Behandeling van:  - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV);  - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B);  - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 468-501

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 10, pagina 468-501

06-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200 XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-BToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-GToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen lid Rietkerk aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over doorwerking 36-urige werkweek bij de politie per 1 oktober jl.; mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van orde.Pagina 455-457
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1999 (26200 III).Pagina 466-466
Vragen van het lid Dittrich aan de minister van Justitie en staatssecretaris Adelmund van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over het opleggen van werkstraffen aan ouders van spijbelaars; mondelinge vragenuurPagina 457-459
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB)Pagina 467-467
Stemmingen in verband met: - voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 10 september 1996 te New York tot stand gekomen Verdrag inzake het alomvattend verbod op kernproeven (Trb. 1997, 62) (25728, R1602), en - motie-Hoekema c.s. over onderhandelingen ter vermindering van de kernwapenarsenalen (25728, R1602, nr. 6)Pagina 466-467
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 6 oktober 1998)Pagina 461-466
Behandeling van de brief van het Presidium inzake het ontslag van twee plaatsvervangend griffiers (26232)Pagina 468-468
Stemmingen over acht moties, ingediend bij de algemene financiële beschouwingen n.a.v. de Miljoenennota voor 1999 (26200), te weten: - motie-Balkenende over meevallers (26200, nr. 25); - motie-Balkenende over lastenverzwaringen en koopkrachtvermindering (26200, nr. 26); - motie-Balkenende over publiek-private samenwerking (26200, nr. 27); - motie-Crone c.s. over een maximale inzet voor ingrijpende maatregelen van het IMF en de Wereldbank (26200, nr. 28); - motie-Vendrik over het gebruik van meevallende inkomsten voor verdere verlaging van het tarief nieuwe eerste schijf (26200, nr. 29); - motie-Vendrik over verantwoord ondernemerschap en ethisch beleggen (26200, nr. 30); - motie-Marijnissen over ecotaks voor grootverbruikers (26200, nr. 31); - motie-Van Dijke over plafonnering van de kosten van opvang van asielzoekers ten laste van Ontwikkelingssamenwerking (26200, nr. 33)Pagina 467-468
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 6 oktober 1998)Pagina 521-522
Vragen van het lid Bijleveld-Schouten aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over verschillende gezichtspunten binnen het kabinet over de uitvoering van de sociale zekerheid en de betrokkenheid van de sociale partners daarbij; mondelinge vragenuurPagina 459-461
Behandeling van het wetsvoorstel Arbeidsomstandighedenwet 1998 (25879)Pagina 501-520
Behandeling van: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G)Pagina 468-501
Presentie en opening (dinsdag 6 oktober 1998)Pagina 455-455
Stemmingen in verband met: - wetsvoorstel Goedkeuring van de op 16 december 1997 te Brussel tot stand gekomen Protocollen bij het Noord-Atlantisch Verdrag betreffende de toetreding van de Republiek Hongarije, de Republiek Polen en de Tsjechische Republiek (26032), en - de motie-Koenders c.s. over het bieden van een concreet perspectief aan een of een aantal landen (26032, nr. 6)Pagina 466-466
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA)Pagina 467-467

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 180 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200
XIV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van
de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A,
voor het jaar 1999 (26200 B);het wetsvoorstel
Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds
voor het jaar 1999 (26200 G).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Allereerst heet ik beide bewindslieden hartelijk welkom. De
CDA-fractie is blij met twee bewindslieden in plaats van één
op een departement waar op dit moment veel te doen is. Wij nemen aan dat de
suggestie van de Partij van de Arbeid om het ministerie van LNV op te heffen,
hiermee van tafel is. Mijn fractie verwacht een constructieve houding van
de bewindslieden tegenover de gehele Kamer, en omgekeerd kunnen de bewindslieden
op een constructieve houding van de CDA-fractie rekenen.Het aantreden van de nieuwe bewindslieden valt samen met de imagocampagne
van het agrarisch bedrijfsleven, een goed moment om het vertrouwen in de land-
en tuinbouw te helpen herstellen. De bewindslieden hebben al blijk gegeven
van hun bereidheid om de dialoog met de sector en de samenleving aan te willen.
Als in goed overleg afspraken kunnen worden neergelegd in contracten en convenanten,
met eigen verantwoordelijkheid van de sector en zelfregulering, spreekt dat
de CDA-fractie aan.Het aantreden valt ook samen met de turbulente economische ontwikkelingen
op wereld-, Europees en nationaal niveau. Zij zijn zodanig van invloed op
het agrarisch bedrijfsleven dat een grondige oriëntatie op de toekomst
van de Nederlandse land- en tuinbouw, en op duurzame perspectieven, noodzakelijk
is. De jarenlange succesformule 'meer van hetzelfde' voldoet niet meer, noch
voor alle agrarische sectoren, noch voor natuurontwikkeling. Het is tijd voor
kwaliteit.De Nederlandse land- en tuinbouw staat midden in de samenleving. De contouren
van de agrarische sector worden niet alleen bepaald door de markt en het milieu,
de techniek, natuur en landschap of dierenwelzijn, maar vooral door de invloed
van de samenleving. Het CDA-rapport 'Vertrouwen en visie' kiest derhalve voor
een nieuwe benadering van de groene ruimte, waarin de relatie tussen stad
en land dient te worden hersteld, evenals het evenwicht tussen het bewerken
en beheren van de schepping.Ook in de memorie van toelichting menen wij die omslag te bespeuren. Voor
een leefbaar platteland zullen de economische concurrentiekracht, sociale
cohesie, ecologische duurzaamheid en culturele identiteit worden bevorderd,
zo lezen wij. In de LNV-beleidsagenda, die eind vorige week als discussiestuk
werd nagezonden, wordt nog een aantal aanvullende thema's genoemd.Op de inzet voor een leefbaar platteland zal het CDA de bewindslieden
dus kunnen aanspreken. De vraag is echter hoe deze ambitie kan worden omgezet
in realistisch beleid. Een leefbaar platteland kan niet zonder een sterke
land- en tuinbouw. Na het lezen van de voorliggende stukken, ontkom ik er
niet aan om de bewindslieden een aantal vragen en kanttekeningen voor te houden.Allereerst is de financiële vertaling nog zeer onduidelijk. Wij hebben
weliswaar vanmorgen een brief gekregen over hoe de ICES-gelden worden ingevuld,
maar dan nog is het erg lastig om deze begroting te beoordelen. Belangrijke
geldstromen voor noodzakelijke investeringen moeten immers uit de ICES-gelden
komen? De vraag is of zij voldoende zijn. De minister en de staatssecretaris
zullen hierover in dit debat helderheid moeten verschaffen.Zijn de bedragen voor de uitvoering van de nitraatrichtlijn en het drogezandgrondenbeleid
wel voldoende? Is er al rekening gehouden met de herstructureringsplannen
van de overige sectoren; de melkveehouderij, de akkerbouw, de fruitteelt,
de pluimveehouderij, de herijking van de landinrichting, de verplichtingenstand
en natuuraankopen binnen de ecologische hoofdstructuur? Hoe hard is de 3,5
mld. voor de komende vier jaar? De teleurstelling van de glastuinbouw over
de toegezegde 45 mln. voor de komende vier jaar vinden wij begrijpelijk, want
de ingrijpende plannen voor herstructurering zijn daar al in volle gang. De
dynamiek dreigt zo afgeremd te worden. Ook de VVD-fractie – althans
woordvoerder Geluk – onderkent dit probleem. De heer Geluk heeft via
'De bloemisterij' laten weten dat het, wat hem betreft, mogelijk is om deze
afspraak in het regeerakkoord te veranderen en extra ICES-geld voor de glastuinbouw
in te zetten. Ziet ook de minister die mogelijkheid en met welk initiatief
komt de VVD-fractie vandaag?De heer Geluk (VVD):Mag ik u dan vragen welke gedachten de CDA-fractie over de herstructurering
heeft?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De CDA-fractie heeft niet in 'De bloemisterij' laten weten dat het regeerakkoord
opengebroken kan worden.De heer Geluk (VVD):Dat heb ik niet zo gezegd en er staat ook niet wat u nu zegt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dan hoor ik straks graag van u wat uw bedoeling is geweest. Het is mij
opgevallen dat u, toen de inkt van het regeerakkoord nog niet droog was, de
glastuinbouw onmiddellijk liet weten dat het anders had gemoeten. U hebt vandaag
de mogelijkheid om alternatieven aan te dragen. U moet mij niet om alternatieven
vragen; het was uw eigen idee om te zeggen dat er verschuivingen kunnen plaatsvinden
vanuit de natuuraankopen.De heer Geluk (VVD):Nee, ik heb heel duidelijk aangegeven dat de mogelijkheden nagegaan moeten
worden. Met betrekking tot de glastuinbouw zijn er immers best mogelijkheden,
ook op andere punten. Ik denk bijvoorbeeld aan de CO2 en de stadsvernieuwingen,
waarmee ook de glastuinbouw te maken heeft. In dat kader zijn er misschien
mogelijkheden tot accentverschuivingen en daar zullen wij de minister straks
dan ook naar vragen. Wij praten echter niet over verschuivingen van grote
sommen geld.De voorzitter:Wat is uw vraag aan mevrouw Van Ardenne?De heer Geluk (VVD):Ik heb haar gevraagd welke voorstellen de CDA-fractie ten aanzien van
de glastuinbouw doet. Zij heeft daar immers wel de mond van vol, maar wat
wil zij dan?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De heer Geluk moet het niet omdraaien. Als hij opwerpt dat het anders
kan, mag ik vragen hoe. Als hij vandaag met voorstellen komt, zullen wij die
graag van harte steunen. U hebt nu een aantal punten genoemd die mij zeker
de moeite waard lijken, maar als Kamerlid kunt u niet alleen buiten de Kamer,
maar ook in de Kamer voorstellen doen.Het tweede punt betreft de rol van de bewindslieden en het ministerie.
Die rol is niet helder. De aankondiging van de minister dat hij op rijksniveau
een coördinerende rol wil gaan vervullen in het plattelandsbeleid, heeft
de CDA-fractie verrast. Dat komt niet omdat het voorstel ons niet aanstaat –
bij de begrotingsbehandeling in 1995 hebben wij al voor zo'n coördinerende
rol gepleit – maar wel omdat dit kennelijk nog niet in het kabinet geregeld
is. Kon dit niet tijdens de kabinetsformatie en verwacht de minister binnen
het kabinet voldoende steun voor zijn voorstel? Wanneer ontstaat hier helderheid
over?Met de minister ziet de CDA-fractie het belang van interdepartementale
sturing. Ontschotting is nodig. Voor gebiedsgerichte plannen die van onderop
ontstaan, zoals NUBL, Binnenhof-Buitentuin en Stad-Land-Deventer, is er behoefte
aan één loket. Ook de visserijsector heeft behoefte aan één
ministerie dat facilieert, stimuleert en contracten afsluit en dat ook werkt
aan decentralisatie van wet- en regelgeving. De minister mag de verantwoordelijkheid
voor het opstellen en uitvoeren van gebiedsgerichte plannen niet weer naar
zich toe halen. Van Ardenne-van der HoevenDat is een zaak en taak van provincies,
gemeenten en ondernemers. Ook tussen het ministerie en de sector is een heldere
verantwoordelijkheidsverdeling nodig. In dat verband verwacht de CDA-fractie
zo spoedig mogelijk duidelijkheid over de status van de Organisatie
binnenvaart en een heroverweging van de plaats van het Diergezondheidsfonds.
Dat hoort qua uitvoering en beheer bij de sector thuis. Dat geldt niet voor
het bestrijden van dierziekten, want dat is primair een taak van de overheid.
De stand van de draaiboeken is weinig geruststellend. De risico's van insleep
van bijvoorbeeld mond- en klauwzeer zijn te groot. Sinds de mislukte oefening
van vorig jaar wacht de zuivelindustrie op voorstellen voor een sluitende
aanpak om een mogelijke besmetting van MKZ aan te kunnen.Dat brengt mij op het derde punt met betrekking tot de ambities: de houding
van de bewindslieden en het ministerie ten opzichte van de sector. Voor het
uitvoeren van het beleid is draagvlak nodig. Dictaten van bovenaf, kaders
en randvoorwaarden zonder overleg werken niet. Wij verwachten dat de minister
overleg voert met de pluimveesector over het herstructureringsplan van die
sector, inclusief het afschaffen van legbatterijen.Ten vierde zien wij dat de overheid zich niet altijd als een betrouwbare
partner opstelt. Je mag van de sector en van de overheid verwachten dat afspraken
worden nagekomen, of het nu gaat om het Meerjarenplan gewasbescherming –
dat loopt overigens tot en met 2000 en niet tot 2000, zoals in de memorie
van toelichting staat – of om de financiële impuls voor het Groene
Hart, om het toegezegde wettelijke kader voor het ammoniakbeleid in het ROM-gebied
Friesland, dan wel om de uitvoering van de motie-Meijer om het depositiebeleid
in emissiebeleid om te zetten of de belofte aan het kennis- en onderzoekscentrum
te Wageningen dat er niet verder bezuinigd wordt. Maar ook de CDA/VVD-motie
'geen OZB voor substraatteelt' dient uitgevoerd te worden. Het project zwerfasbest
van LTO Nederland wacht ook nog steeds op een beoordeling. De CDA-fractie
vraagt aandacht voor deze punten.Op de vijfde plaats wijzen wij op de inkomensontwikkeling in de land-
en tuinbouw. De bewindslieden kennen ongetwijfeld de laatste rapporten hierover.
De verschillen tussen de kopgroep en het peloton worden groter. De minister
kan het niet laten bij de erkenning dat een zwakke land- en tuinbouw tot een
slecht onderhouden landelijk gebied zou kunnen leiden. Dat zou sociaal, maatschappelijk
en economisch onaanvaardbaar zijn. De kosten moeten omlaag, maar die gaan
volgend jaar juist omhoog. Kijk maar naar de tuinbouwgasprijs. Is er inzicht
in wat hiervan de effecten zijn voor de sector?Verhalen over de terugsluis zijn niet eenduidig. Berekeningen die wij
bij het Kamerdebat over de ecotaks hebben gepresenteerd, gaven toen al aan
dat de terugsluis in het gemiddelde agrarische bedrijf niet voldoende is.
Kan de minister ons met enkele rekenmodellen hierover geruststellen? Ik zie
dat hij nu al knikt.Ten slotte constateren wij dat de toekomstige ruimtelijke inrichting van
Nederland nog een 'black box' is. Het is hoog tijd dat wij vaststellen waar
wij echt van afblijven ten behoeve van natuur, landbouwproductie en groene
ruimte. Is het niet zinvol, zo vragen wij de minister, om met het oog op de
herziening van het structuurschema Groene ruimte en de vijfde nota ruimtelijke
ordening vóóraf een landbouwstuctuurnota op te stellen of, zoals
collega Van der Vlies eerder zei, een agrarische hoofdstructuur, opdat bestaande
en nieuwe ontwikkelingen in de land- en tuinbouw verantwoord ingepast kunnen
worden?Zoals gezegd: ook de CDA-fractie staat voor een vitaal platteland. Daarvoor
is een sterke concurrerende land- en tuinbouw nodig. In dit begrotingsdebat
mag het niet bij mooie woorden blijven. Daarom graag discussie met de bewindslieden
over de genoemde punten.Maar er is méér. De ontwikkelingen in de land- en tuinbouw
en op ons platteland voltrekken zich razendsnel. De omslag naar duurzamer
produceren is definitief gemaakt. Dit type vernieuwing vraagt een stimulerende
overheid die ook de opstelling van bedrijfsmilieuplannen en verlening van
vergunningen op hoofdlijnen bevordert.Biologische landbouw is 'booming'. Voor boeren en tuinders die de omslag
willen maken van gangbaar naar biologisch, blijken er nog te veel belemmeringen
te zijn. Lees het landbouwkwaliteitsbesluit op dit punt, waarin staat dat
ondernemers twee jaar op certificering moeten wachten. Dat is weinig stimulerend.
Wij doen voorstellen voor een ondernemersaftrek bij duurzame productie, evenals
die voor het erkennen van groenelabelbedrijven en groenelabelgebieden.Uit de verbreding van het agrarisch bedrijf met natuur- en landschapstaken,
eigenproductenverkoop, agrotoerisme en patiëntenzorg moet meer te halen
zijn. Zou de minister willen nagaan of pilotprojecten mogelijk zijn die het
toeristisch product in een bepaald gebied kunnen versterken en waar de profits
tussen producenten kunnen worden gedeeld, bijvoorbeeld rondom de Efteling,
dierenpark Emmen of op Walcheren? Is het aantal toegestane standplaatsen per
minicamping daarvoor wellicht te klein?Agrarische vrouwen spelen, zoals bekend, een creatieve en stuwende rol
in de bedrijfsverbreding. In dat opzicht zijn wij benieuwd naar de voorstellen
van de bewindslieden voor de drie emancipatiespeerpunten.De land- en tuinbouw wordt multifunctioneel en pluriform, maar blijft
ruimte nodig hebben om te kunnen ondernemen. De discussie over grondprijzen,
grondaankoop en grondruil is volop gaande. De staatssecretaris baseert zich
voor natuuraankopen nog steeds op grondprijzen van 1996. Dat is niet reëel.
Meerdere ontwikkelingen tegelijk stuwen de prijzen van grond op. De grondmobiliteit
in delen van ons land blijft te laag. Zou de minister een notitie aan de Kamer
willen sturen over de belemmeringen en mogelijke oplossingen?Voor natuurontwikkeling zijn nieuwe impulsen nodig, vinden wij, zoals
bij infrastructuur en bouwen compenseren met het versnellen van aankopen binnen
de ecologische hoofdstructuur, uitbreiden van het areaal agrarisch natuurbeheer
en het uitbreiden van binnenstedelijke natuur. Het programma beheer dreigt
in de versukkeling te raken. Per 1 januari 1999 zou het programma starten.
Ondernemers in landbouw en natuur moeten weten waar zij aan toe zijn. Voor
agrarisch natuurbeheer acht de CDA-fractie een wettelijk kader wenselijk om
continuïteit, beloning en kwaliteit te regelen. Ons hoogontwikkelde peil
van kennis en onderzoek van rassen, teelten en teelttechnieken behoort gehandhaafd
te worden. Dus daarop dient niet bezuinigd te worden. Tussen bestaande kenniscentra
kunnen nieuwe samenwerkingsprogramma's worden opgezet, nationaal en regionaal. De CDA-fractie vindt dat de minister zich hiervoor de
komende tijd sterk moet maken door een scala aan kennis- en innovatienetwerken
te stimuleren.Onze kennis en uitgangsmaterialen kunnen we 'vermarkten' en dat gebeurt
gelukkig ook. Dat is met name een private aangelegenheid van marktpartijen,
hoewel soms de overheid een rol kan spelen, zoals bij het opzetten van een
varkenshouderij in China.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter! Mevrouw Van Ardenne spreekt over bezuinigingen op het kenniscluster.
Heeft zij suggesties ter financiering van het ongedaan maken van die bezuinigingen?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Op dit moment heb ik die niet. Wij zouden als CDA-fractie
dit voorstel nooit gedaan hebben, zoals wij duidelijk hebben gemaakt bij de
algemene politieke beschouwingen. Dat betekent dat wij nu ook geen voorstellen
zullen doen ten aanzien van de landbouwbegroting. Maar wij vinden dat die
bezuiniging, waarvan was toegezegd dat die er niet zou komen, niet kan. Het
is aan de minister om deze bezuiniging terug te draaien. Afspraak is afspraak!De heer Waalkens (PvdA):U legt heel nadrukkelijk de vinger op een gevoelige plek waar bezuinigingen
in het kenniscluster aangekondigd zijn. Vervolgens gaat u over tot de orde
van de dag. Dat is wat ons betreft te gemakkelijk. Waar u in die zin een opmerking
maakt, verlang ik ook van u dat u daarvoor dekking aangeeft.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie heeft – ik heb daar zelf uiteraard aan
meegedaan – vier jaar lang in deze Kamer grote bedragen in moties beschikbaar
gesteld voor de land- en tuinbouw, inclusief het kenniscomplex. Vier jaar
lang zijn die moties stelselmatig door de coalitie afgewezen, niet zozeer
vanwege de inhoud, als wel vanwege het feit dat men vond dat de dekking niet
deugde, omdat de CDA-fractie een apart begrotingskader had. Ik kan natuurlijk
nu vandaag met voorstellen komen, maar ik neem aan dat de heer Waalkens dat
doet, want uit zijn reactie begrijp ik dat ook bij de Partij van de Arbeid
ingezien wordt dat het anders moet. Als hij mogelijkheden ziet, zullen wij
hem daarin graag volgen.De heer Waalkens (PvdA):Ik nodig u uit uw reactie te geven nadat ik mijn inbreng heb geleverd
en niet op voorhand.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Uitstekend. Ik wacht uw inbreng af.De heer Geluk (VVD):Voorzitter! De CDA-fractie heeft natuurlijk een prachtige kans voorbij
laten gaan. Zij had een mooie tegenbegroting kunnen indienen. Die hebben wij
gemist. Collega Dijkstal heeft daar heel nadrukkelijk op gewezen. Daarom vind
ik de kritiek die mevrouw Van Ardenne nu uit, niet terecht. Ik vind het allemaal
loze kreten, holle woorden.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Zo is het natuurlijk niet. Wij mogen dit kabinet aanspreken
op zijn ambities. Als ik bekijk hoe die ambities zich verhouden tot de inzet,
ook in financiële zin, zie ik dat het daaraan zo hier en daar schort.
Natuurlijk mag een Kamerlid daar de vinger op leggen, of dat nu binnen of
buiten de coalitie is. Het zou niet goed zijn als dat niet gebeurde. Ambities
moeten kloppen met de voorstellen die worden gedaan, ook in financiële
zin. Ik wijs erop dat het niet verantwoord is om te bezuinigen op het kenniscomplex.
Sterker nog, er was beloofd dat het niet zou gebeuren en het gebeurt nu toch.
Daarop kunnen wij ook deze minister aanspreken.Voorzitter! Ik was gebleven bij het opzetten van een varkenshouderij in
China, waarvoor vanuit Nederland hulp is geboden, zoals ook elders wel gebeurt.
Maar hoe komt het dat er vanuit Nederland niet één maar twee
initiatieven zijn voor het opzetten van niet één maar twee zuivelfabrieken
in een klein plaatsje in Bosnië-Herzegovina? Dit staaltje van langs elkaar
heen werken van twee ministeries heeft ons verbaasd. Misschien kan de minister
daarover duidelijkheid geven.Sowieso zal meer gezocht moeten worden naar toegevoegde waarden, zoals
gezondheidsproducten, milieu- en diervriendelijke en in toenemende mate gemaksproducten
voor de dagelijkse voeding.Waarom wordt bij de herstructurering van de varkenshouderij het element
van verwaarden van vlees in eigen land of op eigen bedrijf niet meteen meegenomen?
Het transport van levend vee kriskras door Europa is zo langzamerhand onaanvaardbaar,
zeker gegeven de ingewikkelde Brusselse regelgeving met kostbare laad- en
losmaatregelen onderweg, die het dierenleed nauwelijks verminderen en bovendien
vrijwel onbetaalbaar zijn.Over de uitbreiding van de Europese Unie en Agenda 2000 heeft de CDA-fractie
zich altijd duidelijk uitgesproken. Nu Fischler en Santer met nieuwe voorstellen
komen, zal de minister zijn inzet opnieuw moeten formuleren. Wat denkt de
minister met de nationale en regionale enveloppes te kunnen doen? De ideeën
van de 'bende van vier' over verlaging van de zuivelprijs hebben de discussie
wel verlevendigd, maar ook veel onrust veroorzaakt. Wij vinden het noodzakelijk
dat het quotumsysteem behouden blijft en verzoeken de minister zich hiervoor
klip en klaar in te zetten. Wij blijven de Agenda 2000-voorstellen toetsen
aan een redelijke inkomenspositie van agrarische gezinsbedrijven en versterking
van een leefbaar platteland. Indien inkomenstoeslagen gekoppeld worden aan
milieu- en dierenwelzijnseisen, dient hiervoor een Europese standaard te worden
ontwikkeld. Extra taken voor natuur- en landschapsbeheer zullen extra beloond
moeten worden.Herstructurering glastuinbouw en reconstructie varkenshouderij zijn nodig.
De CDA-fractie kiest daarbij voor de gebiedsgerichte aanpak. Het uitstellen
van de reconstructiewet brengt varkenshouders in de problemen. Hoe kan een
ondernemer worden gedwongen tot investeringen voor dierenwelzijn en milieu,
terwijl niet zeker is of zijn bedrijf verplaatst moet worden? Onzekerheid
en kapitaalvernietiging; beide zijn onnodig en onwenselijk. Zou de minister
inzicht kunnen geven in de sociale en economische effecten van de voorgestelde
maatregelen in relatie tot de huidige malaise in de varkenshouderij? Door
allerlei factoren dreigt koude sanering. Indien deze doorzet, is er kans dat
een groot deel van de kleinere varkenshouders stopt en een grote hoeveelheid
varkensrechten binnen korte tijd op de markt komt, waardoor
de prijs te veel gedrukt wordt. Het moge duidelijk zijn dat dit de ontwikkeling
van megabedrijven sterk bevordert, iets wat de CDA-fractie ten stelligste
afwijst.De heer Ter Veer (D66):Is het ook niet mogelijk dat varkensrechten in de opkoopregeling aan de
minister worden aangeboden? Er is dan geen sprake van een prijsdrukkend effect.
Ze worden voor 100% uit de circulatie genomen. Het is een nuttiger en meer
effectieve route.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Als er meer zicht is op wat zich werkelijk op dit moment afspeelt, kan
een gerichte opkoopregeling, een gericht flankerend beleid, veel druk wegnemen.
Je bent dan ook sociaal verantwoord bezig. Ik vind het een goede aanvulling
van mijn opmerkingen over de malaise in de varkenshouderij.Voorzitter! In verband met de problematiek van de knelgevallen dien ik
de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de door de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
voorgestelde wijzigingen en aanvullingen van het Besluit hardheidsgevallen
herstructurering varkenshouderij (Stb. 1998, nr. 368) voor een aanzienlijk
aantal knelgevallen nog geen oplossing bieden;van oordeel, dat ook voor deze groep knelgevallen een billijke en redelijke
regeling getroffen dient te worden;van oordeel, dat op grond van de door LTO Nederland opgestelde inventarisatie
deze knelgevallen aangemerkt kunnen worden als een objectiveerbare groep;nodigt de regering uit binnen de mogelijkheden der wet regels te stellen
zodat de uitvoering van de Wet herstructurering varkenshouderij (1998, Stb.
236) ook voor deze laatste groep niet zal leiden tot een onevenredig nadeel,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ardenne-van der Hoeven en
Schreijer-Pierik. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (26200 XIV).Naar mij blijkt, stemt de Kamer ermee in dat moties in eerste termijn
worden ingediend, omdat bij deze begrotingsbehandeling tevens een verslag
van een algemeen overleg aan de orde is.De heer Oplaat (VVD):Mag ik concluderen dat het CDA afziet van een commissie voor individuele
beoordeling van knelgevallen?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Op welke wijze de beoordeling zal moeten geschieden, laten wij graag aan
de minister over. Op basis van de lijst van LTO Nederland moet worden nagegaan
hoe situaties adequaat kunnen worden beoordeeld. Het maakt de CDA-fractie
niet uit of het een commissie is of een groep van het ministerie. Het gaat
er ons met name om dat deze restgroep niet buiten de boot zal vallen. Dit
dreigt nu wel te gebeuren.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik concludeer dat het CDA de insteek van de VVD
heeft gekozen. Wij hebben in het algemeen overleg al aangegeven dat het ons
niet uitmaakt hoe het gebeurt, als het maar gebeurt. Ik neem echter wel afstand
van de stellingname van de collega van mevrouw Van Ardenne, die in het algemeen
overleg alleen maar pleitte voor een individuele behandeling.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik wil de heer Oplaat corrigeren. Wij vinden de commissie
zeker niet expliciet het belangrijkst. Het gaat en ging erom dat de restgroep,
die zelfs buiten de verruiming van de knelgevallenregeling valt en waarvoor
op dit moment geen enkele oplossing voorhanden is, geen onevenredig nadeel
zal treffen. Het maakt ons verder niet uit of die oplossing binnen of buiten
een commissie wordt gevonden. Hierop doordenkend, moet ik zeggen dat, op basis
van de inventarisatie die er nu ligt, je toch geval voor geval zult moeten
bekijken. Ik begrijp de weerstand van de heer Oplaat tegen de beoordeling
op individuele basis niet. Je kunt de groep natuurlijk als een geheel beoordelen,
maar dan nog zal elke aanvraag van geval tot geval bekeken moeten worden.
Hoe je daarmee omgaat, laten wij aan de minister. Ik begrijp uit de interventie
van de heer Oplaat dat hij vindt dat deze motie aangenomen moet worden en
dat hij ons idee zal steunen. Dat verheugt mij zeer.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Als mevrouw Van Ardenne zolang kan wachten, wil
ik haar vragen op mijn eerste termijn te wachten.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ook de SGP-fractie had ideeën in deze richting.
Er is echter gekozen voor deze procedure en nu ligt er een motie. Elke woordvoerder
had zich ook in eenzelfde richting kunnen uitspreken. Zou de minister daarnaar
luisteren, dan hadden wij het middel van de motie niet van stal hoeven halen.
Het gaat echter om het doel en niet om het voertuig. Ik steun op zichzelf
de gedachte.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij heeft de leden van de commissie gevraagd of er behoefte was aan
indiening in eerste termijn. Ik ben ervan uitgegaan dat wij die lijn zouden
volgen. Het had ook in tweede termijn gekund. Binnen de commissie is echter
afgesproken dat wij deze motie in eerste termijn zouden indienen.De voorzitter:De Kamer moet hiervoor toestemming geven. Ik gaf dit zojuist al aan. Ik
vind in dit geval dat de vaste commissie keurig voorbereidend werk heeft verricht
en daar kunnen wij allemaal ons voordeel mee doen in het debat.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik steun de motie. Wij zijn duidelijk geweest in
het overleg. Ik hoef dat hier niet te herhalen. Ik wil echter via deVan Ardenne-van
der Hoeven indienster met nadruk de minister vragen naar zijn uitspraken van
gisteravond, die ik overigens zeer waardeer. Ik kom daarop terug. Er moet
veel gebeuren op het platteland, maar er moeten geen slachtoffers vallen.
De motie steunt de minister daarin.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Hoe kwetsbaar het boeren- en tuindersbedrijf voor gebeurtenissen van buitenaf
wel is, is bij de watersnood van een paar weken geleden weer duidelijk gebleken.
In één klap kunnen agrarische bedrijven, handel en export aan
de grond zitten, financieel en emotioneel. De overheid dient zich hiervan
ten volle bewust te zijn. Een vangnet zoals de wet inzake schade bij rampen
is een vereiste, ook voor Groningse akkerbouwers.Een niet weg te denken ontwikkeling is die van de genetische modificatie.
De consument wil zekerheid over het product. Etikettering zal Europees en
nationaal afgestemd moeten worden. Consumentenvoorlichting is wat ons betreft
mede een overheidstaak.Overigens zal Nederland als handelsland in toenemende mate een belangrijke
rol blijven vervullen in im- en export. Dankzij mainport Rotterdam, die geheel
is ingesteld op het aanleggen van reuzencontainerschepen die vanwege hun omvang
slechts één of twee Europese havens aandoen, kan Nederland nog
lange tijd zijn positie als derde agrarisch exportland handhaven. Voorwaarde
is wel dat agrologistieke verbindingen beter op elkaar afgestemd worden, tussen
steden en vanuit de agrarische gebieden het land uit. Onze producten moeten
vanuit de landbouw dagvers het buitenland in. Er zijn allerlei ideeën,
privaat en publiek, en wij vragen ook aan deze minister, zich sterk te maken
voor de uitvoering van agrologistieke ketens.Voorzitter! Wij bespeuren een nieuw elan in die sector, een nieuw elan
om te vernieuwen. Er wordt veel verwacht van de bewindslieden; ik heb mij
wat dit betreft zeker niet beperkt. Als het gaat om dit elan, bespeur ik dat
er ook in de sector veel van deze bewindslieden verwacht wordt. Onze fractie
verwacht dat zij de ambities in de begroting en in de memorie van toelichting,
die wij met veel waardering hebben gelezen in de beleidsagenda voor de komende
jaren, waar zullen kunnen maken. Wat ons betreft, zal er daarom in dit debat
nog veel verhelderd moeten worden.De voorzitter:Het woord is aan de heer Waalkens, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Waalkens (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Het is een aparte ervaring om voor de eerste keer
op dit schavot te staan. Maar ik deel die ervaring straks met de minister
en de staatssecretaris, dus in die zin zijn wij lotgenoten. Mogelijk zijn
wij ook bondgenoten. Ik weet dat het gebruikelijk is om in een maidenspeech
niet te interrumperen. Toch nodig ik mijn collega-Kamerleden uit tot interruptie
als zij hiertoe een onbedwingbare lust voelen.De voorzitter:Ik ben de enige die nu op uw uitnodiging ingaat. Ik zal dit verder niet
toestaan; of wij maken voor eens en altijd een eind aan dit gebruik, of wij
doen dat niet. Voorlopig heeft mij geen voorstel tot verandering bereikt,
dus wij houden ons aan de mores.De heer Waalkens (PvdA):De regels van het huis zijn streng en rechtvaardig.Voorzitter! De begroting die wij kregen, stelde in eerste instantie wat
teleur. Vorige week kregen wij een beleidsagenda, die al wat meer zicht bood
op waar de bewindslieden heen willen. Vandaag zouden wij graag wat meer reliëf
willen geven aan de jaarlijkse beleidsbeschouwing.Het terrein van LNV staat voor ingrijpende beslissingen. Wat is de inzet
van de minister en staatssecretaris, met name in de debatten over de ruimtelijke
inrichting van ons land, over de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
en over de aansturing van de ontwikkelingen in het landelijk gebied? De minister
heeft laten zien dat hij veel voelt voor overleg. Er zullen echter veel knopen
moeten worden doorgehakt. Laten wij ook niet vergeten dat wij op tal van terreinen
afspraken hebben gemaakt waarbij de einddoelen vaststaan. Dat wij heen en
weer bewegen, is geen probleem, als wij maar precies weten waar de minister
en zijn departement staan.In de begroting valt vooral op dat de minister en de staatssecretaris
de eerder uitgestippelde lijnen in die zin oppakken en voor een aantal zaken
hebben aangekondigd dat op korte termijn verschillende notities aan de Kamer
worden gepresenteerd. Begroting en beleidsagenda geven nog geen erg duidelijk
antwoord op onze vragen. Dat nemen wij de bewindslieden, die net zijn begonnen,
niet kwalijk, maar enige spoed is geboden. Als algemeen kader kan de beleidsagenda
zonder meer volstaan. Wij zullen, zoals mijn fractievoorzitter al vaststelde
bij de algemene beschouwingen, de bewindslieden echter niet beoordelen op
hun beleidsintenties, maar op de concrete resultaten in de komende jaren.Stilaan ontstaat een brede consensus over de multifunctionele rol van
de primaire land- en tuinbouw in ons land. Dit lijkt ons dan ook een juist
moment om daarover met elkaar op indringende wijze een visie te ontwikkelen
en een daarbij passend instrumentarium te zoeken. Het kabinet gaat met de
houtskoolschets aan de slag, als voorloper op de vijfde nota ruimtelijke ordening.
LNV zal daarin een zeer voorname rol dienen te spelen.Als het gaat om de inrichting van het landelijk gebied, zijn de landbouw
en natuurlijk de natuur essentiële functies. 60% van het landelijk gebied
wordt beheerd door boeren en tuinders. De vele claims in het landelijk gebied
zorgen echter voor veel onzekerheid. Het departement doet er goed aan om met
behoud van de dynamiek in te spelen op de ontwikkelingen door duidelijk de
contouren van het beleid vast te stellen en in te brengen in het departementale
proces rond de houtskoolschets en de vijfde nota.In Europa staan wij ook aan de vooravond van ingrijpende beslissingen
ten aanzien van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Agenda 2000 staat in
het voorjaar op de Europese agenda. Het vorige kabinet heeft drie jaar geleden
een nota laten verschijnen. Hierin zijn aanzetten gegeven voor een uitgebreid
debat over de meest wenselijke richting. Van dat debat is helaas niet veel
terechtgekomen. Weliswaar leek de conclusie te zijn dat er voor een verdergaande
liberalisering à la McSharry geen alternatief bestaat, maar tegelijkertijd
zien wij dat Nederland enige afstand neemt van de zogenaamde bende van vier
of vijf die een spoedige afschaffing van de melkquotering voorstaat. De Nederlandse
opstelling wordt tegelijkertijd gecompliceerd door de behoefte om de nettobetalerspositie
te verbeteren.De PvdA-fractie is van mening dat een Europees landbouwbeleid in de toekomst
niet gebaseerd kan zijn op de nu geldende quoteringsafspraken. Zij hecht eraan
te zeggen dat een verdere regionalisering van het Europese beleid moet worden
bepleit. Hierbij kunnen de gewijzigde politieke verhoudingen in Europa, de
voorgestane uitbreiding van Europa, de veranderende financiering binnen Europa
en de voorbereiding op de WTO als hoekstenen worden gebruikt om te komen tot
daadwerkelijke invulling van regionale ontwikkelingsplannen die niet louter
en alleen op de land- en tuinbouw gericht zijn.Ook ten aanzien van de nieuwe WTO-ronde, voorzien voor eind volgend jaar,
moet de inzet van Nederland bijtijds bekend zijn. De vorige minister legde
terecht veel nadruk op de inpassing van consumer concerns in die ronde. Wat
de PvdA betreft willen wij nu al naar voren brengen dat op het front van de
consumer concerns Nederland een krachtige stellingname moet gaan voorbereiden.
Ook markttoegang zal onderdeel moeten zijn van de stellingname.Uit het voorgaande concludeer ik dat de Nederlandse inzet nogal ambivalent
is. Vaak kiezen wij voor wat wij noemen 'een middenpositie', in de geruststellende
gedachte dat de uitkomst van een debat meestal wel in die buurt ligt. Maar
gegeven de genoemde ontwikkelingen is een consistente positie die op al die
dossiers in 'het midden ligt', niet gemakkelijk in te nemen. Wij vragen de
minister niet om een toelichting op de manier van onderhandelen, maar om meer
inzicht op het toekomstig landbouwbeleid. Gezien de tijd zullen wij graag
op korte termijn daarover debatteren in deze Kamer.Alle aandacht moet de komende jaren worden gericht op strikte toepassing
en handhaving van de bestaande wetten. Hierbij is een betrouwbare overheid
en draagvlak in het veld van onschatbaar belang. Minas, de Wet milieubeheer,
de interim-wet en de herstructureringswet zijn behoorlijke ingrepen geweest
voor de totale agrarische sector. Als wij het daarin vastgelegde traject gezamenlijk
aflopen, kunnen wij erin slagen om landbouw en milieu duurzaam met elkaar
te verbinden. Een uitzondering, die overigens al een aantal jaren bekend is,
vormen de uitspoelingsgevoelige zandgronden. Daarvoor zal in het kader van
de nitraatrichtlijn nog aanvullend beleid noodzakelijk zijn. Over dat aanvullend
beleid heeft de minister van VROM kennelijk al duidelijke ideeën. Wanneer
kan de Kamer de complete regeringsvoorstellen tegemoetzien?Die uitspoelingsgevoelige gebieden vallen grotendeels samen met de zogenaamde
concentratiegebieden. Wij zien dan ook met zeer veel belangstelling uit naar
de aangekondigde reconstructiewet. Niet alleen de PvdA kijkt ernaar uit hoe
de verschillende ministeries denken om te gaan met dit toch wel uiterst zware
middel om te komen enerzijds tot een herpositionering van economische activiteiten
en anderzijds tot garanties voor de inpassing van ruimte voor de natuur. Met
andere woorden: het beoogt een nieuwe impuls te geven aan het landelijk gebied.
Tegelijkertijd moet worden opgemerkt dat een landsdekkend beleid dient te
worden voorbereid. Overigens, in het regeerakkoord staat dat het ammoniakbeleid
verder vorm zal krijgen via het emissiespoor. Dat is een heldere, betekenis
volle aanpak, die ook op bedrijfsniveau een duidelijke werkzame aanpak mogelijk
maakt.Dit laat onverlet dat er depositiebeleid zal worden gevoerd, maar dan
via het separate spoor van de ecologische hoofdstructuur, de ruimtelijke ordening
en bovenal de reconstructiewet, waarbij bedrijfsaanpassingen en -verplaatsingen
voluit financieel gecompenseerd dienen te worden.Mijn volgende punt betreft het stimuleringskader en de biologische landbouw.
Het stimuleringskader is amper gestart. Toch vinden er al opvallende dingen
plaats: er zouden te weinig goede aanvragen worden gedaan; het budget wordt
verlaagd en er is behoefte aan een aanvulling in de vorm van een verspreidingsregeling.
Sommige van die dingen zijn moeilijk te combineren. De verwachtingen die gewekt
zijn met het stimuleringskader, zijn door de werkwijze van de commissie-Van
der Zwan vervlogen. De Kamer heeft indertijd besloten om de commissie op afstand
te laten werken en enige terughoudendheid is dan ook op haar plaats. Maar
door de forse onderuitputting, zoals blijkt uit de rekening en verantwoording
1997, is er alle aanleiding om hierover toch bij de behandeling van de begroting
opmerkingen te maken. De onderuitputting en het verschuiven van gelden naar
verwerving van gronden in het kader van de EHS zijn uiterst twijfelachtig
te noemen. De leden van de fractie van de PvdA hechten aan het principe dat
er geen geruisloze doorschuiving plaatsvindt van meevallers in de uitgaven
naar andere beleidssectoren. Zou de Kamer een rapportage kunnen krijgen, en
dan niet in de eerste plaats kwantitatief met aantallen projecten en bedragen,
maar vooral kwalitatief? Welke innovaties worden gestimuleerd en welke niet?Het budget wordt verlaagd. In antwoord op vraag 119 schrijft de minister:
'De omvang van de structurele ombuiging op de LNV-begroting heeft noodzakelijkerwijs
ook consequenties voor het stimuleringskader.' Dat is natuurlijk onzin. Hier
is sprake van een weloverwogen keuze om het budget te verlagen. Tegelijkertijd
wordt bij vraag 22 een verspreidingsregeling aangekondigd. Logisch, ook de
voormalige, inmiddels opgeheven structuurregelingen waren bij uitstek verspreidingsregelingen.
Tegen die achtergrond lijkt verlaging van het budget ons veel te voorbarig.Ook voor de biologische landbouw kan het stimuleringskader veel betekenen.
Het reeds gepresenteerde plan van aanpak biologische landbouw vergt een behoorlijke
inspanning om de beoogde doelen te bereiken en van een temporisering kan en
mag dan ook geen sprake zijn. Ik zou de minister willen verzoeken de Kamer
te informeren over de stappen die hij zal gaan nemen. Al eerder is in deze
Kamer uitgesproken dat op fiscaal terrein mogelijkheden liggen. Graag nodig
ik de minister uit nog eens nader te bezien of het naar voren halen van de
duurzame ondernemersaftrek voor biologische ondernemers een begaanbare route
is. Wij zijn het toch met elkaar eens en waarom pakken wij dan niet gewoon
door?Graag zou ik het voorstel willen doen om in de Kamerrestaurants biologische
producten aan te bieden, want dan kunnen wij de handschoen die wij vaak aan
anderen toewerpen, zelf gaan oppakken. Ook gewoon doen!Ik kom bij de herstructureringen. De tuinbouw en de melkveehouderij hebben
intussen zelf het initiatief genomen om de eigen sector te
herstructureren. Van overheidswege zijn voor de tuinbouw al enkele honderden
miljoenen guldens beschikbaar gesteld en worden in het ICES-kader nog fikse
bedragen toegevoegd. Er wordt, soms uit onverwachte en onverdachte hoek –
ik denk aan de milieubeweging – gepleit voor meer steun aan herstructurering
van de tuinbouw. De middelen voor het CO2-beleid bieden de glastuinbouw
nog volop kansen. De sector zit zonder meer op de goede weg maar zou, buiten
de Westlandregio, nog eens moeten kijken naar uitbreidingsmogelijkheden.Voor de melkveehouderij zijn door de sectorale vakgroep interessante voorstellen
voor herstructurering gedaan. Met name de nitraatrichtlijn zal voor menig
veehouder nog consequenties hebben. Wat er ook uit de Agenda 2000 voortkomt,
de Nederlandse melkveehouderij kampt internationaal met een onvoordelige kostenpositie.
De kosten van het quotum zijn velen in deze Kamer al lange tijd een doorn
in het oog. Ten aanzien van de meeste voorstellen die zijn gedaan, met name
door de PvdA-fractie, is door het ministerie van LNV de conclusie getrokken
dat het systeem maar beter kan blijven zoals het is. Dat geldt ook voor de
motie-Woltjer/Blauw van vorig jaar. Maar de argumenten overtuigen ons niet.
Wij zijn weer een jaar verder zonder dat de quotumkosten zijn gedaald. Wij
vragen de minister om op korte termijn de nodige stappen te ondernemen om
te komen tot vergaande maatregelen om de kosten van het quotum te verlagen.
Ik hoop dat de minister daarop een duidelijk antwoord kan geven, dat niet
de componenten in zich bergt van nog eens een nadere studie en nader overleg.
De pluimveesector heeft ook een eigen plan ingediend. Hierop is door VROM
wel een reactie gegeven maar niet door LNV en dat is vreemd. Dit plan komt
nog onvoldoende tegemoet aan de maatschappelijke wensen op het gebied van
dierenwelzijn, die ook in het regeerakkoord zijn vastgelegd. Groepshuisvesting,
zoals in het onderzoek op Spelderhold en in de praktijk is getoond als optimum
van economie, welzijn, milieu en arbeidsomstandigheden, kan hierbij leidend
zijn. Wij vragen de minister dan ook met klem om zo spoedig mogelijk met de
sector in overleg te treden om een plan van aanpak te realiseren. De tijdsklem
van 2000, zoals vastgelegd in het regeerakkoord, kan hierbij nadrukkelijk
als stok achter de deur worden gezet.Ik kom bij de varkenshouderij. Tussen de vele debatten van het afgelopen
jaar en die over de komende reconstructiewet, waarmee de ruimtelijke kant
van de herstructurering wordt afgerond, zitten wij met de knelgevallen van
de varkenswet. Na het algemeen overleg van twee weken terug is onze fractie
blijven zitten met een onbevredigd gevoel. Ook de brief van de minister die
erop volgde, nam dat gevoel niet geheel weg. Wij voelen echter niets voor
een individuele beoordeling. Wij menen een uitweg te zien in een aanpak die
voor een belangrijk deel van de nu bekende knelgevallen uitkomst kan bieden.
Ik dien dan ook een motie dienaangaande in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat inzake de Wet herstructurering varkenshouderij een ruimhartige
regeling voor knelgevallen is toegezegd;overwegende het Besluit hardheidsgevallen herstructurering varkenshouderij;constaterende, dat de LTO aangeeft dat het besluit voor 26 categorieën
niet of in onvoldoende mate een oplossing biedt;overwegende het antwoord op de gestelde vragen over investeringsverplichtingen
voor varkenshouders;overwegende de brief over de aanvulling van het besluit;verzoekt de regering aan te geven op welke wijze en in welke mate dit
antwoord en deze brief een oplossing bieden voor de genoemde 26 categorieën,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Waalkens, Feenstra, Oplaat en
Ter Veer. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (26200 XIV).De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter! Op het gebied van diergezondheid maken vooral het grote aantal
dierbewegingen, de hoge bedrijfsdichtheid en de intensieve productiemethoden
de Nederlandse veehouderijsectoren uiterst kwetsbaar. Dierziekten kunnen leiden
tot zeer grote schade voor individuele bedrijven, de veehouderijsector en
de samenleving. De wijziging van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
ingevolge de Wet herstructurering varkenshouderij leidt ertoe dat er een verdeling
in verantwoordelijkheid is vastgelegd tussen de overheid en het primaire bedrijfsleven.
Als onderdeel van die veranderende situatie is onder andere afgesproken dat
het primaire bedrijfsleven via een systeem van gedifferentieerde heffingen
in principe de bestrijdingskosten van een uitbraak bekostigt. Voor de varkenshouderij
is deze systematiek nu geïntroduceerd. De minister kondigt in zijn memorie
van toelichting aan dat dit ook voor andere sectoren zal worden ingevoerd.
Het lijkt mij logisch om deze verdere invulling in nauw overleg met de verschillende
sectoren te introduceren.De voorgestane bezuinigingen op het totale kenniscluster dwingen ons ertoe
geweldig alert te blijven. Wij moeten het cluster zodanig organiseren dat
wij met recht trots kunnen blijven op de alom gewaardeerde kennisinstituten.
De beleidsagenda stelt dat er stimuleringsgelden beschikbaar worden gesteld
voor inhoudelijke heroriëntatie en methodische vernieuwingen in het onderwijs.
Hier willen wij de minister graag op aanspreken.Bij de presentatie van de beleidsagenda is duidelijk door het departement
aangegeven welke rol ingevuld zal worden. Ten aanzien van de aansturing van
de ontwikkelingen in het landelijk gebied is er de afgelopen jaren een proces
van decentralisatie doorgevoerd. Uit de beleidsagenda wordt duidelijk dat
die lijn wordt doorgetrokken. WaalkensWij lezen – dat is voorwaar een
concreet voornemen – dat er een sterkere nadruk komt op een gebiedsgerichte
aanpak, dat er gebiedscontracten en een regionale enveloppe komen en dat er
bij LNV de bereidheid bestaat om ook verantwoordelijkheden los te laten.
Dat mag toch voorwaar als een trendbreuk worden gezien. Overigens ondersteunen
wij die trendbreuk van harte, omdat die de beste garantie biedt op een vitaal
platteland waar landbouw, natuur, recreatie en andere bedrijvigheid in goede
balans met elkaar kunnen bestaan.Ten aanzien van de verdere invulling van de motie-Melkert c.s. zullen
wij het departement bij de rekening en verantwoording afrekenen op de inspanningen
die gericht zijn op de biologische landbouw, in relatie tot de markt en de
voortgang van de herstructurering in de varkenshouderij.De voorzitter:Ik feliciteer de heer Waalkens met zijn maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Voorzitter! Ik feliciteer Harm-Evert Waalkens met zijn maidenspeech. Ik
wens de minister en de staatssecretaris succes en veel plezier bij de behandeling
van hun eerste begroting. De bewindslieden lijken er klaar voor: het versterken
van de functies in het platteland in een dubbel dichtbevolkt land, met dieren
en mensen. Dat was een terecht, doch puur kwantitatieve constatering, terwijl
wij juist een kwalitatieve insteek kiezen en een grote verscheidenheid van
soorten nastreven.Uit de recentelijk gepresenteerde conceptbeleidsagenda voor deze kabinetsperiode
spreekt in elk geval enthousiasme, ook om het natuurbeleid gestalte te geven
'met de veters los'. De staatssecretaris lijkt niet te somberen over de resultaten
van de Natuurbalans. Wellicht is dat voor ons allen de allerbeste houding.
Ik doe mijn best, maar ik maak mij toch zorgen. De biodiversiteit neemt nog
steeds af. Het realiseren van de EHS in 2018 – dat was indertijd al
een compromis – dreigt niet te lukken. De provincies liggen met de begrenzing
niet op schema. Er is weer sprake van een jaar uitstel.De stand van zaken met betrekking tot de aankoop is bepaald niet rooskleurig.
Zo verwierf Staatsbosbeheer 38% in 1998 tegen 75% in 1997. Dit soort grondverwerving
ten behoeve van inrichting en beheer, juist van de kwetsbare soorten, verloopt
uiterst traag. Het relatief hoge percentage ruilgronden vertekent het beeld.
De Natuurbalans laat zien dat verwerving van steeds geringe aantallen hectares
niet leidt tot de na te streven grote, aaneengesloten natuurgebieden. Het
Nationaal groenfonds waarschuwde in juni al. De Natuurbalans komt nu met dezelfde
berichten. Beide stellen voor om meer gebruik te maken van het voorkeursrecht
en eventueel onteigening. Inderdaad kun je je afvragen waarom deze instrumenten
wel worden ingezet bij woningbouw en infrastructuur, maar niet bij natuur,
terwijl wij ook de realisering daarvan belangrijk vinden. In beide situaties
komt speculatie voor. Wat is de reactie van de bewindslieden?Ook het verbinden van natuurgebieden vordert niet echt. De minister-president
reageerde blijmoedig op de Natuurbalans. De staatssecretaris lijkt hem daarin
te volgen. Ook wij zullen niet somberen. Er zijn knelpunten en daarom is er
op onderdelen ook reeds actie ondernomen. Er is een extra impuls van bijna
2 mld. tot 2010 om aan die knelpunten het hoofd te bieden. Het kabinet gaat
ervan uit dat de uitvoering van het natuurbeleid daarmee op schema blijft.
Als blijkt dat een en ander niet het geval is, zal alsnog bekeken worden of
aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. De heer Kok zal wel bedoeld hebben
dat de uitvoering van het natuurbeleid weer op schema kómt, namelijk
dankzij die extra impuls. Een inhaalslag is nodig. Het is de vraag of bij
de evaluatie binnenkort al resultaten zullen zijn te meten.De heer Stellingwerf (RPF):Mevrouw Swildens constateert zelf dat de plannen voor 2018 continu in
de vertraging gaan. Vreest zij niet dat het geld dat tot 2010 is geraamd,
ook steeds verder naar achter zal worden geschoven? Moeten wij niet tot de
conclusie komen dat wij tussentijdse doelen moeten stellen en dat wij tussentijds
moeten afrekenen?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Op die tussentijdse doelen kom ik nog terug. De extra impuls is groter
dan de extra middelen in de vorige periode. Ook op andere terreinen gebeurt
er iets, bijvoorbeeld 2 mld. extra voor infrastructurele inpassing van grote
werken. Het 'Veters los'-verhaal in een win-winsituatie. Daarbij floreert
de natuur natuurlijk ook. Er is extra geld voor reconstructie. Natuur is dan
een afgeleid product. Al die extra middelen maken dat wij kunnen spreken van
een impuls die zoden aan de dijk zet. De heer Stellingwerf heeft gelijk dat
dat constant moet worden gemeten. Daarom heeft de minister vorig jaar het
Natuurplanbureau geïnstalleerd, waardoor wij jaarlijks een Natuurbalans
krijgen. De Kamer heeft daarmee veel meer instrumenten om de vinger aan de
pols te houden en om niet alleen na evaluatie zo nodig maatregelen te nemen,
maar ook 'evaluerend te programmeren'.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Wat mij opvalt, is het volgende. Het Natuurplanbureau produceert een eerste
document, waarover wij volgens u wat laconiek moeten doen. Dat begrijp ik
niet, want die Natuurbalans is wel serieus. Ik vraag mij eerlijk gezegd af –
die vraag moet ik overigens niet aan u, maar aan de bewindslieden stellen –
waarom het kabinet in een eerste reactie heeft gezegd het pessimisme van het
Natuurplanbureau niet te delen. Zijn er dan wellicht andere rapporten waarop
je je baseert? Mij lijkt zo'n Natuurbalans toch ook voor ons richtinggevend.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Zeker. U zult mij ook niet horen zeggen dat wij er laconiek mee omgaan.
Toen ik zei dat de staatssecretaris niet lijkt te somberen, bedoelde ik dat
wij niet lui achterover moeten gaan zitten en in pessimisme moeten ondergaan,
maar dat wij er met z'n allen flink tegenaan moeten gaan. In de eerste plaats
zijn dat de bewindslieden, en in de tweede plaats de Kamer, controlerend en
hun van goede gedachten voorziend. Na de Natuurverkenningen van 1997 hebben
wij natuurlijk al de eerste grote schok verwerkt. Dat was absoluut niet mis!
In de Natuurbalans, van een ander instituut en met een iets andere opzet,
wordt de trend langzaam omgebogen. Op grond van de bevindingen in de Natuurbalans
zouden wij, vindt u, ons zorgen moeten maken. Natuurlijk maken wij ons daar
zorgen over. Als je niets doet, ben je verkeerd bezig. De in het regeerakkoord
gegeven extra miljardenimpuls moet goed worden ingezet en gebruikt, waarbij
de vinger aan de pols moet worden gehouden. De overige instrumenten
die wij tot onze beschikking hebben om beleid te realiseren, moeten daadwerkelijk
op de goede plek en op de goede manier worden ingezet. Dan komen wij een eind
verder. Ik ben dus niet laconiek, maar ik ga niet zitten somberen, want met
u wil ik ertegenaan.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat is dan helder. Maar gaat u ervan uit dat die extra miljarden voldoende
zijn om de nog steeds gesignaleerde achterstand in te halen en het schema
weer te kunnen volgen? Je moet immers én de achterstand inhalen én
het schema kunnen volgen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Dat is zo'n punt waarvan ik niet op voorhand ga roepen dat het niet lukt;
maar ik ga ook niet op voorhand roepen dat het wél lukt. In navolging
van het kabinet zeggen wij: zet dat in, doe ermee wat ermee bedoeld is, hou
de vinger aan de pols. Zoals in antwoord op vragen en tijdens de algemene
beschouwingen is gezegd: mocht toch blijken dat het niet lukt of niet loopt
zoals wij willen, dan zullen wij andere maatregelen overwegen. Dat zeg je
niet voor niets. Dat zeg je niet als je op voorhand al zeker weet dat het
allemaal wel zal lukken. Met elkaar zullen wij hier dus bezien of dat nodig
is. Ik hoop eerlijk gezegd dat het wel lukt, waarvan ik ook voorlopig uitga.Mevrouw Vos (GroenLinks):Als u nu al duidelijk aangeeft dat het niet zeker is of het lukt, waarom
dan niet nu al een meer offensieve houding gekozen en gezegd: er zal meer
op tafel moeten komen? Van het Nationaal groenfonds, maar ook uit andere hoeken,
horen wij dat de kans zeer groot is dat de impuls van het kabinet onvoldoende
is om bijvoorbeeld de stijgende grondprijs te compenseren. Waarom niet nu
al gezegd dat de miljardenimpuls van het kabinet onvoldoende is? De doelen
moeten gerealiseerd worden, dus er moet meer geld op tafel komen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):De gemakkelijkste manier is om bij voorbaat al te roepen dat de zak geld
die erbij wordt gelegd, niet genoeg zal zijn. Het kabinet heeft nu juist een
opening geboden om te bezien of extra maatregelen nodig zijn als de zaak toch
niet 'op tempo' kan worden voortgezet. Daarom zeg ik: laten wij nu aan de
slag gaan met wat er is geboden en wat er – het is niet niks –
is binnengehaald. Dan houden wij met elkaar de vinger aan de pols; via het
Natuurplanbureau en de jaarlijkse Natuurbalans wordt dat redelijk georganiseerd
voor ons. Wij kunnen dat goed en inzichtelijk voor ons hebben. Echter, ik
vind het voorbarig om nu al te zeggen dat het per definitie te weinig is.
Wij moeten dit blijven volgen en de minister-president en het kabinet indien
nodig aan de uitspraak houden. Ik ben niet van plan om er met een pessimistische
houding tegenaan te gaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):Nee, dat is helder. Ik constateer wel dat wij juist op natuurgebied telkens
achter de feiten aanlopen. Dat dreigt nu weer te gebeuren. Bent u niet bang
dat het nieuwe geld voor extra natuur weer in de grondkostenpot terecht zal
komen en wij er niet in zullen slagen om extra natuur te realiseren?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Dat zal moeten blijken. Het aardige is dat wij constant merken of het
wel of niet lukt. Wij zitten wel in een glazen huis, maar niet in een stolp.
Wij horen constant van organisaties en mensen die erbij betrokken zijn en
het aan den lijve ondervinden of men zich al dan niet terecht zorgen maakt.
Ik zou het gemakkelijk vinden als je heel veel geld had en je niet hoeft af
te vragen of het überhaupt zal lukken. Ik vind echter wel dat je de kans
moet aangrijpen om met deze flinke extra impuls de zaak eerst verder op de
rails te krijgen. Ik doel dan met name op het inhalen van de achterstand op
het gebied van de grondverwerving. Ook moet gekeken worden hoe je nu verder
komt met projecten op natuurgebied zoals het agrarisch beheer en de natte
natuur. Immers, het ene beleidsonderdeel kan het andere versterken. Op het
moment dat je ergens natte natuur kunt realiseren onder gelijktijdige uitvoering
van een aantal milieumaatregelen, houd je wellicht op andere posten weer geld
over. Ik denk dat wij het proces, dat volgens het kabinet gebiedsgericht moet
worden aangepakt, de kans moeten geven om te zien hoe het zich zal ontwikkelen.
Dat geld is echt niet in een jaar helemaal op. Wij krijgen ook nog de Voorjaarsnota,
dus wij blijven gewoon de zaak volgen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Zal de PvdA-fractie zich hier in de Kamer hardmaken voor extra middelen
als blijkt dat die onvoldoende zijn?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik ga er vandaag nu eens niet van uit dat het allemaal niet zal lukken.
Je kunt het probleem heel somber benaderen en zeggen dat het toch allemaal
niet lukt, maar dan hoef je ook geen beleid uit te voeren en creatieve oplossingen
te bedenken. Zo benaderen wij het niet. Wij gaan er op de aangegeven wijze
tegenaan en wij houden de vinger aan de pols. Wij voeren deze discussie op
z'n minst een keer per halfjaar en op ieder moment daartussen als daarvoor
aanleiding is.Voorzitter! De inhaalslag is nodig. Vraag is of op het moment van evaluatie
de resultaten al volop te meten zijn. Er zijn natuurlijk nog volgende momenten
om de resultaten te meten. Veel hing af van de verdeling en het inzetten van
de 380 mln. ICES-gelden voor deze kabinetsperiode. Vandaag ontvingen we de
eerste begrotingswijziging. Waarom is de impuls grondverwerving voor 1999
32,6 mln. en voor 2000 70,2 mln. en waarom zijn bij de huidige stagnatie de
bedragen niet andersom?Waarom drukt 30% van de 800 mln. voor natte natuur en voor herstel en
inrichting rijkswateren op de LNV-begroting? Rijkswaterstaat heeft toch zelf
geld genoeg? Waarom moeten wij dat vanuit ons kleine potje betalen? Het tijdig
realiseren van de EHS is doelstelling. Minstens zo belangrijk is het creëren
van grote, aaneengesloten natuurgebieden en habitatvergroting door het verbinden
van gebieden. Dat is immers de voorwaarde, naast milieu- en watercondities,
voor het behoud van soorten en het vergroten van biodiversiteit! En daar was
het ons allemaal om te doen. Het gaat dan niet alleen om het halen van kwantitatieve
doelstellingen, maar ook en vooral om het halen van kwalitatieve doelstellingen.
En dat laatste lijkt momenteel in het gedrang te komen. Voor ecosystemen met
een hoge biodiversiteit, respectievelijk moeilijk te realiseren en te beheren
natuurdoeltypen, dat wil zeggen kwetsbare en zeldzamere soorten,
is en blijft verwerving en professioneel beheer absolute voorwaarde. Particulier
beheer volgens de nieuwe subsidieregeling van 'moeilijke' natuurdoeltypen
in natuurontwikkelings- en reservaatsgebieden zal niet altijd haalbaar zijn,
aangezien dat niet altijd in de totale agrarische bedrijfsvoering is in te
passen. De door het Rijk aangegeven natuurdoeltypen moeten het uitgangspunt
blijven. Het Rijk en de provincies zullen de doelstelling zo nodig nog scherper
moeten formuleren, een tijdpad moeten aangeven voor de uitvoeringsperiodes
en daarbij tussendoelen moeten stellen. De provincies bepalen zelf de locatie.Bij het aangaan van de beheersovereenkomst met individuele beheerders,
conform de afspraken over die natuurdoelen, moeten de provincies er steeds
voor waken dat de kwalitatieve doelstelling niet wordt verlaten. Bij het afsluiten
van individuele contracten mag de samenhang niet uit het oog worden verloren,
want daardoor zouden andere beheerders kunnen worden belemmerd om hun natuurdoelstellingen
te realiseren. Wij willen geen lappendeken, want daardoor zijn milieu- en
watercondities weer moeilijker te realiseren. Maatregelen zoals het opzetten
van het waterpeil, moeten bijvoorbeeld in een groter gebied worden genomen
om het goed te doen.Het spreekt vanzelf dat natuurdoelen niet op voorhand mogen worden bijgesteld,
laat staan aangepast aan de wensen van een potentiële beheerder. Dat
leidt ongetwijfeld en onherroepelijk tot ongewenste nivellering. Onderschrijven
de bewindslieden de gedachtegang dat duidelijkheid is geboden bij de na te
streven natuurdoelen en de verdeling en spreiding daarvan over de provincies?Bij het programma beheer is afgesproken dat wij een landelijke kaart met
kwaliteitsverdeling over de EHS en over de diverse provincies zouden ontvangen.
De vraag is wanneer dat mooie ding komt.Mijn fractie is het eens met de bewindslieden dat de betrokkenheid van
particulieren bij natuurbeheer, te weten de boeren of ondernemers, zoals de
minister ze noemt, een goede zaak is, evenals van agrarische natuurverenigingen
en milieucorporaties. De extra intensivering voor agrarisch beheer op gronden
met een blijvende landbouwfunctie juichen wij van harte toe, met name op gebieden
buiten de ecologische hoofdstructuur. Dat is prima voor het behoud en de verdere
ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden. Deze betrokkenheid vergroot
het draagvlak voor de uitvoering van het natuurbeleid.De aan Brussel voorgelegde subsidieregeling particulier beheer spoort
echter niet geheel met de bij het programma beheer gemaakte afspraken. Ik
noem ze in staccato.Wij waren het volstrekt eens dat de ontwikkeling van duurzame natuur voorop
dient te staan, maar nu blijkt de regeling opeens de mogelijkheid te openen
om als beheerder zomaar van locatie te wisselen, dus geen duurzaamheid. Daar
kan mijn fractie zich niet in vinden.De regiefunctie van het Rijk houdt in dat het wel per provincie een maximum
voor kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen kan vastleggen, uitgaande
van een landelijke taakstelling per natuurpakket, maar geen minimum. Waarom
is de regiefunctie van het Rijk dan niet aan de orde?Er is niet duidelijk gemaakt dat de provincies er goed aan doen om bij
het opstellen van plannen voor natuurgebieden voldoende aankoopgebieden aan
te geven. Het aanwijzen daarvan is toch een voorwaarde voor organisaties om
grond te kunnen verwerven, als er voor particulier natuurbeheer is geopteerd
en als dat om welke reden dan ook niet kan worden voortgezet.In de regeling is een stimulans afgesproken van een basisbijdrage en een
resultaatsbeloning, maar die heb ik niet terug kunnen vinden.De voorzitter:Mevrouw Swildens, bent u zich ervan bewust dat u bezig bent over de opgegeven
spreektijd heen te gaan?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Nee, ik dacht dat ik bezig was mensen te beantwoorden.De voorzitter:Ik klok altijd voor interrupties en antwoorden. Zodra u de speech hervat,
gaat de tijd weer lopen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik wil nog twee punten kort noemen.Anders dan wel eens wordt verondersteld, is landinrichting bij uitstek
het instrument om natuur te realiseren, ook nattere natuur, en om recreatiemogelijkheden
te scheppen in het landelijk gebied, met de natuurbeleving die daarbij hoort.
Dat instrument wordt gemoderniseerd. De verkorting van procedures vinden wij
prima, maar er moet een nette oplossing worden gezocht voor het probleem van
de oude verplichtingenstand, wil de overheid haar betrouwbaarheid niet verliezen
en het draagvlak behouden voor de plattelandsontwikkeling en het uitvoeren
van natuurbeleid. Ik nodig de minister uit om in overleg met de provincies
met voorstellen te komen. Ik hoop dat wij daarover duidelijkheid krijgen in
het algemeen overleg.Het tweede punt betreft de genoegzaam bekende perikelen rondom de aanmelding
en aanwijzing van de habitat- en vogelrichtlijn; waarschijnlijk zullen ook
andere sprekers daarop ingaan. Ik nodig de staatssecretaris uit om zich nu
reeds te beraden op aanvulling van de nu nog incomplete lijst. Met name delen
van een aantal grote wateren ontbreken, hoewel zij samen met wel aangewezen
gebieden één ecosysteem vormen. Wat ons betreft, wordt ons land
dubbeldicht bevolkt met zeer veel verschillende planten- en diersoorten en
met zeer veel mensen, liefst van diverse pluimage.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb uitgekeken naar dit debat over de eerste begroting
van deze twee nieuwe bewindslieden. De vraag is natuurlijk: nieuwe mensen,
een nieuw geluid? Vier jaar geleden hoorden wij van de toen aantredende VVD-minister
Van Aartsen een nieuw geluid met zijn plannen voor dynamiek en vernieuwing.
De sector is daardoor flink opgeschud en er is ook een veel offensievere houding
in de sector ontstaan. Ik vind dat positief: men is zelf vorm gaan geven aan
vernieuwing en men is met plannen voor herstructurering gekomen. Dat is van
belang, omdat er in de landbouw heel veel moet gebeuren om te komen tot een
milieu- en diervriendelijke landbouw, maar ook tot een platteland dat leefbaar
is voor zowel mens als natuur.Het komt er nu natuurlijk op aan om die vernieuwing voort te zetten. Dat
verwacht ik van deze bewindslieden, maar wat dat betreft vind ik de landbouwbegroting
teleurstellend. Ik zie bezuinigingen op het stimuleringsfonds en op de impuls
voor het Groene Hart; de groei in de kippensector wordt genegeerd en de aanpak
van de problemen op de droge zandgronden, ook door de melkveehouderij, wordt
vooruitgeschoven. De 'zaad tot karbonaad'-visie met betrekking tot de varkenssector
lijkt in droge aarde te vallen. Waar blijft nu het plan en de inzet om het
gigantische gesleep met biggen over de Europese wegen te verruilen voor een
topproduct van varkensvlees uit eigen land?De glastuinbouw, een voorbeeldsector bij uitstek, krijgt een karige ondersteuning
voor zijn ecologische moderniseringsinitiatieven. De minister kan deze sector,
die zijn nek uitsteekt, toch niet in de kou laten staan? Is hij het met mij
eens dat het van groot strategisch belang is dat het duurzame vernieuwingsproces
in de glastuinbouw slaagt, juist ook vanwege de uitstraling naar andere sectoren?
Is hij bereid om naar extra middelen te zoeken?Waarom is er overigens geen plan van aanpak met betrekking tot het klimaatbeleid
in de landbouw in brede zin? Naast de glastuinbouw is er ook veel te winnen
in bijvoorbeeld de melkveehouderij.Plattelandsvernieuwing is te veel een mandje projecten gebleven. Werkelijke
vernieuwing vraagt om structuurbeleid voor het landelijk gebied. Zal de minister
samen met het ministerie van Economische Zaken regionale duurzame structuurplannen
ontwikkelen? Hoe is een impuls in deze richting te rijmen met bezuinigingen
op het stimuleringsfonds?Wij hebben ook vragen over de bezuinigingen op het landbouwonderwijs,
met name aan de Landbouwuniversiteit Wageningen. De minister rechtvaardigt
deze bezuinigingen door te stellen dat de kosten per student relatief hoog
zijn in vergelijking met andere universiteiten, maar wil hij ingaan op de
tegenargumenten van die universiteit zelf?Ik constateer ook dat het beleid ten aanzien van de droge zandgronden
stagneert. Op dat punt komen wij voor een groot probleem te staan dat ons
overigens ook duur zal komen te staan, want de Europese Commissie is een procedure
begonnen tegen Nederland omdat Nederland niet voldoet een de Europese nitraatrichtlijn.
Ik heb overigens vernomen dat er op 29 september een brief van de Europese
Commissie aan Nederland is verzonden, waarin de Commissie meedeelt dat een
juridische procedure is gestart. Kan de minister daarop ingaan? Is het mogelijk
om deze brief op korte termijn, nog tijdens deze begrotingsbehandeling, naar
de Kamer te sturen? Waarom is het plan van aanpak voor de droge zandgronden
overigens nog niet gereed? Het gaat om de uitvoering van een motie van nota
bene december 1995!De groei in de kippensector loopt uit de hand. Het is de hoogste tijd
dat de minister paal en perk gaat stellen aan de groei. In één
jaar tijd is het aantal kippen met 5 miljoen toegenomen; de export van kippenmest
stagneert en voor wij het weten is er straks een mestprobleem dat even groot
is als bij de varkens. De fractie van GroenLinks vindt de afwachtende houding
van de minister niet acceptabel. Ik vraag hem daarom om nu een plan te maken
voor een systeem van pluimveerechten.Het leven van de doorsnee kip is natuurlijk nog steeds uitermate ellendig.
Het kabinet heeft stappen aangekondigd: als Europa niet met een goede richtlijn
komt, zal Nederland zelf in 2002 de legbatterij verbieden. Waarom wordt er
tot 2002 gewacht? Wij praten hier al jaren over. Ik vraag de minister dan
ook om zich in Europees verband zeer strijdlustig op te stellen. Wat vindt
hij van de suggestie om, als een tussenstap naar een verbod, het aantal kippen
in een legbatterijkooi te verminderen van vijf naar vier per kooi?De heer Van der Vlies (SGP):Is de harde kern van wat mevrouw Vos nu namens GroenLinks voorstelt, dat
Nederland eenzijdig de legbatterij moet verbieden op zo kort mogelijke termijn,
liefst zelfs eerder dan het jaar 2000?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ja, dat is de kern. Ik vind dat er alle reden voor is om dat soort stappen
te gaan zetten.De heer Van der Vlies (SGP):Hoeveel bedrijven zullen binnen onze landsgrenzen gevestigd blijven als
dat beleid zou worden? Heeft mevrouw Vos daar een visie op?Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik denk dat het tijd is om behalve naar de concurrentiepositie
van bedrijven, ook te kijken naar het welzijn van de dieren. Ik ben ervan
overtuigd dat er wel degelijk een toekomst is voor deze sector als wij strengere
regels vaststellen dan in de ons omringende Europese landen, mits het op een
slimme manier wordt aangepakt en het nieuwe product wordt gepromoot op basis
van kwaliteit en dierenwelzijn. In Denemarken en de Scandinavische landen
kun je zien dat de aanscherping van regels niet hoeft te leiden tot een gigantische
neergang van de sector. Eerlijk gezegd vind ik dus dat er reden is om als
Nederland voorop te lopen, maar dat moeten wij dan wel op een offensieve wijze
doen. Ik ben er niet bang voor dat de sector direct over de kop gaat.De heer Van der Vlies (SGP):Het accent op dierenwelzijn zet de SGP-fractie ook, maar wij willen ook
de sector binnen onze landsgrenzen kansen laten behouden. Daarom interrumpeerde
ik ook, zodat wij scherp van elkaar weten waar het op staat. Ik heb nog één
vraag. Laat het mevrouw Vos onberoerd wanneer in ons omringende landen, buiten
het Europese Uniegebied, kippen gehouden worden op een wijze die wij niet
in alle opzichten gewenst achten?Mevrouw Vos (GroenLinks):Natuurlijk laat mij dat niet onberoerd. Ik ben het volledig met de heer
Van der Vlies eens dat deze kwestie het allerbest in Europees verband aangepakt
kan worden en natuurlijk het liefst mondiaal. In die zin zou ik het een heel
goede zaak vinden als, bijvoorbeeld in WTO-verband, dit soort eisen gesteld
worden aan productie. Wat dat betreft vinden wij elkaar op dezelfde weg. Ik
zou het liefst willen dat wij het zo breed en zo snel mogelijk kunnen regelen.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ziet mevrouw Vos nog mogelijkheden om de grenzen
rond Nederland af te schermen? Leeft bij haar niet het idee dat wij kennis
en systemen gaan exporteren en dat wij de eitjes voor de consumptie
moeten gaan importeren? Ik heb nog één opmerking. Mevrouw Vos
gaf net Denemarken als voorbeeld, maar Denemarken kent geen batterijverbod.
Zweden kende er een, maar dat land heeft het teruggedraaid. Zwitserland kent
er een en daar worden alle eitjes nu geïmporteerd uit Letland, en ik
hoef mevrouw Vos niet te vertellen hoe in Letland kipjes worden gehouden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik zal de informatie die de VVD-fractie mij heeft doen toekomen
graag nagaan. Als wij in Nederland strengere eisen zouden stellen op het gebied
van welzijn, lijkt het mij niet dat het tot gevolg heeft dat er voor de sector
in Nederland geen toekomst meer is. Naar mijn mening gaan ook Nederlandse
consumenten steeds grotere waarde hechten aan producten die op een fatsoenlijke
manier geproduceerd zijn. Nederland kan best vooroplopen, maar dat moet samengaan
met een offensieve aanpak en goede voorlichting aan de consumenten over het
product dat je levert. Ik zou het goed vinden als Nederland net een stapje
harder zou lopen dan nu in Europees verband gebeurt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Natuurlijk is het goed als wij vooroplopen. Dat kan winst
opleveren, economisch gezien, maar ook voor het voorkomen van dierenleed.
Wat ik nu mis in de discussie is het overleg met de sector. Is het mevrouw
Vos bekend dat het ministerie tot nu toe geen overleg heeft gevoerd met de
pluimveesector over het herstructureringsplan van de sector zelf, bijvoorbeeld
over het afschaffen van legbatterijen? Wat vindt zij daarvan?Mevrouw Vos (GroenLinks):Als dat zo is, vind ik het geen goede zaak. Als de sector zelf met plannen
komt, moet je daar als kabinet serieus op inspelen. Het is mij overigens ook
opgevallen dat de sector zelf een jaar geleden al heeft gezegd dat er een
stop moest komen op de uitbreiding van het aantal bedrijven. Ik had graag
gezien dat de vorige minister daar direct op ingespeeld had. Dat had een hoop
problemen kunnen voorkomen. Ik ben het dus met u eens dat overleg met de sector
van groot belang is, maar ik vind ook dat het kabinet mag stellen dat de sector
versneld aan een aantal regels dient te gaan voldoen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Maar dan toch wel in het kader van een gezamenlijke afspraak over het
traject waarlangs het doel wordt bereikt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik vind het van groot belang dat positieve initiatieven vanuit de sector
worden beloond en dat daar serieus overleg over wordt gevoerd. Anderzijds
vind ik ook dat een overheid bepaalde regels mag stellen, na overleg met de
sector. Kortom: goed overleg is prima, maar de overheid mag regels stellen
en van de sector vragen om wat harder te gaan dan waar ze zelf misschien toe
bereid is.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat zal dan toch in overleg moeten gebeuren, want er moet toch draagvlak
zijn voor de uitvoering van zo'n maatregel?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik denk daar een tikkeltje anders over. Overleg vind ik van groot belang,
maar bijvoorbeeld dierenwelzijn is een collectief belang en daar heeft de
overheid een speciale rol in te spelen. Uiteindelijk moet de overheid haar
verantwoordelijkheid nemen en kan zij volgens mij ook maatregelen daartoe
afkondigen. Natuurlijk moet dat zoveel mogelijk in overleg gebeuren, maar
er hoeft niet over alles dat de overheid wil doen, steeds eerst volledige
consensus te zijn met het bedrijfsleven.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Gedeeltelijk ben ik dat wel met u eens, maar anderzijds constateer ik
dat er op dit punt geen Europees beleid is. Nederland zou dus eigenstandig
binnen de interne markt regels treffen en dan is het zeker zaak om dat in
overleg met de betrokken sector te doen en af te spreken welke stappen worden
gezet om het doel te bereiken.Mevrouw Vos (GroenLinks):Een trajectgewijze benadering heeft ook mijn voorkeur. Daarom vraag ik
de minister hoe hij denkt over een tussenstap, dus niet direct een verbod,
maar bijvoorbeeld het verminderen van het aantal kippen per legbatterij, waardoor
ze iets meer ruimte krijgen. Ik ben ervoor in om daar eens naar te kijken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dan nog blijft, dat dit afgesproken moet worden met de pluimveesector.
U kunt dit een aardige suggestie vinden – en met u talloze Nederlanders –
maar dan nog gaat het om het economisch belang van een pluimveesector die
op moet boksen tegen maatregelen die elders niet worden getroffen.Mevrouw Vos (GroenLinks):In de Kamer wordt al jaren gesproken over het welzijn in de kippensector,
maar daar is nog vrij weinig aan gedaan. Ik stel dan ook dat hier nu tempo
moet worden gemaakt. Natuurlijk moet de sector daar een grote rol in spelen
en moet er overleg plaatsvinden, maar een kabinet mag de zaak wat opschudden
en vooruitduwen. Dat vraag ik dan ook van de minister.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Hebt u enige aanleiding om te veronderstellen dat de pluimveesector niet
bereid zou zijn om in overleg met de minister na te gaan welke stappen genomen
zouden moeten worden om dierenleed terug te brengen?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb die aanleiding niet en ik wacht het overleg dan ook graag af, maar
ik reageer nu op hetgeen ik van de minister heb gehoord, namelijk dat hij
eerst wil afwachten wat er in Europa uiteindelijk uit de bus zal komen en
dat het wellicht tot 2002 zal duren voordat verdergaande stappen worden gezet.
Dat vind ik te lang duren en daarom vraag ik nu van de minister een initiatief.
Ik vind het vanzelfsprekend dat hij dit doet in overleg met de sector; dat
overleg vind ik van groot belang.De heer Waalkens (PvdA):Begrijp ik goed dat u vraagt om de gestelde termijn van 1 januari 2000
toch naar voren te halen?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb van de minister begrepen dat hij wacht op een Europese richtlijn
op dit terrein en dat het Nederlandse kabinet zelf met stappen zal komen als
die richtlijn er niet voor 2002 is. Het jaar 2002 vind ik wat laat en daarom
vraag ik of de minister wellicht eerder met initiatieven kan komen,
als het in Europees verband allemaal traag verloopt.De heer Waalkens (PvdA):Noemt u daar dan een termijn bij, of houden wij ons aan 1 januari 2000?
Die datum is in het regeerakkoord afgesproken.Mevrouw Vos (GroenLinks):U hebt wellicht gelijk, maar die datum van 1 januari 2000 staat mij niet
helder voor de geest.De heer Waalkens (PvdA):Dat is al over een kleine anderhalf jaar. Vraagt u nu om het nog sneller
te doen, of kunnen wij het gewoon houden bij wat is neergelegd in het regeerakkoord?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik zei al: de datum van 1 januari 2000 staat mij niet helder voor ogen.
Wat ik heb gelezen in het regeerakkoord, is dat het kabinet in EU-verband
in overleg treedt met het doel om zo snel mogelijk een Europese richtlijn
te krijgen. Als dat in 2002 nog niet voor elkaar is, zal het kabinet zelf
stappen zetten, zo heb ik begrepen. Ik vind 2002 te laat, maar 2000 komt natuurlijk
al wat meer in mijn richting. Dat lijkt mij in dit verband een goed jaar.De heer Oplaat (VVD):U kunt van de heer Waalkens en van mij aannemen dat de datum van 1 januari
2000 echt in het regeerakkoord staat. Dat is over een jaar en drie maanden.
Is dat ook uw termijn, of denkt u aan een nog kortere periode?Mevrouw Vos (GroenLinks):Als dat inderdaad de deal is en wij op 1 januari 2000 met regelgeving
ter verbetering van het welzijn van de kippen te maken krijgen, ben ik tevreden.
Ik heb dat echter niet uit het regeerakkoord begrepen en tot nu toe ook niet
uit de mond van de minister gehoord.De heer Oplaat (VVD):Het is duidelijk vastgelegd in het regeerakkoord, met de jaartallen erbij.
Aan de sector is gevraagd om vooraf zelf met plannen te komen. Het lijkt mij
verstandig om te wachten tot die plannen er zijn. Misschien gaan die nog wel
verder dan u voor ogen heeft.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat zou uitermate mooi zijn. In die zin ben ik ook benieuwd naar wat de
minister weet van plannen van de sector, waarover u blijkbaar het een en ander
hebt gehoord. Dat lijkt mij van groot belang, maar ik zou het eerlijk gezegd
ook aardig vinden als de minister op mijn suggestie ingaat. Misschien kan
daarover met de sector gesproken worden.Het is verheugend dat steeds meer consumenten de weg vinden naar biologische
landbouwproducten, onder andere dankzij de verkoop door grootgrutters. Ik
denk dat dit het moment is voor een extra financiële impuls aan deze
sector voor omschakeling, onderzoek en voorlichting. Is de minister bereid
om hiervoor extra middelen ter beschikking te stellen in zijn begroting of
geld te claimen in ICES-verband? Ik vraag de minister ook zijn ambitie met
betrekking tot de biologische landbouw te verwoorden in een meetbare resultaatsverplichting.
Ik verzoek hem zich in te zetten voor een aandeel biologische landbouw in
het totaal van bijvoorbeeld 10% in 2005. Hoe staat het overigens met de uitvoering
van de motie waarin wordt gevraagd om uitbreiding van het aantal biologische
varkenshouders? Deze motie is al een tijd geleden aangenomen.Ik maak mij zorgen over de voortgang van het Meerjarenplan gewasbescherming.
Misschien kan de minister iets zeggen over zijn activiteiten met betrekking
tot vermindering van de afhankelijkheid van bestrijdingsmiddelen. Zal de sanering
aan de hand van het Besluit toelating bestrijdingsmiddelen voortvarend aangepakt
worden? De nieuwste gegevens betreffen de hormoonverstorende werking van bestrijdingsmiddelen.
Is de minister voornemens te reageren op het rapport daarover van de milieuorganisaties
en zal dit bij het College toelating bestrijdingsmiddelen leiden tot nieuwe
criteria voor de toelating van dit type bestrijdingsmiddelen?De heer Ter Veer (D66):Onderschrijft u de suggestie die is verspreid door de milieuorganisaties,
dat deze bestrijdingsmiddelen hormoonafwijkingen geven? Bent u het met name
eens met de suggestie als zou daar niet naar gekeken zijn en als zou daar
niet op getoetst zijn? Dat is een buitengewoon kwalijke verdachtmaking. Het
is verwarring zaaien en grond geven aan voedselhysterie, waar wij al veel
te veel van hebben, als u zich zo klakkeloos achter zo'n kreet opstelt die
een willekeurige organisatie het land in slingert, terwijl de heer Koeman
in een reactie daarop de beschuldiging punt voor punt heeft weerlegd. Voor
de goede verstaander, de heer Koeman is het opperhoofd van het College toelating
bestrijdingsmiddelen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Daarvan was ik op de hoogte, mijnheer Ter Veer.Wat ik van belang vind, is dat er in ieder geval een heldere reactie van
de minister komt. Wat mij is opgevallen, is dat erop wordt gewezen dat men
in het kader van hormoonverstorende werking van bestrijdingsmiddelen in de
Verenigde Staten een aanzienlijk restrictiever beleid voert dan in Nederland.
Ik zou graag door de minister opgehelderd willen zien of inderdaad de normen
en criteria voor toelating in Nederland soepeler zijn dan in de Verenigde
Staten het geval is. Mocht dat niet zo zijn, dan zijn wij een stap verder
door de grotere duidelijkheid die er is gekomen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik vind dat we geen appels met peren moeten vergelijken. In
de Verenigde Staten bestaat een totaal ander gewasbeschermingsbeleid dan in
Nederland. Daar heeft men veel meer keus en een breder pakket, ook als het
gaat om biologische middelen. Die zijn sneller toegankelijk en bereikbaar.
In Nederland geldt een krimpscenario, dat wil zeggen dat er meer middelen
afgeschaft worden dan er gebruikt kunnen worden of dat middelen heel lang
in het traject zitten. Dat is wel een groot verschil. Wat dat betreft wil
ik van mevrouw Vos graag een reactie horen op het andere element van het Meerjarenplan
gewasbescherming. Zij heeft wel gelijk wat dit ene punt, de kanalisatie enz.,
betreft, maar aan de andere kant was er een breed middelenpakket afgesproken.
Aan die afspraak is nog steeds niet voldaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):Natuurlijk is er een heleboel te zeggen bij vergelijking van het beleid
in de Verenigde Staten en hier, maar ik vraag nu specifiek aandacht voor mijn
zorg over hormoonverstorende werking van stoffen. Wellicht valt het allemaal erg mee, maar ik zou toch graag van de minister een reactie
in dezen horen, vanuit het gegeven dat men in de Verenigde Staten blijkbaar
op dat punt een restrictiever beleid hanteert. Het lijkt mij goed om sec op
dat punt van de minister te horen hoe hij dat ziet. Het lijkt mij goed dat
hij de Kamer van nadere informatie daarover voorziet. Verder heb ik niet direct
een oordeel over de rest van het beleid in die zin in de Verenigde Staten.Een ander punt dat u aanroert, is het brede middelenpakket. Ik ben het
ermee eens dat wij daarmee wel in de problemen kunnen komen. Ik vind dat het
Besluit milieutoelatingseisen bestrijdingsmiddelen, dat de criteria regelt
voor het milieu op basis waarvan stoffen moeten worden toegelaten, goed moet
worden toegepast. Aan de andere kant zie ik met mevrouw Van Ardenne dat boeren
en tuinders in de problemen zullen gaan komen. Zij zullen zeggen dat er op
dit moment geen alternatieven zijn. Ik vind dat de minister hierop actief
moet inspelen. Kan het besluit gewoon worden doorgevoerd of dreigen er een
aantal problemen te ontstaan? Ik vind dat het ministerie te weinig op dat
probleem inspeelt.De heer Geluk (VVD):Mevrouw Vos ondersteunt dus het inzetten van een breed middelenpakket?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb daarop veel kritiek. Wij moeten ons richten op vermindering van
afhankelijkheid van bestrijdingsmiddelen. Dat is de hoofdlijn van het beleid.
Binnen strakke milieuvoorwaarden moet een keuze aan middelen mogelijk zijn.
Het is niet mijn lijn om te zeggen dat een breed middelenpakket zonder meer
goed is. Ik zie wel het praktijkprobleem opdoemen. Er moet meer communicatie
zijn met de sector en de minister. De minister moet daarin een meer actieve
rol spelen opdat wij straks niet tegen de muur lopen.Voorzitter! Ik kom over de natuur te spreken. De komende vier jaar zal
er weer een tekort zijn voor realisatie van de EHS door de stijgende grondprijzen.
De ICES-gelden voor nieuwe natuur dreigen vrijwel geheel op te gaan aan het
inlopen van dit tekort. Het Nationaal groenfonds schrijft in zijn jaarverslag
1997 dat er ten minste 2 mld. extra nodig is om de grondprijsstijgingen en
additionele kosten van natuuruitbreiding tot 2018 op te vangen. De staatssecretaris
gaat strijdlustig van start. In 'De boerderij' van 16 september jl. konden
wij lezen dat de natuur uit de verdrukking moet worden gehaald. De natuur
gaat in de aanval. De bezuinigingen op natuur in de begroting voor 1999 staan
in schril contrast met deze uitspraken.Naast tekorten door stijgende grondprijzen zijn er andere problemen. De
provincies lopen achter met begrenzing van de EHS en halen 30% van hun taakstelling
niet. De heer Van Vollenhoven, voorzitter van het Nationaal groenfonds, toont
zijn zorgen in het jaarverslag 1997. Hij is bang dat de EHS niet meer als
eenheid gerealiseerd kan worden en roept op tot actie. Dat zou ik graag van
het kabinet willen horen. In dit kader wil ik ook graag verwijzen naar de
gisteren verzonden brief van Natuurmonumenten aan de minister. Kan de minister
een reactie geven op de punten die in deze brief aan de orde worden gesteld?Het kabinet zal meer geld voor natuur moeten uittrekken: minstens 400
mln. extra voor verwerving van grond voor natuur in de komende vier jaar.
Er zal een natuurgrondbank moeten worden opgericht. Zet van iedere gulden
voor beton en asfalt een percentage opzij voor natuurontwikkeling. Deze gelden
worden gebruikt om de op te richten natuurgrondbank te financieren. De natuurgrondbank
financiert vervolgens projecten van provincies waarmee de EHS kan worden gerealiseerd.
Daarnaast is het essentieel dat de Wet voorkeursrecht verbreed wordt naar
een voorkeursrecht voor provincies om grond aan te kopen voor natuurontwikkeling.
Natuur is net als woningbouw een maatschappelijk belang dat niet in de knel
mag komen door speculaties met grond en grote stijging van prijzen. Ik hoor
hierop graag een reactie van de minister. Het is van belang om hier voortvarend
aan de slag te gaan.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Is mevrouw Vos ervan op de hoogte dat regulier al de regel is dat bij
infrastructuur extra geld beschikbaar wordt gesteld voor natuurimpulsen? Dat
fenomeen is er dus al. Voor woningbouw gebeurt het incidenteel, maar voor
de infrastructuur is dat een bestaande regeling.Moet de natuurgrondbank door de overheid worden ingesteld of is het een
particulier initiatief? Ik hoop dat het laatste het geval is.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het idee is dat de overheid er middelen voor beschikbaar stelt. Een richtsnoer
kan zijn om dat aan de hand van infrastructuurinvesteringen te doen. Ik ben
ervoor dat het een initiatief van de overheid is. Vervolgens worden middelen
aan de provincies beschikbaar gesteld om hun taken op het gebied van de ecologische
hoofdstructuur te realiseren. De gelden die, gekoppeld aan de uitgaven voor
infrastructuur, nu al ter beschikking komen, zijn met name bedoeld als compensatie
voor de schade die direct door de natuur wordt geleden. Ik zou toch iets extra's
willen, omdat ik denk dat de uitstraling van bepaalde infrastructurele ingrepen
in feite groter is dan wat wij nu aan gelden ter beschikking stellen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Begrijp ik het goed dat het om een compensatie-plus gaat? Er is immers
al compensatie. Mevrouw Vos zegt dus dat er nog iets bij moet.Mevrouw Vos (GroenLinks):Er moet zeker nog iets bij.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Kan mevrouw Vos kwantificeren waar het precies om gaat? Of is het idee
nog niet zo definitief?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik vind in ieder geval dat de ecologische hoofdstructuur onverkort gerealiseerd
moet worden. De berekeningen die ik heb gezien, vragen als je het groenfonds
volgt, 2 mld. extra tot aan 2018. Je kunt ook zeggen dat de komende vier jaar
zo'n 400 mln. uitgetrokken moet worden. Ik vind dat zo'n bedrag beschikbaar
moet komen om uitvoering van de ecologische hoofdstructuur voort te zetten.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Maar dan gaat het om uitvoering binnen de ecologische hoofdstructuur.
Ik denk dat we elkaar dan wel gevonden hebben, omdat het ook een van mijn
voorstellen is om de compensatie voor infrastructurele werken te vinden binnen
de ecologische hoofdstructuur. Op deze manier kunnen die compensatiemaatregelen
versneld en binnen de afgesproken tijd worden uitgevoerd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik denk inderdaad dat wij het hierover met elkaar eens zijn.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik zie echter het idee voor een grondbank nog niet zo zitten, maar ik
steun het idee om binnen de ecologische hoofdstructuur die gelden te benutten.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Het lijkt een sympathiek idee, maar toch verbaas ik mij erover.
Ik wil van mevrouw Vos graag een uitleg. Zij is met haar fractie geweldig
tegen verdere aanleg van wat zij 'beton en asfalt' noemt. Toch wil zij de
natuurontwikkeling mede afhankelijk maken van die aanleg. Hoe is dat te rijmen?Hebben wij bovendien niet tegelijkertijd de taak en de plicht om ervoor
te zorgen dat die natuurontwikkeling onverkort plaatsvindt, ook al komen wij
tot beperking van de wegenaanleg? Ik denk dat wij het daarover eens zijn.Ik vind het verder jammer dat mevrouw Vos daarvoor een bepaald bedragje
wil afscheiden van de kosten van de infrastructuur. Kunnen die compensatiemaatregelen
namelijk niet een veelvoud kosten van dat 'beton en asfalt'? In dat geval
mist mevrouw Vos toch de boot. Waarom zegt mevrouw Vos niet gewoon welk bedrag
zij nodig heeft voor natuurontwikkeling en in welke tijd zij dat wil bereiken?
Waarom zegt zij niet dat zij de ecologische hoofdstructuur wil uitvoeren en
dat zij een extra impuls wil voor de natte natuur? Waarom legt mevrouw Vos
de relatie met hetgeen zij nu net niet wil?Mevrouw Vos (GroenLinks):Mevrouw Augusteijn stelt een heel interessante vraag. Wij doen veel pogingen
om duidelijk te maken dat wij een politiek probleem hebben met de aanleg van
wegen, de uitbreiding van luchthavens en ook de aanleg van bepaalde spoorlijnen.
Wij zetten ons dan ook binnen de politiek in om aanleg te verhinderen. Overigens
zien wij zeker perspectieven in de aanleg van een hogesnelheidslijn. Het gaat
ons er met name om welk beleid je ontwikkelt om het aantal vliegtuigpassagiers
te verminderen en om tot natuurontwikkeling te komen. Wij zijn dus niet tegen
alle infrastructuur. De realiteit die ik zie, is dat er wel degelijk gigantisch
veel geld zal worden geïnvesteerd in nieuwe wegen, railinfrastructuur
etc. Als dat wordt gedaan, ook al heb ik daar kritiek op, dan moet je ook
bereid zijn om een groot bedrag opzij te zetten om de natuur evenzeer de ruimte
te geven. In die zin hebben wij een koppeling gemaakt. Extra infrastructuur
zou kunnen worden gebruikt om extra geld voor natuur te reserveren.Als er overigens andere suggesties of middelen zijn om de natuurgrondbank
te vullen, vind ik dat prima. Wellicht zijn er betere ideeën. Het gaat
mij erom dat er extra geld moet komen en dat ik het apart wil zetten. Met
dat geld moeten wij erin slagen de EHS op tijd te realiseren.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Ik ben graag bereid om met mevrouw Vos mee te denken, maar
ik veronderstelde dat zij een uitgewerkt plan had, dat ook haalbaar was. Dat
had ik graag gehoord. Ik begrijp nu dat zij ons meer een gedachte voorlegt,
waarover wij misschien op enig moment kunnen praten. Ik wil haar het advies
meegeven de zaken niet te veel koppelen, want dan wordt de natuurontwikkeling
afhankelijk gemaakt van iets dat zij misschien zelf ook wil beperken. Dat
zou ik buitengewoon jammer vinden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het plan dat ik voorleg, is wel degelijk haalbaar. Ik sta alleen open
voor suggesties van de Kamer, bijvoorbeeld van mevrouw Augusteijn, voor de
vulling van een natuurgrondbank. Waar moeten de middelen vandaan worden gehaald?
In eerste instantie leg ik het kabinet het concrete voorstel voor om een natuurgrondbank
op te richten, gekoppeld aan een wet voorkeursrecht. Die vind ik van groot
belang voor de aankoop van natuurgronden.Een ander punt is de biodiversiteit. De onderzoeksorganisatie NWO en de
Natuurbalans schetsen beide een zorgwekkend beeld van de verschraling en achteruitgang
van de soortenrijkdom van planten en dieren. Dit vraagt om een steviger beleid
ten aanzien van landbouw, verkeer en industrie. Maar het maakt ook duidelijk
dat het van groot belang is om de doelen van natuurbeheer stevig te bewaken.
Eerder is afgesproken dat de kwaliteit niet ter discussie zou staan bij nieuwe
vormen van natuurbeheer, onder andere door particulieren. Mijn fractie is
daar overigens voor. Wij vinden dat zeker agrarische natuurverenigingen een
kans moeten krijgen om aan deze vormen van natuurbeheer deel te nemen. De
doelen mogen echter niet ter discussie staan. Ik maak mij hier zorgen over.
Ik heb signalen gehoord dat in een aantal provincies een proces in gang is
van aanpassing van de doelen aan wat de beheerders kunnen bieden. Dat lijkt
mij niet de goede weg. Ik zou hierop graag een reactie van de staatssecretaris
horen. Ook zou ik graag horen hoe zij de bezuiniging van 30 mln. door 'doelmatiger
natuurbeheer' denkt te kunnen realiseren zonder dat dit ten koste gaat van
de kwaliteit. Dat vind ik namelijk nogal een opgave.De realisatie van de aanwijzing van gebieden in het kader van de habitat-
en vogelrichtlijn roept veel vragen op. Een Kamerbrede motie heeft er mede
toe bijgedragen dat er schot in de zaak zit. Maar hoe denkt de regering gebieden
voorwaardelijk aan te kunnen wijzen? De richtlijnen geven daar juridisch toch
geen enkele grond voor?Daarnaast heb ik een probleem bij de lijst van aangewezen gebieden in
het kader van de habitat- en vogelrichtlijn. Om te beginnen zouden de begrenzingen
van deze gebieden moeten samenvallen. Ook vertoont de lijst volgens onder
andere de Vogelbescherming en de Waddenvereniging belangrijke hiaten. Is de
staatssecretaris bereid om deze hiaten op te vullen?Ten slotte wil ik iets zeggen over het Europese landbouwbeleid, een onderwerp
dat van wezenlijk belang is voor de toekomst van de Nederlandse landbouw.
De begroting wijdt hier amper woorden aan. Een visie ontbreekt. Een brede
discussie op korte termijn over het Nederlandse standpunt ten aanzien van
het Europese landbouwbeleid is hard nodig. Ik zou hierbij dringend het LEI-rapport
van november 1997 over productiebeheersing als alternatief voor het EU-landbouwbeleid
onder de aandacht van de minister willen brengen. Tot dusverre is van de minister
geen reactie op dit rapport gekomen. Het lijkt mij van groot belang
dat dit scenario een serieuze rol krijgt in de discussie over de toekomst
van het Europese landbouwbeleid. Het interessante aan dit scenario is dat
het laat zien dat een zodanige besparing op de kosten van het Europese landbouwbeleid
kan worden bereikt, dat ook een beter inkomen voor de boeren inhoudt. In vergelijking
met een beleid gericht op verdere liberalisering, is het verschil zelfs behoorlijk
groot, omdat in dit geval inkomens fors moeten worden gecompenseerd. En dat
is toch allemaal geld. De compensatie vindt dan niet plaats via de EU, maar
wellicht wel via de Nederlandse begroting, waardoor een soort vestzak-broekzaksituatie
ontstaat. Ik vraag de minister serieus te kijken naar dit alternatief en de
Kamer op korte termijn een reactie te geven op het LEI-rapport.De heer Geluk (VVD):Voorzitter! Ik zou mijn collega Waalkens hartelijk willen feliciteren
met zijn maidenspeech en ik wens hem veel succes met zijn werk in deze Kamer.
Tevens wens ik onze nieuwe bewindslieden veel succes in hun werk voor de landbouw,
een buitengewoon moeilijke taak in de komende vier jaar.De economische waarde van de landbouw op het platteland is bijzonder groot.
Per vierkante kilometer levert hij zonder enige twijfel de grootste exportwaarde
van agrarische producten ter wereld. Landbouwproducten vormen bijna een kwart
van onze totale export. Maar liefst 280.000 mensen vinden er hun werk in,
waarbij nog 114.000 mensen in de voedings- en genotmiddelenindustrie kunnen
worden opgeteld. Deze cijfers benadrukken dat er scherp gelet moet worden
op de milieudruk van deze werkzaamheden.In de begroting van LNV zijn de raakvlakken met deze problematiek duidelijk
te vinden. Duurzame productie, herstructurering, natuurontwikkeling, enzovoorts,
zijn de kernwoorden. Iedereen die met land- en tuinbouw te maken heeft, beseft
dat er een balans gevonden dient te worden tussen economie en milieu. Dat
is de uitdaging voor de nieuwe eeuw.Het komende jaar wordt een zeer belangrijk jaar voor de Nederlandse land-
en tuinbouw. De besprekingen van Agenda 2000, de uitbreiding van de Europese
Unie en de komende besprekingen van de WTO zullen grote invloed hebben op
de ontwikkelingen in Nederland. Wij maken ons grote zorgen over de uitwerking
van Agenda 2000 nu de wereldmarktprijzen, tegen alle prognoses in, zwaar tegenvallen.
Extra waakzaamheid is geboden. Wij moeten, naar de mening van de VVD, oppassen
om de kip met de gouden eieren niet te slachten! Meer aandacht voor de concurrentiekracht
vinden wij heel belangrijk. De begroting van LNV is weinig concreet over het
handhaven van de sterke concurrentiepositie onder de steeds strenger wordende
eisen van milieu en dierenwelzijn.LNV gaat uit van exportbevorde- ring als speerpunt, maar is daarbij het
aanstellen van een landbouwattaché in Californië en een concurren-
tiemonitor niet wel heel erg weinig? Is het niet gewenst nog meer handelsmissies,
voorbeeldprojecten, het opzetten van netwerken te entameren? Kortom, dit beleid
blinkt nu niet echt uit, terwijl internationalisering dat juist wel erg noodzakelijk
maakt. De begroting laat zelfs zien dat er geen toename zit in dit beleid,
maar eerder een afname. Graag krijg ik hierop een reactie van de minister.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik vind dit een beetje een vreemd betoog. Aan de ene kant
constateert de heer Geluk dat de wereldmarktprijzen zwaar tegenvallen en aan
de andere kant wil hij meer concurrentie bevorderen omdat Nederland dan een
betere positie zal krijgen. Maar is juist die heel scherpe concurrentie niet
oorzaak van de te lage landbouwprijzen op de wereldmarkt?De heer Geluk (VVD):Nee, de te lage landbouwprijzen op de wereldmarkt worden veroorzaakt door
de crisis in Azië waardoor bijvoorbeeld de vleesprijzen aanmerkelijk
gezakt zijn. U weet dat vleesprijzen een groot effect, dikwijls in het kwadraat,
hebben op de graanprijzen. Dat is de oorzaak van de daling van de wereldmarktprijzen.
Wij moeten het komende jaar bij de land- en tuinbouw de boodschap van de concurrentiekracht
vertellen, want daarvan zullen wij het moeten hebben. Wij gaan immers toe
naar een grotere concurrentiekracht en dat betekent dat men in Nederland daar
heel uitdrukkelijk aan zal moeten werken. Dat is de strekking van mijn betoog.De heer Stellingwerf (RPF):U zegt dus niet dat wij eigenlijk toe moeten naar hogere levensmiddelenprijzen
die de minister als een basis zou moeten zien om een levensvatbare agrarische
sector te hebben?De heer Geluk (VVD):Nee, mijn betoog is heel duidelijk gericht op versterking van de concurrentiekracht.
Daar zullen wij het van moeten hebben. Wij kunnen wel proberen te voorkomen
dat de wereldmarktprijzen zakken, maar dat hebben wij niet in de hand. Wij
zullen moeten zoeken naar een sterkere en grotere concurrentiekracht.De heer Stellingwerf (RPF):Dat verhaal begrijp ik, maar is dat niet het verschuiven van het probleem
van Nederland naar welk ander land dan ook?De heer Geluk (VVD):Als wij op een eiland zaten, had u gelijk, maar dat zitten wij niet.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik begrijp dat u ervan uitgaat dat wij naar een verdergaande liberalisering
toe moeten, dat wij uiteindelijk voor landbouwproducten een soort wereldmarkt
zullen krijgen en dat wij scherp zullen moeten concurreren om daarin staande
te blijven. Is dat geen doodlopende weg? Zal dat niet leiden tot een voortdurend
grotere druk op de agrariër om zo goedkoop mogelijk te produceren, tegen
de klippen op? Zal dat geen verdergaande druk geven op natuur en dierenwelzijn?
Moeten wij die koers niet enigszins bijbuigen?De heer Geluk (VVD):Ik zou het met de strekking van uw betoog eens zijn, wanneer wij in deze
Kamer de wereldpolitiek konden beslissen. Ik ben alleen zo realistisch om
te veronderstellen dat dit niet het geval is. Wij zijn afhankelijk van een
WTO en van een doorgaande liberalisering die ons wordt opgedrongen door die
WTO. Daarop zullen wij in Nederland een antwoord moeten vinden. Daarom pleit
ik ervoor om die voorwaartse verdediging toe te passen; wij moeten mee in
de vaart der volkeren en wij moeten onze concurrentiepositie
versterken.Mevrouw Vos (GroenLinks):Komt er binnen de WTO niet juist een discussie op gang over milieu en
over de bekende nieuwe kreet consumer concerns, zodat er wel degelijk binnen
die WTO ruimte komt? Moeten wij het kabinet dan niet vragen om in die zin
meer ruimte te maken voor bijvoorbeeld productiebeheersing in de Europese
landbouw?De heer Geluk (VVD):Voorzitter! Ik ga er later in mijn betoog op in, zeker wat de consumer
concerns betreft. Wij willen graag een beroep doen op de minister om dat in
zijn beleid van harte te ondersteunen.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De heer Geluk zegt dat wij het moeten hebben van de concurrentiekracht.
Dat is snel gezegd, maar wat bedoelt hij daarmee? Waaruit bestaat die concurrentiekracht?
Hoe moet die tot stand komen, ten koste van wat of ten voordele van wat? Kan
hij dat eens uitleggen?De heer Geluk (VVD):Het bedrijfsleven zal erop gespitst moeten zijn om de concurrentie aan
te gaan. Het zal op alle mogelijke manieren zijn best moeten doen om tegen
een lagere kostprijs en efficiënter te kunnen werken, nog efficiënter
dan nu al gebeurt. De land- en tuinbouw zal daarop moeten inspelen. Die concurrentiekracht
streven wij nadrukkelijk na. Ik hoop dat de minister dat in zijn beleid ook
wil nastreven. Daarom doe ik een beroep op hem om bijvoorbeeld exportbevordering
te entameren als speerpunt.De heer Poppe (SP):Ik heb toch een nadere vraag. Het kabinet streeft naar extensivering in
plaats van intensivering. U zegt echter dat wij als het ware meer van een
vierkante meter moeten halen: meer varkens, meer kippen, meer eieren, meer
kaas en noem maar op. Dat is intensivering; daar pleit u nu voor. Dat is toch
tegenovergesteld aan datgene wat het kabinet voorstaat. Legt u dat maar eens
uit.De heer Geluk (VVD):Ook als je extensiveert, kun je je productie richten op een sterke concurrentiekracht.
Als je bijvoorbeeld biologisch produceert, kun je een soms een betere concurrentiekracht
hebben dan wanneer je via de gangbare methode blijft produceren.De heer Poppe (SP):En dat bedoelt u?De heer Geluk (VVD):Dat is het niet alleen. Het is één van de punten.De heer Poppe (SP):En andere punten? Dat is niet genoeg.De heer Geluk (VVD):Dan staan wij hier overmorgen nog, want er zijn er wel duizenden te noemen.
Die heb ik hier natuurlijk niet direct paraat. Ik noemde de biologische land-
en tuinbouw, de exportbevordering, een lagere kostprijs die op velerlei manieren
is te bereiken en gaat u zo maar door.De heer Poppe (SP):Dat bedoel ik. Het is gauw gezegd, maar er zit veel meer achter. Het is
u kennelijk nog niet duidelijk wat ervoor komt kijken om de concurrentiekracht
te vergroten en gelijktijdig het open landschap te houden, de intensivering
tegen te gaan en alle negatieve gevolgen van schaalvergroting, enzovoorts,
te bestrijden. Die combinatie legt u niet duidelijk uit, maar misschien komt
het nog in de rest van uw verhaal.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik hoor de heer Geluk spreken over het versterken van de concurrentiekracht.
Dat spreekt mij ook aan, omdat het van belang is voor de primaire sector en
voor de hele kolom. Overigens heb je nog een aantal verschillende sectoren,
die je niet allemaal met elkaar kunt vergelijken. De heer Geluk noemde in
een tussenzin het verlagen van de kostprijs. Waarin ziet hij nog mogelijkheden
om de kostprijs te verlagen? Waar ziet hij voorstellen daartoe in de memorie
van toelichting van de landbouwbegroting?De heer Geluk (VVD):Ik heb aangegeven dat wij onze zorgen hebben over het verlagen van de
kostprijs, als er ook steeds meer eisen worden gesteld aan het milieu en het
dierenwelzijn. Dat verhoogt de kostprijs. Dat betekent dat je op een andere
manier zult moeten produceren. Laten wij de biologische productie, een van
de punten, maar eens als voorbeeld nemen. Dan voldoe je al aan de eerste twee
voorwaarden. Als je het goed doet, kun je misschien een goede concurrentiepositie
in de wereld krijgen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Maar daarmee verlaagt u de kostprijs toch niet? U zit al aan de marktkant.
Dat is heel interessant voor degene die lage kosten heeft. Als in Nederland
de kostprijs echter almaar hoger wordt, dan kom je echt nog niet toe aan die
markt. Je zult in het beleid ook het verlagen van de kostprijs aan de orde
moeten stellen, want dat versterkt de concurrentiekracht voor welke sector
dan ook.De heer Geluk (VVD):Ik kan een aantal punten noemen: verlaging van de lastendruk, verlaging
van administratieve lasten. Daar kan de overheid veel aan doen. Elke ondernemer
moet continu gespitst zijn op verlaging van zijn kostprijs. Dat is ook een
taak van een ondernemer.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Oké, maar wij staan hier in de Kamer. Wij hebben het over ondernemers
en de overheid. Welke voorstellen ziet u in de memorie van toelichting die
de kostprijs voor welke sector dan ook in de land- en tuinbouw omlaag brengen
voor volgend jaar?De heer Geluk (VVD):Dergelijke voorstellen heb ik niet veel aangetroffen. Ik heb een beroep
gedaan op de minister om daar eens goed naar te kijken, juist om de concurrentiekracht
te vergroten. Daarover verschil ik niet van mening met mevrouw Van Ardenne.Voorzitter! De VVD pleit voor een voorwaartse verdediging en voor behoud
van concurrentiekracht, waarmee je een gulden verdient die je dan kunt uitgeven
aan andere zaken, zoals natuur, milieu en dierenwelzijn. Juist hiermee wordt
de vitaliteit op het platteland maximaal gediend.Een land als Amerika heeft dit signaal al opgepakt. Het verleende vorig
jaar voor maar liefst 11,6 mld. kredietgaranties bij export van landbouwproducten
naar vijftien landen. Dit is nog maar het begin, zo zei minister Glickman.
Het is dus duidelijk wat hun agenda is. Kan de minister ons
mededelen of dit is toegestaan in het kader van de WTO-afspraken, en wat hij
of de Europese Unie denkt te doen om op dit soort acties een antwoord op te
geven?Ik kom op het omkeren van de keten. Het is naar onze mening essentieel
om te denken vanuit de wensen van de consument. De agrobusiness en de verwerkende
industrie dienen meer aandacht te krijgen. Zij zijn de motor die de omzet
moet genereren. Als deze goed loopt, komt de primaire productiesector vanzelf
op gang. De internationale afhankelijkheid van die agrobusiness neemt steeds
meer toe. Dat brengt natuurlijk ook risico's met zich. Een goede bereikbaarheid,
een goede logistiek, een hoog kennisniveau en goede informatietechnologie
zijn heel hard nodig om concurrerend te kunnen werken. Dat komt de vitaliteit
van het platteland ten goede.Wij waren blij met de conceptbeleidsagenda die wij vorige week ontvingen.
Te veel zien wij om ons heen de naïeve aandacht voor het platteland,
vaak geredeneerd vanuit nostalgie. Het platteland is geen sprookjesbos, maar
een prachtige plaats waar hard gewerkt wordt voor een soms dunne boterham.
Deze nota is gelukkig geen Hans en Grietje-verhaal. Nuchter wordt het evenwicht
gepromoot tussen economie en kwaliteit van de omgeving.De VVD is blij met de forse economische aandacht in deze nota. Zoals Van
Aartsen de man was voor collega Ter Veer, zo zou Apotheker onze man kunnen
worden! Naar onze mening is bij het versterken, zo u wilt opbouwen, van een
vitaal platteland een blijvende aandacht voor het agrarisch bedrijfsleven
noodzakelijk. Toch roept de nota een aantal vragen bij ons op. De belangrijkste
vraag is natuurlijk hoe de financiering van deze ambitieuze plannen geregeld
is. De minister stelt de vitalisering van het platteland centraal. Een bedrag
van 3,5 mld. is hiervoor beschikbaar. Hoe stelt de minister zich de economische
vitalisering voor, met de zorg die wij reeds hebben over de Agenda 2000 en
de WTO? Hoe kun je al deze plannen realiseren bij een sector die geweldig
onder druk komt door toenemende concurrentie met een dalend inkomen?Van belang hierbij is het kunnen realiseren van de Nederlandse consumer
concerns in de onderhandelingen bij de WTO en de Agenda 2000. Ziet de minister
de aandacht hiervoor in EU-verband groeien? Wat is zijn visie op het Europese
landbouwbeleid?Een regionale aanpak via regiocontracten spreekt ons bijzonder aan. Het
is van groot belang om regionale initiatieven te stimuleren, te motiveren
en zoveel mogelijk te realiseren. Regionaal kan dit specifiek, sneller en
efficiënter. Bovendien is er waarschijnlijk meer draagvlak dan wanneer
het vanuit het Haagse gebeurt. Er zijn echter ook nadelen. De VVD-fractie
ziet met belangstelling de vulling van de enveloppen tegemoet. Zij vraagt
zich af of elke regio een enveloppe in de bus krijgt. Wat is de reactie van
de minister? Wij zullen kritisch kijken naar de invulling van dit beleid.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De VVD is alweer bezig met het vullen van de enveloppen, maar voorzover
ik heb begrepen, zijn er nog geen enveloppen. Hoe reëel acht de heer
Geluk de kans dat het enveloppenscenario van Santer in Europa geaccepteerd
zal worden?De heer Geluk (VVD):Dat is een van de vragen die wij de minister stellen. Mijn opmerking over
de vulling van de enveloppen was ironisch bedoeld. Ik denk dat de minister
haar op de juiste wijze heeft opgepakt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Bent u nu niet te snel met het vullen van de enveloppen?De heer Geluk (VVD):De minister heeft de mogelijkheid aangegeven en wij zien dat vol belangstelling
tegemoet.De heer Waalkens (PvdA):Ik neem aan dat u niet alleen een vraag stelt aan de minister, maar dat
u zelf ook een opvatting heeft over de financiering van Europa, de regionale
aanpak en de enveloppen die daarachter zitten. Wat is die opvatting?De heer Geluk (VVD):Ik wil mij op dit ogenblik van een oordeel onthouden, totdat wij een antwoord
hebben van de minister. Dat lijkt mij veel logischer. Dat is ook onze taak
als Kamer. Ik denk dat wij de minister zijn beleid verder moeten laten uitdiepen,
voordat wij daarover een oordeel geven.Voorzitter! In het kader van de kernopdracht 'leefbaar platteland', die
LNV zich stelt, is het wel heel vreemd dat een bezuiniging plaatsvindt bij
het stimuleringskader. In de begroting staat dat er een evaluatie heeft plaatsgevonden
in de eerste helft van 1998. De resultaten van de evaluatie en de maatschappelijke
en beleidsmatig gewenste ontwikkelingen zullen de agenda van dit stimuleringskader
in 1999 bepalen. Op welke manier wordt de Kamer bij deze besluitvorming betrokken
en zijn er ideeën hoe deze bezuiniging wordt vormgegeven? Voorts dreigt
hiermee ook een bron van Brussels geld gedeeltelijk verloren te gaan. Hoe
moet dit gezien worden in relatie tot de Nederlandse inzet voor een betere
nettobetalingspositie?Voorzitter! Wij vragen de aandacht van de minister voor de glastuinbouw.
Met een enorme productiewaarde is dit dé belangrijkste sector van de
land- en tuinbouw, die ook goed groeit. Het is een sector die door zijn aanpak
economisch maar ook op milieugebied goed scoort. Als een van de weinige bedrijfstakken
in Nederland levert de glastuinbouw nu al een bijdrage aan het verminderen
van het broeikaseffect. In 1997 is de CO2-emissie teruggelopen
met maar liefst 7,5%. Herstructurering kan dit effect aanmerkelijk vergroten,
door gebruik te maken van restwarmte, afkomstig van de industrie. Is de minister
bereid al het mogelijke te doen om de herstructurering in de glastuinbouw
te bevorderen om zodoende de reeds ingezette plannen te realiseren? Is de
minister met ons van mening dat de herstructurering van de glastuinbouw gezien
moet worden in een breder kader? Hiermee kunnen meerdere vliegen in één
klap worden geslagen. Het geeft economisch en milieutechnisch gezien een geweldig
positief effect aan de vitalisering van het platteland. Wij denken hierbij
aan benutting van de CO2-pot, water- en bodemsanering en warmtekrachtkoppeling.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik begrijp dat de heer Geluk nu met zijn wensenlijstje komt om de ICES-gelden
op een andere manier aan te wenden. Zo leg ik het althans uit.
Klopt dat? Is hij op de hoogte van het feit dat de gelden voor herstructurering
voor dit jaar zijn stopgezet, zodat er aanvragen blijven liggen en de dynamiek
in de herstructurering stagneert? Wat zou hij eraan willen doen om dat weer
op te pakken? Wat mij betreft zouden de gelden eerder beschikbaar moeten komen,
maar ik hoor daarover graag zijn oordeel.De heer Geluk (VVD):Wij hebben een aantal mogelijkheden genoemd om in de ICES-gelden wat te
kunnen doen. Je moet het dus in een breder kader trekken, bijvoorbeeld bij
het CO2-gebeuren, waar natuurlijk best wel wat uit een potje valt
weg te halen. Verder denk ik aan de water- en bodemsanering. Maar wij kunnen
de ICES-gelden natuurlijk niet gaan veranderen, want die zijn vastgelegd in
het regeerakkoord. Wij hebben daar als landbouwwoordvoerder, zij het node,
onze naam onder gezet, maar het zij zo. Wij moeten nu proberen met de middelen
die nog overblijven beleid te maken. Dat wordt hier en daar links en rechts
wat sprokkelen, waarmee gelukkig ook veel goed kan worden gedaan. Dat vraag
ik de minister.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Jawel, maar de ICES-pot is een aparte subsidiëring. Op de begroting
van LNV is ook nog een bedrag opgenomen. Voor dit jaar is dat bedrag voor
de herstructurering uitgeput. U wilt toch graag dat dat wat versneld gaat.
Dan zou u toch een voorstel moeten doen om ook dit jaar die gelden, die voor
volgend jaar gereserveerd staan, naar voren te halen? Ik heb dat al eens eerder
gesuggereerd.De heer Geluk (VVD):Wij kunnen daar natuurlijk niet veel aan doen, want die gelden zijn inmiddels
vastgelegd in de ICES-pot. Ik herhaal dat het enige wat wij kunnen doen, is
de minister vragen of deze met zijn collega-minister van VROM kan bespreken
of van die begroting nog iets weg kan worden gehaald, bijvoorbeeld uit de
CO2-pot.Ten slotte heb ik nog een drietal vragen. Kan de minister er bij de minister
van Binnenlandse Zaken op aandringen dat de motie-Van der Hoeven/Remkes over
de OZB-vrijstelling voor substraatteelt wordt uitgevoerd? Is de minister bereid
om op korte termijn mee te helpen bij het zoeken naar een oplossing voor de
vrijkomende agrarische bebouwing? Wat staat er in de leidraad die de minister
ons heeft toegestuurd? Die hebben wij nog niet gezien. Een functieverandering
dient naar onze mening mogelijk te zijn met behoud van het primaat van landbouwbestemming.
Kan de minister nagaan of laten uitzoeken hoe claims van oogstschades in de
plantaardige sector kunnen worden ingedamd, zodat het Rijk niet steeds voor
de schade wordt aangesproken? Wij denken dat de overheid bijvoorbeeld voor
deze sector als katalysator kan optreden. In de dierlijke sector is dit inmiddels
aardig geregeld.De heer Oplaat (VVD):Voorzitter! Allereerst sluit ik mij aan bij de felicitaties voor de bewindslieden
van mijn collega Geluk, de zogenaamde 'Geluk'-wensen.De hoofdlijnen van het LNV-beleid voor de komende jaren zullen binnenkort
in een nota door de minister nader uiteen worden gezet. Ik zou de minister
graag een aantal impulsen willen geven voor het nieuwe beleid. Wat mij betreft
zou het landbouwbeleid voor de komende jaren vooral 'liberealistisch' moeten
zijn. Dit beleid bestaat uit drie componenten: liberaal, realistisch en elastisch.Ten eerste moet het beleid liberaal zijn. Liberalisme staat onder meer
voor keuzevrijheid van de consument en ook Kamerleden zijn consumenten. Het
Restaurantbedrijf is de vorige week een biologische themaweek gestart. Men
meldt vooraan op de menukaart dat dit te maken heeft met het feit dat een
aantal politieke partijen uitsluitend nog biologisch voedsel willen serveren
in overheidsrestaurants. Voorzitter! Dat geldt dus niet voor de VVD. Wij zijn
zeker niet tegen de biologische landbouw en het stimuleren ervan, integendeel,
wij zijn er zelfs voor. Echter, een biologische samenleving is niet maakbaar.
De VVD is voor de vrijheid van voedselkeuze, ook in overheidsrestaurants.
Dat betekent dus geen gedwongen winkelnering.De heer Waalkens (PvdA):Wil de heer Oplaat dan het idee mee ondersteunen om in dit huis ook de
keuzemogelijkheid te hebben? Nu zijn wij namelijk verplicht om alleen maar
gangbaar voedsel te eten.De heer Oplaat (VVD):Ik wil dat idee van u best ondersteunen, zolang er maar een vrije voedselkeuze
is, ook in dit huis. Als men besluit tot een vegetarisch thema, laat men dat
dan maar doen op het moment waarop ik reces heb.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik vind die vrije keuze heel interessant. Dat brengt mij wel op het punt
van de voedingsmiddelen die vrij zijn van genetisch gemanipuleerde stoffen.
Vindt de heer Oplaat dat ook die keuze moet kunnen blijven bestaan voor de
consument en dat ervoor gezorgd moet worden dat in ieder geval dat soort voedselstromen
mogelijk blijft?De heer Oplaat (VVD):Ja. Er is pas over gesproken in een algemeen overleg. Binnenkort komt
er een hoorzitting of een rondetafelconferentie waaruit zeker een voorstel
daaromtrent zal voortkomen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):U spreekt prikkelende taal, zeker wat betreft het CDA. De keuze in het
restaurant in dit Kamergebouw of in welk overheidsgebouw dan ook, is toch
altijd beperkt. U moet het dus niet allemaal gaan overdrijven met dat liberalisme.
Zo vrij is de keuze niet; er is een beperkte hoeveelheid van soorten drank
en voedingsproducten. Waarom zou de VVD ook niet een voorbeeldfunctie willen
vervullen en waarom kiest zij derhalve niet voor het hoog op de agenda plaatsen
van biologische landbouwproducten in het Kamerrestaurant?De heer Oplaat (VVD):Dat is heel simpel. Het is ontstaan vanuit het idee dat een aantal politieke
partijen in hun partijprogramma's hebben staan dat biologisch-dynamisch voedsel
uitsluitend zou moeten worden geserveerd in overheidsrestaurants. Die mening
delen wij dus niet. Dat is de boodschap die ik hier neerleg. Er moet wat ons
betreft vrijheid van voedselkeuze zijn. De consument moet kunnen bepalen wat
ze met de verschillende producten wil.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik wil niet stil blijven staan bij ons eigen
restaurant, want dat lijkt mij niet het niveau waarop wij hier moeten praten.
De heer Oplaat heeft het principe van keuzevrijheid voor de consument neergezet.
Op de vraag van mevrouw Vos antwoordt hij dat wij daarover gaan discussiëren
en dan zien wij wel. Ik vind dat wij daar een liberaal principe van moeten
maken. Wat is zijn inzet bij die discussie?De heer Oplaat (VVD):Onze inzet bij de discussie is dat wij keurig eerst een rondetafelconferentie
ingaan, afwachten, alle voors en tegens afwegen en dat de woordvoerder die
zich daar binnen onze partij mee bezighoudt, dan naar buiten zal komen en
een standpunt verdedigen. U krijgt van mij op dit moment geen antwoord over
de GGO-vrije ketens.De voorzitter:U krijgt toch geen antwoord! Dit was zo'n duidelijke poging tot uitlokking,
dat moet je niet willen belonen.De heer Poppe (SP):Ik wil toch wel een antwoord hebben, dat begrijpt u. De heer Oplaat heeft
het over de vrijheid voor de consument, maar ik stel een vraag over de vrijheid
van de producent. Hij vindt dat het beleid, liberaal of niet, zo moet zijn
dat ook de producent de financiële mogelijkheid en daarmee de vrijheid
heeft om te produceren zoals hij graag wil, bijvoorbeeld niet intensief maar
extensief, of biologisch, of hoe dan ook, zodat hij daaruit een redelijk bestaansinkomen
heeft. Wil hij de producenten die ruimte geven?De heer Oplaat (VVD):Precies. De producent heeft te maken met randvoorwaarden, zoals gezondheid
en welzijn van dieren en milieu en Arbo voor de boer zelf. Wanneer de producent
binnen die vier piketpalen kan produceren, of het nu biologisch-dynamisch
is, ecologisch, alleen eco of gangbaar, dat is de keuze van de consument.
Het hangt af van de markt. De markt bepaalt op welke manier de boer produceert.Terug naar het liberale landbouwbeleid. De eigen verantwoordelijkheid
van diverse sectoren verdient ruime aandacht. De melkveehouders hebben zich
bereid verklaard 70 mln. beschikbaar te stellen om het fonds voor de politionele
dierziekten zelf te beheren. Dan is er eigen verantwoordelijkheid voor de
sector, waarbij de collectieve eindverantwoordelijkheid blijft bestaan voor
de bestrijding van dierziekten. Dat is het poldermodel in zijn ultieme vorm.
De VVD-fractie ondersteunt dit streven van de melkveehouderij.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik vind het echt schitterend klinken. Ik weet niet of het liberaal is,
maar het is in elk geval niet consequent. Het politionele fonds voor de melkveehouderij
is prima, maar dat geldt dan ook voor de varkenshouderij. Kan de heer Oplaat
met de suggestie van de CDA-fractie meegaan om dat fonds inderdaad weer terug
te geven aan de sector en het zelf te laten beheren?De heer Oplaat (VVD):Er is in het verleden een besluit genomen over de varkenshouderij. De
uitvoering daarvan is in Assen gekomen. Wij praten nu over de begroting, waar
een voorstel in staat voor de rundveehouderij. De VVD heeft daar moeite mee.
Wij zouden graag zien dat de sector het in eigen handen houdt, zoals hij heeft
aangegeven.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Liberaal zijn is dus vooral inconsequent zijn?De heer Oplaat (VVD):Liberaal zijn is absoluut niet inconsequent. Er is een democratisch besluit
genomen en dat is keurig uitgevoerd. Of het nu gaat om herstructurering, gewasbescherming
of wat ook, er zijn in het verleden besluiten genomen en die hebben wij keurig
uitgevoerd. Er wordt ons nu gevraagd wat wij van de begroting vinden. De VVD
vindt dat de melkveehouderij zelf die pot moet gaan beheren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het fonds staat nu ter bespreking op de agenda. U bent altijd in staat
om eenmaal genomen beslissingen in de Kamer opnieuw te overwegen.De heer Ter Veer (D66):Alle melkveehouders, niet alleen de liberale, spreken zich uit voor reductie
van de quotumkosten. Een van de meest effectieve methoden daarvoor is het
afschaffen van het leasen. Wilt u er in tweede termijn over nadenken of u
deze suggestie liberaal wilt volgen?De heer Oplaat (VVD):Wij zullen alles in overweging nemen.Liberaal is ook een flankerend overheidsbeleid. Mijn voorganger, de heer
Blauw, placht altijd te zeggen: de overheid moet tot de dam komen en niet
eroverheen. Ik sluit mij daar graag bij aan. De recente uitspraak van de minister
in het programma Buitenhof, dat 'het niet gaat om de aantallen, maar om het
dierenwelzijn en de mestproblematiek', is daar een goed voorbeeld van. De
VVD-fractie deelt deze opvatting en zal de minister daar ook zeker aan houden.Voorzitter! De tweede component van een 'liberealistisch' landbouwbeleid
is realisme, in de zin van duidelijkheid en ook in de zin van haalbaar en
betaalbaar. Daarbij denk ik met name aan de problematiek van de droge zandgronden
en de nitraatrichtlijn. Wellicht is het in dit verband verstandig dat de minister
van LNV wat beter naar de adviezen van de VROM-raad luistert dan zijn collega
van het desbetreffende departement. Ik neem echter graag aan dat de minister
zijn collega nog nader over dit onderwerp wil spreken. Ik geloof dat er tussen
hen nog enige frictie is omtrent de vraag of Nederland nu wel of niet een
gidsland in Europa moet worden. Het zal de minister niet verbazen dat mijn
fractie niet de grootste voorstander is van een gidslandfunctie voor een klein
kikkerlandje als het onze. De VVD-fractie zal de discussie dan ook met buitengewoon
veel belangstelling volgen.Het beleid dient dus realistisch te zijn, ook met betrekking tot de thema's
milieu, welzijn, gezondheid en Arbo. Laten wij onszelf in dit huis niet wijsmaken
dat zonder meer op al die punten tegelijk resultaten kunnen worden geboekt.
De realiteit gebiedt te zeggen dat deze belangen meer dan eens strijdig zijn.
Er zijn wel enkele ontwikkelingen in de goede richting, bijvoorbeeld de reeds
door de heer Waalkens genoemde groepskooien voor pluimvee.Een realistisch ammoniakbeleid betekent op korte termijn en in de reconstructiewet
emissie in plaats van depositie. Dat maakt die wet ook wat meer haalbaar en
betaalbaar. De Kamer en de varkenshouders wachten trouwens met smart op die
wet, maar ook dat heeft de minister allang begrepen.Wij moeten realistisch zijn ten aanzien van ondernemers in de reconstructiegebieden.
Zij moeten snel duidelijkheid krijgen. Ik ben dan ook verheugd over het feit
dat de minister de suggestie van mijn fractie met betrekking tot het interim-beleid
heeft overgenomen. Het is daarbij overigens wel enigszins teleurstellend dat
de verplaatsings- en beëindigingsregeling is uitgesteld tot 1 december.
Graag verneemt de VVD-fractie van de minister de exacte redenen van deze vertraging.
Wat zijn de gevolgen ervan voor het herstructureringsproces?Voorzitter! De derde en laatste component van een 'liberealistisch' landbouwbeleid
is dat het beleid ook elastisch moet zijn, bijvoorbeeld met betrekking tot
de verhandelbaarheid van grondgebonden rechten. Ik roep de minister dan ook
op om de uitvoering van zijn brief naar aanleiding van de motie-Blauw op korte
termijn gestalte te geven. Het beleid moet ook elastisch zijn met betrekking
tot de knelgevallenregeling. In hoeverre kan het vangnet nog wat elastischer
worden gemaakt? De VVD-fractie vindt het van ondergeschikt belang hoe de minister
dat doet, als hij het maar doet. Mijn fractie is van mening dat iedere varkenshouder
in ieder geval recht heeft op een goede behandeling. Collega Waalkens heeft
daar dan ook mede namens de fracties van de VVD en D66 een motie over ingediend.
Ik concludeer dat die motie behoorlijk veel raakvlakken heeft met die van
de CDA-fractie. De CDA-motie pakte voor mij anders uit dan verwacht en aangekondigd.
Ik heb daar bij interruptie al op gewezen. Ik verzoek de CDA-fractie daarom
om de motie van Waalkens, Oplaat en Ter Veer te steunen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik kon de heer Waalkens niet over die motie interrumperen, omdat hij zijn
maidenspeech hield. Ik heb daarom op een van de andere ondertekenaars gewacht.
Het gaat om 26 categorieën; dat zijn er heel veel. Er zijn heel veel
knelpuntgevallen. Een individuele benadering wordt door de wet uitgesloten,
maar zou eigenlijk het meeste recht doen aan de gemoedsgesteldheid van de
betrokkenen. Er is een brief met 26 categorieën en wij kennen al die
individuele gevallen; wat is nou het verschil tussen deze door LTO aangeleverde
benadering – er mag geen misverstand over bestaan dat ik daar niet tegen
ben – en het binnen het kader van de geobjectiveerde criteria tegen
het licht van de regeling houden van alle resterende individuele gevallen,
zodat per situatie recht aan de vraagstelling wordt gedaan?De heer Oplaat (VVD):Ik heb begrepen dat het juridisch gezien niet mogelijk was om iedere varkensboer
individueel te gaan toetsen. De VVD-fractie heeft in het algemeen overleg
aangegeven dat het ons 'kaatje egaal' is of het gebeurt met een commissie
of dat de minister het zelf doet. Het maakt niet uit hoe wij het gaan doen,
als er maar een vorm van beoordeling is. De minister heeft al een vangnet
toegezegd. Ik heb toen gezegd dat het een stap in de goede richting is –
je praat over 82% van de rechten die ze dan krijgen – maar dat doet
nog geen recht aan de mensen die door knullige administratieve omstandigheden
of om wat voor reden ook overal buiten de boot vallen. De strekking van de
motie is dat wij de minister nog één keer vragen hoe groot de
categorie mensen is die overal buiten valt, hoeveel het er zijn, waarom ze
erbuiten vallen en tot slot vragen wij de minister of hij nog eens wil kijken
of zij een correct proces kunnen krijgen. De motie is ingediend door de heer
Waalkens, mede namens de fracties van VVD en D66.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik vrees namelijk dat wij allemaal hetzelfde willen en allemaal
hetzelfde bedoelen, maar dat wij onszelf in kronkels bewegen om het voortouw
te hebben en te houden. Dat zou ik betreuren. Laten wij daar gewoon gemeenschappelijk
over blijven optrekken – dat was ook de interruptie van zo-even in de
richting van mevrouw Van Ardenne – en laten wij het niet politiseren.De voorzitter:Wat u nu zegt, zou ook niet misstaan in uw eigen termijn bij deze begrotingsbehandeling.De heer Van der Vlies (SGP):Maar dan kan ik de heer Oplaat niet meer interrumperen.De voorzitter:Wij gaan niet discussiëren over de vraag in hoeverre dit een interruptie
is.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik zie wel een verschil tussen de motie van de coalitie en die van de
CDA-fractie. Ik ben het met de heer Van der Vlies eens dat wij dit punt niet
moeten politiseren, want – de heer Oplaat heeft het zelf ook al gezegd –
het gaat om schrijnende situaties. Waarom stemt de heer Oplaat dan in met
deze motie, althans als ondertekenaar, waarin het nota bene gaat om het vooruitschuiven
en niet het oplossen van de problematiek? Het gaat om een inventarisatie van
de problemen. Die zijn geïnventariseerd. Wat de CDA-fractie de minister
vraagt, is om passende maatregelen te nemen, opdat er geen onbillijkheden
ontstaan. Dat is actief. Wat de heer Oplaat vraagt, is vooruitschuiven.De heer Oplaat (VVD):Dat ben ik niet met mevrouw Van Ardenne eens, maar dat zal haar niet verbazen.
Wij vragen de minister om goed te kijken hoeveel gevallen er nog zijn, want
dat wordt niet aangegeven in de brief van LTO. Wij vragen hem om te kijken
of hij die gevallen nog kan onderbrengen in een extra categorie of in een
beoordeling. De manier waarop het gebeurt, is niet zo belangrijk. Wat dat
betreft heeft de heer Van der Vlies gelijk; het gaat niet om het middel, maar
om het doel. Daarom hebben wij deze motie neergelegd en vragen wij de minister
om daar nog eens goed naar te kijken. Ik ben ook zeer benieuwd naar het antwoord
van de minister.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik denk inderdaad dat mevrouw Van Ardenne een punt heeft. Deze motie vraagt
vooral om een inventarisatie tegen het licht van de 26 categorieën van
LTO, maar nog niet om aan de problemen van deze gevallen tegemoet te komen.
Dat zou eventueel een volgende stap zijn.De heer Oplaat (VVD):Precies. De motie vraagt om een inventarisatie. Ik neem aan, de huidige
minister een beetje kennende, dat hij de Kamer goed zal informeren over de
manier waarop wij daar verder mee omgaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):Mijn gedachten gaan eerlijk gezegd meer in die richting dan in die van
de CDA-fractie. Voor mij staat niet bij voorbaat vast dat elk
geval een oplossing verdient, hoewel ik vind dat wij daar zorgvuldig naar
moeten kijken. Deze motie vraagt dus om een inventarisatie, maar de daadwerkelijke
actie daarna is een volgende zaak.De heer Oplaat (VVD):Wij wachten even af waar de minister mee naar de Kamer of de commissie
komt. Mevrouw de voorzitter!...De voorzitter:De heer Poppe was er ook nog.De heer Poppe (SP):Nou ja, ook nog.De voorzitter:Nou ja, u bent de derde op rij over hetzelfde onderwerp. Dat is het enige
waar het woord 'ook' op slaat.De heer Poppe (SP):Ik denk dat het Kamerbreed gedragen wordt dat mensen niet onevenredig
getroffen mogen worden. Er zijn 26 categorieën en dan denk ik toch dat
alle individuele gevallen daar eigenlijk wel in zitten. Dat kan dus ook geen
probleem zijn. Daarom wil ik de heer Oplaat een voorstel doen. Ik vind het
dictum van het voorstel van de leden Van Ardenne-van der Hoeven en Schreijer-Pierik
helder en duidelijk, in tegenstelling tot het dictum van de door de heer Oplaat
ondertekende motie. Waarom komt het ene dictum niet onder het verhaal van
de ander? Ik denk dat wij dan rond zijn. Het gaat erom dat er op termijn,
zichtbaar voor de mensen, gewerkt wordt aan een oplossing.De heer Oplaat (VVD):Ik ben blij met de brede steun voor de gedachte in onze motie dat wij
eruit moeten komen. Het enige verschil dat ik constateer, is dat wij eerst
in beeld willen hebben hoeveel gevallen er nog overblijven nadat alle gevallen
door het ministerie tegen het licht zijn gehouden. Naar aanleiding daarvan
komt de minister wel met een brief naar de Kamer of de commissie en dan kunnen
wij de discussie verder voeren. Wij moeten eerst weten waar het om gaat, voordat
wij nu al gaan beslissen tot bijvoorbeeld het instellen van commissies die
helemaal niet nodig zijn.De elasticiteit is ook van belang als het gaat om Minas. Er zijn hierover
recent alarmerende berichten in de media verschenen – ik verwijs naar
het Agrarisch Dagblad van 1 oktober – dat veehouders in het zuiden hun
mest met geen mogelijkheid kwijt kunnen, terwijl mestopslagen in het noorden
des lands leeg schijnen te staan tot na 1 januari. Wat kan en gaat de minister
daaraan doen?Tot slot denk ik nog even aan de problemen rond de export van stapelbare
pluimveemest. Het lijkt erop dat iedere willekeurige directeur van een RVV
er zo'n beetje zijn eigen wet- en regelgeving op nahoudt. Dat werkt in een
aantal gevallen belemmerend bij de afgifte van exportcertificaten. Wordt pluimveemest
in Europa trouwens nog steeds als afvalstof aangemerkt? Als dat zo is, heeft
de minister dan al actie daaromtrent ondernomen?Voorzitter! Over het doel van het te voeren beleid zijn de minister en
de VVD het in ieder geval eens: een vitaal platteland. Het moge vandaag duidelijk
zijn geworden dat dit alleen maar kan met een 'liberealistisch' landbouwbeleid:
liberaal, realistisch en daar waar mogelijk elastisch.De heer Passtoors (VVD):Voorzitter! Het natuurbeleid zoals ingezet door Paars I, wordt energiek
voortgezet in Paars II. Voor de VVD – ik sluit dan uiteraard helemaal
aan bij mijn collega – betekent dat een 'liberealistisch' natuurbeleid
in een combinatie met het agrarisch beleid. Het betekent voor het agrarisch
en particulier natuurbeheer gebruik maken van eigen initiatief van particulieren,
natuurbeschermingsorganisaties, het oude Staatsbosbeheer en vooral ook van
de agrarische natuurverenigingen en de natuurcoöperaties die aan alle
kanten uit de grond komen. Het is een zeer goede ontwikkeling om op die manier
daadwerkelijk met natuurbeheer bezig te zijn, met alle betrokkenen in de regio.Het is ook een realistisch beleid als er doelen gesteld worden die bereikbaar
en controleerbaar zijn, ook in tussenfasen en financieel. Dan zijn ze aantrekkelijk
en kan men er daadwerkelijk op intekenen. Er is overigens nog wel wat onduidelijkheid
over die doelen. Het Rijk stelt ze in principe vast en de provincie verdeelt.
Echter, wat waar precies komt en hoe men erop kan intekenen, is nog niet geheel
duidelijk. De collega's hebben hier al enige vragen over gesteld en wij zijn
benieuwd hoe de staatssecretaris daarop antwoordt. Een realistisch beleid
past in het Nederlandse cultuurlandschap en gaat uit van een evenwicht tussen
wonen, werken, verplaatsen en recreëren en van evenwicht tussen natuur
en economie.Een 'liberealistisch' natuurbeleid is ook elastisch. Het kent geen dogmatische
benadering en maakt gebruik van mogelijkheden om op flexibele wijze het doel
te bereiken. Als bijvoorbeeld een EHS-verbinding ook via een goede buur gerealiseerd
kan worden, moet dat zeker niet nagelaten worden als het de waarde van de
verbinding niet tekortdoet. Benut de kansen als ze er zijn, zonder starre
onteigeningen.Voorzitter! De voortgang van het programma beheer baart ons zorgen. Is
de groenfinanciering nu echt op orde? En hoe reageert Brussel op onze plannen?
De eerste persberichten hierover lijken verontrustend. En, voorzitter, er
moet tempo blijven in het programma beheer. Er is nú draagvlak voor
en enthousiasme. Geef kansen en mogelijkheden aan wie wil! Lerend van de experimenten,
kan overregulering en een teveel aan overleg voor de toekomst vermeden worden.
De instroom uit andere lopende projecten moet eenvoudig zijn. Kan de staatssecretaris
mededelen hoe die instroom uit bestaande projecten geregeld is? Dat is niet
helemaal duidelijk. Ik neem aan dat toezeggingen over projecten worden nagekomen
en dat de nu uitgetrokken gelden niet alleen voor nieuwe projecten zijn, maar
dus ook voor projecten waarover al afspraken zijn gemaakt. Zijn de twee tijdelijke
regelingen die er nu zijn enkel bedoeld voor voortzetting van wat er nu is
of ook voor nieuwe initiatieven? Hoelang gelden die tijdelijke regelingen?
Als de overgangsperiode langer moet zijn, betekent dit dan dat de mogelijkheden
om daadwerkelijk aan agrarisch particulier natuurbeheer of aan het programma
beheer deel te nemen, beperkt zijn?Overigens, voorzitter, zijn er vragen gerezen over mogelijke gevolgen
voor de volksgezondheid van het vormen van ruige natuur, als moerassen, in
de nabijheid van woonkernen. Is daar onderzoek naar gedaan en zijn daar resultaten
van bekend? Zo niet, is de regering dan bereid zo'n onderzoek te laten verrichten?
Het zou toch niet goed zijn als bijvoorbeeld de malaria in
Nederland zou terugkeren.Voorzitter! De Landbouwuniversiteit Wageningen moet ook een steentje bijdragen
aan de in het regeerakkoord vastgelegde taakstelling. De minister heeft ervoor
gekozen dit te bereiken via verlaging van het normbedrag per student en gelijkschakeling
met de andere technische universiteiten. Hij heeft ervoor gekozen alleen dat
deel te benadrukken. Wordt op deze wijze de efficiency van de opleiding niet
afgestraft? Kan de minister in ieder geval toelichten waarom hij deze keuze
heeft gemaakt?Voorzitter! De conceptbeleidsagenda voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
voor de periode 1998-2002 is uitgekomen. Daarin staat een mooie paragraaf
met als titel 'Natuur voor mensen (en mensen voor natuur)'. Dat concept kregen
wij ter informatie. En dat is terecht, want het ministerie wil er nog over
overleggen met de meestbetrokken organisaties en deskundigen. De VVD ziet
dan ook met spanning uit naar de beleidsagenda die in 1999 gaat komen.Namens de fractie wens ik de minister en de staatssecretaris alle sterkte
toe en veel succes in hun werk en in de ambities die zij inmiddels al enigszins
uitgestraald hebben.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De afgelopen week en gisteravond in Netwerk heeft de minister
het volk kond gedaan van de missie die hij op zijn departement voelt. Ik denk
dat hij dat ook namens de staatssecretaris heeft gedaan. Die missie komt erop
neer dat wij zonder slachtoffers een gezonde land- en tuinbouw zodanig volgens
maatschappelijke normen laten produceren, dat wij kunnen zeggen dat wij, een
klein land met veel mensen en vee, toch een aantrekkelijk open landelijk gebied
houden. Ik zou zeggen: chapeau!Maar dan moeten we toch even nagaan hoe de werkelijkheid op dit moment
is, want als je een missie hebt, dan wil je iets veranderen. Kennelijk is
de door de minister gewenste situatie niet aanwezig. Terugkijkend zien we
dat onder het motto 'nooit meer voedselschaarste' na de oorlog de productiviteit
omhoog moest. Ook de wetenschap werd ingezet om de landbouw omhoog te krikken
via onderzoek en proefstations. Het bleek een succesformule te zijn. De EEG
gaf aan deze ontwikkeling nog een extra prikkel door gegarandeerde prijzen
en een verzekerde afzet. In 1997 kwam de EEG-landbouwcommissaris Mansholt
met zijn beruchte plan om de schaalvergroting van boerenbedrijven te stimuleren.
Dat gebeurde met specialisatie en mechanisatie. Ook het fenomeen van financiering
door de bank deed toen zijn intrede. Vandaag staan de boeren en tuinders bij
de banken voor 30 mld. in het krijt. De Rabobank is de grootste boer van ons
land. Het succes leverde vlees- en boterbergen, melk- en wijnplassen en graanheuvels
op. Die zijn overigens voor een goed deel weggewerkt, maar in ons land bleven
wel de mestoverschotten die het milieu bedreigen en het grondwater verontreinigen
met nitraat en fosfaat. Al in 1984 was het duidelijk dat wij veel te veel
aan mest hadden. Daaraan wordt nu wat gedaan als het gaat om de varkensmest.
De kipjes van de heer Oplaat komen er weer bij.Inmiddels wordt steeds duidelijker hoezeer aan de onderkant van het boerenbestaan
de armoede heeft toegeslagen.De heer Oplaat (VVD):Ik ben geen kippenboer, maar Kamerlid. Ik wil mijn privé-kant buiten
de discussie laten.De heer Poppe (SP):U had het zo-even over kipjes. Dat u vroeger kippen had, staat hier helemaal
buiten. Die kipjes poepen ook en dat komt er allemaal weer bij.Voorzitter! Van die armoede is niet zoveel bekend. Boeren lopen niet te
koop met hun armoede en met gedwongen bedrijfsbeëindiging. De overheid
en de boerenorganisaties wilden – en willen voor een deel nog –
niets weten van de doodlopende weg van specialisatie en schaalvergroting.
De negatieve kanten van die ontwikkeling komen maar moeizaam naar buiten omdat
velen ze onder de mat willen houden. Rente en aflossing kunnen alleen gehaald
worden uit verdergaande intensivering van de productie en schaalvergroting
door hen die nog kredietwaardig zijn. Bij de productie is altijd sprake van
de druk dat er geld gemaakt moet worden. Er is sprake van een vicieuze cirkel
waar zonder een ander beleid, ook van de boeren, nauwelijks uit te komen is.Voorzitter! De fractie van de SP is blij met organisaties die de andere
kant van de medaille naar buiten proberen te brengen. Zonder die werkelijkheid
onder ogen te zien kunnen er geen oplossingen komen voor de toekomst van het
platteland. De werkgroep Landbouw en armoede alsmede de Zelfhulporganisatie
bedrijfsbeëindigers (ZOB) laten zien hoe schrijnend de situatie in veel
gevallen is. Er zal meer moeten gebeuren dan de oplossing van Van Aartsen
die dacht dat de bijstandswet voldoende vangnet is voor boeren die vastlopen.
Zo eenvoudig is het niet. Veel boeren die het niet kunnen redden, zitten met
een vermogenstoets en tot hun dood in de schuld. Voor een aanzienlijk deel
zijn zij slachtoffer van door de overheid zelf gevoerde beleid, niet alleen
van de laatste decennia, maar ook van het ingrijpen op korte termijn, zoals
in de varkenssector met de generieke korting.Ik heb een eerste vraag aan de minister. Ik heb al mijn vragen genummerd;
dat is gemakkelijk voor de minister. Vraag 1. Kan de minister al meedelen
hoeveel boeren vanwege de varkenspest in de bijstand lopen en hoeveel gezinsbedrijven
moeten afhaken vanwege de generieke korting op de varkensrechten? Deze vraag
heeft ook iets met de moties te maken.Voorzitter! Zorgen over deze ontwikkelingen en deze problematiek kom ik
in de begroting niet tegen. Daarom is een oplossing ook niet voorhanden. Wellicht
ten overvloede wil ik enkele cijfers geven van het LEI om de ernst van de
situatie te onderstrepen. Van de 110.000 agrarische bedrijven zit 38% van
de boeren met een gezinsinkomen onder het bestaansminimum van ƒ 33.500.
De helft van de boeren heeft een inkomen waarmee zij op termijn niet kunnen
overleven. Voor deze boeren heeft het beleid geen oplossing. De SP-fractie
is van mening dat er veel meer aandacht moet komen, ook financieel, voor het
gezinsbedrijf. Wij zullen ze nog hard nodig hebben als wij naar een relatief
kleinschaliger en meer duurzame landbouw willen. Naar mijn mening ontbreekt
die notie, althans tot nu toe, in het regeringsbeleid. De SP wil een beleid
dat perspectief biedt en sociaal is, zodat er geen slachtoffers
vallen. Dat de minister dat ook niet wil, komt mooi overeen.Voor dat perspectief verwijs ik naar een onderzoek van het Landbouw-economisch
instituut naar de gevolgen van productiebeheersing en meer marktingrijpen
in tegenstelling tot liberalisering. Ik zeg dit in het bijzonder tegen de
heer Oplaat. Dit is gezien de gangbare visie op liberalisering een tegendraads
onderzoek. Het resultaat van dit onderzoek geeft toch redelijke hoop, met
name omdat deze verkenning door het LEI is uitgevoerd in opdracht van het
Nederlands agrarisch jongerencontact, de Nederlandse akkerbouwvakbond en de
Nederlandse melkveehoudersvakbond. Het is verheugend dat juist deze organisaties,
de sector, zich erin verdiepen hoe het verder moet met het platteland en de
agrarische sector. Over draagvlak gesproken! Uit dit onderzoek blijkt dat
productiebeheersing grote voordelen kan bieden ten opzichte van het huidige
beleid: een verhoging van het boereninkomen met 9%, een besparing van 25%
op het Europese landbouwbudget en 3% meer werkgelegenheid. Ten opzichte van
de huidige liberaliseringsplannen levert productiebeheersing, volgens het
onderzoek van het LEI, nog betere resultaten op: 20% meer inkomen voor de
boeren ten opzichte van de plannen en een besparing van 40% op het budget
van de EU. Deze weg lijkt mij dan ook begaanbaarder dan de verdergaande liberalisering
die ons te wachten staat. Deze liberalisering van het landbouwbeleid zet juist
aan tot steeds intensievere productiemethoden en schaalvergroting. Dit is
naar de mening van de SP-fractie een van de oorzaken van de toenemende tweedeling
op het platteland tussen goed boerende en verarmende agrariërs.Ik kom nu toe aan mijn tweede vraag. Mevrouw Vos vroeg ook al naar het
standpunt van de regering over het rapport van het Landbouw-economisch instituut.
Wij hebben juist de LNV beleidsagenda 1998-2002 ontvangen. Daarin heb ik de
beleidsnota die hij heeft aangekondigd in de gauwigheid niet kunnen vinden.
Wil hij het onderzoek van het LEI zeer serieus, vooral omdat de agrarische
sector er achter staat, betrekken bij de beleidsnota in wording?De overheid zal meer moeten inzetten op boeren die zich richten op kwaliteitsproducten
en op combinaties van nieuwe activiteiten en het reguliere boerenwerk. Die
uitweg is beperkt. In 1997 lagen er naar mijn informatie 220 aanvragen voor
subsidie voor onder andere agrotoerisme, natuurbeheer en streekproducten.
De subsidieaanvragen kwamen uit op bij elkaar 120 mln., terwijl het potje
dat er daarvoor was maar 11,6 mln. bevatte. Daarom vraag 3 aan de minister:
is de minister bereid meer geld in te zetten voor deze ontwikkeling?Voorzitter! Na deze algemene schets van de plattelandsproblematiek heb
ik nog een paar specifieke punten. Die sluiten overigens aan op de opmerkingen
uit de memorie van toelichting, dat er door herstructurering op de terreinen
van volksgezondheid, economische versterking, milieu en dierenwelzijn resultaten
moeten worden geboekt, dat er gestreefd moet worden naar grondgebondenheid
en weidegang voor het vee en dat aan de productie specifieke voorwaarden moeten
worden gesteld, met het oog op de bescherming van het milieu, de diergezondheid
en het dierenwelzijn. Met die standpunten ben ik het overigens behoorlijk
eens.Intensivering heeft ook geleid tot fokmethodes om meer en sneller vlees
te produceren en meer melk uit een koe te halen. De dikbilkoe kan al niet
meer gewoon afkalven. Het kalf moet met de keizersnee gehaald worden. Ons
melkvee behoort tot het meest productieve, maar de gezondheid wordt steeds
kwetsbaarder. Een citaat uit het rapport-Ouwerkerk, opgesteld in opdracht
van de vorige minister: 'In de fokkerij lijkt een eerste prioriteit gelegd
te worden bij het functioneren van een aantal orgaansystemen zoals de uier,
het bewegingsapparaat, het maagdarmkanaal en het voortplantingssysteem, terwijl
het dier als totaliteit zou moeten worden bezien. Voor de oude rundergezondheidsproblemen
lijken nieuwe in de plaats te komen, zoals uitbreiding van infectieziekten
in het algemeen, energiebalansverstoring en diverse reproductiestoornissen.
Deze problemen zijn zeer waarschijnlijk het gevolg van toegenomen kwetsbaarheid
van het hoogproductieve vee.' Ik hoorde verleden week van een boer dat je
tegenwoordig tien tot veertien keer moet insemineren om een koe te bevruchten.
Dat heeft met die reproductieproblemen te maken.De heer Waalkens (PvdA):Dit is toch totaal absurd? Als u met een boer spreekt, moet u wel goed
luisteren.De heer Poppe (SP):Ik luister altijd heel goed, maar u moet ook beter luisteren, want tot
nu toe citeerde ik uit het rapport-Ouwerkerk, waaraan in opdracht van de minister
drie wetenschappers hebben gewerkt. Binnenkort houden wij een algemeen overleg
over het standpunt van de regering inzake dit rapport.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik sluit mij aan bij de opmerking van de heer Waalkens
dat deze uitspraak echt absurd is. Ik zou de heer Poppe een andere inseminator
aanbevelen.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter! Kan de heer Oplaat mij dan vertellen wat er absurd
is aan de conclusies uit het rapport-Ouwerkerk waaruit ik zojuist heb geciteerd?
Reproductiestoornissen, infectieziekten in het algemeen, kwetsbaarder worden
van het hoogproductieve vee door de te eenzijdige fokmethoden, wat is daar
absurd aan?De heer Oplaat (VVD):Ik zou u willen adviseren nog een ander rapport te lezen, bijvoorbeeld
dat van KI-Twente. Daarin kunt u onder andere lezen dat het echt niet nodig
is om veertien, zestien of achttien keer te insemineren. U roept op basis
van een rapport een beeld van de sector op dat niet correct en zelfs absurd
is.De heer Poppe (SP):Hier protesteer ik ernstig tegen, want ik roep geen beeld op, ik citeer
uit een rapport waarover de regering een standpunt heeft bepaald dat wij binnenkort
in een algemeen overleg gaan bespreken. De regering geeft aan dat zij hieraan
veel aandacht zal schenken en een onderzoek zal laten instellen naar onder
andere de oorzaken van de ziektes die optreden. Ik citeer dus slechts uit
een rapport dat wij in deze Kamer toch niet mogen veronachtzamen. Het is een
rapport van drie gerenommeerde, door de minister aange stelde
deskundigen die deze conclusie hebben getrokken.De heer Stellingwerf (RPF):Volgens mij wordt er nu gigantisch langs elkaar heen gepraat. U citeerde
conclusies uit een rapport waarmee waarschijnlijk iedereen het wel eens is,
maar u zei ook dat er volgens een boer veertien keer geïnsemineerd zou
moeten worden om een koe te bevruchten. Ik denk dat daar de onenigheid over
gaat, maar daar gaat u weer aan voorbij.De heer Poppe (SP):Er is in het rapport sprake van diverse reproductiestoornissen, zoals
het moeilijk kalveren en het niet zo gemakkelijk kunnen bevruchten van de
koe. En inderdaad heb ik er een opmerking aan toegevoegd. Het kan zijn dat
het niet in het algemeen geldt, maar bij de boer die ik gesproken heb, was
het toevallig wel zo. Hij zal echter niet de enige zijn en ik heb ook in Noord-Holland
gehoord dat de koeien steeds moeilijker te bevruchten zijn. En het is kennelijk
ook de conclusie van de commissie-Ouwerkerk, anders zou zij niet spreken van
energiebalansverstoring en diverse reproductiestoornissen.Voorzitter! Ik heb hierover een vraag aan de minister. Is hij bereid om
een wetenschappelijk onderzoek te laten verrichten om criteria te bepalen
voor en grenzen te kunnen stellen aan deze toch tamelijk ongezonde eenzijdige
perfectionering van de koe als melkfabriek, met de negatieve kanten die er
volgens deskundigen op veterinair gebied kennelijk aan vastzitten? Ik geloof
dat ik toch niet blind moet varen op de heer Oplaat als veterinair deskundige
op het gebied van melkvee.Mevrouw de voorzitter! Als gevolg van onder andere deze ontwikkeling worden
ook steeds meer medicijnen preventief toegepast, ook als groeibevorderaar.
Wat gaat de regering tegen deze de volksgezondheid ondermijnende ontwikkeling
doen? Met de veredeling van voedingsgewassen door biotechnologie wordt het
aantal toegepaste soorten eenzijdiger en het zaaigoed duurder. De boer wordt
daarmee afhankelijker van de zaadhandel, zeker als gemodificeerde gewassen
privaateigendom worden. Dat is een ontwikkeling die haaks staat op de doelstelling
de biologische landbouw te bevorderen. Komen extensief en biologisch werkende
bedrijven en streekgebonden producten door deze ontwikkeling niet in het gedrang?
Is de minister bereid de Kamer te informeren over zowel de maatschappelijke
gevolgen alsook de gevolgen voor de biodiversiteit aan toegepaste landbouwgewassen?Bedrijfsovernames zorgen, naast de ellende voor de bedrijfsbeëindigers,
voor verdergaande schaalvergroting. Het gevolg hiervan is herverkaveling van
landbouwgrond. Het Nederlandse landschap wordt uniformer en de oppervlakte
van zowel de open als de kleinschalige landschappen neemt af, zo concludeert
de Natuurbalans 1998 op bladzijde 79. Deze ontwikkeling staat toch in tegenstelling
tot de doelstellingen van de regering om meer aandacht te schenken aan de
waarde van het platteland voor recreatie en toerisme? Daarom wil ik tot slot
vragen of de schaalvergroting in de landbouw en in de veeteelt niet op gespannen
voet staat met de doelstelling voor recreatie en toerisme door het aantrekkelijker
maken van het platteland en het open landschap waarover de minister in Netwerk
sprak?Voorzitter! Een leefbaar platteland is er alleen maar als mensen, dieren
en planten een goed bestaan hebben, om te beginnen de mensen.De heer Ter Veer (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik feliciteer de heer Waalkens met zijn maidenspeech.
Ook verwelkom ik bij het eerste begrotingsdebat de nieuwe collega-woordvoerders
in de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij binnen de VVD
en het CDA. Allen wens ik veel succes en ik hoop op een goede samenwerking.Mevrouw de voorzitter! De fractie van D66 zou graag zien dat de beide
bewindslieden op drie zaken een RSM-ingreep toepasten. RSM staat voor radicaal
stoppen met. De drie terreinen zijn: ruilverkaveling, antibiotica in veevoer
en het leasen van melkquota. Maar, voorzitter, laat ik mijn verhaal ordelijk
opbouwen.Allereerst wil ik dankzeggen aan de voormalige minister van LNV, Jozias
van Aartsen. Ik heb bewondering en respect voor wat hij in de afgelopen vier
jaar heeft gedaan. Landbouw is verlost uit haar maatschappelijk isolement
en dat is mede te danken aan het baanbrekend werk van de genoemde minister.
De zeeën gingen hoog maar de koers bleef recht, met uitzondering dan
van eenmaal een koerscorrectie van 5%.LNV is het landbouwdepartement. De nota Milieu en economie van Paars I
en het regeerakkoord houden in dat ook op dit departement de milieuaspecten
en het dierenwelzijn meer gewicht in de schaal gaan leggen.Een minister vertrekt en daarvoor komen terug een minister en een staatssecretaris.
Beiden wensen wij veel succes. Hopelijk lukt het staatssecretaris Faber om
haar PvdA-politieke vrienden duidelijk te maken hoeveel politieke arbeid op
dit departement verzet moet worden. Het werk van het departement laat zich
samenvatten onder twee kernthema's: voeding en groene ruimte. Voedsel voor
16 miljoen Nederlanders; groene ruimte om te gebruiken voor grondgebonden
landbouw, recreatie en natuur voor 6 miljoen plattelanders en 10 miljoen stedelingen.Over voeding, voedselvoorziening en voedselveiligheid gaat staatssecretaris
Faber samen met minister Borst. Ik wil beginnen met een aantal vragen aan
haar. Hoe past zij het veterinair complex aan? En hoe voorkomt zij een uitbraak
van een mond- en klauwzeerepidemie? Hoe te handelen bij de eerstvolgende golf
van voedselhysterie? Deelt de staatssecretaris mijn opvatting dat de veterinaire
ambtelijke top te smal is? Kent staatssecretaris Faber de column 'Agrarische
hypocrisie' van mevrouw Louise Fresco in NRC Handelsblad van 29 december 1996?
Ik geef een kort citaat daaruit: 'Het gevolg is een bedenkelijke schizofrenie
van onze houding tegenover de landbouw. De boer is de grootste vervuiler en
niets ontziende natuurvernietiger die arme weidevogeltjes dood maait en kalfsoortjes
doorboort met gele oormerken. En tegelijkertijd – in onze televisiereclames –
is hij de rentmeester van bijna oudtestamentische allure die met een weids
weloverwogen gebaar bij het vallen van de avond de weelderige landerijen inspecteert,
terwijl de violen op de achtergrond spelen.'Verderop in die column vraagt zij zich af: waarom wel waardering voor
de medische stand en niet voor de boerenstand? Zij schrijft: 'Dit contrast
is des te schrijnender aangezien er steeds meer bewijs is dat voedsel een
van de belangrijkste sleutels vormt van onze gezondheid. De achterliggende
oorzaak voor onze desinteresse in landbouw vormt verdergaande verstedelijking
en grote fysieke afstand tot het productieproces. We zijn letterlijk ontaard
geraakt en wat overblijft is slechts een botte karikatuur van wat landbouw
is en was.'Ten slotte schrijft zij: 'Om het land zo te gebruiken dat aan uiteenlopende
en soms tegenstrijdige doelstellingen van voedselproductie, natuur en stedelijke
ontwikkeling wordt voldaan, zal nog een enorme inspanning vereisen.'Louise Fresco werd dus geen staatssecretaris van Landbouw, wat veel formatiewatchers
voorspelden, al was het maar omdat zij helemaal geen lid van de PvdA is. Zij
blijft in Rome de FAO dienen als een van de hoogste ambtenaren.De vraagstukken over voeding en groene ruimte zullen wij hier met elkaar
moeten oplossen. Daartoe wordt de beleidsnota van Paars I 'Dynamiek en vernieuwing'
up-to-date gebracht. Een eerste notitie daarover is uitgezet; wij zullen er
nu niet over spreken.In de producerende landbouw staan wij er goed voor. Vooral de tuinbouw
groeit als kool. Het moet wrang zijn voor de tuinders dat zij nu de sector
met de grootste toegevoegde waarde zijn, maar dat dit omgekeerd evenredig
resulteert in minder getallen aan overheidsmiddelen en minder vakbekwame ambtenaren.
Terwijl de intensieve veehouderij een eigen DG herstructurering heeft, moeten
zij hun eigen boontjes doppen. Wil de minister hier waken voor evenwichtigheid?De melkveehouderij is de lieveling van het departement. De grazende koe
in de groene wei met niet meer dan twee koeien per hectare is een streven
waarin de minister en koeienvoorman Jan Cees Vogelaar elkaar vinden. Hier
is mijn eerste verzoek voor een RSM: radicaal stoppen met het leasen van melkquota.
Quota zijn verleend om door de melkveehouder volgemolken te worden en niet
om uitgebaat te worden door een 'couponknipper'. Het leasen verzwakt de blijvers,
die toch al zuchten onder grondprijzen van ƒ 50.000 per hectare. Graag
krijg ik een reactie hierop van de minister.De akkerbouw is dit jaar slachtoffer van bruinrot en fytoftora. In de
varkenshouderij heeft men recht op meer aandacht voor de bedrijfsbeëindigingskant
van hun omvormingsproces. Daarover wil ik nu al in eerste termijn de volgende
motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat voor de uitvoering van de Wet herstructurering varkenshouderij
de komende 15 maanden cruciaal zijn, mede gelet op het per 1 januari 2000
vast te stellen generieke kortingspercentage (van mogelijk kleiner dan 10%);overwegende, dat dit percentage kleiner dan 10% zal zijn als in de komende
15 maanden veel transacties en mutaties in de varkenshouderij plaatsvinden;overwegende, dat de eventuele bedrijfsbeëindiging onderdeel uitmaakt
van het geheel van de veranderingen in de sector, maar dat er sprake is van
onzekerheid over fiscale afwikkelingen en over de schuldsanering;verzoekt de regering met betrokken partijen in overleg te treden teneinde
meer activiteiten in deze richting te ontwikkelen en daarbij de voorlichting
over de aspecten van bedrijfsbeëindiging te betrekken met inbegrip van
de fiscale aspecten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ter Veer, Waalkens, Oplaat, Van
Ardenne-van der Hoeven, Van der Vlies, Stellingwerf en M.B. Vos.Zij krijgt nr. 11 (26200 XIV).De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! In Brussel wacht de minister direct een 'erop of eronder'-jaar.
Wat vindt hij van een eventuele renationalisatie van de landbouwuitgaven en
wat vindt minister Zalm daarvan?'Dynamiek en vernieuwing' ging ook over kennisontwikkeling. Het rapport-Peper
werd doorgevoerd en dat alles in vier jaar tijd. Ter VeerOnze zorg gaat nu
uit naar de onderwijskant van de kennisontwikkeling. Daarover hebben ons vanuit
Wageningen brieven bereikt. Vanmiddag is ons nog een petitie overhandigd.
Jonge landbouwdeskundigen die de domeinen 'voedsel' en 'groene ruimte' willen
leren beheersen, verdienen onze steun. Voor de begroting van LNV na 1999 hecht
 D66 eraan dat niet nogmaals wordt bezuinigd op het onderwijsdeel.
Zowel de nationale als de internationale onderwijstaakstelling die in Wageningen
is gelegd, verdraagt geen verdere korting. Ik overweeg daarover in tweede
termijn een motie in te dienen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik deel deze zorgen over het onderwijs in Wageningen. Moet de bezuiniging
voor 1999 volgens de heer Ter Veer wél worden doorgezet?De heer Ter Veer (D66):Wij hebben geen amendement op de begroting ingediend. Uit dat feit kan
mevrouw Vos afleiden dat wij voor 1999 de bezuiniging als een gegeven beschouwen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Vindt u het probleem voor 1999 niet groot genoeg of vindt u het lastig
om nog wijzigingen in de begroting aan te brengen?De heer Ter Veer (D66):Het bedrag voor 1999 is voor de betrokken instelling altijd te hoog, maar
wij achten het op het totaal van de tweehonderdzoveel miljoen niet onoverkomelijk.De heer Stellingwerf (RPF):Dat is een erg pragmatische benadering, die op zichzelf wel bij de D66-fractie
past. Gaat de heer Ter Veer echter niet volstrekt voorbij aan de principiële
bezwaren die de Landbouwuniversiteit heeft ingebracht? Als hij nú geen
kans ziet om die 5 mln. te 'restaureren', moet het dan volgend jaar niet worden
meegenomen?De heer Ter Veer (D66):Volgend jaar met terugwerkende kracht 5 mln. erbij?De heer Stellingwerf (RPF):In ieder geval kan worden bekeken of op die wijze geen compensatie is
te bedenken. Ik constateer dat de heer Ter Veer de kans bij de algemene beschouwingen
heeft laten lopen.De heer Ter Veer (D66):Bij de algemene beschouwingen beschikten wij nog niet over de brief, de
'contrabelichting' vanuit Wageningen. Voor 1999 beschouw ik de bezuiniging
als een gedane zaak.De heer Waalkens (PvdA):In het regeerakkoord hebben wij met elkaar een afspraak gemaakt. Het verbaast
mij enigszins dat de heer Ter Veer deze via zijn opmerkingen openbreekt. Heb
ik hem goed verstaan?De heer Ter Veer (D66):Ja. De eerste tranche is ingeboekt en dat blijft ook zo. Wij zijn echter
altijd gehouden om voor het vervolg te bekijken of het regeerakkoord onverkort
moet worden voortgezet. Op een detail, als het binnen een begrotingspost van
een departement kan, moeten wij bereid zijn te bezien of wellicht op termijn
een accentverschuiving moet worden aangebracht.De heer Waalkens (PvdA):Er kan voortschrijdend inzicht zijn, maar wel steeds met het vertrekpunt
van de gemaakte afspraken.De heer Ter Veer (D66):Met dien verstande dat je een reddingsboei moet uitwerpen als je constateert
dat de Landbouwuniversiteit verzuipt. Wij moeten met verstand van zaken en
met onze eigen verantwoordelijkheid handelen.De heer Waalkens (PvdA):Wij zijn nog maar amper begonnen. Het nu al uitspreken van twijfels vind
ik, ook in het kader van de gemaakte afspraken en een heldere positie ten
opzichte van het kenniscluster, absoluut een verkeerd signaal.De heer Ter Veer (D66):Het kenniscluster hebben wij in de vorige periode voorgehouden dat men
gevrijwaard zou worden van bezuinigingen. Voor 1999 beschouwen wij de zaak
als afgedaan. Dat laat onverlet dat wij de komende jaren openstaan voor steekhoudende
argumenten vanuit welke hoek dan ook. Als wij vier jaar lang niet meer zouden
debatteren over wat wij allemaal doen en bewerkstelligen met het regeerakkoord,
dan zouden wij nu klaar zijn.De heer Oplaat (VVD):Voorzitter! Ik vind het jammer en onnodig om op dit moment al een voorschot
te nemen op afspraken waarvan de inkt nog maar nauwelijks droog is. Kan de
heer Ter Veer in de door hem aangekondigde motie aangeven waar hij de financiële
middelen vandaan haalt?De heer Ter Veer (D66):Dat ga ik in het vervolg van mijn betoog uitleggen.Voorzitter! De paar miljoen bezuinigingen steken schril af bij de vele
miljoenen die wij kennelijk wel bereid zijn te steken in het verwerken van
ons verleden: 475 mln. voor de varkens, het stimuleren van verdere investeringen
via de reconstructiewet en de kaderregeling. Wat te denken van de nog altijd
doorgaande ruilverkavelingen? Na drie jaar ervaring met een grote rol van
het IPO bij de landinrichting, dankzij de decentralisatie-impuls, is er een
enorme toename van ruilverkavelingen en ruilverkavelingen met een administratief
karakter. Op dit punt van D66 een RSM-verzoek: radicaal stoppen met ruilverkaveling.
De Dienst landelijke gebieden (DLG) moet zich, in zijn samenspel met de provincies,
bezinnen op een totaal nieuwe opdracht, namelijk plattelandsontwikkeling.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Hoe komt de heer Ter Veer bij de opmerking dat de toename van de administratieve
ruilverkavelingen te maken zou hebben met de decentralisatie-impuls? Dat is
in feite het directe gevolg van rijksbeleid, toen er nog helemaal geen sprake
was van het doorschuiven van deze zaak naar de provincies, in een periode
waarin toevallig veel op het voorbereidingsschema is toegelaten. Op zichzelf
is dat een wat rare voorstelling van zaken. Iets anders is dat we af willen
van het administratieve karakter van ruilverkavelingen, tenzij men het op
basis van vrijwilligheid aanvraagt, om zo dingen snel onderling te regelen.De heer Ter Veer (D66):Dan hebt u het over de vrijwillige kavelruil, maar dat is weer wat anders.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Als wij dat geëlimineerd hebben, zet u het probleem wel erg eenzijdig
neer.De heer Ter Veer (D66):De aanbiedingsbrief die wij bij het laatste voorbereidingsschema hebben
gekregen, stipuleert heel nadrukkelijk dat dit het derde jaar is waarin sprake
is van een samenwerking tussen IPO en de DLG, op basis van een gezamenlijke
invulling van het landinrichtingsschema. Daarin valt te zien dat er steeds
meer ruilverkavelingen met een administratief karakter komen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):U geeft zelf al aan dat de voorbereidingstijd erg lang is. Maar het plaatsen
op een voorbereidingsschema is een nieuwe activiteit, die eerst wordt voorbereid.
Uiteindelijk heeft de minister van LNV daarvoor meer ruimte geboden, vóór
de decentralisatie-impuls. Daarna is het Rijk het samen met de provincies
gaan uitvoeren...De voorzitter:En uw vraag aan de heer Ter Veer is?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Dit is niet zozeer een vraag. Ik doe een poging geschiedvervalsing uit
de wereld te helpen. Deelt de heer Ter Veer de mening, dat wij er met elkaar
alleen maar beter van worden en dat het allemaal zuiverder zou zijn als we
op een nette manier af zouden komen van de lange verplichtingenstand? Dan
kunnen wij het instrument gebruiken waarvoor het bedoeld is, namelijk het
op korte termijn efficiënt realiseren van natuur, natte natuur, antiverdrogingsactiviteiten,
recreatie, strategische groenprojecten, kortom, alles wat wij in het kader
van het structuurschema Groene ruimte hebben afgesproken.De voorzitter:U bent al bijna aan uw derde termijn bezig!De heer Ter Veer (D66):Mijn stelling is dat ruilverkavelingen en ruilverkavelingen met een administratief
karakter juist deze doelen praktisch niet dienen. Zij dienen in ieder geval
dat hele lijstje wensen dat u uit, niet optimaal. Dus moet de ruilverkaveling
eruit, en moet de ruilverkaveling met een administratief karakter eruit, wat
radicaal moet gebeuren.De heer Geluk (VVD):Nu breekt mijn klomp! Deze hobby van de heer Ter Veer vind ik erg vreemd.
Overal, onder andere gisteren tijdens de kennismakingsbijeenkomst, hoor ik
dat mobiliteit van grond moet worden vergroot. Hoe wil hij die mobiliteit
vergroten als hij dit middel wil schrappen? Dat is mij een volkomen raadsel.De heer Ter Veer (D66):De mobiliteit van grond is niet gekoppeld aan het instrument van ruilverkaveling,
want ruilverkaveling wordt op jaarbasis uitgevoerd op twee keer 40.000 ha.
Wij hebben 4 miljoen ha. Boeren kopen en verkopen vóór de ruilverkaveling,
als de ruilverkaveling aan de gang is en als die is afgesloten. Na twintig
jaar is er weer een versnippering en dan komt er een nieuw verzoek om ruilverkaveling.
Dus de grondmobiliteit is op geen enkele wijze aan het instrument van ruilverkaveling
gekoppeld.De voorzitter:Ik wil de collega's er even op wijzen dat u allen geacht wordt anderhalf
uur te blijven, als niet voor zeven uur de eerste termijn van de Kamer van
deze begrotingsbehandeling is afgewikkeld. Wij moeten dan namelijk de rest
van de eerste termijn na de avondpauze afhandelen. Ik zou u dat in overweging
willen geven, voordat u naar de microfoon loopt, want nu kunnen wij het nog
net binnen de tijd halen, maar ook niet meer dan dat. Dus waarom zouden wij
niet besluiten om alleen als het heel nodig is, nog te interrumperen?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Het punt waar de heer Ter Veer mee komt, is een volstrekte
noviteit.De voorzitter:Dit is al een begin van niet een interruptie, mevrouw Van Ardenne.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Mijn vraag is slechts welk probleem de heer Ter Veer hiermee denkt op
te lossen?De heer Ter Veer (D66):Het probleem van de 1,2 mld. aan verplichtingen die onder dat hoofdstukje
is geboekt en waarvan zelfs de gedeputeerden in het IPO zeggen dat dit geen
haalbare kaart is en dit daarom niet kan worden uitgevoerd.Voorzitter! In het huidige bestel, zo is mijn persoonlijke ervaring als
potentieel slachtoffer van ruilverkaveling, opereert de dienst autistisch,
bureaucratisch en niet creatief. Graag een reactie hierop. D66 wil dit geld
gaan besteden aan plattelandsontwikkeling, dus ruimte voor recreatie, toerisme,
waardevolle cultuurlandschappen, bodemarcheologie, monumentale boerderijen
en milieucoöperaties. Ruilverkavelingen stoppen aan de rand van de stad
of het dorp, maar zij zouden juist tot in de kern moeten doordringen. Zou
bij andere criteria de 30 mln. voor het Groene Hart wel besteedbaar zijn geweest?
Is niet een extra recreatie-impuls nodig? De Recrom heeft ons afgelopen vrijdag
verteld dat men vindt dat men in het kader van ruilverkaveling absoluut niet
aan bod komt en niet uit de voeten kan. Is recreatie niet een historisch onderbedeeld
stiefkind bij LNV? Over het geheel van plattelandsvernieuwing zou ik samenvattend
de retorische vraag willen opwerpen: hoe kan Jorwerd zich met God verzoenen?
Zo vraag ik met een knipoog naar Geert Mak.Mevrouw de voorzitter! Ter afsluiting, nog een keer terug naar ons voedsel.
In de nota Voeding van minister Borst en staatssecretaris Faber staat het
duidelijk te lezen. Wij eten te veel, wij eten verkeerd. Heel concreet nog
de derde RSM: radicaal stoppen met antibiotica in veevoer. Wanneer mogen wij
deze maatregel begroeten?De heer Oplaat (VVD):Waarom heeft u omtrent het leasen van melk destijds niet de motie-Blauw/Woltjer
gesteund en vanwaar de huidige omslag? Genoemde motie was van 16 december
1997 en hield in een beperking van het leasen van melk.De heer Ter Veer (D66):En niet de radicale afschaffing. Ik vond toen al dat wij radicaal moesten
stoppen in plaats van door te gaan op de halfbakken manier zoals de toenmalige
collega's Blauw en Woltjer toen voorstonden.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Mevrouw de voorzitter! Hoe groen en fris ons land er ook bij lijkt te
liggen, het gaat met de natuur niet goed. Vorige week nog werd bekend dat
de soortenrijkdom in Nederland achteruitholt. De diversiteit in planten- en
diersoorten neemt af. De aandacht voor de natuur die leidde tot de vaststelling
van het natuurbeleidsplan, het plan inzake het beheer, de plannen voor de
EHS en het structuurschema Groene ruimte hebben letterlijk nog onvoldoende
vruchten afgeworpen. Zijn het dan allemaal mooie woorden en plannen? Zeker
is dat de natuur zich mag verheugen in een flinke belangstelling. Reeds bij
het regeerakkoord werd de intentie tot intensivering van het
natuurbeleid onderstreept. En bij de algemene beschouwingen gaf de minister-president
aan dat met name de komende jaren zou worden geïnvesteerd in een natte
natuur. Daar zijn wij het mee eens. Tot 2010 trekt het kabinet in totaal 2
mld. extra uit voor natuurbeleid en van dit bedrag 380 mln. voor de komende
vier jaar. Wij werden gebombardeerd met brieven van het ministerie. Vandaag
werd per brief bevestigd dat hiervoor binnen ICES geld is veiliggesteld, waarvoor
hulde.De Natuurbalans 1998 meldt dat het natuurareaal weliswaar toeneemt, maar
dat de soortenrijkdom afneemt. De doelstelling om grote, aaneengesloten natuurgebieden
te realiseren wordt nog niet gehaald. In de begroting en in de antwoorden
op vragen spreekt het kabinet geruststellende taal. Onterecht. De EHS-doelstellingen
blijven overeind, zegt men. De begrenzing door provincies zou redelijk op
schema liggen. Er bestaat nu ook de mogelijkheid van particulier natuurbeheer.
Ook de agrarische sector heeft meer belangstelling voor het realiseren van
natuurdoelen. Dat staat er allemaal, maar nogmaals, niet terecht.De fractie van D66 laat zich hierdoor niet meer geruststellen. Wij onderschrijven
de ook door organisaties aangegeven ecologische urgentie van maatregelen.
Vorig jaar hebben wij bij de bespreking van de hierboven genoemde nota's aangegeven
dat nu adequate maatregelen moeten worden getroffen, anders zijn wij te laat.
De druk op ons landschap en de natuurontwikkeling is enorm. Logisch, wij zijn
immers een van de dichtstbevolkte landen ter wereld. Dat leidt zonder goed
beleid tot verdere versnippering, verdere verdroging en verdere vervuiling.Daarnaast is er een andere factor. Hoe groter de vertraging, hoe hoger
de grondprijs. Met de extra impuls wordt geen snipper extra natuur verworven,
helaas. Zoals het er nu naar uitziet, gaat deze geheel op aan die extra kosten.
Mijn fractie heeft dit voorjaar een motie ingediend met het verzoek aan het
kabinet om in overleg te treden met andere overheden en te bezien hoe ongewenste
en belemmerende stijging van grondprijzen is te voorkomen. Wat is daarmee
gebeurd?Mijn fractie wil de komende jaren twee beleidslijnen prioriteit geven.
Wij willen van de staatssecretaris horen of en in hoeverre zij deze twee lijnen
onderschrijft en welke actie zij daarin zal nemen. Ik noem straks nog een
derde belangrijk punt voor D66, maar eerst die twee lijnen.Ten eerste de uitvoering van de EHS. Het einddoel is helder, maar de uitvoering
te traag. Een aantal provincies moeten de begrenzing en de doelstellingen
nog vaststellen. Mijn fractie vindt dat dit de komende maanden gerealiseerd
moet worden. Om tijdig te kunnen bijsturen, moeten volgens D66 tussendoelstellingen
worden gesteld voor het aantal te realiseren hectaren. Wij denken daarbij
aan een tussendoelstelling van 25.000 ha voor de komende vier jaar.Ten tweede het plan 'Veters los'. Hoewel het kabinet stelt dat dit plan
kansen biedt voor koppeling van grote projecten aan natuurontwikkeling, heb
ik nog niet kunnen ontdekken dat het ook tot echte actie heeft geleid. Kansen
liggen er wel: bij de uitvoering van de dijkversterking, bij de aanleg van
de Betuwelijn, bij de voorbereiding van de HSL en bij de realisering van de
uitbreidingsplannen van bijvoorbeeld Leidsche Rijn en IJburg. Water en groen
als onderdeel van de totale infrastructuur, dat is de kans en dat moet de
opdracht zijn. Zo had de hele Kamer het bedoeld en dat staat ook te lezen
in diverse verkiezingsprogramma's.Over het eerste punt zal ik in tweede termijn een motie indienen, zoals
het er nu naar uitziet. Deze twee punten zijn te pakken. Zij brengen zeker
kosten met zich, maar deze hoeven voor de begroting voor 1999 niet eens vertaald
te worden in extra geld. Het gaat om een betere beleidsinzet. Het Nationaal
groenfonds geeft in zijn brief van 26 juni een viertal mogelijkheden. De fractie
van D66 vindt dat hier binnen ICES de prioriteit moet liggen. Daarvan maakt
de brief die nu bij ons ligt gewag.De bezuiniging van 30 mln. door 'grote doelmatigheid' bij natuurbeheer
kan ik slecht plaatsen. Uit het antwoord op een vraag van mij blijkt dat het
gaat om een verschuiving van geld van beheer door organisaties naar particulier
beheer. Mag ik aannemen dat het hier dan wel gaat om gebieden binnen de EHS?
Hoe zal de bezuiniging op de ontwikkeling van het Groene Hart van jaarlijks
10 mln. worden uitgevoerd?Natuurlijk is mijn fractie verheugd over de vergrote inzet van landbouworganisaties
en particulieren bij natuurontwikkeling en -beheer, maar ook hier zijn wij
niet echt gerust op. Was er vorig jaar nog sprake van beheerscontracten van
30 jaar, nu lijkt zes jaar het voornemen te zijn. Klopt dat? Wat voor natuur
moet ik mij bij zo'n termijn voorstellen? Er groeit nog niet eens een boom.
Het kan toch niet waar zijn dat een eigenaar de natuurontwikkeling en -beheer
gewoon kan stoppen en doorgaat op een andere locatie? Bovendien moet ervoor
worden gewaakt dat gemakkelijk te ontwikkelen gebieden eerst worden aangepakt
zonder dat er van enige samenhang sprake is. Nieuwe natuur mag niet leiden
tot nieuwe versnippering.Voorzitter! Ik kom toe aan mijn derde onderwerp. Eindelijk heeft Nederland
bij de Europese Commissie een aantal gebieden onder de habitat- en de vogelrichtlijn
ingediend, maar een aantal daarvan helaas slechts onder voorbehoud. Ik heb
zojuist de informatie gekregen dat het Europees Parlement heeft gesteld dat
structuurfondsen voor regionaal beleid ook voor natuurgebieden onder de habitatrichtlijn
kunnen worden ingezet, maar die gebieden moeten dan wel definitief als zodanig
zijn aangewezen. Die kans mogen wij echt niet laten lopen. Ik krijg daarop
graag een reactie van de staatssecretaris.Als het kabinet zo de nadruk legt op natte natuur – de fractie van
D66 onderschrijft dat – waarom zijn dan met name wateren slechts ten
dele aangemeld? Een van de meest waardevolle ecologische systemen, de Waddenzee,
zou toch in haar geheel als speciale beschermingszone moeten worden aangemerkt?Voorzitter! Onderwerpen die wij in het komende jaar verder nog aan de
orde willen stellen, zijn de uitvoering van het plan Beheer en de beheersvergoedingen
daarbinnen. Wij hebben vanmorgen een brief over het plan gekregen, maar die
heb ik nog niet kunnen lezen. Wij zullen daarop terugkomen. Daarnaast is er
de voortgang van de NME 21. Komt de interdepartementale notitie inderdaad
aan het eind van dit jaar? Als laatste punt noem ik de biodiversiteit.Na de nota's en de discussies over het gewenste beleid in het vorig jaar
is er alle reden om de aanval in te zetten. De eerste Natuurbalans van het
Natuurplanbureau geeft de kansen aan; ik heb dat namens mijn fractie ook willen
doen. Wij hebben haast; ik hoop dat dat ook voor de bewindslieden geldt.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! De LNV-begroting is onder verantwoordelijkheid van de nieuwe
bewindslieden tot stand gebracht, maar het is natuurlijk duidelijk dat deze
het stempel draagt van de voorganger van de nu aangetreden bewindslieden.
De huidige bewindslieden zullen hun visitekaartje begin volgend jaar afgeven
in de vorm van een nieuwe landbouwnota. De fracties van de RPF en het GPV,
namens welke ik hier mag spreken, zien naar deze beleidsdiscussie uit. Uiteraard
zullen wij deze week al de nodige voorschotjes op die komende discussie nemen.
Beleidsontwikkeling is immers een doorgaand proces.De voorliggende begroting vertoont zowel financieel als beleidsmatig óók
de tekenen van het rampjaar 1997. De varkenspest kon ten koste van vele miljoenen
dieren worden ingedamd. De varkenspestcrisis liep echter uit op een varkensmarktcrisis.
In de huidige situatie zou inkrimping van productiecapaciteit voor een deel
kunnen bijdragen aan een oplossing, maar de weg van de koude sanering dreigt.
Dat is ook waar onze fracties tijdens de behandeling van de herstructureringswet
voor hebben gewaarschuwd. De overheid zal haar doelstellingen vooral via opkoop
moeten bereiken, maar de prijzen waartegen de overheid wil opkopen, lijken
niet aan te sluiten bij de marktontwikkelingen. Of moeten wij constateren
dat de overheid het zo wel goed vindt? Inkrimping via een koude sanering gaat
immers sneller en kost de overheid geen geld, maar als de situatie zover komt
dat varkenshouders om economische redenen biggen dood laten spuiten, zoals
vandaag in Trouw te lezen is, dan is er iets fundamenteels mis.Gelet op de huidige malaise in de varkenshouderij, maar ook met het oog
op stimulering van verantwoord geproduceerd vlees is er gepleit voor een heffing
op niet verantwoord geproduceerd vlees. Op bladzijde 11 van de bijlagen in
de begroting is te lezen dat een wijziging van bijlage H bij de zesde EU-richtlijn
noodzakelijk is om biologisch geteelde niet-levensmiddelen onder het lage
BTW-tarief te brengen. Is dit spoor ook niet mogelijk voor verantwoord geproduceerd
vlees? Welke mogelijkheden ziet de minister op dit punt?De pluimveesector kampt met het probleem van de uitbreiding van de sector,
waarbij enerzijds de individuele kippenhoudende akkerbouwer in de richting
gaat van meer grondgebondenheid, terwijl anderzijds deze ontwikkeling voor
de gehele veehouderij gepaard gaat met een vergroting van het mestoverschot.
De overheid heeft daaraan bijgedragen door initiatieven als 'het Gouden Ei'
en 'Golden Harvest' toe te staan, zonder dat daarbij mestproductierechten
behoefden te worden opgekocht. Zou uitbreiding niet tenminste moeten worden
gekoppeld aan opkoop van mestproductierechten?Dan is er nog het probleem van de batterij. Het zogeheten 'volièresysteem'
lijkt tegemoet te komen aan de tegenstrijdige belangen van dierwelzijn, milieu
en dierziektebestrijding. In hoeverre is hier onderzoek naar gedaan en kan
dit systeem uiteindelijk een bijdrage leveren aan een uitweg uit het huidige
dilemma?De regering wil inzetten op een actief plattelandsbeleid. Dat is een terechte
keus, want 40% van onze bevolking woont in het landelijke gebied en tweederde
van ons land bestaat uit landelijk gebied. Die aandacht vindt z'n rechtvaardiging
zowel in economische als niet-economische functies. Een mooi landschap is
veel waard, al wordt dat niet vertaald in de prijs. Op het platteland vervult
de agrarische sector een onmisbare rol. Zonder de agrariërs zou het platteland
verpauperen.Het platteland kan ook niet zonder de grootschalige ecologische hoofdstructuur,
maar wij moeten helaas constateren dat hiervan nog steeds 30% niet is aangewezen.
Verder is pas een heel beperkt deel van de EHS opgenomen in de streek- en
bestemmingsplannen. Moeten wij hieruit constateren dat de keuze om de verantwoordelijkheid
voor de nationale groene infrastructuur te decentraliseren, verkeerd is geweest?
Het structuurschema Groene ruimte lijkt in dezen te vrijblijvend te zijn.
Daardoor is nu sprake van een verbrokkeld EHS-beleid. Wat denkt de minister
van de suggestie om Rijk, VNG en IPO gezamenlijk een uitvoeringsprogramma
te laten opstellen, waarmee de verschillende overheden zich in de tijd tot
bepaalde resultaten verplichten? Het gaat hier toch uiteindelijk om het 'motorblok' –
om in de termen van het regeerakkoord te spreken – van het natuur- en
landschapsbeleid.Voorzitter! De toenemende ruimtevraag, samenhangend met wegenaanleg, stadsuitbreiding,
realisering van EHS en schaalvergroting en verplaatsing binnen de landbouw
zelf, leidt tot enorme grondprijsstijgingen. Vanwege de verschillende bestemmingen
lopen de opbrengsten bij verkoop echter zeer uiteen. Het gebeurt niet zelden
dat de ene boer ƒ 40.000 krijgt voor een hectare, terwijl zijn buurman
op grond van toevallige omstandigheden tien keer zoveel krijgt! Dergelijke
verschillen zijn eigenlijk niet te rechtvaardigen. Zij dragen er ook toe bij
dat het starten of uitbreiden van een bedrijf vrijwel onmogelijk wordt, zeker
bij dalende landbouwprijzen. Bezinning is dus nodig. In een nota zou aandacht
kunnen worden besteed aan suggesties die her en der reeds zijn gedaan zoals:
het hanteren van gemiddelde grondprijzen over bepaalde complexen, het gedeeltelijk
afromen van bestemmingswinsten als een soort spiegelbeeld van het vergoeden
van bestemmingsverliezen, voorkeursrecht en onteigening in het landelijke
gebied, waar mogelijk beheer in plaats van aankoop, enzovoort. Ook anderen
hebben daarop gewezen. Eventuele opbrengsten zouden ingezet kunnen worden
om een plattelandsstructuurbeleid vorm te geven. Is de minister bereid een
discussiestuk over de problematiek van de grondprijzen op te stellen?Wanneer wij het hebben over structuurbeleid, denken wij ook aan de herstructurering
van de glastuinbouw. Daarvoor is de komende jaren slechts 45 mln. beschikbaar.
Het probleem hier is dat de herstructurering van deze sector tot nog toe te
veel beperkt is tot de interne structuur van het individuele bedrijf. De samenhang
met de omgeving mist. Zo kan het gebeuren dat er vele schitterende en duurzame
bedrijven ontstaan die op een heel slechte manier zijn ontsloten.
Gemeenten, provincies en Rijk wijzen elkaar dan natuurlijk op hun verantwoordelijkheden,
maar ondertussen blijft het herstructureringsbeleid op deze manier zo sterk
als de zwakste schakel. De financiële impuls voor het onderdeel infrastructuur
dient volgens ons te worden opgehoogd.In de begroting staat te lezen dat, waar de sectoren onvoldoende rekening
houden met de wensen van de consument en marktpartijen, de overheid regulerend
zal optreden. In dat geval lijkt overheidshandelen ook op z'n plaats wanneer
consumenten en marktpartijen onvoldoende sturing geven aan milieuvriendelijke
en duurzame vraag. Een voorbeeld daarvan vormt een voorwaardenscheppend beleid
dat ervoor zorgt dat ook op termijn voedselketens beschikbaar blijven die
vrij zijn van genetisch gemanipuleerd materiaal. Deze eis moet wat de fracties
van RPF en GPV betreft ook in internationale fora als consumer concerns worden
aangemerkt. Wij mogen in dezen geen wereldwijd experiment zonder terugvaloptie
toestaan.Uit de beantwoording van vragen hebben wij begrepen dat in Europees verband
wordt gediscussieerd over een ontheffing van een algemeen verbod op GGO's
binnen de biologische landbouw. Ook de regering spreekt over het in beginsel
niet gebruiken van GGO's in de biologische sector. Dat sluit het dus niet
uit. Voorzitter! Die kant moeten wij naar onze mening niet op. De biologische
landbouw is gebaat bij heldere onderscheidingen. Wij overwegen op dit punt
daarom de Kamer een uitspraak voor te leggen.De veredeling van biologische gewassen vormt in dit kader een probleem
apart. Uit onderzoek van het Louis Bolk-instituut blijkt dat men dit probleem,
ten gevolge van de beperkte omvang van de biologische markt, niet zelfstandig
kan oplossen. Deze sector bevindt zich in een absolute en relatieve achterstand.
De grote plantenveredelaars besteden vrijwel al hun tijd, geld en energie
aan de veredeling van genetisch veranderde gewassen. Daar is het grote geld
namelijk te verdienen. Dat betekent per saldo dat de biologische veredeling
steeds verder in ontwikkeling dreigt stil te vallen. En als stilstand ergens
gelijk staat met achteruitgang, dan is het hier wel. De overheid zou hier
door middel van een stimuleringsregeling randvoorwaarden moeten scheppen om
de biologische sector (letterlijk) te laten overleven. Ook op een dergelijk
beleidsonderdeel zou Nederland internationaal een toppositie moeten ambiëren.
Wij horen graag de visie van de regering op dit punt.In het kader van het Biodiversiteitsverdrag wordt een veiligheidsprotocol
voor biotechnologie opgesteld. Ik dring er bij de regering op aan dat in dit
protocol expliciet aandacht wordt besteed aan de langetermijnrisico's voor
de voedselveiligheid en aan de bedreigingen voor de biologische landbouw als
geheel. De regering kondigt aan met een beleidsnota biodiversiteit te zullen
komen. Daarin zal onzes inziens aan deze aspecten aandacht moeten worden besteed.Een van de taken van de Plantenziektekundige dienst is het voorkomen van
aantasting van de natuur door vreemde organismen. Ik zou de minister willen
vragen of het geen aanbeveling verdient dat deze specialistische dienst zich
ook gaat bezighouden met een toekomstgericht probleem, namelijk de verspreiding
van genetisch veranderde organismen in de vrije natuur en de mogelijke risico's
daarvan.De discussie rond Agenda 2000 loopt en de WTO-onderhandelingen werpen
al hun schaduw vooruit. In de begroting wordt gesteld dat boeren hun inkomen
zoveel mogelijk uit de markt moeten verdienen, op een wijze die ecologisch
verantwoord is. Wij zijn het daarmee eens, maar ook verlaging van de wereldmarktprijzen,
de introductie van inkomenstoeslagen als compensatie en de definiëring
van de zogenaamde consumer concerns staan bij de voortgaande liberalisering
wel centraal. Onze fracties zijn zeer bang dat de liberale realiteit hard
zal blijken te zijn en de inkomenscompensatie onbetaalbaar. Waar zullen bij
dalende wereldmarktprijzen de inkomenstoeslagen van moeten worden betaald?
Nederland wil juist 1 mld. bezuinigen op de Europese uitgaven. In het verleden
hebben wij al gepleit voor de benadering van de productiebeheersing, zoals
door het LEI uitgevoerd in opdracht van een aantal landbouworganisaties.Kennisoverdracht beslaat weliswaar 40% van de LNV-begroting, maar bezuinigingen
bedreigen toch met name de positie van de Landbouwuniversiteit. De 15 mln.
bezuiniging blijkt te zijn voortgekomen uit een notitie die de mogelijke besparingen
in beeld bracht bij een eventuele overgang van het agrarisch onderwijs naar
het ministerie van OCW. Daarbij komt dat de gehanteerde berekeningswijze onrecht
doet aan de positie van de Landbouwuniversiteit. Men kijkt alleen maar naar
totaalaantallen studenten, terwijl men naar het aantal bekostigde studenten
zou moeten kijken. Verder vergeet men gemakshalve dat de kleine, specialistische
en internationaal georiënteerde universiteit relatief hogere overheadkosten
heeft. Steeds meer wordt ook de Landbouwuniversiteit in de richting van financiering
door het bedrijfsleven gedreven en daarmee is de onafhankelijkheid van het
onderzoek in het geding. Kunnen kapitaalarme vragers naar kennis, zoals consumenten,
boeren, milieu- en derdewereldorganisaties nog bij de Landbouwuniversiteit
terecht, zo vroeg prof. Erik Goewi zich zaterdag in De Gelderlander terecht
af?Enkele korte opmerkingen tot slot, voorzitter. Omdat wij binnenkort apart
over het visserijbeleid zullen spreken, ben ik daar nu niet op ingegaan.Volgend jaar wordt ruim ƒ 550.000 uitgegeven aan controle op de
paardensport. Ik pleit ervoor deze taak – dat kan zonder meer, gezien
het grote geld dat hierin omgaat – kostendekkend te maken en de vrijvallende
middelen in te zetten voor de subsidiëring van zeldzame landbouwhuisdierrassen,
waar een enorm geldgebrek is. Is de minister bereid hiervoor een nota van
wijziging aan de Kamer voor te leggen?Ik sluit mij aan bij de vragen die voorgaande sprekers reeds hebben gesteld
over de aanwijzingen in het kader van de habitat- en de vogelrichtlijn.Ten slotte vraag ik de minister hoe het zit met het geld voor het soortenbeleid.
Twee jaar geleden is een motie aanvaard om hiervoor jaarlijks 4 mln. beschikbaar
te stellen. Vorig jaar moest de Kamer al op de barricaden om deze post niet
te laten vervuilen en nu blijkt uit bladzijde 79 van de begroting dat het
bedrag alweer verlaagd is, tot 3,5 mln. Wij zien graag dat deze omissie in
deze dagen alsnog wordt hersteld.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik sluit mij graag aan bij alle goede woorden in
de richting van de nieuwe collega's en de nieuwe bewindslieden. Ook ik houd
mij gereed voor een goede samenwerking die hard nodig zal zijn voor deze sector,
in deze tijd van zwaar weer.Het echte nieuws over de LNV-beleidsterreinen zal in de eerste helft van
volgend jaar komen. Dan immers zal de aangekondigde nota over de hoofdlijnen
van het beleid voor de komende jaren verschijnen. Vorige week woensdag heeft
de Kamer de conceptbeleidsagenda gekregen. Daarover nu een enkele procedurele
vraag. Wat zal de relatie van de beleidsagenda zijn met het meerjarenperspectief,
dat in 'Dynamiek en vernieuwing' geboden wordt? De ideeën die daarin
verwoord zijn, waren toch niet van dezelfde expiratiedatum voorzien als het
vorige kabinet? Ik lees in de conceptbeleidsagenda (pagina 15): Het zit 'm
niet altijd in het nieuwe; het goed aanpakken van soms al wat oude voornemens
is zeker zo belangrijk. Zo is dat. Vandaar mijn vraag. Kwaliteit, diversiteit,
duurzaamheid, vitaliteit, concurrentiekracht, dat zijn de oude trefwoorden
voor de nabije toekomst. Er is ook een nieuw. 'Het nieuwe toverwoord: herstructurering',
kopte het Agrarisch Dagblad van 16 september jl. niet ten onrechte. En inderdaad,
terwijl de discussie in de varkenshouderij nog in volle gang is, wordt al
met een schuin oog naar volgende sectoren gekeken. Het meest in het oog lopend
daarbij is de pluimveehouderij.In de begroting wordt aangegeven dat de plannen van de pluimveehouders,
zoals verwoord in 'Iedereen kiplekker', niet in alle opzichten toereikend
zijn. Als de regering aangeeft met ingang van 2000 zélf te zullen ingrijpen
indien de sector in haar ogen tekortgeschoten is, dan zal zij toch op dit
moment voor ogen moeten hebben welke inspanningen zij dan zelf over één
jaar eventueel zal plegen; wat mij betreft uiteraard in samenspraak met de
sector. Daarom zou ik graag van de minister op korte termijn een overzicht
ontvangen van de concrete inspanningen die hij van de pluimveehouders verwacht.
Terugdringen fosfaatoverschot, reduceren ammoniakuitstoot, bevorderen dierenwelzijn,
allemaal loffelijke doelstellingen natuurlijk, maar in welke mate? Kan de
minister daarover wellicht een korte notitie aan de Kamer zenden? Hoe ziet
hij bovendien zijn eigen rol bij een en ander? Zal de minister de sector ook
metterdaad steunen om de gevraagde inspanningen te kunnen leveren? Zo ja,
op welke manier dan? Zijn verantwoordelijkheid begint wat dat betreft toch
niet pas in het jaar 2000? In welke relatie staan de voornemens van de minister,
die wij kennen vanuit de begroting, met zijn recente uitlating dat hij de
pluimveesector alleen in Europees verband stevig zal aanpakken? Een verstandige
lijn, overigens. Wil de minister bovendien een reactie geven op de aanvullende
plannen van de Nederlandse organisatie van pluimveehouders met betrekking
tot de kalkoenenhouderij in aanvulling op de voornemens uit 'Iedereen kiplekker'?Mevrouw de voorzitter! Over de voortgang van het natuurbeleid zijn we
medio september geïnformeerd via de Natuurbalans 1998. De realisering
van de ecologische hoofdstructuur verloopt bepaald niet soepel. De begrenzing
die per 31 december van dit jaar moest zijn afgerond, is onder meer vanwege
de aangekondigde reconstructie van de varkenshouderij voor circa 70% uitgevoerd.
Bovendien zijn er problemen bij de verwerving van de gronden ten behoeve van
de EHS. De normbedragen uit 1994 worden ruimschoots overschreden door de intussen
snel gestegen grondprijzen. Denkt de regering toch met de extra gelden, die
op basis van het ICES-advies zijn uitgetrokken, uit te komen of een inhaalslag
te kunnen plegen? Je kunt daaraan twijfelen, maar de staatssecretaris zal
er wel op in willen gaan. Een beetje huiverig word ik als ik in de Natuurbalans
lees dat bij een actief grondbeleid ter realisatie van de verwervingsdoelstellingen
ook gedacht kan worden aan onteigening. Hoe zit dat? Hoe kan dat en hoe gauw?
Mag het eigenlijk wel? Is het gewenst?Op het gebied van de glastuinbouw komen verschillende passages in de toelichting
voor. Wat ik echter mis, is een brede doorkijk naar de toekomst toe. Allerlei
regelingen om de herstructurering van de sector te bevorderen: prima! De sector
doet zelf ook heel veel. Maar is er ook de zekerheid dat de gebieden die bijvoorbeeld
voor uitplaatsing van de glastuinbouw uit het Westland bestemd zijn, op tijd
ingericht zullen zijn om nieuwkomers dan wel overplaatsers te herbergen? De
noodzaak van een goede infrastructuur rond zulke gebieden hoef ik niet als
nieuw punt naar voren te schuiven. Bestaat er voldoende contact met de medeverantwoordelijke
bewindspersonen (EZ, V en W en VROM) en andere overheden om tot een goede
afstemming en een toereikend resultaat te komen?Voorzitter! Geen departement dat zo verweven is met Brussel als dat van
LNV. Op sommige punten komt dat wel heel pregnant naar voren. Ik denk aan
de implementatie van de nitraatrichtlijn. Ik heb begrepen dat de Europese
Commissie ons land de wacht heeft aangezegd. Wat gaat dat betekenen? De minister
en wij allen kennen de problematiek. Aanvullend beleid voor de droge zandgronden
is aangekondigd. Maar wat betekent de opgelopen vertraging voor de diverse
maatregelen die er met betrekking tot de onderscheiden in het geding zijnde
sectoren getroffen zullen worden?Een majeur punt is het komende jaar de discussie over Agenda 2000. Dit
lijkt mij een goede graadmeter voor de mate waarin de lidstaten echt Europees
denken. Gelukkig blijkt dat mee te vallen. Ook Nederland doet goede pogingen
om de belangen van de eigen boeren goed te behartigen, met steun van de SGP-fractie.
In een afzonderlijk overleg zullen we hierover de komende tijd ongetwijfeld
uitgebreid komen te spreken. Het instrument van productiebeheersing moet daarbij
internationaal aan de orde komen. Zie het LEI-rapport op verzoek van enkele
kritische landbouworganisaties geproduceerd.Op het punt van dierenwelzijn staat veel te gebeuren. Vooropgesteld: de
SGP-fractie vindt het van uitermate groot belang dat er stringente welzijnseisen
voor dieren gesteld worden. De verantwoordelijkheid voor Gods schepping is
ook in dat opzicht een zware. Maar de individuele ondernemer is niet alleen
verantwoordelijk, ook de overheid heeft een taak. Ik noemde reeds de pluimveesector.
Over de varkenshouderij zijn twee moties ingediend, waarover ik nu maar de
discussie afwacht.Onlangs berichtte de minister ons over de uitvoering van de motie-Stellingwerf/Vos
inzake kerntransplantatie. De Kamer was – vrijwel unaniem – van
oordeel dat geen vergunning voor deze vorm van kloneren mocht worden verleend
voordat de uitkomsten van het maatschappelijk debat vaststonden. Dat ziet
de minister toch een slag anders. In de conceptbeleidsagenda (pagina 7) lees
ik dat de minister zich omtrent het dossier biotechnologie afvraagt: moet
alles wat kan, ook kunnen? Hoe kan de minister zich deze vraag stellen en
tegelijk het standpunt innemen dat vergunningverlening voor kerntransplantatie
mogelijk is zonder de uitkomsten van het maatschappelijk debat hieromtrent
af te wachten?Met betrekking tot de antimicrobiële groeibevorderaars wacht de Kamer
nog steeds op het kabinetsstandpunt. De regering lijkt het advies van de Gezondheidsraad
over te nemen en het gebruik van deze middelen te willen verbieden. Wat is
de stand van zaken op dit dossier? Wanneer zal de Kamer over de uitkomsten
van het overleg met betrokkenen worden gerapporteerd?De relatie van LNV-onderwerpen met de belastingwetgeving is er op talloze
terreinen. Met betrekking tot de problematiek van bedrijfsovernames dring
ik aan op een spoedige indiening van voorstellen bij de Kamer. Wij moeten
hier eens vaart zien te maken. Bovendien spelen de hoge grondprijzen de gehele
sector parten. Zou de minister eens willen aangeven welke gevolgen hij hieruit
trekt? Wil hij de Kamer een stuk sturen aan de hand waarvan bediscussieerd
kan worden of en, zo ja, hoe en in welke mate de overheid kan sturen in het
grondprijsbeleid, teneinde de in velerlei opzicht frustrerende gevolgen van
de hoge grondprijs het hoofd te kunnen bieden?Over de verlaging van het BTW-tarief op biologisch geteelde producten
heb ik vorig jaar een motie ingediend, die is aangenomen. Is er uitzicht op
verdere actie?Het terugbrengen van de Groene Hartimpuls van 30 mln. naar 20 mln. de
komende jaren heeft mijn fractie verbaasd. Vorig jaar nog heeft de Kamer besloten
tot deze impuls. Welke garanties heeft de minister dat lopende ontwikkelingen
hierdoor niet worden gefrustreerd? Had terugbrengen van de impuls op langere
termijn of meer gespreid niet meer voor de hand gelegen?Voorzitter! Ik sluit mij aan bij de vragen over de bezuinigingen op het
kenniscomplex.Ik rond af. Tal van onderwerpen heb ik de revue laten passeren. Er staat
nog veel te gebeuren op LNV-gebied. Daarbij hebben wij onze verantwoordelijkheid
te nemen onder de bede of al ons doen en laten gezegend mag worden. Als ergens
duidelijk wordt dat wij als mensen niet alles in de handen hebben, dan is
het wel op het terrein waar de relatie mens-natuur centraal staat. Om dit
te verduidelijken hoef ik niet verder dan één jaar terug te
gaan in de tijd. Wateroverlast, varkenspest, BSE, bruinrot en bonamia ostrea
komen zomaar in de herinnering op. Ik hoop dat regering en Kamer zich voortdurend
van hun afhankelijkheid bewust zijn.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 19.20 uur tot 20.50 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-468-501.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl