Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (zelfbinding) (28283)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 200-211

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-11-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 5, pagina 200-211

07-11-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28283Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van enkele inhoudelijke wijzigingen in de Telecommunicatiewet, de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet, de Mijnbouwwet en enkele andere daarmee verbandhoudende wetten, de Wet voorraadvorming aardolieproducten 2001, de Wet op de kamers van koophandel en fabrieken 1997, de Raamwet EEG-voorschriften aanbestedingen en diverse andere wetten (Veegwet EZ 2005) (30027); - het wetsvoorstel Wijziging van de Warenwet teneinde een mogelijkheid op te nemen tot het stellen van hygiënevoorschriften bij het tatoeëren en het piercen en tot het houden van toezicht daarop, de werking van die wet uit te breiden tot eet- en drinkwaren die worden verhandeld op het continentaal plat, alsmede tot strafbaarstelling van artikel 27, derde lid, van die wet op grond van de Wet op de economische delicten (30173) en 7 andere wetten (30430, 30433, 30614, 30658, 30672, 30676 en 30811)Pagina 167-168
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten ter verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven (30164)Pagina 168-181
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (zelfbinding) (28283)Pagina 181-189
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten ter verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven (30164)Pagina 216-229
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 7 november)Pagina 230-231
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 24 april 1986 te Straatsburg totstandgekomen Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele organisaties, alsmede invoering van enige regels met betrekking tot in een terrorismelijst vermelde organisaties en andere organisaties waarvan het doel of de werkzaamheid in strijd is met de openbare orde (28764)Pagina 189-192
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 24 april 1986 te Straatsburg totstandgekomen Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele organisaties, alsmede invoering van enige regels met betrekking tot in een terrorismelijst vermelde organisaties en andere organisaties waarvan het doel of de werkzaamheid in strijd is met de openbare orde (28764)Pagina 211-216
Behandeling van het wetsvoorstel Regels omtrent instanties die verantwoordelijk zijn voor handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming (Wet handhaving consumentenbescherming) (30411)Pagina 192-200
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (zelfbinding) (28283)Pagina 200-211
Presentie en opening (dinsdag 7 november 2006)Pagina 167-167
Lijst van besluiten (dinsdag 7 november 2006)Pagina 229-230

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische
ziekenhuizen (zelfbinding) (28283).De beraadslaging wordt hervat.Minister Hoogervorst:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng in eerste termijn. Ik zal
de meer inhoudelijke vragen zo goed mogelijk beantwoorden. De minister van
Justitie zal ingaan op de meer juridische kwesties, die te ingewikkeld zijn
voor een eenvoudige minister van volksgezondheid.Ik heb kunnen vaststellen dat er bij de meeste leden waardering bestaat
voor het wetsvoorstel, maar dat de vraag leeft of het voorstel wel ver genoeg
gaat en of het voldoende effectief is. Op zichzelf genomen deelt iedereen
de mening dat er binnen de Wet BOPZ behoefte bestaat aan een nieuw instrument,
waarmee patiënten met een sterk wisselend chronisch psychiatrisch ziektebeeld
beter tegen zichzelf in bescherming genomen kunnen worden. Het gaat dan om
mensen die periodes doormaken waarin zij goed kunnen functioneren,
afgewisseld met periodes waarin zij helemaal in de war zijn, psychotisch of
zwaar depressief, en daardoor geen inzicht meer hebben in hun eigen ziekte.
Dit nieuwe instrument is de zelfbindingsverklaring, waarin iemand samen met
de behandelaar opschrijft dat hij er in bepaalde omstandigheden in toestemt
gedwongen te worden opgenomen of behandeld, ook als betrokkene op dat moment
niet meer in staat is daarin zelf toe te stemmen. Dat is de essentie van het
wetsvoorstel. Ik denk dat dit echt voorziet in een leemte in de huidige wet
en ik denk ook dat er een preventieve werking uitgaat van het feit dat de
patiënt afspraken maakt met zijn behandelaar en zorgvuldig gaat vastleggen
wat deze onder bepaalde omstandigheden met hem mag doen. De patiënt zal
daardoor in zijn heldere periode namelijk meer inzicht krijgen in zijn ziektebeeld
en meer discipline betrachten in zijn leven.Velen van u hebben zich ook sceptisch over het wetsvoorstel uitgelaten
en zich afgevraagd of er geen sprake is van pappen en nathouden en of wij
niet iets veel drastischers nodig hebben. Mevrouw Dupuis heeft verwezen naar
een recent artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie, van de hand van de
heren Van Opstal en Lammers. Zij stellen daarin vast dat alle reparaties van
de Wet BOPZ van de afgelopen jaren geen wezenlijke vooruitgang hebben geboden.
Het waren er overigens heel wat; op verzoek van de Kamer heb ik mij beperkt
tot de laatste acht jaar, maar ik had natuurlijk met alle liefde een overzicht
gegeven van de reparaties over de volledige dertig jaar. De auteurs vinden
het weinig fraai om wetgeving die wellicht fundamenteel onjuist is in stand
te houden en met lapmiddelen het geheel wat op te knappen. Is het niet veel
beter om met een geheel nieuwe behandelwet te komen? Zo vragen de auteurs
zich af. Welnu, het is de Kamer bekend dat er een derde evaluatiecommissie
aan de slag is gegaan. Deze commissie brengt in maart volgend jaar een advies
uit over de Wet BOPZ. Ik denk niet dat het correct zou zijn om nu al een voorlopige
eigen mening te geven. Ik krijg nu eerst een advies van de echte deskundigen.
Wij zullen dit advies met een zeer open houding benaderen. Als het advies
voor een heel andere aanpak pleit, en bijvoorbeeld in de richting van een
behandelwet wijst, zullen wij niet alles daarvan blindelings overnemen, maar
wij zullen het advies wel met een open houding benaderen.De commissie heeft een heel brede opdracht gekregen. Ook de gedwongen
behandeling van verslaafden zal door de evaluatiecommissie worden bezien.
Wij hebben dus een open houding, maar één ding weet ik zeker:
ook met een ander type wet moet het zeer delicate midden worden bewandeld
tussen enerzijds het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt en anderzijds
de bescherming van de maatschappij en van de patiënt en de mogelijkheid
om de patiënt te behandelen in zijn eigen belang. In de jaren zeventig,
toen deze wet tot stand kwam, heeft het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt
wellicht te veel aandacht gekregen. Het zal geen eenvoudige zaak blijken te
zijn, in welke wettelijke vorm het ook wordt gegoten. Het zelfbeschikkingsrecht
van het individu is een zeer groot goed, maar het kan noodzakelijk zijn om
daarop inbreuk te maken, als men totaal handelingsonbekwaam is en geen inzicht
heeft in het eigen ziektebeeld.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Velen van ons hebben geconstateerd dat er door aanpassing op aanpassing
steeds meer onduidelijkheid ontstaat. Wij moeten natuurlijk de evaluatie afwachten,
maar het is toch niet de bedoeling om dan weer een evaluatie te houden en
daarna nog weer een? Wij vinden dat al die aanpassingen niet kunnen en dat
er iets moet gebeuren. De commissie draagt daarvoor de bouwstenen aan, maar
de minister en zijn departement moeten dat wel met elkaar ter hand willen
nemen.Minister Hoogervorst:Dat zal zeker gebeuren. Het feit dat er in de afgelopen jaren zoveel aanpassingen
zijn geweest, betekent dat de wet zoals die oorspronkelijk was geconcipieerd
niet evenwichtig was. Gaandeweg zijn er steeds meer mogelijkheden tot dwangbehandeling
en opname gekomen. Daardoor heeft de wet het karakter van een lappendeken
gekregen. Als het advies zou luiden om het allemaal nog eens opnieuw op te
schrijven en opnieuw wat duidelijker in het vat te gieten, zullen wij dat
advies met een open attitude benaderen, zoals ik al zei. Toch zal het altijd
een delicaat onderwerp blijven. Er is geen sprake van een zwart-wit onderscheid
tussen de Wet BOPZ enerzijds en een behandelwet anderzijds. In de Wet BOPZ
zijn er al heel wat mogelijkheden tot behandelen opgenomen. Ook met een behandelwet
zullen wij altijd zeer secuur oog moeten hebben voor het zelfbeschikkingsrecht
van de patiënt.De heer Hamel vroeg of plaatsing van de zelfbindingsregeling in de Wet
BOPZ niet tot beperkingen leidt, omdat het in die wet om opname gaat, terwijl
zelfbinding betrekking heeft op behandeling. Welnu, het wetsvoorstel kent
geen zelfbindingsverklaring gericht op behandeling buiten een ziekenhuis,
omdat de Wet BOPZ op dit moment de mogelijkheid van ambulante dwang niet kent.
Dit is iets dat zeker in de evaluatie aan de orde komt, maar voor dit wetsvoorstel
zou het een stap te ver zijn geweest.De heer Hamel (PvdA):Het antwoord op mijn vraag is dus simpel: ja?Minister Hoogervorst:Ja. Klaarblijkelijk had ik uw vraag wat simpeler moeten beantwoorden.De heer Thissen vroeg waarom zelfbinding niet gewoon kan worden opgenomen
in de WGBO. Welnu, in de Wet BOPZ staan de procedures voor dwangopname en
dwangbehandeling, en daarover hebben wij het nu. Deze procedures bieden waarborgen
voor de betrokkenen. De WGBO biedt alleen de mogelijkheid tot dwangbehandeling
in gevallen van ernstig nadeel. In alle andere gevallen is de WGBO juist een
wet voor overeenkomsten tussen patiënten en behandelaars. Het zit hier
een beetje in het midden, dat geef ik toe, omdat er aan de dwangopname een
overeenkomst ten grondslag ligt. Er bestaat een fluïde midden tussen
de twee wetten, dat is waar.De heer Hamel heeft gevraagd of het wetsvoorstel wel effectief genoeg
is. Op zijn concrete suggesties hoe je de snelheid in het traject zou kunnen
verbeteren, zal de minister van Justitie ingaan. Ik vind het tekenend dat
het veld dat wij ook als kritisch kennen, overwegend positief is over de nieuwe
mogelijkheden die met dit wetsvoorstel worden geschapen. Ik denk dat er voor
de praktijk wel degelijk mogelijkheden zijn om hier vooruitgang mee te boeken. De heer Hamel heeft ook gevraagd of een zelfbindingsverklaring nog wel
zin heeft als de symptomen te laat blijken en iemand dus alsnog een rechterlijke
machtiging of ibs krijgt. Dan is het natuurlijk te laat. Aan de andere kant
treden bijvoorbeeld symptomen van een psychose vaak al veel eerder op dan
de daadwerkelijke psychose. Dan is er dus altijd nog een voortraject waarin
je bepaalde klachten kunt herkennen. Daarom is het van groot belang dat de
symptomen in de zelfbindingsverklaring duidelijk worden benoemd. Dan komt
er bijvoorbeeld te staan: bij de eerste tekenen van verwarring stel ik de
arts in staat om dit of dat te doen. De verklaring moet dus op maat worden
gemaakt voor de symptomen van de patiënt in kwestie.De heer Hamel (PvdA):Dit acht ik het cruciale punt bij dit wetsvoorstel. Ik wil hier geen discussie
over ziektebeelden gaan voeren, want dat is niet erg zinvol, maar er is nu
net een aantal situaties geschetst – mevrouw Slagter had het over de
dakgoot – waarin zeer actueel en direct moet worden ingegrepen, wil
je daarna een behandelingsmogelijkheid ontnemen aan de patiënt. Dan gaat
het altijd om direct handelen. Het cruciale punt is of dat kan met deze wet.
Stel een patiënt heeft zelf gezegd dat die situaties zich kunnen voordoen.
Ik ben het ermee eens dat dit redelijk op te schrijven is. Soms zie je die
dingen aankomen, maar soms ook in het geheel niet. Als de patiënt uit
ervaring weet dat het zo is – het is over het algemeen niet voor het
eerst dat zoiets zich in zijn of haar leven voordoet – en de psychiater
heeft geconstateerd dat het zich voordoet, dan is mijn grote zorg dat die
patiënt op grond van dit wetsvoorstel toch naar een inrichting kan worden
gebracht. Voordat die procedure daar nog eens overheen is, duurt het echt
te lang. Dan is het gewoon voorbij.Minister Hoogervorst:De minister van Justitie zal ingaan op uw voorstellen om de procedure
wat te verkorten. Ik erken dat de zorgvuldigheid van de procedure die gevolgd
wordt en het feit dat toch een gang naar de rechter vereist is, een week vertraging
met zich mee kan brengen en dat dit onmiddellijk handelen enigszins in de
weg kan staan. Dat is de prijs die je betaalt voor de zorgvuldigheid. Wij
vinden die zorgvuldigheid zo belangrijk dat die rechter er toch wel aan te
pas moet komen. Het zou wel niet voor alle patiënten opgaan, maar ik
denk dat psychiater en patiënt er toch nog tijdig bij kunnen zijn als
zij de eerste symptomen goed opschrijven in zo'n verklaring. Dan moeten zij
een goede indruk hebben van het reguliere ziektebeeld en meestal is er toch
sprake van een graduele escalatie van klachten. Maar ik erken dat daar gewoon
een tijd tussen zit. Dat is niet weg te poetsen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Het is in dit soort situaties toch vaak zo dat je achteraf zegt: toen
ging het mis. Dan wordt het pas langzamerhand duidelijk en grijp je toch het
liefst binnen 24 uur in. Als iemand dan zegt: ik wil het toch maar niet zo
...Minister Hoogervorst:Als je dat pas achteraf ziet, dan zijn de symptomen klaarblijkelijk in
eerste instantie heel erg zwak.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ja, dat is ook zo. Zo werkt de psychiatrie dus. Er is altijd een spanningsveld
tussen theorie en praktijk. Juristen beschrijven dat anders. Praktijk en studeertafel
kunnen elkaar niet altijd raken, dat begrijp ik ook wel.Minister Hoogervorst:Ik kan mij voorstellen dat dit probleem enigszins wringt bij het ontstaan
van een zeer acute psychose die zich bij wijze van spreken van de ene op de
andere dag voordoet. Als er dan sprake is van gevaar, kun je snel optreden
en via de klassieke middelen onder de Wet BOPZ ingrijpen. Als je eerst de
symptomen mist, dan kun je er net te laat bij zijn. Ik geef toe dat dit een
leemte is, maar dat is de prijs die je betaalt voor de zorgvuldigheid van
de procedure. Mijn gevoel blijft dat je hiermee in heel veel gevallen adequaat
zou kunnen optreden.De heer Schuyer wilde weten of er tijdens een gedwongen opname een zelfbindingsverklaring
mag worden opgesteld. Het antwoord daarop is nee. Tijdens een gedwongen opname
mag dat niet, want de patiënt is niet helder en kan die verklaring helemaal
niet afleggen.De heer Holdijk heeft gevraagd waarom er een maximale duur is voor opneming
en behandeling. Is het gelet op de autonomie van de patiënt niet aan
hem om te bepalen hoe lang dat zou mogen duren? Er is inderdaad een maximum
van zes weken aan de opname- en behandelingstermijn gesteld. Wij verwachten
enerzijds dat die termijn voldoende zal zijn om een zodanig herstel te bereiken
dat de patiënt weer tot een redelijke waardering van zijn belangen kan
komen, terwijl die termijn anderzijds ook voor de patiënt toch te overzien
is. Die zes weken zijn in ieder geval voldoende om de ergste klachten te stabiliseren.De minister van Justitie zal ingaan op de vragen waar en door wie betrokkene
kan worden behandeld.Mevrouw Slagter heeft gevraagd of ik niet te veel aan het veld overlaat.
Zou men in het veld niet wat guidance kunnen gebruiken? Het is een heel nieuw
instrument en het moet toegesneden worden op de specifieke klachten van een
patiënt. Wij willen geen administratieve lasten gaan opleggen. Wij willen
niet meteen iets gaan juridiseren wat zich primair in de praktijk dient te
ontwikkelen. Wij denken dat een door de overheid voorgeschreven formaat de
vrijheid van de professionals en de patiënten te veel zou inperken. Wel
zijn wij voornemens om een brochure te maken in de inmiddels bekende serie
van de BOPZ-klappers. Dat zijn ringbandbrochures die door het veld zeer op
prijs worden gesteld en die goed ingang hebben gevonden. In die brochure zullen
wij het wettelijke kader in heel duidelijke taal toelichten en de dilemma's
schetsen die zich in de praktijk kunnen voordoen. Wij zullen ook een aantal
voorbeelden opnemen van zelfbindingsverklaringen. Dat zijn dan modellen waar
men mee kan werken, zonder dat zij limiterend zijn voor de professionals.Er is gevraagd of er eventueel fondsen zijn voor voorlichting. Wij zullen
op korte termijn een voorlichtingscampagne opzetten voor de betrokken doelgroepen.
Dat zijn niet alleen de psychiaters, maar ook huisartsen, andere hulpverleners
en professionals evenals patiënten en hun familie die regelmatig in aanraking
komen met de toepassing van de Wet BOPZ. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen
en het instrument zelfbinding wordt van kracht, dan kan dit onderwerp ook
in de bovengenoemde voorlichtingscampagne worden meegenomen. In de geestelijke
gezondheidszorg kennen wij natuurlijk ook nog de patiëntenvertrouwenspersonen. Zij kunnen de patiënten in deze sector advies en bijstand
verlenen bij de handhaving van hun rechten.De heer Hamel wilde weten of een patiënt zijn zelfbindingsverklaring
kon wijzigen of intrekken. Intrekking of wijziging is een ingewikkelde zaak
en dat moet het ook zijn, anders verliest het instrument zijn kracht. Het
kan al helemaal niet als de betrokkene ziek is. Zolang hij nog wel over zijn
vrije wil beschikt, kan hij de verklaring intrekken of wijzigen, alleen zijn
daarop dan dezelfde regels van toepassing als op het opstellen van zo'n verklaring.Er werd gevraagd of het denkbaar is dat een zelfbindingsverklaring uitsluitend
bestaat uit een negatieve wilsverklaring. Dat lijkt mij niet denkbaar, want
dan is er geen behandelingsrichting in opgenomen en staat er alleen maar in
wat er niet mag gebeuren. Het is niet voor te stellen dat een behandelaar
akkoord zal gaan met zo'n zelfbindingsverklaring. De behandelaar en de patiënt
moeten zo'n verklaring zorgvuldig willen opstellen. Er kan wel in staan dat
de patiënt een bepaald medicijn wel wil als hij psychotisch wordt en
een ander niet. Daar moet de behandelaar uiteraard mee instemmen. In het totale
positieve kader kunnen dus uitsluitingsgronden worden opgenomen.De vraag was of het te voorkomen is dat er een waaier aan wilsverklaringen
ontstaat. Er zullen wat mogelijkheden aan het veld worden gepresenteerd. Het
hoeft overigens op zich geen bezwaar te zijn dat er diverse types zelfbindingsverklaringen
worden gebruikt. Het is van belang dat de behandelaar en de patiënt het
eens zijn over de verklaring en dat daarmee kan worden voorkomen dat iemand
schade oploopt als gevolg van zijn geestesstoornis.De heer Schuyer vroeg of een zelfbindingsverklaring nog geldt als een
patiënt met een ibs of een machtiging voorwaardelijk wordt ontslagen.
De voorwaarden bij ontslag hebben geen automatische relatie met de zelfbindingsverklaring.
Deze voorwaarden worden gesteld om te voorkomen dat de patiënt buiten
het ziekenhuis weer een gevaar gaat vormen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld
om medicatie. De zelfbindingsverklaring kan hierbij een rol spelen als er
alternatieven zijn en de patiënt een voorkeur heeft aangegeven voor bepaalde
medicatie. De zelfbindingsverklaring kan dan een zekere richting aangeven.Mevrouw Dupuis vroeg voor de zekerheid of het juist is dat een zelfbindingsmachtiging
alleen hoeft te worden aangevraagd als de patiënt niet meewerkt aan de
uitvoering van zijn eigen verklaring. Dat is juist. Als de patiënt hier
wel aan meewerkt, is er immers simpelweg sprake van een vrijwillige opname.Er is verzocht om een goede evaluatie van en rapportage over de wetswijziging.
Ik ben van plan om de uitvoering van de regeling nauwkeurig te volgen. Ik
zal aan de hand van de rapportages van de IGZ en eventueel andere signalen
in de gaten houden of het instrument in de praktijk werkt. Hierover zal ongeveer
acht maanden na inwerkingtreding bericht over aan de Kamer worden gezonden.
Er moet immers een substantieel aantal zelfbindingsverklaringen en zelfbindingsmachtigingen
beschikbaar zijn op basis waarvan de eerste conclusies kunnen worden getrokken.
Een eerste provisore evaluatie zal dus na acht maanden plaatsvinden.Mevrouw Slagter vroeg wat er gebeurt in een dreigende crisissituatie waarin
de behandelaar niet dezelfde is als de medeopsteller van de verklaring. Ik
heb gezegd dat het niet relevant is of de daadwerkelijke behandelaar zelf
voor een andere behandeling zou kiezen. Zij vroeg hoe houdbaar deze stelling
is ervan uitgaande dat die behandelaar op het moment dat hij de behandeling
op zich neemt, verplicht is te handelen volgens eigen professionele normen
en zijn eigen autonomie. De vraag was of hij daarmee niet in conflict zou
komen.Wij denken dat verantwoorde zorg in dit geval niet in hoeft te houden
dat de patiënt erop kan rekenen dat hij de behandeling krijgt dan wel
juist niet krijgt die hij van te voren beoogde met zijn zelfbindingsverklaring.
Het afwijken hiervan is mogelijke in situaties waarin sprake is van gevaar.
De behandelaar kan de zelfbindingsverklaring overrulen als er een gevaarssituatie
voor de patiënt ontstaat en meer de klassieke instrumenten uit de Wet
BOPZ beschikbaar zijn. Als er geen sprake is van gevaar, kan de behandelaar
dat niet doen.De geldigheidsduur van de zelfbindingsverklaring is in de wet geregeld.
In artikel 34e, lid 1, van het wetsvoorstel staat dat de verklaring één
jaar geldig is.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb begrepen dat u geld beschikbaar wilt stellen voor folders en voor
het voorlichtingstraject. Vanuit de beroepsgroep is dringend gevraagd om ondersteuning
bij het opstellen van richtlijnen. Het antwoord daarop was dat de koepels
en het veld dat zelf moeten doen. Juist omdat het ingewikkeld is en er mogelijk
juristen moeten worden ingeschakeld bij de vormgeving, zou ik het adequaat
vinden als de minister hiervoor geld beschikbaar stelde.Minister Hoogervorst:Het Nederlands Huisartsen Genootschap slaagt er altijd in om voortreffelijke
richtlijnen te ontwikkelen zonder dat ik daar geld voor beschikbaar hoef te
stellen. Ik vind dat een onderdeel van de professionele verantwoordelijkheid.De heer Thissen (GroenLinks):Ik heb toevallig een zelfbindingscontract van een heel actieve ggz-cliënt
ter inzage gekregen. Dat stamt uit april 2003. Deze cliënt is echt ongelofelijk
actief in de cliëntenbeweging en zij is blijkbaar niet op de hoogte van
die termijn. Hoeveel van die zelfbindingscontracten zouden er al zijn verlopen?
Als zij zich nu in een crisis bevindt, is hetgeen zij met haar psychiater
op papier heeft gezet in april 2003 niet meer geldig omdat het langer dan
een jaar geleden is vastgelegd.Minister Hoogervorst:U spreekt nu over een zogenaamde crisiskaart. Die heeft geen bindende
werking, in tegenstelling tot de zelfbindingsverklaring waarover wij vandaag
spreken. De vraag was hoe mensen kunnen weten wat de geldigheidsduur is van
zo'n verklaring. Daar moet in de uitvoering en de voorlichting nadere aandacht
aan worden besteed.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik zal de vragen die de minister van VWS niet heeft beantwoord,
trachten te beantwoorden. Als er nog vragen worden gesteld die niet de juridische
expertise betreffen, maar die expertise vereisen van een deskundige op het
gebied van volksgezondheid zal hij daar ongetwijfeld in tweede termijn op
ingaan. Ik dank de Kamer voor de instemming met het wetsvoorstel die de ondertoon
vormde van dit debat, zonder voorbij te gaan aan de vragen en kritische opmerkingen
die zijn gemaakt. Die hebben wij mogen ervaren als een signaal om niet alleen
deze wijziging tot stand te brengen, maar om ook verder te gaan met een fundamentele
herziening van de materie waarop de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische
ziekenhuizen betrekking heeft. Ik verwacht dat op basis van het rapport van
de evaluatiecommissie dat in maart volgend jaar wordt verwacht een goed oordeel
zal kunnen worden gegeven over een mogelijk nieuw wettelijk stelsel. Ik wil
mij op dit moment niet overgeven aan gedachten om daarbij ook allerlei beleidsterreinen
mee te nemen die buiten de Wet BOPZ liggen. Dat zal moeten worden bezien als
het advies er is.De vraag is of de Wet BOPZ inmiddels zeer oud is. Op 27 oktober 1992 –
ik had het genoegen op dat moment ook op deze plaats te staan – werd
deze wet aangenomen in de Eerste Kamer. De wet is dus pas op 27 oktober
1992 tot stand gekomen, na een zeer lange voorgeschiedenis. Het wetsvoorstel
dat heeft geresulteerd in deze wet is op 17 april 1971 ingediend. Dat
betekent dat de periode gedurende welke behandeld is op grond van de Wet BOPZ
aanzienlijk minder lang is dan de periode gedurende welke de Wet BOPZ zelf
in behandeling is geweest. Ik heb daarbij trouwens ook nog enige persoonlijke
herinneringen, waarvan ik u graag deelgenoot maak. De periode van 21 jaar
dat de Wet BOPZ in behandeling is geweest, werd gekenmerkt door vele en vaak
uitgebreide nota's van wijziging. Ik zou bijna zeggen dat de latere wetswijzigingen
daarbij in het niet zinken. Aan één daarvan heb ik als jong
ambtenaar bij het ministerie van Justitie rond 1980 mogen werken, samen met
mijn toenmalige collega bij Volksgezondheid. Ik had toen dat dossier overgenomen
van de wetgevingsjuriste die daaraan voordien had gewerkt. Ik noem haar naam
met ere, Mimi Bok. Zij noemde zich en wenste ook aangesproken te worden als
juffrouw Bok. Dat geeft ook het verschil in generatie weer. Deze alom gerespecteerde
wetgevingsjuriste van het ministerie van Justitie is eind vorige maand op
95-jarige leeftijd overleden. Zij behoort tot degenen die bij velen in dierbare
en goede herinnering is gebleven.Om u het gevoel te ontnemen dat vóór mij door juffrouw Bok
hieraan was gewerkt sinds 1971 en dat het wetsvoorstel dat wij nu in handen
hebben als de Wet bijzondere opneming in psychiatrische ziekenhuizen –
waarvan vanmiddag breed in uw Kamer is bepleit om nu te denken aan een wet
ter vervanging daarvan – toen een gloednieuwe gedachte was, wijs ik
erop dat de Wet BOPZ terugging op concepten die begin jaren vijftig waren
opgesteld op het ministerie van Justitie, samen met een ministerie waarvan
niemand de naam meer kent maar dat de voorloper was van het ministerie van
collega Hoogervorst. De eerste concepten van de Wet BOPZ, die nog steeds herkenbaar
zijn in wat wij nu behandelen, heb ik eind jaren zeventig met eigen ogen mogen
aanschouwen op het doorslagpapier waarop zij, bijna vergaan, in de archieven
aanwezig waren.Wij hebben dus te maken met een wetsvoorstel dat heel wat tijd heeft doorstaan
en dat in die periode inderdaad vele malen is veranderd, van een derivaat
van de oude Krankzinnigenwet, die uit de eervorige eeuw dateerde, tot een
wetsvoorstel dat oorspronkelijk was geschreven – zo is het in 1971 ingediend –
vanuit de gedachte van een haast perfecte zelfbeschikking van de psychiatrische
patiënt, naar een wetsvoorstel dat een mix is. Het is die mix, door de
vele nota's van wijziging en de wijzigingen waarvan dit een nieuwe fase is,
die nu bij uw Kamer in behandeling is. Ik meen dat het goed is dat de stap
wordt gezet van deze zelfbindingsmachtiging.De heer Schuyer maakte daarnet de vergelijking met Odysseus, die zich
moest laten vastbinden. Ik dacht zelf, huiselijker, aan de zegswijze "houd
mij vast, anders bega ik een ongeluk". Het is in ieder geval goed dat
in een complexe situatie – bij de Wet BOPZ gaat het altijd om complexe
behandelingssituaties – ook de mogelijkheid bestaat om het inzicht dat
mensen kunnen hebben in een bepaalde periode te honoreren in de vorm van de
procedure die hier vastligt.De vraag die vervolgens is gesteld, is of daarvoor de juiste regeling
is getroffen, ook op het punt van de rechterlijke tussenkomst, in relatie
tot de rol van de geneesheer-directeur en de psychiater om de balans te vinden
tussen waarborgen en de eigen beslissing die hieraan natuurlijk ten grondslag
ligt. Dat is een positieve factor aan het vragen van de zelfbindingsmachtiging.Wat is er vereist, wat blijft achterwege indien dit wetsvoorstel wordt
aanvaard en de regeling van de zelfbindingsmachtiging wordt geïncorporeerd
in de Wet BOPZ? Op het moment waarop de betrokkene wordt geconfronteerd met
zijn of haar eerdere wilsuiting dat hij of zij wilde worden opgenomen als
zich bepaalde omstandigheden voordoen, hoeft niet het gevaarcriterium te worden
gehanteerd. Dat is winst, in het belang van de betrokkene en in het belang
van een adequate behandeling. Ik realiseer mij dat daarmee niet alle vragen
zijn beantwoord. De heer Van de Beeten heeft in het bijzonder aandacht gevraagd
voor de uitbreiding van de mogelijkheden tot dwangbehandeling, waarover mevrouw
Dupuis ook heeft gesproken. Op dit moment ligt een wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer dat precies op dit onderdeel betrekking heeft. Ik meen dat het het beste
is om in dat kader te spreken; wanneer dat spoedig geschiedt, des te liever.
Het is ook de wens van mijn collega en van mij dat wij hier spoedig zullen
mogen staan om dat wetsvoorstel te bespreken.Er zijn veel vragen gesteld over de procedure die in het wetsvoorstel
is neergelegd. Dan doel ik met name op de gedachte om de geneesheer-directeur
de beslissing over opneming te laten nemen, met pas daarna de mogelijkheid
van de rechter. Met dat voorstel zou de regeling echter naar ons inzicht niet
eenvoudiger worden. Er zouden dan twee procedures komen in plaats van één.
Bovendien zou dit ook een breuk betekenen met de Wet BOPZ. Door de jaren heen
is het toch op de een of andere manier gelukt om een aantal algemene kenmerken
in de systematiek van de Wet BOPZ te bewaren, ondanks alle nota's van wijziging
en alle wetswijzigingen.De heer Hamel (PvdA):Ik heb met name gerefereerd aan artikel 14, waarin het gaat om de voorwaardelijke
machtiging. Ook daar toetst de rechter vooraf en constateert hij dat een directe
dwangopname kan plaatsvinden, die later moet worden uitgevoerd door de geneesheer-directeur.
Het ging er vooral om dat er wordt gezegd dat de rechter achteraf moet toetsen
en dat er ook andere situaties zijn waarin men kan zeggen dat de rechter dat
wel degelijk vooraf doet. Het gaat hier natuurlijk steeds om
het punt dat daarmee een acute opname mogelijk wordt.Minister Hirsch Ballin:Ik kom op dat punt aanstonds terug.Met de procedure van de geneesheer-directeur en pas daarna de mogelijkheid
van beroep op de rechter zou naar ons inzicht de regeling niet eenvoudiger
worden. Er zouden twee procedures komen in plaats van één. Bovendien
zou dit ook een breuk betekenen met de Wet BOPZ en zelfs, in ruimere zin,
met het rechtsstelsel, waarbij beslissingen om iemand zijn vrijheid te benemen
in beginsel worden genomen door de rechter. Dat is een ander punt dan waarover
de heer Hamel daarnet heeft gesproken.De enige uitzonderingen die hierop bestaan, zijn als de openbare orde
of onmiddellijk dreigend gevaar in het geding is. Het Wetboek van Strafvordering
kent natuurlijk ook nog de mogelijkheden dat de officier van justitie of de
hulpofficier van justitie iemand in verzekering stelt, maar dan gaat het om
het belang van het onderzoek, ander onderzoek dan wij hier bedoelen, namelijk
strafvorderlijk onderzoek. In de Wet BOPZ is er ook één situatie
waarin een bestuursorgaan tot vrijheidsbeneming kan beslissen, namelijk de
burgemeester, die een inbewaringstelling afgeeft. Die uitzondering is gevaardigd
omdat dan sprake is van het onmiddellijk dreigend gevaar in de zin van de
Wet BOPZ. Bij de zelfbindingsmachtiging is dat nu juist niet het geval. Daar
hebben wij het gevaarcriterium juist laten vallen. Ik wijs erop dat ook de
Raad voor de rechtspraak in zijn advies het standpunt heeft onderschreven
dat de beslissing tot opneming vooraf door de rechter moet worden genomen.De heer Schuyer heeft gevraagd hoe moet worden omgegaan met de langdurige
procedure voor opname en behandeling. Mevrouw Slagter heeft de mening naar
voren gebracht dat de rechterlijke toetsing vooraf de slagvaardigheid van
het instrument zelfbinding niet ten goede zal komen. Haar standpunt, als ik
dat goed samenvat, is dat de procedure daardoor onnodig wordt verlengd en
dat het gevaar bestaat van afglijden van de patiënt. Zij noemt de stelling
dat tijdig kan worden ingegrepen op basis van de eerste symptomen van een
dreigende psychische decompensatie een voorbeeld van studeerkamerdenken.Met wat de heer Hamel, de heer Schuyer en mevrouw Slagter naar voren hebben
gebracht, zien wij het ook zo dat er zo snel mogelijk moet kunnen worden beslist
tot daadwerkelijke opneming als de situatie die in de zelfbindingsverklaring
is beschreven zich voordoet. Het probleem is dat die beslissing strekt tot
vrijheidsbeneming. Een dergelijke beslissing moet naar het oordeel van het
kabinet worden genomen door de onafhankelijke rechter. Dat is geen vreemde
opvatting, want dit behoort tot de ijkpunten van ons rechtsstelsel, met als
enige uitzondering de inbewaringstellingsprocedure. Dat is dan ook een bijzondere
situatie. Daar komt nog iets bij. Als de geneesheer-directeur deze beslissing
zou nemen, zou hij een bestuursorgaan zijn waarvan de besluitvorming aan de
tucht van de Algemene wet bestuursrecht wordt onderworpen. Dat heeft een reeks
gevolgen. Het is de vraag of wij een geneesheer-directeur er blij mee zouden
maken. Er zouden allerlei procedurele vereisten in acht worden genomen. Ik
meen dat het resultaat zou zijn dat de geneesheer-directeur een rol zou moeten
gaan spelen die bij de mensen die voor een ander vak zijn opgeleid in betere
handen is. Gelet op artikel 5 van het Europees Verdrag voor de Rechten van
de Mens en de fundamentele vrijheden moet vervolgens toch weer de rechter
worden ingeschakeld. Dan is er dus sprake van twee procedures. Ik meen niet
dat wij het er met deze complicaties beter op maken.Ik kom vervolgens toe aan de suggestie van de heer Hamel, die ik echt
niet zal vergeten, om de keuze te maken voor een systeem dat direct na het
opstellen van de zelfbindingsverklaring voorziet in tussenkomst van de rechter.
Ik constateer dat de heer Hamel instemmend knikt en dat ik zijn vraag op deze
manier dus goed heb weergegeven. De heer Van de Beeten heeft vragenderwijs
op dit voorstel ingehaakt. Het is een interessante suggestie, althans op het
eerste gezicht. Ik zie echter een aantal complicaties. Daarop zal ik graag
ingaan. Als wij deze suggestie zouden volgen, zou de rechter alle zelfbindingsverklaringen
moeten toetsen, ook die welke nooit zullen worden omgezet in een daadwerkelijke
gedwongen opneming. De rechter wordt wel vroeg ingeschakeld, maar misschien
te vroeg. Het is bovendien de vraag waarover de rechter in dit geval precies
een oordeel zou moeten vellen. De vraag waarom het uiteindelijk gaat is of,
als het moment suprème is aangebroken, een beroep moet worden gedaan
op de zelfbindingsverklaring door degenen die de belangen behartigen van de
persoon die hem heeft afgelegd. Dat is het moment waarop de eigenlijke toetsing
en de rechterlijke waarborg of mag worden opgenomen en vervolgens behandeld
nodig is.Op het eerste gehoor sprak de gedachte van de heer Hamel mij aan. Maar
na enige analyse moet ik tot de conclusie komen dat de inschakeling van de
rechter niet alleen vroeg is, maar vooral ook te vroeg. Er kunnen ook argumenten
worden aangevoerd ten aanzien van de belasting van de rechtelijke macht. Het
mogelijke voordeel van versnelling in deze procedure wordt aangetast doordat
de geneesheer-directeur voorafgaand aan zijn beslissing met inschakeling van
een onafhankelijk psychiater zal moeten verifiëren of de omstandigheden
die horen te leiden tot de gedwongen opneming zich daadwerkelijk voordien.
Daarna volgt bovendien nog de gerechtelijke procedure ter toetsing van de
beslissing van de geneesheer-directeur. Het komt dus neer op de vroege rechter,
dan de geneesheer-directeur en vervolgens opnieuw de rechter om te toetsen
of de geneesheer-directeur terecht van oordeel is dat het moment suprème
is ingetreden. De suggestie van de heer Hamel leidt derhalve tot drie procedures
in plaats van een enkele.De heer Hamel (PvdA):Dit antwoord noopt mij op dit moment tot een simpele vraag. Verder kom
ik er straks in tweede termijn nog op terug. In deze zelfde wet staat ten
aanzien van de voorwaardelijke machtiging – voor alle duidelijkheid
merk ik daarbij op dat ook dit iets is wat de patiënt zelf aanvraagt –
dat de rechter vooraf toetst, wanneer alle problemen zich dus nog moeten gaan
voordoen. Alle problemen die de minister opsomt, doen zich ook voor ten aanzien
van de voorwaardelijke machtiging. Waarom is het in dat verband geen probleem
en voor de zelfbindingsverklaring ineens een groot probleem? Het is zeer de
vraag of de rechter in alle gevallen vooraf moet toetsen. In een aantal gevallen
is het voorspelbaar dat de zelfbindingsverklaring zal moeten worden toegepast.
Bij bepaalde ziektebeelden kun je er bijna donder op zeggen
dat het zich zal voordoen. Er zal ook sprake zijn van een groot aantal zelfbindingsverklaringen
waarbij het zich amper zal voordoen. Deze wijziging zou bijdragen aan een
effectieve wet, waarmee – om het heel simpel te stellen – wel
eens veel kosten bespaard zouden kunnen worden.Minister Hirsch Ballin:Zoals gezegd heeft de procedure die de heer Hamel heeft voorgesteld tot
gevolg dat daarnaast nog twee andere beslissingsmomenten moeten worden ingebouwd.
In tegenstelling tot de procedure ten aanzien van de voorwaardelijke machtiging
hebben wij bij de zelfbindingsverklaring te maken met een machtiging waarvan
het de bedoeling is dat deze wordt gebruikt op een moment dat zich de omstandigheid
voordoet waarvan de eventualiteit op het moment waarop de zelfbinding wordt
aangegaan, wordt voorzien maar waarvan later moet worden bezien of de eventualiteit
zich realiseert. Ik meen daarom dat de vergelijking met de procedure ten aanzien
van de voorwaardelijke machtiging volgens artikel 14a en volgende van de Wet
BOPZ niet opgaat.Gesteld dat dit in de Tweede Kamer aan de orde zou zijn geweest, zou ik
krachtig hebben ontraden om het voorstel in deze zin te amenderen. Wij moeten
niet nu willen overschakelen naar deze procedure. Bij de evaluatie zullen
wij bekijken of de redelijke bonte variëteit van procedures die nu in
de wet zijn neergelegd naast elkaar moet blijven bestaan. Bij de bestaande
verwachtingen over de regeling van de zelfbinding acht ik het niet wenselijk
om deze wijziging nu door te voeren. Het zou te ver gaan om te zeggen dat
mensen zitten te wachten op de mogelijkheid om de zelfbinding te kunnen gaan
gebruiken, maar de situatie kan zich voordoen dat men wacht om er een beroep
op te kunnen doen. Ik bepleit daarom dat wij voor deze gevallen de regeling
eindelijk treffen en eventueel gedachten over een herijking van het kleine
pantheon aan procedures dat in de Wet BOPZ is opgenomen, opnieuw bekijken
wanneer de nieuwe wetgeving aan de orde komt.De heer Van de Beeten (CDA):Bij het horen van deze discussie is bij mij de vraag gerezen of wij het
probleem niet op een andere manier kunnen oplossen. Ik ben het eens met de
juridische argumenten van de minister, maar als ik collega's hoor uitleggen
dat het langer dan een week kan gaan vergen voordat de machtiging wordt afgegeven,
meen ik dat dit anders zou moeten. Ik zal er dadelijk in de tweede termijn
op terug komen. De minister en zijn ambtenaren kunnen er intussen dan ook
nog over nadenken. Kunnen bijvoorbeeld geen afspraken worden gemaakt met de
Raad voor de rechtspraak dat een soort piketrechter wordt ingevoerd om de
machtiging vlotter te kunnen afgeven. Zo groot is Nederland ook weer niet.
Het zou geen week of langer mogen duren.Minister Hirsch Ballin:De wettelijke termijn bedraagt vijf dagen. De heer Van de Beeten heeft
heel wat met rechters te maken. Ik zal niet zeggen "te stellen".
Hij weet dat vijf dagen een behoorlijk tempo is. Ik realiseer mij uiteraard
dat zich acute situaties kunnen voordoen. Dat is een van de zaken die bij
de uitvoering aandacht zullen krijgen. De wettelijke termijn is, voor rechterlijke
procedures, een behoorlijk strakke. Mevrouw Dupuis heeft gevraagd of de zelfbinding op andere behandelaars
dan de eigen behandelaar betrekking kan hebben, bijvoorbeeld een behandelaar
elders in het land. Mevrouw Slagter heeft in dit verband de vraag gesteld
of de stelling houdbaar is dat het niet relevant is dat de daadwerkelijke
behandelaar voor een andere behandeling zou kunnen kiezen. Zij wijst erop
dat voor de behandelend arts een conflict van plichten zou kunnen optreden.
De heer Holdijk heeft de vraag gesteld of alle betrokken psychiaters en waarnemers
zijn gehouden om de zelfbindingsverklaring te respecteren.In antwoord op deze drie vragen wijs ik erop dat de zelfbeschikkingsverklaring
de weloverwogen en uitdrukkelijke behandelwensen van een patiënt bevat,
die deze uitdrukkelijk met zijn behandelaar heeft afgestemd. Artikel 34b van
het wetsvoorstel bepaalt uitdrukkelijk in welk psychiatrisch ziekenhuis de
betrokkene wenst te worden opgenomen. Doorgaans zal dit de kliniek zijn waarin
de behandelaar werkzaam is. De wensen van betrokkene zijn ook op dit punt
door een onafhankelijk psychiater getoetst. Wij achten het een kwestie van
verantwoorde zorg dat een patiënt erop moet kunnen rekenen dat hij of
zij deze behandeling ook echt krijgt. In de casuspositie die hier aan de orde
is, heeft de rechter kennelijk al een zelfbindingsmachtiging verleend. Die
fase is dus achter de rug. Het uitgangspunt is dat de behandeling wordt gegeven
door degene die in de zelfbindingsverklaring wordt genoemd, maar in ieder
geval in het psychiatrisch ziekenhuis dat in de verklaring is aangewezen.
Artikel 34n, tweede lid, van het wetsvoorstel bepaalt dat ten aanzien van
de patiënt die op grond van de zelfbindingsverklaring is opgenomen, zonder
diens toestemming alleen de behandeling kan worden toegepast die in de zelfbindingsverklaring
is voorzien. De rechter heeft de machtiging uitsluitend op die behandeling
gebaseerd. Tegen deze achtergrond moet de daadwerkelijke behandelaar van goeden
huize komen als hij een andere behandeling overweegt. Het kan gebeuren dat
die daadwerkelijke behandelaar een andere is dan de aangewezen behandelaar.
Er kunnen redenen zijn voor zo'n andere behandeling, dat zal iedereen met
begrip voor de praktijk onderkennen. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat de
nieuwe behandelaar het niet met de eigen professionele verantwoordelijkheid
verenigbaar acht om met de andere behandeling door te gaan. Het kan ook zijn
dat de behandelaar in zo'n geval een collega vraagt de behandeling over te
nemen. Als de behandelaar echter toch zelf een andere behandeling voorstaat,
moet hij uiteraard blijven binnen de kaders die het recht stelt, waaronder
in dit verband het medisch tuchtrecht.In dit verband kom ik ook op de vraag van de heer Van de Beeten over wat
de rechter nu precies moet toetsen bij de zelfbindingsverklaring. Het gaat
hierbij om een toetsing in volle omvang van de vraag of de in de verklaring
omschreven omstandigheden zich daadwerkelijk voordoen. Het uitgangspunt is
uiteraard de zelfbindingsverklaring. In deze verklaring moeten de omstandigheden
worden beschreven en als het ware toetsbaar zijn gemaakt. De patiënt
kan vervolgens eventueel samen met de behandelaar aangeven welke behandeling
gewenst is, maar ook welke ongewenst is en de patiënt in dit kader afwijst.
Het moet steeds duidelijk zijn waarop de verklaring betrekking heeft, die
de strekking van een zelfbinding heeft en dus verwijst naar een eigen wilsverklaring.
Deze zelfbindingsverklaring is dus bij de opstelling door twee psychiaters getoetst op de vraag of de behandeling zinvol is. Dit betekent dat
de rechter zich beperkt tot het beoordelen van de zich voordoende situatie
die aanleiding is tot het verlenen van de zelfbindingsmachtiging.Mevrouw Dupuis (VVD):Ik ben enigszins in verwarring. Minister Hoogervorst heeft immers zojuist
gezegd dat in principe alleen een rechterlijke toetsing nodig is als de patiënt
die een zelfbindingsverklaring heeft afgegeven, er uiteindelijk toch niet
mee akkoord gaat dat er gebeuren gaat wat er in deze verklaring staat. De
rechter toetst toch niet in het algemeen? Ik ben het spoor even bijster. Vergis
ik mij?Minister Hirsch Ballin:Het ligt eraan of de in de wet omschreven omstandigheden zich voordoen.
De rechter kan, op grond van artikel 34f, op verzoek van de officier van justitie
een zelfbindingsmachtiging verlenen aan een persoon. De machtiging is nodig
om te doen verblijven en te doen behandelen. Als het allemaal op basis van
vrijwilligheid gaat, komt de toetsing niet aan de orde.Mevrouw Dupuis (VVD):Oké, dan blijft het consistent.Minister Hirsch Ballin:Zeker. Het is ook goed voor de wetsgeschiedenis dat het consistent is.De heer Schuyer heeft ten slotte gevraagd wat de juridische betekenis
is van de aanvullende afspraak in de zelfbindingsverklaring. Dergelijke afspraken
zijn inderdaad goed denkbaar en, afhankelijk van de inhoud, al dan niet juridisch
houdbaar. Ik hoop dat zij dat zullen zijn. Zoals wij al hebben aangegeven
zijn wij er voorstander van dat de NVvP en GGZ Nederland de behandelaars adviseren
over de zelfbindingsverklaring, bijvoorbeeld door daarvoor formats te ontwikkelen.
Een clausule in de zelfbindingsverklaring waarin de patiënt het ziekenhuis
toestaat om hem zo nodig onder fysieke dwang bepaalde medicijnen te geven,
zou hierbij kunnen passen en zou onderdeel kunnen zijn van de zelfbindingsverklaring.
Wij moeten er echter voor oppassen dat een dergelijke clausule gemakshalve
als het ware standaard wordt opgenomen. De standaardisering in formats kan
ook een zekere begrenzende functie hebben, ongeacht de situatie. Wij hebben
het immers wel over een zelfbindingsverklaring. Die moet zijn toegesneden
op de specifieke situatie en ingaan op wat de patiënt op dát moment
onderkent als voor hem of haar nodig. In deze zin moet het dus maatwerk zijn.De heer Hamel (PvdA):Voorzitter. Ik realiseer mij dat ik oud word, want ik heb nog in 1973
met mevrouw Bok namens de oppositie mogen spreken over het wetsontwerp BOPZ.
In die tijd ging de oppositie dit soort zaken nog op het departement bespreken.Ik dank de bewindslieden hartelijk voor de gegeven antwoorden. Zij geven
enig zicht op de toekomst. Het lijkt erop dat wij met elkaar kunnen komen
tot een herziening en een andere opzet van de Wet BOPZ. Na drie behandelingen
van de Wet BOPZ in de Eerste Kamer is iedereen het er gelukkig over eens dat
de wijzigingen zodanig zijn, dat wij toe zijn aan een nieuwe Wet BOPZ. Ik
hoor dit gelukkig ook uit de mond van de heer Hoogervorst. Ik zeg op grond van een lange ervaring dat de spanning in de Wet BOPZ
voortkwam uit het feit dat de wet er soms op was gericht maatschappelijke
problemen op te lossen, en er soms op was gericht patiënten te helpen.
Mijns inziens moeten wij er juist bij het advies en bij wat wij erna doen,
goed op letten waar het enerzijds gaat om patiënten en de verbetering
van de kwaliteit van leven van deze patiënten, en waar het anderzijds
gaat om de oplossing van een maatschappelijk probleem. Een behandelwet zou
goed moeten passen in een traditie om een patiënt verder te helpen en
om de samenleving tegen bepaalde uitingen te verdedigen. Dat zijn de twee
zaken die bij de behandeling van de Wet BOPZ steeds door elkaar hebben gelopen.
Er lag daartussen altijd een spanningsveld. Wellicht is het goed als deze
twee zaken gesplitst worden. Ik was natuurlijk ook uitermate gelukkig met
een ja van minister Hoogervorst op een vraag die ik heb gesteld, want dat
heb ik niet veel mogen meemaken in deze Kamer.Mijns inziens zijn de antwoorden die zijn gegeven, bemoedigend. Het zou
goed zijn als het wetsvoorstel op een fundamentele wijze zou worden bezien.
De behandeling is destijds bij de Wet BOPZ totaal naar de achtergrond geschoven.
De vraag was alleen hoe een patiënt gedwongen kon worden opgenomen. Hij
mocht ook een behandeling weigeren, maar het ging vooral om het maatschappelijke
element.Volgens de fractie van de PvdA is het goed om te beklemtonen dat het bij
de zelfbinding gaat om de introductie van een nieuw middel. Er zouden volgens
onze fractie zo min mogelijk regels moeten worden opgesteld. Het gaat er vooral
om dat behandelaar en patiënt met elkaar bepalen wat er in de zelfbindingsverklaring
komt te staan. Ook de behandelaar kan op een bepaald moment zeggen dat hij
iets niet of wel wil; hij kan zich ook realiseren dat een collega in een later
stadium wordt geconfronteerd met dezelfde patiënt en wat die collega
daarmee dan kan. Hoe meer zaken wij hierover gaan opschrijven, hoe minder
mogelijkheden er waarschijnlijk zijn om aan de zelfbinding goed handen en
voeten te gaan geven. Psychiaters en patiënten zullen ermee moeten leren
omgaan en wij zullen er naar moeten blijven kijken.Ik kom op de kwestie rond artikel 14. De minister heeft geantwoord op
mijn vraag waarom er geen sprake zou kunnen zijn van een rechterlijke beoordeling
vooraf. Toch blijft bij onze fractie de vraag leven waarom dit niet zou kunnen.
Wij zitten hierbij precies op het raakvlak tussen het EVRM en de behandeling
van een patiënt. De patiënten waarover wij het hebben, worden over
het algemeen zeer langdurig behandeld. Maatschappelijk gesproken kunnen wij
zeggen dat er zeer veel momenten van behandeling zijn. Daarom is het van groot
belang dat er een effectieve behandeling plaatsvindt. De kosten van een effectieve
behandeling mogen worden afgezet tegen wat administratie aan de rechterlijke
kant. Ik begrijp het daarom niet helemaal als er wordt gevraagd waarover de
rechter moet oordelen. Hij moet oordelen over precies dezelfde zaken als waarover
hij bij het wetsvoorstel dat nu op tafel ligt moet oordelen als op grond van
de zelfbeschikking de patiënt moet worden opgenomen. De patiënten
waarover wij nu praten, weten dat als zij moeten worden opgenomen, zij niet
volledig aanspreekbaar zijn. De rechter kan dus van de patiënt zelf een
veel helderder antwoord op alle vragen krijgen vóór de opname,
als de zelfbindingsverklaring wordt overeengekomen. De beoordeling
kan veel zuiverder plaatsvinden op een moment vooraf, dan op het moment dat
er daadwerkelijk gebruik wordt gemaakt van de gedwongen opname bij de zelfbinding.
Daarom blijft de het de vraag waarom deze kwestie niet op die manier is bezien.
De kwaliteit van leven van deze patiënten staat bij mijn fractie voorop.
Het gaat vaak om een zeer kortstondige periode waarin een patiënt bij
de arm moet worden genomen. Met zo'n opname kan veel leed worden voorkomen.
Ik realiseer mij goed dat wij niet aan het amenderen zijn; ik stel slechts
vragen. Het is mijns inziens echter goed dat wij een antwoord krijgen op de
vraag waarom een toetsing vooraf niet beter is.Dan iets dat ook een middel had kunnen zijn. Nu wordt het gevaarscriterium
door de burgemeester gehanteerd. Wij weten echter allemaal dat psychiaters
dadelijk net zo lang wachten tot de patiënten dat gevaar inderdaad vormen.
Wellicht had de ibs in dat kader nog een middel kunnen zijn, als daar de grondslag
aan was gegeven dat in de zelfbindingsverklaring zou moeten zijn opgenomen
dat onder die en die omstandigheden zich dat en dat zou kunnen voordoen. Wetenschappelijk
is dat heel reëel te omschrijven. Op dat moment zou een ibs op die titel
kunnen worden afgegeven. Dat is heel iets anders dan wat nu gebeurt met de
ibs, want nu komt het gevaarscriterium heel erg voorop te staan.De heer Van de Beeten (CDA):Voorzitter. Ik dank de ministers voor hun antwoorden. Ik heb begrip voor
de problematiek die de heer Hamel schetste, maar neig ernaar de minister te
steunen in zijn juridische argumenten waarom het toch niet mogelijk c.q. wenselijk
is te komen tot een toetsing vooraf, al was het alleen maar omdat de zelfbindingsverklaring
een jaar lang geldigheid zal hebben. Dat zou ook betekenis moeten hebben voor
de rechterlijke toetsing die vooraf plaatsvindt. Ik blijf wel van mening dat
goed moet worden bekeken of het mogelijk is de machtiging snel af te geven.
De wet zegt zelf dat de rechterlijke beslissing zo spoedig mogelijk moet worden
genomen. Er moet in de praktijk zodanig vorm aan worden gegeven dat de praktische
bezwaren die uitvoerig zijn geëtaleerd, worden ondervangen. Ook maatschappelijk
gezien is er alle belang bij om dit tot een succes te maken. Als dat betekent
dat met de Raad voor de rechtspraak afspraken moeten worden gemaakt over het
treffen van een voorziening hiervoor, moet dat volgens mij gebeuren. Ik vraag
de minister van Justitie daarover te overleggen met de Raad voor de rechtspraak.Dan de toetsing door de rechter. Ik begrijp de strekking van het antwoord
van de minister zo, dat hij deze beschouwt als een marginale toetsing. Ik
ben bereid de minister daarin te steunen, maar ik houd hem wel voor dat sprake
is van een bijzonder model, waarbij een soort overeenkomst wordt gesloten
tussen patiënt en behandelaar in de vorm van de zelfbindingsverklaring.
Daarin wordt aangegeven wat de patiënt wil, wat de behandelaar wil en
waar zij consensus over hebben bereikt. Wellicht moet de rechter zich echter
afvragen, op het moment dat hij de toets moet uitvoeren, of datgene wat er
voorligt een overeenkomst is, in die zin dat die voldoende beantwoordt aan
het maatwerk dat ook de minister van Volksgezondheid schetste. Met andere
woorden, de rechter zou in de verleiding kunnen komen, respectievelijk aanleiding
kunnen zien in de opmerkingen van een patiënt, inhoudelijk naar de verklaring
te kijken. Als de minister vindt dat de rechter dat niet mag, kan ik mij daarin
vinden, maar dan is het goed dat wij dat vandaag uitspreken. Dan is daarmee
aangegeven wat een rechter nog wel en niet kan. Als de minister aangeeft dat
een zelfbindingsverklaring die een puur negatieve wilsbeschikking inhoudt
geen behandelingsplan is en dat de rechter zich dan mag afvragen of dat beantwoordt
aan het doel van de wet, kan ik mij daar ook in vinden. Daarmee is een zekere
marge aangegeven. De rechter moet het niet te bont maken, maar als datgene
wat hem wordt voorgelegd niet lijkt te beantwoorden aan wat wij hier vandaag
hebben besproken, mag hij zich er inhoudelijk mee bezighouden. Ik kan mij
daarin vinden, maar het lijkt mij goed dat wij dit heel precies vaststellen.De NVvP en GGZ Nederland hebben gevraagd om een adequaat voorlichtingsplan
en tijdelijke fondsen voor het aanstellen van regionale praktijkondersteuners.
In hun brief is dat vrij uitgebreid gemotiveerd. De minister heeft per brief
geantwoord dat door het ministerie op korte termijn een voorlichtingscampagne
wordt opgezet voor de betrokken doelgroepen. Daarmee laat hij in het midden
of het verzoek om tijdelijke fondsen voor praktijkondersteuners wel of niet
wordt gehonoreerd. De minister heeft "neen" gezegd tegen het ontwikkelen
van formats. Ik kan mij dat goed voorstellen, maar het gaat hier om een specifiek
punt met betrekking tot de praktijkondersteuners. Er wordt gevraagd of men
daar voorstellen voor kan indienen bij de minister. Ik vraag de minister nogmaals
of hij daar "ja" op wil zeggen.Mevrouw Dupuis (VVD):Voorzitter. Ik dank de ministers voor hun antwoorden. Ik heb nog een reactie
op de opmerking van minister Hoogervorst over het delicate midden. Ik vind
een gedwongen opname geen delicaat midden. Het is een ernstige maatregel,
een paardenmiddel. Daarbij valt een gedwongen behandeling in het niet. Dat
moeten wij ons goed realiseren. De grote stap die nu wordt gemaakt, is die
van de gedwongen opname. Wat daarna volgt, kun je nauwelijks meer een grote
ingreep noemen. Wij moeten wat dat betreft niet te bang zijn. Een inbewaringstelling
is werkelijk niet gering. Het is bijna merkwaardig als je daarna nog moeilijk
doet over een gedwongen behandeling.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Ik dank de ministers voor hun uitvoerige beantwoording. Ik
heb het gevoel dat ik aardig tot mijn recht ben gekomen. Ik stel dat erg op
prijs.De minister moet nog wel een keer nadenken over hoe het veld dit kan uitwerken,
vooral gelet op de diverse richtlijnen, want die veroorzaken een zekere spanning
tussen de juridische en medische vraagstukken. Mijn ervaring is dat dit heel
erg ingewikkeld is. Daar moet je de beroepsgroep niet alleen mee opzadelen.
Wellicht is het mogelijk om op projectbasis daarvoor iets te regelen, bijvoorbeeld
via ZonMW.De rechter toetst als de patiënt in een crisissituatie iets anders
wil dan is vastgelegd in de zelfbindingsverklaring. Als de patiënt zich
hiertegen verzet, is dat in feite al een teken dat hij ziek
is. Dan vertoont hij al de neiging de greep op het eigen leven steeds meer
te verliezen. Ik heb duidelijk gehoord dat de termijn maximaal vijf dagen
is. Ik vind dat moet worden gestreefd naar een kortere termijn. De suggestie
van een piketrechter lijkt mij heel goed. Ik krijg daar graag commentaar op.Door de wetswijziging krijgen mensen die soms even het spoor bijster zijn
de kans zoveel mogelijk baas over het eigen leven te blijven. In mijn inleiding
ging ik al in op de soms zware lijdensweg voor de patiënt, maar ook voor
de naaste familie, ouders. Ik heb dat een aantal keren van nabij meegemaakt.
Dat is de reden waarom wij voor zullen stemmen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Onze fracties danken de bewindslieden voor hun reactie op
onze inbreng in eerste termijn. Ik heb in tweede termijn geen nadere vragen.
Ik wil nog wel een enkele opmerking maken.Toen met name de minister van Justitie op de historie van de wet inging,
riep dat allerlei herinneringen bij mij op. Ook ik mocht er bij zijn op 27 oktober
1992. Ik heb die 21 jaar voorbereiding uit andere betrokkenheid ook kunnen
volgen. Ik herinner mij nog heel goed de ideologische discussies over de diverse
wijzigingen en ontwerpen over bijvoorbeeld het gevaars- en bestwilcriterium,
het welzijn van de patiënt en de reductie van de maatschappelijke overlast.
Maar dit alles moet nu niet tot het standpunt leiden dat wij met een fundamenteel
onjuiste wet te maken hebben. Dat lijkt mij toch niet het juiste gezichtspunt,
zeker niet wanneer wij in aanmerking nemen dat deze Wet BOPZ bedoeld is geweest
ter vervanging van de oude Krankzinnigenwet. Nieuwe wetgeving, waarover hier
al even is gefilosofeerd en waarbij de vraag aan de orde is wat erin opgenomen
zal moeten zijn, zal niet ontkomen aan de kern van zowel de oude Krankzinnigenwet
als de nu vigerende Wet BOPZ. Dat er een zeker gebrek aan evenwicht kan worden
geconstateerd in de oorspronkelijke Wet BOPZ, erken ik graag.Wij hebben in de loop der jaren steeds instemming betuigd met de voorgestelde
aanpassingen van de wet. Ik kan mij geen uitzondering daarop herinneren. Dat
geldt vandaag opnieuw en het zal wellicht ook gelden voor de nog komende aanpassing
van het wetsvoorstel op stuk nr. 30492 inzake de dwangbehandeling.Er is in eerste termijn door andere woordvoerders gesproken over de effectiviteit.
De minister van VWS heeft er ook het zijne over gezegd. Ik ben van mening
dat die effectiviteit moeilijk in te schatten, laat staan te kwantificeren
valt. Ik ben het met de minister eens dat niemand kan inschatten wat de preventieve
werking van dit instrument zal zijn. Het is dan ook heel moeilijk om voorspellingen
te doen over de effectiviteit van de wet.De wetgever heeft gekozen voor een maximale duur van de opname van zes
weken. De minister heeft de redenen nog eens uiteengezet, die ook al in de
memorie zijn genoemd. Er zit een zeker moment van afweging in: wat is voldoende,
wat is niet voldoende? Helaas blijf ik bij het standpunt dat, als er na zes
weken niets is veranderd in de situatie van de patiënt, het toch ongelukkig
is dat men alleen nog iets kan doen als er sprake van gevaar en dan alleen
maar met behulp van de geëigende instrumenten. Ik vind dat jammer en
ook een tekortkoming van de wet, zonder dat ik nu al kan zeggen hoe dat onmiddellijk
kan worden verbeterd.In de brochure zullen voorbeelden van de zelfbindingsverklaring worden
opgenomen. Ik neem aan dat die zich zullen bewegen tussen te algemene omschrijvingen
versus te specifieke omschrijvingen, die beide waarschijnlijk geen recht doen
aan datgene wat de wetgever zich voorstelt en wat dus ook wij ons voorstellen.
Maar ik hoop dat de praktijk, als daar behoefte aan is, een handje wordt geholpen.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Ook ik wil beginnen met een woord van dank aan beide bewindslieden
voor de beantwoording. Die was helder en kort.Ik werd ook geboeid door de geschiedenis van de Wet BOPZ. Ook ik was erbij
op 27 oktober 1992, maar alle periodes daarvoor heb ik niet meegemaakt.
Het is interessant om dat te zien, omdat het zeer cultureel bepaald is hoe
je met psychisch zieken omgaat. Wij hebben dat heel nadrukkelijk gezien. In
de periode rondom 1992 werd alles nog gezien onder de invloed van de film "One
flew over the cuckoo's nest". Zelden heeft een film zo'n geweldige invloed
gehad op datgene wat men toen dacht. Ook waren er de verschrikkelijke toestanden
in de Russische, Griekse en Roemeense psychiatrische instellingen. Er werd
toen een buitengewoon zwaar accent gelegd op de juridische bescherming van
de patiënt. Wij zitten nu in een fase waarin wij ons afvragen of dat
toch niet is doorgeslagen. Kun je niet iets meer de integriteit van de behandelaar
daarbij betrekken en kun je niet iets meer vrijheid geven? Daarin is deze
wet een stap, maar wij moeten accepteren dat het gaat om vrijheidsbeneming,
dat wij buitengewoon zorgvuldig moeten omgaan met die vrijheidsbeneming en
dat daarbij een zeer zware juridische procedure hoort.Men spreekt regelmatig over de acute situatie, maar het is ook nu mogelijk
om in een acute situatie eenmalig te handelen. Dat betekent dat er enige ruimte
is ten opzichte van de periode van maximaal vijf dagen. Ik ben het overigens
geheel met mevrouw Dupuis eens dat de ingreep die gedwongen opname is en dat
alles wat daarna komt van minder gewicht is ten opzichte van de patiënt.
Als ik het goed begrijp, zijn er regelmatig zelfbindingsopnamen mogelijk zonder
rechterlijke toetsing, die bij een inbewaringstelling moet plaatsvinden. Daarom
moet je die apart regelen voor de zelfbinding.Als ik de minister van VWS goed heb begrepen, komt hij ons tegemoet door
in de brochure een aantal voorbeelden van zelfbindingsverklaringen te geven.
Ik ben het met hem eens dat het dan aan de brancheorganisatie is om dat verder
te verfijnen. Dat moet mogelijk zijn.De minister heeft in verband met de evaluatie gezegd dat de eerste termijn
ongeveer acht maanden zal zijn nadat de wet van kracht is. Dan lijkt het toch
verstandig om nu al aan te geven op welke criteria die evaluatie zal plaatsvinden.
Dat hoeft niet compleet te zijn, maar men mag toch een bepaalde richting verwachten.Ik mag er toch van uitgaan dat de evaluatiecommissie wordt bemenst door
mensen met een justitiële achtergrond en mensen met een volksgezondheidsachtergrond.
Beide horen erin thuis.Minister Hoogervorst:Voorzitter. De heer Schuyer refereerde net aan de film "One flew
over the cuckoo's nest". Ik heb die onlangs nog gezien. Het blijft een
geweldige film, maar het is wel een tamelijk angstwekkende gedachte dat een
hele visie op de psychiatrie daarop gebaseerd is geweest in die tijd. Hoewel,
wij moeten natuurlijk niet vergeten dat er destijds heel veel wantoestanden
waren in psychiatrische ziekenhuizen. Wij zijn toen doorgeslagen naar het
andere en nu zijn wij weer bezig, maar niet om niet een delicaat middel te
vinden, zo zeg ik in de richting van mevrouw Dupuis. Ik had het over het delicate
midden. Ik ben het met haar eens dat een vrijheidsbeneming geen delicaat middel
is, maar een heel zware ingreep. Wij moeten er ook niet omheen draaien. Je
moet het delicate midden vinden tussen de zelfbeschikking, de behandeling
van de patiënt en de bescherming van de maatschappij.Ik ben blij dat de heer Hamel en ik het inhoudelijk zo eens zijn en dat
ik hem een keer met een volmondig "ja" heb kunnen antwoorden. Het
is toch heel mooi dat dit bijna op de laatste momenten nog kan gebeuren. Ik
vind het ook fijn dat hij mijn mening deelt dat wij bij de aanvang van dit
nieuwe instrument het veld niet meteen met strakke voorschriften moeten opzadelen.Verschillende sprekers hebben gevraagd wat ik precies ga doen aan de voorlichting
van het veld. Ik zal het veld zo goed mogelijk ter zijde staan met de voorlichting
en met de modellen, die inderdaad een soort midden moeten zijn: niet te restrictief,
maar ook niet te open. Voor bepaalde klassieke gevallen van schizofrenie,
psychoses en depressies is het echt wel mogelijk om daarvoor een soort model
te maken. Dan moet het veld die verder zelf invullen. Ik zeg daar volmondig "ja"
tegen, maar richtlijnontwikkeling is een verantwoordelijkheid van het veld.
Mevrouw Slagter opperde om ZonMW hierbij een rol kan spelen. Ik vind dat een
creatieve suggestie, waar ik naar zal laten kijken.De heer Holdijk heeft gevraagd of het aflopen van een termijn na zes weken
niet te stringent is. Ik kon mij wel enigszins in zijn opmerkingen vinden,
en zeg toe dat ik in de evaluatie ook hieraan veel aandacht zal besteden.De heer Schuyer heeft gevraagd of de evaluatiecommissie een brede achtergrond
kan krijgen. Wij zullen daarvoor zorgen.De heer Hamel (PvdA):Als iemand gedwongen wordt opgenomen op grond van een zelfbindingsverklaring,
komt daar de rechter altijd aan te pas. Ik vraag dit even voor de duidelijkheid,
omdat af en toe in de discussie naar voren is gekomen dat het ook zonder de
rechter kan, als er maar een bepaalde mate van vrijwilligheid is. In het wetsvoorstel
dat wij nu behandelen, is voor zelfbinding zeer uitdrukkelijk opgenomen dat
het verzoek door de behandelend psychiater kan worden gedaan bij de officier
van justitie, die dat verzoek doorgeleidt naar de rechter, die een beslissing
neemt op het verzoek. Is dat juist?Minister Hoogervorst:Ik ben in verwarring.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Iemand heeft een zelfbindingsverklaring. Daar staat in dat, als de eerste
tekenen van een psychose er zijn, hij wil worden opgenomen. Daar hoeft de
rechter dan niet naar te kijken, want dat is een vrijwillige opname. Behalve
als die persoon iets anders zegt dan wat in de zelfbindingsverklaring staat.
Dan moet de rechter toetsen of de situatie zoals beschreven is in de verklaring,
toch niet van toepassing is. De rechterlijke toetsing bestaat alleen als de
patiënt iets anders wil dan wat in de zelfbindingsverklaring staat. Zo
hebben mevrouw Dupuis en ik het begrepen.Minister Hoogervorst:Dank voor deze interventie, die de vraag van de heer Hamel meer dan adequaat
beantwoordt!De heer Van de Beeten (CDA):Nu de minister zo blij is dat hij "ja" kon zeggen tegen de heer
Hamel, ga ik hem in een lastige positie brengen. Hij heeft in zijn brief geschreven
dat GGZ Nederland en NVvP vragen of hij zorg wil dragen voor een adequaat
voorlichtingsplan, en tijdelijke fondsen voor het aanstellen van regionale
praktijkondersteuning ter beschikking wil stellen. Vervolgens heeft de minister
daarop geantwoord. Mag ik het zo begrijpen dat de minister die vraag met "ja"
beantwoordt?Minister Hoogervorst:Nee, die fondsen heb ik niet. Dit moet het veld zelf kunnen opbrengen,
dit is gewoon het werk.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Misschien is het goed nog even stil te staan bij de opmerkingen
die betrekking hebben op wat er aan gedachten kunnen worden meegenomen bij
een mogelijke opvolging van de Wet BOPZ door nieuwe wetgeving. De heer Hamel
sprak nogmaals over de verhouding tot de voorwaardelijke machtiging. Hij gebruikte
daarbij artikel 14, maar dat artikel heeft niet betrekking op de voorwaardelijke
machtiging, dat zijn de artikelen 14a tot en met 14i. Zeker, er kan reden
zijn om, zonder dat ik vooruit wil lopen op de evaluatie, te bezien waar het
geheel van de regelingen doorzichtiger kan worden gemaakt. Er is een zodanige
veelheid van procedures gekomen, dat het goed zou zijn om te herijken of die
allemaal naast elkaar een zinvol geheel vormen. Aan de andere kant wil ik
niet de indruk wekken dat op dit moment niet te werken valt met de Wet BOPZ.
Er wordt mee gewerkt, er wordt over het geheel genomen goed mee gewerkt, er
is ook in de loop der jaren, wanneer er reden was daaraan iets toe te voegen,
wetswijziging tot stand gebracht. Een van de voorbeelden daarvan is inderdaad
de voorwaardelijke machtiging, die in 2004 in werking is getreden.Mevrouw Dupuis (VVD):Ik wil de woorden van de minister enigszins relativeren. In Nederland
vinden veel meer verblijven van patiënten in isoleerruimtes plaats dan
in andere landen. Dat is voorwaar toch geen acceptabele situatie, en het is
een gevolg van deze wet.Minister Hirsch Ballin:Zoals gezegd wil ik niet vooruitlopen op de evaluatie van de wet. Wel
wil ik onderstrepen dat ook na 1992, het moment dat twee leden van uw Kamer
zich met mij vreugdevol herinneren, het nodige is gedaan om ervoor te zorgen
dat de wet bruikbaar blijft. Voorafgaand aan 1992 is in al die nota's van
wijzigingen onderkend dat de ontwikkelingen in het denken verder
gaan. Ik ben het eens met de heer Schuyer dat je de cultuurgeschiedenis mee
zou kunnen schrijven aan de hand van wat er aan gedachten is ontwikkeld vanaf
de jaren vijftig, toen de eerste gedachten over de vervanging van de Krankzinnigenwet
van 1884 werden ontwikkeld. In die geschiedenis zie je dat het hoogtepunt
van de benadering van zelfbeschikking voorbij was, toen de wet de vorm van
1992 kreeg. Het werkte wel door, maar het hoogtepunt van die benadering zoek
ik eerder eind jaren zeventig/begin jaren tachtig. De eerste nota's van wijziging
beschouw ik als reflex van de neiging om andere gezichtspunten een plaats
te geven. Hoe dan ook, die geschiedenis is interessant en complex genoeg om
aan te bevelen bij onderzoekers en misschien ook wel bij ZonMW.Als snel gehandeld moet worden, kan dat dan met inbewaringstelling, is
gevraagd. Het antwoord is "ja". Mocht een inbewaringstelling nodig
zijn bij iemand met een zelfbindingsverklaring, dan is die verklaring niet
helemaal verloren, daarvoor is een redelijk vernuftige oplossing gevonden
in het wetsvoorstel, zeg ik met respect voor mijn collega en mijn voorganger,
en degenen die hen daarin terzijde hebben gestaan. Die vernuftige oplossing
is gevonden in artikel 34l, vierde lid, en in artikel 34p. De mogelijkheid
is in dat geval, als moet worden overgeschakeld op de inbewaringstelling,
de in de verklaring voorziene behandeling wordt toegepast.De termijn is in termen van gebruikelijke wettelijke procedures bezien
al zeer kort. Dit is één van de punten waar de systemen op elkaar
moeten aansluiten. Ik ben het graag eens met degenen die hebben gezegd dat
de optiek van de rechtspleging en die van de psychiatrie moeten zijn betrokken
bij de evaluatie van de wetgeving. Binnen die vijf dagen is verdere bespoediging
mogelijk, want dat is een maximum. Uiteraard behoort dit tot de onderwerpen
die deel uitmaken van het periodiek overleg over de invoering en toepassing
van nieuwe wetgeving met de Raad voor de rechtspraak.Wat moet de rechter beoordelen? Ik bevestig wat ik daarover in eerste
termijn heb gezegd. Op bladzijde 8 van de memorie van toelichting is een beschrijving
gegeven van wat de rechter te doen staat op het moment dat deze situatie zich
voordoet.Ten slotte dank ik de woordvoerders in tweede termijn voor hun begripvolle
steun. Ik hoop dat wij aan het bouwwerk van de Wet bijzondere opnemingen in
psychiatrische ziekenhuizen ook deze ruimte, die een zinvolle is voor bepaalde
situaties, kunnen toevoegen.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-200-211.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl