunnen worden losgelaten.
In dat licht vind ik dit wetsvoorstel nog steeds een bescheiden wetsvoorstel,
omdat de kroonbenoeming volop wordt gehandhaafd. Ik heb dit nu vele malen
herhaald. De gemeenteraad krijgt in dit wetsvoorstel een wat belangrijker
rol bij het maken van aanbevelingen, waar de Kroon zich dan nog niet eens
aan hoeft te houden. Dit is dus een heel klein stapje op weg naar een situatie
die in andere landen met door de raad gekozen burgemeesters of door de bevolking
gekozen burgemeesters als de normaalste zaak van de wereld wordt gezien.Nu ben ik het met alle sprekers eens dat grote stappen op dit gebied te
maken hebben met de kwaliteit van de gemeentelijke en provinciale agenda.
In sommige landen hebben gemeenten inderdaad een beperkte rol en wordt veel
centraler aangestuurd, maar dat is niet overal zo. In Spanje hebben gemeenten
grote bevoegdheden. Ik kan u verzekeren dat de burgemeester van Barcelona
buitengewoon veel invloed heeft. In Duitsland is de positie van de burgemeester
ook heel belangrijk. Het bestuur mankeert het daar absoluut niet aan bevoegdheden.
In de Noord-Europese landen wordt de gemeentelijke autonomie ook niet klein
geschreven. Integendeel, men heeft daar een bloeiende lokale democratie. Men
heeft daar al heel lang geleden beslist dat het goed is dat de raad kiest.Er zijn allerlei opties, die wij gelukkig vandaag niet met elkaar hoeven
door te nemen. Het zou echter wel opmerkelijk zijn als Nederland niet in staat
zou zijn om een klein stapje te doen zodat de gemeenten, waarom het tenslotte
gaat, wat meer betrokken worden bij de procedure. Nu hoorde ik gisteren de
heer Luijten zeggen, wat een vergissing moet zijn geweest, dat de burgemeester
toch een rijksorgaan is. Dat is de burgemeester niet. Het is een orgaan van
de gemeente. Het gaat niet om het Rijk dat ergens een rijksfunctionaris wil
neerzetten. Er is een procedure waarbij het Rijk bevordert dat de gemeente
zijn eigen orgaan krijgt. In het licht van alles wat in het Europa om ons
heen speelt, is dit tamelijk bescheiden.Wij kunnen daarover nog heel interessante gedachtewisselingen voeren als
het ooit mogelijk is, wat ik van harte hoop, om aan de overzijde en in deze
Kamer instemming te verwerven voor een wetsvoorstel om die bespreking voor
de wetgever ook mogelijk te maken. Dan doel ik op het wetsvoorstel voor de
deconstitutionalisering, die er overigens toe kan leiden dat men in een wet
opneemt dat de kroonbenoeming wordt gehandhaafd. Dat is ook in de waterschapswereld
het geval. De Kroon kan allerlei benoemingen doen die niet in de Grondwet
staan. In elk geval kan die discussie dan verder worden gevoerd. Het zou mij
een lief ding waard zijn als daartegen geen blokkades worden opgeworpen.De heer Luijten (VVD):Ik heb gisteren al over de burgemeester als rijksorgaan gezegd, dat ik
mij inderdaad realiseer dat dit in 1983 wel veranderd is, maar dat de burgemeester
een aantal bovenlokale taken heeft. Toen ik gisteren zei dat wij niet moeten
proberen een burgemeester uit een andere biotoop bij ons in de polder te plaatsen,
ging het mij erom dat wij nu praten over het benoemingsbeleid voor de burgemeester.
Als je wil komen tot een gekozen burgemeester, een door de raad gekozen burgemeester
of welke vorm dan ook, kun je dat niet één op één
planten in het stelsel dat wij hebben. Wij moeten dus niet via de achterdeur
proberen een andere burgemeester in Nederland te krijgen. Wij moeten dat netjes
via de voordeur doen. Daar gaat het ons om.Minister De Vries:U heeft daarin volstrekt gelijk, mijnheer Luijten. Er wordt vaak opgemerkt
dat wij een gekozen burgemeester moeten krijgen, maar naar mijn smaak ziet
niet iedereen in dat dit een kardinale omwenteling in de bestuurlijke verhoudingen
zal gaan betekenen. De heer Terlouw wees daar ook op. Voordat wij daar zijn,
moet er nog veel denkwerk worden verricht. Wij hebben in Nederland een beetje
evolutionaire benadering van ontwikkelingen in het openbaar bestuur: kleine
stapjes, misschien iets later thuis, maar wel in de overtuiging dat wij thuiskomen.
Je kunt inderdaad de burgemeester van New York, die daar overigens goed tot
zijn recht komt evenals zijn opvolgers, niet overplanten naar Nederland, net
zo min als je andere bestuurlijke elementen uit andere landen kunt overplaatsen
naar Nederland. Dat vereist een hele andere bestuurlijke vormgeving.De heer Dölle (CDA):De minister spreekt van een stapje onderweg. Onderweg veronderstelt een
einddoel. Het model van de Spaanse burgemeester kan inderdaad een einddoel
zijn, al hoop ik niet die van Marbella. Een einddoel kan ook een presidentieel
stelsel zijn. Dat is de marsroute van de heer Terlouw.Minister De Vries:Een presidentieel stelsel?De heer Dölle (CDA):Ik noem het met de staatscommissie maar even zo. Ik bedoel een stelsel
waarin de burgemeester hart en ziel is van het dagelijkse bestuur van de stad,
het programma opstelt, de wethouders als het ware aanzoekt en zich geconfronteerd
weet met een gekozen volksvertegenwoordiging. Dat is één marsroute.
Er is echter ook een andere marsroute die in de sociaal-democratie sterk wordt
bepleit, waarbij de burgemeester meer en meer de legitimatie uitsluitend vindt
in de gemeenteraad. Dat is een ander soort burgemeester. Daarom houdt de CDA-fractie
ook steeds vol dat er twee of drie zielen in dit wetsvoorstel zitten. Het
is geen stapje ergens naar toe, want dan zouden wij moeten weten waar naar
toe. Naar de heer Terlouw of naar de heer Van Thijn, woordvoerders van prominente
richtingen met een uitgebreid gedachtegoed over het lokale bestuur?Minister De Vries:Ik geloof dat u dat niet goed ziet. Wat de coalitiepartijen bindt, is
de overtuiging dat het goed is om gemeenteraden meer invloed te geven op de
procedure. Dat is de reden om daarover te spreken. Als ik spreek over een
stapje vooruit, is dat een stapje vooruit in de richting van de Europese opvatting
dat Nederland "the odd man out" is. Dat is niet erg, want wij onderscheiden
ons gelukkig op vele andere wijzen van andere Europeanen. Maar als dat door
serieuze vertegenwoordigers van serieuze democratieën in onze richting
gezegd wordt, moeten wij ons daarvan ten minste rekenschap geven. De heer
Van Thijn en de heer Terlouw die ervaring hebben met representatie in het
buitenland van het provinciale of het gemeentelijke bestuur, hebben gisteren
feilloos aangegeven dat het gewoon vervelend kan zijn als men het gevoel heeft
dat er niet een burgemeester aankomt maar een of andere ambtenaar die benoemd
is op zijn post. In andere landen hecht men buitengewoon aan het feit dat
degenen die daarmee te maken hebben, zich hebben kunnen uitspreken over het
feit dat iemand op een bepaalde post komt. In dat opzicht is dit dus slechts
een stapje, want zover komen wij helemaal niet. Wij komen slechts tot een
iets belangrijker rol van de gemeenteraden in een benoemingsprocedure, met
alle waarborgen die daar nog steeds aan vastzitten.Voorzitter. De heer Luijten vraagt of de termijn van het vijfde lid van
artikel 61 niet een dwingende termijn is. Het vijfde lid van artikel 61 bepaalt
dat de gemeenteraad binnen vier maanden nadat de gelegenheid tot sollicitatie
voor de functie is gegeven, de aanbeveling inzake de benoeming naar de minister
zendt. Wanneer een referendum is gehouden, dient dit binnen een maand nadat
het referendum is gehouden te geschieden. Stel nu dat zo'n termijn met een
beperkte periode is overschreden, dan zou het wat ver voeren om te zeggen:
ik accepteer deze aanbeveling op deze enkele grond niet meer. In die zin is
de genoemde termijn niet dwingend. Het gevolg van overschrijden van de termijn
heeft niet bij wijze van spreken een automatisme ten gevolg met fatale consequenties,
zoals een niet meer geldige aanbeveling. Dat zou in het Nederlands bestuur,
waar tot mijn grote verdriet net als tot het verdriet van de ombudsman regelmatig
termijnen worden overschreden, niet passend zijn. Men moet echter weten dat
er termijnen zijn waar men zich aan moet houden. Er kunnen altijd redenen
zijn waarom men het niet heeft gered. De commissaris van de Koningin zal hier
echt de procesbewaker moeten zijn. Als hij het gevoel heeft dat het proces
niet werkt, komt al gauw het moment aan de orde waarop dit aan de gemeente
moet worden meegedeeld. Dan weet men dat men uit de startblokken moet komen,
omdat er anders op een andere manier zal worden voorzien in de gewenste burgemeester.
Het is niet zo dat het helemaal misgaat als men een dag te laat is. De termijn
probeert orde in de procedure te brengen. Wij moeten ons eraan houden. De
commissarissen zetten zich hier ook op het ogenblik al stevig voor in. Er
kunnen echter omstandigheden zijn waardoor men een klein oogje wil dichtknijpen
bij een niet al te imponerende overschrijding.De commissaris van de Koningin zal informatie over kandidaten moeten inwinnen.
Daarbij gaat het ook om justitiële documentatieregisters, zoals geregeld
in het besluit inlichtingen justitiële documentaties. Ik ben ook voornemens,
zoals ik al eerder zei, om de commissaris te belasten met het toezicht op
het ordelijk verloop van de benoemingsprocedure. Tevens ben ik voornemens
te regelen dat de commissaris na het vaststellen van de aanbeveling door de
gemeenteraad rapporteert over de inhoud en het verloop van de procedure. Dat
is dus niet een advies over de aanbeveling, maar over de procedure. De rol
van de commissaris als procesbewaker zal door mij onderstreept worden.De oordelen van commissarissen zijn voor mij zeer belangrijk. Het oordeel
van een commissaris is natuurlijk nooit bij voorbaat mijn oordeel. Dat heeft
niets met mijn persoon te maken; met mijn voorgangers is het precies zo geweest.
Een commissaris geeft zijn oordeel en de minister heeft zijn eigen verantwoordelijkheid
om tot een oordeel te komen.De heer Luijten heeft gevraagd naar de verminderde belangstelling voor
de functie van burgemeester. Ik heb de cijfers van 1998, 1999 en 2000 voor
mij. In 1998 en 1999 meldden zich gemiddeld 26 kandidaten per vacature. Dat
is heel wat meer dan bij vacatures in het midden- en kleinbedrijf. In die
jaren zag het er dus goed uit. In 2000 is het teruggelopen tot 19 kandidaten.
Daarbij moet worden aangetekend dat er in 2000 een groot aantal extra vacatures
was in verband met gemeentelijke herindeling. De ervaring leert dat het aantal
sollicitanten bij herindelingen minder is, dus ik verbind daar weinig consequenties
aan. Corrigeer ik 2000 met de herindelingen, dan is het aantal sollicitanten
per vacature 24. Een neergaande trend zie ik dus niet. Bij de aanbevelingen
die mij bereiken, is er naar mijn smaak altijd een goede mogelijkheid voor
de vertrouwenscommissie geweest om te adviseren en om een aanbeveling te doen.De heer Platvoet is ingegaan op de vertrouwelijkheid die betracht moet
worden bij stukken die de vertrouwenscommissie aan de raad of de minister
zendt. Hij vindt dat het allemaal in het openbaar moet. Het gaat immers om
een functie die straks ook openbaar moet zijn. Ook de heer Terlouw heeft kanttekeningen
geplaatst bij de beslotenheid van de procedure. De tegenstelling die de heer
Platvoet schetst, zie ik eigenlijk niet. De sollicitatieprocedure voor het
ambt van burgemeester bevat elementen van procedures die elders bij de overheid,
maar ook in het bedrijfsleven worden gehanteerd. Er worden
brieven geschreven, er worden gesprekken met sollicitanten gehouden en er
vindt een selectie plaats. Bovenal wordt in een bepaalde fase de geheimhouding
over kandidaten uit een oogpunt van bescherming van die kandidaten in acht
genomen. Ook nadien blijft op de geproduceerde documenten, die gevoelige informatie
kunnen bevatten – denk aan antecedentenonderzoeken – geheimhouding
rusten. De vertrouwenscommissie neemt daarvan kennis, beraadslaagt daarover
en betrekt dat mede bij het oordeel over de geschiktheid van kandidaten. Neemt
de raad het advies van de vertrouwenscommissie over, dan kan hij tot een openbare
aanbeveling komen, dan wel de kandidaten aanwijzen die aan het burgemeestersreferendum
zullen deelnemen. Op dat moment worden de namen van de laatst overgebleven
kandidaten bekend. Maar het lijkt mij weinig zinvol, een volledige lijst van
alle sollicitanten te publiceren; ik zie daar het nut absoluut niet van in.
Ik ben het wel met de heren Platvoet en Terlouw eens dat de cultuur die op
het ogenblik dreigt te ontstaan rond benoemingscommissies, enige zorgen baart.
Maar ik weet niet of ik dat op dezelfde wijze zie als de heer Platvoet, die
er misschien weer andere zorgen over heeft dan ik. Ik constateer dat in toenemende
mate op de één of andere manier uit vertrouwenscommissies informatie
naar buiten lekt en via onnaspeurbare kanalen de publiciteit haalt. Dat is
op zich naar mijn smaak betreurenswaardig. Een stevige procedure, waarbij
tussen het moment waarop de raad bij iets betrokken is en het besluit van
de minister minder tijd heengaat, met nog een tussenadvisering van de commissaris,
zoals voorgesteld in het wetsvoorstel, kan ertoe leiden dat de spanning die
sommigen ongetwijfeld voelen als zij in een procedure zitten en een kandidaat
op het oog hebben, te veel wordt. Het moet allemaal wel mogelijk zijn om zaken
vertrouwelijk te houden.De heer Terlouw (D66):Ik hecht eraan, hieraan toe te voegen dat het lekken lang niet altijd
vanuit de gemeenten of de vertrouwenscommissies gebeurt, maar dat ook Den
Haag een belangrijke bron van lekken is. Gisteren noemde iemand het provinciaal
bestuur. Mij is geen enkel voorbeeld bekend – behalve wellicht bij de
benoeming van commissarissen – dat uit provinciehuizen werd gelekt.Minister De Vries:Het gezegde luidt niet voor niets: "Het schip van staat is het enige schip
dat van boven lekt." Ik kan niet uitsluiten dat dat het geval is. Bij elke
lekkage kijken we zorgvuldig naar de redenen en de bronnen ervan. Maar het
is natuurlijk ondenkbaar om de Nederlandse politie, die andere dingen te doen
heeft, de hele tijd achter dit soort zaken aan te sturen. In voorkomende,
betrekkelijk evidente gevallen zal het overigens zeker gebeuren. Er is wel
eens een veroordeling geweest wegens schending van de vertrouwelijkheid, maar
erg smakelijk is dat allemaal niet. Het zou kunnen zijn dat, nu we het pad
tussen raad en minister wat verkorten – de commissaris zal in het voortraject
het belangrijkste deel van het werk doen – de spanning die ontstaat
door hoge aspiraties bij raad en provincie ten aanzien van de te benoemen
persoon of betrokkene zelf, die natuurlijk niet kan wachten tot man of vrouw
op de hoogte kan worden gesteld van het heuglijke feit, te groot wordt. Dat
zegt dan wel iets over de kandidaat in kwestie, maar dan is het al te laat.De heer Ruers (SP):De heer Vonhoff zei ooit terecht: als sprake is van lekken, moet je naar
de dokter gaan, want dan heb je een medisch probleem. Hij bedoelde natuurlijk
het laten uitlekken van informatie. Ik zie, als het gaat om de openbaarheid
van kandidaten, een spanning tussen het aanwezige risico dat kandidaten lopen
als zij ooit tot de laatste twee kandidaten behoren die door de raad zullen
worden voorgedragen voor het referendum, en het feit dat u vindt dat de namen
van andere kandidaten niet bekend moeten worden gemaakt. Waarom die angst
om niet gewoon alle namen van alle kandidaten altijd openbaar te maken? Dan
is er toch duidelijkheid? Waarom toch die geheimzinnigheid?Minister De Vries:Heeft u wel eens 25 sollicitaties gekregen en in de krant gezet: er waren
er 25, maar ik heb de heer Pieterse genomen? Dat doe je toch niet?De heer Ruers (SP):Voorzitter. Wij hebben het hier over een publieke functie en niet over
een particuliere. Ik vind dat een flauw antwoord van de minister. Dat weet
hij zelf ook wel. De minister creëert nu een duidelijke tegenstelling
tussen de laatste twee personen – hun namen worden openbaar gemaakt –
en de anderen. Hun namen blijven geheim, maar waarom worden die ook niet openbaar
gemaakt? Dat kan toch in alle openheid gebeuren? Daar pleit de minister zelf
toch ook voor?Minister De Vries:Ik pleit er niet voor dat, zonder dat dit enig publiek nut heeft, namen
op straat komen van mensen die belangstelling voor een functie hebben gehad.
De heer Ruers vindt dat interessant, maar ik zie daar niets in.Voorzitter. Ik kom tot een afronding. Ik hoop dat ik dit wetsvoorstel,
dat niet al te lang geleden door de coalitie in de Tweede Kamer met vereende
krachten naar de eindstreep is geloodst, overigens met ruimere steun, vandaag
met overtuiging heb verdedigd. Ik meen dat ik op de punten die in het debat
het meest aangelegen waren overduidelijke taal heb gesproken. Ik hoop dat
ik niet de indruk heb gewekt dat de uitzonderingssituaties waarover wij hebben
gesproken normale situaties zijn. Gemeenten en provincies willen normaal gesproken
de goede procedures volgen. Wij hebben het gehad over grote uitzonderingen.
Die zijn nader benoemd en geclassificeerd in de categorie bestuurlijke noodzaak,
bijvoorbeeld bij herindelingen, of overmacht. In al die gevallen staat vast,
maar ook in alle andere gevallen, dat de minister, als hij meent dat in de
procedure onzorgvuldigheden zijn begaan, waardoor hij zijn verantwoordelijkheid
niet meer ten volle kan waarmaken, of dat de kwaliteit van de betrokken kandidaten
niet aan de maat voldoet, het recht en de plicht heeft daarover zijn eigen
oordeel te geven. De heer Luijten vroeg zich af of men dit weet. Ik heb met
name in zijn richting gezegd dat ik bezig ben met een ambtsinstructie voor
de commissaris van de Koningin, waarin deze gedachten zijn neergelegd. Er
wordt thans ook gewerkt aan een circulaire voor de gemeenten. Daarin wordt
uitvoerig beschreven wat de procedure is, wat wel en wat niet kan en hoe de
minister met een en ander zal omgaan, zodat er geen verschil van mening kan
zijn. Mocht men denken dat men in de praktijk een loopje kan
nemen met wat de wet voorschrijft, dan verwijs ik naar de nieuw aangeschafte
prullenmand op mijn departement. Ik hoop echter dat die weinig proppen papier
zal gaan bevatten.Het praten over dit soort uitzonderingen is interessant, maar de goede
trouw en inzet van het lokaal en provinciaal bestuur moeten verder niet ter
discussie komen. Mocht iemand zwak zijn en voor de verleiding bezwijken –
dat kan gebeuren, ook onder de huidige procedures; ik wijs bijvoorbeeld op
eventuele conflicten in relatie tot grondwettelijke of andere wettelijke voorschriften
over profielschetsen – dan zorgt de minister ervoor dat de wet naar
de letter en de geest op een juiste wijze wordt uitgevoerd. Ik spreek namens
het kabinet met overtuiging uit dat wij zeer hopen dat de Kamer deze gedachtegang
van de regering zal kunnen volgen.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Aangezien volgens de planning de dupliek inzake de referendumvoorstellen
nog voor de lunchpauze zou plaatsvinden, vraag ik bij dezen de minister hoe
lang naar zijn inschatting die dupliek zal duren. Het zal namelijk van de
duur ervan afhangen, of wij die nog voor de lunchpauze zullen houden.Minister De Vries:Als u mij een indicatie kunt geven van de marges die u zelf hanteerbaar
acht...De voorzitter:Neen, ik wil graag weten hoe lang die dupliek ongeveer zal zijn.Minister De Vries:Ik schat ongeveer drie kwartier.De voorzitter:Dan lijkt het mij goed nu te schorsen voor de lunchpauze tot half twee.
Dan hangt het vervolgens mede af van de agenda van de minister van Onderwijs
of wij dan eerst het wetsvoorstel inzake de leraren-in-opleiding zullen behandelen
en vervolgens achter elkaar genoemde dupliek, inclusief afhandeling, en vervolgens
de tweede termijn inzake de benoeming van de burgemeester en de commissaris
van de Koningin. Dus of wij na de lunchpauze eerst met genoemd onderwijswetsvoorstel
of met de dupliek beginnen, horen de leden nog tijdens de lunch.De vergadering wordt van 12.30 uur tot 13.30 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-1585-1603.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl