Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 7244-7258

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-07-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 102, pagina 7244-7258

26-06-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31392Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 juni 2008 over het Actieplan LeerKrachtPagina 7242-7244
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeente- en Provinciewet in verband met de evaluatie van de dualisering van het gemeente- en provinciebestuur (30902)Pagina 7276-7301
Aan de orde is de behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2007 te New York totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde Naties betreffende de Zetel van het Speciaal Tribunaal voor Libanon (Trb. 2007, 228, en Trb. 2008, 12) (31364); - het wetsvoorstel Bepalingen verband houdende met de instelling van het Speciaal Tribunaal voor Libanon, mede ter uitvoering van Resolutie 1757 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties van 30 mei 2007 (31365); - het wetsvoorstel Wijziging van de Ziektewet, van het Burgerlijk Wetboek en van enkele andere wetten in verband met het meldingsproces van een werknemer bij de ongeschiktheid tot het verrichten van arbeid en de sanctie voor de werkgever bij niet-naleving van zijn verplichtingen in dit proces (31357) en twee andere wetsvoorstellen (31469 en 31400)Pagina 7241-7241
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet) (29048)Pagina 7301-7308
Regeling van werkzaamheden (donderdag 26 juni 2008)Pagina 7258-7259
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 juni 2008 over de voortgang van het staatkundig proces op de Nederlandse AntillenPagina 7259-7261
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 26 juni 2008)Pagina 7328-7329
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 jPagina 7308-7314
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392)Pagina 7244-7258
Presentie en opening (donderdag 26 juni 2008)Pagina 7241-7241
Aan de orde is de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Bekendmakingswet en enkele andere wetten in verband met de elektronische bekendmaking en beschikbaarstelling in geconsolideerde vorm van wetten, algemene maatregelen van bestuur, anders dan bij wet of algemene maatregel van bestuur vastgestelde algemeen verbindende voorschriften en andere besluiten die niet tot een of meer belanghebbenden zijn gericht (Wet elektronische bekendmaking) (31084); - het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen in verband met de elektronische bekendmaking van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties en de beschikbaarstelling daarvan in geconsolideerde vorm (31343, R1846)Pagina 7261-7276
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van de leden Halsema en Van Gent tot wijziging van de Wet arbeid en zorg (Vaderverlof) (31071)Pagina 7314-7328

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing
van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse
Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet van harte welkom de heren Croes, Eman, Thijssen en Serphos, die
vanuit de Antillen en Aruba belangstelling hebben voor dit debat.De heer Kalma (PvdA):Voorzitter. Het voorliggende voorstel is reparatiewetgeving, niet meer
en niet minder. Het is de reactie op de uitspraak van de Raad van State dat
met betrekking tot het kiesrecht voor het Europees Parlement het verschil
tussen Nederlandse staatsburgers in derde landen en Nederlandse staatsburgers
op Aruba en de Antillen niet gerechtvaardigd is en voor de aanstaande Europese
verkiezingen ongedaan moet worden gemaakt. De PvdA steunt het wetsvoorstel
en acht de daarin verdisconteerde keuzes goed verdedigbaar.Ze betreffen ten eerste de keuze voor uitbreiding van het kiesrecht, het
actief kiesrecht voor het Europees Parlement, tot alle Nederlanders buiten
Nederland. Wij delen de opvatting dat een beperking van het kiesrecht tot
de ingezetenen van de Europese Unie onwenselijk is. Alle burgers van een EU-staat
zijn krachtens het Europees Verdrag Europese burgers en horen kiesrecht te
hebben voor het Europees Parlement. Ook een andere mogelijkheid, namelijk
een koppeling van het kiesrecht aan een tijdsbepaling, acht de PvdA om de
in de memorie van toelichting genoemde redenen onwenselijk.Goed verdedigbaar achten wij ook de keuze met betrekking tot de uitvoeringsaspecten.
Het stemmen op Aruba en de Antillen, zoals in Nederland, dat wil zeggen zonder
voorafgaande registratie, schept nieuwe ongelijkheid ten opzichte van Nederlanders
in derde landen. Het organiseren van verkiezingen voor het Europees Parlement
door de landsregeringen stuit op andere problemen, omdat de Kieswet dan op
bepaalde onderdelen een Rijkswet zou moeten worden wat weer andere complicaties
geeft, waarin niet op korte termijn kan worden voorzien. De beste oplossing
op korte termijn achten wij daarom het stemmen op basis van voorafgaande registratie,
zoals verplicht voor alle Nederlanders woonachtig in het buitenland.Het wetsvoorstel is reparatiewetgeving. Met de regering zijn wij van mening
dat in dit kader niet vooruit moet worden gelopen op toekomstige wijzigingen
in de staatsrechtelijke verhoudingen binnen het Koninkrijk. Wij hebben wel
drie vragen over de wijziging die nu wordt voorgesteld.Eerst iets over de wijze waarop deze stemmingen in 2009 gaan worden uitgevoerd.
Wat ons betreft is het algemeen uitgangspunt: het zoveel mogelijk wegnemen
van obstakels die het uitoefenen van het kiesrecht bemoeilijken. Ten aanzien
van de kiezers op de Nederlandse Antillen en Aruba gaat het dan om de registratie
als kiezer en de manier waarop de stem kan worden uitgebracht. De Kieswet
staat toe om briefstembureaus in te richten. De PvdA vraagt het kabinet om
de mogelijkheden hiertoe optimaal te benutten.De PvdA maakt zich zorgen over de band tussen het Europees Parlement en
de kiesgerechtigden op de Antillen en Aruba. De opkomstcijfers in Nederland
zijn betrekkelijke laag en kiezers identificeren zich niet in hoge mate met
het Europees Parlement. Wij zijn bang dat dit voor de band tussen het Europees
Parlement en de kiesgerechtigden op de Nederlandse Antillen en Aruba in versterkte
mate zal gelden. Hoe kan die band worden versterkt? De politieke partijen,
zoals het kabinet heeft opgemerkt, hebben hier een eerste taak, maar ook de
overheden en de Europese Unie zullen door middel van actieve voorlichting
hun aandeel moeten leveren. Wat zijn de concrete voornemens van het kabinet
op dit punt?Op termijn zou de PvdA-fractie bij voorkeur zien dat de verkiezingen op
de Nederlandse Antillen en Aruba op dezelfde manier worden uitgevoerd als
in Nederland, dus met een automatisch toegestuurde oproepkaart en stemming
in een stembureau. Om dit te realiseren, is een Rijkswet nodig. De regering
geeft aan een keuze met betrekking tot het vastleggen van de verkiezing voor
het Europees Parlement bij Rijkswet pas te willen maken op basis van de aangekondigde
evaluatie van de eerstkomende EP-verkiezingen. De PvdA-fractie kan zich dat
voorstellen en ziet op deze termijn geen alternatieve route. Wel zou er na
de eerstvolgende verkiezingen voortvarend gehandeld moeten worden. Bij de
uiteindelijke keuze zouden principiële overwegingen voorop moeten staan,
zoals minimalisering van de drempels om het kiesrecht uit te oefenen. Onderschrijft
het kabinet dit standpunt?De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. Soms moet je beginnen met het slot. En dit is dat de CDA-fractie,
alles overwegende, akkoord gaat met dit wetsvoorstel, dat alle Nederlanders
op de Nederlandse Antillen en Aruba zonder onderscheid kiesrecht voor het
Europees Parlement verleent. Ten aanzien van zo'n belangrijke
zaak als het kiesrecht, is ons uitgangspunt dat iedere Nederlander, ongeacht
woonplaats, het democratisch recht toekomt om deel te nemen aan verkiezingen.
Voor de overzeese delen van het Koninkrijk gold vanaf 1985 een ingewikkelde,
arbitraire regeling. Dat aan deze uitzondering– lees: achterstelling
van veel Nederlanders in de "West" – een einde wordt gemaakt,
is alles afwegende terecht.Natuurlijk was ook een andere oplossing denkbaar geweest, bijvoorbeeld
beperking van het kiesrecht voor het Europees Parlement tot Nederlanders die
in Europa wonen, in de Europese Unie. Dat de regering deze route niet opgaat,
billijken wij. Waarom het Europese kiesrecht ontnemen aan al die Nederlanders
buiten Europa, van Australië tot de Verenigde Staten, van Brazilië
tot Zuid-Afrika, enkel en alleen omdat de overzeese delen van het Koninkrijk
hun rechten opeisen?Dit voorstel is een grote overwinning voor de Antillen en Aruba, maar
in het bijzonder voor de heren Eman en Sevinger, twee Arubaanse volksvertegenwoordigers
die met grote volharding, taaie inzet en onverdroten vasthoudendheid hebben
gevochten tegen wat zij als een groot onrecht beschouwden, tot in Luxemburg
toe. Uiteindelijk heeft de Raad van State hen in het gelijk gesteld en restte
onze regering niets anders dan dit voorstel in te dienen.Graag waren de heren vandaag in ons midden geweest om het feestje mee
te vieren. Maar verder dan een plek in uw loge, mevrouw de voorzitter, kunnen
zij niet komen. Ons Reglement van Orde staat dit niet toe. Deze wijziging
van de Kieswet is immers niet gegoten in de vorm van een rijkswet, een wet
die Staten van de Nederlandse Antillen en van Aruba een reeks bijzondere bevoegdheden
geeft, waaronder het recht om bijzondere gedelegeerden naar het Nederlandse
parlement te sturen. Ik begrijp hun teleurstelling die zelfs niet is goedgemaakt
door een formeel, stevig gesprek met de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Beide heren zijn echter te goeder kennis van
het staatsrecht om niet te begrijpen dat wij van onze parlementaire werkwijze
geen rommeltje willen maken.Erachter gaat een belangrijke vraag schuil. Waarom heeft de regering van
deze wijziging van de Kieswet geen rijkswet gemaakt? Is hier door een van
de landen van het Koninkrijk om gevraagd, bijvoorbeeld door Aruba? Had het
niet voor de hand gelegen om het kiesrecht voor het Europees Parlement te
bestempelen tot wat het Statuut een "aangelegenheid van het Koninkrijk"
noemt? Is het niet een beetje wonderlijk dat de Nederlandse wetgever regelt
hoe op de Antillen en Aruba moet worden gestemd? Dat je zoiets doet voor Nederlanders
in, zeg Brazilië en de Verenigde Staten of Australië laat zich verstaan.
Maar toch niet voor andere delen van een en hetzelfde Koninkrijk der Nederlanden?Dit is niet alleen voer voor staatsrechtgeleerden. Er ontstaat de toch
wel curieuze situatie dat straks niet overal binnen een en hetzelfde Koninkrijk
der Nederlanden op gelijke manier voor het Europees Parlement kan worden gestemd.
Waarom krijgen Nederlanders in de "West" geen oproepkaart? Waarom
moeten Nederlanders op de Antillen en Aruba zich laten registreren als kiesgerechtigden
in de gemeente Den Haag? Waarom worden op de eilanden geen stembureaus geopend?
Waarom moet men zich beperken tot het stemmen per brief? Waarom wordt deze
normale gang van zaken in de overzeese rijksdelen niet wenselijk geacht? Waarom?
Op de eilanden bestaat immers een bevolkingsregistratie, de basis voor een
kiezerslijst. Dit maakt het mogelijk om oproepkaarten te versturen. Op de
eilanden worden periodiek verkiezingen gehouden. Er zijn stembureaus en er
zijn stembussen.Het is nog curieuzer. Is het niet vreemd dat volgend jaar op Bonaire,
Saba en Sint Eustatius wel voor Europa kan worden gestemd zoals in Nederland –
dat zijn tegen die tijd, als alles goed gaat, immers reguliere onderdelen
van het land Nederland binnen het Koninkrijk – maar niet op de zustereilanden
Curaçao, Aruba en Sint Maarten, eilanden die je daarvandaan bijna met
het blote oog kunt zien?Ik kan het antwoord van de staatssecretaris bijna raden. Het is vermoedelijk
haar bekende praktische zin die de doorslag heeft gegeven. Dat maak ik althans
uit de stukken op. De regering voert een serie praktische bezwaren aan, die
er kort en goed op neerkomen dat het Nederlandse en het Antilliaans-Arubaanse
kiesrecht te veel uit elkaar lopen om verkiezingen in alle rijksdelen gelijkelijk
te laten verlopen. Ook kost het veel te veel tijd om zo complexe materie in
zo korte tijd te regelen. Alles afwegende, kan de CDA-fractie dit billijken.
Als wij het in 2009 al mogelijk willen maken om, zoals onze Koninkrijksvrienden
ons hebben bezworen, de Europese stembus ook voor Antilliaanse en Arubaanse
Nederlanders open te stellen, is er geen andere keus. Na 2009 komt evenwel
2014. Ligt het niet voor de hand om het voor de Europese verkiezingen van
2014 anders te regelen, en om dat kiesrecht dan te baseren op een rijkswet,
of zijn er andere dan praktische bezwaren?Om het voor nu heel praktisch te houden: is het niet mogelijk om, vooruitlopend
op een eventuele regeling bij rijkswet, speciale voorzieningen voor de Europese
verkiezingen van 2009 te treffen? Waarom worden niet bijvoorbeeld de Nederlandse
vertegenwoordigingen op de eilanden als stembureaus ingericht?Volgt na het Europees Parlement de Tweede Kamer? Is deze wijziging van
de Kieswet een opstapje om straks ook Antilliaanse en Arubaanse Nederlanders
het stemrecht voor het Nederlandse parlement te geven? Dat is de vraag die
al een tijdje enigszins boven de markt zweeft. Ook vorige week, tijdens het
overleg met onze Antilliaanse en Arubaanse collega's in het Parlementair Overleg
Koninkrijksrelaties, doemde deze vraag weer op. Het is de vraag naar een Koninkrijksparlement.
Het lijkt mij goed om hierop een klip-en-klaar antwoord te geven: de CDA-fractie
voelt niets voor de ombouw van onze Tweede Kamer tot een Koninkrijksparlement,
verkozen door alle kiesgerechtigden binnen het Koninkrijk. Dat heeft een heleboel
praktische bezwaren, waarvan ik de aanwezigen de opsomming zal besparen, maar
vooral een principieel bezwaar. Elk van de landen van het Koninkrijk, nu drie,
straks vier, heeft een eigen parlement. Met dat grondrecht moet je niet gaan
rommelen door een superparlement in het leven te roepen. Dat er tussen deze
parlementen, de parlementen van het Koninkrijk, beter en intensiever moet
worden samengewerkt, is een andere kwestie. Wat ons betreft, gaan wij daar
werk van maken.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Als bij de komende verkiezingen voor het Europees
Parlement alle Nederlanders die wonen op de Antillen en Aruba, op dezelfde
kandidaat zouden stemmen, dan zou die persoon, zo heb ik van de staatssecretaris
begrepen, een zetel kunnen krijgen. Dat is natuurlijk een aardige reden om
Nederlanders die ingezetenen zijn van de Nederlandse Antillen en Aruba, stemrecht
te geven.Dit werpt meteen de vraag op naar het waarom. Wat zou die afgevaardigde
namens de Antillen en Aruba in het Europees Parlement moeten doen, met andere
woorden, welke bevoegdheden heeft het Europees Parlement met betrekking tot
de Nederlandse Antillen en Aruba? Zou de staatssecretaris dit voor ons nog
eens op een rijtje kunnen zetten?Ik wil haar alvast wel geruststellen, dan is de kou weer uit de lucht:
de SP kan instemmen met dit wetsvoorstel. De Raad van State heeft gezegd dat
met betrekking tot de verkiezingen voor het Europees Parlement ten onrechte
een onderscheid wordt gemaakt tussen Nederlanders die wonen op de Antillen,
en Nederlanders die buiten het Koninkrijk wonen. Met het oog op de Europese
verkiezingen van 2009 kiest de staatssecretaris voor een pragmatische, praktische
oplossing. Zij laat niet de eilanden Europese verkiezingen organiseren, maar
kiest voor een vorm waarbij kiesgerechtigden zich kunnen laten registreren
en, zo is naar ik meen de bedoeling, per brief kunnen stemmen. Na de verkiezingen
volgt een evaluatie. Graag krijg ik van de staatssecretaris de toezegging
dat in deze evaluatie ook wordt bekeken in hoeverre reguliere verkiezingen
op de Antillen mogelijk en wenselijk zijn. Klopt het werkelijk dat één
stem per brief € 16 kost? Dat lijkt ons een nogal hoog bedrag. Vanwaar
al deze bureaucratie? Wat gaat de staatssecretaris doen om deze kosten te
drukken?De staatssecretaris verwacht weinig animo op de eilanden voor de Europese
gebieden, mede gezien de ervaringen in de Franse overzeese gebieden. Dit kan
zo zijn, maar toch kan zij ons geen cijfers geven over de opkomst bij de Europese
verkiezingen op de Franse eilanden in het Caraïbisch gebied. Dat is raar.
Hoe weet zij dan dat er weinig animo is? Ik hoop dat zij dit straks wel duidelijk
kan maken.Mochten er op de Antillen toch uitvoeringsproblemen ontstaan, dan zal
de staatssecretaris andere manieren van verkiezingen onderzoeken. Welke alternatieven
heeft zij daarbij voor ogen? Welke mogelijkheden ziet zij om de registratieprocedure
te versoepelen? De staatssecretaris zal voor de Europese verkiezingen van
2009 "opkomstbevorderende campagnes" voeren, zoals zij dit zo mooi
noemt. Is dit dezelfde campagne als in Nederland, of wordt dit een toegepaste
campagne? Wordt dit toch weer de ouderwetse, met belastingcenten betaalde
Europapropaganda? Wij krijgen hierover graag uitsluitsel.Ten slotte vraag ik aandacht voor een intrigerende opmerking van de staatssecretaris.
Zij wil de stemkaarten niet direct aan de kiesgerechtigden op de Antillen
sturen, uit angst dat "misbruik gemaakt zou kunnen worden van deze stembescheiden".
Hierover wil ik graag alles weten. Wel misbruik verwacht de staatssecretaris?
Wordt dit misbruik ook gemaakt bij andere verkiezingen? Kan een land zelfstandig
worden als het geen eerlijke verkiezingen kan houden?Mevrouw Griffith (VVD):Voorzitter. Op sommige momenten wordt je met wetsvoorstellen geconfronteerd
die de kern van onze democratie raken, die raken aan onze grondrechten, in
het bijzonder het kiesrecht. Zo heb ik in 2006 en 2007 tijdens de tweede lezing
namens de VVD-fractie van de Tweede Kamer het woord mogen voeren bij de plenaire
behandeling van het wetsvoorstel dat het mogelijk moet maken dat mensen die
vanwege wilsonbekwaamheid onder curatele zijn gesteld, kiesrecht krijgen.
Aanleiding voor dat wetsvoorstel was de conclusie van de Raad van State dat
het categoraal uitsluiten van het kiesrecht van mensen die onder curatele
staan, in strijd is het met het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten
en Politieke Rechten. Deze uitspraak is indertijd uitgelokt door Martijn Greuter,
een jongen die onder curatele staat, maar volop deelneemt aan het maatschappelijk
verkeer en bijzonder geëngageerd was in de politiek. Om onder curatele
gestelden te kunnen laten stemmen, moest ook de Kieswet worden aangepast.
Als alles goed gaat, kunnen onder curatele gestelden vanaf de Europese verkiezingen
in 2009 daadwerkelijk hun stem uitbrengen.Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken vloeit ook voort uit een oordeel
van de Raad van State. Ik zie dus een link. Naar aanleiding van de weigering
van de gemeente Den Haag om de heren Eman en Sevinger, twee op Aruba woonachtige
Nederlanders, te laten registreren als kiezers voor de verkiezingen van het
Europees Parlement heeft de Raad van State, nadat hij prejudiciële vragen
had gesteld aan het Europese Hof, geoordeeld dat de Nederlandse Kieswet in
strijd is met het communautaire gelijkheidsbeginsel. Het is inderdaad een
rare situatie, dat aan Nederlanders die woonachtig zijn op de Nederlandse
Antillen en Aruba de eis wordt gesteld dat zij ten minste tien jaar ingezetene
van Nederland moeten zijn geweest of in Nederland in openbare dienst moeten
hebben gewerkt, terwijl aan Nederlanders die bijvoorbeeld in Venezuela, Australië
of Indonesië wonen, geen enkele eis wordt gesteld om te mogen stemmen
op kandidaten voor het Europees Parlement.De heer Schinkelshoek (CDA):Excuseer mij, ik reageer misschien wat laat. Ik vroeg mij af of wij hetzelfde
wetsvoorstel behandelen. U sprak over het toekennen van het kiesrecht aan
curandi. Volgens mij wordt dit niet in dit wetsvoorstel geregeld, maar is
dit het onderwerp van een wijziging van de Kieswet die wij, als alles goed
gaat, volgende week in Kamer bespreken.Mevrouw Griffith (VVD):Dat weet ik. Ik probeer alleen een link te leggen. Volgens mij is het
heel bijzonder dat je in zo'n korte tijd twee wetsvoorstellen behandelt die
raken aan onze grondrechten en aan onze democratie. Het gaat in beide gevallen
om het Kiesrecht. Ik vind het heel bijzonder dat burgers opstaan die zeer
betrokken zijn. Daarom heb ik ook de namen van de twee Arubanen genoemd en
heb ik over Martijn gesproken. Zij zeggen gebruik te willen maken van hun
kiesrecht en doen dit ook. Ik zie daartussen een parallel. Er zijn twee actieve
burgers op Aruba die naar de Raad van State gaan, voor hun rechten opkomen
en willen deelnemen aan de verkiezingen.De heer Schinkelshoek (CDA):Dank u wel. Dan ben ik weer bij de les. Ik dacht inderdaad dat u het andere wetsvoorstel ook en passant behandelde. Maar dat houden wij dan
voor volgende week te goed.Mevrouw Griffith (VVD):Ik zag een parallel, maar ik zei ook dat ik die parallel zie omdat ik
het zeer waardeer dat burgers betrokken zijn en opkomen voor hun rechten.
Misschien ging het een beetje te snel voor u.Mijn fractie staat pal achter het oordeel van zowel de Raad van State
als van het Europese Hof, die bepalen dat de Kieswet moet worden aangepast.
Nederlandse onderdanen die zich in een soortgelijke situatie bevinden, hebben
het recht op gelijke behandeling en mogen niet ongelijk behandeld worden.
Mijn fractie steunt derhalve de inzet daartoe, maar heeft nog vragen over
de wijze waarop deze ongewenste ongelijkheid zou moeten worden opgeheven.In het wetsvoorstel is ervoor gekozen om het ongerechtvaardigde onderscheid
op te heffen door het kiesrecht voor Europese verkiezingen uit te breiden
tot alle Nederlanders, ook zij op de Nederlandse Antillen en Aruba. Er is
echter niet voor gekozen om het kiesrecht voor de Europese verkiezingen te
beperken tot de ingezetenen van de Europese Unie, noch om het kiesrecht te
koppelen aan een tijdsbepaling, waarbij men een bepaald aantal jaren in Nederland
moet hebben gewoond of niet langer dan een bepaald aantal jaren uit Nederland
moet zijn vertrokken. Mijn fractie vindt de antwoorden op onze schriftelijke
vragen op dit onderdeel nog onvoldoende. Kan de staatssecretaris een nadere
toelichting geven, specifiek over het achterwege laten van die twee varianten?Mijn fractie ziet de variant over de koppeling van het kiesrecht aan een
tijdsbepaling als een mogelijke optie, juist gelet op de binding met de Europa;
de heer Kalma sprak daar zojuist ook al over. Mijn fractie hanteert het uitgangspunt
dat het gewenst is dat Nederlanders die gebruikmaken van hun stemrecht voor
het Europees Parlement, een band met Europa moeten hebben en ook voor een
bepaalde periode in Nederland moeten hebben gewoond of niet langer dan een
beperkt aantal jaren uit Nederland moeten zijn vertrokken. Dat is de manier
waarop je dan toch nog kunt zeggen een band met Europa te hebben. Mijn fractie
is van mening dat die band met Europa bij Nederlanders die nog nooit in Europa
hebben gewoond of reeds vele jaren uit Europa zijn vertrokken, te gering is
om via het kiesrecht daadwerkelijk betrokken te worden bij Europa. Hier speelt
mee dat de Europese regelgeving nauwelijks of geen rechtstreekse werking heeft
op derde landen. De heer Van Raak vroeg zojuist ook al om een lijstje met
de werking van de wetten en regels van derde landen; ik heb daar ook behoefte
aan.De heer Van Raak (SP):Je betrokken voelen mag toch nooit een voorwaarde zijn om kiesrecht te
geven. Er zijn ook heel veel Nederlanders die zich ook niet zo betrokken voelen
bij Europa, maar ik zou hen toch niet graag het kiesrecht ontnemen. Het gevoel
van betrokkenheid mag toch nooit een basis zijn voor het al dan niet verlenen
van kiesrecht?Het is allemaal nogal arbitrair. Hoe lang moet je in of uit Nederland
zijn of in Europa hebben gewoond? Wie bepaalt dat? Hoe doen wij dat, behalve
met een natte vinger?Mevrouw Griffith (VVD):Ik ben het helemaal met u eens dat het hebben van een band met iets moeilijk
te koppelen is aan een bepaald tijdsbestek. Het is ook heel lastig en daarom
stel ik het ook ter discussie.Het aantal mensen dat gebruikmaakt van hun stemrecht bij de Europese verkiezingen
is echter gering. Dat is een probleem; u hebt dat zelf zojuist ook aangekaart.
Daarom vinden wij ook dat je die band met Europa moet hebben om mensen te
motiveren om voor Europa te gaan stemmen. Daarbij kunnen het erover wij hebben
over de vraag of die band – Europa leeft; "Europa, best belangrijk" –
gedurende twee of drie of tien jaar moet worden opgebouwd. Ik ben het volkomen
met u eens dat dat arbitrair is. Dat is willekeur.De heer Kalma (PvdA):Het Europees verdrag geeft aan dat staatsburgers van een EU-land Europese
burgers zijn.Mevrouw Griffith (VVD):Dat klopt.De heer Kalma (PvdA):Is dat dan ten opzichte van die al dan niet bestaande band die u zo benadrukt,
niet een heel harde, formeel-juridische reden om dat kiesrecht in dit opzicht
zonder nadere voorwaarde toe te kennen?Mevrouw Griffith (VVD):De Europese regels zeggen dat alle onderdanen van de EU, waar zij dan
ook ingezetenen zijn, EU-burgers zijn. Dat klopt. De staatssecretaris heeft
aangegeven dat Europese regels geen invloed hebben op andere landen, dus niet
op bijvoorbeeld de Antillen, niet op Indonesië en niet voor Nederlanders
in Brazilië. Daarom zoek ik wat die band dan zou moeten zijn. Moet je
de afgelopen tien jaar, vijf jaar of drie jaar in Nederland hebben gewoond
om te kunnen weten wat er nu speelt, bijvoorbeeld het Ierse nee? Hoe ver moet
je daarvan verwijderd zijn om te kunnen weten wat zich afspeelt binnen Europa
en wat de interne markt betekent? Wat betekent vrij verkeer van personen?
Wij hebben nu de discussie over de Polen en de Roemenen. In hoeverre ben je
daarbij betrokken?De voorzitter:Tot slot, mijnheer Kalma.De heer Kalma (PvdA):Ik begrijp uw redenering, maar ik blijf er moeite mee houden dat u bij
een zo krachtige bepaling als in het Europees verdrag toch naar uitzonderingen
zoekt.Mevrouw Griffith (VVD):U hebt zelf in uw inbreng ook aangegeven dat de band en de binding met
Europa moeten worden versterkt.De heer Kalma (PvdA):Ja, maar dat is niet van invloed op onze opvattingen over de toekenning
van het kiesrecht. De heer Van Raak heeft dat krachtig benadrukt en dat doe
ik ook.De voorzitter:Dank u wel. Mevrouw Griffith vervolgt haar betoog.Mevrouw Griffith (VVD):Voorzitter. Het kabinet voorziet bij de keuze voor het opleggen van een
tijdsbepaling aan alle Nederlanders buiten Europa administratieve en controleproblemen,
maar licht dit niet verder toe. Mijn fractie vraagt de staatssecretaris daar
nader op in te gaan. Waarom leidt deze optie tot administratieve en controleproblemen?
Bestaan deze administratieve en controleproblemen niet ook
reeds bij Nederlanders in derde landen? Tot welke extra handelingen en bewijsvoering
zou het leiden, als er wordt gekozen voor deze optie? Ook vraagt mijn fractie
zich af of het niet een kwestie is van een druk op de knop bij de GBA om te
zien welke Nederlander wanneer Nederland verlaten heeft, dit in verband met
de vaststelling van de tijdsduur.Mijn fractie heeft een amendement op dat terrein in voorbereiding; ik
heb het nog niet ingediend. Wij willen graag van de staatssecretaris weten
welke uitvoeringsproblemen zich hierbij voordoen. Is de staatssecretaris bereid
een uitvoeringstoets te vragen, desnoods bij de Raad van State of de Rekenkamer
om te kijken aan welke voorwaarden je zou moeten voldoen om deze optie werkbaar
te kunnen maken en te kunnen realiseren? Ik hoor graag hoe zij daartegen aankijkt.Mijn fractie vond het ook opmerkelijk dat de staatssecretaris in antwoord
op vragen van de VVD-fractie aangaf dat het niet mogelijk is om een registratie
bij te houden van Nederlanders die in het buitenland woonachtig zijn. Ik verwijs
naar pagina 5. Ook heeft zij aangegeven dat het niet mogelijk is om na te
gaan hoeveel van de Nederlands-Antillianen en Arubanen op dit moment gebruikmaken
van hun kiesrecht. Dat is ook bizar, want zij zegt dat er weinig animo is.
De staatssecretaris kan wel het aantal mensen vaststellen dat zich heeft geregistreerd;
dat zijn er 186. 144 mensen hebben daadwerkelijk gestemd bij de vorige verkiezingen
voor het Europees Parlement. Maar zij kan niet zeggen hoe groot de hele groep
is die ervan gebruik zou kunnen maken. Mijn fractie zou dat toch heel graag
willen weten. Wij missen een concreet overzicht van de inspanningen die moeten
worden geleverd bij deze variant en zien graag dat er een uitvoeringstoets
op deze variant wordt uitgevoerd.Er zijn opmerkingen gemaakt over de communicatie en de voorlichting. Onderdaan
zijn van de Europese Unie brengt natuurlijk rechten met zich, het stemrecht,
maar het brengt ook plichten mee. Mijn fractie ziet graag dat er bij de communicatie
en de voorlichting over de doelstellingen en over de rechten en plichten van
Europa ook een verantwoordelijkheid van de Nederlandse, de Antilliaanse en
de Arubaanse overheid komt kijken. Welke initiatieven zal de staatssecretaris
op dat terrein ondernemen? Hoe wil zij meer Europa tussen de oren tot stand
brengen, zeker als het gaat om de verkiezingen, bij zowel de Nederlands-Antillianen
als de Arubanen?De staatssecretaris heeft een evaluatie aangekondigd, kort na de verkiezingen
voor het Europees Parlement. Het is mij nog niet duidelijk op welke termijn
zij doelt. Wanneer kunnen wij wat verwachten? Er zal worden gekeken naar de
effectiviteit van het wetsvoorstel, de administratieve lasten en de mogelijkheid
om Nederlanders die ingezetenen zijn van de Nederlandse Antillen of Aruba
op dezelfde wijze te laten stemmen als de ingezetenen van Nederland. Mijn
fractie ziet graag dat dit meegenomen wordt in de evaluatie. Wij horen graag
binnen welke termijn na de verkiezingen van 2009 wij iets tegemoet kunnen
zien.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Een democratie is nooit af. Uitbreiding van het
kiesrecht was kennelijk niet alleen in de 19de en de 20ste eeuw aan de orde
maar is dat ook in de 21ste eeuw. Deze gevoelens had ik bij dit wetsvoorstel.
Het is bijzonder om een wetsvoorstel te bespreken waarin voor ongeveer 200.000
mensen een uitbreiding van het kiesrecht wordt geregeld. Zij mogen namelijk
voortaan ook een stem voor het Europees Parlement uitbrengen.In de stukken proef ik een zekere ambivalentie. Is dit namelijk wel een
nieuwe verworvenheid? Aan de ene kant wordt het stemrecht nu geregeld maar
aan de andere kant verwacht men niet dat er op de Nederlandse Antillen of
Aruba veel belangstelling zal zijn voor de Europese verkiezingen. Zo zou het
gevoel kunnen ontstaan dat er aan de ene kant heel wat gebeurt maar dat het
aan de andere kant allemaal wel meevalt. Kan de staatssecretaris daar op ingaan?
Het kiesrecht wordt dan wel toegekend maar is de inzet ook dat het geldend
wordt gemaakt of niet?De staatssecretaris beklemtoont in de stukken dat de onderhavige wetswijziging
losstaat van de hele discussie over de staatkundige hervormingen. In strikt
juridische zin is dit juist, gezien de aanleiding en grondslag voor dit wetsvoorstel.
Er ligt nu eenmaal een rechtelijke uitspraak waaraan de regering gevolg geeft.
Bij de afweging van de verschillende mogelijkheden heeft zij een keuze gemaakt
die wij als SGP-fractie ondersteunen. In de praktijk en materieel is er natuurlijk
wel sprake van samenhang in de zin dat er allerlei veranderingen ophanden
zijn die ook kunnen raken aan het kiesrecht. Op zich is het duidelijk dat
de inwoners van de eilanden die onderdeel gaan uitmaken van het Nederlandse
staatsbestel de mogelijkheid krijgen om te stemmen bij zowel de Tweede Kamerverkiezingen
als de verkiezingen voor het Europees Parlement. Die wijziging voor de zogenaamde
BES-eilanden heeft echter wel als gevolg dat er drie soorten Nederlanders
komen wat het stemrecht betreft. Allereerst degenen die in Nederland en op
de BES-eilanden wonen. Zij kunnen stemmen voor beide parlementen. In de tweede
plaats de inwoners van de andere landen binnen het Koninkrijk die alleen kunnen
stemmen voor het Europees Parlement. Ten slotte de inwoners van derde landen,
de traditionele Nederlanders in het buitenland, die ook weer voor beide parlementen
kunnen stemmen.Ontstaat er mede als gevolg van die wijziging in de staatkundige structuur
niet een soort lappendeken waar het gaat om het kiesrecht voor het Nederlands
en Europees Parlement? Geeft dat ook weer niet een hypotheek voor een nieuwe
impuls aan een discussie over de vraag of dat wel gerechtvaardigd is en of
het feit dat degenen die voor het Europees Parlement mogen kiezen maar niet
voor het Nederlandse parlement, niet ongedaan zou moeten worden gemaakt? Ik
volg de redenering van de CDA-fractie dat er goede redenen zijn om dat niet
te doen, maar ik vraag mij wel een beetje af, als wij deze weg verder opgaan,
of dan niet de volgende discussie is of dat allemaal juridisch houdbaar is.Ik wil ook graag stilstaan bij de uitvoering van de regels door de gemeente
Den Haag. In het verslag hebben we er al aandacht voor gevraagd dat in de
vaststelling van de uitslagen niet zichtbaar is welke stemmen er in Den Haag
zijn uitgebracht en welke stemmen in derde landen of op de Nederlandse Antillen
en Aruba. De staatssecretaris heeft aangegeven daarop te willen terugkomen
in het kader van een algemenere herziening van de Kieswet. Ik vraag mij af
of wij dat niet nu al duidelijk kunnen regelen. Vraagt het niet een eenvoudige
aanpassing van artikel N21 van de Kieswet, om aan te geven
dat bij de vaststelling van het aantal stemmen afzonderlijke vermelding moet
plaatsvinden van de stemmen die in de gemeente Den Haag worden uitgebracht
en van de stemmen van buiten Nederland? Waarom zouden wij dat niet al bij
deze wetswijziging kunnen regelen? Ik overweeg daarvoor een amendement in
te dienen.In het rapport van de Kiesraad lazen wij ook dat Den Haag had aangegeven
dat het voor de Kiesraad problematisch zou zijn om nog eens vele tienduizenden
registratieverzoeken erbij te krijgen. Hoe gaat de regering hiermee om? Is
gewaarborgd dat op een goede manier praktische uitvoering daaraan kan worden
gegeven? Het is natuurlijk onwenselijk dat kiezers niet kunnen meedoen vanwege
uitvoeringsproblemen.Juist omdat nog onduidelijk is hoeveel kiezers mogelijk extra erbij komen,
is het vreemd dat de regering geen heldere informatie heeft ingewonnen over
de deelname aan de Europese verkiezingen in de Franse overzeese gebiedsdelen.
Dat zou mogelijk een indicatie geven van de verwachte gevolgen in Nederland.
Kan dit niet eenvoudig worden nagegaan?De SGP-fractie heeft nog een vraag over de interpretatie van artikel D3a
van de Kieswet. Daarin staat uitdrukkelijk dat iemand wordt uitgeschreven
als hij geen verzoek tot registratie heeft gedaan voor de laatste Tweede Kamerverkiezingen.
Is dat voldoende afgestemd op de situatie dat mensen wel mogen stemmen voor
het Europees Parlement, maar niet voor de Tweede Kamer? Stel dat iemand alleen
voor de Europese verkiezingen ingeschreven staat, dan zou hij volgens dat
artikel dus strikt formeel uitgeschreven moeten worden als hij niet voor de
Tweede Kamer is geregistreerd, terwijl dat niet kan. Vandaar mijn meer technische
vraag of artikel D3a op dit punt wel voldoende toereikend is geformuleerd.De heer Brinkman (PVV):Voorzitter. De Antillianen en Arubanen willen het kiesrecht voor het Europees
Parlement. Ik kan bij deze reeds toezeggen dat de PVV-fractie deze wetswijziging
nooit zal steunen. Ik heb ook al een amendement rondgestuurd dat dit belachelijke
idee probeert te repareren. De PVV-fractie constateert dat er nagenoeg geen
banden zijn tussen enerzijds de Antillen en Aruba en anderzijds Europa, ook
geen historische banden. De grote historische momenten van de Europese geschiedenis
hebben nagenoeg geen uitwerking gehad op deze eilanden. En zo kan ik nog wel
even doorgaan.Daar komt eigenlijk voor de PVV-fractie het belangrijkste punt om de hoek
kijken, namelijk dat wij maar één traject met deze eilanden
willen bewandelen en dat is het traject dat leidt naar totale onafhankelijkheid
van Nederland. Daarin past natuurlijk geen traject waarin je wel het kiesrecht
krijgt voor het Europees Parlement. Ik begrijp in dit geval ook niet waarover
het Arubaanse parlement zich zo druk maakt. Ik heb sterk de indruk dat zowel
het Antilliaanse als het Arubaanse parlement het druk genoeg behoort te hebben
met andere zaken. Ik noem bijvoorbeeld de achterstand van ruim 300 wetten
die het parlement van Aruba heeft, een werkje van om en nabij vijf jaar. Een
hopeloze achterstand, maar gelukkig kan men nog wel een rechtszaak aanspannen
en tijd steken in het verkrijgen van het kiesrecht voor het Europees Parlement.
Ik zou tegen de heren parlementsleden willen zeggen: waar maakt u zich druk
om? Ga eindelijk eens aan het werk en doe wat aan de corruptie op uw eiland.Daarnaast kan ik de Antillen en Aruba meegeven dat, indien zij helder
over de Europese Unie zouden nadenken, zij niet eens betrokken zouden willen
zijn bij welk soort invloed in de EU dan ook. De EU is een vreselijke, bureaucratische
moloch die de Nederlandse belastingbetaler jaarlijks vele miljarden euro's
kost. Als dank voor deze bijdrage wordt Nederland door de EU afgescheept met
allerlei onzinnige bureaucratische, kostenslurpende regeltjes waar niemand
op zit te wachten, de Nederlandse belastingbetaler al helemaal niet. De lijn
van de PVV-fractie moge duidelijk zijn: minder EU en minder bijdrage aan die
EU.Ik moet echter constateren dat wij helaas nog steeds tot de top van de
nettobetalers aan die EU behoren. Niets in het leven is gratis, invloed al
helemaal niet. Als de Antillianen en Arubanen dan toch kennelijk dat kiesrecht
willen hebben – ik kan redelijk goed tellen en constateer dat zij dat
waarschijnlijk ook krijgen – vindt de fractie van de PVV dat de Antillianen
en Arubanen naar rato van het aantal inwoners moeten meebetalen aan de EU.Ik heb even een klein rekensommetje gemaakt. Netto betalen wij € 150
aan de EU per inwoner. Dat komt uit op 33 mln. voor de Antillianen en slechts
16,5 mln. voor de Arubanen.De heer Schinkelshoek (CDA):Begrijp ik het nou goed? Verkoopt u het stemrecht per opbod of zo?De heer Brinkman (PVV):Mijnheer Schinkelshoek, als ik eindelijk eens iets aan die eilanden kan
verdienen, zal ik dat niet nalaten. Dat zou voor het eerst zijn.De heer Schinkelshoek (CDA):Dit is toch echt een tikkie te goedkoop. Dit is nog minder dan een schotel
linzenmoes.De heer Brinkman (PVV):En ik heb daar niet eens Marktplaats voor nodig; kunt u nagaan!Ik wil op dit punt graag een reactie van de staatssecretaris. Ik heb op
dit punt in tweede termijn mogelijk een motie klaarliggen.Mijn opmerking over de kosten van de bijdrage geldt ook voor de kosten
die het stemmen überhaupt met zich meebrengt. Ik wil graag weten wie
die € 16 per stem gaat betalen. Als dat de Nederlandse belastingbetaler
is, is mijn wens duidelijk, namelijk dat wij dat gaan omslaan naar de Arubaanse
en de Antilliaanse belastingbetaler. Als daar uiteindelijk 100.000 stemmen
zijn uitgebracht, wens ik dus 1,6 mln. terug te vangen van deze regeringen.
Ook daarover heb ik in tweede termijn mogelijk een motie klaarliggen.De heer Kalma (PvdA):Uw opvatting is totaal tegengesteld aan de onze. Daar wil ik niet verder
op ingaan, maar waarom wijdt u geen enkele zin aan de aanleiding voor deze
wetswijziging, namelijk een rechterlijke uitspraak die nagevolgd moet worden?
Is dat een belachelijk idee?De heer Brinkman (PVV):Nee, zeker niet. Ik denk niet dat mijn amendement wordt aangenomen, maar
als mijn amendement wel wordt aangenomen, hebben wij ook juridisch
nog het een en ander te verhapstukken. Dan zullen wij immers wetgeving moeten
wijzigen om te voldoen aan de rechterlijke uitspraak. De PVV legt geen rechterlijke
uitspraken naast zich neer, maar wij zijn het er niet mee eens, en dat mag.De heer Kalma (PvdA):U hoeft het inderdaad niet met de rechterlijke uitspraak eens te zijn,
maar wij zijn als regering en parlement wel gedwongen om die uitspraak na
te komen. Ik hoop dat u het daarmee eens bent.De heer Brinkman (PVV):Ja, dan zullen wij wetten moeten veranderen om daaraan te voldoen, maar
onze lijn is onze lijn. Wij zijn het niet met de rechterlijke uitspraak eens.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik heb een vraag naar aanleiding van uw voorstel. Ik begrijp het niet
zo goed. U wilt iets mogelijk maken wat al mogelijk is.De heer Brinkman (PVV):Ja, ik ben de beroerdste niet. Ik wil de mensen inderdaad toch de kans
geven om te kunnen stemmen. Dan moeten zij minimaal tien jaar in Nederland
wonen. Dat is toch niet onaardig?De heer Schinkelshoek (CDA):Dat is al zo. Dan hoeft u toch geen amendement in te dienen? Waarom stemt
u niet gewoon tegen dit wetsvoorstel? Dat lijkt mij wel zo direct.De heer Brinkman (PVV):Dat gaan wij waarschijnlijk ook doen, maar ik heb dit amendement ingediend
om in ieder geval aan te geven wat onze lijn is en wat wij op dit moment willen.De heer Schinkelshoek (CDA):Uw lijn is mij duidelijk, maar wij hebben hier met een situatie te maken
waarover het Reglement van Orde helder is: het recht van amendement van de
Kamer laat dit type amendementen niet toe. Ik vraag dus ook de aandacht van
de voorzitter voor dit amendement, dat niet beoogt om iets te wijzigen, maar
om zaken te laten zoals zij zijn. Dat lijkt mij een beetje gek.De voorzitter:Als u vindt dat het amendement destructief is, moet u dat oordeel als
Kamer zelf uitspreken. Over het algemeen wordt er gewoon tegengestemd als
men vindt dat een amendement destructief is, maar u kunt ook zeggen dat het
niet in stemming kan komen.De heer Schinkelshoek (CDA):Het lijkt mij wel raadzaam dat u binnen het Presidium en bijvoorbeeld
de Commissie voor de Werkwijze eens goed nadenkt over hoe met dit type voorstellen
moet worden omgegaan, want ik vind dat onze spelregels zuiver moeten blijven.De voorzitter:Waarvan akte.De heer Van der Staaij (SGP):Ik sluit aan bij het punt van de heer Schinkelshoek. Kan de heer Brinkman
toelichten welke verandering hij voorstaat van de bestaande situatie? Wil
hij een uitbreiding van het stemrecht voor het Europees Parlement voor een
bepaalde groep Nederlanders en zo ja, voor welke?De heer Brinkman (PVV):Grosso modo wil ik geen uitbreiding van stemrecht ten opzichte van de
huidige situatie. Ik kan echter tellen. Ik zie dus dat deze wetswijziging
het zal halen. Daarom dat ik wil amenderen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik ben het met de heer Schinkelhoek eens dat dit verwarrend is. Als je
geen uitbreiding wil, is het toch helder dat je tegen een wetsvoorstel bent
dat in die uitbreiding voorziet? Daarover stemmen wij toch? Een amendement
wil toch iets veranderen aan een wetsvoorstel? De heer Brinkman laat echter
ook de titel van het wetsvoorstel intact. Hij verandert de considerans niet,
namelijk de toekenning van het stemrecht aan alle Nederlanders die in de Nederlandse
Antillen en Aruba wonen. Dat zou hij dus ook aan moeten passen. De heer Brinkman
wil eigenlijk een andere wet en niet zozeer dit wetsvoorstel amenderen.De heer Brinkman (PVV):De titel? Dat is een goeie! Dat ga ik wijzigen. Dank voor de opmerking.Mevrouw Griffith (VVD):Ik heb het amendement van de heer Brinkman goed gelezen. Dat is volgens
mij in strijd met de uitspraken van de Raad van State en van het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens. Mensen moeten volgens het amendement op de
dag van kandidaatstelling ingezetene van Nederland zijn. Het Europees Hof
zegt heel nadrukkelijk dat men Nederlanders die in Europa wonen of daarvan
ingezetene zijn, niet kan uitsluiten van deelname aan verkiezingen voor het
Europees Parlement. Het amendement brengt toch weer een onderscheid tussen
Nederlanders aan. Alleen Nederlandse Antillianen en Arubanen die ten minste
tien jaar in Nederland woonachtig zijn geweest, kunnen immers stemmen voor
het Europees Parlement. Dat is een ongelijkheid waarover het Europees Hof
juist een uitspraak heeft gedaan. Nederlanders in Australië of een Arubaan
die toevallig in Venezuela woont, hebben immers ook alle rechten. Het amendement
van de heer Brinkman is totaal in strijd met de uitspraak van het Hof. Die
uitspraak heeft hij dus totaal niet gelezen.De heer Brinkman (PVV):Ik heb alles gelezen. Daarover hoeft mevrouw Griffith zich geen zorgen
te maken. Wij moeten voldoen aan de uitspraak van het Hof, maar niet door
de Kieswet op de voorgestelde manier te veranderen. Ik mag toch wel een amendement
indienen? Wij moeten andere wegen bewandelen om aan de uitspraak te voldoen.
Er zijn immers meerdere wegen die naar Rome leiden.Mevrouw Griffith (VVD):Dat klopt. Ik neem echter aan dat de heer Brinkman een beetje verstand
heeft van het recht. Anders dient hij niet zo'n amendement in. Dat amendement
is echter in strijd met het recht, het gemeenschapsrecht en de uitspraak van
het Europees Hof. Daar heeft hij toch een jurist naar laten kijken?De heer Brinkman (PVV):Dat klopt.De voorzitter:Ik schors de vergadering tot vijf over half twaalf, om de staatssecretaris
de gelegenheid te geven om haar antwoord voor te bereiden.De vergadering wordt van 11.25 uur tot 11.35 uur geschorst.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. Ik zal beginnen met enkele algemene opmerkingen over dit wetsvoorstel,
daarna zal ik mijn beantwoording in enkele blokjes indelen en ten slotte zal
ik proberen in te gaan op specifieke opmerkingen van de verschillende sprekers.De voorzitter:Kunt u die blokjes aangeven, opdat wij zo'n beetje weten wanneer er geïnterrumpeerd
kan worden?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Eerst het algemene blokje, dan een blokje over de wijze van stemmen, dan
de Rijkswet, vervolgens de voorlichting, daarna het registreren en ten slotte
de opkomstkant.De heer Kalma (PvdA):En de kosten?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat komt bij de wijze van registreren.Voorzitter. Ik kan mij wel vinden in datgene waarmee de heer Van der Staaij
begon, namelijk dat democratie nooit af is. In die zin had mevrouw Griffith
wel gelijk. Vorige week hebben wij in de Eerste Kamer de "wet-Martijn"
behandeld, over kiesrecht voor de onder curatele gestelden, en ook dat was
een wijziging van het kiesrecht, net als het onderhavige wetsvoorstel.Bij de invoering van het kiesrecht voor Nederlanders buiten Nederland
in 1985 is er een uitgebreide discussie gevoerd over de vraag of dit recht
ook moest worden toegekend aan de inwoners van overzeese gebiedsdelen. Die
discussie stond vooral in het licht van het kiesrecht voor de verkiezingen
van de Tweede Kamer. De wetgever heeft destijds besloten dat de toekenning
van het kiesrecht aan de inwoners van de Antillen en Aruba niet opportuun
was, omdat zij immers kiesrecht hadden voor de eigen Staten – dat is
vandaag ook al naar voren gebracht – die op gelijke voet staan met het
Nederlandse parlement. Dat geldt wat mij betreft nog steeds. De heren Eman
en Sevinger, leden van de Arubaanse Staten, hebben vervolgens in 2004 tevergeefs
getracht zich te registreren als kiezer voor de Europese verkiezingen. De
Raad van State die hierover in beroep tot een oordeel moest komen, legde de
zaak bij het Europees Hof van Justitie voor. Dat kwam tot het oordeel dat
hier sprake was van strijd met het communautaire gelijkheidsbeginsel. Een
Arubaan wonende in Venezuela heeft immers wel kiesrecht voor de Europese verkiezingen,
terwijl de Arubaan wonende op Aruba dat niet heeft, terwijl beiden Nederlander
zijn. De Raad van State oordeelde dat een wetswijziging noodzakelijk was om
dit ongerechtvaardigde onderscheid op te heffen, maar zag daarbij verschillende
mogelijkheden. Gelet op deze uitspraak heeft de regering de Kieswet aangepast
en daarbij, zo blijkt ook uit de memorie van toelichting, de verschillende
opties gewogen. De keuze is gemaakt voor toekenning van het kiesrecht voor
het Europees Parlement aan alle buiten het Europese deel van Nederland woonachtige
Nederlanders en wel op dezelfde voet, namelijk via registratie vooraf van
de kiesgerechtigheid en het uitbrengen van een briefstem. Het lijkt mij dat
dit ook het idee was van de heren Eman en Sevinger, namelijk dat het kiesrecht
zou moeten worden toegekend en niet dat het anderen moest worden afgenomen.
Ik denk dat het goed is om ook dat te wegen en in gedachten te houden.Uit een raadpleging van andere Europese lidstaten blijkt dat die vrijwel
allemaal hebben gekozen voor een regeling waarbij het kiesrecht voor het Europees
Parlement wordt toegekend aan al hun onderdanen waar ook woonachtig. Slechts
in een enkel geval is het gekoppeld aan een bepaalde verblijfsduur –
ik kom daar nog op terug – in of buiten het desbetreffende land. De
Nederlandse keuze wordt dus in het grootste deel van Europa gedeeld. Waarom
beperkt het kiesrecht voor het Europees Parlement zich niet tot Nederlanders
woonachtig in Europa, hetgeen zou kunnen? Het Europese recht vereist dat een
lidstaat het kiesrecht voor het Europees Parlement verleent aan alle onderdanen
woonachtig in de Europese Unie. De verlening van het kiesrecht aan onderdanen
woonachtig buiten de Unie wordt overgelaten aan de lidstaten zelf. Het is
mogelijk om het te beperken tot Nederlanders woonachtig in de Unie, maar het
is helder dat wij dat onwenselijk achten. Ik ben blij dat die keuze door de
meerderheid van de Kamer wordt gedeeld. Ik wil niet het kiesrecht ontnemen
aan Nederlanders elders, terwijl zij dat wel hebben gehad.Verschillende sprekers zijn op de wijze van stemmen ingegaan, vooral de
heren Kalma en Schinkelshoek en mevrouw Griffith. Waarom kan ik niet regelen
dat de Antillianen en Arubanen net zo stemmen als Nederlanders, dus met een
oproepkaart in een stemlokaal? Ik heb voor een weg gekozen – ik geloof
dat de heer Schinkelshoek dat het nadrukkelijkst zei – dankzij welke
Antillianen en Arubanen bij de komende verkiezing van de leden van het Europees
Parlement kunnen stemmen. De heer Schinkelshoek heeft gelijk: er is voor een
pragmatische aanpak gekozen en die houdt in dat er wordt gestemd zoals alle
Nederlanders doen die niet in Nederland wonen, dus via registratie vooraf
en per post. Anders was het niet mogelijk om het te regelen. Het lijkt mij
goed om dit nadrukkelijk te zeggen.Gevraagd is of het niet mogelijk was om vooruitlopend op de regeling bij
rijkswet een speciale voorziening voor de Europese verkiezingen voor 2009
te treffen. Ook is gevraagd waarom er bij de Nederlandse vertegenwoordigingen
op de eilanden geen stembureaus werden ingericht. Daartoe zou des te meer
reden zijn daar er voor "briefstemmen" is gekozen. Laat ik allereerst
zeggen dat de Kieswet het nu al mogelijk maakt om bij de vertegenwoordigingen
van Nederland op de Nederlandse Antillen en Aruba stembureaus in te richten.
Dit staat aangegeven. De praktijk is ook dat er een stembureau bij de vertegenwoordigingen
in Willemstad op Curaçao en in Oranjestad op Aruba wordt ingericht.
Ik heb gezegd dat het aantal briefstembureaus kan worden uitgebreid indien
dat als gevolg van een zeer massale aanmelding voor deelname aan de verkiezingen
nodig blijkt. De heer Kalma vroeg daarnaar. Zo kan er een briefstembureau
bij de vertegenwoordiging in Sint Maarten worden ingesteld, al is dat tot
op heden nooit gebeurd. Daarnaast kunnen er bij de vertegenwoordigingen ook
meer stembureaus komen als er reden is om te vermoeden dat er hinderlijk lange
wachtrijen ontstaan. Overigens hoeft de kiezer niet per se op de dag van de
verkiezingen zelf zijn briefstem af te geven. Mij lijkt het ook goed om dit
te vermelden. Een briefstem kan ook in de dagen daarvoor op een briefstembureau
worden afgegeven. Briefstemmen biedt dus meer mogelijkheden
dan fysiek stemmen, want dat laatste kan alleen op de dag van de verkiezingen
zelf. Briefstemmen biedt dus meer mogelijkheden tot het uitbrengen van een
stem.De heren Schinkelshoek en Van Raak hebben over de wijze van stemmen ook
gevraagd of ik de gegevens van de bevolkingsadministratie aldaar niet kon
gebruiken om iedereen stembescheiden toe te sturen. Dat is niet mogelijk op
grond van de Kieswet. Bovendien is dat fraudegevoelig. Bij registratie vooraf
kan en wordt de handtekening op de stembescheiden vergeleken met de handtekening
op het identiteitsdocument dat bij de registratie is overgelegd. Een dergelijke
vergelijking is niet mogelijk als wij iedereen zo maar stembescheiden toesturen.
Uit uw vraagstelling maakte ik op dat het volgens u net lijkt of wij dit alleen
doen met mensen die zich registreren op de Antillen en Aruba, maar wij doen
dat met iedereen in het buitenland die aan briefstemmen doet. Anders stuur
je zo maar de bescheiden op. De vergelijking met de handtekening maakt het
mogelijk om te zien of degene die moest stemmen, inderdaad gestemd heeft.
Dat is voor iedereen hetzelfde. Als je zo maar 200.000 stembiljetten toestuurt,
is een dergelijke controle niet mogelijk. Ik wil het risico niet lopen dat
het niet de mensen van het betreffende stembiljet zijn die gaan stemmen. Daarom
is voor deze oplossing gekozen. Wij missen de handtekening, waardoor niet
controleerbaar is of de briefstem die terugkomt, inderdaad van de kiezer afkomstig
is. Daar gaat het om. Je kunt gemakkelijk stembiljetten en stemmen verzamelen.
Dat is het idee. Dit geldt overal.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Dat zijn dan ook de verschillen tussen deze verkiezing en
reguliere verkiezingen, want normaal gesproken worden de stembiljetten toch
opgestuurd?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ja. Dat is inderdaad het verschil tussen deze en reguliere verkiezingen.Is er door landen van het Koninkrijk om een rijkswet verzocht? De heer
Schinkelshoek heeft deze vraag gesteld. Dat is niet zo. Noch de regering van
de Nederlandse Antillen noch die van Aruba heeft bij ons gevraagd om het kiesrecht
voor het Europees Parlement bij rijkswet te regelen. Het lijkt mij gewoon
goed om dat te zeggen. Ligt het dan voor de hand om voor 2014 het kiesrecht
te baseren op een rijkswet? Ik zie daarvoor op dit moment, ook na 2009, geen
reden. Het kiesrecht en het verkiezingsproces met het organiseren van verkiezingen
voor het Europees Parlement zijn naar mijn mening geen koninkrijksaangelegenheid.
Ik wijs er ook op dat in het Statuut het kiesrecht niet wordt aangemerkt als
een koninkrijksaangelegenheid. Er kan dus ook op het Statuut geen rijkswet
voor het kiesrecht worden gebaseerd. Daarvoor zou het Statuut moeten worden
gewijzigd. De Kieswet regelt alle verkiezingen, ook andere dan die voor het
Europees Parlement. In theorie zou het voor het Europees Parlement kunnen
worden geregeld bij rijkswet, maar het probleem blijft dan dat het Statuut
moet worden gewijzigd en dat wij zo'n wijziging niet in voorbereiding hebben.
De vraag is of je dat moet willen. Dit zou kunnen worden opgevat als een aantasting
van de autonomie van de verschillende landen. Dat is zoals men weet een precaire
discussie in deze tijd.De heer Schinkelshoek (CDA):Tenzij de drie – straks vier – landen van het Koninkrijk erom
vragen. Als er unanimiteit tussen de regeringen van het Koninkrijk bestaat,
lijkt mij dit geen enkel probleem.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Inderdaad, dan wordt het een consensusrijkswet. Dan zou het kunnen, maar
dat is op dit moment niet aan de orde.Ik stap over naar de voorlichting en ga in op de verwachte lage opkomst.
Ik verwacht inderdaad dat de belangstelling voor de Europese verkiezingen
in de Nederlandse Antillen en Aruba gering zal zijn. Wij weten hoeveel mensen
zullen gaan stemmen omdat zij zich vooraf moeten registreren. Dat is ruim
op tijd bekend voor de stemming.De leden Griffith, Van Raak en Van der Staaij hebben gevraagd waarop ik
die verwachting baseer. In de memorie van toelichting is aangegeven dat in
de Franse overzeese gebiedsdelen slechts een geringe groep van het kiesrecht
voor het Europees Parlement gebruikmaakt, minder dan 1%. De Franse
ambassade heeft bij navraag echter andere cijfers gegeven. Bij de verkiezingen
in 2004 bedroeg de opkomst in Guadeloupe 15%, in Martinique 18%
en in Frans Guyana 14%. De ingezetenen van alle Franse overzeese gebieden
hebben kiesrecht voor het Europees Parlement, zowel de UPG-gebieden als de
LGO-gebieden. De opkomst is dus overal ruim onder de 20% gebleven.Om te kunnen stemmen, moet men zich daar inschrijven in het permanente
kiezersregister van de gemeente. Ieder jaar vindt een herziening plaats. Dit
is dus op een heel andere manier georganiseerd, ook omdat de status van de
eilanden heel anders is dan bij ons. Voorlichting over het belang van Europa,
of het versterken van de band tussen kiezer en gekozenen op het Europese terrein,
behoort niet tot de verantwoordelijkheid van Binnenlandse Zaken. Het is de
taak van de leden van de politieke partijen zelf om daar aandacht aan te besteden.
Een aantal jaren geleden heeft Buitenlandse Zaken een aparte campagne gevoerd
rondom de verkiezingen voor de Europese Unie. Als de Kamerleden dat graag
willen of daarover speciale wensen hebben, wil ik mijn collega voor Europese
Zaken best aanspreken op die zaken, maar dat hoor ik graag in tweede termijn.
Ik beperk mij dus tot de algemene opkomstbevordering en het aangeven dat men
mag stemmen. De rest is niet onze verantwoordelijkheid.Mevrouw Griffith (VVD):Voorzitter. Toen het over voorlichting ging, sprak de staatssecretaris
ook over de cijfers van de Franse overzeese gebieden.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat was ik in het vorige blokje vergeten.Mevrouw Griffith (VVD):Ik heb ook vragen gesteld over de Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
cijfers. Ik vind het fijn dat de staatssecretaris via een telefoontje met
de Franse ambassade een opkomstpercentage kan achterhalen. In de nota naar
aanleiding van het verslag heb ik echter ook gevraagd naar het opkomstpercentage
bij de Nederlands-Antillianen en de Arubanen.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voor de Europese verkiezingen kan ik dat niet aangeven, want daar hebben
ze nog nooit aan meegedaan. Dat gaan wij dus invoeren.Mevrouw Griffith (VVD):Voor 2004 wel.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Neen, zij hebben nog nooit mogen stemmen voor Europa. Wij gaan nu invoeren
dat zij mogen stemmen op Aruba en de Antillen voor de Europese verkiezingen.
Ik kan dat percentage dus niet aangeven. Hier in Nederland zijn het gewoon
Nederlanders en staan ze niet apart geregistreerd.Mevrouw Griffith (VVD):Er is een nieuwe situatie, maar er is ook een oude situatie. Nu al kunnen
Nederlands-Antillianen en Arubanen die aan de oude voorwaarden voldoen en
die eigenlijk onterecht onderscheidend zijn, ook stemmen. Als zij aan de voorwaarden
voldoen, mogen zij meedoen. Daar gaat het om. Ik ben benieuwd hoe groot die
groep is.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Daar kom ik in tweede termijn op terug, maar het is een heel beperkte
groep.Mevrouw Griffith (VVD):Ja, maar het gaat om de cijfers. Ik vind het opmerkelijk dat de Franse
ambassade wel cijfers kan geven, maar dat de staatssecretaris dat niet kan
doen. Ik heb ook gevraagd hoeveel Nederlands-Antillianen en Arubanen op dit
moment kiesgerechtigd zijn.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Daar kom ik ook in tweede termijn op terug. Voor de hele groep kan het
overigens niet, omdat wij het gaan invoeren.Het lijkt erop dat wij het moeilijk maken voor de mensen, maar wij proberen
het zo gemakkelijk mogelijk te maken om te gaan stemmen. De kiezers op de
Antillen en Aruba hoeven zich niet allemaal te laten registreren bij de Nederlandse
vertegenwoordiging. Nederlanders op de Nederlandse Antillen en Aruba kunnen
een verzoek tot registratie downloaden via internet, of bij de vertegenwoordiging
ophalen. Zij kunnen die vervolgens per brief naar de Nederlandse vertegenwoordiging
opsturen, of rechtstreeks naar de gemeente Den Haag. Wij proberen om daar
zoveel mogelijk aan te doen.Dan iets over de kosten van de briefstem. Wij hebben daarnaar gekeken
naar aanleiding van het kabinetsstandpunt-Korthals Altes. In dat kader is
een vergelijking gemaakt tussen de kosten van briefstemmen en die van internetstemmen.
Wij hebben daar al eerder over gesproken. De cijfers kloppen. Internetstemmen
werd berekend op iets meer dan € 90 en briefstemmen op een bedrag
rond de € 16. Er is gevraagd hoe die kosten kunnen worden verlaagd,
maar op zichzelf kan daar niet zoveel aan worden gedaan. De kosten worden
door ons betaald, maar ze hebben betrekking op de registratie, de productie
van stembescheiden, de controle op de registratie van het briefstembewijs,
om er zeker van te zijn dat de kiesgerechtigde is wie hij of zij is –
dat is de controle van de handtekening – het tellen van de stemmen en
het verwerken ervan. Briefstemmen is relatief kostbaar. Ik heb de Kamer in
november 2007 geschreven dat andere vormen, bijvoorbeeld internet­stemmen,
nog veel kostbaarder zijn voor de kiezers in het buitenland. Als zodanig is
briefstemmen dus de goedkoopste optie.Vervolgens zal ik even nagaan welke vragen nog zijn blijven liggen, te
beginnen met de vragen van de heer Kalma, die gelijk heeft als hij stelt dat
ik heb gekozen voor een zo voortvarend mogelijke aanpak om een en ander mogelijk
te maken. De meeste vragen van de heer Kalma zijn beantwoord. Hij had nog
een aantal vragen over de evaluatie. De termijn die ik hiervoor voor ogen
heb, is maximaal een jaar na de verkiezingen. Het lijkt mij dat het dan mogelijk
moet zijn om hierop uitgebreid terug te komen met elkaar. Mevrouw Griffith
heeft hier trouwens ook naar gevraagd. IJs en weder dienende kan de evaluatie
nog in deze kabinetsperiode plaatsvinden.Mijns inziens heb ik alle vragen van de heer Schinkelshoek beantwoord.
Ook ten aanzien van de stembureaus heb ik een antwoord gegeven. Ik deel zijn
opvatting over hetgeen hij over de Tweede Kamerverkiezingen naar voren heeft
gebracht. In het algemene deel van mijn betoog ben ik hierop teruggekomen.
Wij zijn hier niet voor, want men heeft een eigen parlement waarvoor men stemt.
In zo'n geval zou je ook de wijze waarop wij de omgang met elkaar in het Koninkrijk
hebben geregeld, anders moeten vormgeven. De heer Schinkelshoek heeft gezegd
dat hij niets ziet in een koninkrijksparlement. In het kader van het Parlementair
Overleg Koninkrijksrelaties heb ik al eens aangegeven dat ik hier ook niets
in zie. Ik ben blij dat hij dit onderwerp steunt. De heer Schinkelshoek koos
voor een principiële benadering en ik vind het ook juist om deze discussie
principieel te benaderen.De vragen van de heer Van Raak over cijfers zijn volgens mij allemaal
aan de orde geweest. De vragen die mevrouw Griffith bij interruptie over cijfers
stelde, zal ik proberen in tweede termijn te beantwoorden. Zij was niet helemaal
helder in haar oordeel over het wetsvoorstel. Ik vond dit wel een interessant
fenomeen. Enerzijds had zij een inleiding waarin zij vol vuur sprak over de
democratie en hierbij de "wet-Martijn" aanhaalde, volgens welke
het principe van het kiesrecht, ook naar aanleiding van een uitspraak van
de Raad van State – ik heb de combinatie zo begrepen – wordt toegekend
aan een groep. Mevrouw Griffith gaf aan dat zij dit op zich goed vond, maar
zij was niet helder in haar antwoord op de vraag of zij het wetsvoorstel wilde
steunen. Op een aantal onderdelen had zij praktische bezwaren of kende de
feitelijke gegevens nog niet helemaal. Ik hoop dat zij het wetsvoorstel zal
steunen, omdat ik denk dat de principiële lijn hierbij van belang is.
Dezelfde redenering die mevrouw Griffith volgde bij de "wet-Martijn",
geldt natuurlijk ook voor dit wetsvoorstel. Ik heb geprobeerd zo veel mogelijk
in te gaan op de praktisch punten. Op de andere twee punten zal ik nog terugkomen.
Ik denk dat het goed is om hierover nog iets meer te zeggen.Mevrouw Griffith vroeg ook naar de betrokkenheid bij en de binding met
Europa. Deze vraag stelde de heer Van Raak overigens ook. Welke Europese wet-
en regelgeving geldt er? Heeft het Europees Parlement eigenlijk iets te zeggen
over de Antillen en Aruba? Op zich zijn de bevoegdheden van het Europees Parlement
met betrekking tot de LGO's gering. In het LGO-gebied, de landen en gebieden
overzee, geldt nauwelijks Europees recht. Over het LGO-besluit zelf besluit
de Raad met eenparigheid van stemmen. Maar er zijn wel diverse aanverwante
regelingen die via het Europees Parlement tot stand komen en waarbij de belangen
van de Nederlandse Antillen en Aruba in het geding zijn. Te denken valt bijvoorbeeld
aan de Spaartegoedenrichtlijn die ook op de Nederlandse Antillen en Aruba
geldt, weliswaar niet op grond van een Europese verplichting. Het
Europees Parlement heeft met deze richtlijn ingestemd.Er zijn meer voorbeelden te geven. Het Antilliaanse privaatrecht –
ik denk dat het goed is om dit te zeggen – volgt de Nederlandse rechtsontwikkeling
en neemt daardoor alle Europese rechtelijke elementen over. Ten aanzien van
het hele privaatrecht is het dus eigenlijk zo dat de Europese rechtelijke
elementen op de Antillen worden ingevoerd. Het is dan ook van belang om daar
enige invloed op te hebben. In die zin zijn er ontwikkelingen. Op de Antillen
is ook sprake van doorwerking bij rijkswetten. Ik denk dat het ook goed is
dat men zich dit realiseert. Voor al deze zaken heeft de wetgeving van Europa
dus invloed op de Antillen.In Europa zal onder het Franse voorzitterschap worden nagedacht over de
vraag hoe in de toekomst moet worden omgegaan met de LGO-status; de Fransen
hebben zowel UPG-gebieden als LGO-gebieden. Over deze kwestie is een groenboek
gemaakt. Het idee van Eurocommissaris Michel is om de LGO's veel meer in de
richting van UPG's te doen bewegen voor onderdelen met betrekking tot Europese
regelgeving. Twee weken geleden ben ik in Parijs geweest om daarover te spreken
met de collega's uit de landen in Europa die zowel LGO- als UPG-gebieden hebben.
Het is dus niet gezegd dat deze invloed in de toekomst niet zal worden uitgebreid.
Deze onderwerpen zullen wij bespreken in de commissie voor NAAZ, maar het
leek mij goed om dit nog op te merken.Ik ben niet vergeten wat de woordvoerders over de uitvoeringstoets en
anderszins hebben gezegd, maar dit lijkt mij typisch iets wat bij de evaluatie
zou moeten worden betrokken. Ik ben best bereid om na te denken over de vraag
hoe breed dit moet zijn, en hoe naar de effectiviteit en efficiëntie
van het proces moet worden gekeken. Dit lijken mij dingen die in het evaluatietraject
aan de orde kunnen komen. Nu probeer ik zo snel als ik kan mogelijk te maken
dat door de Antillianen en Arubanen op de Antillen gestemd kan worden voor
het Europees Parlement.Mevrouw Griffith (VVD):Er bestaat een misverstand, denk ik. De staatssecretaris zei dat onduidelijk
was of de VVD-fractie het wetsvoorstel steunt. Dat hangt natuurlijk af van
haar antwoorden. Ik heb nadrukkelijk aangevoerd dat er verschillende opties
zijn. De staatssecretaris heeft gekozen voor één optie, maar
twee andere opties laten liggen. Ik had gevraagd om een nadere toelichting
daarop. Specifiek voor de optie met een tijdsbepaling had ik gevraagd om daarop
een uitvoeringstoets los te laten. Ik heb nu het gevoel dat de staatssecretaris
voorbijgaat aan het wezenlijkste punt voor mijn fractie. Wij wilden juist
voorafgaand aan de keuze die de staatssecretaris heeft gemaakt en eventuele
instemming daarmee, weten wat het betekent. Om deze reden begon ik over de
administratieve en controlerende werkzaamheden. Ik denk dus dat er een groot
misverstand is gerezen.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dan heb ik mevrouw Griffith niet goed begrepen. Ik heb niet gekozen voor
het beperken. Ik heb uitvoerig uitgelegd waarom ik dat niet heb gedaan. Het
zou, denk ik, ook niet de keuze zijn geweest van degenen die de procedure
hebben gevoerd, om het kiesrecht voor een aantal mensen te beperken. Het gaat
juist om het toekennen van het kiesrecht. Ik denk dat dit belangrijk is. Een
meerderheid heeft dat nadrukkelijk aangegeven. Als wij datgene wat mevrouw
Griffith over de tijdsbeperking zegt, nu nog zouden willen doen, dan is het
gevolg dat dit wetsvoorstel zijn gang niet kan gaan. Die keuze heb ik dus
niet gemaakt. Ik heb de keuze gemaakt om ten spoedigste mogelijk te maken
dat voor de Europese verkiezingen kan worden gestemd. Om die reden kan ik
gewoon praktisch niet tegemoetkomen aan wat mevrouw Griffith heeft gevraagd.
Ik kan geen uitvoeringstoets doen op dat onderdeel, want dat belemmert de
gang van het wetsvoorstel.Over de eerste optie heb ik in principiële zin gezegd dat ik die
geen juiste keuze vind, maar dat heb ik vervat in mijn algemene verhaal. Daarop
ben ik niet specifiek ingegaan, maar dat heb ik alleen in het algemene deel
aangesneden.Mevrouw Griffith (VVD):Kan de staatssecretaris dan nader aangeven welke administratieve en controlerende
problemen zij voor ogen ziet als zij de tijdsbepaling zou hanteren?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat zal ik in tweede termijn aangeven.De heer Van der Staaij stelde een vraag over twee artikelen. Het eerste
is artikel D3a van de Kieswet, over de inschrijving bij verkiezingen. De constatering
van de heer Van der Staaij over het semipermanente register in Den Haag klopt.
Ook nu al houdt Den Haag apart bij welke kiezers zich voor het Europees Parlement
inschrijven en welke voor de Tweede Kamerverkiezingen. Het is één
register met een aparte aantekening. In het kader van de wetgeving die ik
in voorbereiding heb naar aanleiding van de bevindingen van de commissie-Korthals
Altes, was ik van plan om dit onderscheid duidelijker te maken. Ik heb begrepen
dat de heer Van der Staaij een amendement op dit punt zou willen voorbereiden.
Op zich heb ik geen bezwaar tegen een amendement teneinde dit nu al te regelen,
maar ik had mij voorgenomen om dit mee te nemen in het kader van de hele wetswijziging.
Ik heb er op zich dus geen bezwaar tegen om die mogelijkheid nu al wat duidelijker
inzichtelijk te maken. Ik wacht wel af wat de heer Van der Staaij hiermee
doet. Ik had alleen voor ogen gehad dat het een na het ander zou komen.De formulering van D3a is van overeenkomstige toepassing. Er kunnen dus
twee registers toegestaan zijn.De heer Van der Staaij vroeg ook nog naar het ontstaan van een lappendeken
als gevolg van de staatkundige hervorming en het veranderde kiesrecht. Er
zijn nu drie categorieën Nederlanders te onderscheiden met betrekking
tot het kiesrecht. Deze zijn in de nota naar aanleiding van het verslag al
genoemd. Zelf noemde de heer Van der Staaij ze ook al. Na de staatkundige
hervormingen verandert hieraan alleen dat de inwoners van de BES-eilanden
verschuiven van de ene naar de andere categorie. Er komt dus geen nieuwe categorie
bij. Het is een misverstand om te denken dat dit wel gebeurt. Zij zullen straks
net als Nederlanders in Nederland stemmen tijdens de verkiezingen voor het
Europees Parlement en voor de Tweede Kamer. Zij worden namelijk onderdeel
van het Nederlandse staatsbestel. Zij verschuiven dus gewoon van categorie.
Er wordt geen extra categorie gemaakt.De heer Van der Staaij (SGP):Ik begrijp wat de minister zegt. Ik bedoel natuurlijk de staatssecretaris.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat geeft niet hoor.De heer Van der Staaij (SGP):Uw antwoorden zijn zo helder dat ik dacht dat zij van een minister afkomstig
zijn. Het punt is alleen dat binnen het Caraïbisch gebied nu een grotere
verscheidenheid is in de precieze stemrechten die zij hebben.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat is inderdaad wel zo. Vanuit ons perspectief bezien komt er dus geen
extra categorie bij, maar in het Caraïbisch deel van het Koninkrijk zal
er wel een onderscheid komen. Voor de inwoners van de verschillende eilanden
moet dit natuurlijk duidelijk zijn. Wij zullen er alles aan doen om dit zo
goed mogelijk te regelen. Over het kiesrecht hebben wij in de notitie over
de Wet Openbare Lichamen BES-eilanden ook al wat vermeld. Wij zijn bezig met
de nadere bestudering van zaken die het kiesrecht betreffen. Er bestaat op
zich geen verschil van opvatting tussen de bestuurders van de BES-eilanden
en ons op dat punt. Men heeft daarvoor heel bewust gekozen.Ik heb geen bezwaar tegen het amendement dat u eventueel zou willen indienen.
Dit maakt het inderdaad makkelijker om te zien wie gestemd hebben.Het zal helder zijn dat ik de opvatting van de heer Brinkman totaal niet
deel. Daarover discussiëren wij nog wel eens vaker met elkaar. Ik moet
het aannemen van het reeds ingediende amendement ook ernstig ontraden. Dit
zal de heer Brinkman niet vreemd voorkomen. De vraag wie betaalt heb ik beantwoord
in reactie op de heer Van Raak. De heer Brinkman heeft hierover nog geen moties
ingediend, maar het zal hem duidelijk zijn dat ik het aannemen van eventuele
moties erover zal ontraden.De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoord. Haar praktische
zin zegeviert wat mij betreft. Voor het mogelijk maken van Europese verkiezingen
in 2009 op de Antillen en Aruba zal het zo moeten gaan zoals is voorgesteld,
gebaseerd op de registratie, zonder dat een oproepkaart thuisgestuurd wordt
en per brief. Gelukkig wordt, alweer heel praktisch, de regeling niet al te
benepen uitgevoerd. Er komen meer briefstembureaus op de Antillen, méér
dan de twee die voorzien zijn in Willemstad en Oranjestad.Er blijft na het uitvoerige antwoord eigenlijk nog maar één
kwestie over. Is deze kiesregeling een aangelegenheid van het Koninkrijk,
althans zou deze dit moeten zijn? Ik vind het antwoord van de staatssecretaris
eerlijk gezegd maar half overtuigend. Het blijft, bezien vanuit het Koninkrijk
als geheel, toch een tikkeltje wonderlijk dat een van de landen zoiets wezenlijks
namens het geheel eigenmachtig regelt op het grondgebied van twee anderen.
Nogmaals, wij accepteren dit voor 2009, maar voor 2014 gaat deze vlieger niet
op. Ik vind dat wij hierover eens steviger en principiëler moeten spreken,
zeker omdat de regering het ongedeelde staatsburgerschap binnen het Koninkrijk
der Nederlanden zo benadrukt, ook in verband met alle energie die wij besteden
aan de opbouw van een Koninkrijk nieuwe stijl. Ik refereer nu aan uitspraken
van minister Hirsch Ballin, vorige week nog. Is dan het kiesrecht, een van
de meest waardevolle democratische rechten, geen aangelegenheid van datzelfde
Koninkrijk? Zou je er ten minste niet met twee of drie andere landen over
moeten spreken?Wil de staatssecretaris als onderdeel van de evaluatie een notitie voor
de Kamer voorbereiden, zodat wij nog eens met elkaar over deze buitengemeen
gewichtige aangelegenheid kunnen spreken? Die notitie zou zich dan moeten
toespitsen op de vraag of deze kiesrechtaangelegenheid voor de toekomst niet
per Rijkswet zou moeten worden geregeld.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Wie is hier nu de echte liberaal: mevrouw Griffith of de heer
Brinkman? Thorbecke stelde nadrukkelijk eisen aan het kiesrecht: de personele
belasting die je moest betalen.Mevrouw Griffith lijkt hier eisen te stellen aan het kiesrecht in de vorm
van een binding die je moet hebben. Het lijkt mij heel moeilijk vast te stellen
wanneer je nu wel genoeg binding hebt en wanneer niet. Wie bepaalt dat? De
heer Brinkman wil gewoon cashen; hij stelt geld te willen zien en anders geen
kiesrecht. Dat lijkt mij voorlopig nog de meest liberale Thorbeckerichting,
dus die heeft de heer Brinkman alvast binnen. Aan de andere kant is het natuurlijk
wel erg conservatief om een amendement in te dienen dat ertoe strekt om alles
bij het oude te laten. Dus dan ga ik weer een beetje twijfelen.Ik ben van de traditie Domela Nieuwenhuis: recht voor allen. Iedereen
die recht heeft op kiesrecht, zal dat ook krijgen. Daarom steun ik natuurlijk
ook dit wetsvoorstel. Democratie mag ook geld kosten en een stem per brief
mag best € 16 kosten. Maar ik vind het wel veel geld. Kan de staatssecretaris
nog eens kijken of daar niet een paar eurootjes af kunnen?Het houden van een opkomstbevorderende campagne lijkt mij heel goed, maar
ik heb geen behoefte aan EU-propaganda. Dat lijkt mij ook niet zo makkelijk,
want ik heb begrepen dat zo'n campagne dan zou moeten gaan over de spaartegoedenrichtlijn.
Ik kijk uit naar de campagne en ik zal me in ieder geval gaan verdiepen in
die richtlijn.Mevrouw Griffith (VVD):Voorzitter. Ik begrijp de zoektocht van de heer Van Raak naar de echte
liberaal. Dat geeft natuurlijk aan dat hij iets mist en dat hij zich graag
in het kamp van de liberalen wil voegen. Hij is altijd welkom en hoeft niet
schromen om vragen te stellen.Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden, maar ik vind het jammer
dat zij juist aan de kern van mijn betoog is voorbijgegaan. Daarom dien ik
de volgende motie in.De GriffithKamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kieswet moet worden aangepast teneinde het ongerechtvaardigde
onderscheid bij verlening van het kiesrecht voor de verkiezingen
van de leden van het Europees Parlement tussen Nederlanders in derde landen
en de Nederlanders woonachtig op de Nederlandse Antillen en Aruba op te heffen;overwegende dat er verschillende opties zijn om dit onderscheid op te
heffen;van mening dat er onvoldoende zicht is op de adminis­tratieve en controleproblemen
die de regering ziet bij de optie om het kiesrecht voor de Europese verkiezingen
te koppelen aan een tijdsbepaling (aantal jaren dat men in Nederland heeft
gewoond of aantal jaren dat men uit Nederland is vertrokken);verzoekt de regering, een spoedonderzoek te laten doen door de Raad van
State dan wel de Algemene Rekenkamer naar de uitvoeringsaspecten van eerdergenoemde
optie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Griffith. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9(31392).De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. Ik heb een paar vragen aan mevrouw Griffith om een en ander
helder te krijgen.Is voor mevrouw Griffith het gevraagde onderzoek een voorwaarde om akkoord
te kunnen gaan met het wetsvoorstel? Zo ja, is zij dan niet bang dat het onmogelijk
wordt dat volgend jaar al op de Nederlandse Antillen en Aruba gestemd kan
worden voor Europa of is dat nu precies haar bedoeling?Mevrouw Griffith (VVD):Mijn fractie streeft ernaar dat er bij de Europese verkiezingen in 2009
gestemd kan worden. Daarom heb ik in mijn eerste termijn heel nadrukkelijk
niet meteen een oordeel uitgesproken over het wetsvoorstel, maar heb ik aangegeven
dat wij vragen hebben bij de opties. Ik vind het jammer dat de staatssecretaris
in eerste termijn geen antwoord heeft kunnen geven op de vragen die ik heb
gesteld; die zijn tot nu toe helemaal niet beantwoord. Ik moet dan ook wachten
op de tweede termijn van de staatssecretaris om mij daarover een oordeel te
kunnen vormen.De voorzitter:Tot slot, mijnheer Schinkelshoek. Of niet, dat kan ook.De heer Schinkelshoek (CDA):Excuus, voorzitter, ik moest even nadenken.Ik probeerde het nog even voor mijzelf helder te krijgen, maar misschien
kunt u die vraag gewoon recht toe, recht aan beantwoorden. Is het nu een voorwaarde
of niet? Wilt u eerst dat onderzoek hebben afgerond? Laten wij dat dan eerlijk
zeggen, want dan werken wij er niet aan mee dat dit wetsvoorstel, althans
wat u betreft, tijdig wordt afgehandeld. Dan zit men op de Antillen en op
Aruba niet waar men wezen wil in 2009.Mevrouw Griffith (VVD):Laat mij het dan anders stellen. Als wij de Raad van State dan wel de
Rekenkamer er binnen een week, voordat wij over het wetsvoorstel kunnen stemmen,
kort naar laten kijken, dan komt u mij tegemoet. Maar ik kan nog niet aangeven
welke kant het opgaat, als ik de antwoorden van de staatssecretaris niet heb
gekregen. Ik zou graag een antwoord op die vraag krijgen, want dat heb ik
nodig om te kunnen afwegen of het een goede keuze is. Maar als u bereid bent
mij tegemoet te komen door de motie te aanvaarden en meteen door te sturen
naar de Raad van State, dan kunnen wij wat mij betreft volgende week gewoon
stemmen over dit wetsvoorstel.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris graag danken voor de beantwoording.
Gehoord deze beantwoording en gezien de eerdere schriftelijke gedachtewisseling,
zijn wij ervan overtuigd dat in het wetsvoorstel een goede benadering wordt
gekozen. Ook gezien de opties die in de schriftelijke gedachtewisseling al
zijn uiteengezet en de nadelen die eraan kleven, vinden wij het wenselijk
dat de benadering in het wetsvoorstel wordt gevolgd.Op een puntje heb ik aangekondigd – de staatssecretaris heeft er
al op gereageerd – dat ik een amendement overwoog om nu al in de wet
duidelijk te stellen dat in het proces-verbaal van de gemeente Den Haag ook
afzonderlijk melding wordt gemaakt van de stemmen die uit het buitenland afkomstig
zijn. Ik zal het amendement daadwerkelijk indienen nadat wij technisch hebben
gecheckt dat het op de goede manier is vormgegeven.De heer Brinkman (PVV):Voorzitter. Als enige echte liberaal ben ik erg zuinig met de Nederlandse
belastingcentjes. Die worden op deze manier weer extra belast; vandaar de
volgende motie.De BrinkmanKamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Antillianen en Arubanen als ingezetenen van de Nederlandse
Antillen en Aruba mogelijk het kiesrecht verkrijgen voor de verkiezing van
de leden van het Europees Parlement;overwegende dat invloed in de EU duur is en dat Nederland netto elk jaar één
van de hoogste betalers is van de EU;verzoekt de regering, jaarlijks de bijdrage aan de EU rechtevenredig,
naar rato van het aantal inwoners, te verdelen onder Nederland, de Nederlandse
Antillen en Aruba,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(31392).De heer Brinkman (PVV):Voorzitter. € 16 per stem kost het schriftelijk stemmen, € 90
per internet. Eerlijk gezegd is het mij om het even. Ik zou bijna zeggen:
als dit allemaal doorgaat, laat het aan de kiezers op Aruba en de Nederlandse
Antillen zelf over wat zij doen. Willen zij per internet stemmen, dan gaat
u dat maar regelen en anders per brief. Voor mij is het van belang dat het
geld terugkomt in de Nederlandse staatskas, want ik ben niet van plan om dat
te betalen. Derhalve mijn laatste motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de verkiezingen voor het Europees Parlement op de Nederlandse
Antillen en Aruba ongeveer € 16 per uitgebrachte stem gaan kosten;constaterende dat de Nederlandse belastingbetaler deze kosten dient te
voldoen;voorts constaterende dat Nederland al te veel belastinggeld uitgeeft aan
de Nederlandse Antillen en Aruba;verzoekt de regering om alle kosten die gemoeid zijn met de verkiezingen
voor het Europees Parlement op de Nederlandse Antillen en Aruba terug te vorderen
van de regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(31392).De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. Ik vond de discussie over Thorbecke en Domela Nieuwenhuis
interessant, maar het lijkt mij goed om daar nu niet verder op in te gaan.Wij hebben inderdaad gekozen voor het kiesrecht voor iedereen, zonder
beperkingen. Dat heb ik ook in de schriftelijke behandeling en in mijn algemene
verhaal in eerste termijn toegelicht. Dat betrof ook het onderdeel voor geen
beperking voor die tien jaar; dus zonder beperkingen in bijvoorbeeld een jarentermijn.
Dit heb ik in de richting van mevrouw Griffith toegelicht. Wij hebben een
principiële keuze gemaakt voor geen beperking. Ik komt straks nog terug
op dat punt.Ik dank de heer Van Raak. Hij wil wel onze normale opkomstbevorderende
maatregelen, maar niet meer dan dat. Hij zegt dat ik daaraan niets hoef te
doen met de collega's van Buitenlandse Zaken. Nu was ik dat zelf al niet van
plan, maar hij raadt het ook niet aan.De heer Schinkelshoek heeft gesproken over het kiesrecht als koninkrijksaangelegenheid.
Ik neem aan dat hij alleen het Europees Parlement bedoelt, want anders zou
ik er echt groot bezwaar tegen hebben. In de Kieswet wordt namelijk veel meer
geregeld. De heer Schinkelshoek heeft zelf in eerste termijn zo duidelijk
gemaakt dat hij voor de Tweede Kamer et cetera geen uitzondering wilde. Hij
zei dat hij daarover wel eens principiëler wil discussiëren. Ik
heb daartegen op zich geen bezwaar.Verder heeft de heer Schinkelshoek gesproken over het ongedeeld staatsburgerschap.
Ook daarover is een hele discussie mogelijk. Die voer ik ook regelmatig met
de collega van Justitie en de collega's die zich in de commissie NAAZ bezighouden
met de Antillen. Het is wel zo dat wij het Koninkrijk "nieuwe stijl"
vormgeven. Ik wil best kijken of wij als onderdeel van die evaluatie –
zo heb ik de heer Schinkelshoek begrepen – een notitie kunnen schrijven
om daarover nog eens verder met elkaar te discussiëren. Vooralsnog is
helder dat wij op dat terrein geen keuze hebben gemaakt om het Europees Parlement
tot een koninkrijksaangelegenheid te maken. Ik heb echter goed verstaan wat
de heer Schinkelshoek daarover heeft gezegd.Ik ben niet van opvatting dat ik de kern van het betoog van mevrouw Griffith
heb laten liggen. Ik heb natuurlijk in blokjes geantwoord, maar ik heb in
mijn algemene verhaal gezegd dat wij gekozen hebben voor toekenning zonder
beperkingen. Dat doet dus ook recht aan de vragen die zij heeft gesteld. Zij
heeft een motie ingediend over de administratieve controleproblemen. Ik geef
een voorbeeld om aan te geven wat de procedure en de administratieve lasten
zijn: als ik een tijdsbeperking zou invoeren, bijvoorbeeld tien jaar in Nederland
gewoond hebbend, dan moet er dus een bewijsstuk zijn dat iemand tien jaar
in Nederland heeft gewoond. Dat moet iemand aantonen, nog even afgezien van
de vraag hoe hij daaraan komt. Dat moet dan worden getoetst. Wij moeten ons
daarbij realiseren dat het GBA – daar refereerde mevrouw Griffith aan
in eerste termijn – in 1994 is ontstaan. Elektronisch kunnen wij dus
tot die tijd controleren. Als het nou iemand betreft die voor die tijd tien
jaar in Nederland gewoond heeft, kunnen wij dat niet controleren. Wij moeten
in dat geval handmatig alle fiches doornemen en persoonskaarten bekijken om
dit te toetsen. Ik vind dat niet redelijk. Dat is een enorme administratieve
last voor de organisatie, maar ook voor de kiesgerechtigde burgers, want die
moeten dit allemaal aantonen. Daarover kan bovendien nog debat ontstaan. Dit
is dus veel minder makkelijk dan mevrouw Griffith denkt. Daarom hebben wij
daar niet voor gekozen. Die toets zal dus ook niet veel anders opleveren,
want er zitten heel veel haken en ogen aan dat systeem. Kijkend naar wat wij
hier willen doen en naar de uitspraak van de Raad van State, vind ik dat mevrouw
Griffith haar principiële lijn uit het eerste deel van dit debat, over
het democratisch recht, zou moeten laten prevaleren. Ik moet de aanneming
van haar motie echt ontraden. Daar zie ik geen heil in. Dit is wat ik daarover
kan zeggen. Op korte termijn kan daar zeker niets anders over gezegd worden.
Ik kies heel nadrukkelijk voor het toekennen van het kiesrecht en wil dat
op een zo kort mogelijke termijn regelen. Ik moet de aanneming van deze motie
dus ontraden.Ik wacht het amendement van de heer Van der Staaij af, maar ik heb al
gezegd dat ik daar geen bezwaar tegen heb. Dat amendement regelt iets wat
ik naar aanleiding van de rapporten van de commissie-Korthals Altes pas later
wilde regelen met wat "de Wet inrichting verkiezingsproces" gaat
heten.Mevrouw Griffith vroeg om hoeveel mensen het gaat. Wij weten gewoon niet
hoeveel potentiële kiesgerechtigden er in 2004 waren.
Dat is niet geregistreerd. Wij weten alleen hoeveel mensen hebben gestemd.
Dat staat ook in de nota naar aanleiding van het verslag; dat zijn ongeveer
1000 mensen. Al die feiten staan daarin. Meer weten wij gewoon niet. Dat komt
doordat het een zelfstandig land is. Ik kan daarover echt niet meer zeggen
dan wat al in de stukken staat.De heer Brinkman kiest voor een heel andere benadering dan wij. Dat is
helder. Wij debatteren daar heel regelmatig over met elkaar, maar ik deel
geenszins zijn opvattingen. Ik moet de aanneming van zijn motie echt ernstig
ontraden, want het gaat echt om de principiële toekenning van het kiesrecht,
het functioneren van de democratie, ook op Europees niveau, en het recht doen
aan de uitspraak van de Raad van State. Daarbij is dit soort moties niet behulpzaam.
Ik zou de aanneming van die motie dus ernstig willen ontraden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Volgende week dinsdag zal worden gestemd over de moties en over het wetsvoorstel.De vergadering wordt van 12.32 uur tot 13.15 uur geschorst.De voorzitter:Op de tafel van de griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-7244-7258.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl